FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT NATASHA GALEA SCIBERRAS B.A., LL.D. Illum: 28 ta' Ottubru 2020 Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tal-imputat Roderick Triganza ta' 30 sena, imwieled il-Pieta` fis-7 ta' Jannar 1979, iben Alfred u Rita nee` Ozman, residenti 'Eudor', Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem u detentur tal-karta tal-identita` bin-numru 94238(M); Akkużat talli f'dawn il-Gżejjer fis-7 ta' Ottubru 2009 u fis-seba' xhur ta' qabel: a) Forna jew ipprokura jew offra li jforni jew li jipprokura d-droga erojina, speċifikata fl-ewwel skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, lill-persuna jew persuni jew għall-użu ta' persuna jew persuni mingħajr ma kellu liċenzja mill-President ta' Malta, u mingħajr ma kien awtorizzat bir-regoli tal-1939 għall-Kontroll Intern tad- Drogi Perikolużi (G.N. 292/1939), jew minn xi awtorita` mogħtija mill- President ta' Malta, li jforni d-droga u mingħajr ma kien fil-pussess ta' awtorizzazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit- Tabib Prinċipali tal-Gvern, skont id-disposizzjonijiet tas-sitt Taqsima tal- Ordinanza msemmija, u mingħajr ma kellu liċenzja jew kien xort'oħra awtorizzat li jimmanifattura jew iforni d-droga msemmija u mingħajr ma kellu liċenzja li jipprokura l-istess droga u dan bi ksur tar-Regolament 4 tar-Regolamenti tal-1939 għall-Kontroll Intern tad-Drogi Perikolużi (G.N. 292/1939), kif sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il- Mediċini Perikolużi, Kap 101 tal-Liġijiet ta' Malta; U aktar talli f'dawn il-Gżejjer fis-7 ta' Ottubru 2009 u fil-ħames xhur ta' qabel: b) Kellu fil-pussess tiegħu d-droga erojina speċifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta meta ma kienx fil-pussess ta' awtorizzazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern, skond id- disposizzjonijiet tar-raba' u s-sitt Taqsima tal-Ordinanza, u meta ma kienx bil-liċenzja jew xort'oħra awtorizzat li jimmanifattura jew iforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod ieħor bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tiegħu u naqas li jipprova li d-droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tiegħu skont ir-riċetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-Regolamenti tal-1939 (G.N. 292/1939), kif tad-Drogi Perikolużi għall-Kontroll sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap 101 tal-Liġijiet ta' Malta, liema droga instabet f'tali ċirkostanzi li juru li ma kinitx għall-użu esklussiv tiegħu; U aktar talli f'dawn il-Gżejjer fis-6 ta' Ottubru 2009 u fiż-żminijiet ta' qabel: c) Kellu fil-pussess tiegħu d-droga kokaina speċifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta meta ma kienx fil-pussess ta' awtorizzazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern, skond id- disposizzjonijiet tar-raba' u s-sitt Taqsima tal-Ordinanza, u meta ma kienx bil-liċenzja jew xort'oħra awtorizzat li jimmanifattura jew iforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod ieħor bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tiegħu u naqas li jipprova li d-droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tiegħu skont ir-riċetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-Regolamenti tal-1939 għall-Kontroll (G.N. 292/1939), kif tad-Drogi Perikolużi sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap 101 tal-Liġijiet ta' Malta; U fl-aħħarnett talli f'dawn il-Gżejjer fis-7 ta' Ottubru 2009 u fix-xahrejn ta' qabel: d) Mingħajr awtoritaˋ legali jew mingħajr skuża leġittima jew raġonevoli xtra jew irċieva mingħand xi persuna, kif ukoll kellu fil-pussess tiegħu, biljetti tal-flus ta' valuta EURO, meta kien jaf li l-istess huma falsifikati, dan bi ksur tal-Artikolu 46 tal-Kap. 204 tal-Liġijiet ta' Malta; Il-Qorti ġiet mitluba sabiex fil-każ ta' ħtija, barra milli tinfliġġi l-piena skont il- liġi, tordna wkoll il-konfiska tal-oġġetti kollha esebiti. Il-Qorti ġiet mitluba sabiex, jekk fil-waqt tal-proċedimenti kriminali, il-Qorti tqis il-ħtieġa li tordna l-qirda tal-biljetti tal-flus foloz, hija qabel tikkonsulta mal-Bank Ċentrali ta' Malta, u jekk u skont ma jista' jkun jeħtieġ il-Bank Ċentrali, tieqaf milli tordna l-qerda tagħhom u tgħaddi biex tikkonsenja dawk il-biljetti tal-flus lill-Bank Ċentrali biex jinflew minnu, hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 50(3) tal- Kap. 204 tal-Liġijiet ta' Malta; Il-Qorti ġiet mitluba wkoll sabiex, f'każ ta' ħtija, barra milli tapplika l-piena skont il-liġi, tordna lill-imputat sabiex iħallas l-ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal- ħatra tal-esperti, skont l-Artikolu 533(1) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Semgħet ix-xhieda, rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti esebiti, inkluż l-Ordni tal-Avukat Ġenerali ai termini tas-sub-artikolu (2) tal-Artikolu 22 tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikoluzi (Kap. 101) sabiex dan il-każ jinstema' minn din il- Qorti bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali; Rat ukoll illi waqt l-eżami tiegħu skont il-liġi, l-imputat wieġeb li mhux ħati tal- imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu; Rat in oltre illi fl-udjenza tas-16 ta' Ottubru 2009, il-Prosekuzzjoni ddikjarat li kienet qegħda tirtira l-imputazzjoni (d) miġjuba kontra l-imputat1; Rat ukoll illi fl-udjenza tal-11 ta' Ġunju 2012, id-difiża ssollevat l-eċċezzjoni tan- ne bis in idem2, kif ukoll illi fl-udjenza tal-20 ta' Novembru 2013, id-difiża reġgħet issollevat din l-istess eċċezzjoni, li sa dakinhar kienet għadha ma ġietx deċiża3; Rat id-deċiżjoni tagħha tal-21 ta' Mejju 2014, li permezz tagħha ċaħdet din l- eċċezzjoni u ordnat il-prosegwiment tal-kawża; 14 tal-proċess. 97 tal-process. 118 tal-process. Rat ukoll illi fl-udjenza tal-20 ta' Novembru 2013, il-partijiet iddikjaraw illi kienu qegħdin jeżentaw lil din il-Qorti, kif preseduta, milli terġa' tisma' l-provi kollha mressqa sa dakinhar quddiem il-Qorti, kif diversament preseduta4; Semgħet lill-Prosekuzzjoni tirrimetti ruħha għall-provi prodotti u t-trattazzjoni finali tad-difiża. Ikkunsidrat: Illi f'dan il-każ, il-Prosekuzzjoni ressqet is-segwenti xhieda u provi in sostenn tal-imputazzjonijiet odjerni: Oriana Seager, Deputat Reġistratur, li ppreżentat il-proċess verbal li ġie redatt dwar dan il-każ5; Dr. Martin Borg-Neuhaus maħtur bħala espert fil-mori tal-inkjesta dwar il-każ, sabiex joħroġ il-kontenut ta' żewġ ċellulari ossia ċellulari tal-marka NOKIA mudell 1200 u SIM card tas-soċjetaˋ Vodafone Malta u ċellulari ieħor tal-marka NOKIA mudell 1202 u SIM card tas-soċjetaˋ Mobisle Communications Ltd., elevati mill-pulizija nhar is-7 ta' Ottubru 20096; L-Ispettur Victor Lucia xehed illi fis-7 ta' Ottubru 2009, huwa ta struzzjonijiet sabiex jiġu esegwiti żewġ mandati ta' tfittxija u arrest fil- konfront tal-imputat; wieħed ġewwa r-residenza tiegħu 'Eudor', Triq is- Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem u ieħor ġewwa r-residenza tal-kunjati tal-imputat, fl-indirizz 'Sandy Lee', Flat 2, Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem. Fil-waqt illi t-tfittxija ġewwa r-residenza tal-imputat irriżultat fin-negattiv, matul it-tfittxija ġewwa r- residenza tal-kunjati, instabet landa kulur blu li fiha kien hemm ammont ta' flus (li dwarhom kien hemm proċeduri separati) u madwar mitt gramma ta' sustanza kannella suspettata eroina. L-Uffiċjal Prosekutur ikompli jgħid illi fuq il-post ġew arrestati l-erba' persuni li kienu preżenti u lkoll itteħditilhom stqarrija, b'dan illi l-imputat odjern baqa' miżmum għal investigazzjoni ulterjuri. L-istess imputat irrilaxxja stqarrija lill-pulizija nhar is-7 ta' Ottubru 2009, wara li ngħata s-solita twissija skont il-liġi7; WPS 12 Andrea Woodhead tgħid illi kienet xhud tal-istqarrija tal-imputat8; 118 tal-proċess. 