QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) BĦALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI Maġistrat Dr. Joseph Graham B.A. (Legal & Int. Każ Numru: 19/2018 Illum 9 ta' Lulju 2021 Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-imputat Juanito Sghendo, ta' ħamsa u għoxrin (25) sena, iben Pedro Juan u Pauline nee' Montague, imwieled L-Għasri, Malta nhar is-26 ta' Mejju 1993, residenti fil-fond 12, Sqaq id-Duluri, Numru 1, Iż-Żejtun, Malta u detentur tal-karta tal- identita' bin-numru 836311(M), akkużat talli fil-lejl tas-26 ta' Awwissu 2018 f'xi ħin bejn 8.00p.m. u 10.00p.m. minn ġewwa residenza bl-isem ta' 'St. Joseph', Triq il-Knisja, Ħal Ghaxaq, Għawdex u/jew f'dawn il-Gżejjer; Ikkometta serq ta' flus kontanti li valur tagħhom jaqbeż aktar minn mitejn u tnejn u tletin ewro u erbgħa u disgħin ċenteżmu (€232.94) iżda inqas minn elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin ewro u sebgħa u tletin ċenteżmu (€2,329.37), għad-dannu ta' Carmel Asciak u l-familja tiegħu, liema serq huwa aggravat bil- ħin, bil-mezz, bil-lok u bil-persuna; fl-istess data, ħin, lok u ċirkustanzi volontarjament ħassar jew għarraq ħwejjeġ ħaddieħor, mobbli jew immobbli għad-dannu ta' Carmel Asciak u l-familja tiegħu, liema ħsara hija iżjed minn mitejn u ħamsin ewro (€250); U aktar talli fl-istess data, ħin, lok u ċirkostanzi laqa' għandu jew xtrara ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq jew akkwistati b'reat, u xjentement, b'kull mod, indaħal biex ibiegħhom jew imexxihom; U aktar talli fl-istess data, ħin, lok u ċirkustanzi rrenda ruħu reċediv ai termini tal-Artikoli 49, 50 u 289 tal-Kapitolu 9; Rat in-nota tal-Avukat Ġenerali (a fol. 423 u 424) datata 2 ta' Lulju 2019 li permezz tagħha bagħat lill-imputat Juanito Sghendo biex jiġi ġġudikat minn din il-Qorti Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali kif maħsub taħt: (g), 270, 278 (1) (2) (3), 279 (a), 280 (1) (2), 281 (a) (b), 284 u 285 tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; (2) fl-Artikolu 325 (1) (b) (c) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (3) fl-Artikolu 334 (a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta b'referenza għall-artikolu 279 (a) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; (4) fl-Artikoli 31, 49, 50 u 289 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; (5) fl-Artikoli 532A, 532B u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; (6) fl-Artikoli 412C, 382A, 383, 384, 385 u 386 tal-Kapitolu 9 tal- (7) fl-Artikoli 7, 8, 15A, 16, 17, 19, 20, 22, 23 u 31 tal-Kapitolu 9 tal- Liġijiet ta' Malta; Liġijiet ta' Malta; Rat illi, waqt l-udjenza tad-29 ta' Jannar 2020 (a fol. 455), ġew moqrija l- Artikoli mibgħuta mill-Avukat Ġenerali fit-2 ta' Lulju 2019, u f'liema seduta l-imputat Juanito Sghendo iddikjara li ma kellux oġġezzjoni li l- każ tiegħu jiġi trattat u deċiż minn din il-Qorti bi proċedura sommarja. Rat illi, waqt is-seduta tad-29 ta' Jannar 2020, il-Prosekuzzjoni ddikjarat li ma kellhiex aktar provi xi tressaq f'dan il-każ u b'hekk għalqet il-provi tagħha; Rat in-Nota tal-imputat Juanito Sghendo tad-19 ta' April 2021 fejn l-istess li kellux aktar provi xi konsegwentement talab lill-Qorti sabiex tikkonċedi żmien lill-partijiet sabiex jippreżentaw is-Sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub; Rat id-digriet tagħha tal-20 ta' April 2021 fejn l-istess Qorti laqgħet it- talba tal-imputat biex din il-kawża tmur għas-sentenza u tat żmien lill- Prosekuzzjoni u lid-difiża sabiex jippreżentaw is-Sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub; Rat illi fl-4 ta' Ġunju 2021 il-Prosekuzzjoni ppreżentat is-Sottomissjonijiet tagħha bil-miktub; Rat illi d-difiża ppreżentat is-Sottomissjonijiet tagħha bil-miktub fil-21 ta' Rat