IMHALLEF JOSEPH ZAMMIT MCKEON Illum il-Hamis 31 ta` Ottubru 2017 b`digriet tad-29 ta` Awissu 2017 l-atti bhala attur gew trasfuzi fil-persuna ta` Rita Salem Rashed (ID : 5944487M) wara l-attur Wilfred Salem Rashed (KI No : 94260A) miet fil- mori tal-kawza Logserv Co. Ltd (bin-numru tar- registrazzjoni C35083) Il-Qorti : sommarja specjali fit-3 ta` April 2012 li jaqra hekk :- ir-rikors guramentat ipprezentat bil-procedura Illi r-rikorrenti kien impjegat mis-socjeta` ntimata Logserv Co Ltd. fil-kapacita` tieghu bhala kaptan tal-bastiment li ggib l-isem M.V. LEBDA bin-numru tal-IMO 2162197, Call Sign SAKZ u registrat ir- registru tal-bastimenti Phyall ; Illi s-socjeta` ntimata naqset milli thallas lir-rikorrent l- ammont ta` tmienja u ghoxrin elf Euro (€28,000) rappresentanti s-salarju tieghu ta` tmien (8) xhur ghax-xoghol li sar fuq l-M.V. LEBDA u dan minkejja diversi talbiet li saru da parte tar-rikorrent ghall-hlas imsemmi; Illi apparti l-ammont fuq imsemmi, is-socjeta` ntimata naqset ukoll thallas lir-rikorrent l-ammont ta` elf hames mija erbgha u sittin Euro impjegata u ghoxrin rapprezentanti spejjez ghall-attenzjoni mediku, akkomodazzjoni u spejjez ohra li thallsu mir-rikorrent waqt ix-xoghol tieghu ghas-socjeta` ntimata fl- Eritrea (ara Dok B sa Dok E). Illi ghalhekk is-socjeta` Logserv Co. Ltd. hija debitrici tar- rikorrent Wilfred Salem Rashed ghas-somma ta` disgha u ghoxrin elf, hames mija, erbgha u sittin Euro u tmienja u ghoxrin centezmu (€29,563.28) skont il-prospett hawn anness u mmarkat bhala Dok A. Illi fl-14 ta` Marzu 2012, ir-rikorrent talab il-hrug ta` mandat ta` arrest ta` bcejjec tal-bahar `il fuq minn ghaxar metri (kawtelatorju) ghall-ammont hekk dovut ta` disgha u ghoxrin elf, hames mija, erbgha u sittin Euro u tmienja u ghoxrin centezmu (€29,563.28) kontra l-bastiment ntimat M.V. LEBDA (Mandat Numru 340/12 GC) waqt illi dan kien jinsab Malta sabiex jikkawtela l-interessi tieghu kontra l-istess bastiment, liema mandat kawtelatorju gie milqugh mill-istess Onorabbli Qorti fl- istess jum (kopja tal-Mandat anness u mmarkat bhala Dok WL1). Illi minkejja l-hrug tal-mandat surreferit l-intimati naqsu milli jhallsu l-ammont ta` disgha u ghoxrin elf, hames mija, erbgha u sittin Euro u tmienja u ghoxrin centezmu (€29,563.28). Illi t-talbiet tar-rikorrent jinkwadraw ruhhom taht l-Artikolu 50(h) tal-Att dwar il-Bastimenti Merkantili (Kap 234 tal-Ligijiet ta` Malta) bhala privilegg specjali fuq il-bastiment u jikkwalifikaw inoltre bhala talbiet "in rem" kontra l-bastiment skont id-disposizzjonijiet tal-Artikolu Illi s-somma surriferita hija certa, likwida u dovuta. l-intimati m`ghandhomx Illi r-rikorrent jaf personalment b`dawn il-fatti u qieghed 742B(r) tal-Kodici ta` Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap 12 tal- Ligijiet ta` Malta). Illi l-attur ghandu interess illi din il-kawza tigi deciza bid- dispensa tas-smigh tal-kawza ai termini tal-Artikolu 167 tal-Kodici ta` Organizazzjoni u Procedura Civili (Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta). ir-rikorrent, safejn eccezzjonijiet x`jaghtu kontra t-talbiet tieghu. jikkonfermahom bil-gurament tieghu. Ghaldaqstant ir-rikorrent jitlob bir-rispett illi din l-Onorabbli Qorti, prevja d-dikjarazzjoni necessarja u moghtija l-provvedimenti opportuni, joghgobha : Tordna li din il-kawza tigi deciza bid-dispensa mis-smigh tal- kawza ai termini tal-Artikolu 167 tal-Kodici ta` Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta). Tiddikjara li l-intimati huma debituri tar-rikorrent Wilfred Salem Rashed fl-ammont ta` disgha u ghoxrin elf, hames mija, erbgha u sittin Euro u tmienja u ghoxrin centezmu (€29,563.28) in kwantu ghal tmienja u ghoxrin elf Euro (€28,000) salarju ta` tmien (8) xhur ghax-xoghol li sar fuq l-M.V. LEBDA u in kwantu ghal elf hames mija erbgha u sittin Euro u ghoxrin ghall-attenzjoni mediku, akkomodazzjoni u spejjez ohra li thallsu mir-rikorrent waqt ix-xoghol tieghu ghas-socjeta` ntimata fl-Eritrea, liema ammont huwa cert likwidu u ammont ta` disgha u ghoxrin elf, hames mija, erbgha u sittin Euro u tmienja u ghoxrin centezmu (€29,563.28) liema ammont huwa cert, likwidu Bl-ispejjez inkluzi dawk relatati mal-hrug tal-Mandat ta` Arrest ta` Parti min-Naxxar tal-Bahar `il fuq minn ghaxar membri (kawtelatorju) spejjez Rat il-lista tax-xhieda u l-elenku tad-dokumenti,. L-intimat huwa minn issa ngunt ghas-subizzjoni. Illi preliminarjament jinghad illi r-rikorrenti ma offriex is- Rat ir-risposta guramentata li pprezentaw iz-zewg konvenuti (fol B`riserva ta` kull azzjoni ulterjuri spettanti lir-rikorrent naxxenti mill-fatti premessi f`dan ir-rikors guramentat. Rat il-verbal tal-udjenza tad-29 ta` Mejju 2012 (fol 19) quddiem din il-Qorti diversament presjeduta fejn ir-rikorrent irtira l-ewwel talba. 20) fil-15 ta` Gunju 2012 fejn kien eccepit hekk : servizzi tieghu fuq il-bastiment ntimat izda fuq bastiment iehor. Illi fil-mertu l-esponenti jammeti li ghad fadallu ihallas bilanc ta` sitt elef Euro (€6000) lir-rikorrenti u dawn ma thallsux minhabba disgwid li nqala` bejn il-kontendenti u ghaliex l-istess rikorrenti ma kienx disponibbli. Illi l-kumplament tat-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-drit u ghandhom jigu respinti bl-ispejjez, stante illi r-rikorrenti thallas ghas-servizzi li ppresta fl-ammont ta` wiehed u ghoxrin elf Euro (€21,000) kif ser jirrizulta mit-trattazzjoni tal-kawza. Rat illi b`ordni tal-Onor. Prim` Friggieri tal-20 ta` Jannar 2014, din il-kawza kienet assenjata sabiex tkompli tinstema` u tigi deciza minn din il-Qorti kif presjeduta. Rat id-digriet illi tat fl-udjenza tad-19 ta` Mejju 2014 (fol 115-116) fejn akkordat lill-bastiment konvenut zmien ghoxrin (20) jum sabiex jipprezenta risposta ulterjuri. Rat il-lista tax-xhieda. Rat ir-risposta guramentata ulterjuri li pprezentat Dr Ann Wallace ghan-nom u in rappresentanza tal-bastiment konvenut fis-6 ta` Gunju 2014 u li taqra hekk :- Il-bastiment LEBDA jappartjeni lis-socjeta` Libjana Al Karri for Marine Fishing and Investment Company SA li tappartjeni lill-Istat Libjan u li waqt ir-rewwixta fil-Libja dan il-bastiment insteraq u kien biss xhur twal wara li s-sidien sabuh Malta u kien gja soggett ghall-mandat ta` arrest u intimate f`dawn il-proceduri. Dokumenti li juru l-provenjenza tat- titolu ta` Ħ' Attard for Marine Fishing and Investment Company SA u l- Istat Libjan gja gew esebiti u jinsabu fil-process immarkati AF1, AF2, AF3, AF4, AF5, AF6 u AF7. Illi s-sidien tal-bastiment fl-ebda hin