Qorti tal-Appell Kriminali Illum, 10 ta' Novembru, 2020 Rat l-akkuzi dedotti kontra Mohammed Maindonald ta' 17-il sena, nazzjonalita Sudaniza, iben Maindonald u Fatima, imwieled is-Sudan fit-3 ta' Frar, 2003 jirrisjedi f' post mhux maghruf u detenur tan-numru tal-Pulizija: 19AA – 300 u Jasin Cassone ta' 19-il sena, nazzjonalita Sudaniza, iben Cassone u Rodo, mwieled is-Sudan fl-1 ta' Frar, 2001, jirrisjedi f' post mhux maghruf u detentur tan-numru tal-Pulizija: 20H – 084, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) talli: 1) Talli fis-7 t'Awwissu 2020 ghall-habta ta' bejn il-hamsa u s-sitta u nofs ta' filghodu gewwa t-Terminal tal-Virtu Ferries, bhala persuni illi mbarkaw jew zbarkaw, minn jew go Malta naqsu illi jaghtu lill-Ufficjal Principali ta' l-Immigrazzjoni l-informazzjoni preskritta u dik l-informazzjoni l-ohra kif l-Ufficjal Principali ta' l-Immigrazzjoni jidhirlu xieraq li jehtieg (Artikolu 28 tal-Kap. 217 tal-Ligijiet ta' Malta); 2) U talli fl-istess data, lok u cirkostanzi, bil-mohbi mbarkaw u bahhru ma' ippruvaw bil-mohbi jimbarkaw biex bastiment, minghajr il-kunsens jew tas-sid jew tal-kaptan tal-bastiment, jew ta' ufficjal jew persuna ohra inkarigata mill-bastiment, jew ta' xi persuna ohra li jkollha d-dritt li taghti dak il-kunsens (Artikolu 184 tal- Kap. 234 tal-Ligijiet ta' Malta); 3) U talli fl-istess data, lok u cirkostanzi, naqsu li jidhlu gewwa xi area maghluqa ta' port jew li hargu minnha mill-postijiet tad-dhul jew hrug mahsuba ghal hekk u waqt li kienu f'dik l-area jew fuq dak il-moll, naqsu milli jharsu dawk l-ordnijiet li jistghu minn zmien ghal zmien jinghataw mill-Awtorita' jew mill-kuntrattur skont il-kaz u l-kondizzjonijiet ta' kull avviz jew sinjal kif ikun muri mill-Awtorita' (Sec. 55, SL.499.01 tal-Ligijiet ta' Malta); Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tat-8 t' Awwissu, 2020, fejn il-Qorti wara li rat l-Art. 28 u Art 32 tal-Kap 217, Art 184 tal-Kap 234, kif ukoll S. L. 449. ikkundannatu ghal tmintax il-xahar prigunerija effetiva u fir-rigward tal-imutat Jasin Il-Qorti ordnat li din is-sentenza tintbaghat lill-Avukat Generali fi zmien moghti bil- Rat ir-rikors tal-appellanti Jasin Karasi minnhu pprezentat fil-25 t' Awwissu, 2020, fejn talab lil din il-Qorti joghgobha tilqa' dan l-appell u tirriforma s-sentenza appellata, billi filwaqt li tikkonfermaha fil-parti fejn sabet lil l-appellant h0ati ta' l- akkuzi migjuba fil-konfronti tieghu tvarja l-piena inflitta, billi timponi piena aktar ekwa u gusta ghall-fatti u cirkostanzi speci tal-kaz. Rat illi l-appellant hass ruhu aggravat minn din is-sentenza u wara li talab is- sospensjoni tal-ezekuzzjoni tas-sentenza qieghed jinterporni dan l-umli appell u dan ghar-ragunijiet illi ser jigu spjegati hawn taht: Illi l-aggravju huwa car u manifest u jikkonsisti fis-segwenti; Illi l-appell jirrigwarda dak li jikkoncerna l-piena erogata mill-ewwel Qorti; Illi f'dan is-sens l-appellant hassu aggravat li tenut kont tac-cirkostanzi speci tal-kaz, il-piena inflitta fuqu kienet wahda eccessiva; ghalhekk fid-dawl ta' dak sottopost, l- esponenti umilment jissottometti li fil-kaz odjern, setghet tigi mposta piena hafna aktar ekwa u gusta; jghid hekk: Illi l-ligi in kwistjoni fir-rigward tal-piena meta wiehed ikun akkuzat li kiser Artikolu 28 tal-Kap 217 tal-Ligijiet ta' Malta u cioe' Artikolu 32 tal-istess Kap 217 "g) Tikser xi disposizzjoni ta' dan