Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri - Ghawdex) ayers Anthony Van Maarschalkerweerd Borg Ali Farag, il-Gimgha 27 ta' Ottubru 2017. Damon Camilleri Fava (K.I.: 23402L) (appellat) Rat l-Avviz tat-Talba tas-socjeta' Agius Services Limited tas-27 ta' Jannar 2017 quddiem it-Tribunal ghal Talbiet Zghar permezz ta' liema ppremettiet illi: (i) il-konvenut kien impjegat maghha b'kuntratt ta' impjieg ghal zmien definit; (ii) huwa abbanduna x-xoghol qabel ma ghalaq il-perjodu ta' impjieg kuntrattat bejn il-partijiet; (iii) is-socjeta' attrici hija ghalhekk kreditrici fil-konfront tal-konvenut fl-ammont ta' elf, disa' mija u erbgha u ghoxrin euro u tliet centezmi (€1,924.03) li tirraprezenta nofs il-paga li ghaliha l-konvenut kien ser ikun intitolat li kieku huwa wettaq il-kuntratt ta' impjieg li huwa kellu maghha ghall-perjodu shih tieghu. Is- socjeta' attrici talbet lit-Tribunal sabiex (a) jiddikjara li l-konvenut abbanduna x-xoghol illi huwa kellu maghha; (b) jiddikjara illi l-istess konvenut huwa debitur fil-konfront taghha fl- ammont imsemmi; u (c) jikkundanna lill-konvenut ihallasha tali somma. Rat ir-Risposta tal-konvenut Damon Camilleri Fava tal-20 ta' Frar 20171 li permezz taghha eccepixxa li (i) t-talbiet tas-socjeta' attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li huwa gie mkecci mix-xoghol minghajr raguni valida u mhux minnu li abbanduna x-xoghol; u (ii) bla pregudizzju, l-ammont reklamat mhux dovut. Rat is-sentenza tat-Tribunal tal-21 t'April 2017 li ddecidiet hekk – "Illi fic-cirkostanzi odjerni, it-Tribunal iqis li l-eccezzjonijiet tal-Konvenut jimmeritaw li jigu 1 Fol 9 et seq. milqugha; Ghal dawn il-motivi, it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi din il-kawza billi prevja li jilqa' l-eccezzjonijiet tal-Konvenut, jichad it-talba attrici. Spejjez a karigu tas-Socjeta' Attrici." Is-socjeta'' attrici appellat mis-sentenza. L-appellat ma wegibx bil-miktub izda waqt is-seduta tat-23 ta' Gunju 2017 saret trattazzjoni mid-difensuri tal-partijiet. Il-Qorti qrat l-atti. L-aggravju tas-socjeta'' appellanti huwa li t-Tribunal: 1. Naqas milli jevalwa korrettement il-fatti; u 2. Interpreta u applika l-ligi skorrettement. FATTI i. Fil-11 ta' Settembru 2013 l-appellat beda jahdem mas-socjeta' appellanti bhala Stacker/Order Picker/Storekeeper2. Il-kuntratt kien wiehed ghal zmien definit ta' tliet xhur li kellu jiggedded awtomatikament ghall-perjodi sussegwenti ta' sitt xhur kull darba sakemm xi hadd mill-partijiet ma jaghtix avviz ta' terminazzjoni almenu hmistax qabel l-iskadenza tal- perjodu msemmi3; ii. Fis-16 ta' Frar 2015 is-socjeta' appellanti harget MEMO (Ref: B/0006) intiza li tirregola l- ghoti tal-vacation leave lill-impjegati ghas-sena 20154. Sintetikament din kienet tistabbilixxi li:  Mis-sena 2015, l-ghoti ta' vacation leave lill-impjegati kollha jrid ikun pjanat minn qabel sabiex il-kumpanija tkun tista' topera b'anqas diffikulta'. Il-perjodi mid-9 sat-22 t'Awissu u x-xahar kollu ta' Dicembru gew indikati bhala stop leave minhabba li jizdied ix-xoghol fil-kumpanija.  