Kopja Informali ta' Sentenza QORTI TA' L-APPELL Seduta tas-16 ta' Dicembru, 2014 JONAPHIN u DANIELA SPITERI is-sentenza tal-Konsumatur imoghtija fis-27 ta' April 2012 fejn gie deciz:- Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Wara li ha konjizzjoni tal-Avviz fl-ismijiet fuq premessi pprezentati fit-22 t'April 2011 fejn ir-rikorrenti talbu danni ta' erba' mija, erbgha u disghin ewro u erbgha u hamsin centezmi (€494.54), rapprezentanti souveniers tat-tieg illi kienu difettuzi. Is-socjeta' intimate pprezentat risposta bil-miktub ghal din it-talba u attendiet ghas- seduta. Illi wara li sema' x-xhieda guramentata tar-rikoreenti li huma l-istess rikorrenti u wara li sema' x-xhieda tas-socjeta intimate li hija rapprezentanta tas-socjeta' intimate, u wara li ha konjizzjoi tal-fatti kif ukoll tac-cirkostanzi kollha tal-kaz; Ikkunsidra s-segwenti: Ir-rikorrenti ssottomettew bil-miktub illi huma kienu ordnaw souveniers tat-tieg minghand id-ditta intimate u wara li gew konsenjati, indunaw illi kienu kollha difettuzi. Huma regghu marru ghand l-istess ditta intimate fejn ghazlu souveniers ohra ghat-tieg minflok l-ohrajn, pero' fi ftit zmien wara t-tieg, ir-rikorrenti bdew jircievu lmenti li dawn is-souveniers bdew jinqalghu u jizzarmaw wahidhom u ghalhekk qed jitolbu l-flus lura. Is-socjeta' intimate daparti taghha, qalet illi tmien xhur wara li s-souveniers gew ikkonsenjati, gew infurmati li s-souveniers qed jinkisru wahedhom u li l-probabilta' kien rizultat ta' xi umdita'. It-Tribunal jinnota illi: It-Tribunal, wara li sema' lill-partijiet, kif ukoll spezzjoni s-souveniers, jinnota li r- rikorrenti ghandhom ragun stante li dawn is-souveniers m'ghandhomx jinksiru ftit xhur wara li gew moghtija lilhom. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Ghal dawn il-motivi: It-Tribunal, qed jilqa' t-talba tar-rikorrenti, u jordna lis-socjeta' intimate thallas l- ammont ta' erba' mitt ewro (€400), bl-ispejjez kontra l-istess socjeta' intimate". Illi l-intimati Romina u Johann Burke operaturi tal-hanut Pensieri appellaw minn dina id-decizjoni abbazi tas-segwenti aggravvji: 1. in-nullita tas-sentenza appellata billi dina fiha konfuzjoni legali ghaliex saret kundanna fil-konfront tas-socjeta intimata mit-Tribunal meta mill-atti ma jirrizultax illi tezisti xi socjeta kummercjali bl-isem "Pensieri" u kwindi d- decizjoni ma tistax taghmel stat bejn il-partijiet. Id-decizjoni appellata hija difettuza legalment billi tikkostitwixxi kaz ta' arrikkiment indebitu. Dana ghaliex is-souvenirs mertu tal-kawza jinsabu f'idejn terzi persuni u qatt ma gew irritornati lill-appellanti. Lanqas ma saret ordni mit- Tribunal illi l-istess jigu irritornati. Id-decizjoni hija ibbazata fuq supposizzjonijiet u mhux fuq fatti ippruvati billi ma saret l-ebda prova illi s-souvenirs kollha li gew mibjugha u ikkonsenjati gratilhom il-hsara kif allegat (ghajr ghal tlieta minnhom) iktar u iktar meta l- ilment tressaq tmien xhur wara li saret il-konsenja. Inoltre wara dan iz-zmien dawn is-souvenirs kienu f'idejn l-appellati u imbaghad terzi persuni u kwindi barra il-kontroll effettiv ta'l-appellanti u dan ghal tul