Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 29 ta' Novembru, 2019 Christopher u Marisa Caminiti v. Emanuel u Maria Fitouri konjugi Spiteri Dan huwa appell ad istanza tal-konvenuti Spiteri mis-sentenza tal- 4 ta' Lulju 2014 mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, li permezz tiegħu qed jitolbu lil din il-Qorti sabiex tħassar, tirrevoka u tirrexxindi s-sentenza appellata u tipprovdi minflok billi tilqa' l-aggravji tagħhom, u filwaqt li tilqa' l-eċċezzjonijiet tagħhom, tiċħad it-talbiet attriċi u tagħti dawk id-direttivi li jistgħu jkunu opportuni fiċ-ċirkostanzi għall-kawża u dan taħt dawk il- provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni. Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi Ċiv. Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill- ewwel Qorti qiegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha: "Permezz ta' rikors guramentat prezentat fit-18 ta' April 2013, l-atturi ppremettew u talbu: Illi permezz ta' kuntratt ippubblikat min-Nutar Alison Borg Gusman "1. Bowman fil-wieħed u għoxrin ta' Jannar tas-sena elfejn u għaxra (21.01.2010) huma xtraw il-flat internament immarkat bin-numru tnejn (2) fl-appartamenti bin-numru uffiċjali mija u dsatax (119) fi Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua; "2. Illi skond l-istess kuntratt, apparti l-partijiet komuni tad-daħla, tromba tat-taraġ u taraġ kien hemm ukoll nofs indiviż tal-bejt u ġie dikjarat li n-nofs l-ieħor tal-bejt jappartjeni lill-flat numru wieħed (1), u ċioè il-bejt huwa esklussivament proprjetà tal-flats numru wieħed (1) u tnejn (2); "3. Illi dan il-flat inxtara oriġinarjament mingħand il-werrieta u l- armla ta' Salvatore Borg Sillato liema flat kien oriġinarjament inxtara minn Salvatore Borg Sillato permezz ta' kuntratt ippubblikat min-Nutar Dottor George Grech Marguerat fit-tlieta ta' Awwissu tas-sena elf disà mija erbà u tmenin (03.08.1984); "4. flats numru wieħed (1) u tnejn (2); Illi illegalment, abużivament, vjolentament u klandestinament "5. Emanuel Cutajar qabad u daħal fil-proprjetà ta' Christopher u Marisa konjugi Borg Sillato meta huma ma kienux hemmhekk, u ċioè daħal fuq il- bejt li huwa ma għandu l-ebda dritt għalih u waħħal tank ta' l-ilma li qabel kien fuq il-bejt tiegħu jew proprjetà oħra tiegħu u għadda pajpijiet mill-proprjetà tagħhom; "6. Illi wara li xi persuna jew persuni mhux magħrufa kienu qalgħu it-tank ta' l-ilma li kien waħħal Emanuel Cutajar, l-istess Emanuel Cutajar kien fetaħ kawża ta' spoll kontra r-rikorrenti; ilma huma kienu oġġezzjonaw li t-tank jerġa' jitwaħħal; Illi minn dan il-kuntratt jirriżulta wkoll li l-bejt jappartjeni biss lill- Illi minkejja li r-rikorrenti ma kienux huma li qalgħu t-tank ta' l- Ċiv. Illi l-Onorabbli Qorti preseduta mill-Onor Imħallef Dr Joseph "8. Azzopardi Citazzjoni Numru. 30/2012 Seduta tad-29 ta' Ottubru, 2012 fl-ismijiet Emanuel u Concetta konjuġi Spiteri vs Christopher u Marisa konjuġi Borg Sillato kienet ordnat li t-tank jerġa' jitwaħħal imma ma daħlitx fil-meritu dwar il-kwistjoni jekk l-intimati għandhomx dritt li jwaħħlu t-tank jew ikollhom aċċess għall-proprjetà tar-rikorrenti, tant li l-istess Onorabbli Qorti ikkummentat obiter li hija ma kienet se tagħti jew tneħħi ebda dritt ta' proprjetà jew servitù dwar id-drittijiet bejn il-partijiet u illi probabbilment hemm bżonn xorta li jiġi riżolt bejn il-partijiet għal raġunijiet li huma evidenti; Illi fl-istess jum li fih twaħħal it-tank ir-rikorrenti u ċioè fit-tlettax "9. ta' Frar elfejn u tlettax (13.02.2013) permezz ta' l-avukat tagħhom taw personalment ittra legali lill-intimat Emanuel Cutajar fil-presenza ta' l-avukat tiegħu kif ukoll kopja lill-avukat tegħu fejn huma ġew interpellati u mogħtija żmien sa nhar il-Ġimgħa 22 ta' Frar 2013 (22.02.2013) sabiex huma jippreżentaw id-dokumenti li juru li huma għandhom id-dritt li huma jippretendu li għandhom u fin-nuqqas ineħħu l-istess tank tal-ilma sa' l-istess ġurnata; "10. Illi minħabba li l-intimati baqgħu inadempjenti, fil-ħamsa u għoxrin ta' Frar (25.02.2013) intbagħtitilhom ukoll ittra uffiċjali bl- istess talbiet u ġew mitlub biex minnufih u mhux iktar tard minn nhar il-Ġimgħa seba' ta' Marzu elfejn u tlettax (07.03.2013) huma jippreżentaw id-dokumenti li juru li huma għandhom id-dritt li huma jippretendi li għandhom u fin-nuqqas ineħħu l-istess tank tal-ilma sa' l-istess ġurnata. Illi minkejja l-ittra legali u l-ittra uffiċjali l-intimati baqgħu inadempjenti; "12. Illi f'Novembru 2011 ir-rikorrenti kienu innutaw illi kien hemm żball fil-kuntratt tal-flat numru wieħed (1) meta kien inbiegħ lis-sidien preżenti fejn kien tniżżel li l-bejt kien bejn flat numru wieħed (1) u tlieta (3) meta l-kuntratti kollha ta' qabel kienu juru li l-bejt huwa eżklussivament bejn il-flat numru wieħed (1) u tnejn (2) u fil-preżenza ta' missier Christopher Borg Sillato kienu ġibdu l-attenzjoni tas-Sur Albert Le Prevost li huwa l-proprjetarju tal-flat numru wieħed (1) għal dan l-iżball u kienu talbuh biex jitlob lin-Nutar biex dan l-iżball jiġi rranġat, imma wara li għadda ħafna żmien u ma kien sar l-ebda tentattiv biex dan l-iżball jiġi rranġat, ir-rikorrenti kienu talbu lin-Nutar Dottor Anthony Scalpello Hammett Thorpe li kien għamel il-kuntratt biex jagħmel att korrettorju minħabba li l-iżball kien jippreġudika d-drittijiet tagħhom; Illi meta l-intimati saru jafu b'dan, skond in-Nutar Dr Anthony Scalpello Hammett Thorpe, Emanuel Cutajar kien mar qallu biex ma jagħmilx l-Att Korrettorju sakemm jgħidlu huwa, jiġifieri sakemm jgħidlu Emanuel Cutajar meta l-istess Emanuel Cutajar ma għandu l-ebda dritt li jindaħal biex żball fil-kuntratti ta' ħaddieħor jiġi rranġat; Ċiv. Illi kif juru l-kuntratti tal-flats kollha inkluż l-att korrettorju tal-flat numru wieħed (1) hawn mehmuża ir-rikorrenti li huma proprjetarji tal- flat numru tnejn (2) għandhom id-dritt eżklussiv flimkien mal-flat numru wieħed (1) għal-bejt u li l-intimati ma għandhom l-ebda dritt li jwaħħlu xi tank jew ikollhom aċċess għal dan il-bejt u ma jgawdu l- ebda dritt la reali u lanqas personali fuq il-proprjetà tar-rikorrenti; "15. Illi n-Nutar Dottor Alison Borg Gusman ‘Wismayer qalet lir-rikorrenti Christopher Borg Sillato waqt li n-Nutar Dottor Anthony Scalpello Hammett Thorpe qal lil missier ir-rikorrenti Christopher Borg Sillato illi l-intimati ma għandhom l-ebda dritt fuq il-proprjetà tar-rikorrenti inkluż il-bejt u li ma għandhom l-ebda dritt ta' aċċess u/jew li jwaħħlu xi ħaġa fuq l-istess bejt; "16. Illi dawn il-fatti huma a diretta konoxxenza tar-rikorrenti Christopher Borg Sillato. "Għaldaqstant a bażi tar-raġunijiet fuq premessi ir-rikorrenti umilment jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti sabiex: Tiddikjara illi l-proprjeta` tar-rikorrenti, ossia il-Flat numru tnejn (2) u l-bejt indiviż flimkien mal-Flat numru wieħed (1) kif fuq deskritti, ma hija aggravata b'ebda servitù u/jew dritt rejali u/jew personali favur il-proprjeta` tal-intimati u/jew favur l-intimati; "2. Tiddikjara illi l-bejt huwa proprjetà eżklussiva tal-flat numru wieħed (1) u tnejn (2) kif hemm imniżżel fil-kuntratti; "3. Tiddikjara illi l-intimati u/jew persuni inkarigati minnhom u/jew l- aventi kawza tal-intimati ma ghandhomx dritt rejali u/jew personali illi jidħlu fi u/jew jghaddu minn fuq il-proprjeta` tar-rikorrenti u/jew li jwaħħlu xi ħaġa fuq il-proprjeta` tar-rikorrenti; "4. Tordna lill-intimati