Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali Maġistrat Dr. Donatella M. Sankoh Scotto LL.D., Maġ. Illum, 13 ta' Lulju, 2021 Il-Pulizija (Spettur Christina Farrugia Gillibrand) -vs- Joseph Ferrito, detentur tal-Karta tal-Identita` numru 633568(M) Il-Qorti, Rat l-imputazzjoni miġjuba fil-konfront tal-imputat Joseph Ferrito u ċioe` talli: F'dawn il-Gżejjer u ċioè nhar is-17 t'Awwissu, 2019, ġewwa Ħad-Dingli: Mingħajr il-ħsieb li jisraq jew jagħmel ħsara kontra l-liġi iżda biss biex jeżerċita jedd li jippretendi li għandu, ġiegħel bl-awtorita tiegħu innifsu lil xiħadd iħallas dejn jew jesegwixxi obbligazzjoni tkun li tkun jew fixkel lil Patrick Akakios fil-pussess ta' ħwejjġu b'xi mod ieħor kontra l-liġi jew indaħal fi ħwejjeġ ħaddieħor u lil HSBC Bank Malta plc. Rat l-atti u d-dokumenti kollha. Semghet it-trattazzjoni. Ikkunsidrat, L-imputat hu addebitat bir-reat ta' raggion fattasi, li dwaru l-espert mahtur mill- Qorti il-Perit Dr. Robert Hibbs ghamel studju funditus fir-relazzjoni minn tieghu.1 Mill-atti jirrizulta minghajr dubbju li l-kwerelant Patrick Akakios kellu l-pussess materjali tal-bicca art maghrufa bhala 'ir-raba tal-palazz tal-Wardija'. Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il- Pulizija vs Denise Runza fejn dik il-Qorti qalet hekk:2 "...… kwistjonijiet dwar titolu ma jistghux ikollhom effett sabiex tigi stabbilita jew eskluza ir-reita'. Dan ghaliex dak li trid tindaga il-Qorti huwa jekk kienx jezisti stat ta' fatt li gie mibdul unilateralment minn parti wahda tant illi l-vittma ta' dan ir-reat tigi ipprivata mill-uzu jew tgawdija ta'l-oggett li kien fil-pussess taghha qabel dak l-att spoljattiv...… Illi l-elementi tar-reat in dizamina gew migbura mill-Ewwel Qorti fid-decizjoni taghha, liema esposizzjoni tad-dritt hija dettaljata tant illi din il-Qorti ma ghandha ghalfejn izzid xejn iktar fir- rigward. Jigi osservat biss illi: "Din il-Qorti tibda biex tghid li r-reat kontemplat fl-Artikolu 85 tal-Kodici Kriminali ma hux intiz biex jissostitwixxi l-azzjonijiet rivendikatorji jew xort'ohra li bihom dak li jkun jikseb ir-rikonoxximent tad-drittijiet tieghu fi jew fuq proprjeta`, mobbli jew immobbli. L-Artikolu 85 huwa intiz biex dak li jkun ma jiehux il-ligi b'idejh, u ghalhekk l-iskop wara din id-disposizzjoni – bhad-disposizzjonijiet fil-kamp civili dwar l-actio spolii – huwa li tipprotegi l-istatus quo.3".… "Ghall-finijiet tar-reat ta' ragion fattasi 'il-pussess materjali, jew detenzjoni, hu sufficjenti ghall- avverament tal-ipotesi tal-ligi' (ara appell kriminali Il-Pulizija vs George Ellis, 16 ta' Lulju 1958 – Vol. Min ikollu oggett misluf lilu ghat-tgawdija tieghu ghandu l-pussess materjali ta' dak l-oggett. Taht l-artikolu 85 tal-Kodici Kriminali ma hemm ebda bzonn li jigi ippruvat xi element ta' pussess aktar sostanzjali minn hekk.4"[emfazi tal-Qorti] Issir riferenza ukoll ghas-sentenza