Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Simone Nomoko B.A., LL.D., Mag. Melit Cachia EnriquezBaldacchino Kerr k/a KerrVella Ebejer vs Joseph Mary Wilkins Illum 12 ta' Novembru, 2018 Il-Qorti; Rat l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' Joseph Mary Wilkins, detentur tal- karta ta' l-identita' numru 268421M, u cioe' illi: L-imputat akkuzat talli fil-14/06/2017 ghall-habta ta' 7.40hrs fi Triq Fleur de Lys, B'Kara, saq il-vettura bin-numru ta' registrazzjoni BBJ 935: B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, nvolontarjament ikkaguna offizi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Weaving Gafa’ skond kif iccertifika Dr Ryan Zammit Cordina M.D. mill- M.D.H., Talli waqt li kien qed isuq l-imsemmija vettura u riesaq lejn Pedestrian Crossing li tahdem bid-dawl naqas li jnaqqas il-velcoita' u jieqaf waqt li kien qed jixghel dawl ahmar; 3. Saq vettura Nru BBJ 935 b' manjiera traskurata; 4. Saq vettura Nru BBJ 935 b'manjiera perikoluza; 5. Saq vettura Nru BBJ 935 b'manjiera bla kont; Il-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mill-licenzji kollha tieghu tas- sewqan. Il-Qorti: Rat id-dokumenti ezebiti mill-Prosekuzzjoni fosthom:- 1. il-Full Road Traffic Accident Report; Affidavit ta' PS 3 Kevin Bouvet; 3. Ic-certifikat mediku tal-parte civile mahrug minn Dr. Ryan Zammit Cordina fejn iccertifika li l-griehi sofferti mill-parte civile kienu ta' natura gravi; Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda kollha mismugha minn din il-Qorti hekk kif diversament ippreseduta. Semghet trattazzjoni tal-partijiet fejn gie indikat mid-difiza li f' verbal li jinsab nieqes mill-atti ta' dan il-process, l-imputat kien irregistra ammissjoni fir-rigward ta' l-ewwel tlett akkuzi. Rat il-verbal fejn il-prosekuzzjoni u d-difza qablu li din il-kawza ghandha tigi differita ghas-sentenza. Rat l-atti kollha; Ikkunsidrat: In vista ta' ammissjoni, fir-rigward ta' l-ewwel tlett imputazzjonijiet, din il-Qorti ma ghandhiex triq ohra ghajr li ssib lill-imputat hati ta' l-istess tlett imputazzjonijiet. Fir-rigward tar-raba' u tal-hames imputazzjonijiet, din il-Qorti taghmel referenza ghas-segwenti gurisprudenza: Illi fis-sentenza Il-Pulizija vs Renald Khalfallah (Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali; Deciza 19.05.2014) kien deciz: Il-Qorti fis-sentenza moghtija nhar is-sitta ta' Mejju, 1997 fl-ismijiet Il-Pulizija vs Alfred Sapiano, iddefiniet bl- aktar mod semplici w ezawrenti l-import tat- komunement terminu maghruf bl-ingliz bhala 'negligent driving'. Dik il-Qorti sostniet jammonta ghall- li dan kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragjonevoli, prudenti, 'sewqan kompetenti u ta' esperjenza. Bhala regola l-ksur ta' regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non tal-Highway tad-disposizzjonijiet osservanza Code li jincidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun jammonta ukoll ghal sewqan traskurat. L-Imhallef Flores fis-sentenza moghtija nhar it- tmienja ta' Mejju, 1971 fl-ismijiet Il-Pulizija vs John Whitehead, ukoll ta definizzjoni ta' sewqan traskurat. Huwa sostna li: "Ir-reat ta' sewqan traskurat huwa reat ta' perikolu u hu intiz biex jigu prevenuti disgrazzji fit-toroq bl-uzu ta' karozzi b'manjiera riskjuza minghajr ma tittiehed dik il-prekawzjoni li c- cirkostanzi regola fondamentali biex jigu evitati incidenti stradali. Hija l-prudenza li timplika li ma jittiehdux riskji zejda bla bzonn." jissugerixxu tal-mument "Sewqan (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragonevoli, prudenti, kompetenti u ta' esperjenza. Bhala regola l-ksur tar-regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non- osservanza