FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR. JOSEPH R. MICALLEF LL.D. ILLUM it-Tlieta, 12 ta' Diċembru, 2017 Il-Qorti: Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fid-29 ta' Mejju, 2012, li bih u għar-raġunijiet hemm imsemmija, l-attriċi titlob li din il-Qorti (i) issib li l-imħarrka waħedha taħti għall-inċident li ġara nhar il-5 ta' Mejju, 2012, fi Triq Sant' Anna, il- Furjana, għall-ħabta tas-12.45 ta' wara nofsinhar, meta sfat imtajra mill- imħarrka hija u taqsam l-imsemmija triq, waqt li l-imħarrka kienet qiegħda ssuq il-karozza tal-għamla Peugeot 107 reġistrata bin-numru JNF-612; (ii) tillikwida d-danni mġarrba minnha fl-imsemmi inċident, jekk meħtieġ billi taħtar perit għal dan il-għan; u (iii) tikkundanna lill-imħarrka tħallas id-danni hekk likwidati. Talbet ukoll l-ispejjeż u l-imgħaxijiet; 12 ta' Diċembru, 2017 Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tal-5 ta' Ġunju, 20121, li bih ordnat in-notifika lill-imħarrka u tat direttivi lill-partijiet dwar it-tressiq tal- provi min-naħa tagħhom; Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fit-18 ta' Settembru, 2012, li biha l-imħarrka laqgħet għall-azzjoni attriċi billi ċaħdet kull responsabbilita' għal dak li ġara. Hija titlob li l-attriċi ġġib l-aħjar prova fir-rigward tad-danni pretizi minnha; Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tat-23 ta' Ottubru, 20122, li bih ħatret lill-kirurgu ortopediku Massimo Abela bħala espert mediku biex ifittex u jirrelata dwar il-fondatezza tat-talbiet attriċi; Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tat-3 ta' Diċembru, 20123, li bih u fuq talba magħmula mill-attriċi b'rikors tagħha tas-26 ta' Ottubru, 2012, ħatret lill-kirurgu Charles Swain bħala espert mediku dwar l-aspett estetiku tad- dannu pretiż mill-attriċi; Rat id-degriet tagħha (diversament presjeduta) tat-8 ta' Mejju, 20134, li bih ħatret lill-Avukat Yvette Cassar bħala Assistent Ġudizzjarju sabiex tiġbor ix- xhieda tal-partijiet; Rat ir-rapport tal-perit mediku Massimo Abela tat-2 ta' Novembru, 20125, maħluf kif imiss quddiem ir-Registratur tal-Qorti nhar is-7 ta' Novembru, 2012; Rat ir-rapport tal-perit mediku Charles Swain6, maħluf kif imiss quddiem ir- Reġistratur tal-Qorti nhar it-8 ta' April, 2013; Rat li b'ordni ta' surroga tal-24 ta' Jannar, 20147, li bih din il-kawża kienet assenjata lil din il-Qorti kif issa presjeduta; Rat id-degriet tagħha tal-20 ta' Ottubru, 20158, li bih ħatret lill-Avukat Maria Dolores Gauċi, bħala Assistent Ġudizzjarju sostitut sabiex tkompli tiġbor ix- xhieda tal-partijiet, wara li l-Assistent Ġudizzjarju ta' qabel temmet il-ħatra tagħha; Rat ix-xhieda mressqa mill-partijiet quddiem l-Assistent Ġudizzjarju; 1 Paġ. 14 tal-proċess 2 Paġ. 39 tal-proċess 3 Paġ. 43 tal-proċess 4 Paġ. 81 tal-proċess 5 Paġġ. 55 – 8 tal-proċess 6 Paġġ. 74 – 9 tal-proċess 7 Paġġ. 94 – 5 tal-proċess 8 Paġ. 152 tal-proċess 12 ta' Diċembru, 2017 Rat