5 Dan il-proċess verbal jinsab esebit a fol. 17 tal-proċess. 18 u 19 tal-proċess u r-relazzjoni tiegħu esebita bħala Dok. 20 tal-proċess. 7 L-istqarrija tal-imputat tinsab esebita a fol. 30 sa 32 tal-proċess. Ix-xhieda tal-Ispettur Victor Lucia tinsab a fol. 27 sa 29 tal-proċess. 33 u 34 tal-proċess. PS 1921 Adrian Lagana jixhed illi fis-7 ta' Ottubru 2009, huma waqqfu vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni IBF 442 misjuqa mill-imputat. Riekba fl-istess vettura kien hemm ukoll Fiona Triganza, mart l-imputat u oħtha Marion Stellini. Tfittxija ġewwa l-vettura rriżultat fin-negattiv. Sussegwentement, fuq skorta ta' mandat ta' tfittxija u arrest fil-konfront tal-istess imputat, saret tfittxija kemm ġewwa r-residenza tiegħu, kif ukoll ġewwa r-residenza ta' omm martu. Ix-xhud jgħid illi waqt tfittxija f'din l- aħħar residenza ġewwa Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem rriżulta illi fuq il- gwardarobba fil-kamra tas-sodda ta' Doris Stellini, instabet landa tal- gallettini illi ġo fiha kien hemm diversi affarijiet, fosthom tliet boroż mimlijin bi trab kannella suspettat eroina, miżien, credit card bl-isem ta' Roderick Triganza u ammont ta' flus kontanti x'aktarx foloz. Skont ix-xhud, din it-tfittxija saret fil-presenza ta' Marion u Doris Scudamore; PS 6406 Alan Lejman xehed illi wara ħin ta' osservazzjoni, għall-ħabta ta-10.30 a.m., l-imputat ġie nterċettat f'vettura bajda tal-marka Toyota Corolla, bin-numru ta' reġistrazzjoni IBF 442 u ġie mwaqqaf. Miegħu kien hemm ukoll riekba bħala passiġġieri, Fiona Triganza u Marion Stellini. Ix-xhud jgħid illi minn hemmhekk, hu u membri oħrajn tal-Iskwadra marru, flimkien ma' Stellini, ġewwa r-residenza 'Sandy Lee', Flat 2, Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem, fejn kien hemm ukoll Doris Stellini. Waqt tfittxija f'din ir-residenza, fil-kamra tas-sodda nstabet landa blu li fiha kien hemm pakketti tal-plastik bi trab kannella suspettat eroina, żewġt imwieżen elettroniċi, sikkina bi traċċi kannella, credit card f'isem Roderick Triganza, li fuqha wkoll kien hemm traċċi, u borża trasparenti li fiha kien hemm is- somma ta' tlett elef u tlett mitt ewro (€3,300) fi flus kontanti, suspettati foloz. Sussegwentement saret ukoll tfittxija ġewwa l-vettura ta' Marion Stellini, li rriżultat fin-negattiv. Minn hemmhekk, dawk preżenti ġew ilkoll arrestati u meħuda ġewwa l-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija għal investigazzjonijiet ulterjuri10; WPC 237 Antonella Bouvet tixhed illi fis-7 ta' Ottubru 2009, fuq skorta ta' mandat ta' tfittxija u arrest, waqqfu vettura tal-għamla Toyota Corolla bin- numru ta' reġistrazzjoni IBF 442. Ħdejn l-istess vettura kien hemm l- imputat odjern, fil-waqt illi fil-vettura kien hemm mart l-imputat u oħtha. Flimkien ma' PS 1174 u PC 1372 u ma' Marion Stellini, oħt il-mara tal- imputat, ix-xhud marret fid-dar tal-kunjata tal-imputat, fejn kien hemm Doris Stellini (il-kunjata tiegħu) u hemmhekk, waqt tfittxija, fuq il- gwardarobba fil-kamra tas-sodda, PS 1174 sab basket li fih kien hemm landa tal-gallettini. Fl-istess landa kien hemm tlett boroż bit-trab kannella, 37 u 38 tal-proċess. 39 u 40 tal-proċess. card tal-bank HSBC f'isem Roderick Triganza, sikkina b'xi traċċi, miżien, boroż tal-plastik u xi karti, kif ukoll borża oħra bi flus kontanti x'aktarx foloz. Minn ġol-gwardarobba, ix-xhud elevat ukoll roll tal-foil11; Mir-relazzjoni esebita mill-Ispiżjar Mario Micallef Castillo, maħtur fl-inkjesta dwar il-każ odjern, jirriżulta illi huwa ngħata s-segwenti dokumenti għall- analizi tiegħu: Borża tal-plastik trasparenti bin-numru B3536055 li fuqha kien hemm label bajda bil-kliem "Description 3 boroz tal-plastic kontenenti sustanza lewn kannella min gewwa landa blu, Where Seized/Produced fuq sodda tal-main bedroom, Flat 2 Sandey Lee, Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem, Seized/Produced by PC 1253, Laboratory Ref: 09 201". F'din il-borża kien hemm tlett boroż tal-plastik trasparenti, li fi tnejn minnhom kien hemm trab ta' lewn kannella. Fil-borża l-oħra kien hemm borża tal-plastik trasparenti li ġo fiha kien hemm trab ta' lewn kannella. Dan id-dokument ingħata l- Kodiċi tal-Laboratorju 224/10/01; Borża tal-plastik trasparenti bin-numru B8739069 li fuqha kien hemm label bajda bil-kliem "Description credit card HSBC – kannella, Where mizien Seized/Produced landa blu fuq sodda tal-main, Sandey Lee, FLT 2, Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem, Seized/Produced by PC 1253, Laboratory Ref: 09 202". F'din il-borża kien hemm credit card tal-HSBC bl- isem ta' Roderick Triganza b'sustanza ta' lewn kannella fuqha, mizien elettroniku tal-marka "Kenex" li kien jaħdem u sikkina tal-metall b'manku tal-plastik ta' lewn kannella. Dan id-dokument ingħata l- Kodiċi tal-Laboratorju 224/10/02; bil-manku Dwar dawn id-dokumenti, l-espert ikkonkluda s-segwenti: a) Illi nstabu traċċi tas-sustanza Herojina fuq il-miżien elettroniku u s- sikkina li kien hemm fid-dokument 224/10/02; b) Illi fit-trab ta' lewn kannella li kien hemm fit-tlett boroż tal-plastik fid- dokument 224/10/01, u s-sustanza kannella li kien hemm fuq il-credit card fid-dokument 224/10/02, f'ammont nett totali ta' 182.1 grammi, instabet fihom is-sustanza Herojina. Il-puritaˋ medja tat-trab u s- sustanza kannella li kien hemm fiż-żewġ dokumenti għas-sustanza Herojina kienet ta' ċirka 32.2%. Is-sustanza Herojina hija kkontrollata 41 u 42 tal-proċess. bil-liġi taħt l-Ewwel Skeda, Taqsima I tal-Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta. Dwar is-sustanza fid-dokument bin-numru 224/10/01, l-espert indika wkoll illi din kienet maqsuma fi tlett boroż separati b'piż rispettiv ta' 98.3 grammi, 32.2 grammi u 51.3 grammi. Fuq il-credit card instabet sustanza fil-piż ta' 0.3 grammi12; PS 198 Arthur Brancaleone maħtur bħala Scene of the Crime Officer fl- inkjesta dwar il-każ, esebixxa r-relazzjoni tiegħu, flimkien mar-ritratti li fihom jidhru l-fond in kwistjoni, il-kamra tas-sodda li fiha nstabet id-droga u l-oġġetti relatati mal-istess, kif ukoll l-oġġetti elevati minn din il-kamra13; PC 1253 Frederick Goodrum maħtur fl-inkjesta bħala Scene of the Crime Officer flimkien ma' PS 198 Arthur Brancaleone, esebixxa r-relazzjoni tiegħu, mil-liema jirriżulta illi mill-fond ġewwa Triq is-Serkin, Santa