Il-Pulizija vs Eileen Archer:5 Illi din l-azzjoni bazata fuq l-Artikolu 85 tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta hija speci ta' zona grigja bejn il-kamp civili u dak kriminali , tant li Sir Andrew Scicluna Bartoli meta kien qed jigi abbozzat il-Kodici Penali Malti kien osserva fir-Rapport tieghu fir-rigward li :- II) Illi l-elementi tar-reat in dizamina gew magisterjalment migbura fid-definizzjoni analitika moghtija mill-Imhallef W. Cakmak fis-sentenza ta' din il-Qorti fil-kawza " Il-Pulizija vs. Giuseppe Aldahmany et. " 14.10.1944 , Vol.XXXII - IV , p.768) u dawn jinkludu :- a) att estern li jimpedixxi persuna ohra minn dritt li hija tgawdi, u li jkun sar bid-dissens esplicitu jew implicitu ta' dik il-persuna; b) l-imputat irid jemmen li qed jagixxi bi dritt; c) ix-xjenza tal-imputat li qed jiehu b'idejh dak li suppost jiehu tramite l-process legali; d) li l-att ma jinkwadrax ruhu f'reat aktar gravi . Illi kif dejjem gie ritenut element importanti kostituttiv ta' dar-reat hu dak intenzjonali fis-sens li l- agir ta' dak li jkun irid ikun maghmul bil-hsieb li hu qed jezercita dritt li jahseb li ghandu ghad- distinzjoni mir-reati ta' serq jew danni volontarji fuq proprjeta' ta' haddiehor per ezempju. Ghalhekk hemm bzonn li issir indagni fuq il-movent li jkun wassal lill-persuna li ikkommettiet dar- reat biex taghmel dak li ghamlet . L-element materjali invece jikkonsisti filli wiehed jippriva persuna ohra minn xi dritt fuq haga li ghandu id-dgawdija taghha. Ir-reat ma jissussistix meta l-att materjali jikkonsisti fir-retenzjoni ta' pussess li dak li jkun gja ikollu. Hemm bzonn li jkun hemm att pozittiv li jippriva lit-terz, jew ifixklu fil-pussess tal-haga ghax kif jghid il-CARRARA (Prog. Il-Qorti tal-Magistrati (Malta) fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Emanuel Morana iddikjarat kif gej:6 Fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Georgina Sammut Badidova, deciza fis-7 ta' Jannar 1998, il-Qorti tal- Appell Kriminali (Sede Inferjuri) qalet hekk: "[F]il-ligi taghna r-reat ta' ragion fattasi mhux meqjus bhala delitt kontra l-proprjeta' izda bhala delitt kontra l-amministrazzjoni tal-gustizzja u amministrazzjonijiet pubblici ohra". Illi l-Qorti tinnota li huwa ormai stabbilit li l-elementi kostitutivi tar-reat ta' ragion fattasi, huma erbgha, u cioe: "(1) att estern li jispolja lil xi hadd iehor minn haga li jkun qieghed igawdi, liema att ikun ezegwit kontra l-opposizzjoni, espressa jew presunta, ta' dan il-hadd iehor; (2) il-kredenza li l-att qieghed isir b'ezercizzju ta' dritt; Hu risaput - u dan, del resto, johrog mill-istess definizzjoni tar-reat in dizamina - li l-istess att materjali jista' jaghti lok ghar-reat ta' ragion fattasi jew ghal reat iehor (hsara volontarja, serq), u jekk ikunx hemm dana r-reat ta' ragion fattasi jew xi reat iehor ikun jiddependi mill-intenzjoni