l-Att li dwarha mhux stabbilit reat taht xi artikolu iehor ta' dan l-Att, tkun hatja ta' reat u tehel, meta tinsab hatja mill-Qorti tal- Magistrati, multa ta' mhux izjed minn hdax-il elf, sitt mija u sitta u erbghin euro u sebgha u tmenin centezmu (11,646.87) jew prigunerija ghal zmien ta' mhux aktar minn sentejn jew dik il-multa Illi l-legislatur lanqas biss impona minimu u ghaldaqstant fil-verita' setghet tigi nflitta piena hafna inqas u ekwa kif ukoll setgha ma jinghatax habs effettiv, izda tinghata anke sentenza sospiza, jew ma tigi nflitta l-ebda piena karcerarja effettiva specjalment in vista tal-fatt illi hemm cirkustanzi li jimmilitaw mitigazzjoni fil-piena flimkien mal fatt illi l-esponenti kkopera, kien hemm ammissjoni bikrija u mhuwiex recediv, u ghaldaqstant il-piena li nghatat kienet fil-massimu assolut li setghet tinghata u ghalhekk eccessiva f'dawn ic-cirkustanzi; Illi jirrizulta li l-esponenti ammetta fi stadju bikri tal-proceduri, b'dan li ma nheliex hin prezzjuz ta' l-awtoritajiet investigattivi u l-hin tal-Qorti; Qorti lanqas semghet dwar u lanqas hadet in konsiderazzjoni c-cirkostanzi partikolari li kien jinsab fihom maghdud mal-fatt illi huwa mhuwiex persuna kriminali izda huwa biss zghazugh ta' dsatax-il sena li kellu jhalli pajjizu minhabba l-qaghda hazina li jinsab fiha u jhalli warajh familja sabiex isib post ahjar. Illi Malta ma kienitx il-post li weghduh li hi u spicca fl-aghar stat possibli meta spicca jghix fit- triq bla affarijiet bazici sabiex ikun jista' jghix u fl-eta daqshekk tenera ta' dsatax-il Hu kien biss qed jipprova jsib post ahjar bl-inqas intenzjoni li jwettaq reat kriminali izda sempliciment sabiex ifittex hajja ahjar sabiex ma jmutx bil-guh fit-triq; Illi wiehed mill-iskopijiet tal-piena huwa li jigi kkarcerat persuna li tkun wettqet reat kriminali u kif ukoll li tkun ghamlet hsara lil vittma u lis-socjeta'. L-iskop hu illi persuni li b'ghemilhom juru li huma ta' minaccja ghas-socjeta jinzammu nkarcerati w ghalhekk barra mic-cirkulazzjoni, kif ukoll billi fil-kaz ta' reat gravi, s-sentenza Il-Qrati ta' Gustizzja Kriminali dejjem iridu jipprovaw isibu bilanc gust bejn dawn u diversi skopijiet ohra tal-piena; Illi pero' l-esponenti appellant umilment ihoss illi dan il-bilanc gust ma nstabx mill- Dan lanqas huwa kaz fejn kien hemm vittma partikolari li bghatiet minhabba l-attegjament tal-esponenti. Lanqas kien hemm intenzjoni li verament jitwettaq reat gravi kriminali izda sempliciment sabiex jipprovdi ghalih innifsu u jkun jista' jibqa' jghix. Illi apparti minn hekk dan ma jistax jitqies bhala reat kriminali gravi meta tqis ic-cirkustanzi kollha tal-kaz odjern; Illi kif intqal dan hu appell limitat ghall-piena. Huwa minnu illi l-principju regolatur hu li mhux normali li tigi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk il-piena nflitta tkun tidhol fil-parametri tal-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dak li tkun fil-fatt. Il-Gurisprudenza nostrana pero' turi wkoll li jista' jkun hemm cirkostanzi – kif ta' spiss ikun hemm – fejn il-Qorti tal-Appell tara li l- piena erogata mill-Ewwel Qorti ma tkunx adegwata ghall-kaz, jew ghax tkun harxa wisq fic-cirkostanzi, jew ghall-kuntrarju, tkun tidher manifestament miti wisq, konsidrat il-portata tar-reat jew reati li taghhom tkun instabet htija. f'dan il-kaz inghata il-massimu possibli skont il-ligi u l-piena erogata hija harxa wisq