Luċija, Ta' Kerċem, huwa eleva s-segwenti oġġetti u ċioeˋ kwantitaˋ ta' trab kannella ippakjat f'boroż tal-plastik trasparenti, credit card tal-HSBC bi traċċi ta' materjal ta' lewn kannella, miżien diġitali lewn il-fidda u sikkina bix-xafra stainless steel u bil-manku kannella14, kif ukoll kwantitaˋ ta' boroż tal-plastik u basket tal-karti elevat minn ġewwa landa li kien hemm fuq is-sodda tal- main bedroom tal-fond. Mill-istess relazzjoni jirriżulta wkoll illi fuq il- post, ġewwa l-istess landa, instab ammont ta' flus EURO li rriżultaw li kienu foloz15. Illi da parti tagħha, id-difiża ressqet is-segwenti xhieda u provi: L-Uffiċjal tal-Probation Mary Rose Attard Baldacchino esebiet Social Inquiry Report, redatt minnha fil-konfront tal-imputat odjern fuq talba tad-difiża. Mill-istess rapport jirriżulta inter alia li l-imputat beda jabbuża mid-droga eroina u kokaina meta kellu madwar erbatax jew ħmistax-il sena u waqaf fl-etaˋ ta' sittax-il sena, meta beda joħroġ ma' tfajla illi llum hija martu. Illum huwa għandu tlett itfal. Wara ż-żwieġ kien hemm okkażjonijiet fejn l-imputat abbuża mill-eroina u mill-kokaina, iżda meta nbdew il-proċeduri odjerni fil-konfront tiegħu, huwa ma baqax jagħmel użu mid-droga. Huwa sostna illi ilu ma jabbuża mill-eroina madwar sitt snin, iżda ma eskludiex illi kien hemm okkażjonijiet, mhux frekwenti, li fihom abbuża mill- kokaina. Kien biss meta nbdew dawn il-proċeduri, illi huwa fittex kura 12 Din ir-relazzjoni tinsab esebita a fol. 46 sa 67 tal-proċess. 13 Ara x-xhieda ta' PS 198 Arthur Brancaleone a fol. 68 u 69 tal-proċess u r-relazzjoni tiegħu esebita bħala Dok. 70 sa 75 tal-proċess. Ir-ritratti jinsabu esebiti a fol. 75 tal-proċess. 14 Skont l-istess relazzjoni, dawn l-oġġetti ġew mgħoddija lill-Ispiżjar Mario Micallef Castillo għall-analizi tiegħu. 15 Ara x-xhieda ta' PC 0297 Frederick Goodrum a fol. 76 sa 78 tal-proċess u r-relazzjoni tiegħu esebita bħala Dok. 79 sa 82 tal-proċess. L-oġġetti msemmija jidhru fir-ritratti esebiti a fol. 75 tal-proċess. kontra d-droga u dan billi mar għand it-tabib tiegħu, li ppreskrivielu l- pilloli Suboxone sabiex jikkontrolla l-abbuż. Għalkemm l-imputat insista illi kien wieqaf għal kollox mill-użu tad-droga, żewġ kampjuni tal-urina li ttieħdu fil-11 ta' Mejju 2015 u fil-15 ta' Mejju 2015 rispettivament irriżultaw fil-pożittiv għas-sustanza kokaina u għalhekk l-Uffiċjal tal- Probation issuġġeriet lill-imputat sabiex jagħmel kuntatt mal-Aġenzija ‘Teuma Carabez. Skont l-istess Uffiċjal tal-Probation, kien jeħtieġ illi l-imputat ikun f'kuntatt ma' xi aġenzija li tgħin fir-rijabilitazzjoni tad-droga, sabiex jiġi megħjun biex iżomm il-bogħod mill-abbuż tal-istess. Kien hemm ukoll bżonn li l-imputat juri motivazzjoni u impenn sabiex ikollu mpjieg regolarizzat biex ikun jista' jgħix ħajja stabbli. Fix-xhieda tagħha tat-18 ta' Mejju 2015, l-istess Uffiċjal tal-Probation tgħid illi qabel is-seduta ta' dakinhar, saru żewġ tentattivi sabiex l-imputat iħalli żewġ kampjuni tal-urina, iżda ma rnexxielux jagħti kampjun.16 Illi fl-udjenza tal-5 ta' Ġunju 2015, id-difiża vverbalizzat illi stante li fil- waqt li fl-"istqarrija tal-imputat, kemm fid-domandi u kif ukoll fir-risposti, kif ukoll ir-rapport li ghamel lill-Magistrat tal-Inkjesta l-Ispettur Investigatur jirreferu dejjem ghal 'madwar 100 gramma eroina', meta l- Ispizjar Mario Micallef Castillo xehed u pprezenta r-rapport tieghu, jghid li kien hemm 182.1 grams...id-difiza titlob li d-droga in kwistjoni wara li jsiru l- verifiki necessarji li hija l-istess droga li nstabet u li ghaliha hemm referenza fil-proces verbal kif ukoll fir-relazzjoni hija l-istess … terga' tintizen".17 Għaldaqstant, din il-Qorti ħatret lix-Xjenzat Godwin Sims sabiex jerġa' jiżen is-sustanza in kwistjoni. Mir-relazzjoni tiegħu, jirriżulta illi din kienet f'piż ta' 181.55 grammi, liema piż huwa qrib ħafna ta' dak indikat mill-Ispiżjar Mario Micallef Castillo fir-relazzjoni tiegħu. Ikkunsidrat ukoll: Illi kif ingħad iżjed 'il fuq, l-imputat odjern irrilaxxja stqarrija lill-Pulizija Eżekuttiva nhar is-7 ta' Ottubru 2009 u dan wara li huwa ngħata s-solita twissija skont il-liġi, iżda mingħajr il-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu u mingħajr il-jedd li jkun assistit minn avukat waqt l-istess interrogatorju. Fil-fatt l-ewwel jedd daħal fis-seħħ fil-liġi Maltija fl-10 ta' Frar 2010, permezz tal-Avviż Legali 35/2010, fil-waqt illi t-tieni jedd daħal fis-seħħ fit-28 ta' Novembru 2016, permezz tal-Avviż Legali 401 tal-2016. 16 Ara x-xhieda tal-Uffiċjal tal-Probation Maryrose Attard Baldacchino, a fol. 146 sa 148 tal-proċess u s-Social Inquiry Report redatt minnha li jinsab esebit a fol. 148A tal-proċess. 149 tal-proċess. Fl-udjenza tal-11 ta' Ġunju 2012, ġie vverbalizzat illi "Il-partijiet jaqblu li l- istqarrija tal-imputat ttiehdet fl-2009 u ghalhekk fi zmien meta ma kienx hemm il-possibilta ta' ghajnuna legali qabel l-interrogatorju u ghalhekk id-difiza titlob li din l-istqarrija tigi skartata skont l-insenjament tad-decizjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali".18 Għal darb'oħra fl-udjenza tal-21 ta' Ottubru 2016, id-difiża rreferiet għall-fatt illi l-imputat irrilaxxja stqarrija qabel l-10 ta' Frar 2010, meta ma kienx għalhekk ingħata l-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu u sostniet illi din il-Qorti għandha tiskarta din l-istqarrija u kull referenza li ssir għaliha.19 F'dan ir-rigward din il-Qorti tagħmel referenza għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tat-12 ta' Jannar 2016 fil-każ Mario Evers v. Malta, kif ukoll għas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet The Republic of Malta vs Chukwudi Onyeabor tal-1 ta' Diċembru 2016, fejn hemmhekk il- Qorti għamlet referenza għal diversi sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali ossia Carmel Coleiro Grech vs Avukat Generali tas-16 ta' Mejju 2016, Stephen Camilleri Cumbo Novak Camilleri vs Avukat Generali tat-30 ta' Mejju 2016, Malcolm Tirchett vs Avukat Generali et tal-24 ta' Ġunju 2016 u Aaron Ferrito vs Avukat Generali et tal- 11 ta' Lulju 2016 u għaddiet sabiex tiddeċiedi illi "the denial of the right to legal assistance at the pre-trial stage as a result of a systematic restriction applicable to all accused persons must today be held to be in violation of the conditions for the admissibility of an accused's statement." Il-Qorti tirreferi wkoll għas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali fil-5 ta' Ottubru 2018, fl-ismijiet Christopher Sims vs Avukat Ġenerali et, f'liema każ fl-istqarrijiet tiegħu, ir-rikorrenti minkejja li qabel irrilaxxja l-ewwel stqarrija, kien ingħata parir mingħand l-avukat tiegħu li f'dak l-istadju ma jgħid xejn lill- pulizija, huwa xorta waħda rrisponda għad-domandi waqt l-interrogatorju li sarlu, bir-riżultat li stqarr fatti li kienu inkriminanti għalih, in kwantu ammetta li kien jixtri d-droga kemm għall-użu personali tiegħu, kif ukoll sabiex ibiegħ minnha lil terzi. Fis-sentenza tagħha, il-Qorti Kostituzzjonali qalet hekk dwar l-istqarrijiet rilaxxjati mill-istess rikorrenti mingħajr il-jedd ta' assistenza legali waqt l- interrogatorji tiegħu: Mill-premess jirrizulta manifest li l-istqarrijiet rilaxxjati mir-rikorrent ser ikollhom kif fil-fatt gja` kellhom quddiem il-Qorti Kriminali impatt fil-proceduri kriminali, mhux in kwantu ghall-ammissjonijiet, izda in kwantu l-kontenut taghhom kien ittiehed in konsiderazzjoni fil-quantum tal-piena imposta fuqu mill-Qorti Kriminali, u issa huwa car li anke l- 97 tal-proċess. 