il-verbal tas-seduta miżmuma mill-Assistent Ġudizzjaru fit-8 ta' Ġunju, 20169, li bih il-partijiet qablu dwar iż-żmien sabiex li kienu jeħtieġu biex iressqu s-sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub; Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-attriċi fil-25 ta' Novembru, 201610; Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-imħarrka fil-31 ta' Jannar, 201711, bi tweġiba għal dik tal-attriċi; Rat id-degrieti tagħha tad-9 ta' Frar, 201712, li bih ħalliet il-kawża għas- sentenza; Rat l-atti kollha tal-kawża; Ikkonsidrat: Illi din hija azzjoni ta' danni wara li l-attriċi ttajret minn karozza hija w taqsam triq. L-attriċi kienet qegħda taqsam Triq Sant Anna, il-Furjana, meta ntlaqtet minn karozza misjuqa mill-imħarrka. L-attriċi qed titlob li l-Qorti ssib li l- imħarrka kienet waħedha taħti għall-inċident u biex tordnalha tagħmel tajjeb għad-danni mġarrba minnha minħabba ġrieħi li kellha, liema ġrieħi huma tali li ma jgħaddux; Illi l-imħarrka, min-naħa l-oħra, tilqa' billi tgħid li ma taħti xejn għal dak li ġarrbet l-attriċi u li, f'kull każ, l-attriċi trid tipprova li tassew ġarrbet ġrieħi li ma jfiqux minħabba l-inċident; Illi bħala fatti relevanti li joħorġu mill-atti ta' din il-kawża jirriżulta li nhar il-5 ta' Mejju, 2012, għall-ħabta tan-nofs siegħa ta' wara nofsinhar (12.30), l-attriċi kienet qiegħda taqsam Triq Sant'Anna, fil-Furjana, fil-kumpannija ta' kuġintha Martina Aġius. Hija u taqsam intlaqtet u ttajret minn karozza tal-għamla Peugeot 107 bin-numru tar-reġistrazzjoni JNF 612, misjuqa mill-imħarrka. Mad-daqqa, l-attriċi ntilfet minn sensiha: hija ġarrbet ksur fil-pelvis u qatgħa fuq il-kappell tal-għajn il-leminija. Damet l-Isptar għal ġimgħa13 u daħlet lura għax-xogħol madwar erba' (4) xhur wara l-inċident, wara li għamlet xi seba' (7) 9 Paġ. 208 tal-proċess 10 Paġġ. 211-226 tal-proċess 11 Paġġ. 236-255 tal-proċess 12 Paġ. 258 tal-proċess 13 Dok "B", f'paġġ. 11 – 2 tal-proċess 12 ta' Diċembru, 2017 ġimgħat timxi bl-għajnuna tal-krozzi. Dak iż-żmien kienet taħdem bħala operator f'fabbrika14; Illi l-attriċi tgħid li kienet qiegħda taqsam minn fuq l-istrixxa fejn hemm id- dwal tat-traffiku ta' ħdejn il-loġoġ fi Triq Sant'Anna, quddiem il-każin tal-Partit Laburista, fi ħsiebha li tmur għan-naħa l-oħra tat-triq biex tidħol fil-parti l-oħra ta' Triq il-Miratur, lejn id-direzzjoni tal-knisja tal-Floriana. Hija tgħid li bdiet taqsam meta d-dwal għaliha kienu tal-lewn aħdar. Tgħid li karozza tal-linja li kienet viċin tagħha waqfet mad-dwal u x-xufier għamlilha sinjal biex tgħaddi u hi hekk għamlet u magħha bdiet taqsam ukoll kuġintha. Wara li għaddiet minn quddiem il-karozza tal-linja, ma tiftakar xejn aktar x'ġara. Fil-fatt, meta ġiet lura f'sensiha, l-attriċi sabet ruħha l-isptar midruba bi ġrieħi ta' natura gravi15; Illi Martina Aġius tghid li kuġintha l-attriċi kienet miexja qabilha u hi baqgħet lura għaliex fil-ħin meta nqaleb id-dawl