jew moment ma ingaggat jew impjegat lill-attur f`din il-kawza sabiex dan jahdem fuq il- bastiment LEBDA, illi ma jezisti ebda kuntrat ta` impieg bejn is-sidien tal- bastimebnt u r-rikorrent, jew rappresentanti tal-bastiment u r-rikorrent u ghalhekk il-bastiment konvenut LEBDA ma ghandu ebda relazzjoni guridika mal-attur , ma huwiex il-legitimu kontradittur u ghalhekk ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju. Illi s-sidien tal-bastiment fl-ebda hin jew mument ma ingaggaw ebda persuna ohra sabiex tappresenta lilhom jew lill-bastiment sabiex ihaddem jew jimpjega lir-rikorrent, u aktar u aktar fl-ebda mument ma qabdet lis-socjeta` Logserve Co Ltd sabiex din timpjega ebda katan jew membru tal-ekwipagg inkluz ir-rikorrent f`din il-kawza u ghalhekk it- talbiet tal-attur ghandhom jigu michuda bl-ispejjez u l-bastiment LEBDA ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju. Illi la s-sidien tal-bastiment u lanqas il-bastiment innifsu ma ghandhom jew ghandu ebda konnessjoni mas-socjeta` Logserv Co Ltd u ghalhekk din bl-ebda mod ma setghet jew tista` torbot lis-sidien tal- bastiment jew lill-bastiment innifsu. Ghalhekk jekk is-socjeta` Logserve Co Ltd impjegat lir-rikorrent kif qed jigi allegat mir-rikorrent din ma setghet qatt torbot lill-bastiment li ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju ghaliex mhux il-legittimu kontradittur. Illi l-fatt li din il-qorti ghandha gurisdizzjoni li tisma` kawza li giet intavolata kontra l-bastiment LEBDA ai termini tal-Artikolu 742(b) u l-fatt li ai termini tal-Art 50(h) pagi ta` membri tal-ekwipagg ta` l-bastiment huwa bastiment huma privileggjati ma awtomatikament responsabbli ghall-hlas ; anzi fic-cirkostanzi odjerni fejn ma tezisti ebda relazzjoni guridika bejn il-bastiment u r-rikorrent, din il- jfissirx intimate mill-osservanza tal- qorti ghandha tillibera lill-bastiment guidizzju ghaliex il-bastiment intimate mhux il-legitimu kontraditur u t- talbiet tal-attur ghandhom jigu michuda bl-ispejjez. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, jidher mid- dikjarazzjoni tal-attur stess li l-attur kien impjegat fuq il-bastiment BOUVET li ma ghandu x`jaqsam xejn mal-bastiment LAURI u ghalhekk il- bastiment LAURI zgur mhux responsabbli ghal dak is-salarju li allegatament ma thallasx waqt li kien fuq il-bastiment BOUVET. Illi jidher ukoll li kien waqt li kien fuq il-bastiment BOUVET li l-attur marad u kellu bzonn xi kura u li ghalhekk il-bastiment LAURI ma jista` qatt ikun responsabli ghal dawn l-ammonti l-ohra mitluba minnu waqt li l-attur kien qed jahdem fuq bastiment iehor il-JOSAN. Rat il-lista tax-xhieda u tad-dokumenti. Semghet ix-xiehda u rat il-provi l-ohra li tressqu fil-kors tal-kawza. Rat id-digriet illi tat fl-udjenza tat-28 ta` Marzu 2017 fejn halliet il- kawza ghas-sentenza ghal-lum bil-fakolta` li l-partijiet jipprezentaw noti ta` osservazzjonijiet. Rat in-noti ta` osservazzjonijiet tal-partijiet kollha. Rat l-atti l-ohra tal-kawza. L-attur ipprezenta l-ewwel xiehda tieghu b`affidavit bl- Il-mansjoni tieghu kellha tkun abbord bastimenti ta` Logserv. Kien miftiehem salarju ta` €3,500 fix-xahar pagabbli b'lura. Stqarr illi bejn Dicembru 2010 u Gunju 2011, kien inkarigat minn Logserv sabiex jahdem fuq il-bastiment JOSAN bi vjagg minn Malta lejn l- Eritrea. Fil-15 ta' Gunju 2011, marad waqt li kien l-Eritrea u kellu jidhol l-isptar. Qaghad il-Lukanda Asmara Palace go l-Marsaxlokk u hallas l- ammont ta' € 463.28 (Dok D). Kompla jixhed illi fit-18 ta' Gunju 2011, meta kien ghadu l-Eritrea kien mitlub minn wiehed mill-impjegati ta` Logserv biex jaghtih €100 biex ikunu jistghu jixtru ikel ghall-ekwipagg. Meta wasal Malta fl-24 ta' Gunju 2011, mar l-Isptar St. James ghal kura u hallas €1,001. Waqt li kien qed jirkupra, u waqt li kien ghadu mpjegat tas-socjeta` ntimata, kien mitlub minn Paul ‘Amoroso ta` Logserv sabiex bhala kaptan jeffettwa numru ta' vjaggi bil-bastiment LEBDA lejn numru ta' pajjizi, fosthom il-Libja u Cipru. L-ahhar vjagg fuq il-LEBDA kien fil-25 ta' Dicembru 2011, meta l-bastiment wasal lura Malta. Xehed illi fiz-zmien ta` bejn l-1 ta' Gunju 2011 u l-25 ta' Dicembru 2011, Logserv naqset milli thallsu r-rimunerazzjoni li kellu jithallas ta` kull xahar. Mis-26 ta' Dicembru 2011 sal-14 ta' Marzu 2012, il-bastiment LEBDA kien ibbazat Malta, u bhala parti mill-obbligi tieghu bhala kaptan ta' dan l-bastiment, kien imur abbord kuljum. Matul dan l-perijodu Paul ‘Amoroso ghal Zammit Genovese kien iweghdu li se jhallsu s-salarju izda dan baqa` qatt ma wasal. Ghalhekk baqa` ma thallasx l-ammont ta` €28,000 ghaz- zmien ta` bejn l-1 ta' Gunju 2011 u l-14 ta` Marzu 2012. Fisser illi ghalkemm ghamel varji talbiet sabiex jithallas s-salarju u l-ispejjez li kellu jgarrab, huwa qatt ma thallas u kien ghalhekk li pprezenta l-mandat li ghalih hemm riferenza fir-rikors guramentat. Il- mandat sar ghall-figura ta` €29,564.28. L-attur ipprezenta affidavit iehor. Stqarr illi fl-2005 kien qed ifittex impjieg, u habib tieghu certu Ian Zarb Adami li dak z-zmien kien chief engineer fuq l-bastiment ELENOR TR (li wara bidel l-isem ghal JOSAN) kien qallu biex imur fuq dan il-bastiment u jkellem lil Paul ‘Amoroso. Dan ‘Amoroso kien qallu li kien s-sid tal-bastiment u kien offrilu immedjatament impjieg bhala kaptan b'salarju ta' € 3000 fix-xahar. Dik kienet l-ewwel darba li kien ltaqa ma' Paul ‘Amoroso. Minn dan l-ewwel impjieg sal-ahhar wiehed fuq il-LEBDA huwa qatt ma kellu kuntratt bil-miktub ta' impjieg. ricevuti ghas-salarji. Huwa hadem ghal ‘Amoroso bejn l-2005 u l-2009, l- aktar fuq il-bastiment ZARB ADAMI, u matul dan iz-zmien kien ibbazat Malta. Fisser illi f`April 2009, Paul ‘Amoroso baghat ghalih l-ufficcju u qallu li kien se jaghlaq in-negozju. Sa dak iz-zmien kellu jaghtih €6,000 bhala arretrati ta' salarji, liema ammont baqa` ma thallasx. Stqarr illi wara kien offrut impieg iehor ma` haddiehor fl-Angola b`salarju akbar u ghalhekk ma baqax jahdem ma` ‘Amoroso. Spjega illi meta kien ghadu mpjegat ma` haddiehor, kull darba li kien jigi Malta, Paul ‘Amoroso kien jaghmel kuntatt mieghu sabiex jerga` jibda jahdem mieghu. Qal illi Novembru 2010 qaghad fuq li qallu ‘Amoroso, telaq ix-xoghol li kellu l-Angelo u rega` beda jahdem ma` ‘Amoroso ghal €3,500 fix-xahar. F`Dicembru 2010, kien inkarigat jiehu l-bastiment l-Eritrea u kellu jibqa` bbazat hemmhekk. Telaq minn Malta fuq il-JOSAN li kellu ekwipagg Malti. Dan l-ekwipagg kien l-istess wiehed li mbaghad kien impjegat fuq il-LEBDA. Spjega illi Gunju 