Kull impjegat kellu jibbukkja 20 gurnata leave u jkun intitolat ghal erbat ijiem optional  Jekk ikun hemm x'impjegat li jkun qed jahseb sabiex jippjana xi safra jew vakanza, dan ghandu l-ewwel jikkomunika mat-taqsima tar-Rizorsi Umani, jinfurmahom bix- 2 Kuntratt tal-Impjieg a fol 15 et seq. 3 Skeda A tal-Kuntratt a fol 17. xewqa tighu imbaghad meta jkollu l-Go Ahead, jibbukkja s-safar. Mhux se tigi tollerata l-prattika li l-ewwel jigi bbukkjat is-safar imbaghad jigi ibbukkjat il-Vacation Leave. L- esigenzi tal-kumpannija jigu l-ewwel.  Sa fejn possibbli l-Kumpanija kkommettiet ruhha li taghmel dak kollu possibbli sabiex tapprova l-leave kif mitlub sakemm ma jkunx ta' detriment ghall-operat taghha. L-appellat ircieva din ic-cirkolari u ffirma ghaliha fis-27 ta' Frar 20155; iv. F'Dicembru 2015 l-appellat ikkomunika permezz ta' SMS ma' Joseph Al Jolsi, skrivan mas- socjeta'' appellanti fejn qallu li "ghandu bzonn leave ghal Lulju tal-elfjen u sittax (2016) peress li kien sejjer safra6." Min-naha tieghu Joseph Al Jolsi ma rrispondiex lill-appellat ghal dan l-SMS izda ghaddieh lill-imghallem Joseph Fava Cassar, Manager tas-socjeta'' appellanti7. Joseph Fava Cassar xehed li testwalment dan l-SMS kien jaqra hekk – "Nixtieq nibbukja il-leave bejn l-ewwel u t- tmienja ta' Lulju ghax qtajt it-tickets ghal safra8"; v. Dakinhar stess li gie nfurmat b'din it-talba, u cioe' fl-10 ta' Dicembru 2015 Joseph Fava Cassar ikkomunika mal-appellat permezz ta' SMS fejn qallu hekk9 - "Damian, ghadni kemm gejt infurmat minn Joseph Al Jolsi bit-talba tieghek sabiex tibbukja il- leave bejn l-1 u it-8 ta Lulju tat-2016 ghas-safar. Naghmillek referenza ghal-memo B-0006 li iffirmjajt ghalih int nhar is-27 ta' Frar 2015 fejn huwa kkwotat car illi int kellek obbligu l-ewwel li tinforma il-human resources bix-xewqa tieghek, imbaghad jekk ikollok il-go ahead minghand il-kumpannija tkun tista tippjana is-safar, inti ghazilt li tinjora din il-policy u ghaldaqstant b'dan qed ninfurmak illi t-talba tieghek qed tigi michuda"; vi. Print-out tal-biljetti tas-safar ibbukjati mill-appellat ghall-itinerarju minn Malta ghal Il-Fgura u lura ghall-perjodu mill-1 sat-8 ta' Lulju 2016 hija datata 31 ta' Dicembru 201510; vii. Fis-27 ta' Dicembru 2015 is-socjeta' appellanti harget MEMO iehor (Ref: B/0017) intiza li tirregola l-ghoti tal-vacation leave lill-impjegati ghas-sena 813142. Fost affarijiet ohra din tghid 5 Fol 21. Giet esibita mill-appellat kopja ta' din il-Memo, bil-verzjoni bil-Malti biss li ggib id-data tat-2 ta' Jannar 2016. F'kull kaz, li hu relevanti huwa li l-appellat gie notifikat bil-MEMO fl-4 ta' Jannar 2016 hekk –  Fiz-zmien tas-sajf mill-15 ta' Gunju sas-16 ta' Settembru 2016 u x-xahar kollu ta' Dicembru gew indikati bhala stop leave minhabba li jizdied ix-xoghol fil-kumpanija. Il-kumpanija kienet ser taghti koncessjoni lil kull impjegat li jkun jista' jibbukkja gurnata wahda shiha leave fil-gimgha tal-festa tal-belt jew rahal tal-ghazla tieghu. Il-kumpanija tirriserva d-dritt li f'kazijiet estremi tawtorizza leave waqt il-granet immarkati bhala stop leave.  