QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Ċitazzjoni Numru: 4/2005 PC Fortunato Diaby, u martu Jane Diaby vs Suprintendent tas-Saħħa Pubblika; General Services Board u Adelina Zarrouk Illum it-Tlieta, 4 ta' Diċembru 2018 Il-Qorti, Rat iċ-Ċitazzjoni li permezz tagħha l-atturi, wara li ppremettew: Illi l-konvenuta Zarrouk kienet talbet lill-Awtorita' ta' l-Ambjent u l-Ippjanar permess "to sanction the replacement of roof and store room at back and raising of party wall" (PA 05468/96); Illi fit-28 ta' Mejju 2004, l-Awtorita' imsemmija ħarġet il-permess għal dan l-iżvilupp (Dok. A); Illi l-atturi appellaw minn din id-deċiżjoni u l-appell tagħhom għadu pendenti quddiem il-Bord ta' l-Appelli ta' l-Awtorita' ta' l-Ambjent u l-Ippjanar (Dok. B); Illi tul il-proċeduri kollha li kienu qegħdin isiru quddiem id-DCC, l-atturi dejjem kienu infurmati u preżenti fejn dejjem ressqu l-oġġezzjoni tagħhom għal ħruġ tal- permess hawn fuq imsemmi u dan għal diversi raġunijiet, inkluż, iżda mhux biss, ksur tar-regolamenti sanitarji u tal-liġijiet tal-pajjiż; Illi l-każ ġie riferut lil General Services Bord, u dan mingħajr ma l-atturi kienu nfurmati ħalli huma, kif kellhom kull dritt li jagħmlu, kienu jressqu l-oġġezzjoni validi tagħhom; Paġna 1 minn 6 Illi dan il-Bord, mingħajr ma osserva l-iktar elementi bażiċi ta' ġustizzja naturali – u ċioe mingħajr ma semma' l-partijiet kollha involuti f'dan il-każ inkluż ukoll l-atturi bħala "objectors", qabad u ddeċieda billi jirrakkomanda l-ħruġ tal-permess, meta kull bord ieħor, wara li sema' lil objectors skont id-dettam tal-ġustizzja naturali, dejjem ċaħdu l-ħruġ tal-permess relattiv. Illi b'dan l-aġir hemm ksur pależ tad- dettami ta' l-artikolu 469A tal-Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta; Illi għalhekk minħabba dan in-nuqqas tal-General Services Board, inħareġ il-permess relattiv; Illi oltre dan, l-atturi għadhom sal-lum ma jafux il-kontenut tad-deċiżjoni tal-General Services Board, u kull tentattiv tagħhom sabiex jakkwistaw kopja tal-istess deċiżjoni kien sal-lum kollu inutli. Illi b'dan in-nuqqas ta' notifika tad-deċiżjoni de quo qiegħed jiġi leż id-dirtt ta' l-atturi li jappellaw minn tali deċiżjoni fiż-żmien mogħti lilhom skont il-liġi. Illi l-atturi mhux talli ma ġewx notifikati bl-imsemmija deċiżjoni tal-General Services Board, talli l-konvenut Suprintendent tas-Saħħa qiegħed jagħmel kull mezz possibbli saibex huma ma jiġux notifikat b'din id-deċiżjoni u għaldaqstant l-istess konvenut qiegħed jikser il-liġijiet viġenti tal-pajjiż u qiegħed iqiegħed lili passabbli għad-danni. Illi lanqas biss ma l-atturi jafu bid-data meta ngħatat din id-deċiżjoni mill-General Services Board. Illi l-atturi intimaw lill-konvenut Suprintendent tas-Saħħa, iżda minkejja li dan ġie interpellat kemm bonarjament u kemm uffiċċjalment, sabiex jirretifika dan l-iżball, huwa baqa' inadempjenti (Dok. C u D); Talbu lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandhiex din il-Qorti: 1. Tiddikjara u tiddeċidi illi l-General Services Board ma osservax il-prinċipji tal- ġustizzja naturali metaq huwa ta' d-deċizjoni tiegħu; Konsegwentement tannulla d-deċiżjoni mogħtija mill-General Services Board u terġa tqiegħed lill-partijiet fl-istat li kienu oriġinarjamnent qabel ma ngħatat id- deċiżjoni relattiva; Tordna