tal- agent. Hu rrelevanti jekk dina l-intenzjoni tikkwalifikax bhala intenzjoni specifika jew intenzjoni generika".7 Ovvjament huwa sufficjenti li jikkonkorru l-ewwel tliet elementi. Ghall-finijiet tar-reat ta' ragion fattasi huwa bizzejjed xi forma ta' pussess. Il-kwerelanti xehdu quddiem l-espert tal-Qorti: 1.1 Dak li ssolleva Dr Patrick Akakios jista' jingabar sintetikament f'dan li gej: Huwa flimkien ma' l-ex mara tieghu kienu xtraw il-fond 'konsistenti minn zewgt idjar li jmissu flimkien (parti kien jisimha San Anton u parti John's House maghrufa wkoll bhala l-palazz tat-telgha tal-Wardija)' flimkien ma' l-art tal-madwar lura fis-sena 1995.. Din l-art kienet bil- pussess vakanti u kellha zewg gates. L-artijiet kienu jintuzaw ghat- tkabbir tas-silla kif ukoll ghaz-zamma taz-zwiemel. Fis-sena 2009, Brittania Financial Servicces u l-HSBC saru proprjetarji ta' 'hafna mill-bini' (mhux kollu) kif ukoll dawk il-partijiet fid-Dok PS29513934. Spiteri esebixxa murija bl-ahmar dikjarazzjoni ta' Dr Eric Vella Szijj ghan-nom tal-HSBC markata Dokument PS39856800 li tghid li l-HSBC kien akkwista l- proprjeta' u dan qatt ma ta dritt lil Joseph Ferrito juza parti minn din l-art. Dr Patick Akakios ippreciza li l-problemi nqalghu fis-17 ta' Awwissu 2019 ghaliex tfacca Joseph Ferrito u dan qal lil Malcolm Cachia Zammit (ID373682M) u liz-zijiet tieghu, cioe' Joseph Cachia Zammit Raymond Cachia Zammit (ID279566M) li kienu qed jahdmu fuq il-post biex jitilqu minn hemm ghax l-art hi tieghu. Kien f'dan il-punt li saret il-kwerela. Madankollu, Dr Patrick Akakios indika li sas-sena 2014, hu kien imur fuq il-post 'xi drabi' u sab 'il-gate t'isfel tal-injam imkissra jew il-katnazz imkisser'. Fl-2018, Spiteri jghid ukoll li 'kemm il- gate ta' fuq u t'isfel, wahda giet misruqa u l-ohra mkissra'. Jghid li wara Jannar 2018, huwa acceda l-art 'kemm -il darba' u sab 'il- gate tal-HSBC kienet misruqa u mnehhija, gate li kellha wisgha ta' 8 metri u l-gate t'isfel kienet imserrha u kont sibt zewg karozzi bla licenzji, wahda hi-up u l-ohra vann, f'dik l-art'. Jghid ukoll li f'Awwissu 2019, Joseph Ferrito kien qallu li huwa (Ferrito) 'kien jista' jahdem l-art kollha'. Spiteri jzid jghid li 'wara s-sena (Dok 2015 Ferrito baqa' jdahhal PS17151683), 2017 (Dok PS62588811) u fl-2018 (Dok PS02920940). F'dawn l-ahhar cedoli, Ferrito baqa' jinkludi r- raba ta' wara l-palazz tat-telgha tal-Wardija minghajr permess. Id-deskrizzjoni 'ir-raba tal-palazz tal-Wardija' hi l-art in disamina.' 1.2 Malcolm Cachia Zammit u Raymond Cachia Zammit ikkorrobraw dak li qal Dr Patrick Akakios fis-sens li f'xi zmien wara Awwissu 2019, Joseph Ferrito kien qallhom sabiex ma jkomplux iwettqu x- xoghol li kien inkarighom bih Dr Akakios ghax l-art kien tieghu (ta' Ferrito); 8..