tal-Highway tad-disposizzjonijiet Code li jincidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun jammonta ukoll ghal sewqan traskurat. Sewqan bla kont [reckless driving] hu deskritt fis-subartikolu [2] tal-imsemmi Artikolu 15, bhala 'sewqan bi traskuragni kbira'. Din it-tieni Fl-istess sentenza gja citata (Il-Pulizija vs Alfred Sapiano) (Deciza 06.05.1997 per Onor. Imhallef Dr. Vincent Zammit Saliba Toledo), il-Qorti tal-Appell Kriminali enuncjat it-tifsiriet li ghandhom jinghataw lil kull tip ta' sewqan li jiddipartixxi minn sewqan proprju: ta' s-sitwazzjoni kont, ipotesi, tikkontempla ta' traskuragni tkun kbira, u tinkludi l-kazijiet 'fejn wiehed deliberatament jiehu riskji fis-sewqan li m'ghandhux jiehu minhabba l-probabbilita' ta' hsara li tista tirrizulta lil terzi, kif ukoll kazijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji'. Sewqan perikoluz [dangerous driving] jirrikjedi li fil-kaz partikolari, is-sewqan kien ta' perikolu ghal terzi jew ghall-proprjeta' taghhom. Biex wiehed jiddeciedi jekk kien hemm dana l- perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal-kaz, inkluzi l-hin w il-lokalita' tal-incident u l-presenza o meno ta' traffiku iehor jew ta' nies ghaddejjin bir-rigel. Naturalment, sewqan f'kaz partikolari jista' jaqa' taht tnejn jew aktar minn dawn it-tlett forom ta' sewqan, f'liema kaz, tal-ligi u d- japplikaw dottrina in materja ta' konkors ta' reati. Ai finijiet ta' piena, il-legislatur pogga s-sewqan bla kont u s-sewqan perikoluz fl-istess keffa. Ir-reat ta' sewqan traskurat hu kompriz u nvolut f'dak ta' sewqan bla kont u f'dawk ta' sewqan (vide Il-Pulizija vs Charlotte perikoluz." Chamberlain, deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-hamsa u ghoxrin ta' Mejju, 1950) ......." id-disposizzjonijiet "Illi kif gie il-Qorti diversament preseduta, jekk sewqan hux (i) negligenti ; jew (ii) bla kont jew (iii) perikoluz hi kwistjoni ta' "Degree". XLIV ; p. 933) u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-serjeta' taghhom (App. Il-Qorti tal-Appell Kriminali fid-decizjoni taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Robert Sapezhinsky (Dec 22.11.2007 per Onor Imhallef Dr. Joseph Silvio Spalding) ezaminat l-obbligi tas-sewwieq kif ukoll dawk tal-pedestrian: Gie ukoll ritenut li biex jintegra ruhu ir-reat ta' sewqan perikoluz , hemm bzonn ta' certu grad ta' recklessness" (App. Pul. vs. Joseph Dawson Seager , 20.4.1963). jew traskurat ifisser nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita is-sinistri stradali (App. "Il-Pulizija vs. Manwel Bartolo Parnis" [9.3.1959] u "Il-Pulizija vs. Charles Welch " [14.3.1959] , (Kollez. XLIII p. 1001 u p. 1016 rispettivament) Umbaghad fl-Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. XXXVII iv. p.1108) gie ritenut li ;- "sabiex ikun hemm il-perikolu hemm bzonn li jkun hemm xi haga aktar mis-semplici vjolazzjoni ta' normi "Biex jintegra ruhu r-reat ta' sewqan perikoluz jehtieg mod ta' sewqan li juri certu grad ta' recklessness u nonkuranza tali li jigi krejat perikolu u mhux bizzejjed li fil-kaz partikolari kien hemm potenzjalita' ta' perikolu." (ara. "Il-Pulizija vs. Charles Ali Farag" [5.3.1955] Vol.XXXIX, iv. p.978) Insomma kif gie ritenut fl-appelli kriminali ta' Bartolo Parnis u Welch fuq citati "kriterju facli bejn sewqan negligenti w sewqan perikoluz ma hux facli li jigi stabilit, kif lanqas wiehed ma jista' jaghti definizzjoni preciza ta' sewqan perikoluz. Il-kwistjoni hija kollha wahda ta' "degree" u kull kaz ghandu l-fattispecji tieghu." Illi skond ir-regolament 89 tar-Regolamenti tal- 1994 Dwar il-Vetturi bil-Mutur, "...meta triq tkun immarkata b' linji