2011, meta kien Malta, sar jaf li l-bastiment JOSAN kien gie arrestat l-Eritrea mill-Gvern ta` dak il-pajjiz minhabba dejn li kellu ‘Amoroso ma` dak il-Gvern. Stqarr illi wara li rkupra minn sahtu, huwa kien inkarigat minn ‘Amoroso sabiex jahdem fuq il-LEBDA. Jiftakar li ‘Amoroso kien qallu li kien akkwista dak il-bastiment minghand certu BOUVETWheeler Baldacchino. Il-bastiment ma kienx fi stat tajjeb, izda xorta wahda hadem fuqu. Spjega illi dak z-zmien il-bastiment kien bbazat Malta u sa Dicembru 2011, kien mar tlett darbiet l-Libja b'dak il-bastiment u darba Cipru. Matul l-impjieg tieghu dejjem baqa f`kuntatt ma' Attard u minghandu kien jiehu struzzjonijiet. Jaf illi l-LEBDA kien registrat taht il-bandiera tal-Libja. Fil-kontroezami, xehed illi d-dokumenti fuq il-LEBDA kienu juru li l-bastiment kien ta` Logserv. Ladarba Logserv kienet debitrici tieghu, huwa ha hsieb jaqbad il-LEBDA li kienet propjeta` ta` Logserv. Mistoqsi mill-qorti fil-konfront ta' min qed jaghmel t-talba kif dedotta fil-kawza tal- lum, huwa wiegeb li l-kawza saret kontra Logserv ghax kien din illi ma hallsitux. Huwa beda jahdem fuq il-LEBDA qabel Settembru 2011. Mistoqsi mill-qorti jekk t-talba tieghu kenitx dwar salarju li ma kienx thallas ghal servizz li rrenda fuq il-bastiment JOSAN jew jekk kienx ukoll ghal servizzi fuq bastimenti ohra, l-attur wiegeb illi kienu servigi resi fuq il-bastimebnt JOSAN. Muri dokument 201, li huwa port clearance li juri li fl-10 ta' Dicembru, il-LEBDA kien sejjer Ħal Luqa, xehed illi fil-fatt kienu marru Cipru. Muri fejn hemm illi telaq minn Malta fit-8 ta' Settembru u rritorna fl-10 ta' Settembru, u mistoqsi jekk huwiex cert li marru l-Libja, wiegeb illi probabilment ma kienux marru l-Libja. Qal dan ghaliex bastiment bhal LEBDA ma jistax jaqsam minn Malta ghal-Libja f`jum u nofs. Ghalkemm kien hemm miktub li l-bastiment mar il-Libja dan ifisser illi jkunu marru offshore biex jigbru zejt sebghin mil `il barra mil-Libja. Stqarr illi fl-ammont li kien qed jitlob fil-kawza tal-lum, inkluda s- €6,000 li baqa` ma thallasx mill-ewwel impieg li kellu ma` Logserv propju ghaliex baqa` ma thallasx dawk il-flus li kienu dovuti lilu. Bil-kawza tal- lum kien qed jitlob il-hlas ta` flus ghal xoghol li ghamel kemm fuq il- JOSAN kif ukoll fuq il-LEBDA, ghalkemm l-attur jixhed ukoll illi l-flus kienu ghal xoghol fuq il-LEBDA biss. Mistoqsi ghal liema xhur kien qed jitlob il-hlas tal-pagi, l-attur wiegeb illi kien ghaz-zmien ta` bejn Gunju 2011 u Marzu 2012. Mistoqsi jekk il-ftehim ma' Paul ‘Amoroso kienx illi jithallas biss meta jaghmel vjagg bil-bastiment, l-attur wiegeb illi l-ftehim kien illi jithallas paga kull xahar : kemm jekk ikun qed jivvjagga kemm jekk le. L-ahhar li dahal Malta kien fil-25 ta' Dicembru 2011 provenjenti mil-Libja u baqa` Malta. L-agent tal-vapur hija Malta Shipping Limited. Jiftakar li hadem fuq il-bastiment LEBDA madwar sentejn qabel xehed quddiem il- qorti. Stqarr illi kienet Logserv (li hija ta' Paul ‘Amoroso) li kienet inkarikatu. Ma kellux kuntratt ta' impjieg. L-attur kien kaptan tal-LEBDA. Bhala ekwipagg kienu madwar hamsa jew sitta min-nies. Kien bastiment tas-sajd u kienu jistadu barra l-ibhra Maltin. Ma jidhirlux li qatt marru l-Libja. Ikkonferma li hadem ukoll fuq il-bastiment JOSAN meta l-attur kien il-kaptan. Ftakar li l-attur ghamel zmien ma jiflahx pero` ma setax jiftakar aktar. Joseph Meli, mid-Dipartiment tad-Dwana, xehed illi bhala procedura, ma` kull wasla Malta, bastiment jinghata numru mid-Dwana. Meta l-bastiment jigi biex jitlaq minn Malta, isir uzu tal-istess numru. Dwar il-bastiment tas-sajd LEBDA, xehed illi fl-2010 u 2012, ma jirrizultax li kien hemm movement ta` dan il-bastiment. Fl-2011, irrizulta 11-il movement : sitt (6) wasliet Malta u hames (5) tluq minn Malta. Fejn mar f`dik l- okkazjoni, ma jirrizultax. Paul ‘Amoroso xehed illi huwa s-sid u direttur ta` Logserv. Il- bastiment LEBDA kien chartered ma` Logserv izda la Logserv u lanqas hu ma huma s-sidien tal-bastiment. Fisser illi ma kienx hemm charter party agreement ghaliex il- bastiment kien dahal Malta, huwa hallas xi pagament u l-bastiment thalla ghandu. Ghalkemm huwa ghandu dokumentazzjoni fejn jidher li l- bastiment huwa registrat fuqu, jirrizulta li hemm zewg registrazzjonijiet u li m'ghandux l-proprjeta tieghu ghalkemm kien hallas sabiex jixtrih. Stqarr illi l-attur kien impjegat tieghu u li kien hadem fuq numru ta' bastimenti, fosthom JOSAN u LEBDA. Mhux jichad illi l-attur ghandu jiehu l-flus minghandu. Kull min kien hadem mieghu fuq il-progett, li minhabba fih huwa falla, rega` beda jahdem mieghu u qed jithallas. Huwa kien laqqa` lil kulhadd u staqsa lil kulhadd riedux jahdmu mieghu. Kulhadd accetta hlief l-attur. Ikkonferma li Logserv ghandha taghti lill-attur is-somma ta` €6,000 ghalkemm dawn il-flus baqghu ma gewx offruti lill-attur u lanqas kienu depozitati taht l-Awtorita tal-Qorti. Kompla jixhed illi huwa ma kellux kuntratt ta' impjieg mal- Ghalkemm ighid li ma jiftakarx kemm kienet l-paga tal-kaptan, meta mistoqsi jekk setghetx kienet ta` €3,500 fix-xahar, xehed illi normalment dik hija l-paga li jiehu kaptan. Stqarr illi huwa kaptan ukoll izda qatt ma hadem fuq il-LEBDA. Muri d-dokumenti li kienu esebiti mir-rapprezentant tal-Kontrollur tad-Dwana, mnejn jirrizulta li huwa kien il-kaptan tal-LEBDA, wiegeb illi d-dokument tad-Dwana kien zbaljat. Seta` kien indikat hekk ghaliex dik kienet l-ewwel darba li l-LEBDA dahal Malta. Huma kienu telghu abbord tnax-il mil barra minn Malta, u dahlu Malta; kien forsi ghalhekk li hu kien immarkat bhala l-kaptan. Fil-kontroezami, meta mistoqsi jekk l-kaptan kienx jithallas tal- ispejjez minbarra l-paga, xehed illi ma kienx jithallas tal-ispejjez ghaliex kien joqghod fuq l-bastiment. Meta huwa kien il-kaptan tal-bastiment ma kellux bzonn jallogja fl-lukanda. Dwar l-ispejjez li qed jitlob l-attur , stqarr illi dawk ma kellhomx x'jaqsmu ma' meta l-attur kien impjegat bhala kaptan fuq LEBDA. Dawn l-ispejjez kienu relatati ma` meta l-attur kien il-kaptan ta` JOSAN in konnessjoni mal-progett ta' l-Eritrea. Ighid illi hemm huwa tilef zewg vapuri u madwar €2.5 miljun. Mistoqsi mill-qorti jekk r-rikorrent kienx mar l-Eritrea, Attard Dwar l-ispejjez tal-isptar, stqar illi l-attur ma kienx wegga` fuq ix- xoghol ; ghalhekk ma kienux dovuti minn Logserv. mill-prezz tal-bastiment. Muri c-certifikat ta' registrazzjoni a fol 68, stqarr illi meta akkwista l-bastiment halla l-LEBDA fuq ir-registrazzjoni tal-Libja. Qal illi huwa kellu