153 tal-proċess. Qorti tal-Appell Kriminali ser tiehu konsiderazzjoni tal-kontenut tal- istqarrijiet f'dan ir-rigward. Ghalhekk, ghalkemm il-proceduri kriminali ghadhom pendenti u ghalhekk ma jistax f'dan l-istadju jigi determinat jekk kienx hemm lezjoni ta' smigh xieraq f'dawk il-proceduri, jekk l- istqarrijiet jithallew fil-process tal-proceduri kriminali, dawn wisq probabbilment ser isir uzu minnhom mill-Qorti tal-Appell Kriminali bi pregudizzju jew vantagg ghall-akkuzat fil-kwantifikazzjoni tal-piena, kemm dik karcerarja kif ukoll ghal dak li tirrigwarda l-multa li tista' tigi imposta. Fid-dawl tal-premess it-tehid tal-istqarrijiet zgur li ser ikollhom impatt fuq l-ezitu tal-process kriminali u, ladarba dan isir, x'aktarx ser isir ksur tad-dritt tal-rikorrent ghal smigh xieraq tenut kont tal-fatt li dawn gew rilaxxjati mir-rikorrent fl-assenza ta' avukat li jassistih. Ghalhekk huwa xieraq li, filwaqt li f'dan l-istadju ma jistax jinghad jekk kienx hemm lezjoni ta' dan id-dritt fundamentali tar-rikorrent peress li l-proceduri kriminali ghadhom pendenti, dawn ma jithallewx jibqghu fl-inkartament tal-process kriminali." [sottolinear tal-Qorti] Allura minkejja illi r-rikorrenti f'dak il-każ, kien ingħata l-jedd li jikkonsulta ma' avukat qabel l-ewwel interrogatorju tiegħu u anke eżerċita dan il-jedd, il-Qorti ordnat illi l-istqarrijiet tiegħu ma jitħallewx fl-inkartament la darba kien ser ikollhom impatt fuq l-eżitu tal-proċess kriminali u dan stante illi ma ngħatax il- jedd għall-assistenza legali waqt l-interrogatorji tiegħu. Din kienet ukoll il- konklużjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminal fis-sentenza tagħha tal-20 ta' Novembru 2018, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Claire Attard Baldacchino, f'liema każ dik il- Qorti skartat bħala inammissibbli l-istqarrijiet tal-imputata, waħda minnhom ġuramentata, u dan għaliex għalkemm hija ngħatat id-dritt li tottjeni parir legali qabel l-istqarrijiet tagħha, madankollu hija ma ngħatatx id-dritt li tkun assistita minn avukat waqt l-interrogatorji li sarulha u dan stante li dan id-dritt ma kienx għadu viġenti fiż-żmien in kwistjoni. F'dan is-sens ukoll iddeċidiet l-istess Qorti fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Emad Peden tas-16 ta' Mejju 2019 u iżjed riċentement fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Sandro Parsons tat-18 ta' Ġunju 2019, f'liema każ, bħal fil-każ odjern, l-imputat kien irrilaxxja stqarrija kemm mingħajr il-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu, kif ukoll mingħajr id-dritt li jkun assistit minn avukat waqt l-istess interrogatorju. Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija (Spettur Malcolm Borg Sciberras) vs Aldo De Leo tal-14 ta' Diċembru 2018, f'liema każ l-appellat kien ingħata l-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogotarju tiegħu u anke eżerċitah, iżda ma ngħatax il-jedd li jkun assistit minn avukat waqt dan l-interrogatorju, stante illi anke f'dak il-każ, fiż-żmien in kwistjoni, dan il-jedd ma kienx viġenti fil-liġi Maltija, il-Qorti Kostituzzjonali preċedenti fl-ismijiet Christopher Sims vs Avukat Bugeja Inferrera et: il-konklużjonijiet reġgħet tagħha fis-sentenza Għalkemm, bħall-ewwel qorti, taqbel mal-appellanti illi f'dan l- istadju għadu ma seħħ l-ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, madankollu, kif osservat fil-każ ta' Malcolm Tirchett, il-qorti xorta hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l-proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal- istqarrija tal-akkużat De Leo ladarba din, għallinqas f'parti minnha, ittieħdet mingħajr ma Pistella kellu l-għajnuna ta' avukat. Għalhekk, għalkemm għadu ma seħħ ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, fiċ- ċirkostanzi huwa għaqli illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill- istqarrija fil-proċess kriminali sabiex, meta l-proċess kriminali jintemm, ma jkunx tniġġes b'irregolarità – dik li jkun sar użu minn stqarrija li ttieħdet mingħajr ma l-interrogat kellu l-għajnuna ta' avukat – li tista' twassal għal konsegwenzi bħal tħassir tal-proċess kollu." Fil-każ ta' Philippe Warren vs Belgium deċiż mill-Grand Chamber tal-Qorti Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fid-9 ta' Novembru 2018, dik il-Qorti reġgħet adottat il-kriterju tal-overall fairness of the proceedings sabiex tistħarreġ jekk seħħitx o meno leżjoni tad-dritt għal smiegħ xieraq. Għalkemm sabet li f'dan il-każ seħħet vjolazzjoni tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni, il-Qorti mxiet lil hinn minn dawk id-deċiżjonijiet li fihom instabet vjolazzjoni tal-imsemmi artikolu għaliex kien hemm restrizzjoni sistematika fil-liġi domestika tad-dritt ta' persuna suspettata jew arrestata ta' aċċess għall-avukat, u ddeċidiet illi l-Qorti għandha dejjem tistħarreġ iċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, tenut kont ta' numru ta' kriterji, mhux eżawrjenti, elenkati fid-deċiżjoni tagħha. Dik il-Qorti qalet hekk fid-deċiżjoni tagħha: F'dak il-każ, meta l-Qorti Ewropea ġiet biex teżamina dawn il-kriterji fil-kuntest taċ-ċirkostanzi li kellha quddiemha, fil-waqt illi saħqet illi kienet qed issib vjolazzjoni tal-Artikolu 6 fid-dawl ta' diversi fatturi meħudha lkoll flimkien u mhux kull fattur meqjus separatament, ikkunsidrat inter alia illi fl-istess każ, ir- restrizzjonijiet fuq id-dritt tal-aċċess għall-avukat kienu estensivi u dan fis-sens illi l-akkużat ġie interrogat waqt li kien fil-kustodja tal-pulizija mingħajr ma qabel ingħata l-opportunitaˋ li jottjeni parir legali jew li jkollu avukat preżenti u fil-kors tal-investigazzjoni ġudizzjarja li seħħet wara, ma ngħatax il-possibilitaˋ li jkun assistit minn avukat, kif lanqas ma ngħata dan id-dritt f'atti investigattivi oħrajn sussegwenti. F'dawk iċ-ċirkostanzi, mingħajr ma ngħata informazzjoni ċara dwar id-dritt tiegħu għas-silenzju, huwa rrilaxxja stqarrijiet dettaljati u sussegwentement ta wkoll verżjonijiet differenti dwar il-fatti, bir-riżultat illi għamel stqarrijiet, li għalkemm ma kinux inkriminanti fis-sens restrittiv ta' din il-kelma, effettwaw sostanzjalment il-posizzjoni tiegħu, speċjalment fir-rigward ta' akkuża partikolari. Dawn l-stqarrijiet ġew ilkoll ikkunsidrati bħala ammissibbli fil-proċeduri kontra tiegħu. In oltre tali stqarrijiet kellhom rwol importanti fil-proċeduri u fir-rigward ta' akkuża minnhom, kienu jiffurmaw parti integrali mill-provi li a bażi tagħhom huwa nstab ħati. Fil-każ deċiż mill-Qorti Kostituzzjonali fl-ismijiet Paul Anthony Kerr vs Avukat Ġenerali et nhar il-31 ta' Mejju 2019, l-attur