l-atti kollha ta' dan il-proċediment u d-dokumenti esebiti. Ġunju 2021; Ikkunsidrat: KUNSIDERAZZJONIJIET ĠENERALI Apprezzament tax-xhieda1 L-akbar sfida li jkollu kull Ġudikant hi li huwa jkun jixtieq dejjem jasal li jiskopri l-verita' storika. Dan peress li l-evidenza li jkollu quddiemu dejjem neċessarjament iwassluh għall-dik il-verita'. Xhud jista' jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid kif ukoll fil-gideb li jista' jkun qiegħed jgħid. U huwa għalhekk li jeżisti wkoll ir-reat ta' sperġur għaliex il-Qrati mhux dejjem ikunu f'qagħda li jikxfu l-verita' storika mit-testimonjanza tax-xhieda li jixhdu quddiemhom. U f'kull każ, il- Qorti ma għandhiex il-fakulta' u s-setgħa li tidħol fil-profondita' tal- moħħ, qalb u kuxjenza tax-xhud li jkun xehed quddiemha b'mod li tkun 1 Ara spjega dettaljata tal-Imħallef Aaron Borg Sapiano fl-Appell Kriminali numru 237/2017 Il-Pulizija vs Massimo Vella Bardon deċiż 6 ta' Frar 2020 tista' tistabbilixxi ċ-ċertezza assoluta ta' dak li jkun qed jaħseb u jgħid billi taqralu moħħu u qalbu. Mill-banda l-oħra l-evidenza indiretta, dik li tistrieħ prinċipalment fuq iċ-ċirkostanzi u li tkun bażata fuq l-analiżi taċ-ċirkostanzi partikolari tal- każ, għalkemm mhix giddieba, tista' tkun qarrieqa. Huwa għalhekk li il-Qrati dejjem straħu fuq il-massima li biex ċirkostanzjali ta' sejbien ta' ħtija, din inevitabbilment univoka. Cioe' li tipponta biss u esklussivament lejn direzzjoni waħda biss. U xejn ħliefha. Għax altrimenti, din it-tip ta' evidenza tista' tiżvija lill-Ġudikant mir-riċerka tiegħu tal-verita'. Il-Liġi penali ma teħtieġx li biex persuna tiġi misjuba ħatja tkun trid tiġi stabbilita s-suffiċjenza probatorja taċ-ċertezza assoluta, u dan għaliex Qorti rari ħafna tista' tkun konfrontata b'dan il-livell ta' prova. Fil-Liġi Maltija, bħal dawk li jsegwu l-proċedura penali mnissla mis-sistema Anglo-Sassoni, huwa biżżejjed li Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tkun konvinta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni mill-provi mressqa mill-Prosekuzzjoni, u li ma jkunux ġew newtralizzati fuq bażi ta' probabbilta' mid-Difiża, sabiex tkun tista' ssib ħtija. Dawn il-provi pero' jridu qabel xejn ikunu jirrispettaw ir-regoli stabbiliti tal-evidenza fi proċedimenti penali, cioe' l-Law of Evidence. Jekk dawk il-provi jikkonsistu prinċipalment fuq il-verżjoni ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sa' dak il-grad ta' prova, jekk dak ix-xhud ikun ġie emnut, in kwantu f'din l-eventwalita', din ix- xhieda ssir biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie ppruvat minn żewġ xhieda jew aktar u tkun tista' ssib ħtija fl-akkużat. Iżda jekk mill-banda l-oħra Qorti tkun teħtieġ prova teknika jew xjentifika u għalhekk tkun teħtieġ ħila jew sengħa speċjali, tkun teħtieġ li tiġi magħmula perizja minn persuni kwalifikati fil-qasam partikolari li tkun tolqot dik il-prova. Fis-sistema penali Malti, mhux ammess li tiġi Il-periti nominati mill-Qorti, jitħarrku bħal xhieda oħra, u huma mistennija li fl-aħħar tal-perizja tagħhom jipproduċu rapport, bil-fomm jew bil-miktub, lill-Qorti ħatrithom. Dawn ix-xhieda esperti jistgħu jixhdu dwar il-fatti u ċirkostanzi mistħarrġa minnhom u li fuqhom ikunu bbażaw ir-rapport tagħhom. Konsegwentement, a differenza ta' xhieda oħra, jistgħu jesprimu opinjoni fuq il-materja teknika li għaliha huma jkunu ġew maħtura. Fil-qadi ta' din il-mansjoni, dawn ix-xhieda jridu jaħilfu r- rapport tagħhom u meta jixhdu huma jagħmlu dan bil-ġurament. Fattur ieħor importanti msemmi fil-Liġi Maltija huwa li meta dawn il- periti, matul ix-xogħol tagħhom ikunu ħadu informazzjoni mingħand persuni oħra fuq ċirkostanzi ta' fatt, dawn il-persuni għandhom jissemmew fir-rapport u jridu jiġi mismugħin fil-Qorti bħal kull xhud ieħor – dment pero' li l-perit ma jkunx semgħa lil dawn ix-xhieda hu stess u bil-ġurament skont dak imsemmi fl- artikoli 650(5) tal-Kodiċi Eċċezzjonalment pero', jekk il-Qorti tħoss il-ħtieġa li dawn ix- xhieda jinstemgħu xorta waħda tista' tordna li jinstemgħu quddiemha. Dan jista' jiġri wkoll fuq talba tal- imputat. Imbagħad, dik il-Qorti wara li tkun għarblet kemm l-evidenza ordinarja kif ukoll dik esperta, kemm dik diretta u kif ukoll dik indiretta, biex tkun tista' ssib ħtija fl-imputat, il-Qorti tkun trid tkun żgura moralment, sure bl-Ingliż u fis-sistema Legali Ingliż,2 li l-każ seħħ skont kif tkun qed tipprospetta l-Prosekuzzjoni in bażi għall-provi ammissibbli li jitressqu Il-grad ta' suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir- raġuni huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ fis-sistema Ġuridiku Malti sabiex Qorti ta' ġustizzja kriminali tkun tista' ssib persuna akkużata ħatja ta' reat. Huwa livell li ma' jeħtieġx iċ-ċertezza assoluta, iżda li huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbiltajiet. Fil-każ Ingliż Manning,3 Lord Borg Johnson stqarr hekk : u Paul Ziada jgħidu s-segwenti : Sabiex tara jekk dan il-livell ta' suffiċjenza probatorja ntlaħaqx din il- Qorti trid, inter alia, tara jekk u safejn persuna tkun qed tixhed is- sewwa bil-prinċipji provduti lilha fl-artikolu 637 tal-Kodiċi Kriminali. Jekk il-Qorti tqis li, applikati dawn il-prinċipji, xhud ikun qiegħed jixhed is-sewwa, allura tkun tista' toqgħod fuq dak li jkun qed jgħid jew fuq parti minn dak li jkun qed jgħid skont il-każ. Jispetta dejjem lil min ikun irid jiġġudika l-fatti jiddeċiedi jekk, applikati dawn il-prinċipji, jemminx xhud f'dak kollu li jkun qed jgħid jew safejn jemmen minn dak li jkun qed jgħid, u dan japplika wkoll meta x-xhud ikun xhud waħdieni tal- Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni, fuq is- sens komun u fuq il-buon sens, u fuq stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l-argumenti kollha li jkunu ġew imressqin mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li jwassal sabiex dak il- livell ta prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jkun jista' jingħad li ma ntlaħaqx u li allura, bħala konsegwenza, l-akkużat ikun irid jiġi dikjarat mhux ħati tal-akkużi miġjuba kontrih. Biss, kif intqal aktar 'il fuq, hija l-Liġi stess li, qabel xejn, tafda dan l- eżerċizzju f'idejn il-Qorti tal-Maġistrati, u dan peress li l-Qorti tal- Maġistrati tkun fl-aħjar qagħda tqis il-provi kollha għax tkun għexet personalment il-proċess quddiemha. Hija setgħet tara u tisma' lix- xhieda jixhdu quddiemha, inkluż setgħet tara u tisma' lill-imputat Dan l-eżerċizzju ta' analiżi tat-testimonjanza tax-xhieda huwa mħolli prinċipalment f'idejn il-Qorti tal-Maġistrati li tkun rat u semgħet dawn ix-xhieda quddiemha u għalhekk l-eżerċizzju tal-analiżi u apprezzament tal-provi mill-Qorti tal-Maġistrati stess huwa eżerċizzju importanti ħafna u għandu jingħata l-piż li jixraqlu. Kemm dan l-eżerċizzju tal-Qorti tal-Maġistrati huwa meħtieġ, joħroġ ukoll mill-ġurisprudenza Maltija, bħal fil-kawża Il-Pulizija vs Lorenzo Cutugno deċiża mill-Qorti Kriminali bħala Qorti tal-Appell deċiża nhar it-30 ta' Marzu 1963 mill-Imħallef William Spiteri Campbell fejn intqal is- segwenti : - Lanqas hu impressjonata bil-mod serju u sod li bih xehdet din Consiglia kif hemm rikordat fis-sentenza stess. Ma hemmx bżonn jinghad li l- komportament tax-xhud (demeanour) hu fattur importanti ta' kredibilita (ara Woods:, On Evidence, p. 505), u kien, ghalhekk, li inghad mill-Qrati Ingliżi segwiti anki mill-Qrati taghna, illi li sejjer jinghad, dawn iż-żewġ xhidiet li ma gewx bl-ebda mod żvalorizzati, u li jassodaw pjenament l-imputazzjoni. L-għodda biex tiddeċiedi Il-Ġudikant li jkun se jiddeċiedi