certifikat ta' registrazzjoni iehor qabel dak esebit fil-process, mahrug mill-awtorita proprja tal-Libja, ghaliex l- awtorita li harget c-certifikat a fol 68 ma kenitx rikonoxxjuta mill-Gvern tal-Libja. Muri d-dokument a fol 202, rega` nsista li dak id-dokument juri illi l-ewwel darba li LEBDA dahal Malta kien fit-3 ta' Settembru 2011, u li qabel dik l-attur ma kienx ghadu mpjegat bhala kaptan tal-bastiment. Fabian Abela Garrett xehed illi huwa l-accountant ta` Logserv. Stqarr illi bejn nofs Dicembru 2010 u Gunju 2011, kien jahdem Ighid illi darba fix-xahar kien ihejji l-pagi tal-ekwipagg inkluz tal- attur, li dak z-zmien kien qieghed l-Eritrea. Qal illi darba fix-xahar kienet tmur l-mara tieghu ghandhom u Kienet tiffirma li hadet c-cheque tal-paga. Fisser illi mir-ricerki li ghamel, huwa sab illi bejn Dicembru 2010 u Gunju 2011, l-attur ha seba` (7) pagi mensili ta' € 3,500 kull wahda, jigifieri total ta` €24,500. Ipprezenta sitt (6) dokumenti li juru dawn l- pagamenti u spjega li ghalkemm id-dokument relattiv ghax-xahar ta` Mejju 201 huwa nieqes, iikkonferma li l-hlas kien sar. Qal illi l-attur kien responsabbli ghal bastiment u dan kien il- Qal illi l-attur ircieva dawk il-hlasijiet ghaliex kien impjegat ta` Josette Sheehan – PA tas-CEO ta` Logserv – ipprezentat dokumenti li huma relatati mal-impjieg tal-attur (Dok JZ1), ghalkemm sabet l-ebda kuntratt ta` impieg bil-miktub. Fil-kontroezami, xehdet illi hija tigi oht Paul ‘Amoroso. Stqarret illi l-attur kien impjegat biex jaghmel dak li jkun hemm Dwar id-dokument li pprezentat, fejn jinghad illi wara l-25 ta' Dicembru 2011 is-servizz tal-attur ma kienx aktar mehtieg fuq il-LEBDA, xehdet illi Logserv kienet avzat b`dan lill-attur bil-fomm. Xehed illi huwa membru tal-Armata tal-Libja. U kien qed jokkupa l-posizzjoni ta' military attaché fil-ambaxxata St Peter's, Ħaż-Żabbar gewwa Malta. Qal illi skont policy tal-2009 tal-Gvern Libjan in-numru ta' bastimenti tal-forza navali Libjana li kienu jaghtu provvisti lill-bastimenti tal-forzi navali kellhom jizdiedu fin-numru. Ghalhekk bis-sahha ta` resoluzzjoni nru 195/2009, il-propjeta` tas- socjeta` Al Karri Company of Libya Limited ghaddiet ghand il-Forzi Armati Libjani. Il-bastiment LEBDA kien proprjeta ta' din s-socjeta`. Billi LEBDA kien bastiment tas-sajd, l-awtoritajiet Libjani hadu decizjoni li l- uzu kellu jibqa` billi jipprovdi hut u provvisti ohra lill-forzi Armati Libjani. Il-licenza ta' l-vapur bhala bastiment tas-sajd baqghet tiggedded kull sena skont l-ligi Libjana. Kompla jixhed illi meta saret ir-rivoluzzjoni fil-Libja fi Frar 2011, l- awtorizzazzjoni ufficjali sabiex LEBDA jintuza ghall-beneficcju tal-Forzi Navali Libjani ma kenitx ghadha harget. Wara l-waqa` tar-regim precedenti fix-xahar ta` Ottubru 2011, ghaddew numru ta' xhur qabel kien appuntat il-Gvern Provvizorju fl-2012. Fis-7 ta' April 2012, il-Ministru tad-Difiza hareg risoluzzjoni nru 60/2012 li biha l-Forzi Armati Libjani (inkluz il-qawwa navali) kellhom jigu trasferiti lil dak il-Ministeru. Billi l-qawwa navali kellha bzonn ta` aktar bastimenti, kien deciz illi EBDA kellha taghmel parti mill-qawwa navali. Kompla jixhed illi meta giet biex titwettaq ir-rizoluzzjoni, LEBDA ma setax jigi rintraccjat. Fil-bidu tal-2013, l-awtoritajiet Libjani sabu li LEBDA kien safa` misruq waqt ir-rivoluzzjoni u spicca Malta. Bhala segwitu saru jaf bil-kawza tal-lum u bil-procedura tal-arrest. L- awtoritajiet Libjani baghtu nies Malta sabiex jiksbu r-rilaxx ta` LEBDA. rilaxxat. Stqarr illi l-Istat Libjan huwa s-sid ta` LEBDA. L-Istat Libjan ma kienx il-principal tal-attur. Fil-kontroezami, meta mistoqsi jekk kienux ghamlu proceduri sabiex jiehdu l-vapur lura, xehed fin-negattiv ghaliex il-bastiment kien kolpit bil-mandat ta` arrest. Xehed illi l-Gvern Libjan induna li l-vapur kien nieqes fl-2013. Muri c-certifikat a fol 171 iikkonferma li dak huwa dokument ufficjali mahrug mill-Gvern Libjan u hareg f`Mejju 2013. Mistoqsi jekk allura sid l-bastiment huwiex Al Qaari Fishing Company, wiegeb li dak huwa isem l-kumpannija, li wara saret tal-Ministeru tad-Difiza. Sottomissjonijiet bil-miktub 1. L-attur L-attur ighid illi - kif intavolata – din tal-lum hija azzjoni in rem ai termini tal-Art 50(h) tal-Kap 234 u skont l-Art 742B (r), (g) u (s) tal-Kap 12. Jinghad illi l-azzjonijiet in rem u in personam m'ghandhomx jippregudikaw lil xulxin u ghalhekk dawn jistghu jsiru flimkien. Issir riferenza ghad-decizjoni tal-Qorti tal-Appell tal-20 ta` Novembru 2007 fil- kawza: Av. Dr. Max Camilleri Despott noe vs Kaptan Barbuto noe. L-attur jaghmel riassunt tal-fatti u jfisser ghaliex l-ammont pretiz Skont l-attur, fil-kors tal-kawza, irrizultaw diversi inkonsistenzi fli l-kontradizzjoni fl- eccezzjonijiet ghaliex minn naha l-wahda Logserv tghid illi l-attur ma kienx joffri s-servizzi tieghu, imbaghad tghid li hadem maghha kemm fuq il-LEBDA kif ukoll fuq bastiment ohra. fil-fehma tieghu kien hemm Kontradizzjoni ohra li jaccenna ghaliha hija li minn naha wahda Logserv tghid illi ghandha taghti lill-attur l-ammont ta` €6,000, imbaghad tghid li l-attur ghandu jiehu ta` erba` (4) vjaggi bil-LEBDA. Skont ir-rikorrent, fil-kawza tal-lum, jirrizultaw ir-rekwiziti kollha sabiex il-Qorti jkollha gurisdizzjoni in rem kontra l-bastiment LEBDA. Irrizulta nfatti li LEBDA kien kolpit b`mandat ta` arrest u ghadu Skont l-attur, ghax huwa hekk, il-mertu jaqa` fil-kategorija prevista Hemm pretensjoni ta` kaptan ta` bastiment ghas-salarji u flejjes ohra dovuti lilu rigward l-impjieg tieghu [Art 50(h) tal-Kap 234 ; u Art 742B (r) tal-Kap 12] Hemm pretensjoni ghall-konsegwenzi ta` korriment li jkun garrab il-kaptan bl-ghemil negligenti tas-sidien, n-nolleggattur jew l- persuni li kellhom pussess jew kontroll ta' vapur skont l-Art 742B (g) u Hemm pretensjoni minn kaptan ghal infieq li ghamel ghall- vapur jew is-sidien tieghu skont l-Art 742B (s) tal-Kap 12. Ikompli jissottometti l-attur illi l-actio in rem huwa strument Fil-kawza Ganado noe vs Pizzimenti noe, (op. cit.) il-Qorti ta' l- Appell qalet illi "kawza in rem ma tistax tirnexxi kontra l-vapur meta s-sid ma jkunx responsabbli ghall-kreditu li jkun qed jigi mitlub." Fil-kors tas-smigh tal-kawza, saru diversi allegazzjonijiet dwar min kien is-sid tal-LEBDA. Ir-rikorrent jikkonferma li mill-informazzjoni li kellu, uiz-zewg bastimenti li hadem fuqhom – JOSAN u LEBDA - kienu proprjeta tas- socjeta ntimata. Skont ir-rikorrent, Logserv hija l-persuna responsabbli in personam ghat-talbiet kollha tieghu. illi