għal fuq dak tal-lewn aħdar, hija kienet baxxuta taqfel il-lazz tal-papoċċ li kien inħallilha. Tgħid ukoll li x-xufier tal- karozza tal-linja għamlilhom sinjal biex jieqfu, li hi sejħet lill-attriċi, iżda li l- attriċi ma semgħethiex. Tgħid li l-attriċi kellha l-mobile phone f'idha iżda ma kinetx qed tużah dak il-ħin16; Illi, min-naħa l-oħra, l-imħarrka tgħid li waqt li kienet qed issuq il-karozza fi Triq Sant'Anna, ħarġet tfajla minn wara karozza tal-linja li waqfet fuq Bus Stop fejn il-loġoġ. Fi kliem l-imħarrka, l-attriċi ma qasmetx minn fuq l-istrixxa pedonali. Tgħid li meta tajret lill-attriċi kienet diġa' qabżet id-dwal tat-traffiku li f'dak il-ħin kienu ħodor għas-sewwieqa. Tgħid ukoll li l-attriċi kienet miexja u titkellem fuq il-mobile17; Illi jirriżulta li fuq is-sit tal-inċident, il-pulizija ħadet stqarrija ta' żewġ persuni18: Carmel Merċieca (li kien ġo stabbiliment fil-ħin tal-ħabta) li jgħid li meta sema' l-ħoss tad-daqqa, kien ġewwa każin u kif ħareġ ra li d-dawl tat- traffiku kienu ħomor. Min-naħa l-oħra, Charles Xerri jgħid li ra żewġ tfajliet. L-attriċi qasmet eżatt minn Triq il-Miratur, filwaqt li t-tfajla l-oħra ma qasmetx. Jgħid ukoll li x-xufier tal-karozza tal-linja waqfilhom biex jaqsmu, u li ma jiftakarx x'kulur kien id-dwal tat-traffiku. Quddiem il-Qorti, ix-xhud Xerri jgħid li d-dwal kienu ħodor għal min kien ser jaqsam it-triq, u li l-imħarrka kienet qed issuq il-karozza tagħha mhux b'veloċita eċċessiva19; 14 Xhieda tagħha f'paġ. 181 tal-proċess 15 Ara l-affidavit ta' l-attriċi f'paġ. 61 tal-proċess. 16 Ara x-xhieda ta' Martina Agius f'paġġ. 83 – 5 tal-proċess 17 Ara l-verżjoni tal-fatti mogħtija mill-imħarrka lill-pulizija f'paġ. 111 u paġ. 115 tal-proċess. Ara wkoll l-affidavit ta' l-imħarrka mmarkat bħala dok. "JF" f'paġġ. 160 – 1 tal-proċess 18 Ara Dok. "RP1" f'paġ. 117 tal-proċess 19 Ara x-xhieda ta' Charles Xerri f'paġġ. 174 – 5 tal-proċess. Ara wkoll Dok. "RP1" f'paġ. 117 tal-proċess 12 ta' Diċembru, 2017 Illi x-xufier tal-karozza tal-linja li ttella' jixhed fil-kawża, ma jiftakar xejn mill- inċident20; Illi l-attriċi fetħet din il-kawża fid-29 ta' Mejju, 2012; Illi l-pulizija fetħu proċeduri kriminali kontra l-imħarrka u xlewha b'sewqan traskurat u li kkaġunat ġrieħi ta' natura gravi fuq il-persuna tal-attriċi. B'sentenza tal-4 ta' Ġunju, 2013, il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali sabet lill-imħarrka mhux ħatja għall-akkużi li nġabu kontriha fuq nuqqas ta' provi, u għaldaqstant illiberatha minnhom21; Illi l-esperti mediċi li tqabbdu mill-Qorti waslu għall-fehma li l-attriċi tassew qiegħda tbati minn debilita' u li din mhix sejra tgħaddi maż-żmien. Filwaqt li l- espert mediku ortopediku kien tal-fehma li l-attriċi għandha debilita' li ma tgħaddix ta' erbgħa fil-mija (4%) mil-lat ortopediku22; filwaqt li l-espert mediku l-ieħor jgħid li, minħabba li baqa' jidher il-merk fuq il-kappell tal-għajn il-leminija