ilmenta minn ksur tal-jedd tiegħu għal smiegħ xieraq fid-dawl tal-fatt illi ma ngħatax id-dritt tal-aċċess għall- avukat kemm qabel irrilaxxja l-istqarrija tiegħu lill-pulizija kif ukoll waqt l- interrogatorju tiegħu, u għaldaqstant talab lill-Qorti kemm sabiex tiddikjara illi ġew leżi d-drittjiet fundamentali tiegħu kif sanċiti fl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea, kif ukoll sabiex takkorda dawk ir- rimedji effettivi inkluż li tannulla, tħassar u tirrevoka s-sentenza mogħtija fil- konfront tiegħu mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, li permezz tagħha kien instab ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu u ġie kkundannat għal terminu effettiv ta' priġunerija. F'dan il-każ, wara li rreferiet għall-każ ta' Ibrahim and Others v. United Kingdom deċiż mill-Qorti Ewropea fit-13 ta' Settembru 2016 u kompliet illi allura l-fatt waħdu li persuna ma tkunx tħalliet tingħata l-għajnuna ta' avukat waqt l-interrogazzjoni, ukoll jekk ma kienx hemm raġunijiet impellenti għal dan in-nuqqas, ma huwiex biżżejjed biex, ipso facto, jinsab ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, iżda wieħed irid iqis il-proċess fit-totalità tiegħu, il-Qorti Kostituzzjonali għamlet referenza wkoll għad-deċiżjoni f'Beuze v. Belgium u għall-kriterji hemmhekk indikati (u fuq ċitati minn din il-Qorti) li a bażi tagħhom wieħed għandu jeżamina l-proċeduri fl-intier tagħhom fid-dawl tal-impatt tan-nuqqasijiet proċedurali fl-istadju ta' qabel il-proċeduri. Il-Qorti kompliet hekk dwar l-ilment tal-attur: Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjoniiet, l-aggravju tal-attur – safejn igħid illi "l-fatt waħdu illi persuna li tkun instabet ħatja ma tkunx tħalliet tikkonsulta ma' avukat tal-fiduċja tagħha fil-mument tal-investigazzjoni u l-għotja ta' stqarrija lill-pulizija, minħabba restrizzjoni sistematika fil- liġi maltija, awtomatikament ikun ifisser illi saret vjolazzjoni tad-dritt fundamentali tas-smigħ xieraq ta' dik l-istess persuna taħt l-artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea" – huwa ħażin u huwa miċħud. Fil-każ tallum kien hemm raġuni tajba għala l-attur ma tħalliex ikellem avukat qabel jew waqt l-ewwel interrogazzjoni. Ir-raġuni hi li kien hemm il-ħsieb li ssir controlled delivery lil terza persuna li kienet tipprovdi lill- attur bid-droga, u biex din l-operazzjoni tirnexxi kien meħtieġ li l-attur ma jitħalla jikkomunika ma' ħadd biex ma titwassalx il-kelma lil dan it-terz. L-attur ingħata t-twissija li trid il-liġi qabel ma ta l-istqarrija, u ma saret ebda allegazzjoni li l-istqarrija saret fiċ-ċirkostanzi msemmija fl-art. 658 tal-Kodiċi Kriminali. … Ħlief għall-fatt li ma kellux avukat dak il-ħin, l- attur ma ressaq ebda argument serju kontra l-validità u l-veraċità tal- istqarrija. Għandu jingħad ukoll illi l-attur ma nżammx aktar milli kien meħtieġ biex tirnexxi l-operazzjoni tal-controlled delivery; dakinhar stess kien meħlus u seta' liberament ikellem avukat. Barra minn hekk, l-istqarrija magħmula lill-pulizija ma kinitx ir-raġuni li wasslet għall-kundanna tal-attur: l-attur instab ħati mill-qorti ta' ġurisdizzjoni kriminali għax ammetta l-ħtija għal dawk l-akkużi li ma ġewx ritirati. Dan għamlu fil-preżenza tal-avukat wara li ikkonsulta miegħu u quddiem maġistrat li wissih bil-konsegwenzi tal-ammissjoni u tah l-opportunità li jeħodha lura. Tassew illi l-attur igħid illi kien kondizzjonat bil-fatt li kien ġà ta stqarrija lill-pulizija qabel ma ammetta quddiem il-qorti... Dan jista' f'ċerti ċirkostanzi jkun fattur relevanti, iżda fil-każ tal-lum l- attur seta' jiċħad dak li stqarr fl-istqarrija u wkoll, jekk tassew kif qal hu kien fis-sakra meta għamilha u għalhekk l-istqarrija ma għamilhiex "volontarjament", jikkontestaha taħt l-art. 658 tal-Kodiċi Kriminali – seta' saħansitra jirtira l-ammissjoni li għamel quddiem il-qorti – għax il- qorti ta' ġurisdizzjoni kriminali, presjeduta minn ġudikant togat, kienet taf biżżejjed, fid-dawl tas-sentenza ta' Salduz, li kienet ingħatat qabel, li ma kellhiex toqgħod fuq l-istqarrija weħedha, aktar u aktar jekk tkun ġiet irtirata, jekk ma jkunx hemm xiehda oħra li ma tħallix dubju dwar il-ħtija. Bilkemm għalfejn ngħidu wkoll illi l-attur kien inqabad in flagrante, bi kwantità ta' droga fuq il-persuna tiegħu u fid-dar fejn kien joqgħod. Il-qorti aktar temmen illi l-attur ammetta quddiem il-qorti mhux għax kondizzjonat bl-istqarrija li kien ta iżda għax kien jaf bix-xiehda l-oħra kontrieh u biex jieħu l-benefiċċju, li fil-fatt ingħata, taħt l-art. 29 tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi [Kap. 101]." [sottolinear ta' din il-Qorti] F'każ iżjed riċenti deċiż mill-Qorti Kostituzzjonali nhar is-27 ta' Settembru 2019, fl-ismijiet Graziella Agius Simler vs Avukat Bugeja Inferrera, f'liema każ il-posizzjoni legali fit-teħid ta' stqarrija kienet dik adoperata qabel l-10 ta' Frar 2010 u għalhekk qabel ġie fis-seħħ id-dritt ta' persuna suspettata jew arrestata li tottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tagħha, wara li rreferiet ukoll għall-każ ta' Warren v. Belgium, l-istess Qorti kkonkludiet illi: Madanakollu, billi ċ-ċirkostanzi fejn il-persuna interrogata tista' ma titħalliex tkellem avukat huma l-eċċezzjoni aktar milli r-regola, u din il- qorti għandha s-setgħa li tagħti rimedju fejn issib li disposizzjoni li tħares dritt fondamentali mhux biss "qiegħda tiġi" iżda wkoll meta "tkun x'aktarx sejra tiġi miksura", din il-qorti hija tal-fehma, kif osservat fis-sentenza mogħtija fl-24 ta' Ġunju 2016 fl-ismijiet Malcolm Tirchett v. Avukat Ġenerali, illi ma jkunx għaqli – partikolarment fid-dawl ta' inkonsistenzi fis- sentenzi tal-Qorti Ewropea li joħloq element ta' imprevedibilità, kif jixhdu l-posizzjonijiet konfliġġenti li ħadet fil-każ ta' Borg u f'dak ta' Beuze – illi l-proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija mogħtija mill-attriċi lill-pulizija għaliex tqis illi, fiċ-ċirkostanzi, in- nuqqas ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda konsegwenza ta' preġudizzju għall-attriċi, aktar u aktar meta fl-istqarrija ammettiet sehma fir-reat." [enfasi ta' din il-Qorti] Fl-istess sentenza, il-Qorti Kostituzzjonali tenniet ukoll is-segwenti: Il-qorti tqis illi l-ordni li l-istqarrija titneħħa mill-inkartament, aktar milli rimedju għal ksur li, wara kollox, għadu ma seħħx, huwa garanzija tal-integrità tal-proċess u wkoll fl-interess pubbliku, biex ma jiġrix l- proċess kontra l-attriċi jkollu jitħassar wara li jintemm, b'ħela ta' ħin u riżorsi, li tkun forma oħra ta' inġustizzja għax il-liġijiet għandhom iħarsu mhux biss lil min hu mixli b'reat iżda wkoll lil min jista' jkun vittma ta' reat. Il-qorti għalhekk terġa' ttenni li ma jkunx għaqli li jsir użu mill- istqarrija waqt il-proċess kriminali ...". Huwa evidenti illi fil-każ odjern, jeħtieġ li din il-Qorti teżamina ċ-ċirkostanzi li għandha quddiemha mhux mill-ottika ta' ksur tal-jedd għal smiegħ xieraq stante li m'għandhiex kompetenza li tagħmel dan, iżda sempliċiment mil-lat tal-valur probatorju li għandha tingħata l-istqarrija