d-dokumenti ipprezentati m'`ghandhomx jitqiesu bhala sodisfacjenti illi LEBDA huwa propjeta` tal- Istat Libjan. Ir-rikorrent ifakkar li l-azzjoni in rem hija intenzjonata sabiex tistabilixxi gurisdizzjoni kontra l-persuna allegatament responsabbli u ghalhekk kwalunkwe argument dwar immunita statali issa hija invalida ghaliex missha saret in limine litis. Ikompli jghid ir-rikorrenti illi fi kwalunkwe kaz, l-pretensjoni tieghu dwar salarji huwa dak li l-Qrati Inglizi jirreferu ghalih bhala "a truly action in rem". Kienet citata d-decizjoni fil-kawza The Castlegate tal-1889, fejn kien inghad illi :- L-attur jishaq illi din il-gurisprudenza Ingliza tista` tigi applikata korrettament anke fil-kuntest Malti ghaliex dak z-zmien kienu ghadhom japplikaw l-istess atti li japplikaw f'Malta. L-attur jikkontendi illi l-pretensjoni tieghu mhux biss tirrizulta ppruvata kontra Logserv izda anke kontra LEBDA, irrispettivament min kien is-sid, beneficjarju jew noleggattur bareboat taghha. Wara li tigbor il-fatti kif tarahom hi, tissottometti li l-fatti kif irrizultaw ma jaqblux ma` dak li nghad fir-rikors guramentat. Minhabba din id-diversita`, Logserv tikkontendi illi ghandu jigi identifikat iz-zmien preciz meta r-rikorrent ippresta s-servizzi tieghu. Skont is-socjeta` konvenuta, mill-prospett li kien mid-Dwana ta' Malta u mil-lista tal-ekwipagg, jirrizulta illi l-bastiment LEBDA dahal Malta l-ewwel darba fit-3 ta' Settembru 2011. LEBDA hareg minn Malta fit-8 ta' Settembru 2011 u rega` dahal Malta fl-10 ta` Settembru 2011. Anke f`dak il-kaz l-attur ma kienx parti mill-ekwipagg. Skont l-istess dokumenti, l-attur kien parti mill-ekwipagg fil-kaz ta` LEBDA fil-kaz ta` erba` vjaggi biss :- i) mis-16 ta' Settembru 2011 sas-17 ta' Settembru 2011 ; ii) mill-20 ta' Ottubru 2011 sal-1 ta' Novembru 2011 ; iii) mit-3 ta' Dicembru 2011 sas-6 ta' Dicembru 2011 ; u iv) mill-10 ta' Dicembru 2011 sal-25 ta' Dicembru 2011. Wara din l-ahhar data, LEBDA kien arrestat u hekk baqa` sal-lum. Logserv tikkontendi illi mhux minnu dak mistqarr mill-attur ghaliex ghalkemm l-attur ighid illi hadem fuq LEBDA minn Gunju 2011 sa Marzu 2012, mid-dokumenti ezebiti jirrizulta illi r-rikorrent hadem fuq dak il-vapur bejn Settembru 2011 u Dicembru 2011 ghal erba` vjaggi biss. Ir-rizultat ta` dan huwa li l-hlasijiet dovuti lir-rikorrent huma ghal tlett xhur u nofs biss (mis-16 ta' Settembru 2011 sal-25 ta' Dicembru 2011) li jammontaw ghal €12,250, bir-rata ta' € 3,500 fix-xahar. Dan l-ammont fil- bicca kbira thallas u baqa` bilanc ta' € 6,000. l-Qorti tinsab rinfaccjata b`zewg verzjonijiet in konflitt. Tishaq illi l-provi taghha huma aktar affidabbli ghaliex huma konfortati b`dokumenti ufficjali li jaghmlu parti mill-atti. Logserv tishaq illi l-verzjoni tal-fatti taghha hija aktar verosimili ghal erbgha ragunijiet – i) ir-rikorrent jghid li hadem fuq EBDA f'Gunju 2011, meta dan lanqas biss kien Malta dik il-habta ; ii) ir-rikorrent ighid li hadem fuq LEBDA minn Jannar 2012 sa' Marzu 2012 meta fil-perijodu msemmi LEBDA kien arrestat ; iii) ir-rikorrent qed jitlob hlas ghal Gunju 2011 meta jirrizulta minn dokumenti esebiti li fil-24 ta' Gunju 2011, kellu intervent mediku ; u iv) r-rikorrent qed jitlob hlas ghal Gunju 2011, meta jirrizulta li mill-15 sat-18 ta' Gunju 2011 kien alloggjat go luknda fl- Eritrea. Logserv tosserva illi oltre l-paga, l-attur qed jtlob rimbors ta` flus li jallega li hallas : i.e. €1,001 (Sptar St. James) ; € 100 (spejjez ohra) ; € 463.28 (allogg f`lukanda barra). Tikkontendi illi abbazi tal-provi ma rrizultax li l-kura fl-isptar kienet kawza ta' xi debilita li r-rikorrent sofra fil-qadi tad-dmirijiet tieghu lejn Logserv, waqt li ghar-rigward tal-ispejjez l-ohra ma rrizultax li kien hemm il-htiega li r-rikorrent jalloggja go lukanda waqt ix-xoghol tieghu meta jitqies illi post il-kaptan meta jkun xoghol huwa fuq il-bastiment mhux go lukanda. Abbazi ta` dan kollu, Logserv tishaq illi l-unika pendenza li ghandha mal-attur hija l-hlas tas-somma ta` € 6,000 kif kien eccepit fir- risposta guramentata taghha. li tissoferma dwar materji ta` gurisdizzjoni, LEBDA tikkondenti li kien ippruvat illi l-Istat Libjan huwa s-sid ta` LEBDA. Kien ipprecizat illi LEBDA llum huwa taht is-setgha u kontroll tal- Istat Libjan wara li dan ghamel depozitu fir-registru tal-Qorti tal-ammont ta` €29,879.13 li bih kien rilaxxjat il-LEBDA li baqa` ghat-tiswija ghand Cassar Shipping Repair Limited fejn jinsab. Dwar il-mertu, jirrizulta li Paul ‘Amoroso jew Logserv ma kinux is- Anke abbazi tax-xiehda ta` ‘Amoroso jirrizukta li LEBDA spicca ghand Ikompli jinghad illi ladarba LEBDA ma kienx proprjeta tas-socjeta intimata, l-azzjoni in rem fil-konfront tal-bastiment ma jista` jkollha l- ebda bazi fil-fatt u fid-dritt. LEBDA ghandha tigi liberata mill-osservanza tal-gudizzju. Tibda billi tirrileva illi fin-nota ta' sottomissjonijiet ta` LEBDA, kienu sollevati materji li jirrigwardaw il-gurisdizzjoni ta` din il-Qorti. Il-Qorti taghmel bl-iktar mod mod car il-punt illi hija kienet, ghada u tibqa` l-forum li ghandu gurisdizzjoni sabiex jiddeciedi l- kawza tal-lum, ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi. Il-Qorti tirrileva illi l-kawza tal-lum tittratta talba tal-attur bhala kaptan ta` bastiment sabiex jithallas pagi u spejjez ohra relatati mal- impieg tieghu ma` Logserv. Issir riferenza ghall-Art 742B (r) u (s) tal-Kap 12 fejn jinghad Bla ħsara ta fejn il-lig i espressament tiddisponi xort oħra, il-qrati jew civili f`Malta għandhom g urisdizzjoni in rem kontra vapuri bastimenti fit-talbiet marittimi li g ejjin : hekk :- (r) kull pretensjoni mill-kaptan, mill-uffic jali, jew minn membru tal-ekwipag g , jew mill-ekwipag g ta vapur, għas-salarji u flejjes oħra dovuti lilhom rigward l-impjieg tagħhom fuq il-vapur inkluz i l-ispejjez ta jitħallsu rimpatrijazzjoni u kontribuzzjonijiet kull pretensjoni magħmula mill-kaptan, mill-persuna li timbarka l-merkanzija, min-noleg g attur jew mill-ag ent rigward infieq magħmul minnhom għall-vapur jew għas-sidien tiegħu ; Eccezzjoni dwar il-gurisdizzjoni tal-qorti ghandha titqajjem in Fis-sentenza li tat fl-10 ta` Jannar 2007 fuil-kawza : Adelina Baldacchino vs Emanuel Hunt : il-Qorti tal-Appell Inferjuri qalet hekk :– "Kif saput, skond id-disposizzjonijiet procedurali l-inkompetenza minhabba x-xorta jew il-valur tal-haga, trid tigi eccepita mill-parti jew rilevata ex officio mill-Qorti. Dan fl-ewwel udjenza tat-trattazzjoni. Jikkonsegwi illi jekk ma jsirx dan, dik l-inkompetenza