Kull impjegat kellu jibbukkja 20 gurnata leave u jkun intitolat ghal erbat ijiem optional  Kull impjegat kellu jassikura li l-formoli tal-leave ibbukjat ikunu lesti u approvati jew rifjutati permezz ta' firem mill-Management jew mir-Rizorsi Umani sa mill-inqas hamest ijiem qabel id-data bbukjata.  Jekk ikun hemm xi impjegat li jkun qed jahseb sabiex jippjana xi safra jew vakanza, dan ghandu l-ewwel jikkomunika mat-taqsima tar-Rizorsi Umani, jinfurmahom bix-xewqa tighu imbaghad meta jkollu l-konferma jibbukkja s-safar. Waqt li regghet saret referenza ghall-MEMO tas-sena precedenti, rega' gie enfasizzat li ma kinetx ser tigi tollerata l-prattika li l-ewwel jigi bbukkjat is-safar imbaghad jigi ibbukkjat il-Vacation Leave. L-esigenzi tal-kumpannija jigu l-ewwel.  Kull impjegat kellu jimla l-kalendarju tal-Vacation Leave u jghaddih lill-ufficcju tar-rizorsi umani it-Tnejn 11 ta' Jannar 2016. Il-Kumpanija regghet ikkommettiet ruhha li taghmel dak kollu possibbli sabiex tapprova l-leave kif mitlub sakemm ma jkunx ta' detriment ghall-operat taghha. L-appellat ircieva din ic-cirkolari u ffirma ghaliha fl-4 ta' Jannar 2016; ix. Fil-11 ta' Mejju 2016 l-appellat applika formalment ghall-leave ghall-perjodu mill-1 sat-8 ta' Lulju 2016 fuq il-formola appozita12. Huwa jghid li ghamel dan ghax "kienet kellmitni Josianne Avallone li flimkien ma' Joe Al Jolsi kienet tiehu hsieb il-leave u qaltli "Nahseb ha nirrangawlek xi haga" u gaghlitni nimla l-formola. Imlejna l-formola u xi hmistax qabel qaltli li ghall-leave ma rrangajniex13"; x. Fl-4 ta' Gunju 2016 Joseph Fava Cassar baghat ittra lill-appellat fejn qallu li l-applikazzjoni tieghu ghall-leave fid-dati msemmija kienet qed tigi rifjutata "minhabba struzzjonijiet cari mnizzla fil- MEMO B/0017....Il-granet li inti tlabt sabiex tiehu vacation leave, jidhru mmarkati bl-isfar fuq l- istess MEMO u allura strettament STOP LEAVE. Dan huwa perjodu fl-aqwa tax-xoghol tas- sajf14"; xi. L-appellat ikkonferma li "lili nfurmawni bil-miktub li l-leave li applikajt ghalih ma kienx ser jigi accettat. Huwa pacifiku li l-appellat xorta wahda siefer. Huwa xehed hekk – "Mistoqsi jekk jien hrigtx bil-leave xorta wahda, nghid li jien madankollu hrigt xorta wahda bil-leave16". F'xhieda sussegwenti huwa kompla jghid hekk – "Qed nigi mistoqsi jekk jiena meta waslet il-gurnata li nsiefer tajtx xi avviz lil xi hadd nghid li le, jiena qbadt u sifirt17"; xiii. Peress li l-appellat ma rraportax ghax-xoghol fil-perjodu li kien imsiefer, is-socjeta' appellanti kitbet ittra lill-appellat fit-8 ta' Lulju 201618 fejn infurmatu li kienet qeghda tinterpreta n-nuqqas tieghu li jirrapporta ghax-xoghol b'dan il-mod – "....bhala abbandun da parti tieghek ta' xoghlok; u konsegwentement l-impjieg tieghek mal- kumpanija qed jitqies illi gie terminat minnek b'rizultat ta' tali abbandun b'effett mis-7 ta' Lulju 2016. [......] Dan kollu b'riserva ghal passi ghal danni fil-konfront tieghek, oltre kull jedd ta' azzjoni spettanti lill-Kumpanija; inkluz dak li jirrizulta mill-artikolu 36(12) tal-Kap.452 tal-Ligijiet ta' Malta." Kopja ta' din l-ittra ntbaghatet lid-Dipartiment responsabbli għall-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali; xiv. L-appellat jghid li ma rcieva ebda karta mis-socjeta' appellanti sakemm