biex fi żmien qasir u perentorju ineħħu it-tank ta' l-ilma, kull komunikazzjoni, ħaġa u oġġett li huma għamlu u waħħlu fil-proprjetà tar-rikorrenti u dan fil-preżenza tar-rikorrenti; "5. Taħtar Perit u tawtorizza lir-rikorrenti biex jekk l-intimati jibqgħu inadempjenti fiż-żmien stipulat mill-Onorabbli Qorti ir-rikorrenti iqabbdu huma lil xi ħadd biex ineħħi t-tank u l-Perit jissorvelja x- xogħol kollox bi spejjeż ta' l-intimati; "6. Tipprojbixxi lill-intimati u/jew persuni inkarigati minnhom u/jew l-aventi kawza tal-intimati milli jidħlu fl-istess proprjetà tar-rikorrenti ħlief bil-permess u fil-preżenza tar-rikorrenti u biss biex jaqilgħu it- tank ta' l-ilma u dak kollu imwaħħal mill-intimati fil-proprjeta tar- rikorrenti. "Bl-ispejjez kollha kontra l-intimati ingunti in subizzjoni. Ċiv. "Permezz ta' twegiba guramentata prezentata fis-27 ta' Mejju 2013 (fol. 56) il-konvenuti qalu: Ir-rikors guramentat hu null ghaliex ma fihx tifsira cara u sewwa "1. tal-oggett u r-raguni tat-talba kif irid l-Artikolu 156(1) tal-Kap. It-talbiet huma guridikament insostenibbli u ma jistghux jinghataw flimkien ghaliex filli tissemma l-azzjoni negatorja, filli jeddijiet personali u kif ukoll qeghda tinghata bixra ta' azzjoni rei vindicatoria jew inkellha publiciana. Ghalhekk it-talbiet ghandhom jigu michuda. L-irritwalita' tal-procedura ghaliex l-atturi ppostulaw zewg azzjonijiet separati u kwindi japplika l-principju selecta una via non datur recursum ad alteram. It-talbiet huma preskritti ai termini tal-Artikolu 2143 tal-Kodici Civili ghaliex il-jeddijiet li qeghidn jigu attakkati ilhom ezercitati ghal snin twal u cjoe' ghal iktar minn tletin (30) sena. Kull haga li saret mill-konvenut saret bil-kunsens tas-sidien l- ohra tal-appartamenti, u ghalhekk il-konvenuti jgawdu jeddijiet reali u/jew personali fir-rigward. "6. ser jigi ppruvat waqt il-kawza. Il-konvenuti huma sid esklussiv ta' parti diviza mill-bejt u dan kif "Il-kawza titratta dwar xi drittijiet jista' ghandhom il-konvenuti fuq il-bejt li hemm fil-blokk ta' appartamenti numru 119, Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua. Mill-atti pubblici li gew prezentati m'hemmx dubju li l-bejt hu proprjeta' ta' l-atturi u tas-sidien tal-appartament numru 1. F'dan ir- rigward issir riferenza: Ghall-kuntratt ta' xiri tal-atturi pubblikat fl-4 ta' Frar 2010 min- nutar Dr Alison Borg Gusman ‘Wismayer (fol. Ghall-kuntratt ta' xiri tal-konvenuti pubblikat fis-17 ta' Jannar 2002 min-nutar Anthony Scalpello Hammett Thorpe (fol. 35) li biha xtraw l- appartament numru 3 u fejn jinghad: ".… Bil-komunjoni mal-flats l- ohra f'dan il-blokk ta' l-entrata, entratura tarag sal-bejt, indani, drenagg u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-ohra kollha di solito destinati ghall-komunjoni hlief ghal-bejt sovrastanti l-blokk li huwa l-proprjeta esklussiva tal-flat numru wiehed (1) u il-flat numru tnejn (2), soggett dan il-flat ghal u jgawdi dawk is-servitujiet kollha inerenti fil-posizzjoni tieghu, altrimenti liberu u frank, bil-gus, drittijiet u pertinenzi tieghu kollha" (fol. Ċiv. "Fl-ewwel lok il-qorti ser tikkunsidra l-eccezzjonijiet preliminari:  "Nullita' ta' rikors guramentat – Il-konvenuti jsostnu li r-rikors guramentat ma fihx tifsira cara tal-oggett u r-raguni tat-talba. Il-qorti ma taqbilx. L-atturi qeghdiin jilmentaw dwar il-pretensjoni tal- konvenuti li ghandhom jeddijiet fuq il-bejt. L-ghan wara l-kawza hu sabiex jigi ddikjarat li l-konvenuti ma jgawdu l-ebda drittijiet fuq il-bejt, kemm reali u personali, u sabiex jigu kkundannati jnehhu l-oggetti li poggew fuq il-bejt. Ir-rikors guramentat hu car u jiftiehem. Il- konvenuti stess fehemuh kif jidher mill-eccezzjonijiet fil-meritu li taw.  "Kumulu ta' azzjoni negatorja u azzjoni reivindicatoria – Il- qorti ma taqbilx. Hu evidenti li t-tieni talba kellha tkun qabel l-ewwel talba. L-atturi jridu li fl-ewwel lok ikun hemm dikjarazzjoni li l-bejt huwa proprjeta tas-sidien tal-appartamenti numru 1 u 2. Strettament ma kienx hemm il-htiega li ssir it-tieni talba, peress li l-atturi semmewha bhala premessa u fis-sentenza l-qorti tista' taghti kull dikjarazzjoni li hi mehtiega sabiex tasal ghal decizjoni dwar it-talbiet li jsiru fir-rikors guramentat. Imbaghad it-tielet talba saret inutilment peress li dak li qieghed jintalab hu diga' milqut mill-ewwel talba. "Dan apparti li hu evidenti li meta l-konvenuti pprezentaw it-twegiba guramentata kienu qeghdin isostnu li huma proprjetarji ta' sehem diviz tal-bejt. F'dak l-istadju ma kien xejn car li kienu qeghdin jirreferu ghal dak l-ispazju, fil-kors tal-provi jissemma bhala verandah, li jifforma parti mill-appartament numru 3 u li m'ghandu x'jaqsam xejn mal-bejt oggett ta' din il-kawza. "Fin-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenuti arugmentaw li min-naha wahda l-atturi pproponew actio negatoria fis-sens li qeghdin jitolbu li l-proprjeta taghhom m'hijiex soggetta ghal xi servitu favur il-fond tal- konvenuti, u fl-istess waqt l-azzjoni rei vindicatoria li biha qeghdin jitolbu lill-qorti sabiex tordna lill-konvenuti inehhu t-tank tal-ilma. Il- qorti m'hijiex tal-istess fehma. L-ewwel haga li jkollha tigi determinata huwa dwar jekk il-bejt huwiex proprjeta' tal-atturi, li wara kollox hu wiehed mill-elementi tal-actio negatoria. It-talba sabiex jitnehha t- tank hi konsegwenzjali ghat-talbiet precedenti. Dan hu r-rimedju li qeghdin ifittxu l-atturi. Jinghad ukoll li ghalkemm l-atturi qeghdin jitolbu ghal dikjarazzjoni li l-konvenuti lanqas igawdu drittijiet personali fuq il-bejt, talba li ma taqax fil-parametri tal-actio negatoria, b'daqshekk ma jfissirx li r-rikors guramentat hu null. L-ghan wara l- azzjoni tal-atturi hu sabiex jottjenu dikjarazzjoni li l-konvenuti m'ghandhomx jeddijiet (reali u personali) fuq il-bejt.  "Il-jeddijiet li qeghdin jigu attakkati ilhom jigu ezercitati ghall- iktar minn tletin sena u ghalhekk japplika l-Artikolu 2143 tal- Kodici Civili – Il-konvenuti xtraw b'kuntratt tas-17 ta' Jannar 2002 filwaqt li l-awturi taghhom xtraw b'kuntratt tal-25 ta' Mejju 1994. L- atturi pprezentaw il-kawza fit-18 ta' April 2013. Ċiv. "Fis-sitt eccezzjoni l-konvenuti qalu li huma proprjetarji ta' ".… parti diviza mill-bejt u dan kif se jigi ppruvat fil-mori tal-kawza" (fol. ""Nghid u niddikjara li jien minix nippretendi xi titlu fuq il-parti tal-bejt li hija mmarkata bhala l-parti esklussiva tal-appartamenti numru 1 u 2 izda parti ohra mill-bejt kif giet immarkata minni fin-nota prezentata1 li wriet il-pretensjoni tat-titlu tal-parti tal-bejt tieghi" (fol. ""Meta l-konvenut xehed in kontro-ezami qal: "Jien qed insostni li t- tromba ghandi sehem minnha u ghandi ghalhekk naghmel uzu minnha..… Ghalhekk jien qed nippretendi li kif ghandi dmirijiet ghandi wkoll drittijiet u dan peress li t-tromba hija parti komuni tal-blokk" (fol. "F'dan ir-rigward:- "(a) Kien biss meta xehed in kontro-ezami li l-konvenut qal li hu wiehed mis-sidien ta' fuq is-saqaf u l-arja tat-tromba. Fit-twegiba guramentata u fl-affidavit ma semma xejn; "(b) Il-kuntratt ta' akkwist tal-konvenuti ma jsemmi xejn dwar is- saqaf tat-tromba (17 ta' Jannar 2002 pubblikat min-nutar A. Scalpello Hammett Thorpe). Fil-kuntratt jinghad li l-bejt ".