ma tistax titqajjem fil-kors successiv tal-proceduri, specjalment f' qorti fi grad ta' appell. Fil-kaz tal-lum, il-bastiment konvenut ma jistax jiddisputa l- gurisdizzjoni tal-qorti fl-istadju tan-nota ta` osservazzjonijiet meta mhux biss naqas milli jaghti l-eccezzjoni in limine litis izda bil-komportament processwali tieghu mill-bidu nett accetta u ssotometta ruhu ghall- gurisdizzjoni ta` din il-qorti. L-Ewwel Artikolu jghid :- Issir ukoll referenza ghal dak li kiteb Natalino Bartolo Gata fil- paragrafu 18.11 tat-Tmien Volum ta`: The IMLI Manual on International Martime Law : fejn ighid hekk :- Il-LEBDA – anke jekk jista` jkun illi kien proprjeta tal-Istat Libjan - ma kienx qed jintuza ghal skopjiet ta' gwerra jew ghal skopijiet mhux kummercjali.Fid-deskrizzjoni tieghu, hemm proprju li kien qed jintuza ghal skopijiet ta' fueling. Ghalhekk ma hemm ebda kwistjoni ta` immunita` gurisdizzjonali. Dan premess, il-Qorti tghid fir-risposta ulterjuri tieghi, il-bastiment LEBDA eccepixxa illi ma kienx il-legittimu kontradittur tal-attur, stante li ma kellu l-ebda relazzjoni guridika mal-attur, billi l-attur qatt ma kien impjegat mill-bastiment. Ghalhekk jikkontendi illi ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju. seq tal-process, mnejn irrizulta li Logserv kienet thallas il-pagi tal-attur. Mhux kontestat illi l-attur kien impjegat bhala kaptan ma` Logserv u serva maghha f`dik il-kapacita` kemm fuq il-bastiment JOSAN kif ukoll fuq il-LEBDA b`inkariku taghha. Lanqas mhu kontestat illi ma kienx hemm bejn l-attur u Logserv kuntrat tax-xoghol bil-miktub. Dwar il-kwistjoni ta` min hu s-sid tal-bastiment LEBDA, hareg mill-provi Dok WL1 illi l-bastiment huwa ta' nazzjonalita Libjana. Minn taghrif li gie fil-kors tal-gbir tal-provi mir-rapprezentant ta' Transport Malta illi s-sid registrat tal-bastiment LEBDA huwa l-Istat Libjan – Dok V2. Sussegwentement l-bastiment ipprezenta certifikat li juri li l- bastiment LEBDA huwa proprjeta tal-kumpannija "Al Qaari Fishing Company" li socjeta` tal-Istat Libjan (fol 68 u 69) [ara wkoll dokumenti ohra a fol 71 et seq]. Sinjifikanti hija x-xiehda ta` Paul ‘Amoroso, direttur ta` Logserv, li jikkonferma li Logserv mhijiex is-sid tal-LEBDA. Jikkontendi li Logserv hija c-charterer tal-bastiment. Ighid dan mhux ghax kellu xi charterparty agreement mas-sidien (ghalkemm imbaghad jixhed li ma kienx hemm) izda ghaliex ighid li hallas parti mill-prezz tal-akkwist tal-bastiment meta dan dahal Malta, l-akkwist baqa` ma sarx u allura ma kienx hemm bill of sale, ghaliex il-prezz intier baqa` ma sarx ; fl-istess waqt il-bastiment baqa` that il-kontroll ta` Logserv. Ghal din il-Qorti d-deposizzjoni ta` Attard mhijiex affidabbli. Dak li stqarr huwa kontradett min dokumenti li pprezentat is- Skont dokument a fol 303, jirrizulta li isem s-sid huwa Salah Downham F`dokument iehor a fol 305, fejn hemm t-trasferiment fi flus ta' € 951, jirrizulta li dan sar lejn l-Egittu u li l-persuna indikata li kien se Fid-dokument mhux indikat ghalfejn sar il-hlas. Mhuwiex ippruvat li Logserv kienet is-sid jew ic-charterer ta` kontroll effettiv taghha. Dak li certament irrizulta huwa bejn is-sid legittimu ta` LEBDA u l-attur ma kienx hemm relazzjoni guridika ta` ebda xorta. Il-Qorti ghalhekk qeghda tilqa` l-eccezzjonijiet kollha tal- bastiment LEBDA kif dedotti fir-risposta ulterjuri tal-istess bastiment, u tillibera lill-bastiment LEBDA mill-osservanza tal- gudizzju. Dan premess, ladarba rrizulta li r-relazzjoni ta` impjieg tal- attur bhala kaptan kien mal-konvenuta Logserv, il-Qorti sejra tqis il-provi li tressqu dwar l-ammont pretiz mill-attur. Bejn il-posizzjoni taz-zewg nahat hemm bahar jaqsam dwar x`huwa dovut lill-attur. Fis-sentenza li tat fl-24 ta` Marzu 2004 fil-kawza Xuereb et vs Huwa pacifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha Gauci et il-Qorti ta` l-Appell Inferjuri ttrattat il-konflitt ta` provi fil- kamp civili billi qalet hekk – tkun gwidata minn zewg principji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha : Li taghraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi wahda miz-zewg verzjonijiet bhala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn ohra ; u Fin-nuqqas, li tigi applikata l-massima "actore non probante Fi kliem iehor il-Qorti ghandha tezamina jekk xi wahda miz-zewg verzjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilita` u specjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, ghandhiex teskludi lill-ohra, anke fuq il- bilanc tal-probabilitajiet u tal-preponderanza tal-provi, ghax dawn, f`kawzi civili, huma generalment sufficjenti ghall-konvinciment tal- gudikant (Kollez. (ara wkoll : "Xuereb Pavia vs Mamo Sciberras" – PA/TM – 30 ta` Ottubru 2003 ; "Kmandant tal-Forzi Armati ta` Malta vs Difesa" – PA/PS – 28 ta` Mejju 2003 ; "Bezzina Micallef vs Bezzina Micallef" – PA/CC – 24 ta` Novembru 1966) Fis-sentenza ta` din il-Qorti diversament presjeduta tat-28 ta` April 2003 fil-kawza "Ciantar vs Curmi noe" kien precizat hekk – Huwa ben maghruf f`materja konsimili illi mhux kwalunkwe konflitt, kontradizzjonijiet jew inezattezzi fil-provi ghandhom ihallu lill-Qorti f`dak l-istat ta` perplessita` li minhabba fihom ma tkunx tista` tiddeciedi b`kuxjenza kwieta jew jkollha b`konsegwenza taqa` fuq ir- regola ta` in dubio pro reo ; Fil-kamp civili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il- kriterju ma huwiex dak jekk il-gudikant assolutament jemminx l- ispjegazzjonijiet forniti lilu imma jekk dawn l-istess spjegazzjonijiet humiex, fic-cirkostanzi zvarjati tal-hajja, verosimili. Dan fuq il- bilanc tal-probabilitajiet, sostrat baziku ta` azzjoni civili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, generalment bastanti ghall-konvinciment. Ghax kif inhu pacifikament akkolt, ic- certezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet. Dan ghad-differenza ta` dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il-htija trid tirrizulta minghajr ma thalli dubju ragjonevoli. Fis-sentenza li tat fis-26 ta` Settembru 2013 fil-kawza "Chef Choice Limited vs Raymond Poulton et" din il-Qorti (PA/JRM) qalet hekk :- … Illi l-Qorti tqis li, għalkemm il-grad ta prova fil-proċediment ċivili m huwiex wieħed tassattiv daqs dak mistenni fil-proċediment kriminali, b daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b saħħithom. Il-prova mistennija fil-qasam tal-proċediment ċivili ma tistax tkun sempliċi supposizzjoni, suspett jew konġettura, imma prova li tikkonvinċi lil min irid jagħmel