tal-imputat, tenut kont madankollu tal- ġurisprudenza fuq indikata. Huwa evidenti wkoll, illi bħal fil-każ ta' Graziella Agius Simler vs Avukat Bugeja Inferrera, fuq ċitat, f'dan il-każ in-nuqqas li l-imputat ingħata l-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu, ma kienx nuqqas li ma sarraf fl-ebda preġudizzju għalih, stante illi fl-istqarrija rilaxxjata minnu, huwa għamel dikjarazzjonijiet inkriminanti. Il-Qorti għalhekk tqis illi fiċ-ċirkostanzi, ikun iżjed għaqli li timxi fuq il-passi li mxiet fuqhom il-Qorti Kostituzzjonali fis- sentenza fuq imsemmija u tiskarta l-kontenut tal-istqarrija meħuda lill-imputat mingħajr il-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu, kif ukoll kwalunkwe referenza li saret mill-Uffiċjal Prosekutur, tal-virtu', ir-rabat (malta)-Ispettur Victor Lucia għal din l-istqarrija, fix-xhieda tiegħu. Il-Qorti qed tasal ukoll għal din il- konklużjoni b'mod partikolari, għaliex fil-każ odjern, tnejn mill-imputazzjonijiet li bihom jinsab mixli l-imputat, jistrieħu għal kollox fuq din l-istqarrija, li f'dan is-sens għalhekk hija tassew determinanti sabiex tinstab ħtija fl-imputat dwar dawn l-istess imputazzjonijiet. Ikkunsidrat ulterjorment: Illi kif ingħad iżjed 'il fuq, l-imputat qed jiġi akkużat bir-reati ta' traffikar u pussess aggravat tad-droga eroina, kif ukoll bir-reat ta' pussess tad-droga kokaina. Illi mill-atti proċesswali jirriżulta illi nhar is-7 ta' Ottubru 2009, fuq skorta ta' mandat ta' tfittxija u arrest, l-imputat ġie mwaqqaf fil-vettura bil-marka ta' reġistrazzjoni IBF 442 jew ħdejn l-istess vettura, fil-waqt illi fil-vettura kien hemm ukoll martu Fiona Triganza u oħtha Marion Stellini. Tfittxijiet f'din il- vettura u fir-residenza tal-imputat odjern, kif ukoll fil-vettura ta' Marion Stellini, irriżultaw fin-negattiv. Madankollu, waqt tfittxija fil-fond residenzjali ta' Doris Stellini, ossia l-kunjata tal-imputat odjern, fuq il-gwardarobba fil- kamra tas-sodda prinċipali, ġewwa landa tal-gallettini, li kienet f'basket tad- drapp, instab ammont sostanzjali ta' droga eroina fi tliet boroż tal-plastik, kif ukoll oġġetti oħrajn relatati mad-droga ossia diversi boroż tal-plastik ġodda, miżien elettroniku li kien jaħdem u anke sikkina. Kemm fuq is-sikkina, kif ukoll fuq il-miżien instabu traċċi tad-droga eroina. In oltre fl-istess landa, kien hemm ukoll card maħruġa mill-bank HSBC bl-isem ta' Roderick Triganza, kif ukoll ammont ta' flus kontanti suspettati foloz. Illi fit-trattazzjoni finali tagħha, id-difiża tissottometti illi la darba skartata l- istqarrija tal-imputat odjern, ma tirriżultax prova, fil-grad rikjest mil-liġi, illi torbot id-droga u l-oġġetti kollha elevati mir-residenza tas-Sinjuri Darmanin, ossia l-ġenituri ta' mart l-imputat, mal-istess imputat u għaldaqstant, tkompli d- difiża, l-imputat ma jistax jinstab ħati tal-pussess ta' dik id-droga hekk misjuba. Il-Qorti tqis illi huwa minnu illi kif tgħid id-difiża, la fil-vettura li fiha jew ħdejha kien qiegħed l-imputat flimkien ma' martu u oħtha, ma nstabet droga jew oġġetti oħrajn relatati mad-droga u lanqas instabet droga fir-residenza tal-istess imputat. Madankollu, m'hemmx dubju mill-provi ċirkostanzjali kollha li ġew prodotti, liema provi, fil-fehma tal-Qorti, huma univoċi u jippuntaw biss f'direzzjoni waħda, illi d-droga in kwistjoni u l-oġġetti kollha li kienu fil-landa mal-istess droga, kienu fil-pussess tal-imputat odjern. Illi f'dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-Qorti qed tqis illi fil-landa in kwistjoni nstabet card maħruġa mill-bank HSBC f'isem Roderick Triganza. dak li tgħid id-difiża, illi l-Prosekuzzjoni fl-ebda waqt ma tellgħet bħala xhud, rappreżentant tal-bank HSBC sabiex jikkonferma illi din il-card bankarja kienet proprju f'isem l-imputat odjern jew illi din kienet tintuża minnu, jew xi prova oħra li turi li Roderick Triganza indikat fuq din il-card bankarja kien l-imputat odjern. Biss tenut kont tal-fatt illi din il-card instabet fuq gwardarobba, fil-kamra tas-sodda tal-kunjati tal-imputat – li jismu Roderick Triganza – il-Qorti ssibha diffiċli temmen u iżjed minn hekk, m'għandha l-ebda raġuni għalfejn temmen illi dan Roderick Triganza ma kienx proprju l-istess imputat. Imbagħad il-Qorti tqis fit-tieni lok, illi fil-kawża odjerna, sabiex issostni l- eċċezzjoni ta' ne bis in idem sollevata minnha, id-difiża straħet fuq il-fatt illi permezz ta' sentenza ta' din il-Qorti, kif diversament preseduta, tat-8 ta' Marzu 201020, l-imputat diġaˋ kien ġie ġudikat, skont l-istess difiża, fuq l-istess fatti li għalihom jirreferu l-proċeduri odjerni. Jirriżulta minn din is-sentenza illi l- imputat kien ġie akkużat talli nhar is-7 ta' Ottubru 2009 u fix-xahrejn ta' qabel din id-data, huwa inter alia kellu fil-pussess tiegħu biljetti tal-flus ta' valuta EURO, meta kien jaf li dawn kienu falsifikati. Jirriżulta in oltre mill-istess sentenza, illi f'dak il-każ, il-Qorti "Semghat l-ammissjoni ta' l-imputat" u illi "Semghet il-konferma ta' l-istess ammissjoni wara li l-Qorti akkordat zmien ragonevoli ghal ripensament"21 u fuq l-istess ammissjoni, għaddiet sabiex issib lill-imputat odjern ħati tal-imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u kkundannatu għall-piena ta' priġunerija sospiża. Dwar dan, fit-trattazzjoni tagħha, id-difiża ssostni illi l-Qorti m'għandhiex tieħu in konsiderazzjoni din is-sentenza bħala prova ta' xi fatt f'dan il-każ, stante illi fl-ewwel lok, tali sentenza nġabet bħala prova biss għal fini tal-eċċezzjoni ta' ne bis in idem sollevata minnha, u fit-tieni lok, stante illi fi kwalunkwe każ, m'hemm l-ebda prova li turi li l-flus li għalihom kienet qegħda tirreferi dik is-sentenza, huma l-flus li nstabu fil-każ odjern. Il-Qorti tqis din il-parti tas-sottomissjonijiet tad-difiża bħala għal kollox frivola. Wara kollox, kienet id-difiża stess li ttentat tinqeda b'din is-sentenza proprju sabiex turi illi l-imputat diġaˋ kien ġie ġudikat fuq dawk li hija sejjħitilhom 'l- istess fatti'22, la darba huwa diġaˋ kien tressaq il-Qorti in konnessjoni mal-pussess ta' biljetti ta' flus falsifikati. Is-sottomissjoni tad-difiża in konnessjoni mal- eċċezzjoni sollevata minnha, għalkemm miċħuda minn din il-Qorti, kienet propjru illi s-sejba tal-flus kontanti u s-sejba tad-droga u l-oġġetti kollha l-oħra li ġew elevati mill-istess post, kienu jikkostitwixxu l-istess fatti, li dwarhom l- imputat diġaˋ kien ġie ġudikat permezz ta' sentenza tal-Qorti. Apparti li huwa evidenti anke mill-istess sentenza esebita illi dak il-każ kien jirreferi proprju għas- sejba tal-flus fil-każ odjern, tant illi l-imputazzjoni tirreferi għas-7 ta' Ottubru 2009 u ċioeˋ id-data li fiha saret it-tfittxija mertu ta' dan il-każ, ma jagħmilx sens illi wara li straħet hija stess fuq l-istess sentenza sabiex issostni illi din kienet 114 sa 116 tal-proċess. 115 tal-proċess. 