… sovrastanti l-blokk li huwa l- proprieta' esklussiva tal-flat numru wiehed (1) u il-flat numru tnejn (2)......". L-awtur tal-konvenuti kien Adrian LaRosa li xtara l- appartament numru 3 permezz ta' kuntratt pubblikat fil-25 ta' Mejju 1994. Fih jinghad li l-appartament numru 3 kien qieghed jinxtara flimkien mal-komunjoni "… tal-proprjeta flimkien mal-flats l-ohra fl- istess blokk tal-entratura u tarag, liberu u frank, u bid-drittijiet u l- pertinenzi kollha tieghu....." (fol. Fil-fehma tal-qorti is-saqaf fuq it-tromba huwa parti mill-bejt. Wara kollox bejt hu l-oghla parti ta' fuq il-bini. Fil-kuntratt ta' akkwist tal-atturi u tal-awturi taghhom (3 ta' Awissu 1984 pubblikat min-nutar Dr George Grech Marguerat, fol. 6) jissemma li l-bejt huwa tal-appartamenti numru 1 u 2 u ma jeskludix xi parti minnu. "Ghal dak li jirrigwarda drittijiet personali, bhala xhieda l-konvenuti ressqu lil: "i. Adrian LaRosa, l-awtur taghhom tal-konvenuti, qal li meta xtara l- vendituri qalulu li s-sid tal-appartament numru 3 kellu access fuq il- bejt u tromba tal-blokk "… pero dan biss biex iqabbad aerial tat- television mal-kanna komuni li hemm fuq it-tromba pero mhux biex jonxor" (fol. 1 Il-qorti tifhem li kien qieghed jirreferi ghan-nota li pprezenta fl-20.1.2013 (fol. 64) u l-pjanta a fol. 66 li fuqha mmarkaw bil-kulur orancjo l-bejt li l-konvenuti jippretendu li hu proprjeta' taghhom. Waqt il-gbir tal-provi dan l-ispazju saret riferenza ghalih bhala verandah. Ċiv. Carmel Giles De Brincat, li qal li originarjament il-familja tieghu kienet sid tal-blokk appartamenti fejn hemm il-proprjeta tal-kontendenti. Spjega: "L-aerial kien imqabbad ma' kanna li maghha kienu jqabbdu wkoll l-aerial taghhom il-proprjetarji tal-flats l-ohra fl-istess blokk" (fol. Dan ix-xhud ma qalx li s-sid tal-appartament numru 3 kellhom xi dritt li fuq il-blokk iwahhlu tank tal-ilma u affarijiet ohra. "iii. 94), li fi zmien jew iehor kollu ghamlu zmien ighixu f'dan il-blokk appartamenti. Minn kliemhom jidher li l-bejt kien ikun accessibbli ghal kulhadd u li l-konvenuti kienu jhallsu sehemhom meta sar xoghol fuq il-bejt, bhal per ezempju nbidel il-bieb tal-bejt, manutenzjoni minn barra tat-tromba. Intqal ukoll li l-konvenut kien jaghmel il-manutenzjoni tal-bejt. "Fit-twegiba guramentata l-konvenuti ddikjaraw: ""Illi t-tank tal-ilma proprjeta tal-esponenti ilu installat fuq il-bejt de quo tal-anqas sa minn meta l-esponenti xtraw il-flat u dan kien accettat mis- sidien tal-flats l-ohra, tant li qatt ma kien hemm ebda interpellazzjoni sabiex l-access ghal dan it-tank ikun innegat lill-istess esponenti" (fol. 'Il fatt li l-konvenuti qabdu u wahhlu tank tal-ilma fuq il-bejt u hadd ma kellimhom, ma jfissirx li b'daqshekk ghandhom jedd li jzommu tank tal- ilma fuq il-bejt. Inoltre, fil-kuntratt ta' akkwist taghhom ma jinghadx li ghandhom jedd iwahhlu tank tal-ilma. Ir-raguni tghidlek li kieku verament kien jezisti tali jedd allura kien jissemma fil-kuntratt ta' akkwist tal-konvenuti. L-awtur stess tal-konvenuti, li xehed b'affidavit, ma ghamel l-ebda riferenza ghal xi jedd li jpoggi tank tal-ilma fuq il-bejt. F'kull kaz kwalsiasi ftehim verbali li forsi seta' kien hemm bejn il- konvenuti u nies li kienu sidien ta' appartament iehor jew li kienu jghixu fihom (numru 1 u 2), ma jorbotx lill-atturi. Sahansitra fil-kuntratt ta' akkwist tal-atturi ma jinghadx li l-atturi ghandhom l-obbligu li jhallu lill- konvenuti jaghmlu uzu mill-bejt. Dan apparti li Pierre Borg Sillato, wiehed mill-awturi tal-atturi2, xehed: "Illi ahna bhala sidien tal-flat numru tnejn 92) qatt ma tajna xi dritt lis-sidien tal-Flat numru tlieta (3) li jwahhlu xi tank tal-ilma jew xi dritt iehor ikunu li jkun fuq il-bejt u/jew tromba tal- appartamenti la verbalment u lanqas permezz ta' xi kuntratti" (fol. Ghalhekk il-pretensjoni tal-konvenuti hi ghal kollox bla bazi. Fil-hames eccezzjoni l-konvenuti ghamlu wkoll riferenza ghall-jeddiijiet reali. Gialadarba fil-kuntratt ta' akkwist taghhom ma jissemmew l-ebda jeddijiet reali fuq il-bejt, dik il-pretensjoni hi wkoll infondata. "Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi:- Tichad l-ewwel eccezzjoni. 2 Missieru Salvatore Borg Sillato kien xtara l-appartament numru 2 permezz tal-kuntratt tat-3 ta' Awissu 1984 pubblikat min-nutar Dr George Grech Marguerat (fol. Ċiv. Tichad it-tieni eccezzjoni u tielet eccezzjoni. Tichad ir-raba' eccezzjoni. Tichad il-hames eccezzjoni. Tichad is-sitt eccezzjoni. Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li l-bejt tal-blokk ta' appartamenti 119, Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua huwa proprjeta tal-atturi u tas-sidien tal-appartament numru wiehed (1). Tiddikjara li l-bejt m'huwiex soggett ghal servitu favur l- appartament numru 3, u ma jezisti l-ebda jedd reali fuq il-bejt favur il-konvenuti, u lanqas jedd personali li jobbliga lill-atturi. Tikkundanna lill-konvenuti sabiex inehhu minn fuq il-bejt proprjeta tal-appartament numru 1 u 2, it-tank tal-ilma u pajpijiet imqabbdin mieghu u li jservu lill-appartament numru 3 kif ukoll is-sistema ta' CCTV li twahhlet mill-konvenuti, u dan fi zmien sittin (60) jum mil-lum. Fin-nuqqas tawtorizza lill-atturi sabiex inehhu dawn l- oggetti minn fuq il-bejt ghas-spejjez tal-konvenuti. Tinnomina lill-perit Marie Louise Belhaj sabiex dak li ordnat il-qorti jitnehha taht id-direzzjoni u supervizjoni taghha. Spejjez provizorjament ghall-atturi li jkunu jistghu jirkupraw minghand il-konvenuti permezz ta' din is-sentenza. Tiddikjara li l-konvenuti m'ghandhomx jedd li jaghmlu uzu mill-bejt tal-blokk numru 119, Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua. "Spejjez a karigu tal-konvenuti." RIKORS TAL-APPELL tal-konvenuti (23.07.2014): Il-konvenuti ħassew ruħhom aggravati bis-sentenza tal-ewwel Qorti u għalhekk interponew dan l-appell minnha. L-aggravji tagħhom huma s-segwenti: Ċiv. L-ewwel aggravju Dwar l-ewwel eċċezzjoni Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni preliminari tagħhom. Isostnu li r-rikors ġuramentat tal-atturi kellu jiġi dikjarat null għaliex ma jissodisfax l-elementi rikjesti mill-Artikolu 156(1)(a) u (b) tal-Kap 12 in kwantu huwa nieqes minn dikjarazzjoni li tfisser b'mod ċar u sewwa l-oġġett tal-kawża, u huwa nieqes ukoll minn raġuni tat-talba. (ii) Dwar it-tieni eċċezzjoni Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet it-tieni eċċezzjoni preliminari tagħhom. Jargumentaw li t-talbiet jirreferu għal azzjonijiet ġuridikament impossibbli li jingħataw flimkien. (iii) Dwar it-tielet eċċezzjoni Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet it-tielet eċċezzjoni preliminari tagħhom. Isostnu li l-atturi kellhom l-obbligu li jagħżlu f'liema direzzjoni jmexxu l-kawża, u dan sabiex huma (il-konvenuti) ikunu Ċiv. f'pożizzjoni li jiddefendu ruħhom sew). Jargumentaw li l-atturi ma setgħux jinqdew b'kawża waħda biex iressqu żewġ azzjonijiet distinti u separati, b'elementi u rekwiżiti differenti, u jirreferu għall-prinċipju: selecta una via (iv) Dwar ir-raba eċċezzjoni Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet ir-raba' eċċezzjoni preliminari tagħhom. Isostnu li t-talbiet huma fil-fatt preskritti ai termini tal-Artikolu 2143 tal-Kap 12 stante li l-jeddijiet li qegħdin jiġu attakkati ilhom jiġu eżerċitati għal aktar minn tletin (30) sena. Jgħidu li dan ġie kkonfermat prattikament minn kulħadd (għajr l-atturi). Jagħmlu referenza f'dan ir-rigward għax-xiehda ta' Charles Eggert, Albert Le Prevost, Carmel Etim u Adrian LaRosa. Fil-mertu, il-konvenuti jħossuhom aggravati li l-ewwel Qorti kkonkludiet li m'għandhom ebda