Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA Seduta tat-12 ta' Diċembru, 2018 Rikors Maħluf Numru 784/2015 LM jgħid kif ġej: Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fl-14 t'Awwissu, 2015, mill-attur John Luke De Lucca (ID 270972M) (minn issa 'l quddiem "l-attur"), u maħluf minnu stess li Illi nhar it-12 ta' Ġunju, tas-sena elfejn u tlettax (2013), ir-rikorrenti John Luke De Lucca, kien involut f'inċident li seħħ waqt logħba tal-waterpolo fil-Pixxina Nazzjonali, ġewwa Tal-Qroqq; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Illi fl-imsemmi inċident waqt li kienet qiegħda tintlagħab logħba mill-Ewwel Diviżjoni tal-Kampjonat tas-Sajf tas-sena elfejn u tlettax (2013) tal-waterpolo fil- Pixxina Nazzjonali ġewwa Tal-Qroqq bejn Il-Fgura United WPC u Il-Marsa, ir- rikorrenti bħala player ta' Il-Marsa fit-tieni sessjoni tal-partita waqt li kien qed jagħmel drive lejn il-lasti difiża minn Il-Fgura, l-intimat li kien qed jilgħab għat- tim avversarju Il-Fgura United WPC volontarjament ta daqqa lir-rikorrenti ġo wiċċu; Illi sussegwentement għal dan intavolati proċeduri dixxiplinarji b'referenza għall-istess inċident fil-konfront tal-intimat min-naħa tal- Aquatic Sports Association of Malta fejn l-intimat kien ġie misjub ħati ta' kuntatt eċċessiv u vjolenti fil-konfront tar-rikorrenti; l-inċident kienu ġew Illi konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrenti korra gravament peress li ġarrab ġrieħi ta' natura gravi fin-naħa tax-xedaq ta' ħalqu u minħabba l-istess inċident ir-rikorrent kien qiegħed ibati minn diżabilità permanenti; Illi fil-fatt l-ispeċjalista James Mennie iċċertifika illi r-rikorrenti qiegħed isofri minn diżabilità permanenti ta' ħmistax fil-mija (15%) liema kopja taċ-ċertifikat qiegħda tiġi hawn esebita, annessa u mmarkata bħala 'Dok. Illi għalhekk ir-rikorrenti ġarrab lucrum cessans, kaġun tal-fatt li, bħala effett dirett tal-inċident, sofra debilità permanenti, riskontrata u aċċertata; Illi konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrenti inkorra wkoll danni emerġenti (damnum emergens) li jinkludu spejjeż, fosthom, iżda mhux limitatament għal diversi konsulti ma' tobba, professuri u esperti mediċi, kif ukoll spejjeż ta' mediċinali, u telf ieħor kif ser jirriżulta aħjar waqt it-trattazzjoni tal-kawża; Illi minħabba l-ġrieħi li ġarrab fil-parti tax-xedaq ta' ħalqu r-rikorrenti kellu jagħmel diversi interventi kirurġiċi u għadu jbati sal-ġurnata tal-lum; Illi dan l-inċident seħħ unikament tort tal-intimat Ryan Grima Sciberras u dan minħabba kuntatt eċċessiv u vjolenti f'logħba tal-waterpolo da parti tiegħu fil-konfront tar- rikorrenti; Illi għalhekk għall-istess inċident u għall-ħlas tad-danni konsegwenzjali, huwa unikament responsabbli l-intimat; Illi l-intimat Ryan Grima Sciberras għalkemm debitament interpellat anke permezz ta' ittra uffiċjali enumerata 4144/2014 datata ħdax (11) ta' Diċembru tas-sena elfejn u erbatax (2014) sabiex jersaq għal-likwidazzjoni u ħlas ta' danni konsegwenza tal- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM imsemmi inċident versu r-rikorrent, baqa' inadempjenti u għalhekk kellhom jiġu intavolati dawn il-proċeduri; Għaldaqstant l-esponenti umilment jitlob li din l-Onorabbli Qorti jogħġobha: TIDDIKJARA illi fit-tnax (12) ta' Ġunju tas-sena elfejn u tlettax (2013), ir-rikorrenti John Luke De Lucca safa midrub f'inċident li seħħ waqt logħba tal-waterpolo fil- Pixxina Nazzjonali, ġewwa Tal-Qroqq peress illi waqt li l-esponenti kien qed jagħmel drive lejn il-lasti tad-difiża minn Il-Fgura, l-intimat Ryan Grima Sciberras li kien qed jilgħab għat-tim avversarju volontarjament ta daqqa lir-rikorrenti ġo wiċċu u dan fit-tieni sessjoni u TIDDIKJARA illi dan l-inċident seħħ unikament, konsegwenza tal-aġir vjolenti u eċċessiv tal-intimat Ryan Grima Sciberras; TIDDIKJARA illi konsegwenza ta' dan l-inċident u tal-aġir vjolenti u eċċessiv tal- intimat Ryan Grima Sciberras, ir-rikorrenti sofra danni, inkorra diversi spejjeż, u anke qed ibati minn diżabilità permanenti; TILLIKWIDA d-danni hekk sofferti minn l-istess rikorrenti; TORDNA lill-intimat Ryan Grima Sciberras sabiex iħallas lir-RIKORRENTI dik is-somma hekk Bl-ispejjeż, inkluż dawk tal-ittri uffiċjali, u bl-imgħaxijiet. L-intimat minn issa inġunt in subizzjoni. Rat ir-Risposta Maħlufa tal-konvenut Ryan Grima Sciberras (ID numru 70293M) (minn issa 'l quddiem "il-konvenut"), li ġiet ippreżentata fis-27 ta' Novembru, 2015, u maħlufa minnu stess, li biha eċċepixxa: Illi t-talbiet rikorrenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt u bħala tali għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra r-rikorrent billi assolutament mhux minnu illi l-esponent intimat volontarjament ta daqqa f'wiċċ ir-rikorrent waqt logħba waterpolo, li seħħet fit-12 ta' Ġunju, 2013 fil-Pixxina Nazzjonali, Il-Munxar, kif assolutament mhux minnu li l-esponent intimat aġixxa b'mod vjolenti u eċċessiv fil-konfront tar-rikorrent fl-istess logħba u għalhekk l-intimat esponent mhux u ma jistax ikun responsabbli għad-danni li r-rikorrent qiegħed jippretendi u għad-diżabilità permanenti li qiegħed jgħid li qiegħed ibati; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Illi subordinament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, fi kwalunkwe każ ir- rikorrent irid jipprova d-danni li qiegħed jippretendi u d-diżabilità permanenti li qiegħed jgħid li qed ibati; Salv eċċezzjonijiet ulterjuri skont il-Liġi. Illi rigward il-fatti kif esposti fir-rikors maħluf tar-rikorrent (ir-"Rikors"): (a) M'hemmx kontestazzjoni dwar il-fatt allegat fl-ewwel paragrafu tar-Rikors illi nhar it-tnax (12) ta' Ġunju tas-sena elfejn u tlettax (2013), ir-rikorrent John Luke De Lucca kien involut f'inċident li seħħ waqt logħba tal-waterpolo fil-Pixxina Nazzjonali, ġewwa tal-Qroqq; (b) Rigward il-fatti fit-tieni paragrafu tar-Rikors, l-intimat jaqbel illi l-imsemmi inċident seħħ waqt li r-rikorrent, li kien qiegħed jilgħab għal Il-Marsa, kien qed jagħmel drive lejn il-lasta tad-difiża mill-intimat esponent li kien qiegħed jilgħab għal Il-Fgura United WPC, iżda assolutament mhux minnu illi l-esponent intimat 'volontarjament ta daqqa lir-rikorrent ġo wiċċu'; (c) Il-fatti fit-tielet paragrafu tar-Rikors mhumiex kontestati iżda għandu jiġi rilevat ukoll illi fl-ebda waqt, mill-provi prodotti u mix-xhieda tal-persuni preżenti waqt is- smigħ tal-proċeduri dixxiplinarji, ma rriżulta jew issemma l-fatt illi l-esponent intimat volontarjament ta daqqa ġo wiċċ ir-rikorrenti kif qiegħed issa jiġi allegat f'din il-kawża. Huwa magħruf illi fil-waterpolo ikun hemm kuntatt fiżiku dirett mal- avversarju tant li jissejjaħ proprjament 'a high-contact sport'. F'dawn iċ-ċirkostanzi mhix ħaġa ta' barra minn hawn li wieħed jintlaqat iżda dan huwa kompletament divers minn wieħed li volontarjament jagħti daqqa ġo wiċċ ħaddieħor; (d) Dwar il-proċeduri dixxiplinarji hawn fuq riferiti li jiġi rilevat ukoll illi l-intimat esponenti ingħata l-piena minima ta' sena sospensjoni mil-logħob tal-waterpolo u mhux talli l-Bord iddeċieda li jinfliġġi l-piena minima iżda wara xahrejn li l- esponenti kien sospiż, l-Aquatic Sports Association (ASA) iddeċidiet li huwa seta' jerġa' jibda jilgħab wara xahrejn biss; (e) Dwar il-ħames paragrafu tar-Rikors, jiġi rilevat illi l-ispeċjalista Mr. James Mennie, jiddikjara li 'Mr. De Lucca was involved in a sports accident'. Preżumibbilment wara inċident tal-gravità li qiegħed jimplika r-rikorrent, huwa immedjatament irrikorra għand tabib jew tobba. Iżda r-rikorrenti la annetta ċertifikati tat-tobba li rawh f'dak il-ħin, la ta ħjiel ta' min rah u min għamel id-dijanjosi u lanqas annetta ritratti u x-rays tal-ġrieħi li qed jgħid li sofra. Kull ma ta huwa 'rapport' mediku minn speċjalista li rah l-għada tal-inċident li rrapportalu l-istess rikorrent; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM (f) L-esponent intimat jiċħad li volontarjament ta daqqa lir-rikorrent f'wiċċu u li għamel kuntatt eċċessiv u vjolenti fuq l-istess rikorrent u għalhekk jikkontesta s- sitt u s-seba' paragrafi tar-Rikors; (g) Dwar it-tmien premessa, l-esponent intimat jikkontesta l-allegazzjoni li r-rikorrent ġarrab ġrieħi li qiegħed jallega li ġarrab u għadu jbati sal-ġurnata tal-lum għaliex kif ser jiġi ampjament ippruvat waqt is-smigħ tal-kawża, ir-rikorrent mhux talli mhux minnu li għadu jbati sal-lum iżda wara ftit jiem mill-inċident mar 'training' fil-pixxina, lagħab waterpolo, u tant ġab lilu nnifsu ħażin li ġie rrapportat lill-ASA. Tant mhux minnu dak li qiegħed jallega r-Rikorrent, illi fil-logħba in kwistjoni, ir- Rikorrent kompla jilgħab, jgħum u jkompli jiddefendi l-attakk sa ma ddeċieda jirtira; (h) L-intimat esponent jiċħad dak li hemm allegat fid-disa' premessa tar-Rikors li dan l-inċident seħħ unikament tort tiegħu kif ser jiġi muri u ppruvat permezz ta' filmat tal-logħba fil-ħin ta' dak li l-istess Rikorrent qiegħed isejjaħlu 'inċident'; (i) L-esponent jikkontesta l-għaxar paragrafu tar-Rikors billi jtenni illi hu mhux u ma jistax ikun responsabbli għal ebda danni konsegwenzjali peress illi volontarjament ma ta ebda daqqa ġo wiċċ ir-Rikorrent u ma għamel ebda kuntatt eċċessiv u vjolenti fuq l-istess Rikorrent; (j) Dwar l-aħħar paragrafu tar-Rikors, l-intimat esponent qiegħed jannetti t-tweġiba tiegħu għall-ittra uffiċjali tar-rikorrent li ġiet intavolata fit-28 ta' Jannar, 2015 fejn ġie mtenni illi l-allegazzjonijiet min-naħa tar-rikorrent kienu infondati fil-fatt u fid- dritt stante li l-istess intimat ma kienx responsabbli għall-inċident li seħħ fit-12 ta' Ġunju, 2013. Rat l-atti kollha tal-kawża. Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti. Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet. Rat il-verbal tal-udjenza tal-21 ta' Ġunju, 2018, fejn il-partijiet ingħataw il- fakultà li jippreżentaw noti ta' sottomissjonijiet u fejn il-kawża tħalliet għal- lum għas-sentenza. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Il-kwistjoni bejn il-partijiet L-azzjoni odjerna hija essenzjalment waħda għal-likwidazzjoni u ħlas ta' danni li l-attur allegatament sofra konsegwenza ta' inċident li seħħ waqt logħba tal- kampjonat tal-ewwel diviżjoni tal-waterpolo, li fiha l-partijiet involuti fil-kawża kienu qegħdin jilagħbu ma' timijiet avversarji għal xulxin. Jidher li waqt il- logħba l-partijiet ġew f'kuntatt ma' xulxin, tant li l-konvenut ma jiċħadx li huwa laqat lill-attur f'wiċċu, għalkemm jiċħad li għamel dan b'mod volontarju u intenzjonat. Konsegwenza tal-fatt li ndarab f'wiċċu, l-attur kellu jieqaf mil- logħba ftit tal-mumenti wara li kien hemm il-kuntatt bejn il-partijiet, sabiex jirċievi assistenza medika. L-għada li seħħ dan l-inċident, l-attur kien jeħtieġ li jsirlu intervent kirurġiku. Wara dan l-inċident l-attur baqa' jsofri minn nuqqas ta' sensazzjoni fil-parti tax-xofftejn affettwati bid-daqqa, liema ħsara ġiet ikklassifikata bħala irreparabbli wara li għadda ċertu żmien minn meta seħħ l- inċident. Il-konvenut min-naħa tiegħu jeċċepixxi li mhux minnu li hu aġixxa b'mod vjolenti u eċċessiv, u konsegwentement m'għandux jiġi kkundannat għall-ħlas tad-danni sofferti mill-attur. Provi u riżultanzi Flimkien mar-rikors maħluf tiegħu, l-attur ippreżenta kopja ta' ċertifikat rilaxxjat minn Mr James Muscat Bason, li kkonstata li l-attur kien involut f'inċident fit- 12 ta' Ġunju, 2013 waqt logħba tal-waterpolo, u li konsegwenza ta' dan l- 6 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Ix-xhud qal li wara li l-attur ġie eżaminat l-Isptar dakinhar stess li seħħ l-inċident, dan ġie riferut lid- Dipartiment tad-Dentistrija fejn sarlu t-trattament meħtieġ sabiex jiddewwa l- L-għada tal-inċident, l-attur ġie eżaminat minn Mr James Mennie, li rreferieh għal intervent kirurġiku li sarlu fl-Isptar Saint James. Fiċ-ċertifikat tiegħu Mr Mennie kkonstata li hu baqa' jsegwi l-progress tal-attur wara l- lip", u kkonkluda li l-attur qiegħed isofri minn debilità permanenti ta' ħmistax fil-mija (15%). Ġiet esebita wkoll kopja tal-ittra uffiċjali2 mibgħuta lill-konvenut, li permezz tagħha l-attur interpella lill-konvenut sabiex jersaq għal-likwidazzjoni u l-ħlas Il-konvenut esebixxa kopja tar-risposta għall-ittra uffiċjali tal-attur3, fejn irrespinġa l-pretensjonijiet kollha tal-attur bħala infondati fil-fatt u fid-dritt. L-attur fl-affidavit tiegħu4 qal li huwa kien ilu jilgħab l-waterpolo sa minn età żgħira, u li eventwalment beda jilgħab b'mod professjonali. Qal illi hu lagħab kemm mat-tim nazzjonali Malti, kif ukoll ma' tim ġewwa s-Slovakkja, kif ukoll mat-timijiet lokali tan-Neptunes u Il-Marsa. L-attur kompla jgħid li hu kien ilu jaf lill-konvenut għal diversi snin minħabba li kien hemm żmien meta kienu jagħmlu taħriġ flimkien. L-attur kompla jgħid li dakinhar tal-inċident, kienet qiegħda tintlagħab logħba waterpolo ġewwa l-pixxina nazzjonali f'Tal-Qroqq bejn Valletta United WPC u Il-Belt Valletta, bħala parti mill-kampjonat tal- Qal illi l-logħba 8 tal-proċess. 24 tal-proċess. 33 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM kienet qiegħda tintlagħab b'mod normali, meta fid-daqqa u l-ħin hu ħassu qiegħed jaqla' daqqa fuq wiċċu waqt li t-tim tiegħu kien qiegħed jirbaħ tnejn b'xejn, u hu kien għadu kemm skorja t-tieni gowl għat-tim tiegħu. L-attur spjega li fil-mument meta hu qala' d-daqqa, it-tim tiegħu kien qiegħed fl- attakk, fil-parti tal-pitch difiża mill-avversarji, u l-player tat-tim ta' Il-Marsa li kien qiegħed fin-nofs tal-azzjoni, bl-aħjar ċans li jiskorja, kien qiegħed jiġi mmarkat minn żewġ plejers ta' Il-Fgura WPC, wieħed minnhom il-konvenut. Qal li hu xtaq jelimina lil wieħed minn dawn il-persuni mill-pożizzjoni li kienu fiha, u li kif qorob viċin il-konvenut, dan tah daqqa fuq ix-xedaq, b'mod volontarju u intenzjonat. Qal ukoll li wara li tah id-daqqa, Ryan Grima Sciberras mar fid- direzzjoni opposta u ma baqax isegwi l-azzjoni li kien beda. L-attur spjega kif wara d-daqqa hu beda jintilef minn sensih, tant li fittex li jgħum lejn il-ħabel biex ikun jista' jżomm miegħu, minħabba li beda jistordi. Qal illi ftit tal-ħin wara kien hemm supporters li bdew jgħajtu li hu kellu d- demm ma' wiċċu, u konsegwenza ta' dan waqfet il-logħba. L-attur qal illi kif tela' mill-baħar, issejħet l-ambulanza li ħaditu l-Isptar fejn ġie stabbilit li kellu ksur u li kien hemm il-ħtieġa li jiġi operat. Imma l-operazzjoni ma setgħetx issir dakinhar stess minħabba li l-kirurgu on duty ma setax jgħaqqad tim li seta' jassistih waqt l-operazzjoni dak il-ħin, u għalhekk sarlu trattament li kellu jgħin biex il-ksur jagħqad, iżda ġie infurmat li l-intervent kirurġiku kellu jistenna fuq waiting list għalih. Kien għalhekk li hu ġie riferut għand Mr James Mennie ta' Saint James Clinic tar-Rabat, li operah hu stess fl-Isptar Saint James ġewwa Il-kirurgu Mennie dam isegwi lill-attur għal diversi xhur wara li operah, u kien hu li kkonstata li l-attur kellu debilità permanenti ta' ħmistax fil-mija (15%) konsegwenza ta' dan l-inċident. L-attur qal ukoll li fis-snin kollha li fihom hu kien jilgħab il-waterpolo, hu qatt ma sofra inċident simili għal dan, Paġna 8 minn 37 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM u li din id-daqqa li qala' kienet waħda volontarja u intenzjonata. esebixxa pen drive li turi filmat tal-logħba li fiha seħħ l-inċident inkwistjoni, bl- azzjoni fejn hu qala' d-daqqa tidher. L-attur ikkonkluda x-xhieda tiegħu billi qal li l-ASA kienet ħadet proċeduri dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut, tant li dan ġie mmultat is-somma ta' mitejn u tlieta u tletin Euro (€233), u sospiż mil- logħob għal perijodu ta' sena, liema pieni ġew ikkonfermati mill-Bord tal- Appelli tal-ASA. Ġiet esebita wkoll kopja ta' immaġni tal-X-ray li turi l-ksur li l- attur sofra fix-xedaq, liema immaġni ġġib id-data tat-12 ta' Ġunju, 2013.5 L- attur esebixxa wkoll kopji ta' rċevuti rilaxxjati mill-Isptar Saint James wara l- intervent li sarlu.6 F'rapport mediku datat 17 ta' Ġunju, 20137, proprju erbat ijiem wara li sar l- intervent fuq l-attur, il-kirurgu dentali Mr James Mennie kkonstata li l-korriment li sofra l-attur kien wieħed gravi, u li kien hemm il-ħtieġa ta' stennija ta' bejn tlieta u sitt xhur sabiex jiġi stabbilit jekk kienx hemm diżabilità permanenti għan-nervituri fil-parti tax-xellug tal-wiċċ.8 F'rapport sussegwenti tat-23 ta' Mejju, 2014, Mr James Mennie kkonstata illi, L-attur esebixxa wkoll kopja tad-deċiżjoni tal-ASA tas-27 ta' Ġunju, 20139, fejn ġie deċiż mill-Kummissarju tad-Dixxiplina tal-istess Assoċjazzjoni li l-konvenut Ryan Grima Sciberras kien ħati li kkaġuna ferita gravi għad-dannu tal-player John De Lucca 36 tal-proċess. 37, 39 u 40 tal-proċess. 44 tal-proċess. 