kif se jagħżel is-sikrana mill-qamħ? tweġiba nsibuha f'deċiżjonijiet li taw il-Qrati tagħna: Il-Gudikant għandu jezamina bir-reqqa l-provi rilevanti li jkollu quddiemu u mbagħad jiddeciedi l-kawza abbazi tal-ligi applikabbli, tal- gurisprudenza, u tal-provi li fl-opinjoni tiegħu huma konsistenti, konvincenti u korroboranti.5 F'deċizjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali mogħtija fit-23 ta' Jannar, 2007 fil-każ Il-Pulizija vs Charles Greenaway l-Imħallef Giannino Falzon Wintrup Corso kkummenta dwar meta jkun hemm diskrepanzi fix-xhieda: Din il-Qorti kellha okkazjoni tisma' x-xhieda u – ħlief forsi għal ftit ecitament li jħossu xi xhieda meta jsibu ruħhom fl-ambjent ta' awla tal-Qorti, ukoll jekk ikunu familjari ma' dak l-ambjent iżda jkunu qegħdin jixhdu in rebus suis, u aktar meta jkunu qegħdin jirrakkontaw episodju li għalihom kien trawmatiku – ma rat xejn "nevrasteniku" jew isteriku fix-xhieda ta' John Vella Bardon. diskrepanzi żgħar bejn ix-xhieda ta' John Vella Bardon u dik tal- Avukat Irene Vella Bardon, li baqgħu għalkemm, kif jgħid l-appellant fir-rikors tiegħu, "żgur kellhom ħafna opportunitajiet li jitkellmu bejniethom dwar il-kaz u jfakkru lil xulxin x'gara dakinhar tal- 5 Appell Ċivili Numru. 140/1991/2 - Norbert Xerri v. Anthony Schembri Cachia et., deċiż fil-25 ta' April, 2008 mill-Prim Imħallef Vincent Mifsud Stivala u l-Imħallfin Joseph D. Griffin u Joseph A. Filletti. allegat incident", aktar milli sinjal illi x-xhieda ma tistax toqgħod fuqha huma sinjal illi x-xhieda ma kinitx orkestrata, u illi t-tnejn li ftakru u kienu onesti bizzejjed biex ma "jikkorregux" il-verzjonijiet biex igibuhom jaqblu ma' xulxin, għalkemm kellhom okkażjoni jagħmlu hekk u għalkemm setgħu jobsru illi d-diskrepanzi x'aktarx kien sejjer jaqbad magħhom l- appellant biex joħloq argument. Differenzi ta' dettal fil-mod kif xhud jara episodju trawmatiku huma ħaga normali u, sakemm fis-sostanza x-xhieda tkun taqbel, ma jfissrux illi dik ix-xhieda għandha tigi skartata. Artikolu 637 tal-Kapitolu 9 jipprovdi gwida ċara lill-Ġudikant kif għandu japprezza xhieda ta' xhud: id-deċiżjoni titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, jekk ix-xiehda għandhiex mis-sewwa konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix- xhieda hix imsaħħa minn xhieda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ. Il-Qorti qabel tgħaddi biex tanalizza l-imputazzjoni miġjuba kontra l- imputat tħoss li għandha tagħmel espożizzjoni dwar il-presumption of facts u l-provi ċirkostanzjali. Bhala eżempju ta' prova indizzjarja li minnha wieħed jista' jiġbed konklużjoni partikolari, l-istess awtur jagħti l-eżempju tad-drawwa ta' fatt: U fl-edizzjoni tal-2018 ta' Bonello Cortis jingħad hekk dwar preżunzjonijiet Ikkwotat mill-Prim Imħallef Vicent Begent fl-Appell Kriminali Inferjuri Il-Pulizija vs Louis Burlo’ Sammut Alessi deċiż 24 ta' April, 2002: Appell Nru 228/2001 8 ibid. p. 40. Huwa minnu li fl-Artikolu 638(2) tal-Kap. 9 ix-xhieda ta' xhud wieħed biss, jekk emmnut minn min għandu jiġġudika fuq il-fatt hija biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l- fatt ġie ppruvat minn żewġ xhieda jew aktar. Għalhekk jispetta lill-Qorti tara liema hija l-aktar xhieda kredibbli u vero simili fiċ-ċirkostanzi u dan a bażi tal-possibbilta'. Huwa veru wkoll li l-Qorti għandha tqis provi ċirkostanzjali jew indizzjarji sabiex tara jekk hemmx irbit bejn l-imputat Dan qed jingħad għaliex għalkemm huwa veru li fil- kamp penali l-provi indizzjarji ħafna drabi huma aktar importanti mill- provi diretti, pero' hu veru wkoll li provi indizzjarji jridu jiġu eżaminati b'aktar attenzjoni sabiex il-ġudikant jaċċerta ruħu li huma univoċi. Fil-fatt il-Qorti hawnhekk tagħmel referenza għal-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-ħmistax (15) ta' Ġunju, 1998 fil-kawŻa fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Jason Lee Vella James', fejn kien ġie ritenut li provi indizzji ċirkostanzjali għandhom ikunu univoċi, cioe' mhux Għandhom ikunu indizzji evidenti li jorbtu lill-akkużat mar- reati u ħadd iktar, anzi l-akkużat biss, li huma l-ħati u l-provi li jiġu mressqa, ikunu kompatibbli mal-presunzjoni tal-innoċenza tiegħu. għalhekk huwa importanti fl-isfond ta' dan il-każ li jiġi ppruvat li kien l- imputat biss li għamel dak li ġie akkużat bih u għalhekk il-Qorti sejra tikkunsidra kwalunkwe prova possibilment ċirkostanzjali li tista' torbot lill-imputat b'mod univoku bir-reati addebitati lilu. Fil-fatt kif ġie ritenut fis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sitta (6) ta' Mejju, 1961 fil-kawża fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Carmelo Wait', "Il-prova ndizzjarja ta' spiss hija l-ahjar prova talvolta hija tali li ipprova fatt bi precizjoni matematika." Illi huwa veru li fil-kamp penali, il-provi indizzjarji ħafna drabi huma aktar importanti mill-provi diretti. Hu veru wkoll li l-provi indizzjarji jridu jiġu eżaminati b'aktar attenzjoni sabiex wieħed jaċċerta ruħu li huma univoċi. Bonello Cortis jgħid: Illi din hija eżattament il-pożizzjoni hawn Malta, kif fil-fatt ġiet konfermata b'sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id- disgħa ta' Jannar, 1998 fil-kawża fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Emanuel Micallef Moreno Munoz il-Qorti tħoss u tgħid li provi ċirkostanzjali huma bħall-katina li tintrabat minn tarf għal tarf, b'sensiela ta' għoqiedi li jaqblu ma' xulxin u li flimkien iwasslu fl-istess direzzjoni12. 533 para 8-119 12 Il-Qorti fliet fid-dettal l-argumenti miġjuba fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Abdellah Coutts et mogħtija mill-Maġistrat Consuelo DiAmato Sheh Sinan fid-19 ta' Mejju 2014 IL-FATTI TAL-KAŻ KIF ĦAREG WAQT DAN IL-PROĊESS Fis-26 ta' Awwissu 2018, Carmel u Jane Asciak ħarġu minn darhom għall-ħabta tat-8.00p.m. u marru bil-karrozza tagħhom sa ħdejn il- fortizza ta' Tal-Pieta' fil-viċinanzi tal-knisja tal-Madonna ta' Lourdes. Id-dar tal-koppja tinsab fi Triq il-Knisja, fin-Nadur f'parti dejqa, ftit iktar 'il ġewwa lejn in-Nadur mir-roundabout impittra fl-art li hemm fejn jgħaddu Triq il-Knisja, Triq Rabat, Triq Ħanaq, u Triq Ħida. jitlaq mid-dar, Carmel Asciak nnota karrozza bajda, mudell sports, li kellha n-number plate jibda bl-ittri XII. Din il-karrozza niżlet mid- direzzjoni tal-Pjazza tan-Nadur lejn ir-roundabout, u daret mar- roundabout fid-direzzjoni tar-Ramla (Triq Ħanaq). Imma kif s-sewwieq (li l-parte civile għarfu bħala l-imputat Juanito Sghendo) qabad Triq Ħanaq, dan reġa' rriversja għal fuq ir-roundabout tant li nħolqot ftit konfużjoni fit-traffiku li kien għaddej, tant li fi kliemu "inġemgħu ftit karrozzi". oħra. Il-parte civile ra wkoll vettura oħra, ta' kuluru griż skur, tieqaf maġenb il-vettura XII, u ra lis-sewwieq ta' XII jkellem lis-sewwieq tal-vettura l- fid-direzzjoni tal-Knisja Parrokkjali, u dlonk innota l-vettura XII ssegwih. Din il-vettura baqgħet issegwih sakemm huwa saq tul in-Nadur kollu, u minn hemm niżel Triq l-Imġarr, għadda minn Għajnsielem u wasal ħdejn il-Knisja ta' Lourdes. Meta imbagħad l-parte civile rritornaw lura f'darhom għall-ħabta tal- 10p.m., sabu d-dar sgassata, u d-dar kollha mqallba. Xhud independenti li nzerta kien għaddej minn quddiem ir-residenza tal-parte civile, Roderick Vella, ra żewġ persuni ħerġin mid-dar tal-parte civile, li kienet kollha mixgħula u bil-bieb miftuħ. mar minn jeddu jirrapporta x'kien ra fl-Għassa tal-Pulizija meta sema' bis-serqa li kienu l-vittmi tagħha l-parte civile. Iktar tard, fi ftit ħin, il-Pulizija rnexxielhom jirrintraċċjaw