lil General Services Board sabiex jisma x'għandhom xi jgħidu l-atturi, ossia l-oġġezzjonijiet tagħhom, ħalli mbagħad ikun jista' jasal għad-deċiżjoni tiegħu wara li jkun sema' lill-partijiet kollha involuti fil-każ u dan skont id- dettami tal-ġustizzja naturali; Tagħti dawk il-provvedimenti u diretti oħra li jdhrulha xierqa u opportuni f'dan il-każ. Bl-ispejjeż inkluż dik ta' l-ittra uffiċċjali datata 17 ta' Diċembru 2004 kif ukoll bl- inġunzjoni tal-konvenuti li huma nġunti minn issa għas-subizzjoni. B'riserva għal kull azzjoni ta' danni kontra l-konvenuti jew minn minnhom. Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-atturi kkonfermata bil-ġurament ta' Jane Diaby. Paġna 2 minn 6 Rat in-Nota tal-Eċċezzjonijiet tal-konvenuti Supretendent tas-Saħħa Pubblika u General Services Board li eċċepew: 1. Illi preliminarjament in-nuqqas ta' notifika tal-Avukat Ġenerali biċ-ċitazzjoni ai termini tal-artikolu 181B (3) tal-Kap. Illi preliminarjament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, din l-azzjoni hija tardiva stante li skada t-terminu ta' sittu xhur mogħti biex jinbdew dawn il- proċeduri mill-artikolu 469A (3) tal-Kap. Illi preliminarjament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, stante li jeżisti dritt t'appell lill-Qorti tal-Appell mid-deċiżjoni tal-General Services Board ai termini tal-artikolu 102(6) tal-Kap. 10, u stante li t-talbiet huma kollha bbażati fuq l- artikolu 469A tal-Kap. 12, din l-azzjoni hija rritwali u nulla a bażi tal-artikolu 469A tal-Kap. Illi preliminarjament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, in-nuqqas ta' interess ġuridiku tal-attur fil-konfront taql-konvenuti esponenti, stante li l- General Services Board ikollu relazzjoni biss mal-applikant li f'dan il-każ ma kienux l-atturi; Illi fil-mertu kemm is-Suprintendent tas-Saħħa Pubblika kif ukoll il-General Services Board aġixxew skont il-liġi f'kull stadju ta' dan il-każ u għalhekk it- talbiet tal-atturi għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontrihom. Salvi eċċezzjonijiet oħra jekk ikun il-każ. Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-istess konvenuti debitament ikkonfermata bil- ġurament. Rat in-Nota tal-Eċċezzjonijiet tal-konvenuta Adelina Cini li permezz tagħha eccepiet: 1. Illi in linea preliminari, hemm in-nuqqas ta' ġurisdizzjoni ta' din l-Onorabbli Qorti ai termini tal-artikolu 741(b) tal-Kap. Illi fil-mertu u bla preġudizzju għall-ewwel eċċezzjoni t-talbiet attriċi huma totalment infondati fid-dritt u fil-fatt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra tagħhom; Illi m'hemm xejn irregolari fl-operat tal-General Services Board li kellu għad- dispożizzjoni tiegħu l-file relattiv għall-permess tal-iżvilupp PA5468/96, flimkien mal-ilmenti u d-dokumenti kollha li kienu ġia' saru u li ġew sottomessi mill-atturi u l-permess mogħti mill-Awtorita' ta' Malta għall-Ambjent u l-Ippjanar inħareġ b'mod regolari u skont il-liġi u nħareġ ukoll bla preġudizjzu għad-drittijiet ċivili ta' terzi fosthom tal-atturi li jekk verament għandhom dan id-drittijiet, huma għandhom u għad baqgħalhom kull rimedju legali quddiem il-Qrati ordinarji sabiex jippruvaw dawn id-drittijiet, ħaġa li l-konvenuti għadhom sal-lum ma għamlux; Paġna 3 minn 6 Illi l-aġir tal-atturi huwa wieħed purament vessatorju u ntiż biex ifixkel lill- eċċipjenti fit-tgawdija tad-drittijiet tagħha u milli tiżviluppa l-propjeta' tagħha skont il-permess tal-iżvilupp mogħti lilha mill-Awtorita' ta' Malta għall-Ambjent u l-Ippjanar li jġib in-numru PA5468/96; Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt. Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-istess konvenuta minnha debitament ikkonfermata bil-ġurament. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Appell tad-29 ta' Mejju 2009, li ċaħdet talba tal-atturi biex jiġi revokat digriet ta' din il-Qorti tat-31 ta' Jannar 2008 li bih iddiferiet il-kawża sine die riappuntatbbli fuq talba ta' xi ħadd mill-kontendenti, wara li jiġu terminati b'mod definittiv il-proċeduri quddiem il-Bord tal-Appell ta' dak li dakinhar kienet l- Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA). Rat id-digriet tagħha tal-11 ta' Apil 2012 fejn laqgħet it-talba tal-atturi sabiex tiġi riappuntata għas-smiegħ din il-kawża, wara li kienu ġew terminati dawn il-proċeduri. Rat il-verbal tal-atturi tat-13 ta' Frar 2018 fejn ċedew il-mertu tal-kawża billi dan kien eżawrit, u żammet ferm il-kap tal-ispejjeż. Rat li fl-udjenza tad-9 ta' Mejju 2018 ġew ippreżentati kapitoli għas-subizzjoni tas- Supretendent tas-Saħħa Pubblika, li dakinhar naqas li jattendi għal dik l-udjenza. Rat li peress li s-Supretendent tas-Saħħa Pubblika reġgħet naqset li tidher għall- udjenza sussegwenti tal-10 ta' Ottubru 2018, infetħu dawn il-kapitoli u d-domandi in subizzjoni li saru lis-Supretendent tas-Saħħa ġew dikjarati ammessi. Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi l-verbali tax-xhieda prodotti u d-dokumenti esebiti. Ikkunsidrat illi: Permezz ta' din il-kawża l-atturi ttenetaw jiksbu dikjarazzjoni li deċiżjoni tal-General Services Board li dakinhar kien jaqa' taħt id-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika, u li a bażi tagħha inħareġ permess tal-bini lill-konvenuta Adelina Zarrouk, tiġi dikjarata nulla, u dana peress li allegaw li ma kienux ġew osservati l-prinċipji tas-smiegħ xieraq billi huma ma ngħatawx l-opportunita' jagħmlu s-sottomissjonijiet tagħhom qabel ma ttieħdet dik id-deċiżjoni. Ġara illi fil-mori tas-smiegħ ta' din il-kawża, dan il-permess tal-bini laħaq skada, u għalhekk l-atturi fl-udjenza tat-13 ta' Frar 2018 ċedew il-mertu tal-kawża u żammew ferm il-kap tal-ispejjeż.1 In segwitu fl-udjenza sussegwenti l-atturi ipprezentaw kapitoli għas-subizzjoni tas- Supretendent tas-Saħħa Pubblika, li dakinhar naqas li jattendi għal dik l-udjenza.2 510 tal-proċess Paġna 4 minn 6 Rat li peress li s-Supretendent tas-Saħħa Pubblika reġgħet naqset li tidher għall- udjenza sussegwenti tal-10 ta' Ottubru 2018, infetħu dawn il-kapitoli u d-domandi in subizzjoni li saru lis-Supretendent tas-Saħħa ġew dikjarati ammessi. Permezz ta' dawn id-domandi l-atturi riedu jippruvaw: "1. Illi l-General Services Board kien jaqa' taht il-mansjoni tas-Supretendenza tas-Sahha Pubblilka meta kien jisma' u jiddecidi kwistjonjiet dwar appelli minn rifjut ta' permessi ta' bini minhabba kwistjonijiet sanitarji; 2. illi l-atturi kienu partijiet interessati (third party objectors) fl-applikazzjoni ghall-hrug tal- permess mill-Awtorita' tal-Ambjent u l-Ippjanar bin-numru: PA 05468/96); 3. illi huma qatt ma gew notifikati la bl-appell