bojod paralleli jew b' sinjali ohra biex juru post ta' qsim ghall-uzu ta' nies bil-pass, il-vetturi kollha li jkunu qed jersqu lejn dak il-post ghandhom imexxu bil-mod u , jekk ikun hemm bzonn, ghandhom jieqfu, biex ihallu lin-nies bil-pass jaqsmu dak il-post ta' qsim, u ma ghandhom f' ebda kaz jaqsmu l- passagg ta' xi nies bil-pass li jkunu qed juzaw dak il-post ta' qsim." Ikkonsidrat; XXXVII , iv. p.1217) "ghandu jigi ezaminat x' kienet il-kawza prossima tal-habta." u "Sabiex ikun hemm responsabbilta' ghall-kollizzjoni jinhtieg li jkun hemm nexus fis-sens li l- vjolazzjoni tal- kollizzjoni."(Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Suban Montaigue" "Il- vjolazzjoni tar-regolamenti stradali ghandhom indubbjament l-importanza taghhom imma ma humiex bizzejjed biex jistabilixxu l-htija tal- kollizzjoni." (Appell Kriminali "Il-Pulizija vs. V. Pavia" (Kollez. L-abbli difensur tal-appellant, ghalkemm mhux qed isemmiha espressament, donnu jidher li qed jinvoka d-difiza tas-"sudden emergency" ghax qed jallega li l-pedestrian qasmet meta d-dawl kien ahdar, haga li pero' lanqas qalha l- appellant lis- Surgent Gerada a tempo vergine. Issa pero', kif gie ritenut minn din il-Qorti fl- Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Capt. A. Gera" [13.12.68] : "Driver ma jistax jissolleva b'success id-difiza tas-"sudden emrgency" meta l-emergenza jkun holoqha hu." Gie ukoll ritenut li : "Driver ghandu juza d- diligenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam jaqsam it-triq, negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian. Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir- responsabbilita' hu dak biss fejn ilpedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega il-pedestrian jekk il-pedestrian XXXVIII, p.iv. p.859) Mill-banda l-ohra gie ukoll ritenut li :- "Il-pedestrian ghandu certament drittijiet fic- cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l- obbligi. Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih , dak id-driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal-konsegwenzi li jista' (App.Krim. "Huwa veru li anki l-pedestrian ghandu d- doveri tieghu fit-traffiku stradali imma biex id- driver ta' karozza li jinvesti pedestrian u jikkagunalu offizi fuq il-persuna tieghu jista' jiskolpa ruhu , jehtieg li jirrizulta li l-kawza unika u determinanti tal-investiment kienet tikkonsisti fil-komportament imprudenti tal- pedestrian li gie milqut u ma tistax tigi nvokata mid-driver tal-emergenza subitanea meta tirrikori l-kolpa tal-awtista li tkun impedietu milli jevita l-konsegwenzi tal- emergenza. vetturi ma ghandhomx jipprezumu normalita' perfetta ta' komportament tal-pedestrian imma ghandhom dejjem jivvalutaw tajjeb il-kontingenzi stradali w jirregolaw il-velocita' taghhom b' margini (App. Gie ukoll ritenut li "ghalkemm il-pedestrian ghandu dritt li jkun fil-karreggjata biex jaqsam, ta' sikurezza." Il-konducenti ta' lill-konducent, certament ghandu ukoll juza prudenza biex jaqsam.." "Jekk il-pedestrian ikun negligenti pero', dan ma jassolvix lid-driver tal- car milli juza dak il-grad ta' 'reasonable care' li tinhtieg. Dana kollu jinghid dejjem sakemm ma tkunx giet mill-pedestrian krejata lid-driver, bl- imprudenza subitanea imprevedibbli, li rrendiet impossibbli, jew mhux ragionevolment possibbli, azzjoni tempestiva (App. F' sentenzi elaborati sitwazzjonijiet fejn din l-emergenza subitanea tavverra ruha ; eg. "meta jaqsam f' daqqa u jissorprendi jaghmel xi moviment insolitu u inaspettat" (App. "Il- Pulizija vs. J. Thornton" Kollezz. XLV p.iv. p.920) jinzel inaspettatament minn fuq il-bankina, jew li jaqsam jew jitfaccja ghall-gharrieda minn wara xi car iehor, jew li johrog minn xi kurva fit-triq, jew u (App. inaspettatament quddiem Krim. "Il-Pulizija vs. Vella Coleiro Montilla Castillo" Kollez. jikkonkorru is-segwenti kondizzjonijiet:- ghall-gharrieda il-karozza. Ikkonsidrat; Kif gja intqal, l-appellant kien qed javvicina "pedestrian crossing" minn fejn facilment seta jipprevedi li qed jew ser jaqsmu n-nies...