ġudizzju. Iżda f każijiet mibnija fuq id- delitt jew il-kważi-delitt, l-aktar meta jkun hemm imdaħħal xi egħmil tal- qerq tal-parti mħarrka huwa ammess li "f'kawża ċivili d-dolo jista' jiġi stabbilit anke permezz ta' presunzjonijiet u ndizji, purke s'intendi jkunu serji, preċiżi u konkordanti, b'tali mod li ma jħallu l-ebda dubju f'min hu msejjaħ biex jiġġudika" (ara - P.A. PS - Emanuel Portelli Pisani vs David Sanchez et - konfermata mill-Qorti tal-Appell fid-19.6.2006). Illi minbarra dan, il-parti attriċi għandha l-obbligu li tipprova kif imiss il-premessi għat-talbiet tagħha b mod li, jekk tonqos li tagħmel dan, iwassal għall-ħelsien tal-parti mħarrka (ara - App. Il-fatt li l-parti mħarrka tkun ressqet verżjoni li ma taqbilx ma dik imressqa mill-parti attriċi ma jfissirx li l-parti attriċi tkun naqset minn dan l-obbligu, għaliex jekk kemm-il darba l-provi ċirkostanzjali, materjali jew fattwali jagħtu piż lil dik il- verżjoni tal-parti attriċi, l-Qorti tista tagħżel li toqgħod fuqha u twarrab il-verżjoni tal-parti mħarrka. Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-parti mħarrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l-pretensjonijiet tal-parti attriċi, ma jeħlisx lil din milli tipprova kif imiss l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tagħha (ara - App. Illi huwa għalhekk li l-liġi torbot lill-parti f kawża li tipprova dak li tallega (ara l-Art. 562 tal-Kap 12) u li tagħmel dan billi tressaq l-aħjar prova (Art. 559 tal-Kap 12). … Iżda dak li jgħodd f kawża m huwiex l-għadd tax-xhieda mressqa għaliex "il-fatt li xhieda jkunu ġew prodotti minn parti partikolari f kawża … ċertament ma jfissirx li l-Qorti hija marbuta li temmen b għajnejha magħluqa, jew li temmen aktar, dak kollu li dawn ix-xhieda jgħidu 'favur il-parti. Fuq kollox, ix-xhud ma jiġix prodott biex jixhed 'favur parti jew 'kontra oħra, imma jiġi prodott biex jgħid il-verita`, il-verita` kollha, u xejn anqas minn dik il-verita` kollha" (ara - App. Ċiv. 19.6.2006 - Emanuel Portelli Pisani vs David Sanchez et) Illi l-Qorti tqis li, iżda, bħal ma jiġri f każijiet bħal dawn, il- verżjonijiet tal-partijiet u ta dawk li setgħu nvoluti magħhom ikunu tabilfors miżgħuda b doża qawwija ta apprezzament suġġettiv ta dak li jkun ġara. Il-Qorti tifhem li kull parti jkollha t-tendenza li tpinġi lilha nnifisha bħala l-vittma u l-parti l-oħra bħala l-ħatja, u dan jgħodd ukoll għall-verżjonijiet li jagħtu dawk il-persuni l-oħrajn li jkunu b xi mod involuti fl-episodju. Huwa d-dmir tal-Qorti li tgħarbel minn fost dawn il- verżjonijiet kollha u minn provi indipendenti li jistgħu jirriżultaw il-fatti essenzjali li jistgħu jgħinuha tasal biex issib x kien li tassew ġara u kif imxew l-affarijiet ; Illi l-Qorti tifhem li, fil-kamp ċivili, il-piż probatorju m huwiex dak ta provi lil hinn mid-dubju raġonevoli (ara App. Iżda fejn ikun hemm verżjonijiet li dijametrikament ma jaqblux, u li t-tnejn jistgħu jkunu plawsibbli, il- prinċipju għandu jkun li tkun favorita t-teżi tal-parti li kontra tagħha tkun saret l-allegazzjoni (ara - P.A. NC - 28.4.2004 - Frank Camilleri Known As Pirotta Mayo et vs William Bristow et). Ladarba min kellu l-obbligu li jipprova dak li jallega ma jseħħlux iwettaq dan, il-parti l-oħra m għandhiex tbati tali nuqqas u dan bi qbil mal-prinċipju li actore non probante reus absolvitur (ara P.A. LFS - 18.5.2009 - Col. Min-naħa l-oħra, mhux kull konflitt ta prova jew kontradizzjoni għandha twassal lil Qorti biex ma tasalx għal deċiżjoni jew li jkollha ddur fuq il-prinċipju li għadu kemm issemma. Dan għaliex, fil- qasam tal-azzjoni ċivili, l-kriterju li jwassal għall-konvinċiment tal- ġudikant għandu jkun li l-verżjoni tinstab li tkun waħda li l-Qorti tista toqgħod fuqha u li tkun tirriżulta bis-saħħa ta xi waħda mill-għodda proċedurali li l-liġi tippermetti fil-proċess probatorju (ara - App. Ċiv. 19.6.2006 - Emanuel Portelli Pisani vs David Sanchez noe). Fit-twettiq ta eżerċizzju bħal dak, il-Qorti hija marbuta biss li tagħti motivazzjoni kongruwa li tixhed ir-raġunijiet u l-kriterju tal-ħsieb li hija tkun ħaddmet biex tasal għall-fehmiet tagħha ta ġudizzju fuq il-kwestjoni mressqa quddiemha (ara - App. Fis-sentenza li tat il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fit-12 ta` April Ibda biex ir-regola tradizzjonali tal-piz tal-provi timponi a kariku tal-parti li tallega fatt l-oneru li ggib il-prova ta l-ezistenza tieghu. Tali oneru hu ugwalment spartit bejn il-kontendenti, sija fuq l-attur li jsostni l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bazi tad-dritt azzjonat minnu (actori incumbit probatio), sija fuq il-konvenut ghas-sostenn tal-fatt migjub minnu biex jikkontrasta l-pretiza tal-attur (reus in excipiendo fit actor) – Ara Vol. (ii) Fil-kors tal-kawza dan il-piz jista` joxxilla minn parti ghall- ohra, ghax, kif jinghad, 'jista jkun gie stabbilit fatt li juri prima facie li t- tezi ta l-attur hija sostenuta – Ara Vol. (iii) Il-gudikant adit mill-meritu tal-kaz hu tenut jiddeciedi iuxta allegata et probata, u dan jimporta li d-decizjoni tieghu tigi estratta unikament mill-allegazzjoni ic- cirkustanzi tal-fatti dedotti ghab-bazi tad-domanda jew ta l-eccezzjoni u l- provi offerti mill-partijiet. Jikkonsegwi illi d-dixxiplina tal-piz tal-provi ssir bazi tar-regola legali tal-gudizzju 'n kwantu timponi fuq il-gudikant l- konsiderazzjoni li l-fatt allegat mhuwiex veru ghax mhux ippruvat ; tal-partijiet. Jigifieri, minn dawk Il-valutazzjoni tal-provi hu fondat fuq il-principju tal- konvinciment liberu tal-gudikant. Lilu hu moghti l-poter diskrezzjonali tal-apprezzament tar-rizultanzi probatorji w allura hu liberu li jibbaza l- konvinciment tieghu minn dawk il-provi li hu jidhirlu li huma l-aktar attendibbli w idoneji ghall-formazzjoni tal-konvinciment tieghu. Dan premess, il-pretensjoni tal-attur hija fl-ammont komplessiv ta` €29,564.28 in kwantu ghal €28,000) bhala hlas ta` tmien (8) xhur salarju bir-rata ta` €3,500 kull xahar ghal prestazzjonijiet bhala kaptan fuq il- bastiment LEBDA b`inkariku ta` Logserv, u in kwantu ghal €1,564.28 bhala rifuzjoni ta` spejjez li nkorra in konnessjoni waqt xoghol li kien qed isir fl-Eritrea. Logserv tilqa` ghal din il-pretensjoni billi tghid illi l-unika pendenza salarjali li ghandha mal-attur hija fl-ammont ta` €6,000 li taccetta li huwa dovut lill-attur. Tajjeb jinghad illi fl-ewwel affidavit tieghu a fol 24, l-attur fisser il- pretensjoni tieghu billi stqarr illibhala salarji huwa kien baqa` ma kienx thallas ghaz-zmien