fic-cirkostanzi (emfasi tal-esponenti); Ghal dawn ir-ragunijet, l-esponenti jhoss illi l-Ewwel Onorabbli Qorti kellha tkun ferm aktar klementi mieghu; Fis-sentenza l-"Pulizja vs Carmen Bason", deciza mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fis-sitta u ghoxrin (26) ta' Frar, tas-sena elfejn u disgha (2009), il-Qorti kkristalizzat propju dan il-principju, u cioe illi Qorti ta' Appell, ma tiddisturbax il-piena erogata minn l-Ewwel l-Ewwel Qorti, sakemm ma jigix manifestament pruvat illi l-Ewwel Qorti, tkun naqset milli tat importanza lil xi aspett jew cirkostanza partikolari L-esponenti umilment jirrileva li l-principji esposti fis-sentenza su riferita u kif ukoll fil-gurisprudenza nostrana jincidu direttament fuq l-appell odjern, u anke in vista tac-cirkostanzi kollha msemmija hawn fuq il-piena imposta mill-Ewwel Onorabbli Qorti ghandha tigi varjata sabiex tirrifletti r-realta' li attwalment l-esponenti jinsab fiha u ghalhekk jinghata cans iehor sabiex jibda hajtu mill-gdid specjalment meta Semghet lill-partijiet jittrattaw il-kaz u dan fis-seduta tas-27 ta' Ottubru, 2020 limitatament dwar il-piena impsota mill-ewwel Qorti. Ikkunsidrat, Dan huwa appell mill-piena. L-appellant jghid illi l-piena inflitta hija eccessiva minhabba c-cirkostanzi partikolari u pietuzi tal-kaz. Illi fit-termini tal-gurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati taghna, meta jkun hemm ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuz appell minn piena sakemm din tkun tirrientra fil-limiti li tipprefiggi l-ligi. Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qieghed jassumi rresponsabilita` tad-decizjoni li jkun ha u jirrimetti ruhu ghal kull decizjoni dwar piena li l-Qorti tkun tista' tasal ghaliha. Naturalment dan ma jfissirx li din il-Qorti u Qrati ohra ta' appell ma jidhlux f'ezami akkurat tac-cirkostanzi kollha biex jaraw jekk il-piena nflitta kenitx eccessiva jew le. Mhuwiex normali pero`, li tigi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-Ewwel Qorti jekk il- piena nflitta tkun tidhol fil-parametri tal-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun inghatat. Ammissjoni bikrija mbaghad mhux bil-fors jew dejjem, jew b'xi forma ta' dritt jew awtomatikament, tissarraf f'riduzzjoni fil-piena (Il-Pulizija v. David Zammit Magrin,). F'dawn il-proċeduri t'appell mill-piena għalhekk, il-Qorti trid tara jekk il-Qorti tal- Maġistrati setgħetx legalment u raġonevolment tasal għal dik il-piena fis-sens li tistħarreġ jekk il-piena inflitta minnha kienetx skont il-kwalita u kwantita stabbiliti mill-Liġi, jew jekk kienetx żbaljata fil-prinċipju jew kienetx manifestament eċċessiva. Kif ġie mistqarr mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Superjuri) fil-kawża fl-ismijiet In more recent cases too numerous to mention, the Court of 1 Deciza mill-Qorti tal-Appelli nhar it-2 ta Dicembru 2005 2 Deciza mill-Qorti tal-Appelli nhar il-25 ta' Awwissu 2005 Mill-banda l-oħra din il-Qorti trid tagħmel l-evalwazzjoni tagħha dwar jekk il-Qorti tal-Maġistrati applikatx piena li kienet manifestament eċċessiva meta wieħed jieħu kont ukoll tal-aspetti retributtivi u preventivi tas-sentenza emessa minnha. Kif intqal aktar il-fuq fl-appell Kandemir u li ġie wkoll imbagħad ribadit fl-appell superjuri Ir- Repubblika ta' Malta vs. Marco Henny, deċiża nhar il-15 ta' Diċembru 2005, din il- Qorti bħala Qorti ta' appell ma tiddisturbax