jeddijiet (la personali u lanqas reali) fuq il-bejt. Huma fir-rigward ta' dan l-aggravju jagħmlu s-segwenti punti: Isostnu li l-jedd (servitu`) tagħhom li jpoġġu tank tal-ilma fuq il-bejt Ċiv. proprjeta` tas-sidien tal-appartamenti (1) u (2) jirriżulta mill-kuntratt tal- akkwist tagħhom (tal-appartament (3)). Jagħmlu referenza għal dik il- parti tal-kuntratt li jirreferi għall-jedd dwar "servizzi l-oħra kollha li di solito huma destinati għall-komunjoni" u li "jgawdi dawk is-servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu". Isostnu li apparti dan, mix-xiehda prodotta jirriżulta biċ-ċar li kien jeżisti ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti fil-blokk fis-sens li s-sid tal- appartament (3) għandu l-jedd personali li jaċċedi għall-bejt u wkoll il-jedd li jkollu s-servizzi li normalment ikunu jeżistu f'blokk simili, inkluż l-użu ta' tank tal-ilma. Jaċċennaw għall-fatt li l-blokk ta' appartamenti oriġinarjament kien dar, (fejn is-servizzi bħal ma huma tank tal-ilma kienu ċertament imqegħdin fuq il-bejt jew tromba) u jargumentaw li għandu jitqies li meta l-fond inqasam f'appartamenti separati, kull wieħed għandu jibqa' jkun soġġett għal u kif ukoll igawdi l-jeddijiet u servituijiet li kienu jeżistu qabel. (iii) Huma poġġew it-tank fuq it-tromba wara ftehim f'dan is-sens u Jaċċennaw għax-xiehda ta' Albert Le Prevost (ħu l- attriċi) fejn qal li meta ġie jgħix fil-blokka l-attur beda jgħid li tliet tankijiet kienu perikolużi u oħtu kienet qaltlu li filwaqt li ma kinux ser jgħidulu jneħħi t-tank tiegħu minħabba li huwa tal-familja, kienu ser jgħidu lill-konvenut ineħħi tiegħu. Isostnu li meta l-atturi qalulu biex ineħħi t-tank tiegħu minn fejn kien fuq il-bejt (bejn it-tank tal-flat 1 u t-tank tal-flat 2) ftehmu li kellu Ċiv. jpoġġih fuq it-tromba. Ir-raba' aggravju Fit-tielet aggravju tagħhom huma jilmentaw li l-ewwel Qorti fid-DECIDE naqset milli tipprovdi dwar is-seba' eċċezzjoni tagħhom. Finalment isostnu li f'każ li din il-Qorti jogħġobha tikkonferma s-sentenza appellata l-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jinqasmu bejn il-partijiet b'kull parti tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha; dan għaliex mhux ikkontestat li tal-anqas sakemm l-atturi akkwistaw l-appartament tagħhom, kien jeżisti ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti li kien jagħtihom aċċess għall-bejt, inkluż id-dritt li jagħmlu tank tal-ilma u aerial tat-television. Jenfasizzaw li l-problemi nqalgħu meta l-atturi marru jgħixu fil-blokka. RISPOSTA TAL-APPELL tal-attur appellat (24.04.2014): L-atturi appellati wieġbu biex jgħidu għaliex l-appell tal-konvenuti għandu jiġi miċħud u s-sentenza appellata kkonfermata. Ċiv. IL-BLOKK APPARTAMENTI in kwistjoni: Din il-kawża tirrigwarda blokk bin-numru 119 (gia dar bin-numru 104), Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua, konsistenti f'tliet appartamenti. L-appartament numru (1) inbiegħ minn Carmelo u Andreana konjuġi Etim lil Albert u Martha Eid fid-19 ta' Diċembru 2001 fl-atti Fil-kuntratt ġie dikjarat li l- appartament kien qed jinbiegħ: "...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, taraġ, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet, u servizzi oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, bil-komunjoni mal-flat numru tlieta (3)4 tal- bejt sovrastanti l-blokk, soġġett għal u igawdi dawk is-servitudijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet, u pertinenzi tiegħu kollha." Carmelo u Andreana konjuġi Etim da parti tagħhom kienu xtraw tali appartament fit-2 ta' Diċembru 1998 fl-atti tan-Nutar Anthony Scalpello Hammett Fil-kuntratt kien ġie dikjarat li l-appartament kien qed jinbiegħ: "...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, taraġ, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, bil-komunjoni mal-flat numru (2) tal-bejt sovrastanti l-blokk, soġġett għal u jgawdi dawk is-servituijiet kollha inherenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet u pertinenzi tiegħu kollha." 3 Albert Le Prevost jiġi ħu l-attriċi Marisa Borg Sillato 4 Għalkemm ġie dikjarat li l-komunjoni tal-bejt qegħda mal-flat numru (3), dan kien żball, u ġie korrett b' att korrettorju tat-18 ta' Frar 2013 fl-atti tan-nutar Anthony Scalpello Hammett Thorpe, fis-sens li issa ġie jaqra li l-komunjoni tal-bejt qegħda mal-flat numru (2). Ċiv. L-appartament numru (2) inbiegħ mill-eredi ta' Salvatore Borg Sillato lill-atturi Christopher u Marisa konjuġi Borg Sillato fil-21 ta' Jannar 2010 permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Alison Borg Gusman ‘Wismayer. Fil-kuntratt ġie dikjarat illi: Salvatore Borg Sillato da parti tiegħu kien xtara tali appartament fit-3 ta' Awwissu 1984 permezz ta' kuntratt fl-atti tan-nutar Dr George Grech Marguerat. Fil-kuntratt ġie dikjarat li l-appartament kien qed jinbiegħ: "...liberu u frank bid-drittijiet u pertinenzi tiegħu kollha, bil-komunjoni tal- proprjeta` flimkien mal-flats numri wieħed (1) u tlieta (3) tal-entratura, tromba tat-taraġ u tat-taraġ, u tal-bejt mal-flat numru wieħed (1) biss." L-appartament numru (3) (l-ogħla sular tal-blokk) inbiegħ minn Adrian LaRosa lill-konvenuti Emanuel u Maria Rocco konjuġi Spiteri fis- 17 ta' Jannar 2002 permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Anthony Scalpello Hammett Fil-kuntratt ġie dikjarat illi l-appartament kien qed jinbiegħ: "...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, entratura taraġ sal-bejt, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, ħlief għall-bejt sovrastanti l-blokk li huwa l-proprjeta` esklussiva tal-flat numru wieħed (1) u il-flat numru tnejn (2), soġġett dan il-flat għal u jgawdi dawk is- servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet u pertinenzi kollha tiegħu." Ċiv. Adrian LaRosa da parti tiegħu kien xtara tali appartament fl-10 ta' Ġunju 1994 fl-atti tan-Nutar Rosella Pitcher. Fil-kuntratt ġie dikjarat li dan l-appartament kien qed jinbiegħ: "...bil-komunjoni tal-proprjeta` flimkien mal-flats l-oħra fl-istess block tal-entratura u taraġ, liberu u frank, bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tiegħu, tale quale u fl-istat li jinsab illum u bla ebda garanzija ta' difetti apparenti jew moħbija u b'pussess liberu." IL-VERTENZA ODJERNA: Il-kwistjoni kollha tidher li bdiet wara li l-konvenuti waħħlu tank tal- ilma fuq il-bejt tat-tromba tat-taraġ. L-atturi, sidien tal-appartament (2), isostnu li l-konvenuti, sidien tal- appartament (3), m'għandhom l-ebda drittijiet reali u/jew personali fuq il- bejt li huwa proprjeta` esklussiva tagħhom u tas-sidien tal-appartament (1) biss; il-konvenuti invece jsostnu li għandhom tali drittijiet għaliex kull ħaġa li saret minnhom fuq il-bejt saret bil-kunsens tas-sidien l-oħra. Isostnu wkoll li huma s-sidien esklussivi ta' parti diviża mill-bejt5. Dwar il- bejt tat-tromba tat-taraġ ma qalu xejn fir-risposta tagħhom. 