… 1.6 Dr Eric Vella Szijj jghid li l-HSBC qatt ma ta kirja agrikola lil Joseph Ferrito. Madankollu, Dr Vella Szijj jghid ukoll 'ahna ma konna nafu b'hadd li kien qed jippretendi xi titolu hlief Foresight fuq il-partijiet li s'issa ghadna m'akkwistajniex u ahna li xtrajna dawk l-artijiet. F'ghaxar snin, qatt ma ltqajna mas-Sur Ferrito. M'ghamilniex ricerki biex naraw jekk f’din l-art kienx hemm xi gabillott registrat.’9; Ikkunsidrat, Fuq skorta tal-gurisprudenza citata aktar il-fuq u fir-relazzjoni tal-espert perit Hibbs, ghall-finijiet tar-reat ta' ragion fattasi huwa bizzejjed li l-kwerelant kellu xi forma ta' pussess. Minn dokumentazzjoni esebita mill-kwerelanti quddiem il-Perit Hibbs, u stranament mill-imputat meta xehed viva voce, jirrizulta li l-kwerelant ukoll kellu l-pussess tal-medda art in kwistjoni. Ghalkemm jista' jinghad li l-imputat Ferrito wkoll kellu l-pussess tal-art li kienet ghandu bi qbiela, ghall-finijiet ta' din il-kawza, kull ma jinhtieg hu li jigi pruvat li l-kwerelant Akakios kellu l-pussess u dan il-pussess gie mxekkel bl-agir ta' Ferrito. Dan jirrizulta mix-xhieda anke tal-haddiema moghtija quddiem il-Perit Arkitett Dr. Hibbs. Issa l-fatt li Ferrito jista' jkun li kellu xi forma ta' pussess kellu, se mai, ikun rilevanti ghal kaz, illum deciz, Il-Pulizija vs Patrick Akakios. Ghaldaqstant galadarba l-kwerelant kellu l-pussess materjali tal-art, fl-ahjar ipotezi ghal Ferrito, dan kien kaz ta concurrent possession li xorta ma jintitolahx ifixxkel ko-possessur! Ikkunsidrati l-provi, din il-Qorti ma tistax ma ssibx qbil mal-konkluzzjoni milhuqa mill-Perit Dr. Hibbs fir-rigward: Ghakemm Ferrito baqa' ma xehedx f'dawn il-proceduri, huwa dezunt li l-agir tieghu li jwaqqaf lil Malcolm Cachia Zammit u Raymond Cachia Zammit milli jkomplu jaghmlu x-xoghol li ordnalhom Spiteri kien magħmul bil-ħsieb li hu qed jeżerċita dritt li jaħseb li għandu peress li huwa ppretenda li ghandu titolu (qua inkwilin li kien jiddepozita c-cedoli l-Qorti) fuq l-art in mertu. Jirrizulta pero' li minflok ma fittex il-Qorti biex jiehu r-ragun, Ferrito qabad u ha l-ligi b'idejh.10 Ikkunsidrata x-xhieda tal-imputat quddiem il-Qorti, u senjatament dak li pprezenta bhala dokumentazzjoni11 ma jbiddel xejn mill-konkluzzjoni ghaqlija li wasal ghaliha Dr. Robert Hibbs, anzi bid-dokument datat is-27 t'Ottubru, 1997, l-imputat sahhah il-kaz tal-prosekuzzjoni. Ghalhekk l-imputazzjoni giet ppruvata sal-grad rikejst. Ghal dawn il-mottivi, il-Qorti wara li rat l-artikolu 85 tal-Kodici Kriminali, issib lill-imputat hati tal-imputazzjoni migjuba kontra tieghu u tikkundannah ghall- hlas ta' multa ta' €700. Finalment b'applikazzjoni ta' l-artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta qeghda tordna lill-imputat ihallas l-ammont ta' €771.18 rapprezentanti l- ispejjez peritali. Tordna li kemm il-darba dawn il-proceduri isiru res judicata, ghandu jigi ritornat lill-imputat il-ktieb tal-kera esebit minnu.12 Dr. Donatella M. Sankoh Scotto LL.D., Mag.