is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal- ewwel istanza sempliċiment għaliex kienet tippreskrivi piena li kienet għola minn dik li din il-Qorti kif komposta kienet kieku tagħti kieku kienet hi li qegħda teroga l- Biex l-appell jirnexxi, kien meħtieġ li l-appellant juri li l-piena mogħtija mill- Qorti tal-Maġistrati kienet toħroġ barra mill-parametri tal-piena jew miżuri applikabbli għall-każ. Din il-Qorti ma tinterferix ma pieni li ma jkunux jidhru li huma żbaljati fil-prinċipju, għalkemm ikunu jidhru li huma pieni ħorox għal xi Ġudikanti. Biex piena mogħtija minn Qorti tal-Ewwel Istanza tkun tista' tiġi mibdula jrid jiġi pruvat li kien hemm xi żball fil-prinċipju wara l-emanazzjoni ta' dik il-piena. Il-Qorti tal-Appell Kriminali fl-Ingilterra żviluppat ukoll il-kunċett ta' sindakabilita tal-piena tal-Qorti tal-Ewwel Istanza fil-każ li din tkun eċċessiva jew manifestament eċċessiva. Biss dan ma jfissirx li sempliċiment għax sentenza tkun tidher li hija fuq in-naħa aktar severa din tkun tissodisfa dan it-test tal-eċċessivita jew eċċessivita Anzi dik il-Qorti ttenni li appell fuq tali piena jkun jista' jiġi milqugħ jekk jirriżulta li s-sentenza tkun barra l-parametri tal-piena li tkun applikabbli : a. għall-offiża in kwistjoni u b. għaċ-ċirkostanzi tal-ħati u mhux għaliex tkun piena li tkun għola minn dik li kieku l-Qorti tal-Appell kienet teroga għall-każ in kwistjoni. Dawn il-prinċipji ġew ukoll imħadnin minn din il- Qorti, kolleġjalment komposta fis-sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs Carmen Pizzuto et 3 kif tajjeb osservat id-difiza fir-rikors tal-appell taghha fejn ġie mistqarr ukoll is-segwenti : Fil-verita`, dawn il-principji huma rifless tal-principju l-iehor li meta jkun hemm sentenza li tigi appellata mill-hati, il-Qorti tal-Appell Kriminali, bhala regola, ma tiddisturbax il-piena erogata mill-ewwel qorti sakemm dik il-piena ma tkunx manifestament sproporzjonata jew sakemm ma jirrizultax li l-ewwel qorti tkun naqset milli taghti importanza lil xi aspett partikolari tal-kaz (u anke, possibilment, lil xi cirkostanza sussegwenti ghas-sentenza ta' l- ewwel qorti) li kien jincidi b'mod partikolari fuq il-piena. matematika jew identita` perfetta fit-tqabbil tal- fatti ta' kaz ma' iehor jew tal-piena erogata Il-ġurisprudenza prevalenti f'dan il-kuntest, tgħallem li meta Qorti tiġi biex teroga piena trid tieħu kont taċ-ċirkostanzi kollha li jsawru l-każ, jiġifieri dawk tal-vitmi, l- interessi tal-komunita kollha kemm hi, kif ukoll dawk tal-ħati. il-ġurisprudenza lokali kif ukoll dik Ingliża tistabbilixxi li fl-eżerċiżżju ta' reviżjoni imħolli lilha, il-Qorti tal-Appell Kriminali trid tistħarreġ appell fuq il-piena inflitta kemm billi tqis iċ-ċirkostanzi kollha prevalenti li l-Qorti tal-Ewwel Istanza setgħet kienet f'qagħda li tara, kif ukoll, skont kif imsemmi fis-sentenza Butler tqis anke, possibilment, lil xi cirkostanza sussegwenti ghas-sentenza ta' l-ewwel qorti. Illi f'dan il-każ il-piena applikabbli għall-akkużi oriġinarjament miġjuba kontra l- appellant jidħlu fil-parametri tal-piena ghalkemm fil-massimu taghha imposta mill- Qorti tal-Maġistrati. Din il-Qorti ghalhekk ezaminat ic-cirkostanzi tal-kaz. Jirrizulta li l-appellant gie investigat nhar is-7 ta' Awwissu 2020 u irrilaxja stqarrija esebita fl-atti a fol 6 markata 3 Deċiża mill-Qorti ta l-Appelli Kriminali nhar is-26 ta' Frar 2009 Minn esami ta' din