dam imsiefer19 u kif irritorna mis-safar huwa mar ghax-xoghol fejn sab lil Joseph Fava Cassar jilqghu u qallu "Tersaqlix aktar 'il hawn20". Dwar dan l-episodju l-ufficjal tas-sigurta' tas-socjeta'' appellanti Mario Ferando xehed21 li dakinhar li rritorna ghax-xoghol l-appellat kien liebes l-uniformi u gie msejjah mid- direttur Joseph Fava Cassar li fil-prezenza tieghu qallu lil Damon, "Inti hekk taghmel? qallu 'Tista' tmur, issa nitkellmu bl-avukat' u f'dak il-punt il-konvenut staqsih u qallu 'Jigifieri jien nista' nitlaq?", qallu "Iva, mbaghad nitkellmu bl-Avukat." F'dak il-punt il-konvenut dar u telaq." xv. Fit-8 ta' Lulju 2016 ukoll, is-socjeta'' appellanti issottomettiet il-formola tat-terminazzjoni ta' mpjieg tal-appellat lill-awtorita' kompetenti22. Originarjament hija ndikat zewg ragunijiet ghat-terminazzjoni tal-impjieg tal-appellat, u cioe' rizenja ghax ma rrapurtax ghax-xoghol u rizenja ghax abbanduna l-post tax-xoghol. Madankollu wara skambju ta' korrispondenza mal- awtorita'23 - li min-naha taghha nfurmat lis-socjeta' appellanti li sabiex tigi processata l-formola kellha tinghata biss raguni wahda ta' terminazzjoni ta' mpjieg u mhux tnejn - fit-13 ta' Lulju24 s-socjeta' appellanti ndikat li t-terminazzjoni kellha titqies li saret ghax l-appellat ma rrapurtax ghax-xoghol. Din il-formola giet processata b'success mill-awtorita' sal-21 ta' Lulju 201625. Ma jirrizultax li l-formola in kwistjoni qatt giet ffirmata mill-appellat; xvi. Fil-15 ta' Lulju 2016 is-socjeta' appellanti baghtet ittra ohra lill-appellat26 fejn interpellatu sabiex fi zmien hamest ijiem mid-data tal-ittra jhallasha s-somma ta' €1924.03 rapprezentanti nofs il-paga illi kien ikun intitolat ghaliha kieku wettaq il-kuntratt t'impjieg tieghu ghall-perjodu shih. Huwa gie nfurmat ukoll li s-socjeta'’ appellanti kienet diga’ hadet hsieb li tiddepozita ghand l-avukat ta’ fiducja taghha s-somma ta’ €1,260.49 permezz ta’ cekk li tirraprezenta bilanc ta’ paga, bonus u leave spettanti lilu skont il-ligi27. Intqal lill-appellat li huwa seta’ jaghzel li ssir tpacija billi jhallas id-differenza li kien fadal bejn iz-zewg ammonti. Fin-nuqqas, il-kumpanija kienet ser tipprocedi kontra l-appellat bi proceduri ohra legali fir- rigward tal-ammont mitlub minnha. Ghal darb ohra, kopja ta’ din l-ittra ntbaghatet lid- Dipartiment responsabbli għall-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali; xvii. Fit-22 ta’ Lulju 2016 l-appellat gabar ic-cekk dovut lilu ghas-somma ta’ €1,260.49 u ddikjara li dan kien qed isir ghas-saldu u in totali sodisfazzjon ta’ dak kollu dovut lilu mis- socjeta’’ appellanti28; 20 Fol 59. Fil-5 ta' Settembru 2016 is-socjeta'' appellanti prezentat ittra ufficjali a tenur tal- artikolu 166A tal-Kap 12 fir-rigward tas-somma pretiza minnha ta' €1924.0329. Ammont li jkopri nofs il-paga ghall-perjodu bejn is-16 ta' Lulju u 16 ta' Settembru, 2016; xix. L-appellat irrespinga tali pretensjoni permezz ta' ittra ufficjali datata 19 ta' Settembru 201630; xx. Bhala fatt, u skont il-kuntratt tal-impjieg tieghu, fil-mument tat-terminazzjoni tal-impjieg tieghu l-appellat kien fadallu jahdem sal-10 ta' Dicembru 