din il-vettura, u rriżulta li n-numru tar-reġistrazzjoni tagħha huwa XII 707. Fil- kumpanija tal-persuna li kien qed isuq dik il-vettura, Juanito Sghendo, huma sabu lil Jonathan Mc Keon li kontra tiegħu għaddejjin proċeduri separati dwar l-istess serqa. Ipparkjata ħdejn il-vettura XII, il-Pulizija sabu wkoll vettura Peugeot Partner: skont ix-xhieda ta' Kurt Bugeja Coster, il- persuna li kellha din il-vettura rreġistrata fuq isimha, jirriżulta li din kienet inxtrat minn Jonathan Mc Keon għalkemm huwa kien naqas milli jittrasferiha għal fuq ismu. Il-parte civile għaraf din il-Peugeot Partner, meta din kienet qed tinżamm fil-garaxx tal-Pulizija, bħala l-vettura skura li kienet waqfet ħdejn il-vettura XII qrib id-dar tiegħu, meta ra liż-żewġ sewwieqa ta' dawn il-vetturi jitkellmu ma' xulxin. Mill-filmati li ġabru l-Pulizija, l-istess vettura XII tidher għaddejja ripetutament mit-toroq fil-viċinanzi immedjati tad-dar ta' residenza tal- Infatti mir-rapport tal-espert tekniku, a fol. 342 tal-proċess jirriżulta li l-Mercedes XII 707 kienet fi Triq il-Knisja, Ħal Ghaxaq fis-26 ta' Awwissu 2018 fis-seba' neqsin ħdax-il minuta ta' filgħaxija u imbagħad fis-seba' neqsin minuta ta' filgħaxija u imbagħad terġa' tidher hemmhekk fit-tmienja u kwart ta' filgħaxija (bejn wieħed u ieħor x'ħin l- parte civile ħarġu mid-dar tagħhom). Fl-istess filmat, jidhru din il- vettura flimkien mal-vettura Peugeot EBU 192 li tissemma mill-parte civile fix-xhieda tagħhom. Meta, flimkien ma' sħabu, l-imputat ġie arrestat mill-Pulizija, dawn skoprew li fil-ħinijiet immedjatament wara s-serqa, dawn kienu nefqu iktar minn €300 fil-Pebbles Restaurant, f'Marsalforn. Fuq il-persuna ta' kważi identiku (€540) fuq il-persuna tal-imputat Juanito Sghendo. Fid-dar tal-parte civile konjuġi Asciak, binthom Marita Aboulezz kellha €1,300 li spiċċaw insterqu u ma ġewx irkuprati. Inħatar bħala espert Jonathan Casolani bl-inkarigu li jillokalizza l-mobile phones li kellhom fuqhom Sghendo u Mc Keon u mir-rapport ta' dan l- 468 et seq tal-proċess, irriżulta li fil-ħin tas-serqa dawn il- mobile phones kienu fid-dar u fil-viċinanzi immedjati tad-dar tal-parte Rigward il-ħsarat li ġew ikkaġunati fil-bieb prinċipali tad-dar tagħhom, mix-xhieda ta' Carmel Asciak tat-22 ta' Mejju 2019 jirirżulta li din il- ħsarat swiet €35 biex issewwiet. KUNSIDERAZZJONIJIET LEGALI DWAR IMPUTAZZJONIJIET Illi l-liġi penali tagħna ma tagħti l-ebda definizzjoni tar-reat tas-serq b'dan għalhekk illi l-ġurisprudenza u d-deċiżjonijiet tal-qrati dejjem straħu fuq dik mogħtija mill-ġurista Taljan Carrara fejn fiha hemm inkapsulati l-elementi kollha tar-reat tas-serq, u cioe' it-teħid doluż ta' oġġett li jappartjeni lil ħaddieħor akkwistat b'mod frawdolenti u dan bil- għan illi jsir il-qliegħ mir-res furtiva13. Infatti skont il-Professur Marinelli din id-definizzjoni tikkomprendi t-totalita' ta' ħames elementi li lkoll iridu jiġu sodisfatti ai fini ta' sejbien ta' ħtija: Abbinata ma' din id-definizzjoni li minnha jinstiltu l-elementi tar-reat, li l-leġislatur jonqos milli jinkorpora fil-leġislazzjoni, l-artikolu 261 tal- Kodiċi Kriminali mbagħad joħloq l-aggravanti varji għar-reat. Il-provi prodotti mill-Prosekuzzjoni jikkonfermaw ukoll li r-reat ta' serq li twettaq mill-imputat kien aggravat: (a) bil-mezz għaliex huwa ċar li sar sgass; (b) bil-valur għaliex l-ammont misruq eċċeda l-ammont ta' mitejn u tnejn u tletin ewro u erbgħa u disgħin ċenteżmu (€ 232.94). Infatti d-derubati jindikaw li kellhom aktar minn elf ewro (€1,000) fi flus kontanti; (c) bil-lok għaliex seħħ minn dar ta' residenza; (d) bil-ħin għaliex seħħ wara nżul ix-xemx. Tenut kont li kien l- aħħar ta' Awwissu u l-ħin kien wara t-tmienja u nofs ta' filgħaxija, żgur li dak il-ħin kien diġa dalam. Iżda ma jirriżultax l-aggravju