tagħha, id-diżabilita' tagħha kienet fil-grad ta' ħamsa fil-mija (5%)23. Dakinhar tal-inċident l-attriċi kienet se tagħlaq tnejn u għoxrin (22) sena; Illi l-Qorti sejra tgħaddi biex tagħmel il-konsiderazzjonjiet ta' natura legali marbutin mal-każ. Il-Qorti trid tistħarreġ dwar min kien ħati tal-inċident li fih korriet l-attriċi u dan fid-dawl tal-eċċezzjoni mressqa mill-imħarrka, dik fejn tgħid li mhix responsabbli għall-inċident; Illi dwar ir-responsabbilita' ta' min jaħti għall-inċident, irid jingħad qabel kull ħaġa oħra li hija regola ġenerali li kull sewwieq huwa mistenni li jħares żewġ regoli ewlenin, jiġifieri l-ewwel, li jirregola s-sewqan tiegħu skond iċ- ċirkustanzi kollha tal-inħawi fejn ikun (magħduda magħhom il-konfigurazzjoni tat-triq, il-ħin u l-kundizzjonijiet atmosferiċi), u t-tieni, li jżomm attenzjoni ("proper look out") dwar dak li jkun qiegħed iseħħ fil-qrib jew huwa mistenni li jseħħ minnufih24; Illi, min-naħa l-oħra, lil hinn mis-sewwieq, dawk li juzaw it-triq (il-passanti) ukoll jridu jħarsu regola ewlenija, dik li jużaw it-triq b'mod tajjeb, b'mod partikolari meta jkunu qegħdin jaqsmu triq li minnha mistenni li jimxi t- traffiku25; 20 Ara x-xhieda ta' Joseph Schembri f'paġġ. 149 – 151 tal-proċess 21 Ara Dok. "JF8" f'paġġ. 169 – 171 tal-proċess 22 Paġ. 58 tal-proċess 23 Paġġ. 74 – 9 tal-proċess 24 Ara per eżempju, P.A. RCP 26.4.2001 fil-kawża fl-ismijiet Formosa & Camilleri Ltd et noe vs Joseph Camenżuli (mhix appellata) ; u P.A. PS 21.10.2002 fil-kawża fl-ismijiet Stefan Bonello vs Carmelo Abela (mhix appellata), fost oħrajn 25 Art. 12 ta' Diċembru, 2017 Illi bħala regola, meta persuna tagħżel li taqsam it-triq, tieħu fuqha r- responsabbilta' tal-għemil tagħha. Fil-każ fejn persuna qegħda taqsam it-triq, ma għandha teżisti l-ebda preżunzjoni li l-ħtija hija dejjem tas-sewwieq li jtajjarha jew li min qed jaqsam dejjem għandu raġun26. Dan jingħad ilgħaliex id-determinazzjoni tar-responsabbilta' għal inċident fejn persuna tintlaqat hija u taqsam it-triq tiddependi wkoll mill-mod kif dik il-persuna ġġib ruħha. Din ir- responsabbilta' fuq il-passant, madankollu, ma teħlisx lis-sewwieqa mill- obbligu doppju li jissemma aktar qabel, jiġifieri li jkunu jafu x'qiegħed jiġri fl- inħawi li minnu jkunu qegħdin isuqu u li jżommu kontroll tajjeb tal-karozza li tkun taħt il-kontroll tagħhom. Kemm hu hekk, il-persuna li tkun qegħda taqsam it-triq għandha l-jedd li tippretendi li s-sewwieqa jkunu għaqlin u diliġenti biżżejjed biex ma jtajruhiex hi u taqsam, u sewwieq li jkun naqas minn xi wieħed miż-żewġ dmirijiet ewlenin fuq imsemmija u li jkun b'hekk qiegħed lilu nnifsu f'qagħda li ma setax jevita li jtajjar lill-persuna li qegħda taqsam, għandu jerfa' l-ħtija ta' dak in-nuqqas27; Illi huwa llum stabilit li s-sewwieq f'każ ta' inċident fejn tittajjar persuna huwa meħlus biss mill-ħtija fejn joħroġ li l-persuna li qasmet it-triq tkun għamlet hekk għall-għarrieda, jew