2016 li kieku kompla bil-kuntratt tax-xoghol. L-azzjoni odjerna skattat minn dak li jipprovdi l-artikolu 36 (12) tal-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali (Kap 452 tal-Ligijiet ta' Malta) li jghid hekk – "Impjegat li jitlaq mis-servizz tal-prinċipal tiegħu qabel iż-żmien speċifikat fil-kuntratt ta' servizz għandu jħallas lill-prinċipal tiegħu somma li tkun daqs nofs il-paga kollha li għaliha huwa kien ikollu jedd kieku huwa baqa' fis-servizz għall-bqija taż- żmien hekk espressament miftiehem: Iżda f'dan is-subartikolu u fis-subartikoli (8), (9), (10) u (11), ir-riferenzi għal "paga kollha" u "paga" għandhom ifissru l-paga li titħallas lil persuna impjegata minn jew f'isem il-prinċipal, esklużi kull rimunerazzjoni għal sahra, kull forma ta' bonus, kull allowance, u rimunerazzjoni mod ieħor milli bi flus u kummissjonijiet." Konsiderazzjoni. Is-socjeta' appellanti bdiet dawn il-proceduri sabiex tirkupra minghand l-appellat il-hlas kontemplat fl-artikolu 36 (12) tal-Kap 452 peress li fil-fehma taghha l-appellat kien abbanduna l-impjieg tieghu meta huwa ma rraportax ghax-xoghol ghal diversi granet li fihom huwa qabad u siefer minghajr ma kellu l-awtorizzazzjoni mehtiega skont il-policies tal-kumpanija. L-appellat jikkontendi li huwa m'ghandu jaghti xejn ghax kienet is-socjeta' appellanti li keccietu mix-xoghol minghajr raguni valida. It-Tribunal ikkonkluda li l-kaz odjern ma jistax jitqies bhala wiehed ta' terminazzjoni da parti tal-appellat li jaghti lok ghall-kundanna ghall-hlas tal-penali mitluba, imma ta' tkeccija b'decizjoni tas-socjeta' attrici. Fit-Tribunal l-appellat argumenta li kien tkecca ngustament mix-xoghol u li ma kienx minnu li abbanduna x-xoghol. Kwistjoni dwar allegata tkeccija ngusta hi materja li trid tigi determinata mit-Tribunal Industrijali. Min-naha tal-principal hu evidenti li kkunsidra li l-impjegat abbanduna x-xoghol, fis-sens li kien hu li telaq mill-impieg. Hu fatt li l-appellat ma ppropona l-ebda proceduri quddiem it-Tribunal Industrijali. Pero' b'daqhsekk ma jfissirx li huwa kien irrizenja mill-impieg tieghu jew li accetta dak li kien qieghed isostni l-principal. Mill-provi ma rrizultax li l-attrici kellha policy li tghid kemm huma l-granet ta' assenza minghajr awtorizazzjoni li jwassluha sabiex tikkonkludi li impjegat abbanduna x-xoghol. Fil-fehma tal-qorti dan kien kaz ta' unauthorized absence mix-xoghol. M'hemmx provi li jwasslu lill-qorti biex tikkonkludi li l-impjegat kellu l-intenzjoni li ma jirritornax lura ghax- xoghol. Il-konvenut kien applika ghal-leave bejn l-1 u t-8 ta' Lulju, 2016, liema talba giet rifjutata darbtejn. Fil-fatt jirrizulta li bejn l-4 u t-8 ta' Lulju, 2016 l-appellat ma marx xoghol, u fid-9 ta' Lulju, 2016 mar ix-xoghol liebes l-uniformi. Cirkostanza li anzi turi li l-impjegat ma kellux l-intenzjoni li jitlaq mis-servizz tal-principal. Huwa minnu li l-appellanti kienet baghtet l-avviz "Termination of Employment Form" li biha principal jaghti avviz lil Jobsplus li l-impieg kien itterminat. F'dan il-kaz ir-raguni li nghatat kienet rizenja minhabba li l-konvenut ma rrapportax ghax-xoghol u abbanduna l-post tax- xoghol. Il-fatt