46 tal-proċess. Paġna 9 minn 37 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM skont Taqsima B tal-Artikolu 2(i) (a) tal-kodiċi tad-dixxiplina u għalhekk immulta lil Ryan Grima Sciberras is-somma ta' mitejn u tlieta u tletin Euro (€233), kif ukoll issospendieh għal perijodu ta' sena minn kull attività tal-ASA. Ġiet esebita wkoll kopja tad-deċiżjoni tal-Bord tal-Appelli tal-ASA li kkonferma l- multa oriġinali mogħtija mill-Kummissarju tad-Dixxiplina, u dan wara li ġie kkunsidrat illi: Fl-udjenza tal-15 ta' Marzu, 2016 xehed Pierre Kamel El Din, li qal li hu jaħdem bħala fiżjoterapista u kowċ tal-waterpolo. Qal ukoll li l-attur kien plejer tal- waterpolo, filwaqt li l-konvenut hu plejer attiv. Ix-xhud qal li dakinhar li seħħ l- inċident fit-12 ta' Ġunju, 2013 hu kien qiegħed isegwi l-logħba inkwistjoni bħala kowċ ta' Il-Marsa. Qal ukoll li fil-mument tal-inċident, Il-Marsa kienu fl-attakk filwaqt li l-Belt kienu qed jagħmlu 'żona', fejn plejer jagħmel 'żona' fuq iċ-ċentru. Ix-xhud qal li hu ra l-filmati tal-mod kif seħħ l-inċident, minn fejn seta' jinnota li l-attur kien qiegħed fuq position 2 fis-semi-circle, filwaqt li l-konvenut kien qiegħed jagħmel double fuq iċ-ċentru. Ix-xhud spjega li 'double' ifisser li l-konvenut qagħad f'pożizzjoni tali biex ma jħallix lill-plejers 50 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM ta' Il-Marsa jersqu iċ-ċentru, u t-tattika adoperata mit-tim ta' Il-Marsa kienet li jitneħħa d-'double'. Kien għalhekk, spjega x-xhud, li l-attur beda jaqsam bl-għawm min-naħa għal oħra. Ix-xhud spjega l-mod kif seħħ l- inċident b'dan il-mod: "Kif John minn position 2 telaq jgħum kien hemm Ryan bil-pożizzjoni vertikali jagħmel il-block u kif eżatt wasal ħdejn Ryan dar sideways u jien rajt lil John jogħla six inches, issossa ruħu u waqaf eżatt f'dik il-pożizzjoni. Ryan minn double mar jgħum, jekk il-lasta qiegħda hawnhekk, xi metru u nofs lejn din in- naħa ...". Ix-xhud kompla jgħid li l-attur tela' mill-ilma u hekk kif tela' qallu li l-konvenut kien tah daqqa "għalxejn". Ix-xhud qal ukoll li hekk kif l-attur fetaħ ħalqu, hu induna li kellu parti minn snienu tax-xellug qegħdin fin-nofs, u li dak il-ħin qal lill-attur biex imur l-Isptar. Ix-xhud qal li dak il-ħin hu kompla jsegwi l-logħba u li wara hu bħala kowċ, flimkien mal-kumitat tat-tim, marru l-Isptar sabiex jaraw x'kien sar mill-attur. Ix-xhud ikkonferma li hu tela' jixhed fil-proċeduri li ttieħdu mill-ASA. Fl-udjenza tal-15 ta' Ġunju, 2016 xehed Dr Simon Mennie Wilson bħala viċi president tal-ASA11, li esebixxa kopja tar-rapport tal-kumitat eżekuttiv tal- ASA fir-rigward tal-inċident mertu ta' din il-kawża12, flimkien ma' kopja tal- minuti13 li nżammu mill-kummissarju tad-dixxiplina waqt is-smigħ li nżamm fis- 27 ta' Ġunju, 2013. Ix-xhud spjega li wara l-logħba inkwistjoni, l-kumitat eżekuttiv tal-ASA irċieva l-ilmenti tar-referees u tal-plejers u tat-timijiet konċernati. Ix-xhud ikkonferma li ntwerew ukoll filmati tal-logħba, u ġew ippreżentati ċertifikati mediċi għall-konsiderazzjoni tagħhom, u kien in vista 62 tal-proċess. 72 tal-proċess. 73 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM ta' dan li ġie deċiż li għandhom jinbdew proċeduri dixxiplinarji fil-konfront tal- Ix-xhud qal li l-kumitat eżekuttiv qabel fuq il-ħatra ta' kummissarju tad-dixxiplina, li kien Ivan Maniscalco u li kien ikkonkluda li l-konvenut kien responsabbli għall-inċident u ġiet imposta fuqu multa u sena sospensjoni mil- logħob. Ix-xhud qal li l-konvenut appella minn din id-deċiżjoni, iżda din ġiet ikkonfermata mill-bord tal-appell tal-ASA. Ix-xhud ikkonferma li hu l-ewwel darba li ġie a konjizzjoni ta' dan l-inċident kien wara li nbdew il-proċeduri dixxiplinarji dwar l-ilment li kien sar. Ix-xhud qal li l-ewwel darba li segwa kif kien seħħ l-inċident kien meta ra l-filmat fuq il-laptop tal-president Joe Fava Cassar Sciriha, u seta' jikkonstata, minn dak li ra, li f'mument minnhom waqt il-logħba, il-partijiet dehru viċin ħafna ta' xulxin. "Jekk niftakar sew kien hemm a double marking fuq is-centre u l-intenzjoni tas-Sur Licari hija li jiddrajvja li hija mossa li jgħum 'il quddiem lejn id-double marker tas-centre sabiex jiġbed double marking miegħu u s-centre jiġi meħlus u jista' jitqassam il-ballun lilu. Qabel ma bdiet dik il-mossa kien hemm is-Sur Mock qribu u għamel mossa biex jimxi mas-Sur Licari u f'dik il-mossa deher jagħti daqqa ta' sieq. Dak li rajt jien. Dawn huma split seconds … però f'dak li rajna u stajna nikkonstataw mill-video li kien pjuttost ċar ħalli nkunu ċari. Deher li s-Sur Mock inqala' minn mas-Sur Licari jiġifieri nqala' billi uża saqajh u hija mossa normali biex ngħid hekk u spiss issir però hemm mod u manjiera kif issir. Din dehret li kienet daqsxejn spinta biex ngħid hekk. In kwantu ma kienx hemm għalfejn daqshekk guffaġni għaliha u milli jidher, minn dak li stajna naraw u minn dak li rriżulta wara … Wara rriżulta li dik il-mossa laqtet lis-Sur Licari f'geddumu." Ix-xhud qal li minn dak li setgħu jaraw, l-attur intlaqat bl-irkoppa tal-konvenut, u li immedjatament wara r-referees waqqfu l-logħba minħabba li indunaw li Ix-xhud qal li hu seta' jikkonferma b'ċertezza li l-unika parti tal-ġisem li intużat mill-konvenut biex laqat lill-attur kienet l-irkoppa. ukoll li viċin il-partijiet dak il-ħin ma kien hemm ħadd aktar mill-players. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM xhud ġie mistoqsi wkoll dwar jekk il-partijiet kinux involuti f'inċidenti oħra, u qal li l-attur kien involut f'inċidenti dixxiplinarji oħra, għalkemm ma setax jikkummenta dwar il-gravità tagħhom. Ix-xhud qal li kull atleta jiġi rreġistrat bħala membru tal-Assoċjazzjoni mill-club tiegħu. Ix-xhud qal li jidhirlu li s- sospensjoni ta' sena li sofra l-konvenut ġiet imnaqsa, għalkemm ma kienx jaf ir-raġuni għaliex seħħ dan. Dr Simon Mennie Wilson kompla jixhed fl-udjenza tal-4 ta' Ottubru, 201614, u qal li hu għamel verifiki interni sabiex jara kif il-president tal- Assoċjazzjoni kif ġie fil-pussess tal-filmat tal-logħba. ġibed dan il-filmat, iżda qal li kien miġbud b'mod tajjeb, tant li l-inċident deher ċar fih. Qal ukoll li l-filmat wera l-azzjonijiet kollha. Ix-xhud ġie muri l-filmat esebit in atti u kkonferma li hu l-istess filmat li abbażi tiegħu kien ġie deċiż li għandhom jittieħdu passi dixxiplinarji mill-kumitat eżekuttiv tal-ASA. ikkonferma wkoll li r-referees ma indunawx li kien hemm injury, tant li ma waqqfux il-logħba u m'għamlu l-ebda rapport dwar dan l-inċident. ikkonferma wkoll li ħadd ma tkeċċa waqt il-logħba. Ix-xhud qal li kien hemm diversi dokumenti u rapporti dixxiplinarji fil-konfront taż-żewġ plejers indikati, u kien għalhekk li nħatar kumitat tad-dixxiplina.15 Ix-xhud qal ukoll li kienet saret laqgħa interna tal-kumitat eżekuttiv fejn ġie deċiż li għandhom jittieħdu proċeduri dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut. Ix-xhud ikkonferma wkoll li ma kien sar l-ebda ilment formali u li d-deċiżjoni biex jittieħdu passi dixxiplinarji kienet ittieħdet mill-kumitat eżekuttiv tal-ASA. Ix-xhud tenna li l- president kien ra l-azzjoni fejn seħħ l-inċident fuq Facebook, tellagħha kumitat u wara li saret investigazzjoni u ġew ippreżentati d-dokumenti, ittieħdet id- 79 tal-proċess. 15 Kopja tad-dokumentazzjoni fir-rigward tal-partijiet, esebita a fol. 90 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM deċiżjoni li għandhom jittieħdu passi dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut. xhud qal li l-konvenut kienet tnaqqsitlu s-sospensjoni minħabba li dik is-sena kien hemm elezzjoni għall-president tal-Assoċjazzjoni, u hekk kif dan ġie elett, kien ta amnestija lill-players li kienu sospiżi.16 Fl-udjenza tal-4 ta' Ottubru, 2016 xehed Duncan Dalipi, li kkonferma li hu kien jaf lill-partijiet minħabba li hu wkoll kien plejer tal-waterpolo, u filwaqt li l-attur kien jilgħab fl-istess tim miegħu, il-konvenut kien jilgħab ma' tim avversarju. Ix-xhud qal li hu kien ra l-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri jseħħ quddiemu, u li kien ra lill-konvenut jagħti daqqa ta' sieq lill-attur. xhud qal li filwaqt li fil-logħba tal-waterpolo huwa normali li jkun hemm imbuttar, mhux normali li l-players jagħtu ċertu daqqiet lil xulxin. wara l-inċident hu ra lill-attur mal-ħabel, waqfet il-logħba, u l-attur kellu jittieħed l-Isptar bl-ambulanza anki minħabba li kellu ħalqu mimli demm. xhud qal li dakinhar tal-inċident il-logħba tkompliet b'ċerta tensjoni. Waqt il- kontroeżami x-xhud ikkonferma li hekk kif l-attur qala' d-daqqa hu mill-ewwel mar mal-ħabel, u li hekk kif seħħet l-azzjoni li kien imiss fil-logħob, liema azzjoni ddum għoxrin sekonda, il-logħba twaqqfet mit-tim li kien qiegħed jilgħab miegħu l-attur. Ix-xhud qal