qasmet minn post li bniedem mhux maħsub li jaqsam minnu28, jew tkun ġabet ruħha b'mod li poġġiet lis-sewwieq f'qagħda li, wkoll kieku uża l-għaqal u d-diliġenza kollha waqt li qiegħed isuq, ma kienx f'qagħda li jevita li jtajjar lil dik il-persuna29; Illi huwa stabilit ukoll li sewwieq li jkun qorob lejn pedestrian crossing għandu d-dmir doppju li jnaqqas il-ħeffa li jkun qiegħed isuq biha u li jżomm attenzjoni ta' dak kollu li jkun qiegħed iseħħ quddiemu u madwaru, b'mod li jara hemmx nies li juru l-fehma li sejrin jaqsmu jew jekk hemmx nies li diġa' jkunu bdew jaqsmu u jilħaq iwaqqaf fil-ħin30. B'żieda ma' dan, fejn il-post minn fejn qegħda taqsam persuna huwa pedestrian crossing u fejn ukoll dak il-post huwa mħares b'sistema ta' dwal maħsuba li jiggwidaw lil min qiegħed jaqsam u lil min qiegħed isuq, tiġi waħedha kwestjoni ta' ħarsien ta' regolamenti tas-sewqan li kull waħda mill-partijiet tirregola ruħha skond ma tindikalha s-senjaletika; Illi issa, fil-każ preżenti, ħareġ nuqqas ta' qbil mill-qiegħ bejn il-verżjoni tal- attriċi u dik tal-imħarrka. Tal-ewwel tgħid li qasmet meta d-dawl (għall- passanti) kien aħdar; min-naħa tagħha, l-imħarrka tisħaq li meta għaddiet minn fuq il-pedestrian crossing id-dawl (għas-sewwieqa) kien aħdar u li l-attriċi lanqas biss qasmet minn fuq l-istrixxa, iżda lil hinn minnha; 26 P.A. PS 27.6.2003 fil-kawża fl-ismijiet Mary Żarb et vs Mauro Overend 27 P.A.GV 12.7.2002 fil-kawża fl-ismijiet Saviour Sammut et vs Robert Demanuele 28 P.A.GCD 17.6.2004 fil-kawża fl-ismijiet Carmelo Sciberras vs Gilbert Caruana 29 P.A.GV 28.5.2003 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Urpani vs Giaċinto Bartolo 30 App.Krim. VDG 6.1.2003 fil-kawża fl-ismijiet Pulizija vs Manuel Spiteri 12 ta' Diċembru, 2017 Illi, minn eżami tal-atti tal-kawża jidher ċar li, fil-parti tat-triq mnejn kienet qiegħda taqsam l-attriċi, it-triq hija dritta u tagħti viżwali mill-bogħod kemm lis-sewwieqa u kif ukoll lil min ikun irid jaqsam it-triq. Hija wkoll waħda mill- aktar tratti ta' toroq f'Malta li minnha jgħaddi traffiku u li hija magħrufa minn kulħadd; Illi minbarra dan, il-Qorti ssib xieraq li tinnota li mill-provi mressqa, jirriżulta li għalkemm il-kawża infetħet mill-attriċi kontra l-imħarrka, fil-fatt is-sewwieq tal-karozza tal-linja kellu parti kbira x'jilgħab f'dak li seta' ġara. Dan għaliex il-partijiet kif ukoll tnejn mit-tliet xhieda li raw l-inċident jiġri, ilkoll jagħmlu referenza għal dak li s-sewwieq tax-xarabank għamel jew seta' għamel ftit sekondi qabel ma seħħ l-inċident. Min-naħa l-oħra, ma jonqosx li l-verżjonijiet tal-partijiet f'dan ir-rigward huma għal kollox konfliġġenti: min-naħa l-waħda, filwaqt li l-attriċi tgħid li x-xufier tal-linja waqaf mad-dwal tat-traffiku u għamlilha sinjal biex tgħaddi, il-kuġina tagħha li kienet magħha31, qalet li x- xufier għamlilhom sinjal biex jieqfu. Fi kliemha, hi waqfet, filwaqt li l-attriċi li kienet