li l-appellat ma kkontestax dak l-avviz ma jfissirx li kien accetta dak li l-principal iddikjara unilateralment fl-avviz. L-appellanti qalet li l-appellat kellu hmistax-il jum biex jikkontesta l-avviz, minghajr ma ghamlet riferenza ghad-disposizzjoni tal-ligi. Inoltre, lanqas ma jirrizulta li l-konvenut iffirma dak l-avviz. Li kieku kien qieghed jaqbel ma' dak li ddikjara l- principal, l-appellat kien jiffirma. Avviz li jidher li gie emendat minhabba li l-awtorita riedet li tinghata raguni wahda biss ghat-terminazzjoni ta' impjieg. Hu minnu wkoll li l-attrici baghtet ittra lill-konvenut datata 8 ta' Lulju, 2016 fejn infurmatu li peress li ma rraportax ghax-xoghol bejn l-4 u t-8 ta' Lulju, 2016, ".… Il-kumpannija ma ghandhiex alternattiva ohra ghajr ghal dik illi tinterpreta n-nuqqas tieghek illi tirrapporta ghax-xoghol b'dan il-mod ripetut bhala abbandun da parti tieghek ta' xogholok; u konsegwentement l-impieg tieghek mal-kumpannija qed jitqies illi gie tterminat minnek b'rizultat ta' tali abbandun b'effett mis-7 ta' Lulju, 2016". Ghall-qorti hu evidenti li l-appellat m'accettax din il-posizzjoni li ha l-principal, tant li meta gie nterpellat ihallas nofs il-paga, irrifjuta. Mhemm l-ebda prova li tista' twassal lill-qorti biex tikkonkludi li l-impjegat accetta li b'dak li aghmel kien irrizenja mill-impieg. Tant hu hekk li meta l-attrici nterpellatu biex ihallas is-somma ta' €1,924.04 (ara ittra ufficjali prezentata fil-15 ta' Settembru, 2016), il-konvenut ikkontesta tali pretensjoni (ara ittra ufficjali prezentata fid-19 ta' Settembru, 2016). Veru wkoll li l-appellat ma pproponiex proceduri biex jithallas nofs il- paga li kien jircievi li kieku baqa' impjegat. Pero' b'daqshekk ma jfissirx li accetta li kien hu li Kieku ried il-konvenut kellu rimedju li tatih il-ligi jekk ippretenda li l-principal keccieh ingustament. Madankollu, il-fatt li m'uzax dak ir-rimedju ma jfissirx li rrikonoxxa li kienu hu li rrizenja. Din hi biss konkluzjoni tal-principal, li hi ghal kollox ingustifikata. Fic-cirkostanzi l-qorti ma tistax tasal ghall-konkluzjoni li sa minn qabel giet prezentata l-kawza, il-konvenut kien accetta li huwa rrizenja mill-impieg tieghu. M'hemm l-ebda prova li fil-perjodu ta' assenza mix-xoghol, il-principal ipprova jaghmel kuntatt mal-konvenut. Evidentement, kien jaf li l-konvenut aghmel ta rasu u xorta ha l-leave ghalkemm mhux awtorizzat. Fil-fehma tal-qorti dan kien semplici kaz ta' impjegat li aghmel ta' rasu u ha unauthorized leave. B'daqshekk ma jfissirx li l-impjegat telaq mis-servizz tal-principal tieghu. Ovvjament f'dawk ic-cirkostanzi, il-principal kellu kull dritt li jiehu passi dixxiplinari kontra l-impjegat. Pero' b'daqshekk il-principal ma kellu l-ebda jedd li jiddeciedi li l-assenza tal- konvenut kienet tfisser li rrizenja mix-xoghol. Dan iktar u iktar meta fil-kuntratt ta' impieg mhemmx klawzola li per ezempju tistipula n-numru ta' granet ta' assenza mhux awtorizzata li jfissru abbadun tax-xoghol, u wisq inqas ma rrizulta li l-impjegati kienu nfurmati b'xi policy simili. Ghal dawn il-motivi tichad l-appell bl-ispejjez kontra s-socjeta' appellanti. Vera kopja