li l-attur kellu bżonn l-għajnuna biex jitla' mill-ilma u li hu kien wieħed mill-persuni li marru jgħinuh biex jitla'. ikkonferma li waqt il-ħin tal-inċident hu kien fl-art, fuq il-bank tas-sostituti, u li bejnu u bejn l-attur kien hemm l-istess distanza bejn wieħed u ieħor li kien hemm mir-referee. Ix-xhud madanakollu qal li waqt il-logħba għajnejh ma kinux fuq ir-referee iżda fuq il-ballun. Waqt id-depożizzjoni tiegħu x-xhud 93 tal-proċess. Paġna 14 minn 37 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM ippreżenta sketch ta' fejn kienu qegħdin l-attur u l-konvenut u fejn kien hu.18 Ix-xhud ikkonferma wkoll li hekk kif indunaw li seħħ l-inċident inkwistjoni, hu u sħabu pprotestaw mar-referee. Ix-xhud qal li d-daqqa li l-konvenut ta lill-attur bilfors bis-sieq kien tahielu minħabba li l-konvenut kellu idejh barra. ikkonferma wkoll li hu ra l-irkoppa tal-konvenut togħla u lill-attur jaqla' daqqa fuq wiċċu. Hu qal ukoll li wara li seħħ dan l-inċident, il-konvenut ħa l-ballun u baqa' jilgħab il-logħba. Fl-udjenza tal-20 ta' Jannar 2017 xehed Mr James Bugelli, li kkonferma li l- attur kien pazjent tiegħu. Ix-xhud qal li l-attur mar fil-klinika tiegħu wara inċident li kellu waqt logħba tal-waterpolo, fejn wara li ttieħdu l-X-rays neċessarji rriżulta li għandu frattura fix-xedaq ta' taħt, fil-parti tax-xellug. xhud qal li din il-frattura kienet riżultat ta' blunt trauma u li din ġrat minħabba li l-attur qala' daqqa b'xi ħaġa. Ix-xhud qal li hu seta' jikkonstata x'tip ta' ġrieħi kellu l-attur minħabba l-eżami radjografiku li għamillu, u kompla jgħid hekk: "Frattura hija dejjem kunsidrata bħala ta' natura gravi u ovvjament hemmhekk kien hemm ukoll fix-xedaq ta' taħt hemm in-nerf li jagħti sensazzjoni lix-xoffa u peress li l-frattura kienet misplaced, imċaqalqa mhux ħażin, dak kien l-akbar concern li jkun hemm problema. Infatti hu ġie fl- ewwel eżami, waħda mill-affarijiet li nagħmlu f'dawn it-tip ta' frattura hija li naraw is-sensazzjoni tax-xoffa u dak il-ħin ma kellux. Iġifieri n-nerf kien b'xi mod damaged, li hija kompatibbli ma' dik it-tip ta' frattura." Ix-xhud ikkonferma li l-attur għadu jbati minn diżabilità permanenti kawża tal- inċident, li hu kklassifika fil-grad ta' ħmistax fil-mija (15%). Ikkonferma wkoll li l-attur baqa' jmur għal visti fil-klinika tiegħu b'mod regolari. difensur tal-attur, ippreżenta żewġ kampjuni, wieħed minnhom id-darsa tal- 110 tal-proċess. 118 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM għaqal li nqalgħet waqt l-operazzjoni minħabba li l-parti dgħajfa tal-frattura kienet għaddejja mid-darsa tal-għaqal, u kontenitur bit-titanium plates li ntużaw biex ġie kkurat l-attur. Ix-xhud qal li l-ewwel darba li ra lill-attur kien wara l-inċident inkwistjoni, u li dak il-ħin l-attur kien akkumpanjat minn xi ħadd mill-club tiegħu stess. Ix-xhud ikkonferma li l-intervent fuq l-attur sar fit- 13 ta' Ġunju 2013 stess filgħaxija, u dan għaliex fratturi fil-parti t'isfel tax- jiġu operati fl-istess ġurnata sabiex jiġu evitati kumplikazzjonijiet. Ix-xhud qal li l-attur kien infurmah li hu kien mar id- Dipartiment tad-Dentistrija tal-Isptar Mater Dei, iżda għal xi raġuni dan ma ġiex operat dakinhar stess, għalkemm sarlu xi tip ta' trattament biex jgħin ix- xedaq jagħqad. Ix-xhud madanakollu kkonferma li biex jinkisbu l-aħjar riżultati, ikun aħjar li intervent fuq il-ħalq isir fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa mill- inċident. Hu kompla jgħid li l-frattura li kellu l-attur kienet waħda 'kumplikata' minħabba li hi esposta għall-estern u hi għaddejja mid-darsa tal-għaqal, bir- riskju ta' osteomyelitis, jew infezzjoni tal-għadma, apparti li fil-punt fejn kien hemm il-korriment hemm għaddejjin għadd ta' nervituri. Qal ukoll li l-frattura kienet waħda displaced, u li wara l-intervent hu kien ra lill-attur għadd ta' drabi sabiex jiġi aċċertat li l-frattura għaqdet b'mod tajjeb u li ma kienx hemm kumplikazzjonijiet. Kompla jgħid li sa ftit qabel li huwa kien qed jixhed, huwa kien għadu jsegwi lill-attur rigward il-korriment li kellu, minħabba li dan baqa' jistaqsi jistax jagħmel xi ħaġa biex il-problema tan-nerf tissewwa, u x-xhud ikkonferma li wara t-trapass ta' għadd ta' xhur, ma kien hemm xejn aktar x'jista' jsir minħabba li d-debilità kienet waħda ta' natura permanenti. Minkejja dan, hu baqa' jsegwi lill-attur b'mod regolari sabiex jara kienx hemm infiltration minn nervituri oħrajn.20 Ix-xhud qal li ħsara fin-nervituri ma tistax 20 Fi kliem ix-xhud, "[w]ara sitt xhur fiżjoloġikament jekk in-nerf ma rkuprax huwa rari ħafna li jirkupra. Issa jien ktibt anke fl-ewwel rapport li jien inħobb nagħti aktar minn sitt xhur biex nara jekk kienx hemm xi żviluppi u bqajna nassessjawwith Paġna 16 minn 37 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM titranġa, u li meta xi ħadd jipprova jirranġa tali ħsara, jkun qiegħed jikkawża aktar ħsara milli ġid. Fl-udjenza tal-24 ta' Frar, 2017 xehed il-konvenut Ryan Ciappara, li qal li fiż- żmien li fih seħħ l-inċident hu kellu tnejn u għoxrin sena. Qal illi l-waterpolo beda jilagħbu bħala passatemp, u meta għalaq it-tmintax-il sena beda jipprattika dan l-isport fuq livell professjonali. Il-konvenut qal li dakinhar li seħħ l-inċident kienet qiegħda tintlagħab logħba tal-kampjonat li ntilfet mit- tim li jilgħab miegħu hu. Qal ukoll li l-inċident seħħ waqt it-tielet sessjoni tal- logħba. Il-konvenut qal li l-istruzzjonijiet li hu kellu mingħand il-kowċ tiegħu kienu li hu għandu jibqa' fejn hu xħin jara lill-avversarju jagħmel id-drive. konvenut kompla jixhed li xħin ra lill-attur qiegħed jagħmel id-drive, hu baqa' fejn kien iżda ta daqqa b'saqajh biex imur fuq il-player ta' maġenbu. hekk kif ta spinta biex imur fuq it-team mate tiegħu22, laqat lill-attur, u li dan Ix-xhud qal li l-waterpolo huwa sports ta' kuntatt, u li fil-ħin li fih hu laqat lill-attur f'ħalqu, hu ħass li kien laqtu bi spallejh. Hu qal li dak il-ħin Qal ukoll li hekk kif mar fuq il-player l-ieħor, ta daqqa b'saqajh u dak il-ħin kien hemm il-kuntatt. Hu spjega d-dinamika tal-inċident b'dan il-mod: "Waqt li hu beda jiddrajvja għan-nofs, minn nofs għal position five tal- kantuniera, jiena sa dak il-ħin meta ħa jibda jagħmel id-drive kont quddiemu. Imma meta mort l-opposite direction jiena biex nagħmel il-push, hu John kien diġà qiegħed in-naħa tar-right jiena. Allura, bil-push, sar il-contact." two-point discrimination ngħidulha jiġifieri nagħmlu pin pricks biex naraw jekk hemmx żviluppi and we map it u ma kienx hemm. Rajtu sitt xhur, sena, sena u nofs, sentejn, sa Diċembru li għadda." 21 A fol. 138 tal-proċess 22 Fl-udjenza tal-11 ta' April, 2017 ġie ċċarat li l-konvenut ried imur fuq it-team mate tal-attur, mit-tim ta' Il-Marsa, li jiġi l-avversarju tiegħu. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Il-konvenut qal li inċident bħal dak mertu tal-kawża huwa meqjus bħala 'normali' li jiġri minħabba fit-tip ta' kuntatt li jrid ikun hemm bejn il-plejers. konvenut qal li konsegwenza ta' dan l-inċident hu kien sospiż mil-logħob għal sena, u li kien ġie stabbilit li l-kondotta tiegħu waqt il-logħba kienet waħda Il-konvenut ikkonferma li hu laqat lill-attur bl-irkoppa, għalkemm ċaħad li hu b'xi mod ixxuttja lill-attur b'mod intenzjonat. Il-kontroeżami tal-konvenut sar fl-udjenza tal-11 ta' April, 201723, fejn hu ċċara li fil-ħin li l-attur kien qiegħed jiġi attakkat, hu niżel 'l isfel, lejn in-naħa li kien fiha l-konvenut. Qal ukoll li l-istruzzjonijiet li hu kellu mingħand il-kowċ kienu biex jibqa' fejn hu, u hu hekk għamel, filwaqt li l-attur beda miexi fid-direzzjoni tiegħu, messu ftit waqt li kien qiegħed isegwi plejer ieħor, daru, u kien dak il- ħin li l-konvenut ta push biex jibqa' fl-istess pożizzjoni fejn kien qabel. Hu ċċara li l-push tah fuq id-direzzjoni tax-xellug, u spjega li, "push ikun qisu … tagħti b'saqajk it-tnejn, tagħti spinta biex tmur fid-direzzjoni fejn tixtieq tmur ...". Il-konvenut spjega li fil-ħin li hu ta l-push, l-attur kien qiegħed jgħum warajh, u hu ħass li l-kuntatt aktarx sar b'irkopptejh. Hu qal ukoll li hu ma ġralu xejn bil- kuntatt, l-azzjoni kompliet, iżda wara l-attur ħareġ mill-pitch. waqt il-logħba tal-waterpolo hu kellu ħafna inċidenti anki minħabba li dan hu meqjus bħala 'a high-contact sports', fosthom daqqa ta' minkeb f'għajnejh, qasma f'għajnejh, ksur f'imnieħru u daqqiet li wasslu għal tbenġil viżibbli. li meta jiġru dawn l-affarijiet hu joħroġ mill-pitch u jfittex l-assistenza. jgħid li