miexja qabilha baqgħet sejra32. Min-naħa l-oħra, Charles Xerri jgħid li x- xufier "qalilhom biex jaqsmu"33, u l-imħarrka tgħid li l-karozza tal-linja kienet wieqfa fuq il-bus stop fejn il-loġoġ u l-attriċi għaddiet minn quddiemha34; Illi l-Qorti tqis ukoll li (i) dak il-ħin tal-inċident kien hemm traffiku mexxej fi Triq Sant' Anna għall-ħruġ mill-Furjana; (ii) kien jum bla maltemp u t-triq ma kinetx imxarrba u lanqas kien hemm żlieq fit-triq; (iii) il-karozza misjuqa mill- imħarrka kienet fuq il-karreġġjata ta' barra man-naħa tas-central strip li tifred Triq Sant' Anna, filwaqt li l-karozza tal-linja kienet qed issuq man-naħa tal- bankina fejn hemm il-loġoġ35; (iv) il-karozza tal-linja ma ġarrbet ebda ħsara b'riżultat ta' l-inċident, filwaqt li l-karozza misjuqa mill-imħarrka ġarrbet ħsara fil-windscreen tagħha; Illi għar-rigward tal-kwestjoni tal-apprezzament tal-provi, huwa prinċipju stabilit fil-qasam tal-inċidenti tat-triq li, fejn il-verżjonijiet tal-partijiet f'kawża jkunu tali li ma jaqblu f'xejn jew inkella b'mod estensiv, il-Qorti triq tqis liema waħda minn tali verżjonijiet hija l-aktar waħda attendibbli u toqgħod magħha. Huwa biss fejn il-Qorti ma tkunx tista' tasal għal konvinċiment partikolari favur verżjoni l-waħda jew l-oħra li, bħala regola, għandha tqis li ż-żewġ partijiet jaħtu ndaqs għall-inċident li jkun36. Min-naħa l-oħra, jekk kemm-il darba ż- żewġ verżjonijiet ikunu tali li jistgħu jitqiesu plawsibbli u ta' min joqgħod fuqhom mingħajr ma tkun tispikka xi ċirkostanza oħra dominanti li tikkonvinċi 31 Affidavit tal-attriċi paġ. 61 tal-proċess 32 Ara x-xhieda ta' Martina Aġius f'paġ. 83 tal-proċess 33 Ara x-xhieda ta' Charles Scerri f'paġ. 174 tal-proċess 34 Ara l-affidavit tal-imħarrka f'paġ. 160 tal-proċess 35 Ara skizz tal-Pulizija f'paġ. 10 tal-proċess 36 App. Ċiv. 20.1.1964 fil-kawża fl-ismijiet Galdes vs Micallef (Kollez. Vol: XLVIII.i.59); u App. 22.11.2002 fil-kawża fl-ismijiet Elmo Insurance Agency Limited noe et vs Carmel Vella Clark 12 ta' Diċembru, 2017 l-fehma tal-Qorti lejn naħa jew l-oħra, hemmhekk il-Qorti tkun trid iddur lejn ir- regola li min jallega jrid jipprova u, jekk kemm-il darba dik il-prova ma tinġabx, il-Qorti jkollha tqis li l-parti attriċi tkun naqset milli twettaq il-parti probatorja tagħha kif meħtieġ u kif mistenni li jsir37; Illi fil-każ tal-lum, il-Qorti jidhrilha li għandha provi u elementi biżżejjed biex tagħraf tislet xejra ta' ġrajjiet li m'għandhomx ifixkluha milli tasal għall-fehma tagħha; Illi l-Qorti trid tifli l-verżjonjiet mogħtija mill-partijiet fid-dawl tax-xhieda barranin għall-partijiet li tressqu quddiemha. Fil-każ tal-imħarrka, il-verżjoni li tat kemm fl-istqarrija lill-Pulizija dakinhar tal-inċident kif ukoll fl-affidavit tagħha hija li l-attriċi qasmet minn quddiem karozza tal-linja fuq dawl aħdar lil hemm mid-dwal tat-traffiku38, jiġifieri l-attriċi qasmet mhux fuq iż-zebra crossing. Din ix-xhieda