l-istqarrija jirrizulta li l-appellant huwa zaghazugh ta dsatax-il sena ta' nazjonalita Sudaniza huwa persuna li kien gie Malta mill-Libya bid-dghajsa fl-10 ta' Frar, 2020 u applika ghal azil . Minkejja li kienu ghaddew sitt xhur kien ghadu bla risposta ghall-applikazzjoni tieghu. Illi dakinhar kien instab mill-pulizija tal-Imigrazzjoni mistohbi taht truk bejn ir-roti izomm fuq hadida u fejn l-istess trukk kien fi triqtu lejn Il-Belt Valletta bil-katamaran. ghalfejn ridt imur l-Italja jghid li hawn Malta m'ghandux futur u m'ghandux flus biex jonfoq tant li qed joqghod barra fit-triq hdejn Cafeteria tas-Suadnizi Il-Baħrija, Ir-Rabat (Malta). Mistoqsi jekk kienx hemm xi hadd li gieghlu jghamel hekk spjega li meta ikun fil- cafeteria jinnota it-trailers dehlin u hergin mit-terminal tal-Virtu Ferris u iddecieda li jistahba f'wiehed minnhom. Qal li iddecieda wahdu li jghamel hekk . Jghid li kuntatt ma kellux u ddecida li jghazel dak it-truk partikolari ghaleix kein fuq wara u bhekk haseb li ma jaqbduhx tas security. Illi in segwitu tressqaq il-Qorti nhar l-10 ta Awwissu 2020 u gie akkuzat bir-reati kif naxxenti mill-Ordinanza dwar l- Imigrazzjoni . Jidher li fl-ewwel seduta li inzammet mill-Qorti u cioe mal-prezentata l-appellant irregistra ammissjoni ghall-akkuzi kollha kif addebitati fil-konfront tieghu u fuq tali ammissjoni instab hati mill-ewwel Qorti u gie ikkundnnat piena karcerarja effettiva ta' sentejn prigunerija. L-ewwel Qorti pero ma mmotivatx is-sentenza taghha meta giet biex terroga l-piena minkejja li ma hiex obligata li taghmel dan bil-ligi skond l-arkolu 382 tal kap 9 tal-ligijiet ta' Malta u ghalhekk din il-Qorti ma tistax tikkunsidra dawk il-fatturi li waslu lill- ewwel Qorti biex taghti l piena inflitta . Din il-Qorti qiset bhala fatturi mitiganti s-segwenti:- L-ko-operazzjoni tal-appellant mal-pulizija esekuttiva waqt investigazzjoni tant li spjega ezattament dak li lahaq ghamel u x'kienet l intensjoni tieghu L-ammissjoni bikrija tieghu fl-ewwel opportunita tieghu u cioe mal- prezentata u b'hekk ma nheliex iz-zmien prezjuz tal-Qorti u lanqas ma gew kagunati spejjez ta' ammisntrazzjoni zejda. Il-fatt li ghandu fedina penali netta minghair ebda kontravenzjoni jew reat registrat fuqha. Il-fatt li l-appellant kellu dsatax-il sena meta kkommetta ir-reati in kwistjoni. Il-passat tal-appellant li hu wiehed infelici ghall-ahhar. Il-fatt li kienu ghaddew sitt xhur minn nmeta applika ghal azil u kien ghadu ma ircieva l-ebda risposta f dan ir-rigward. Mill-banda l-ohra pero' din il-Qorti ma tistax ma tatix l-importanza tar-reati li bihom gie akkuzat l-appellant u cioe li jirrigwardaw il-ligijiet ta l-Immigrazzjoni fi zmien meta Malta u l-Ewropa ghandha tant problemi f'dan il-qasam. l-appellant bl-agir tieghu kien qed jinkora il-ligijiet tal-pajjiz fejn kien residenti u dan minghajr ma ha in konsiderazzjoni tal-konsegwenzi tal-agir tieghu u l –import ta tali Ghalhekk ma hemmx dubbju li piena karcerarja hija l-piena idoenja pero minhabba dak li intqal fil-premess u cioe is-sitt puntini imsemmija iktar l'fuq il-Qorti hija tal- fehma li ghandha tirriduci ftit il-piena imposta b'dan illi qeda tikkonferma is- sentenza fil-mertu taghha izda qed tvarja l-istess fir- rigward tal-piena imposta b'dan ghal perijodu ta' tmintax-il xahar prigunerija effettiva. Iz-zmien li huwa ghamel taht arrest preventiv ghandu jitnaqqas minn din il-piena inflitta.