ta` bejn l-1 ta' Gunju 2011 u l-25 ta' Dicembru 2011 u ghaz-zmien ta` bejn is-26 ta' Dicembru 2011 u l-14 ta' Marzu 2012. li turi c-caqlieq tal-LEBDA. Jirrizulta b`mod ufficjali illi LEBDA :- Wasal Malta fit-3 ta' Settembru 2011 u telaq fit-8 ta' Settembru Wasal lura Malta fl-10 ta' Settembru 2011 u rega` telaq fit-16 ta' Wasal lura Malta fit-17 ta' Settembru 2011 u rega` salpa fl-20 ta' Kien lura Malta fl-1 ta' Novembru 2011 u telaq minn Malta fit-3 ta' Kien lura Malta fis-6 ta` Dicembru 2011 u salpa fl-10 ta` Dicembru Wasal lura Malta fil-25 ta` Dicembru 2011 u baqa` Malta. Jirrizulta li l-attur kien abbord fil-vjagg li telaq fis-16 ta` Settembru 2011 u li wasal lura Malta fis-17 ta' Settembru 2011 ; fil-vjagg ta` bejn l- 20 ta' Ottubru 2011 u 1 ta' Novembru 2011 ; fil-vjagg ta` bejn it-3 ta' Dicembru 2011 u s-6 ta' Dicembru 2011 ; u l-ahhar vjagg ta` bejn l-10 ta' Dicembru u l-25 ta' Dicembru 2011 : b`kollox erbgha (4) vjaggi fuq il- bastiment LEBDA. Skont dak li xehed Paul ‘Amoroso, jirrizulta illi l-ewwel darba li l- bastiment LEBDA dahal Malta kien fit-3 ta' Settembru 2011. Qabel dakinhar l-attur ma kienx impjegat bhala kaptan fuq dak l-bastiment. Skond l-accountant tal-kumpannija Logserv, jirrizulta li l-paga tal- kaptan kienet ta` €3,500 fix-xahar. L-attur thallas minn Dicembru 2010 sa Mejju 2011 u li wara kien hemm biss pagament wiehed f`Awissu 2001. F`dan il-perijodu l-attur kien il-kaptan tal-bastiment JOSAN. Min-naha taghha Josette Sheehan mill-kumpannija Logserv xehdet illi l-attur kien impjegat ghal zmien definit. Qalet ukoll illi l-hlas tieghu ta` kull xahar ma kienx jiddependi min-numru ta' vjaggi li kien jaghmel fuq bastiment. Zammit ipprezentat il-vjaggi li ghamel ir-rikorrent. Xehdet illi fil- 25 ta' Dicembru 2011, ir-rikorrent kien infurmat li l-impjieg tieghu kien gie terminat. Cio` nonostante ma tirrizulta l-ebda letter of termination jew tal-inqas xi prova ohra dokumentarja li tixhed illi tmien l-impieg tal-attur sehh fil-25 ta' Dicembru 2011. Minn dak l-assjem ta` provi, fatti u cirkostanzi, li bhala assjem ilkoll ghandhom il-piz taghhom, il-Qorti tikkonkludi illi effettivament kien ippruvat li l-attur kien impjegat bhala kaptan ma` Logserv bil-paga ta` €3,500 fix-xahar, liema hlas kien fiss u ma kienx jiddependi minn jekk kienux isiru vjaggi jew le. Jirrizulta ppruvat illi l-ahhar hlas illi sar lir-rikorrent kien Awissu 2011 u li huwa ma thallasx ghal Gunju 2011, u ghal perijodu ta` bejn Settembru 2011 u l-14 ta' marzu 2012, meta hareg l-mandat ta' arrest fil- konfront tal-bastiment LEBDA. Ghalhekk dak li huwa dovut lir-rikorrent hija l-paga ghal sitt (6) xhur u nofs li tammonta ghal tnejn u ghoxrin elf sebgha mija u hamsin euro (€ 22,750). Accertat dan, il-Qorti sejra tqis il-bqija tal-pretensjoni tal- attur, li tirrigwarda rimbors ta` spejjez sborsati mill-attur. Dawn l-ispejjez huma relatati maz-zmien meta l-attur kien qed jippresta servizz fuq il-bastiment JOSAN b`inkariku ta` Logserv. L-ispejjez jinkludu l-ispejjez ghall-allogg go lukanda gewwa Asmara fl-Eritrea ghall-ammont ta` €422.37 ; il-hlas sar bil-US$ skont il-kambju mal-€ fl-2011. Spejjez ohra – li taghhom ma tirrizultax spjegazzjoni li taghmel sens – huma ta` €100. Il-bqija jkopru sepjjez ta` nattur a medika fl-ammont ta` €1,001. Anke dan premess, il-Qorti tirreferi ghall-Art 742B (g) u (s) tal- Kap 12 fejn jinghad hekk :– Bla ħsara ta fejn il-lig i espressament tiddisponi xort oħra, il-qrati c ivili f Malta għandhom g urisdizzjoni in rem kontra vapuri jew bastimenti fit-talbiet marittimi li g ejjin :- kull pretensjoni għal telf ta ħajja jew korriment tal- persuna magħmulin, kemm fuq l-art kif ukoll fil-baħar, minn vapur jew li jig ru f konnessjoni mat-tħaddim ta xi vapur jig u sofferti bħala konsegwenza ta xi difett f vapur jew fit-tagħmir jew apparat tiegħu jew bħala konsegwenza ta xi għemil ħaz in, neglig enza jew ommissjoni ta – is-sidien, in-noleg g attur i jew il-persuni li jkollhom il-pussess jew il-kontroll ta vapur; jew (ii) il-kaptan jew l-ekwipag g ta vapur, jew kull persuna oħra li s- sidien, in-noleg g attur i jew il- persuni li jkollhom il-pussess jew il-kontroll ta vapur huma responsabbli għall-għemil ħaz in, neglig enza jew ommissjoni ta dik il-persuna, li jkun għemil, att ta neglig enza jew ommissjoni fin- navigazzjoni jew immanig g ar tal-vapur, fit-tagħbija, g arr jew ħatt ta merkanzija, fi jew mill-vapur, jew fl- imbark, g arr jew z bark ta persuni fuq, fi jew mill-vapur kull pretensjoni magħmula mill-kaptan, mill-persuna li timbarka l-merkanzija, min-noleg g attur jew mill-ag ent rigward infieq magħmul minnhom għall-vapur jew għas-sidien tiegħu ; Ir-raguni li jaghti l-attur ghal dawn l-ispejjez kienet xotta ghall- ahhar. L-attur jixhed illi meta kien l-Eritrea huwa marad u kellu bzonn U ma rrizulta xejn ippruvat li kien izomm lill-attur milli joqghod fuq il- bastiment. Ighid illi meta kien lura Malta mar ghal kura l-Isptar St James. Il- Qorti tistaqsi ghaliex sptar privat mhux sptar pubbliku ? Apparti l-kwesiti legittimi kollha riferiti, il-Qorti tibqa` bla prova ghala sar dan kollu u fejn kellha x`taqsam il-presenza ta` l-attur fl- Asmara bhala kaptan mal-fatt li kellu bzonn ta` kura medika u allogg go lukanda. Il-Qorti ma tistax takkorda r-rimbors ta` dawn l-ispejjez fl- assenza ta` prova sal-grad rikjest mil-ligi. Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda tipprovdi dwar it-talbiet attrici billi taqta` u tiddeciedi hekk :- Tilqa` l-eccezzjonijiet kollha tal-bastiment konvenut LEBDA kif dedotti fir-risposta ulterjuri tal-istess konvenut. Tillibera l- bastiment konvenut LEBDA mill-osservanza tal-gudizzju. Tichad l-eccezzjonijiet kif dedotti tal-konvenuta Logserv Co. Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel (1) talba attrici stante li din kienet irtirata fil-mori tal-kawza. Tipprovdi dwar it-tieni (2) talba tal-attur billi tiddikjara illi l-konvenuta Logserv Co. Ltd. hija debitrici tal-attur fl-ammont ta` tnejn u ghoxrin elf seba` mija u hamsin Ewro u hamsin centezmu (€22,750) skont kif fuq inghad. Tipprovdi dwar it-tielet (3) talba tal-attur billi tikkundanna lill-konvenuta Logserv Co. Ltd. sabiex thallas lill-attur is-somma ta` tnejn u ghoxrin elf seba` mija u hamsin Ewro u hamsin centezmu (€22,750) skont kif fuq inghad, bl-imghax legali b`effett mil-lum. Tipprovdi dwar ir-raba` (4) talba billi tikkundanna lill- konvenuta Logserv Co. Ltd. sabiex thallas l-ispejjez kollha ta` din il-kawza, inkluzi dawk tal-Mandat Nru. 340/12 GC).