tal-persuna. It-Tieni Imputazzjoni – Ħsara Volontarja fil-Proprjeta' tad-Derubati Din l-akkuża wkoll ġiet sodisfaċentement ippruvata mill-Prosekuzzjoni. Mill-provi rriżulta li saret ħsara għad-dannu ta' Carmel Asciak u l- familja tiegħu, imma l-ħsara hija ta' ħamsa u tletin ewro (€35). ħsara twettqet mill-imputat u sieħbu għaliex kif indikat preċedentement f'din is-sentenza kienu huma li wettqu l-isgass sabiex setgħu jaċċedu għall-fond fejn seħħet is-serqa. Sabiex ġiet irranġata l-ħsara intefqet is-somma ta' ħamsa u tletin ewro Dan skont kif jirrizulta mill-VAT Invoice a fol. 420 tal-proċess, liema dokument ġie preżentat mill-parte civile Carmel Asciak. Ir-raba' Imputazzjoni – Ir-Riċediva Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Jean Pierre Pechar deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali14 ngħad li sabiex persuna titqies riċediva, il- 14 Per l-Imħallef Dr Aaron Borg Sapiano. – deċiża fl-10 ta' Ġunju 2020 (Appell Numru 228/2019) Prosekuzzjoni hija obbligata li tipprova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni s-segwenti: (a) li l-imputat ikun ġie kkundannat għal delitt – tali prova trid issir bil-mezz ta' kopja awtentika tas-sentenza kundannatorja li fuqha jkunu jirriżultaw il-konnotati identiċi tal-ħati jew almenu jkun hemm prova oħra tal-identita' tal-ħati mal-imputat li jkun irid jiġi ritenut bħala riċediv; (b) b'sentenza li tkun għaddiet in ġudikat; (c) li l-imputat ikun dak li wettaq id-delitt il-ġdid; (d) ikun wettqu fi żmien għaxar snin (jekk iż-żmien ta' dik il-piena kien iżjed minn ħames snin) jew fi żmien ħames snin (fil-każijiet l-oħra kollha); (e) minn dakinhar li jkun skonta jew tkun inħafritlu l-piena. Fejn tidħol din l-imputazzjoni, il-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova l- każ tagħha għaliex ġew preżentati kopji ta' sentenzi awtentikati li minnhom jirriżultaw il-konnotati tal-imputat. Fis-seduta tal-10 ta' Ottubru 2018 il-Prosekuzzjoni esebiet ħames sentenzi fil-konfront tal-imputat Juanito Sghendo u cioe': - dok BCS 20 - sentenza datata 19 ta' Mejju 2011 mogħtija mill-Qorti tal- Maġistrati (Malta) - Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali - fl-ismijiet "Il- Pulizija vs Juanito Sghendo et" (Kumpilazzjoni numru 638/2011) - Maġistrat Dr. Audrey Sultana Peregin LL.D.; - dok BCS 21 - sentenza datata 14 ta' Gunju 2011 mogħtija mill-Qorti tal- Magistrati (Malta) - Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali - fl-ismijiet "Il- Pulizija vs Juanito Sghendo" (Kumpilazzjoni numru 719/2011) - - dok BCS 22 - sentenza datata 20 ta' Settembru 2012 moghtija mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) - Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali - fl-ismijiet - dok BCS 23 - sentenza datata 18 ta' Mejju 2016 moghtija mill-Qorti tal- Magistrati (Malta) - Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali - fl-ismijiet "Il- - dok BCS24 - sentenza datata 17 ta' Ottubru 2014 moghtija mill-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) - Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali - Magistrat Dr. Joanne Schembri Cachia Ashatani - fl-ismijiet "Il-Pulizija (Spettur KONKLUŻJONI Mill-provi li l-Prosekuzzjoni preżentaw f'dan il-każ jirriżulta li l- imputazzjonijiet fil-konfront jirriżultaw ħlief għal dik li ngħatat bħala alternattiva għal imputazzjoni oħra. Hu evidenti minn provi miġbura, li hemm elementi ċirkustanzjali li juru li Juanito Sghendo flimkien ma' persuna oħra, kien daħal fid-dar tal-familja Asciak u kommetta s-serqa u kkawża l-ħsarat li hu akkużat Għalkemm huwa d-dritt tal-imputat li jibqa sieket u anke li ma' jixhidx, irid jiġi notat li ma' nġabet ebda prova li tikkuntrasta l-provi miġjuba mill-Prosekuzzjoni. Kunsiderazzjonijiet dwar piena Illi l-artikolu 