97 tal-proċess. tirreferi għall-istess fatt, id-difiża issa tgħid illi m'hemmx prova li turi illi dik is- sentenza tirreferi għall-istess flus li nstabu fil-każ odjern. Il-Qorti għalhekk qegħda tqis ukoll illi f'dawk il-proċeduri, l-imputat stess ammetta illi kellu fil-pussess tiegħu flus kontanti, li huwa kien jaf li kienu falsifikati – flus dawn li kif ingħad, instabu fuq gwardarobba fir-residenza tal- kunjati tiegħu, fl-istess basket u fl-istess landa li fiha nstabet id-droga u l-bqija tal-oġġetti relatati mad-droga. Illi da parti tagħha, id-difiża ssostni wkoll illi anke jekk il-Qorti kellha tieħu in konsiderazzjoni l-fatt illi l-flus li nstabu fil-landa in kwistjoni kienu fil-pussess ta' jew kienu jappartjenu lill-imputat odjern, dan ma jfissirx madankollu illi l- oġġetti l-oħrajn misjuba mal-istess flus, kienu wkoll fil-pussess tal-istess imputat jew kienu tiegħu. Dwar dan, il-Qorti tqis illi għalkemm huwa minnu illi d-droga u l-oġġetti in kwistjoni ma nstabux fir-residenza tal-imputat, biss dawn instabu fir-residenza tal-kunjati tiegħu – residenza allura li ma kinitx injota jew estraneja għalih – u in oltre l-oġġetti nkluż id-droga, il-miżien u l-boroż tal-plastik u l-card tal-bank f'isem l-imputat, instabu proprju fl-istess landa u fl-istess basket li fiha nstabu l-flus iffalsifikati u għalhekk anke f'dan ir-rigward, il-Qorti lanqas m'għandha għalfejn taħseb illi fil-waqt illi l-flus kienu tal-imputat, id-droga ma kinitx tiegħu jew illi ma kinitx fil-pussess tiegħu. Imbagħad, fit-tielet lok, il-Qorti ma tistax ma tqisx ukoll il-messaġġi misjuba fuq il-mobile phone li minnu kien jagħmel użu l-imputat. Hawnhekk irid jingħad illi għalkemm ma jirriżultax ċar mill-atti fejn instabu dawn iċ-ċellulari – u hawn irid jingħad illi għalkemm fir-relazzjoni tal-espert Martin Borg-Neuhaus, hemm tag li tindika li ċ-ċellulari ġie jew ġew elevati minn "fuq il-persuna ta' Roderick Triganza" minn PS 1086, l-istess PS 1086 baqa' ma xehedx f'dawn il-proċeduri u għalhekk baqa' ma kkonfermax dan – biss mill-kontenut tal-messaġġi, uħud minnhom indirizzati lil 'Rodrick' jew lil 'Ro' jew inkella lil 'rod', u oħrajn lil 'Fiona' jew lil 'Fion', il-Qorti m'għandha l-ebda dubju illi dawn il-messaġġi kienu indirizzati lill- imputat odjern u lil martu Fiona u li għalhekk dawn iċ-ċellulari kienu jagħmlu użu minnhom huma. Hekk per eżempju, fuq iċ-ċellulari mmarkat Dok. MB1, messaġġ fl-inbox datat 6 ta' Ottubru 2009 jaqra hekk: "Ro hemm ok.ghada ncempilek u nkelmek", messaġġ ieħor datat 13 ta' Settembru 2009 jaqra hekk: "Rodrick", ieħor datat 3 ta' Settembru 2009: "Fiona fakru biex ic cempel lil dak ta poppu ta hi...", u messaġġ ieħor datat 24 ta' Awwissu 2009 jaqra hekk: L- istess tosserva l-Qorti dwar iċ-ċellulari mmarkat bħala Dok. Hekk per eżempju, messaġġ fl-inbox datat 5 ta' Ottubru 2009 jaqra hekk: "Aw ro isa ncempilek jin ta' ax qied dar ....", ieħor datat 24 ta' Settembru 2009 jgħid hekk: "Ro mhux hazin qali.imma ta l-iehor ahjar", messaġġ ieħor datat 12 ta' Settembru 2009: "Fadalek ro?", ieħor datat 9 ta' Settembru 2009 jgħid hekk: "Fion ajt lil rod biex il lejla xi 6 niltaqaw..." u ieħor datat ukoll 9 ta' Settembru 2009: "Thanku int ragel ta' vera qal kem indum fdin id dinja jinbqa nafulek rod emini". Il-Qorti jidhrilha illi meta wieħed iqis l-assjem tal-provi kkunsidrati minnha iżjed 'il fuq, kif ukoll illi l-piż tat-trab kontenenti d-droga eroina misjub fil-landa in kwistjoni kien wieħed sinjifikanti ossia piż ta' ċirka 182 gramma – piż dan li fih inniffsu, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, diġaˋ jikkostitwixxi prova ċara ta' pussess għal fini ta' spaċċ – u illi fl-istess landa kien hemm ukoll miżien diġitali u numru ta' boroż tal-plastik ġodda, ukoll komunement użati għal fini ta' spaċċ ta' droga, il- kontenut ta' wħud mill-messaġġi huwa ferm indikattiv li dawn huma konnessi mad-droga. Hekk per eżempju, fiċ-ċellulari Dok. MB1, il-messaġġ datat 24 ta' Awwissu 2009 min-numru 99491747 jaqra hekk: "Bhalisa qijad xot..Jek ntik 5 tirangali xi haga ro..Jkoli ntik 15.Xtahseb?" u messaġġ ieħor fiċ-ċellulari Dok. MB2 datat 24 ta' Settembru 2009 min-numru 99103554 li jgħid hekk: "Jien adtelk hekk biex itini naqra ax dalodu ma andi xejn flus. Aktar tard ija ikolli". Dan apparti numru ta' messaġġi mill-istess numru 79341190 fi ġranet u ħinijiet diversi: fis-6 ta' Settembru 2009 fis-18:39: "Da xha jamel sihbi gej ax ajejt nistenih" u fl-istess jum fis-18:47: "Jin sejer sihbi ax qd jitnejek bija andikum ma gara xejn al darbohra thank u ta"; fl-10 ta' Settembru fil-10:53: "Aw qjd jin nistenik"; fit-12 ta' Settembru 2009 f'00.00: "Andi lcashlink and ommi u mhx qda id dar u ilejla jigu amili pjacir tafni lijli king"; fil-15 ta' Settembru 2009 fl-16:10 min-numru differenti 34408852: "Aw king lmartell jin nistaw niltaqaw pls?" u fl- 16:21 mill-istess numru: "Qd nistenih ta aw is soltu"; fil-25 ta' Settembru 2009 f'11:51 min-numru 33419414: "Aw king lmartell jin nista niltaqaw is soltu" u fl- istess jum f'12:07: "Batlek msg ax blacard king"; l-għada fis-26 ta' Settembru 2009 fis-14:57: "Aw dudu nistaw niltaqaw wegibni ax bla crdt king"; u fit-28 ta' Settembru fl-10:04: "Inti fadalek ax qd nistenik is soltu". Hemm ukoll messaġġi oħrajn simili min-numri differenti. Illi kif ġie ritenut fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tat-12 ta' Mejju 2005, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Marius Callus Mizzi: "Illi dawn il-kazijiet mhux l-ewwel darba li jipprezentaw certa diffikolta` biex wiehed jiddetermina jekk id-droga li tkun instabet kienitx intiza ghall-uzu personali jew biex tigi spaccjata. Il-principju regolatur f'dawn il-kazijiet hu li l- Qorti trid tkun sodisfatta lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni w a bazi tal- provi li jingabu mill-prosekuzzjoni li l-pussess tad-droga in kwistjoni ma kienx ghall-uzu esklussiv (jigifieri ghall-uzu biss) tal-pussessur. cirkostanza wahda f'dan ir-rigward tista', skond ic-cirkostanzi tal-kaz tkun bizzejjed." U kif ingħad fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tat-2 ta' Settembru 1999, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Carmel Parsons, "meta l-ammont ta' droga ikun pjuttost sostanzjali, din tista' tkun cirkostanza li wahedha tkun bizzejjed biex tissodisfa lill-qorti li dak il-pussess ma kienx ghall-uzu esklussiv tal-hati". Illi pero` kif intqal ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza tagħha tat- 23 ta' Mejju 2002, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Brian Kerr, "kull kaz hu differenti mill-iehor u jekk jirrizultawx ic-cirkostanzi li jwasslu lill-gudikant ghall-konvinzjoni li droga misjuba ma tkunx ghall-uzu esklussiv tal-akkuzat, fl- ahhar mill-ahhar hija wahda li jrid jaghmilha l-gudikant fuq il-fattispecji li jkollu quddiemu w ma jistax ikun hemm xi "hard and fast rule" x'inhuma dawn ic- tal-provi w mill- cirkostanzi evalwazzjoni tal-fatti li jaghmel il-gudikant u jekk il-konkluzjoni li jkun wasal ghaliha il-gudikant tkun perfettament raggungibbli bl-uzu tal-logika w l-buon sens u bazata fuq il-fatti, ma jispettax lil din il-Qorti li tissostitwiha b'ohra anki jekk mhux necessarjament tkun l-unika konkluzzjoni possibbli". Kif ġie deċiż ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-17 ta' Frar 