5 Fil-fatt jirriżulta mill-provi li f'din l-eċċezzjoni kienu qegħdin jirreferu għall-veranda fil-livell tal- appartament tagħhom u assolutament mhux għal xi parti mill-bejt in kwistjoni. Ċiv. L-attur Christopher Borg Sillato fl-affidavit tiegħu6 xehed li qabel ma xtraw l-appartament (2) kien mar jarah ma' martu, u Pierre Borg Sillato (wieħed mis-sidien tal-appartament (2)) assigurahom li l-bejt kien biss bejn l- appartament (1) u (2). Qal li fuq il-bejt kien ra li hemm biss żewġ tankijiet tal-ilma (tal-appartament (1) u (2)). Qal li reġa' mar jara l-post ma' missieru, u Pierre Borg Sillato kkonfermalhom li avolja kien hemm tliet appartamenti ħadd ħlief is-sidien tal-appartamenti (1) u (2) ma kellu xi drittijiet fuq il-bejt. Kompla jgħid li xi jiem wara li ffirmaw il-kuntratt huwa kien tela' ma' missieru u ma' Pierre Borg Sillato fuq il-bejt u indunaw li xi ħadd kien qabad u waħħal tank tal-ilma fuq il-bejt, u li l-pajpijiet kienu sejrin għal għand l- appartament numru (3) tal-konvenuti. Qal li kien pront mar ikellem lill- konvenut dwar dan, u li malli qallu "neħħiħ mill-ewwel u sakemm morna noqgħodu hemm qatt ma reġa' waħħal it-tank fuq il-bejt tagħna." Xehed li l-konvenut dam ħafna mingħajr tank tal-ilma, imbagħad f'xi żmien kien għamel tank fuq is-saqaf tal-kamra tal-banju tiegħu (tal- konvenut); iżda wara li kien qalgħu biex jagħti l-membrane ma reġax waħħlu. Qal li mbagħad żmien wara, meta kienu ilhom joqgħodu hemm, il-konvenut kien qabad u daħħal in-nies fil-proprjeta` tagħhom mingħajr ma qalilhom, u waħħal tank tal-ilma fuq it-tromba tal-bejt. Qal li l-għada, Ċiv. waqt li kien ħiereġ għax-xogħol il-konvenut għajjatlu u hebb għalih u qallu biex ma jaqlax it-tank jew il-pajpijiet għax huwa kellu dritt għall-bejt. li peress li kien aggredih huwa mar jagħmel rapport l-għassa. Qal li kienu talbu lill-konvenut biex ineħħi t-tank għax wara li ġabu l-kuntratti tal-appartamenti kollha kienu ċerti li ma kellu l-ebda dritt. Kontro-eżaminat7 qal li meta hu u martu xtraw l-appartament (2), l- appartament (3) kien diġa tal-konvenuti. Qal li meta kien mar jara l- proprjeta` (qabel ma xtraw) il-bieb tal-bejt ma kienx imsakkar. Qal li meta kien osserva li kien hemm żewġ tankijijet fuq il-bejt dawn kienu tal- appartament (1) u (2), u li ma kien hemm l-ebda tank tal-appartament (3). Enfasizza li kien wara li huma xtraw l-appartament (3) li ra t-tank tal- konvenuti fuq il-bejt bejn iż-żewġ tankijiet tal-appartamenti (1) u (2), u kkonferma li meta qal lill-konvenunt biex ineħħih dan neħħih bla problemi. B'referenza għal dik il-parti fuq wara nett li tiġi fuq il-kamra tal-banju tal- konvenut (fejn f'xi żmien il-konvenut kien poġġa t-tank) l-attur xehed li fuq tali parti "jiena m'għandi claim ta' xejn". B'referenza għat-tromba tat-taraġ qal li skont in-Nutara l-konvenut għandu drittijiet sa fejn hemm il-bieb tal- bejt imma mhux fuq is-saqaf, cioe` mhux fuq il-parti esterna tat-turretta. Sostna li mill-bieb tat-turretta 'l barra huwa tal-appartamenti (1) u (2). 7 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 102-103 Ċiv. L-attriċi Marisa Borg Sillato fl-affidavit tagħha8 tikkorrobora l-verżjoni Kontro-eżaminata9 spjegat li kien ħuha Albert Le Prevost (sid tal- appartament (1)) li kien qalilhom li l-appartament (2) kien għall-bejgħ, u sostniet li kien qalilhom li l-bejt kien bejn l-appartamenti (1) u (2). l-parti tal-bejt li kienet għand ħuha kienet dik il-parti li tiġi fuq il-faċċata tal- Qalet li s-sidien tal-appartamenti (1) u (2) kienu ftehmu b'mod informali dwar liema parti tal-bejt kienu ser jużaw, u ħuha spiċċa juża l-parti ta' quddiem. Aristide Borg Sillato (missier l-attur) fl-affidavit tiegħu10 kkonferma li meta kien mar jara l-post ma' ibnu kienu raw żewġ tankijiet tal-ilma biss fuq il-bejt, cioe` tal-appartamenti (1) u (2). Fil-fatt qal li kienu marru diversi drabi qabel ma sar il-bejgħ u qatt ma raw xi tank imwaħħal barra dawk it- tnejn tal-appartamenti (1) u (2). Qal li xi ġranet wara li sar il-kuntratt kienu telgħu fuq il-bejt ma' Pierre Borg Sillato u sabu li kien hemm tank tal-ilma imwaħħal bejn iż-żewġ tankijiet l-oħra. Qal li kien qal lil ibnu l-attur biex jgħid lill-konvenut sabiex ineħħi t-tank. Żied jgħid li tant il-konvenut kien jaf li ma kellux dritt ipoġġi t-tank hemm li "qabad u neħħa t-tank mingħajr problemi ta' xejn". 8 Affidavit tal-attriċi fol 74-76 9 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 104 10 Affidavit ta' Aristide Borg Sillato, fol 68-70 Ċiv. Xehed li madwar sena wara li ibnu kien mar joqgħod fl- appartament, il-konvenut kien waħħal tank tal-ilma fuq is-saqaf tal-kamra tal-banju tiegħu (li jiġi "kważi" livell mal-bejt in kwistjoni); u wara li kien qalgħu biex jagħti l-membrane ma reġax waħħlu. Kompla jgħid li kien għadda żmien mhux ħażin meta l-konvenut qabad u għamel tank fuq il- bejt tat-tromba meta ma kien hemm ħadd. Spjega li l-konvenut kien fetaħ kawża ta' spoll (kontra l-atturi odjerni) u avolja ma kienx ibnu l-attur li neħħa t-tank, it-tank kellu jerġa' jitwaħħal. "Dakinhar li reġa' twaħħal it-tank, l-avukat tagħna ta ittra lis-sur Cutajar u kopja lill-avukat tiegħu biex is-sur Cutajar jaqla' t-tank, u minkejja dan is-sur Cutajar baqa' ma qalgħux u lanqas qalgħu meta l-avukat tagħna bagħtlu ittra uffiċjali, tant li kellha ssir din il-kawża." Kontro-eżaminat11 qal li l-appartament (3) tal-konvenut huwa fl- ogħla sular tal-blokk, u l-appartament (2) ta' ibnu, l-attur, jinsab taħtu. Spjega li l-konvenut għandu bejt tiegħu fil-livell tal-appartament tiegħu (l- appartament (3)), liema bejt jinsab fuq in-naħa ta' wara. Qal li minn ġewwa t-tromba tat-taraġ hija komuni għall-blokk kollu, iżda mhux is- saqaf ukoll. Qal li l-konvenut kien għamel tank fuq is-saqaf tal-kamra tal- banju tiegħu li tiġi fuq in-naħa ta' wara nett u ħadd ma kien oġġezzjona għaliha, iżda meta għamel membrane fuq dan is-saqaf tal-kamra tal- 11 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 99-101 Ċiv. banju tiegħu ma reġax għamel it-tank hemmhekk, iżda fuq it-turretta (is- saqaf tat-tromba tat-taraġ), u kien b'hekk li spiċċaw il-qorti. Pierre Borg Sillato (wieħed mis-sidien li biegħ l-appartament (2) lill- atturi) fl-affidavit tiegħu12 sostna li qatt ma kien hemm tankijiet tal-ilma fuq il-bejt ħlief dawk tal-appartament (1) u (2). Enfasizza li qatt ma kien hemm tank tal-appartament (3) fuq il-bejt. Sostna li huma bħala sidien tal-appartament (2) qatt ma taw xi dritt lis-sidien tal-appartament (3) biex iwaħħlu xi tank tal-ilma jew xi dritt ieħor li jkun fuq il-bejt u/jew tromba tal- appartamenti; la verbalment u lanqas permezz ta' xi kuntratti. Kontro-eżaminat13 qal li l-appartament (2) kien inxtara minn missieru fl-1984 u qabel ma xtrah missierhom kienu jgħixu fih bil-kera. Qal li ħadd fil-blokk ma kellu tank tal-ilma. Qal li kwalsiasi tankijijet li saru, saru wara li huma telqu minn hemm. Jiftakar li l-ftehim dejjem kien li l- appartamenti (1) u (2) għandhom il-bejt tagħhom li kien diviż: huma kellhom il-parti fuq wara u tal-appartament (1) kellhom il-parti fuq Fir-rigward tal-appartament (3) qal li dan kellu dak li hu jiddiskrivi bħala "bejt" fuq in-naħa ta' wara tal-istess appartament (3). In-Nutara Alison Borg Gusman ‘Wismayer 14 ikkonfermat li inkluż fil- 12 Affidavit ta' Pierre Borg Sillato, fol 77 13 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 101-102 14 Affidavit tan-Nutara Alison Borg Gusman ‘Wismayer, fol 78 Ċiv. bejgħ tal-appartament (2) kien hemm nofs indiviż tal-bejt tal-blokka Aċċennat għall-kuntratt tal- akkwist tal-1984, li bih kien xtara missier il-vendituri, fejn il-komunjoni tal- bejt tal-blokka hija deskritta bħala esklussivament tal-appartamenti (1) u Il-konvenut Emanuel Cutajar fl-affidavit tiegħu15 xehed li minn meta xtara l-appartament (3) mingħand Adrian LaRosa fl-2002, qatt ma kellu problemi biex jaċċedi għal fuq il-bejt peress li kulħadd kien igawdi minn dan l-aċċess għall-bejt