hi korroborata minn dik ta' Carmel Xerri fejn jgħid li "t-tifla (l-attriċi) qasmet eżatt minn Triq il-Miratur". Filwaqt li fl-istqarrija li ta lill-Pulizija jgħid li ma jafx x'kulur kienu id-dwal, quddiem il-Qorti Carmel Xerri jgħid li "kienet waqfet karozza ta' l-Arriva li ma kienx id-dawl li suppost jaqsmu"39; Illi fil-każ tal-attriċi, il-verzjoni tagħha kienet li marret biex taqsam minn ħdejn id-dwal tat-traffiku wara li xtrat card tal-mobile. Li l-mobile kien f'idejha iżda ma kinetx qed tużah. Li d-dawl tat-traffiku kien aħdar għaliha u qasmet wara li x-xufier tal-linja għamlilha sinjal li tista' tagħmel dan40. Din il-verżjoni hi korroborata minn dik ta' kuġintha, bid-differenza li Martina Aġius tgħid li x- xufier għamlilhom sinjal biex ma jaqsmux u meta sejħet lill-attriċi din ma semgħethiex. Tgħid ukoll li meta nqaleb id-dawl għal dak ta' lewn aħdar kienet baxxuta iżda ndunat li nqeleb id-dawl mill-ħoss li d-dawl tat-traffiku għamel41; Illi fil-fehma tal-Qorti l-punti kruċjali biex jitqies min kien jaħti għall-inċident huma tnejn. Fl-ewwel lok, jekk fil-ħin tal-istess inċident, id-dawl tas-sinjal tat- traffiku kienx tal-lewn aħdar jew aħmar, kif ukoll jekk l-attriċi qasmitx minn fuq iz-zebra crossing jew lil hemm minnha. Iż-żewġ verżjonjiet tal-partijiet jikkontrastaw bis-sħiħ f'dan ir-rigward. Fi kliem ieħor, din hija kwestjoni ta' min, miż-żewġ partijiet involuti, għandu jitwemmen; Illi l-Qorti qiegħda tasal għal fehma li għandha temmen lill-imħarrka. Dan qiegħed jingħad fid-dawl ta' bosta mir-riżultanzi li ssemmew aktar qabel, b'mod partikolari għal fatt li l-verżjoni tagħha kienet konsistenti u li kienet Ċiv. 5.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Lawrence Caruana vs Anthony Falzon 38 Ara Dok. "RP1" f'paġ. 115 tal-proċess u Dok. "JF" f'paġ. 160 tal-proċess 39 Ara x-xhieda ta' Charles Xerri f'paġġ. 174-175 tal-proċess. Ara wkoll Dok. "RP1" f'paġ. 117 tal-proċess 40 Ara Dok. "RP1" f'paġ. 119 tal-proċess u l-affidavit tagħha f'paġ. 61 tal-proċess 41 Ara x-xhieda ta' Martina Aġius f'paġġ. 83-86 tal-proċess 12 ta' Diċembru, 2017 korroborata minn xhud għal kollox indipendenti mill-partijiet. Ma' dawn il- Qorti żżid tosserva li mir-ritratti murija42, Triq il-Miratur tiġi lil hinn mis-sinjali tat-traffiku, aktar lejn id-direzzjoni ta' Bieb il-Bombi, u għaldaqstant tqis li l- attriċi fil-fatt ma qasmitx minn fuq iż-zebra crossing meta ttajret mill-karozza misjuqa mill-imħarrka. Tqis ukoll li l-kostatazzjonijiet tal-Qorti tal-Magistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali jafu jsaħħu din il-fehma tal-Qorti, minkejja li, bħalma huwa magħruf (u kif sewwa tissottometti l-attriċi fin-Nota tagħha), il-grad ta' prova mistenni fi proċediment ta' natura kriminali huwa aktar iebes mill-grad ta' prova mistenni fi proċediment ta' xejra ċivili. Madankollu, il-fatt li dik il-Qorti ħelset lill-imħarrka mix-xilja ta' sewqan perikoluż jew traskurat