fil-ħin tal-inċident, hu ma kienx qiegħed iħares lejn l-attur u li moħħu kien fil-ballun u fil-logħba. Qal li meta ta l-push, l-attur inzerta fid-direzzjoni tal-push tiegħu. Għad-domandi tal-Qorti, il-konvenut ikkonferma li minkejja li 23 A fol. 145 tal-proċess. Paġna 18 minn 37 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM dan hu sports ta' kuntatt, hemm numru ta' regoli li jridu jiġu osservati u hemm imġiba li hi pprojbita. Il-konvenut qal li minkejja li l-kuntatt mal-attur aktarx li sar bl-irkoppa, hu ma kellu l-ebda ġrieħi f'saqajh u għalhekk ma setax jistabbilixxi b'ċertezza b'liema parti tas-sieq kien laqat lill-attur. Il-konvenut qal li dak il-ħin li seħħ l-impatt hu ma indunax li kien weġġa' lill-attur, u sar jaf li l- attur weġġa' waqt ir-raba' sessjoni tal-logħba. Il-konvenut ikkonkluda billi qal li minkejja li waqt il-logħba tal-waterpolo normalment ikun hemm żewġ referees, l-ebda wieħed minnhom ma saffar biex iwaqqaf il-logħob minħabba Permezz ta' nota tad-19 ta' Ġunju, 2017, l-attur esebixxa kopja taċ-ċertifikat tat-twelid tiegħu24, kif ukoll prospett tal-ispejjeż inkorsi minnu b'konsegwenza f'xi irregolarità. ta' dan l-inċident.25 Fl-udjenza tas-7 ta' April 2017 xehed Ronnie Goggi, li kien ir-referee fil- logħba inkwistjoni bejn Il-Marsa u Il-Fgura WPC. Ix-xhud ikkonferma li l- partijiet fil-kawża kienu avversarji ta' xulxin dakinhar, u li l-inċident seħħ waqt azzjoni magħrufa bħala li 'tkisser iż-żona'. Qal li l-konvenut "iddrajvja biex ikisser iż-żona" u dak il-ħin sema' lill-attur jgħidlu li kien weġġgħu u li kien ser ipattihielu. Qal ukoll li dak il-ħin hu talab lill-partijiet jinfirdu minn ma' xulxin, u ħalla l-logħob għaddej, tant li Il-Marsa baqgħu jattakkaw. Madanakollu wara ftit sekondi sema' l-għajjat tan-nies li bdew jgħidulu biex iwaqqaf il-logħba. Qal li kif dar ra lill-attur miexi fuq l-art bid-demm ħiereġ minn ħalqu. Qal li hu l-inċident ma rahx iseħħ, għaliex kieku kien japplika r- regoli 21/17 tal-brutalità li tirrikjedi li l-player li jkun għamel l-azzjoni jitkeċċa l- 174 tal-proċess. 175 et seq. tal-proċess. 189 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM logħba kollha, filwaqt li t-tim li jkollu plejer imweġġa' jingħata erba' minuti bi player iżjed. Ix-xhud ikkonferma li xħin sema' lill-attur jgħajjat "x'daqqa tajtni", għajnejh kienu fuq il-partijiet, imma minkejja dan hu xorta ma rax l-inċident iseħħ. Qal li l-logħba waqfet madwar għoxrin sekonda wara li hu sema' lil Licari jgħid li qala' daqqa. Ix-xhud qal li la hu u lanqas ir-referee l-ieħor ma raw xejn, u dan minħabba li l-azzjoni kienet taħt l-ilma, u li kieku hu ra xi ħaġa kien japplika r-regola tal-brutalità. Ix-xhud qal li ma setax jiftakar ras l-attur fejn kienet fil-ħin tal-inċident. Ix-xhud spjega li minkejja li fil-logħba tal-waterpolo, wieħed mir-referees ikun defending referee u l-ieħor ikun attacking referee, madanakollu huma t-tnejn ugwali, u jkunu qegħdin iħarsu lejn l-istess azzjoni. Spjega wkoll li bir-regola tal-brutalità, il-player li jkun għamel il-foul jitkeċċa għal-logħba kollha, filwaqt li t-tim l-ieħor jieħu penalty. Qal li foul normalment idum għoxrin sekonda, u l-player jerġa' jidħol fil-logħba, filwaqt li meta tapplika r-regola tal-brutalità minħabba li jkun hemm xi ħaġa intenzjonata, bħal tixjir tas-saqajn, daqqiet ta' ponn u daqqiet oħra, hemmhekk il-player jitkeċċa għalkollox mil-logħba. Qal ukoll li meta jkun hemm foul language waqt il-logħob, normalment il-plejer jiġi sostitwit. Ix-xhud ikkonferma li waqt il-logħba mertu ta' din il-kawża, l-attur kien tela' mill-ilma u ġie sostitwit. Fl-udjenza tas-7 ta' April, 2017 xehed Peter Sutherns, li wkoll kien referee waqt il-logħba inkwistjoni, għalkemm dan min-naħa tiegħu qal li hu kien in- naħa l-oħra tal-pitch u li ma jafx x'ġara minħabba li l-inċident seħħ fin-nofs tar- referee l-ieħor. Ix-xhud qal li madanakollu jekk hu jara xi ħaġa li mhix f'lokha fin-nofs tar-referee l-ieħor, hu xorta jattira l-attenzjoni billi jsaffar. li hu la ra l-inċident u lanqas sema' xi diskors bejn il-players dak il-ħin, u li sar 201 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM jaf x'ġara wara l-logħba. Ix-xhud qal li hu ma semax nies jagħjtu waqt il-logħba u lanqas ma kien ra l-video wara l-logħba. Fl-udjenza tat-23 ta' Ottubru, 2017 xehed Anthony Scheiber, kowċ tat-tim ta' Il-Fgura United WPC, li qal li dakinhar li seħħ l-inċident hu kien preżenti għal- logħba. Ippreċiża li fil-ħin li seħħ l-inċident hu kien bilwieqfa wara l-catwalk, f'distanza ta' madwar għaxar metri minn fejn kienet għaddejja l-azzjoni. xhud qal li wara li l-attur kellu l-inċident u tela' mill-baħar, dan mar fuqu u qallu "ara x'għamilli", għalkemm ix-xhud ma setax jiftakar jekk dak il-ħin l- attur semmiex lil xi ħadd. Qal li l-logħba tkompliet u li hu jaf li l-attur ittieħed fejn kellu jittieħed u li minn dak il-ħin ma rahx aktar, għalkemm wara l-logħba hu mar l-Isptar biex jara l-attur kif kien baqa'. Waqt il-kontroeżami tax-xhud, dan ikkonferma li għal xi raġuni l-attur kien waqaf mid-drive li kien qed jagħmel. Qal ukoll li meta l-attur ħareġ mill-ilma dan kellu d-demm, iżda sa dak il-ħin hu kien għadu ma jafx l-attur xi ġralu. Ix-xhud qal li dakinhar li seħħ l- inċident, il-plejer tiegħu ma kienx ġie punit taħt ir-regoli tal-brutalità, u l- logħba tkompliet b'mod normali, għalkemm ikkonferma li sussegwentement ittieħdu passi dixxiplinarji fil-konfront tal-konvenut, li hu plejer tat-tim tiegħu. Ix-xhud ikkonferma li waqt logħba bħal din ikun hemm kuntatt il-ħin kollu, u li hu kien sema' li l-attur kellu x-xedaq fratturat mingħand it-tabib li eżamina lill- attur l-Isptar u mingħand il-kowċ tiegħu. Ix-xhud ma setax jiftakar jekk wara dan l-inċident l-attur għamilx żmien ma jilgħabx. Fl-udjenza tat-22 ta' Novembru, 2017 xehed Aldo Gialanze, team manager tal- Valletta United WPC, li kkonferma li huwa kien preżenti waqt il-logħba li matulha seħħ l-inċident mertu ta' din il-kawża, u li dak il-ħin hu kien 28 A fol. 211 tal-proċess. 230 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM bilqiegħda fuq il-bank tas-sostituti fin-naħa ta' fejn ġrat l-azzjoni. hu jiftakar li seħħ inċident minħabba li hu kien wieħed mill-persuni li marru jassistu lill-attur li kellu wiċċu bid-demm. Qal li dak il-ħin l-attur kellu l-pussess tal-ballun, u li l-konvenut kien irtirat, qiegħed jagħmel iż-żona. hu ma setax jgħid kif seħħ l-inċident minħabba li dak il-ħin kellu għajnejh fuq il-ballun u ma jafx x'ġara. Ix-xhud ikkonferma li fil-mumenti ta' wara l-inċident, il-logħba tkompliet, iżda wara ftit hu ra lill-attur ħiereġ mill-ilma bid-demm ma' wiċċu. Qal ukoll li fil-ħin tal-inċident hu ra li l-partijiet kienu f'distanza ta' madwar żewġ metri bogħod minn xulxin. Mistoqsi in kontroeżami x-xhud ikkonferma li fil-ħin li fih seħħ l-inċident, it-tim li kien qiegħed jilgħab miegħu l-attur kien fl-attakk, filwaqt li l-konvenut kien qiegħed ikopri lill-attur, billi jakkumpanjah minn distanza. Ix-xhud ikkonferma li hu ra lill-attur on the sideline bid-demm ma' wiċċu, u qam minn postu biex jassistih, għalkemm xħin ra d-demm għajjat lill-kowċ tat-tim tal-attur biex imur Ix-xhud qal ukoll li hu warrab hekk kif waslu l-paramediċi u l-kowċ tat-tim tal-attur. Ix-xhud qal li l-attur reġa' lagħab fil-logħba li kien imiss li tintlagħab bejn l-istess timijiet, madwar tliet ġimgħat wara li seħħ l-inċident. Fl-udjenza tat-22 ta' Novembru, 2017 xehed Ranier Scerri30, plejer mat-tim tal-Valletta WPC, li xehed li fil-ħin li tal-inċident hu kien wiċċu lejn l-attakkant ta' Il-Marsa wara li mmarkah. Qal li dak il-ħin it-tim ta' Il-Marsa kienu fl- attakk, filwaqt li t-tim Belti kien qiegħed jiddefendi. Qal ukoll li hu u l- konvenut kienu f'distanza ta' żewġ metri bogħod minn xulxin u li l-attur għadda minn nofshom. Hu kompla jgħid illi, 240 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM "[k]if qasam is-Sur De Lucca l-azzjoni tilfuh għax il-ballun mar barra mingħalija jekk mhux sejjer żball. Jien tlaqt bil-ħarba nattakkaw, il-ballun ġie għandi u skurjajna u r-referee talab il-ballun. Għidtlu, 'X'ġara ref?' u qalli, 'Weġġa' xi ħadd'. Ħarist lura u rajt lil John De Lucca mal-lane." Ix-xhud ikkonferma li l-attur kellu d-demm ma' ħalqu, għalkemm qal li hu ma rax l-inċident iseħħ minħabba li kien qiegħed attent għall-player li mmarka. Qal ukoll li ftit wara t-tim ta' Il-Fgura skorja, u kien hemmhekk li r-referee talab il-ballun u waqqaf il-logħob minħabba li kien weġġa' plejer. ikkonferma