… Illi gie ritenut mill-Qrati Taghna li "Hu dover ta' "driver to see what is in plain view". Krim. - [10.8.1963] ) u li "min ma jarax dak li ragonevolment ghandu jara, ifisser li ma kienx qed izomm "a proper lookout" (Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. J.M. Bellissimo" [17.6.1961] ). ("Newhaus vs. Bastion Insurance Co. Ltd." [1968])...… Illi mbaghad, anki kieku l-pedestrian forsi ma esploratx sew it-triq qabel kompliet taqsam, dan ma jezonerax lis-sewwieq mill-obbligi tieghu. Dan ghaliex - apparti mill-fatt li fuq il- pedestrian tinghata precedenza mill-awtista - f' sede kriminali kull sewwieq tieghu iwiegeb indipendentement minn dak jaghmel haddiehor, ammenoche' dak li jigri ma jkunx dovut unikament u eskluzivament ghal xi tort da parti tal-pedestrian f' dan il-kaz. XXXVIII; iv. il- p.1131) u ohrajn.). Fi kliem lis- "contributory negligence" ma sewwieq jekk ma tkunx il-kawza unika tas- vs. sinistru. Umbaghad jekk stess kien hemm xi negligenza kontributorja da parti tal-pedestrian, .… dan serva ghall- seta' biss, ghal massimu, attenwazzjoni fil-piena u xejn aktar." Ikkunsidrat: Fid-dawl tal-gurisprudenza enuncjata u mir-rizultanzi processwali l-Qorti ghandha waslet biex taghmel is-segwenti kunsiderazzjonijiet: - Sewwieqa li jkun qed isuqu fi triq li fiha hemm pedestrian crossing li tahdem bid-dawl ghandhom l-obbligu li jnaqqsu l-veloċita u jobdu s-sinjali ta' l-istess pedestrian crossing. Sewwieqa ghandhom juzaw aktar attenzjoni fejn ikun hemm dawl ghat-traffiku u ghandhom jobdu l-istess dawl ghat-traffiku. Fejn sehh l-incident kien proprju fejn pedestrian crossing li tahdem bid-dawl waqt li s-sinjal tad-dawl kien ahmar u kien hemm il-parte civile qed taqsam. - Din il-Qorti tinnota li speed jista' jkun eccessiv anke jekk ma jiskorriex il-limiti regolamentari ghal dik il-lokalita' izda jiskorri dawk dettati mill-prudenza u mill-fatturi ambjentali tal-mument (Il-Pulizija vs Haden Khalfallah Qorti tal-Appell Kriminali, Deciza 12.07.2007). Il-griehi li soffriet il-parte civile gew ikkagunati meta din waqghet ghal wiccha fl-art mal-impatt mal-vettura misjuqa mill-imputat. In fatti, l- imputat ammetta li huwa kien qed isuq, ra lil parte civile taqsam u ghalkemm ghafas il-brake, huwa kkalkola hazin bil-konsegwenza li tajjar lill-istess parte civile. - Jirrizulta mill-iskizz illi meta l-imputat ghafas il-brake tal-vettura misjuqa minnu, ghamel dan tardivament u f' distanza fejn kien wisq qrib tad-dawl tat-traffiku. Ikkunsidrat Illi in kwantu ghal fini ta' piena, id-difiza ssottomettiet negligenza kontributorja da Parti tal-Vittma peress li din sostniet li hija ndunat li ttiehed brake u li l-vettura dehret li qed tisslowja fl-ispeed. Din il-Qorti tqis li hu risaput li fil-kamp penali kull sewwieq iwiegeb ghall-agir tieghu indipendentement minn dak li jaghmel haddiehor, dment li dak li jigri ma jkunx dovut unikament u eskluzivament ghallhtijiet da parti ta' haddiehor. Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fis-sentenza Il-Pulizija vs Farrugia Camoin Spiteri Cappello (Deciza 28.07.2017; Per S.T.O. Il-Prim Imhallef Dr. Silvio Zammit Cordina) intqal: "L-appellant in-negliġenza jinvoka wkoll kontributorja tal-vittma. Hija ormai paċifika l- ġurisprudenza dwar tan-negliġenza kontributorja tal-vittma fuq ir-responsabilita' kriminali tal-imputat. In-negliġenza da parti tal-vittma ma twassalx għal xi forma ta' kompensazzjoni tal-ħtjiet b'mod li l-ħtija tal- vittma tannulla l-ħtija tal-imputat. Dan jista' jiġri fi proċeduri privati ċivili iżda ma hux ammissibbli fi proċeduri penali għalkemm in- negliġenza tista' tittieħed in konsiderazzjoni mill-ġudikant meta jiġi biex jikkalibra l-piena f'każ ta' sejbien ta' ħtija fl-imputat.104 In-negliġenza ta' ħaddieħor ma teskludix innegliġenza proprja sakemm ma in tkunx deċiżiva relazzjoni tas-suġġett għall-komportament passiv tar-reat il-ħtija tas-suġġett attiv tista' tiġi eskluża biss fil-każ li l-ħtija tas-suġġett passiv tal-akkadut tkun altrimenti jekk il-ħtija tal-vittma tkun biss l-unika kawża esklusiva tal-inċident105 u ċioe', konkorrenti u kontributorja, ir-responsabilita' kriminali tas-suġġett attiv tar-reat tibqa' l-istess, salva, f'sede kriminali, il-miżura tal-piena. Fil- każ odjern irriżulta li n-negliġenza li seta' kien hemm da parti tal-vittma ma kienetx il-kawża esklusiva tal-akkadut u għalhekk l-imputat jibqa' responsabbli kriminalment għal dak l- akkadut. B'danakollu li kien hemm negliġenza da parti tal-vittma irriżultat ukoll u għalhekk din il- Qorti ser tieħu dan in kunsiderazzjoni meta tiġi biex tikkunsidra l-aggravju tal-appellant dwar il-piena." tat-terz ma Fis-sistema penali tezonerax lill-akkuzat mir-responsabbilta' kriminali sakemm ma tkunx il- kawza unika tas-sinistru "Il-Pulizija vs. P.Podesta." XXXVIII,iv.p.883) Ghal dak li ghandu x' jaqsam mal-fatti ta' dan il-kaz, huwa relevanti dak li jghid l-awtur Gibb fil-ktieb tieghu "Collisions on Land" (section 148): F'dan il-kaz il-vittma lahqet qasmet bicca sew mit-triq qabel ma ntlaqtet mill-vettura fi triq li kienet imdawwla bid-dawl naturali ta' filghodu u ma kien hemm l-ebda raguni il-ghala l-imputat ma kellux jinduna bil-vittma li kienet qed taqsam it-triq. In fatti, l-istess imputat ammetta li kien ra lil vittma taqsam izda kkalkola hazin. Mill-provi rrizulta illi l-vittma qasmet meta beda jinstema' l-bleep tad- dawl tat-traffiku u cioe' meta d-dawl fir-rigward tal-pedestrians li jkunu qed jaqsmu t-triq ikun tal-kulur ahdar. Per konsegwenza, mill-provi akkwiziti m'ghandu jkun hemm l-ebda dubbju tal-fatt li bhala rizultat tas-sewqan traskurat u perikoluz da parti tieghu, l-imputat ikkawza ferita ta' natura gravi fuq il-parte civile. Inkwantu ghall-piena, tenut kont tac-cirkostanzi tal-kaz, din il-Qorti tqies li l-piena adegwata ghandha tkun il-multa u skwalifika tal-licenzja ai termini tal-artikolu 15(2) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta. Decide Ghal dawn il-mottivi, il-Qorti tqis li l-prosekuzzjoni rnexxiela tipprova sal-grad rikjest mill-ligi l-imputazzjonijiet kollha migjuba fil-konfront tal- imputat. Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet fuq esposti, wara li rat l-artikoli 226(1) (a) u (b) tal-kap 9; ir-regolament numru 125 tar-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (L.S. 65.11), ir-regolament 89 tal-avviz legali 128 ta' l-1994; l- artikoli 15(1)(a) u (2) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lil Joseph Mary Wilkins hati ta' l-imputazzjonijiet kollha kollha migjuba kontra tieghu. Tikkundannah fir-rigward ta' l-ewwel imputazzjoni ghal hlas ta' multa ta' elf u mitejn Ewro fir-rigward tat-tieni imputazzjoni ghal hlas ta' ammenda ta' hamsin Ewro (EUR 50); u fir- rigward tat-tielet, raba' u hames imputazzjonijiet hlas ta' multa ta' elf Ewro (EUR 1,000). Inoltre` ai termini tal-artikolu 15(2) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta tiskwalifika lill- hati milli jkollu jew jikseb licenzja tas-sewqan ghal zmien tlett xhur mil-lum.