minn dejjem. l-aċċess "Dan jien kont nużah sempliċiment sabiex nagħmel manutenzjoni kemm fuq il-bejt u kif ukoll jekk ikun hemm bżonn fuq it- tank tiegħi li jinsab fuq il-kamra tal-bejt; "Ngħid ukoll illi sabiex jiena nagħmel manutenzjoni ta-kamra tiegħi tat- toilet u tal-kċina, jien bilfors irrid naċċedi għal fuq il-bejt peress illi m'hemm l-ebda aċċess sigur ieħor sabiex immur għal dawn il-kmamar." Huwa spjega li mhux qed jippretendi xi titolu fuq il-parti tal-bejt li hija esklussivament tal-appartamenti (1) u (2), iżda jsostni li għandu titolu fuq parti oħra tal-bejt. (Jiġi ppreċiżat li hawnhekk huwa evidenti li qed jirreferi għall-veranda fil-livell tal-appartament tiegħu, sular 'l isfel mill-bejt, u ċertament mhux formanti parti mill-bejt.) Qal li l-jeddijiet imsemmija fir-risposta tiegħu ilhom jiġu eżerċitati 15 Affidavit tal-konvenut Emanuel Cutajar, fol 95-96 Ċiv. ikkontestati. għal snin twal u minn kulħadd fl-appartamenti għal iktar minn 30 sena. Sostna li minn dejjem kien hemm tankijiet u aerials installati fuq il-bejt u l-inkwilini dejjem kellhom aċċess għalihom, u tali servituijiet qatt ma ġew Fix-xiehda tiegħu tal-10 ta' Jannar 201416 spjega li l-appartament tiegħu, l-appartament (3) li jinsab fuq nett - cioe` taħt il-bejt - mhux mibni kollu fis-sens li parti minnu hija veranda. Qal li preżentement it-tank tal- ilma jinsab fuq il-bejt tat-tromba. Sostna li meta mexxieh dan għamlu bil- permess tal-attur. Qal li l-attur kien qallu li l-bejt iridu "clear" u qallu "ejja nifthemu u intellgħu kollox fuq it-tromba". Qal pero` li tal-appartament (1) ma kellux flus biex iċaqlaq it-tank tiegħu għal fuq il-bejt tat-tromba. Mir-ritratti esebiti minnu (li jinsabu fl-involokru Dok MM8)17, jirriżulta li t-tankijiet tal-appartament (3) u l-appartament (2) jinsabu fuq il-bejt tat- tromba filwaqt li t-tank tal-appartament (1) jinsab fuq il-bejt innifsu. ukoll is-saqaf tal-kċina u kamra tal-banju tiegħu li ma fihx opramorta u għandu membrane aħdar. Kartabun miegħu tidher parti mill-veranda tal- appartament (3) f'livell iktar 'l isfel. Sostna wkoll li t-tromba għandu sehem minnha u aċċenna għall- fatt li dejjem ħallas terz mill-ispejjeż taż-żebgħa u t-tkaħħil tat-tromba, u Ċiv. dan kemm minn ġewwa u kif ukoll minn barra, inkluż il-bejt tat-tromba. Għalhekk huwa qal li jippretendi li kif għandu dmirijiet għandu wkoll drittijiet fuq il-bejt tat-tromba, li hija parti komuni mill-blokk. Żied jgħid li fil-fatt anke waħħal CCTV camera li tagħti fuq il-veranda tiegħu. Kontro-eżaminat qal li huwa ma jitlax fuq il-bejt biex jonxor, iżda jonxor fil-veranda. Ippreċiża li huwa l-appartament (3) jikrih u ma joqgħodx fih. Huwa ppreżenta mudell tal-blokka (Dok MM7). Fuq dan il- mudell huwa indika li t-tankijiet tal-ilma tiegħu u tal-appartament (2) jinsabu fuq il-bejt tat-tromba, filwaqt li t-tank tal-ilma tal-appartament (1) jinsab fuq il-parti ta' quddiem tal-bejt. Adrian LaRosa (l-awtur fit-titolu tal-konvenut)18 xehed li meta kien xtara l-appartament (3) il-vendituri kienu qalulu li kien jeżisti ftehim "a voce" li s-sid tal-appartament (3) kellu dritt ta' aċċess għall-bejt u għat- tromba tal-block pero` dan biss biex iqabbad aerial tat-television mal- kanna komuni li hemm fuq it-tromba u mhux biex jonxor. Qal li meta hu mbagħad biegħ lill-konvenuti qalilhom b'dan il-ftehim "a voce". Carmel Giles De Brincat (proprjetarju tal-fond 118, sottopost għall-blokk ta' appartamenti in kwistjoni 119) fl-affidavit tiegħu19 xehed li oriġinarjament il-familja tiegħu kienet ukoll proprjetarja tal-blokk ta' appartamenti in 18 Affidavit ta' Adrian LaRosa, fol 90 19 Affidavit ta' Carmel Giles De Brincat, fol 91 Ċiv. kwistjoni u għalhekk kellhom iċ-ċavetta tal-bieb ta' barra biex ikollhom aċċess għall-bejt tal-block, u dan: "biex ikollna aċċess għall-bejt tal-imsemmi blokk fejn kellna l-aerial tat- television u biex nagħmlu manutenzjoni u riparazzjoni lill-imsemmi aerial. L-aerial kien imqabbad ma' kanna li magħha kienu jqabbdu wkoll l-aerial tagħhom il-proprjetarji tal-flats l-oħra fl-istess blokk." Qal li jiftakar li kien hemm ftehim "a voce" bejn il-proprjetarji kollha tal-appartamenti li s-sid tal-appartament (3) jonxor fil-veranda li kellu fl- appartament tiegħu sakemm itella' kamra flok tali veranda: b'dan li meta tinbena l-kamra huwa jkun jista' jitla' fuq il-bejt tal-blokk u jibda' jonxor fuq dik il-parti tal-bejt li tiġi fuq il-kamra li tkun inbniet fuq il-veranda. Carmelo Etim (l-awtur fit-titolu ta' Albert u Martha Le Prevost, is- sidien tal-appartament (1)) fl-affidavit tiegħu20 xehed li meta kien xtara l- appartament (1) kienu qalulu li s-sid tal-appartament (3) jista' jonxor fil- bejt tiegħu sakemm ma jibnix imma kellu dritt jitla' fuq il-bejt isewwi. Spjega li l-bejt kellu aċċess għalih kulħadd fil-blokka, inkluż l-appartament (3), u l-bieb tal-bejt kellu ganġetta biss. Qal li l-kanna tal-aerial kienet komuni għal kulħadd. Qal li fl-2007 kienet saret manutenzjoni tat-tromba minn barra u minn ġewwa u anke nbidel il-bieb. Qal li l-konvenut kien ħallas flimkien miegħu u ma' Carmen Borg Sillato (dak iż-żmien sid tal- appartament (2)) parti mill-ispiża komuni. Qal li l-konvenut ħallas ukoll il- parti tiegħu meta żiedu żewġ filati ġebel fuq l-opramorta, u meta nbidlu l- Ċiv. katusi tad-drenaġġ komuni. Andreana Etim (mart Carmelo Etim, u oħt il-konvenut Emanuel Cutajar) fix-xiehda tagħha tal-11 ta' Marzu 201421, qalet li diment li kienet tgħix fl-appartament (1), il-bejt kien jintuża minnha u minn Qalet li l-konvenut dejjem naxar fil-bejt tiegħu li jinsab fil-proprjeta` tiegħu stess. Imbagħad fl-2001 hi u żewġha biegħu l-appartament (1) lil binthom Martha u żewġha Albert Le Prevost (is-sid tal-appartament (1)), fl-affidavit tiegħu22 xehed li minn dejjem kien hemm aċċess għall-bejt għal kulħadd fil-blokka: cioe` dawk ta' flat (1), (2) u (3). Qal li meta l-konvenut xtara l-appartament (3) il-bieb tal-bejt kellu ganġetta biss, u meta fl-2007 il-bieb inbidel għal wieħed tal-aluminju, huwa ħallas terz tal-ispiża u kellu ċavetta tal-bieb tal- Żied jgħid li l-konvenut kien ukoll ikkontribwixxa għall-ispiża tal- manteniment tat-tromba minn barra u minn ġewwa. Qal ukoll li meta żiedu żewġ filati ġebel fuq l-opramorta, is-sidien tal-appartamenti (1) u (2) ħallsu fir-rigward tal-bejt eżistenti, filwaqt li l- konvenut ħallas il-parti tal-bejt tiegħu, dik il-parti mhix mibnija li bħalissa tintuża veranda. Qal li meta rranġaw l-opramorta huwa biddel il- 21 Fol 139-140 22 Affidavit ta' Albert Le Prevost, fol 93 Ċiv. pożizzjoni tat-tank tiegħu fuq insistenza tal-attur. Qal li ħareġ l-ispejjeż hu sabiex jevita kull inkwiet. Qal li l-konvenut dejjem ħa ħsieb il- manteniment tal-bejt, u kien ħallas il-parti tiegħu anke meta kienu biddlu l-katusi tad-drenaġġ. Kontro-eżaminat23 xehed li meta ġew l-atturi fil-blokka kien hemm tliet tankijiet (wieħed għal kull appartament). Qal li l-attur beda' jgħid li tliet tankijiet huma perikolużi u li l-attriċi (li tiġi oħtu) kienet ser tgħid lill- konvenut ineħħih. Qal li fil-fatt neħħih u tellgħu fuq it-tromba, iżda l-attur xorta ma ridux hemm għaliex perikoluż. sal-2009)24 xehed li meta ħa l-kirja tal-appartament (2), kien ġie infurmat li l-proprjetarji/inkwilini tal-appartamenti (1) u (2) setgħu jonxru fuq il-bejt tal-blokk, iżda tal-appartament (3) kellhom jonxru fil-veranda tal- appartament sakemm tali veranda tinbena, u li meta tinbena jkunu