jaqblu mal-provi li tressqu fl-atti ta' din il-kawża u li minnhom ħareġ li l-imħarrka kienet qiegħda ssuq b'mod regolari u bla ma naqset milli tħares id-dmirijiet tagħha bħala sewwieqa. Din il-Qorti żżid tgħid ukoll li l-fatt li l-attriċi xirfet minn wara x-xarabank meta ma kinitx miexja fuq l-istrixxa pedonali jkompli jżid l-element tal-imprevedibilita' tal-mod kif l- attriċi qasmet u l-emerġenza li ħalqet lill-imħarrka; Illi l-Qorti tara li, minn kif joħorġu l-fatti mill-provi u x-xhieda mressqa, l-attriċi qiegħdet lilha nnifisha f'pożizzjoni li fiha l-imħarrka sabet ma' wiċċha sitwazzjoni li ma setgħetx tevita. Issa huwa magħruf li biex tkun tiswa d-difiża tal-forza maġġuri f'aċċident, ma jridx ikun hemm xi sehem, pożittiv jew negattiv (fis-sens ta' omissjoni jew nuqqas) tal-bniedem43. Minbarra dan, huwa mgħallem ukoll li biex ikun hemm il-każ fortuwitu mhux biżżejjed li jkun hemm ġrajja mhux tas-soltu, sproporzjonata, u li tiġri mill-forzi tan-natura, imma jeħtieġ li tkun inevitabbli, b'mod li ma tistax tigi evitata bid-diliġenza ordinarja tal-bonus pater familias"44. Għaldaqstant, id-difiża tal-aċċident inevitabbli ma tistax titqajjem b'suċċess jekk kemm-il darba tirriżulta negliġenza min-naħa ta' min jinvokaha46, minbarra li difiża bħal din tqiegħed il- piż tal-prova tagħha fuq l-istess eċċipjent; Illi mill-provi mressqa l-imħarrka seħħilha turi li hija ma kinitx qiegħda ssuq b'mod traskurat. Lanqas ma setgħet tikkontrolla dak li x-xufier tax-xarabank kien fettillu jagħmel (kemm jekk wieħed jemmen lill-attriċi u kif ukoll jekk jemmen lil kuġintha). Għalhekk, fil-każ tal-lum, jirriżulta li n-ness tal-ħtija li tabilfors irid ikun ippruvat bejn il-fatt magħmul u l-ħsara mġarrba jinqata' sewwasew bl-imġiba kontributorja tal-attriċi; "JF1" u Dok. "JF7 " f'paġġ. 162 u 168 tal-proċess 43 App. Ċiv. 5.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Elmo Insurance vs Joseph Micallef et 44 P.A. 7.2.1953 fil-kawża fl-ismijiet Micallef vs Belle McCance noe (Kollez. Edit) pġ. Ċiv. 16.1.1984 fil-kawża fl-ismijiet Nażżareno Apap pro et noe vs Francis Degiorgio et (mhix pubblikata) 12 ta' Diċembru, 2017 Illi għalhekk il-Qorti qiegħda ssib li l-ħtija tal-inċident kienet biss tal-attriċi, u filwaqt li sejra tilqa' it-tieni eċċezzjoni tal-imħarrka, sejra tiċħad l-ewwel talba attriċi; Illi ladarba it-tieni u t-tielet talbiet attriċi jsegwu l-ewwel talba, il-Qorti wkoll sejra tiċħadhom u mhuwiex il-każ li tistħarreġ l-aspetti tal-likwidazzjoni tad- danni pretiżi; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi: Tiċħad l-ewwel talba attriċi bħala mhix mistħoqqa fil-fatt u fid-dritt; Tiċħad it-tieni u t-tielet talbiet attriċi, billi dawn huma konsegwenzjali għall- ewwel talba; u Tordna li l-attriċi tħallas l-ispejjeż tal-kawża. Moqrija Onor. Joseph R. Micallef LL.D., Imħallef 12 ta' Diċembru, 2017 Geraldine Rickard Deputat Registratur 12 ta' Diċembru, 2017 12 ta' Diċembru, 2017