1997, fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mohammed Ben Hassan Tenimu: " … l-ewwel nett wiehed ghandu jara jekk l-ammont ta' droga huwiex ammont li normalment wiehed jassocja ma' uzu personali, u sa hawn il-piz tal-prova (u cioe` il-prova tal-ammont u tal-pussess) qieghed fuq il-prosekuzzjoni; jekk, pero`, dak l-ammont ikun tali li normalment wiehed ma jassocjahx mal-uzu esklussiv da parti tal-pussessur, ikun jispetta lill-imputat li jipprova, imqar fuq bazi ta' probabbilita`, li dak l-ammont kien ghall-uzu esklussiv tieghu, u dan b'applikazzjoni tal-Artikolu 26(1) tal-Kap. Illi applikati dawn il-prinċipji għal każ odjern, tenut kont tal-provi miġjuba fl-atti proċesswali kif ikkunsidrati minnha iżjed 'l fuq, il-Qorti tqis fl-ewwel lok illi fil- waqt illi ġie sodisfaċentement ippruvat illi d-droga in kwistjoni kienet fil-pussess tal-imputat odjern, dan il-pussess kien wieħed aggravat ossia intiż għall-ispaċċ. Kif ingħad iżjed 'il fuq, l-ammont tad-droga misjub kien wieħed sinjifikanti u ċertament li mhuwiex ammont li wieħed normalment jassoċjah ma' użu esklussiv da parti tal-pussessur. F'dan il-każ, imbagħad, għalkemm mis-Social Inquiry Report redatt fil-konfront tal-imputat, jirriżulta illi huwa kien għamel xi żmien jagħmel użu mill-eroina, ma jidhirx illi dan kien xi użu tant regolari jew illi kien jiġġustifika pussess tad-droga f'tali ammonti. In oltre il-miżien, l-ammont ta' boroż misjuba u anke l-messaġġi fuq iċ-ċellulari li minnu kien jagħmel użu l- imputat ukoll ikomplu jikkorroboraw il-konklużjoni tal-Qorti, illi d-droga in kwistjoni ma kinitx intiża għall-użu personali tiegħu, iżda sabiex din tiġi spaċċjata. Għaldaqstant, il-Qorti tqis illi l-imputazzjoni (b) li tikkontempla r-reat ta' pussess aggravat tad-droga eroina, ġiet sodisfaċentement ippruvata. Illi madankollu, la darba l-istqarrija tal-imputat ġiet skartata, il-Qorti ma tqisx illi l-provi prodotti huma suffiċjenti sabiex issib ħtija fl-imputat, fil-grad rikjest mil- liġi, dwar l-imputazzjoni (a). Għalkemm il-messaġġi kontenuti fiċ-ċellulari tal- imputat, fil-fehma tal-Qorti, jikkorroboraw il-konklużjoni tagħha dwar l- imputazzjoni (b) u dan fl-assjem kollu tal-provi prodotti, biss waħedhom il-Qorti ma tqisx illi dawn jistgħu jipprovdu prova suffiċjenti tal-elementi tar-reat ta' traffikar tad-droga. Għaldaqstant, il-Qorti tqis illi l-imputazzjoni (a) ma tirriżultax sodisfaċentement ippruvata. Finalment permezz tal-imputazzjoni (ċ), l-imputat ġie akkużat ukoll bir-reat ta' pussess tad-droga kokaina. La darba l-istqarrija rilaxxjata mill-imputat ġiet skartata, u la darba wkoll ma nstabet l-ebda kokaina fil-pussess tal-imputat, il- Qorti tqis illi din l-imputazzjoni ma tirriżultax sodisfaċentement ippruvata. Ikkunsidrat ukoll: Għal fini ta' piena dwar l-imputazzjoni (b), il-Qorti qegħda tqis il-fedina penali tal-imputat, kif aġġornata sa Diċembru 2018, mil-liema jirriżulta illi l-imputat instab ħati ta' diversi reati, fosthom diversi reati kontravenzjonali, reati taħt il- Kap. 65 u l-Kap. 104 tal-Liġijiet ta' Malta f'iżjed minn okkażjoni waħda, pussess ta' biljetti ta' flus iffalsifikati, ir-reat ikkontemplat fl-Artikolu 95 tal-Kodiċi Kriminali f'iżjed minn okkażjoni waħda u ħsara volontarja. L-aħħar reati li dwarhom instab ħati l-imputat jirreferu għas-sena 2010 u għalhekk ma jidhirx li minn dakinhar huwa reġa' xellef diffrejh mal-ġustizzja. Tqis ukoll mill-banda l-oħra, in-natura serja tal-imputazzjoni li dwarha qed jinstab ħati l-imputat, kif ukoll l-ammont ta' droga mertu tal-każ, li kif ingħad, huwa ammont sinjifikanti. Tqis in oltre il-kontenut tas-Social Inquiry Report redatt fil-konfront tal-istess imputat. In oltre għal fini ta' piena, il-Qorti qed tieħu in konsiderazzjoni wkoll illi dan il- każ jirrisali għas-sena 2009 u illi għalkemm kien hemm seduti li fihom l-imputat ma deherx minkejja li kien debitament notifikat, kif ukoll seduti li fihom intalab differiment mid-difiża, id-dewmien fil-proċeduri ma kienx imputabbli għal kollox lill-istess imputat jew lid-difiża. Konklużjoni Għal dawn il-motivi, il-Qorti wara li rat it-Taqsimiet IV u VI, l-Artikoli 22(1)(a) u 22(2)(b)(i) tal-Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, kif ukoll ir-Regolament 9 tal- Leġislazzjoni Sussidjarja 101.02, qed issib lill-imputat Roderick Triganza mhux ħati tal-imputazzjonijiet (a) u (ċ) miġjuba fil-konfront tiegħu u qegħda tilliberah minnhom, fil-waqt illi qed issibu ħati tal-imputazzjoni (b) u tikkundannah għall- piena ta' għoxrin (20) xahar priġunerija effettiva u multa ta' tliet elef u ħames mitt ewro (€3,500) li, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 14(2) tal-Kodiċi Kriminali jistgħu jitħallsu mill-ħati f'rati mensili u konsekuttivi ta' mitejn u ħamsin ewro (€250), bl-ewwel pagament isir fi żmien xahar mil-lum, b'dan illi jekk il-ħati jonqos milli jħallas pagament wieħed il-bilanċ jiġi dovut minnufih u jiġi konvertit fi priġunerija skont il-liġi. Stante li din ġiet irtiratha mill-Prosekuzzjoni, qegħda tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tal-imputazzjoni (d) u t-talba tal-Prosekuzzjoni konnessa mal-istess imputazzjoni dwar il-konsenja tal-biljetti tal-flus lill-Bank Ċentrali. Ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali, qed tikkundanna lill-ħati għall- ħlas tal-ispejjeż tal-esperti maħtura fl-istadju tal-proċess verbal tal-inkjesta, ossia l-ispejjeż konnessi mal-ħatra tal-Ispiżjar Mario Micallef Castillo ammontanti għas-somma ta' erba' mija, ħamsa u għoxrin ewro u ħamsa u sittin ċentezmu (€425.65), l- ispejjeż konnessi mal-ħatra ta' PS 198 Arthur Brancaleone bħala Scene of the Crime Officer ammontanti għas-somma ta' mija, ħamsa u għoxrin ewro u seba' ċenteżmi (€125.07), l-ispejjeż konnessi mar-relazzjoni tas-Scene of the Crime Officer PC 1253 Frederick Goodrum ammontanti għas-somma ta' tlieta u ħamsin ewro u disgħa u ħamsin ċenteżmu (€53.59), kif ukoll l-ispejjeż konnessi mar-relazzjoni tal- espert Martin Borg-Neuhaus, ammontanti għas-somma ta' tlett mija, tlieta u ħamsin ewro u erbgħa u tletin ċenteżmu (€353.34). In oltre qed tikkundanna wkoll lill-ħati għall-ħlas tal-ispejjez konnessi mal-ħatra tal-espert ix-Xjenzat Godwin Sims, fuq talba tad-difiża, fis-somma ta' disgħa u ħamsin ewro (€59.00). B'kollox dawn l-ispejjeż jammontaw għas-somma ta' elf u sittax-il ewro u ħamsa u sittin ċenteżmu (€1,016.65) u għandhom jitħallsu mill-ħati fi żmien sitt (6) xhur mil- lum. Ai termini tal-Artikolu 22(2)(b) tal-Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, tordna l- konfiska taċ-ċellulari mmarkati bħala Dok. MB1 u MB223 favur il-Gvern ta' Tordna wkoll id-distruzzjoni tad-droga u tal-oġġetti kollha relatati mad-droga, hekk kif din is-sentenza tgħaddi in ġudikat u dan taħt il-ħarsien tar-Reġistratur li 23 Ara r-relazzjoni tal-espert Martin Borg-Neuhaus, a fol. 20 tal-proċess. għandu jirrediġi proċess verbal li jiddokumenta l-proċedura tad-distruzzjoni, liema dokument għandu jiġi nserit fl-atti ta' din il-kawża mhux aktar tard minn ħmistax-il jum minn tali distruzzjoni. Natasha Camilleri Bartolo Lagana Giordimaina