142(1) tal-Criminal Justice Act 2003 fl-Ingilterra jistabbilixxi ħames prinċipji li għandhom jiġu segwiti fl-impożizzjoni tal-piena bħala: Illi allura min hu msejjaħ biex jiġġudika ma għandux iħares biss l- interessi tal-persuna kkundannata iżda għandu jara illi jħares l-interessi tal-vittma jew vittmi tar-reat u s-soċjeta' in ġenerali billi jagħti dik il- piena li għandha sservi bħala kastig għal min jikkometti r-reat, li tara li twassal għat-tnaqqis tal-kummissjoni ta' reati ohra, li tista' twassal għar- rijabilitazzjoni u r-riforma tal-ħati, li tagħti il-ħarsien meħtieġa lil pubbliku u li l-ħati jagħmel riparazzjoni għall-ħażin li jkun għamel. Huwa sewwa li koppja toħrog minn darha u x'ħin tmur lura ssib li xi ħadd daħlilhom u seraqhom? Huwa sewwa li f'Għawdex ikollok min jitla' flok biex jiddeverti u ma jdejjaq lil ħadd, jispiċċa joħloq trawma lil familja bl-aġir tiegħu? Huwa sewwa li hawn f'Għawdex dawk li l- Qorti ssejħilhom "tour leaders" fejn jindikaw lil persuni li jgħixu Malta fejn iridu u lil min jisirqu? Għalhekk il-Qorti ma tistax tibqa' ċassa meta jkollha każijiet bħal dawn. Jingħad ukoll li: l-piena m'ghandiex isservi bhala xi forma ta' vendikazzjoni tas-socjeta` fil-konfront tal-hati. Il-piena ghandha diversi skopijiet. minnhom huwa sabiex jigi ripristinat it-tessut socjali li jkun gie mcarrat bil-ghemil kriminali ta' dak li jkun. Taht dan l-aspett jassumu importanza, fost affarijiet ohra, kemm ir-rizarciment tad-dannu da parti tal-hati kif ukoll ir-riforma tal-istess hati. Skop iehor tal-piena huwa dak li tigi protetta s-socjeta`. Dan l-iskop jitwettaq kemm billi fil- kaz ta' persuni li b'ghemilhom juru li huma ta' minaccja ghas-socjeta` dawn jinzammu inkarcerati u ghalhekk barra mic-cirkolazzjoni, kif ukoll billi, fil-kaz ta' reati gravi, is-sentenza tibghat messagg car li jservi ta' deterrent generali. Il-Qrati ta' gustizzja kriminali dejjem iridu jippruvaw isibu l-bilanc gust bejn dawn u diversi skopijiet ohra Għal dawn il-motivi l-Qorti ma ssibx lill-imputat ħati tat-tielet (3) imputazzjoni li ngħatat bħala alternattiva għall-ewwel (1) imputazzjoni, u wara li rat Artikoli 20, 31, 31, 49, 50, 289 261 (b) (c) (e) (f), 263, 264, 265, 285, 289 u 325 (1) (b) (c) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta ma ssibx lil imputat ħati tat-tielet (3) u minnha tilliberah, issib lill-imputat ħati tal- 15 Ref Ir-Republika ta' Malta vs Rene sive Nnam Deezua Maurin: Appell Kriminali deċiż 28.11.2006. ewwel (1) u tat-tieni (2) imputazzjoni u tar-raba' (4) imputazzjoni u tikkundannah għal erba' (4) snin priġunerija. Il-Qorti wara li rat artikolu 533 tal-Kap 9 tikkundanna lill-imputat iħallas nofs l-ispejjeż peritali li jammontaw għal elfejn mija u wieħed u sittin ewro u erbgħa u sittin ċentezmu (€2161.64) u b'hekk għandu jhallas l- ammont ta' elf u tmenin ewro u tnejn u tmenin ċenteżmu (€1080.82) fi żmien tliet xhur millum. Finalment wara li rat l-artikolu 532A tal-Kapitolu IX tal-Liġijiet ta' Malta, moqri flimkien mal-artikolu 24 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta, tordna lill-ħati jħallas lura fi żmien sitt xhur millum lil Carmel Asciak nofs l-ammont ta' elf u tlett mitt ewro (€1300)16. Din l-ordni għandha l- istess forza u effett u hija eżegwibbli bl-istess mod bħallikieku ngħatat f'kawża ċivili bejn l-imputat u l-parte leza Carmel Asciak. Finalment il-Qorti wara li rat artikolu 23 tal-Kap 9 ma tistax tordna li l- vettura Mercedes li kienet fil-pussess tal-imputat fil-ġurnata tas-serqa, tigi konfiskata u tgħaddi favur il-Gvern ta' Malta u dan ghaliex ma jirriżultawx provi li l-vettura kienet tiegħu. __________________ Dr. Joseph Graham Bartolo Lautier ___________________ Mary Jane Stout Deputat Reġistratur 16 Dan huwa l-ammont li Carmel Asciak iddikjara li ġie misruq (Fol.