li l-attur ħareġ mil-logħba u l-logħba tkompliet billi l-attur ġie Ix-xhud qal li ma jiftakarx jekk l-attur lagħabx fil-logħba ta' wara kontra Il-Fgura WPC, għalkemm ikkonferma li kien hemm logħob ieħor f'dak l- istaġun li ntlagħab mill-attur. Lix-xhud sarlu riferiment għall-mument li fih l- attur għadda minn bejnu u l-konvenut u għall-mistoqsija jekk rax lill-attur jintlaqat f'xi ħin, ix-xhud wieġeb li hu ma setax jara minħabba li kien wiċċu wara l-player. Qal li hu induna li kien weġġa' player iżda ma kienx jaf kif. xhud qal ukoll li minkejja li hu kien ra l-filmat tal-logħba li xxerred fuq YouTube, hu ma rax daqqiet fil-filmat. Fl-istess udjenza xehed Ryan Mifsud Attard, goalkeeper tat-tim ta' Il-Fgura WPC, li qal li fil-ħin tal-inċident it-tim tiegħu kien qiegħed jiddefendi, u li dak il-ħin hu kien fil-lasta. Ix-xhud ikkonferma li dak il-ħin il-partijiet kienu fl-ilma, bit-tim tal-Belt jiddefendi ż-żona biex jidħol fiċ-ċentru. Qal li dak il-ħin il-konvenut kien fiż-żona, filwaqt li l-attur kien il-player fuq barra, qiegħed jattakka bil- ballun f'idejh, qassam fuq il-lemin tiegħu u 'ddrajvja'. Qal iżda li wara dik il- manuvra, hu baqa' jsegwi l-ballun. Qal li l-aħħar li segwa lill-partijiet, dawn kienu f'distanza ta' madwar żewġ metri bogħod minn xulxin, u li wara l-azzjoni 31 A fol. 253 tal-proċess. Paġna 23 minn 37 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM tal-attur, il-ballun spiċċa għandu, hu qassam, it-tim tal-Belt skorja, u wara li kien hemm dan l-iskor, ir-referee waqqaf il-logħba, talab il-ballun, u kulma jaf hu li ra lill-attur idur u jżomm ħalqu. Ix-xhud qal li hu ma rax lill-attur jintlaqat minn xi ħadd, għalkemm ikkonferma li l-attur waqaf jilgħab. f'logħba oħra li ntlagħbet xi ħmistax wara, l-attur reġa' kien qiegħed jilgħab. Mistoqsi jafx jekk ġietx ambulanza waqt il-logħba, ix-xhud wieġeb li ladarba kompliet il-logħba, hu kien moħħu fil-logħob. Fl-udjenza tal-15 ta' Jannar, 2018 xehed Charles Hazouri, li hu membru tal- kumitat ta' Il-Fgura United WPC, membru fil-kunsill tal-ASA u team manager Qal li dakinhar li seħħ l-inċident mertu ta' din il-kawża, hu kien preżenti qiegħed isegwi l-logħba, u kien qiegħed ħdejn l-istands, f'nofs il-pitch. Ix-xhud qal li dak il-ħin l-azzjoni kienet fuq il-lasta ta' Il-Fgura, u f'ħin minnhom il-ballun intrebaħ mid-difiża ta' Il-Fgura, attakkaw, u ftit wara ra player tat-tim ta' Il-Marsa, li kien l-attur, jgħum lejn il-ħabel. Ix-xhud qal li l-konvenut kien lejn in-naħa ta' Il-Marsa, u wara ftit mumenti mill-attakk tat-tim Belti kienet waqfet il-logħba. Ix-xhud ikkonferma li l-attur lagħab logħob ieħor fl- istess staġun, inkluż logħba kontra l-istess tim Belti madwar tliet ġimgħat wara li seħħ l-inċident. Ix-xhud qal li waqt il-finali tan-knockout, l-attur kien tkeċċa f'nofs il-logħba. Mistoqsi in kontroeżami, ix-xhud qal li hu ma ra xejn waqt l- azzjoni li seta' jindika li l-attur kien ġralu xi ħaġa, għalkemm wara ftit mumenti mill-azzjoni tal-Belt, ir-referee waqqaf il-logħob. Ix-xhud ikkonferma li dakinhar l-attur kien waqaf jilgħab. 260 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 24 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Fl-istess udjenza xehed Dr Jean Sanchez, li fiż-żmien tal-inċident kien segretarju ġenerali tal-Valletta United Waterpolo Club, it-tim li jilgħab miegħu l-konvenut. il-proċeduri dixxiplinarji li ttieħdu, hu rrappreżenta lill-club u lill-konvenut. Ix-xhud qal li l-kumitat eżekuttiv tal-ASA għamel rapport minħabba li ħass li abbażi ta' filmat li kien ġie ppreżentat lilu minn Il-Marsa ASC, li hu t-tim li jilgħab miegħu l-attur, kien hemm biżżejjed evidenza biex jinbdew proċeduri quddiem il-kunsill tal-ASA. Ix-xhud qal li l- filmat kien inġibed b'mod dilettantesk, u abbażi tiegħu l-ASA kienet tal-fehma li kellha tibda proċeduri fil-konfront tal-konvenut. Ix-xhud qal ukoll li mill- match incident report li ħejjew ir-referees tal-partita, dan l-inċident ma rriżultax. Ix-xhud qal li l-kunsill tal-ASA ddeċieda li l-każ għandu jitressaq quddiem il-kummissarju tad-dixxiplina, u l-każ instema' fit-23 ta' Ġunju, 2013, fejn il-partijiet għamlu s-sottomissjonijiet tagħhom u wara ġie deċiż il-każ. xhud qal li l-ASA ibbażat il-każ tagħha fuq dan il-filmat, u kien għalhekk li ġie deċiż li l-konvenut għamel brutality fuq l-attur, tant li kkawżalu ġrieħi gravi. xhud qal li hemm kodiċi tad-dixxiplina li jirregola dan, u li l-akkużi saru abbażi ta' taqsima B, Artikolu 2(1) u Artikolu 2(4). Ix-xhud qal li l-pieni marbuta mal- offiża ta' brutality jinkludu sospensjoni għal numru ta' logħbiet, filwaqt li min jinstab ħati ta' ġrieħi gravi jista' jeħel sospensjoni għal għadd ta' snin, u multi finanzjarji. Ix-xhud qal li l-kumitat eżekuttiv tal-ASA ħalla l-każ f'idejn il- kummissarju tad-dixxiplina li ddeċieda l-konvenut kellu jeħel sena sospensjoni u multa ta' mitejn u tlieta u tletin Euro (€233), li hi l-minimu. xhud ikkonferma li kien sar appell fejn ġiet ikkonfermata d-deċiżjoni tal- kummissarju tad-dixxiplina dwar il-pieni imposti fuq il-konvenut. l-club kien intavola l-appell minħabba li kien tal-fehma li l-każ inkwistjoni kien 267 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 25 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM nieqes mill-element tal-intenzjonalità da parti tal-konvenut. din il-logħba tintlagħab parti minnha taħt l-ilma, u li mill-filmat ma jirriżultax ippruvat li kien hemm l-element tal-intenzjonalità, anzi fil-fehma tal-club dak li ġara kien xi ħaġa li tiġri spiss fil-logħob. Ix-xhud ikkonferma li l-konvenut ma skontax il-piena kollha, u li kien ingħata amnestija kif ġie rielett il-president Għad-domandi li sarulu in kontroeżami, ix-xhud ikkonferma li huma bħala club qatt ma ċaħdu li kien hemm inċident fejn Ryan Grima Sciberras laqat lil John De Lucca, u l-argument tal-club kien ibbażat fuq in-nuqqas ta' intenzjonalità tal- Ix-xhud ikkonferma li fil-fatt anki l-konvenut ammetta li f'mument minnhom kien 'laqat' lill-attur. Ix-xhud esebixxa wkoll il-match incident report li sar mir-referees tal-logħba34, bl-inċidenti tekniċi li seħħew matul il-logħba. Permezz ta' nota ppreżentata fil-15 ta' Jannar, 2018, il-konvenut ippreżenta kopja tal-kodiċi tad-dixxiplina35 li ntuża mill-kumitat eżekuttiv tal-ASA sabiex jirregola l-każ dixxiplinarju inkwistjoni. L-espert mediku maħtur mill-Qorti f'din il-kawża sabiex jeżamina lill-attur u jirrelata dwar in-natura tal-ġrieħi sofferti minnu, Mr Alexander Omran, ippreżenta r-rapport tiegħu datat l-4 ta' Frar, 201836, u dan wara li kien invista lill-attur fit-2 ta' Frar, 2018. L-espert mediku seta' jikkonstata li l-attur kellu nuqqas ta' sensazzjoni fix-xoffa t'isfel tax-xellug: 276 tal-proċess. 287 tal-proċess. 311 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 26 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM L-espert mediku Mr Alexander Omran ikkonstata li l-attur ma kellu l-ebda tibdil fis-sintomi li ppreżenta ruħu bihom, u għalhekk ikkonkluda li dan kien qiegħed Fil-parti konklussiva tar-rapport tiegħu l- espert mediku stqarr li n-nuqqas ta' sensazzjoni fil-parti t'isfel tax-xoffa tal- attur hija kkawżata minn trawma u ksur tal-mandible li affettwat in-nervituri ta' dik il-parti tal-wiċċ. Qal li din it-tip ta' ħsara hi kompatibbli ma' xi ħadd li jkun qala' daqqa vjolenti, u l-fatt li dan is-sintomu ppersista għal tul ta' żmien ifisser li l-ħsara li saret fuq dik il-parti tal-wiċċ ma tistax titranġa. L-espert mediku kkonkluda r-rapport tiegħu billi qal illi: Il-kontroeżami tal-attur sar fl-udjenza tat-18 ta' April, 201837, fejn intalab jispeċifika meta kienet id-data li fiha waqaf jilgħab il-waterpolo. L-attur qal li hu waqaf fl-istess sena li weġġa', għalkemm hu lagħab il-logħob li kien fadal għal dak l-istaġun minħabba li kien ilu sena jitħarreġ għalih. L-attur ċaħad li 334 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 27 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM kien hemm xi żmien meta hu u l-konvenut kellhom xi diżgwid bejniethom. L- attur qal li eżatt wara li tah id-daqqa, il-konvenut telaq 'l hemm u ma baqax isegwi l-azzjoni mibdija. L-attur ikkonferma li meta ttieħed l-Isptar hu ma setax jiġi operat minħabba li l-kirurgu li seta' joperah ma kellux biżżejjed riżorsi umani sabiex jassistuh biex jagħmel operazzjoni bħal dik, u kien għalhekk li ngħata l-parir li ma jistenniex minħabba li l-għadam seta' jagħqad ħażin. L- attur qal ukoll li hu qatt ma kellu xi theddid dirett mill-konvenut li kien ser imur għalih jew iweġġgħu. Il-konvenut għamel sensiela ta' domandi in eskussjoni tal-espert mediku, li ġew ippreżentati permezz ta' nota tad-9 ta' Mejju, 2018.38 Fir-risposti tiegħu l- espert mediku Mr Alexander Omran wieġeb39 li hu ma kienx talab lill-attur jgħidlu x'impjieg kellu. Ix-xhud qal li l-ilment ewlieni tal-attur kien li huwa tilef is-sensazzjoni li kellu fil-parti t'isfel tax-xoffa. Qal ukoll li l-infezzjoni li l-attur kellu fit-titanium plate setgħet kienet riżultat ta' diversi fatturi. huwa possibbli li ksur bħal dak li sofra l-attur jimmanifesta ruħu minn episodju trawmatiku wieħed, u mhux neċessarjament wara li jkun hemm sensiela ta' trawmiet fuq il-parti affettwata. Ix-xhud qal ukoll li hija sfortuna li jkun hemm ċirkostanzi li minħabba fihom l-Isptar Mater Dei ma jkunx jista' joffri l-kura meħtieġa mill-pazjent fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa. Qal li f'dan il-każ minkejja li l-attur ingħata trattament adegwat biex jittaffew is-sintomi li kien qiegħed iħoss, jidher li l-attur għażel li jfittex trattament privat ladarba ddeċieda li ma kellux jistenna aktar li jingħata t-trattament li kellu bżonn mill- Isptar pubbliku. 