li kien gie ntavolat quddiem il-General Services Board mill-konvenuta l-ohra Adelina Cini u wisq anqas huma qatt ma gew notifikati la bil- proceduri u lanqas sal-gurnata tal-llum bid-decizjoni tal-General Services Board mehuda fl- applikazzjoni PA 05468/96." Din is-sentenza, in vista taċ-ċessjoni tal-mertu, tirrigwarda biss il-kap tal-ispejjeż. Huwa minnu illi l-liġi bl-artikolu 698(2) tal-Kap. 12, tipprovdi għal ammissjoni u aċċettazzjoni tal-kapitoli "jekk il-parti li lilha tingħata s-subizzjoni tonqos li tidher fil-jum li għalih il-qorti tħalli s-smigħ tal-kawża, mingħajr ma ġġib raġuni tajba li għaliha tkun naqset li tidher..." Imma din it-tip ta' prova hija waħda eċċezzjonali, li kontra r-regola normali u fl- assenza tal-parti msejħa għas-subizzjoni li tidher, tippresumi s-silenzju tagħha bħala ammissjoni tal-ħtija jew debitu tagħha. Din tidher li hija wkoll il-posizzjoni li ħadu l-qrati tagħna. Hekk insibu jingħad illi: "...rigward il-valur probatorju tal-kapitoli li, ghalihom l-istess atturi … ma rrispondewx minghajr sal-lum ma ggustifikawx il-kontumacja, il-Qorti tosserva, li veru skond l-artiklu 698(2) Procedura Civili, il-kapitoli jitqiesu konfessati, izda dan ma jfissirx li l-Qorti hija obbligata 2 Ara verbal tal-udjenza tad-9 ta' Mejju 2018 a fol. Paġna 5 minn 6 toqghod dejjem fuq dik il-presunta konfessjoni. Is-subizzjoni hija semplici mezz ta' prova u ghandha tigi ezaminata u valjata bhal u flimkien mal-provi l-ohra tal-kawza. Diversament tinholoq l-asssurdita' li l-provi l-ohra, attendibbli kemm jista' jkun, ikollhom icedu quddiem is- subizzjoni, anke jekk jirrizulta li r-rispoti moghtija ghall-kapitoli huma foloz...Din tidher li hija l-fehma tal-legislatur malti (art.694(3) tal-Procedura Civili). Din hija wkoll l-interpretazzjoni kostanti tal-Qrati taghna, li bbazat ix-xindibilita' tar-risposti fis-subizzjoni fuq il-kriterju tal- kredibilita' (Kollez. Del resto il-konfessjoni naxxenti mill-kapitoli hija biss presunta, u tista' tikkostitwixxi l-prova unika u inkonklusa, fil-kaz biss li ma jkunx hemm provi ohra 'dalle quali possa esserne indebolito il valore'." 4 Fil-każ in eżami, din il-Qorti fl-udjenza tal-10 ta' Ottubru 2018 ddikjarat dawn il- kapitoli bħala ammessi,5 u dana peress illi, apparti l-fatt li l-konvenuta Supretendent tas-Saħħa Pubblika kien ilha żmien twil ma tattendi għall-udjenzi f'din il-kawża, tul is-snin kollha li ilha pendenti l-kawża, ma tressqet ebda prova da parti tagħha li tista' tiġġustifika l-aġir tal-General Services Board, li kien jaqa taħt id-dikasteru tad- Dipartiment tas-Saħħa meta ttieħdet id-deċiżjoni mill-istess Bord, li qabad u għadda biex jittratta u jiddeċidi l-każ, mingħajr ma ngħatat l-opportunita' lill-atturi li jsemmgħu leħenhom dwar il-kwistjoni tal-applikazzjoni tal-permess tal-bini li kienet għamlet Adelina Zarrouk. Għaldaqstant tiddeċidi dwar il-kap tal-ispejjeż billi tordna illi, apparti dawk deċiżi bis-sentenza tal-Qorti tal-Appell tad-29 ta' Mejju 2009, l-ispejjeż l-oħra għandhom jiġu ssoportati mill-konvenuta Supretendent tas-Saħħa Pubblika. (ft) Paul Staples (ft) Silvio Markham D/Reġistratur Vera Alazumi Għar-Reġistratur 04.12.2018 – Sup4.2005 – Diaby Fortunato et vs Suprintendent tas-Sahha Pubblika et 1392 836 5 Ara vebal tal-udjenza tal-10 ta' Ottubru 2018 Paġna 6 minn 6