jistgħu jitilgħu fuq il-bejt tal-blokk u jonxru fuq dik il-parti tal-bejt li tiġi fuq il-kamra li tkun inbniet flok il-veranda. Qal li sakemm dam jikri l-appartament (2) dejjem ġie segwit dan il-ftehim. Qal li s-sidien tat-tliet appartamenti tal- blokk (119) kif ukoll tat-terran (118) dejjem kellhom aċċess għall-bejt biex ikunu jistgħu jagħmlu manutenzjoni u riparazzjoni lis-servizzi li kellhom fuq il-bejt (aerial tat-television, wires tar-rediffusion, linji tat-telephone u 23 Kontroeżami tal-11 ta' Marzu 2014, fol 136-183 24 Affidavit ta' Charles Eggert, fol 94 Ċiv. Kompla jgħid li kulħadd kellu dritt juża l-bejt u t-tromba, u li t- tankijiet tal-ilma tat-tliet appartamenti ġew imwaħħla fuq il-bejt tal-kċina Sostna li l-konvenut dejjem kellu aċċess għall-bejt u dejjem ħareġ sehmu mill-ispejjeż tal-blokk; qal li anke meta għollew l- opramorta kien ħareġ terz mill-ispejjeż. Qal ukoll li l-waterproofing tal- bejt dejjem għamluh flimkien huma t-tnejn. (Spjega li l-manutenzjoni tal- bejt tal-blokk kienet issir mill-proprjetarju tal-appartament (3), filwaqt li l- manutenzjoni tal-bejt mhux mibni kienet issir minnu u mill-proprjetarju tal- L-AMBJENTI TAL-BEJT /TROMBA U S-SULAR TAL-KONVENUTI: Il-pjanti (Dok A u Dok B)25 esebiti mill-konvenut jgħinu biex wieħed jifhem aħjar l-ambjenti in kwistjoni. Dok B hija pjanta tal-bejt. Il-bejt huwa dak indikat bil-kaxxi kbar u fin-nofs tiegħu jidhru x-shaft u t-tromba tat-taraġ. Il-parti indikata bl- oranġjo hija l-veranda tal-appartament (3) tal-konvenuti (li tiġi fuq is-saqaf ta' parti mill-appartament (2) tal-atturi), u cioe` sular 'l isfel mill-bejt indikat bil-kaxxi kbar. Il-parti rettangolari żgħira li tidher fuq in-naħa ta' fuq, 25 Fol 65 u 66 Ċiv. xellug, tal-pjanta, (kartabun mal-veranda) tiġi fuq is-saqaf tal-kċina u kamra tal-banju tal-appartament (3). Din il-parti ma jidhirx li tkompli mal- bejt (fil-fatt missier l-attur xehed li din il-parti ma tinsabx eżatt fl-istess livell tal-bejt), u fil-fatt minn wieħed mir-ritratti esebiti jidher li tali parti (li għandha membrane aħdar) lanqas fiha opramorta. Dok A hija pjanta tal-appartament (3) tal-konvenuti. Dan l- appartament (3), jiġi taħt il-bejt. Il-veranda ta' dan l-appartament, li ovvjament tinsab fl-istess livell tiegħu, hija dik indikata bil-kaxxi kbar. Fuq in-naħa ta' fuq, xellug, tal-pjanta wieħed jista' jara l-kamra tal-banju (indikata bil-kaxxi żgħar) u l-kċina, li kif ingħad għandhom il-bejt ta' fuqhom mingħajr opramorta u mhux eżatt fil-livell tal-bejt. Ċiv. Issa l-atturi permezz ta' din il-kawża qed jitolbu lil din il-Qorti tiddkjara li l-"bejt" huwa proprjeta` esklussiva tas-sidien tal-appartamenti (1) u l-appartament (2), u li l-konvenuti m'għandhom l-ebda drittijiet reali u/jew personali fuqu (la biex jgħaddu minn fuqu u lanqas biex iwaħħlu xi ħaġa fuqu). Jiġi ppreċiżat li bil-kelma "bejt" jidher li l-atturi qed jirreferu: kemm għal dik il-parti indikata bil-kaxxi kbar fil-pjanta Dok B, u kif ukoll għall-bejt tat-tromba (fejn fil-fatt jinsab preżentement it-tank tal-ilma tal-konvenut); iżda mhux ukoll fir-rigward tal-bejt bil-membrane aħdar li jiġi fuq il-kċina u kamra tal-banju tal-appartament (3) tal-konvenut (fuq deskritt), li fil-fatt Ċiv. ma jiġix eżattament fil-livell tal-bqija tal-bejt. Fil-fatt fix-xiehda tiegħu in kontro-eżami l-attur qal li fuq dik il-parti m'għandu "l-ebda claim". KONSIDERAZZJONIJIET TA' DIN IL-QORTI: L-ewwel aggravju (dwar il-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet l-ewwel erba' eċċezzjonijiet preliminari) Fl-ewwel eċċezzjoni preliminari, il-konvenuti jsostnu li r-rikors ġuramentat huwa null għaliex ma fihx tifsira ċara tal-oġġett u tar-raġuni tat-talba kif rikjest mill-Artikolu 156(1) tal-Kap 16. Din il-Qorti hija tal- istess fehma bħall-ewwel Qorti li dan assolutament mhux il-każ. Joħroġ ben ċar li l-iskop tal-kawża hu biex jiġi dikjarat li l-konvenuti bħala sidien tal-appartament (3) ma jgawdu l-ebda drittijiet (reali jew personali) fuq il- bejt proprjeta` tal-appartamenti (1) u (2) biss; u biex konsegwentement jiġu ordnati jneħħu l-oġġetti li poġġew fuqu. Kienet korretta għalhekk l- ewwel Qorti meta ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni preliminari. It-tieni u t-tielet eċċezzjonijiet preliminari huma ippernjati fuq l- argument li l-kawża tippostula żewġ azzjonijiet distinti (l-Ao Rei Vindicatoria u l-Actio Negatoria) f'waħda. qed isir għaliex filwaqt li fl-ewwel talba qed tintalab dikjarazzjoni li l-bejt mhux soġġett għal servituijiet/drittijiet reali u/jew personali fir-rigward tal- Ċiv. konvenuti u fit-tielet talba qed tintalab dikjarazzjoni li l-konvenuti ma jgawdu xi drittijiet reali/personali fuq il-bejt (talbiet tipiċi tal-Actio Negatoria) fit-tieni talba qed tintalab dikjarazzjoni li l-bejt huwa proprjeta` Abbażi ta' dan l-argument il-konvenuti fit-tieni eċċezzjoni jsostnu li t- talbiet huma ġuridikament insostenibbli, u fit-tielet eċċezzjoni jsostnu li l- proċedura hija irritwali, għaliex selecta una via non habet recursum ad Huwa evidenti mill-ewwel u t-tielet talbiet (li fil-fatt huma żewġ naħat tal-istess munita) li l-azzjoni hija Kif ikkummentat l-ewwel Qorti, fil-fatt lanqas biss kien il-każ li ssir it-tieni talba għaliex li l-atturi qed isostnu li l-bejt huwa proprjeta` esklussiva tal-appartamenti (1) u (2) tissemma' fil-premessi, u biex il-qorti tippronunċja ruħha dwar l-Actio Negatoria odjerna tista' tagħti kull dikjarazzjoni li hija meħtieġa (inkluż jekk l-atturi u s-sidien tal- appartament (1) humhiex fil-fatt proprjetarji tal-bejt). għalhekk l-ewwel Qorti meta ċaħdet it-tieni u t-tielet eċċezzjonijiet Fir-raba' eċċezzjoni preliminari l-konvenuti mbagħad jissollevaw il- preskrizzjoni abbażi tal-Artikolu 2143 tal-Kodiċi Ċivili, u dan għaliex il- jeddijiet li qed jiġu attakkati "ilhom eżerċitati għal snin twal, u cioe` aktar minn tletin (30) sena". L-ewwel Qorti qieset li l-konvenuti xtraw l- appartament (3) b'kuntratt tas-17 ta' Jannar 2002 filwaqt li l-atturi xtraw l- appartament (2) b'kuntratt tal-25 ta' Mejju 1994. Ikkonsidrat li l-kawża saret fit-18 ta' April 2013 u għalhekk ikkonkludiet li m'għaddewx tletin Ċiv. Il-konvenuti fl-appell tagħhom jilmentaw li l-ewwel Qorti injorat il- fatt li l-jeddijiet li qed jiġu attakkati mill-atturi ilhom jiġu eżerċitati minn kull min jgħix fl-appartamenti (inkluż l-appartament (3)) għal iktar minn tletin Biex tirnexxi din l-eċċezzjoni kellu jiġi pruvat li għal iktar minn tletin sena l-konvenuti (jew l-awturi fit-titolu tagħhom) fil-fatt ilhom jeżerċitaw jeddijiet fuq il-bejt mertu tal-kawża. Din il-Qorti tosserva pero` li l-ebda waħda mix-xiehda tal-persuni li qalu li r-residenti tal-appartament (3) kienu fil-fatt jaċċedu fuq il-bejt, ma tmur lura sal-1983; apparti li l-ebda minn dawn ix-xhieda ma qalu li s-sidien tal-appartament (3) kienu jżommu tank tal-ilma fuq il-bejt in kwistjoni: Albert Le Prevost li xehed li "minn dejjem kien hemm aċċess għall-bejt għal kulħadd fil-blokka", xtara l-appartament (1) fl-2001; Carmelo Etim (l-awtur fit-titolu ta' Albert Le Prevost) li xehed li l-bejt kellu aċċess għalih kulħadd li joqgħod fil-blokka, xtara l-appartament (1) Adrian LaRosa (l-awtur fit-titolu tal-konvenut) li xehed li kien hemm Ċiv. ftehim "a voce" li l-appartament (3) kellu aċċess għat-tromba tal-block sabiex jitqabbad aerial tat-television mal-kanna komuni fuq it-tromba, Charles Eggert li xehed li l-proprjetarji