348 tal-proċess. 352 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 28 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Konsiderazzjonijiet legali Il-Qorti kkonsidrat il-provi miġjuba quddiemha sabiex fehmet aħjar id- dinamika ta' kif seħħ l-inċident inkwistjoni. Tibda biex tirrileva li f'kawża ċivili, fejn it-talba tal-attur hija sabiex il-konvenut jiġi dikjarat li huwa responsabbli għall-inċident mertu tal-kawża, u għall-eventwali likwidazzjoni u l-ħlas tal- konsegwenzjali danni, il-Qorti ċertament ma tidħolx fil-kwistjoni tal-intenzjoni li kellu jew ma kellux il-konvenut. Madanakollu l-Qorti trid tagħmel eżerċizzju ta' evalwazzjoni tal-provi miġjuba quddiemha sabiex fuq il-bażi tal-bilanċ ta' probabbilitajiet tiddetermina jekk il-konvenut jistax jinżamm responsabbli għall-inċident li jkun ikkawża, partikolarment fejn tiġi kkaġunata debilità permanenti fuq il-'vittma' tal-inċident. Il-Qorti tqis kif Mr James Mennie, kirurgu ortodontiku, ikkonkluda li l-attur mhu ser jirkupra s-sensazzjoni li tilef min-nervituri ta' xufftejh. l-azzjoni tal-konvenut kienet waħda volontarja u intenzjonata, iżda l-Qorti diġà għamlitha ċara li fi kwistjonijiet ta' din ix-xorta, huma immaterjali x'setgħet kienet l-intenzjoni tal-konvenut għall-finijiet tal-evalwazzjoni li trid issir mill-Qorti meta tiġi biex tippronunzja ruħha dwar ir-responsabbilità o Il-Qorti rat l-inkartament tal-proċeduri tal-kummissarju tad-dixxiplina maħtur mill-ASA, fejn il-konvenut instab ħati li kkaġuna dannu gravi lill-attur, u konsegwenza ta' dan ingħata piena ta' sena sospensjoni mil-logħob u multa. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 29 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM aċċertament ta' dan il-fatt li l-konvenut instab ħati mill-kummissarju tad- dixxiplina tal-ASA u ġie punit. Il-konvenut fl-ebda punt ma ċaħad li hu ried jagħmel kuntatt mal-attur, u lanqas ma ċaħad li kien hu li weġġgħu meta laqtu b'saqajh, għalkemm ċaħad li hu għamel dan b'mod intenzjonat. Il-Qorti kkonsidrat ukoll ix-xhieda ta' Dr Simon Mennie Wilson, li qal li mill- filmat tal-inċident jidher ċar li l-konvenut f'ħin minnhom ta spinta billi uża saqajh, liema spinta ma kinitx manuvra li s-soltu ssir f'dan it-tip ta' sport, tant li x-xhud qal kienx hemm għalfejn daqshekk guffaġni għaliha". Cassar ikkonferma li minkejja li l-waterpolo hu sports ta' kuntatt, mhux normali li f'din id-dixxiplina sportiva ikun hemm ċertu daqqiet. xhieda li kkonfermaw li d-dinamika tal-inċident kienet tinvolvi daqqa bis-sieq min-naħa tal-konvenut, xi ħaġa li wasslet biex l-attur isofri blunt trauma kif ikkonferma Mr James Mennie li opera lill-attur. Il-fatt li l-attur sofra daqqa vjolenti kien ikkonfermat ukoll mill-espert mediku maħtur mill-Qorti Mr Alexander Omran, li stabbilixxa li l-ħsara li sofra l-attur hi kompatibbli ma' xi ħadd li sofra "daqqa vjolenti", li ssarrfet f'sitwazzjoni fejn l-attur tilef is- sensazzjoni f'parti minn xofftu, bil-konsegwenzi kollha li dan in-nuqqas iġib miegħu, kif spjegaw tajjeb l-esperti mediċi. Quddiem dan kollu, il-Qorti hi tal-fehma li l-konvenut għandu jinżamm responsabbli għall-ħsara sofferta mill-attur b'konsegwenza tal-inċident mertu Il-prinċipju bażilari li jirregola din il-materja huwa dak fl-artikolu 1031 tal-Kodiċi Ċivili, li jistabbilixxi li "[k]ull wieħed iwieġeb għall-ħsara li tiġri bi ħtija tiegħu." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 30 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Il-konvenut fl-ebda ħin ma ċaħad li kien hu li 'laqat' lill-attur, u anki jekk dan sar mingħajr ħsieb li jweġġa' jew li jikkawża ħsara irreparabbli lill-attur, xorta waħda l-konvenut għandu jwieġeb għall-ħsara li ġrat konsegwenza ta' għemilu. Huwa ċar kemm minn dak li rriżulta mill-provi kif ukoll mill- evalwazzjoni li għamlet il-Qorti, li l-konvenut ma mexiex mal-prinċipji ta' good sportsmanship meta b'ċerta guffaġni ta spinta biex jagħmel push fuq l-attur, u anki jekk il-ħsieb tiegħu ma kienx li jweġġgħu, l-azzjoni tiegħu kienet waħda goffa talment li wasslet għall-konsegwenza li l-attur kellu jittieħed l-Isptar u jiġi operat fi ftit sigħat sabiex jiġi evitat dannu akbar. Ċertament li dan l-aġir hu sintomatiku ta' imġiba negliġenti u nuqqas ta' ħarsien tar-regoli tal-logħba, li kif wieħed jista' japprezza, jista' jkollu konsegwenzi irriversibbli għall- persuna li tisfa mweġġa'. Anki jekk l-isport inkwistjoni huwa wieħed li jinvolvi ċertu kuntatt bejn il-players, madanakollu mhuwa xejn normali li waqt logħba tal-waterpolo player jispiċċa l-Isptar fejn jiġi operat. Dan seħħ biss minħabba nuqqas ta' diliġenza, ta' prudenza u ta' ħsieb min-naħa tal-konvenut, li bil- ħsieb li jirnexxi fl-azzjoni li kien għaddej biha waqt il-logħba, ma kkunsidrax id- dannu li seta' jikkawża lil ħaddieħor. Min-naħa tagħhom il-Qrati Taljani jirritjenu illi: L-fattur determinanti għall-finijiet ta' sejbien ta' responsabbiltà o meno tal- konvenut għall-akkadut mhijiex l-intenzjoni tal-konvenut li jweġġa' lill-attur, Qrati tal-Ġustizzja Paġna 31 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM imma jekk il-konvenut konxjament ikunx aġixxa b'mod goff u vjolenti tali li jqiegħed fil-periklu s-sigurtà u l-inkolumità tal-avversarju tiegħu. Hekk stabbilita l-kwistjoni tar-responsabbilità, il-Qorti sejra tgħaddi biex tillikwida d-danni sofferti mill-attur, kemm dawk li huma danni materjali (damnum emergens), kif ukoll it-telf ta' qligħ futur (lucrum cessans) li jista' jsofri l-attur konsegwenza tad-debilità permanenti sofferta minnu. L-attur ippreżenta prospett b'għadd ta' irċevuti għal spejjeż li hu inkorra b'konsegwenza ta' dan l-inċident, flimkien ma' elenku ta' spejjeż li hu jgħid li inkorra iżda li mhumiex sostnuti b'irċevuti jew b'xi tip ta' prova oħra, bħalma hi l-pretensjoni għall-ħlas ta' €526 rappreżentanti telf ta' perijodu ta' ġimgħa xogħol li l-attur jallega li sofra. Nuqqas ewlieni ieħor fil-provi miġjuba min- naħa tal-attur, huwa dak dwar id-dħul tiegħu, kemm mil-logħob professjonali tal-waterpolo, li hu jallega li kellu jwaqqaf b'konsegwenza ta' dan l-inċident, kif ukoll ir-rimunerazzjoni li hu jirċievi b'rabta mal-impjieg fiss tiegħu. Għalhekk il-Qorti ser ikollha tuża l-kejl li normalment jintuża fin-nuqqas ta' prova dwar id-dħul, iġifieri il-kejl tal-paga minima nazzjonali. Kwantu għal spejjeż marbuta ma' dawn il-proċeduri legali, dawn mhumiex spejjeż li l-Qrati tagħna normalment jillikwidaw f'kawżi ta' din ix-xorta, u d- deċiżjoni dwar min għandu jagħmel tajjeb għall-ispejjeż legali ta' dawn il- proċeduri tingħata permezz ta' kap separat fil-parti deċiżiva tas-sentenza. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 32 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM L-attur ippreżenta rċevuti għall-konsulti li hu kellu ma' Mr James Mennie fis-17 ta' Ġunju, 2013 u fil-5 t'Awwissu, 201341, konsulta ma' Dr Monique Elwerfelly, konsulta ma' Dr Analise Welborn, u l-appuntamenti li kellu ġewwa l-Isptar Saint James44, għal total ta' erbat elef, sitt mija u sebgħa u sebgħin Euro u dsatax-il ċenteżmu (€4,677.19). L-artikolu 1045 (1) tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi illi: "Il-ħsara li persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha, skont id-dispożizzjonijiet ta' qabel, hija t-telf effettiv li l-għamil tagħha jkun ġab direttament lill-parti li tbati l- ħsara, l-ispejjeż li din il-parti setgħet kellha tagħmel minħabba l-ħsara, it-telf tal-paga jew qligħ ieħor attwali, u t-telf ta' qligħ li tbati 'l quddiem minħabba inkapaċità għal dejjem, total jew parzjali, li dak l-għamil seta' jġib." F'sentenza mogħtija minn din il-Qorti diversament preseduta fit-18 ta' Frar, 2013, fl-ismijiet Emmeline Flynn vs. Antione Price, il-Qorti qalet: "Għalhekk il-Qorti għandha l-obbligu li teżamina t-telf ta' qligħ futur minħabba l-inkapaċità, it-telf ta' paga jew qligħ ieħor attwali li jinkorri fih id-danneġġjat; u dak it-telf ta' qligħ futur, ossia lucrum cessans, li d-danneġġjat ikun prekluż li jużufruwixxi minnu minħabba l-event sinistru kawża tal-għemil dirett tad- danneġġjant." legali tagħna il-kwantifikazzjoni tad-danni hija dejjem fid- diskrezzjoni tal-ġudikant, u għalkemm hi regolata minn ċerti prinċipji, dawn mhumiex assoluti. F'deċiżjoni mogħtija minn din il-Qorti diversament 178 tal-proċess. 179 tal-proċess. 179 tal-proċess. 180 et seq. tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 33 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM presjeduta fis-27 ta' April, 2005, fl-ismijiet Paul Nelson vs. Malta Sloan, ġie stabbilit illi: "Id-determinazzjoni tal-kwantum tar-riżarċiment hi ċertament fis-sistema legali tagħna spirata mir-regola stabbilita fl-artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili. Fir-rigward tal-lucrum cessans dan jinvolvi telf ta' qliegħ futur minħabba l-inkapaċità. Il-liġi imbagħad tħalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti biex, valjati ċ-ċirkostanzi tal-każ, ix- xorta u grad ta' inkapaċità, u l-kondizzjoni tal-parti danneġġjata tistabbilixxi s- somma riżarċitorja. Innegabilment, però, il-metodu ta' din il-valutazzjoni tad- dannu lill-persuna minn dejjem ikkostitwiet il-problema l-aktar spinuża, kif hekk jirriżulta minn sempliċi raffront tad-diversi deċiżjonijiet in materja." F'dan il-każ jirriżulta li l-attur waqaf jilgħab il-waterpolo wara li kellu l-inċident inkwistjoni, għalkemm ma nġabet l-ebda prova jekk l-attur kellux dħul mil- logħob professjonali, u lanqas ma nġabet prova dwar meta hu waqaf mil- logħob tal-waterpolo. Lanqas mhu ċar jekk il-waqfien tal-attur mil-logħob kellux konsegwenzi oħra, bħal telf ta' sponsorships u dħul ieħor li l-attur seta' kellu b'rabta mal-prattika ta' dan l-isport fuq livell professjonali, stante li ma nġabet l-ebda prova dwar dan. Mhux ċar lanqas jekk l-attur kellux impjieg fiż- żmien li fih seħħ l-inċident, u kemm kien l-introjtu minn dan l-impjieg, stante li ma nġabet l-ebda prova fir-rigward. In vista ta' dawn in-nuqqasijiet, il-Qorti m'għandha l-ebda triq oħra ħlief li tadotta bħala kejl ta' paga bażika, il-paga minima nazzjonali għas-sena li fiha seħħ l-inċident bħala r-riga li abbażi tagħha ser jinħadem it-telf ta' qligħ futur soffert mill-attur. Jirriżulta, mil-leġiżlazzjoni sussidjarja 452.71 li fis-sena 2012, il-paga minima nazzjonali kienet ta' €158.11 fil-ġimgħa, li jfisser dħul ta' €8,221.72 fis-sena. Dan l-ammont irid jiġi aġġustat u jogħla abbażi tal-għoli tal-ħajja45 għall-perijodu kollu tal-multiplier, 45 F'sentenza mogħtija minn din il-Qorti kif diversament preseduta fid-19.05.2000 fl-ismijiet Joseph Mennie vs. Charles Mallia Zarb pro et noe, il-Qorti stabbiliet illi, "Meta d-danni jirrappreżentaw kumpens għal telf futur, il-Qorti trid tieħu in konsiderazzjoni l-effetti li l-inflazzjoni jkollha fuq l-introjtu perċepit fid-data tal-inċident proġettat fuq firxa ta' snin magħżula bħala l-multiplier." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 34 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM sabiex b'hekk is-salarju bażiku li ser tkun qiegħda taħdem fuqu l-Qorti huwa Huwa dan l-ammont ta' salarju bażiku li l-Qorti ser tieħu għall-finijiet tal-komputazzjoni li trid tagħmel. Il-multiplier huwa fattur pjuttost diskrezzjonali, għalkemm bħala regola huwa ġeneralment aċċettat li għal persuna fl-età ta' sebgħa u tletin (37) sena, li hija l-età li kellu l-attur fiż-żmien li fih seħħ l-inċident, il-multiplier adottat ikun ta' F'sentenza fl-ismijiet John u Laura konjugi Green vs. Edward u Lydia konjugi Pesa, il-Qorti qalet: "Hawnhekk għandna fattur pjuttost diskrezzjonali. Il-metodu ta' likwidazzjoni tad-danni kien għal żmien twil ibbażat fuq il-prinċipji enunċjati fil-kawża Spiteri Colombo vs Agius deċiża mill-Qorti tal-Appell Ċivili Superjuri fit-22 ta' Settembru, 1967. F'dik il-kawża intqal li fid-determinazzjoni tal-multiplier wieħed irid jieħu in kunsiderazzjoni ċ-'chances and changes of life', b'mod li dan il-multiplier ma jwassalx lid-danneġġjat li jieħu kumpens daqs li kieku baqa' jaħdem sad-data li jirtira, iżda l-figura tiġi mnaqqsa biex b'hekk ikun ittieħed kunsiderazzjoni l-fatt li l-persuna danneġġjata setgħet, fil-kors normali tal-ħajja tagħha, ma waslitx qawwija u sħiħa sal-età tal-pensjoni. … Hawn għalhekk naraw element diskrezzjonali li qed jingħata lill-ġudikant. Il-liġi ma tridx li l-kumpens ikun biss riżultat ta' eżerċizzju matematiku – għalkemm tali eżerċizzju jkun wieħed siewi u jwassal għal ċerta uniformità fil-likwidazzjoni tad-danni kif effettivament ġara wara s-sentenza ta' Spiteri Colombo vs Agius, b'danakollu l-ġudikant għandu jżomm quddiem għajnejh aspett aktar wiesa' tal- problema u fl-ammont li finalment jakkorda bħala danni għat-telf futur – dawk li fil-gergo huma magħrufa bħala 'lucrum cessans' jipprova jimprimi sens ta' ġustizzja billi mhux biss iħares lejn l-interessi tad-danneġġjat iżda billi wkoll jittieħed in konsiderazzjoni dak li kkawża d-dannu." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 35 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM Il-Qorti tqis li multiplier ta' 23 huwa wieħed ġust meta wieħed iqis il-working life expectancy tal-attur, u tenut kont ukoll il-fatt li persuna fl-età tal-attur hi mistennija li taħdem almenu sal-età ta' 65 sena sabiex tilħaq l-età tal-irtirar. Fil-każ odjern, ġie stabbilit mill-espert mediku maħtur mill-Qorti Mr Alexander Omran, li l-grad ta' diżabilità permanenti sofferta mill-attur hija ta' erbgħa fil- mija (4%), u l-Qorti ma tara li hemm l-ebda raġuni valida li għaliha għandha tiddipartixxi minn din ir-rata hekk stabbilita, partikolarment in vista tal-fatt li l- espert maħtur mill-Qorti hu l-aħħar espert mediku li eżamina lill-attur b'rabta mad-debilità permanenti sofferta minnu, u għalhekk l-analiżi tiegħu hi l-aktar waħda akkurata u realistika. L-evoluzzjoni ġuriprudenzjali f'kawżi ta' din ix-xorta wassal għal żvilupp ieħor importanti, dak li jsir tnaqqis ta' 20% minħabba li l-ħlas tal-kumpens qiegħed F'kawżi li jdumu biex jinqatgħu, mill- imsemmija 20% il-Qorti normalment tnaqqas 2% għal kull sena li kawża ddum biex tinqata' f'każijiet fejn ikunu għaddew aktar minn tliet snin bejn id-data meta tiġi ppreżentata ċ-ċitazzjoni u s-sentenza. Madanakollu f'dan il-każ il- Qorti ma tarax li hemm lok għal tali tnaqqis. Il-kawża nfetħet fis-sena 2015, u ser tinqata' ftit aktar minn tliet snin wara li kien hemm l-ewwel udjenza. jistax jintqal li kien hemm xi delungar da parti ta' xi ħadd jew ieħor mill- partijiet sabiex il-proċeduri jitwalu bla bżonn. Is-salarju medju ta' €9,129.40 x multiplier ta' 23, x 4% diżabilità permanenti sofferta mill-attur, iwasslu għal ċifra ta' €8,399.04, li meta ridotta b'20% (lump sum payment), tiġi €6,719.24. Dan huwa l-lucrum cessans likwidat mill-Qorti, li meta magħdud mas-somma ta' €4,677.19 rappreżentanti d-damnum Qrati tal-Ġustizzja Paġna 36 minn 37 Rikors Maħluf Nru 784/2015 LM emergens soffert mill-attur, jiġi stabbilit li l-ammont totali li għandu jitħallas mill-konvenut lill-attur in linea ta' danni jammonta għal ħdax-il elf, tliet mija u sitta u disgħin Euro u tlieta u erbgħin ċenteżmu (€11,396.43). Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża kif ġej: Tiċħad l-eċċezzjonijiet tal-konvenut; Tilqa' t-talbiet tal-attur, u tiddikjara li l-inċident mertu tal-kawża seħħ tort u ħtija tal-konvenut; Tillikwida d-danni sofferti mill-attur fis-somma ta' ħdax-il elf, tliet mija u sitta u disgħin Euro u tlieta u erbgħin ċenteżmu Konsegwentement tikkundanna lill-konvenut iħallas lill-attur is- somma hekk likwidata in linea ta' danni. Bl-ispejjeż u bl-imgħaxijiet legali mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas effettiv, kontra l-konvenut. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 37 minn 37