tal-appartamenti kollha kellhom aċċess għall-bejt biex ikunu jistgħu jagħmlu manutenzjoni u riparazzjoni lis-servizzi li kellhom fuq il-bejt (aerial tat-television, wires tar- rediffusion, linji tat-telephone u satellite dish) kien l-inkwilin tal- Għalhekk ir-raba' eċċezzjoni hija bla bażi. Għaldaqstant eċċezzjonijiet preliminari tal-konvenuti huwa infondat. Fil-mertu mbagħad, il-konvenuti appellanti jilmentaw bil-fatt li l- ewwel Qorti kkonkludiet li m'għandhom l-ebda jeddijiet (la reali u lanqas personali) fuq il-bejt. Fl-ewwel lok isostnu li d-dritt tagħhom li jpoġġi tank tal-ilma fuq il- bejt jirriżulta mill-kuntratt tal-akkwist. Jagħmlu referenza għal dik il-parti Ċiv. tal-kuntratt tal-akkwist tagħhom li jirreferi għall-jedd dwar "servizzi l-oħra kollha li di solito huma destinati għall-komunjoni" u li "jgawdi dawk is- servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu". Kif jargumentaw l-atturi fir- risposta tal-appell tagħhom pero`, il-konvenuti qegħdin jippruvaw jiżvijaw lill-qorti in kwantu qegħdin jikkwotaw fejn jaqblilhom biss. fil-fatt tgħid hekk (enfasi ta' din il-Qorti): "...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, entratura taraġ sal-bejt, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, ħlief għall-bejt sovrastanti l-blokk li huwa l-proprjeta` esklussiva tal-flat numru wieħed (1) u il-flat numru tnejn (2), soġġett dan il-flat għal u jgawdi dawk is-servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet u pertinenzi kollha tiegħu." Kif osservat l-ewwel Qorti l-kuntratt bl-ebda mod ma jsemmi li l- konvenuti għandhom dritt iwaħħlu tank fuq il-bejt; u lanqas il-kuntratt tal- akkwist tal-atturi (jew tas-sidien tal-appartament (1)) ma jgħid li għandhom l-obbligu jħallu lill-konvenuti jagħmlu użu mill-bejt. Kif osservat ukoll l-ewwel Qorti, għalkemm il-konvenuti ma eċċipewx li huma komproprjetarji mas-sidien tal-appartamenti l-oħra tal- bejt tat-tromba tat-taraġ, u fil-fatt fl-affidavit tiegħu l-konvenut ma qal xejn fir-rigward, fil-kontro-eżami tiegħu sostna li għandu sehem mis-saqaf tat- tromba u aċċenna għall-fatt li dejjem ħallas terz mill-ispejjeż taż-żebgħa u t-tkaħħil tat-tromba, u dan kemm minn ġewwa u kif ukoll minn barra, inkluż il-bejt tat-tromba. Għalhekk huwa qal li jippretendi li kif għandu dmirijiet għandu wkoll drittijiet fuq il-bejt tat-tromba, li hija parti komuni Ċiv. mill-blokk. L-ewwel Qorti kienet ta' fehma diversa u irriteniet li l-bejt tat- tromba għandu jitqies bħala parti mill-bejt. Din il-Qorti taqbel li m'għandux raġun, iżda għal raġuni differenti. Hija tosserva li l-kuntratti jagħmluha ċara li l-appartamenti (1) u (2) għandhom il-proprjeta` esklussiva tal-"bejt sovrastanti l-blokk". l-intiża kienet li l-bejt tat-tromba ma jkunx ukoll inkluż, il-kuntratti kienu jirreferu għall-bejt bħala l-"bejt sovrastanti l-appartamenti" u mhux għall- Għalhekk lanqas ma jista' jingħad li l-konvenuti għandhom jeddijiet fuq il-bejt tat-tromba qua komproprjetarji tiegħu, għaliex ma huma komproprjetarji xejn. Il-konvenuti jargumentaw ukoll li mill-provi jirriżulta li kien hemm ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti fil-blokk fis-sens li s-sid tal- appartament (3) għandu jedd personali li jaċċedi għall-bejt u li jkollu s- servizzi li normalment ikunu jeżistu f'blokk simili, inkluż tank tal-ilma. ma jirriżultax. Adrian LaRosa stess, (awtur fit-titolu tal-konvenuti) ma għamel l-ebda referenza għal xi jedd li jpoġġi tank tal-ilma, u Pierre Borg Sillato (awtur fit-titolu tal-atturi) jiċħad li huma bħala sidien tal-appartament (2) qatt taw xi dritt lis-sidien tal-appartament (3) biex iwaħħlu xi tank tal-ilma jew xi dritt ieħor li jkun fuq il-bejt u/jew tromba tal-appartamenti; la verbalment u lanqas permezz ta' xi kuntratti. Kif irriteniet l-ewwel Qorti, kwalsiasi ftehim verbali li seta' kien hemm bejn il-konvenuti u s-sidien (jew Ċiv. inkwilini) tal-appartamenti (1) jew (2) ma jorbotx lill-atturi. tal-konvenuti oriġinarjament kienet dar hija kompletament irrilevanti għad-difiża tagħhom. Dwar il-verżjoni tal-konvenuti li t-tank poġġewh fuq il-bejt tat- tromba bil-barka tal-atturi, din assolutament ma tirriżultax. Ix-xiehda tal- konvenut li huwa poġġa t-tank fuq it-tromba wara ftehim f'dan is-sens mal-attur assolutament mhix korroborata. L-attur anzi xehed li wara li l-konvenut poġġa t-tank fuq il-bejt tat- tromba (u dan żmien wara li kien qalgħu kemm minn fuq il-bejt wara li kellmu l-attur, u kemm minn fuq is-saqaf ta' fuq il-kamra tal-banju tiegħu (tal-konvenut)), il-konvenut għajjatlu waqt li kien sejjer għax-xogħol u hebb għalih u wissieh biex ma jaqlagħlux it-tank jew il-pajpijiet li waħħal għaliex kellu dritt ipoġġihom. Altru għalhekk li kien hemm ftehim Huwa minnu li Albert Le Prevost (kontro-eżaminat) xehed li kien hemm tliet tankijiet fuq il-bejt meta l-atturi xtraw il-fond; fil-fatt dan mhux inkompatibbli mal-verżjoni tal-atturi meta qalu li wara li xtraw il-fond innutaw li l-konvenut kien qiegħed tank tal-bejt bejn it-tankijiet l-oħra. Ċiv. Albert Le Prevost spjega li l-attriċi (li tiġi oħtu) kienet qaltlu li kienu ser jgħidu lill- konvenut biex ineħħi t-tank tiegħu, iżda bl-ebda mod ma qal li kienu se jifthemu mal-konvenut biex itella' t-tank fuq it-tromba. L-atturi fil-fatt xehdu li kienu qalu lill-konvenut biex ineħħi t-tank (u fil-fatt neħħih) għaliex sostnew li l-konvenuti ma kellhomx dritt, u dan kien meta poġġih fiż-żmien li xtraw l-appartament tagħhom. ta' dan kollu tal-konvenuti huwa Il-konvenuti jaċċennaw għall-fatt li l-ewwel Qorti ma qisitx is-seba' eċċezzjoni tagħhom. Fil-fatt meta rriproduċiet l-eċċezzjonijiet tagħhom jidher li bi żvista ma rriproduċietx is-seba' waħda, li taqra hekk: "Illi subordinament u mingħajr preġudizzju għall-premess, illi t-talbiet attriċi in kwantu diretti fil-konfront tal-esponenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu riġettati bl-ispejjeż, kif ser jiġi ppruvat fil-mori tal-kawża." Għalkemm l-ewwel Qorti ma ppronunzjatx ruħha dwarha, ma hemmx dubju li fid-dawl ta' dak kollu li irriteniet u ddeċidiet, kienet neċessarjament tiċħad din l-eċċezzjoni. Ir-raba' aggravju: Ċiv. Il-konvenuti appellanti jargumentaw illi anke jekk din il-Qorti tgħaddi biex tikkonferma s-sentenza appellata (kif fil-fatt ser tagħmel) l-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jinqasmu bejn il-partijiet, b'kull parti tbati l- ispejjeż rispettivi tagħha, u dan għaliex għallinqas sa kemm l-atturi akkwistaw l-appartament tagħhom (l-appartament (2)) kien jeżisti ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti l-oħra li jagħtihom aċċess għall-bejt, inkluż li jkollhom dritt li jagħmlu tank tal-ilma u aerial. Dan l-argument huwa infondat għall-aħħar. Kif fuq spjegat, kwalsiasi aċċess li l-konvenuti kienu jagħmlu mill-bejt qabel ma ġew fix- xena l-atturi kien bla jedd, u inoltre hekk kif l-attur, ftit wara li xtara l- appartament, induna bit-tank tal-konvenut, huwa minnufih kien qallu biex ineħħih għaliex ma kellu l-ebda jedd fuq il-bejt. Għalhekk dan l-aggravju huwa wkoll bla bażi. eċċezzjoni). Għal dawn il-motivi din il-Qorti tiċħad l-appell tal-konvenuti u tikkonferma s-sentenza appellata in toto (u qiegħda wkoll tiċħad is-seba' L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jitħallsu mill-konvenuti Giannino Mallia Bonello D’Ancona Noel Holmes Imħallef Licari Ċiv. Joseph Ticehurst Prim Imħallef Deputat Reġistratur rm