ta' tmien xhur u kwindi hemm ksur tal-principji ta' gustizzja naturali. Fil-fatt it-Tribunal laqa' in parte it- talba u mhux ghall-ammont kollu mitlub u dan kontra id-dettami tal-ligi. Illi l-appellati jissollevaw il-pregudizzjali dwar inammissibilita ta'l-appell u dana billi isostnu illi l-bazi tieghu ma jinkwadrax ruhu fid-dettami ta'l-artikolu 22(2) tal-Kapitolu 378 tal-Ligijiet ta' Malta. L-appell huwa imsejjes fuq apprezzament tal-provi u kwindi huwa irritwali. Illi il-Qorti hija tal-fehma illi qabel kull konsiderazzjoni ohra ghandha titratta dina il-pregudizzjali sollevata mill-appellati billi l-istess tista' tinfluwixxi fuq l- ezitu ta' dana l-appell. Illi hi ligi esplicita skond l-Artikolu 22 (2) tal-Kapitolu 378 illi appell lil din il- Qorti mid-decizjoni tat-Tribunal jista' isir "(a) fuq kull ħaġa li jkollha x'taqsam mal-ġurisdizzjoni tat-Tribunal, jew (b) fuq kull kwistjoni ta' preskrizzjoni, jew (ċ) meta t-Tribunal ikun mar kontra l-prinċipji ta' ġustizzja naturali u dik l- azzjoni tkun ippreġudikat il-jeddijiet ta' min jappella. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Illi minn qari tar-rikors ta'l-appell jirrizulta illi l-appellanti qed jibbazzaw l- appell taghhom mid-decizjoni tat-Tribunal essenzjalment fuq in-nullita tas- sentenza appellata u ukoll fuq il-ksur tal-principji tal-gustizzja naturali. Illi sentenza li studjat funditus dana il-principju hija bla dubbju dik fl-ismijiet Mary Pisani Brincat vs Emma White Grech deciza minn din il-Qorti kif diversament ippresjeduta fit-28 ta' Marzu 2007 fejn huma mghallem: "Fir-rigward, din il-Qorti, f'sentenzi passati taghha, gja tat indikazzjoni ampja tan-nozzjoni ta' gustizzja naturali u tal-ksur taghha. Hekk, per ezempju, fis-sentenza taghha in re: "Joseph Diugo -vs Phonica Systems Ltd", 19 ta' Mejju 2004, issenjalat illi l-principju tal-gustizzja naturali kien komprensiv taz-zewg regoli tradizzjonali "nemo judex in causa propria" u "audi alteram partem". Issoktat tippreciza illi "ma' l-ewwel regola hu allacjat il-principju notorju ta' l-imparzjalita` u allura tan-necessita` li mhux biss issir gustizzja imma anke li jkun jidher manifest li gustizzja qeghda ssir (ara "Avv. Dr. Antonio Dakova -vs- Caterina Muscat Camilleri", Qorti Kostituzzjonali, 18 ta' Ottubru 1968). Fil-kaz tat-tieni regola din solitament tabbraccja kwalsiasi materja ta' "fair hearing" u tal-principju tal-"equality of arms" ("Antonio Alsaidi -vs- John Pearce Quick", Prim' Awla, Qorti Civili, 29 ta' Mejju 1946). Fi zmenijiet pjuttost recenti gie ulterjorment zviluppat il-principju ta' l-ghoti tar-raguni ossija tal-motivazzjoni adegwata fid-decizjoni ("Alfred Akakios nomine -vs- Kummissarju tat-Taxxi Interni", Appell, 4 ta' Marzu 1992.) Ribadit dan, forsi ma jkunx ghal kollox barra minn loku jekk l-Qorti tittanta anke hawn tapprofondixxi din it-tematika, hekk centrali ghall-ammissibilita` ta' l-appell lil din il-Qorti minn decizjonijiet tat-Tribunal ghal Talbiet tal- Konsumaturi; Apparti r-regola ta' l-imparzjalita`, li dwar il-ksur taghha ma tqanqal ebda aggravju, huwa pacifiku illi r-regola l-ohra suddetta tinkorpora fiha z-zewg ingredjenti ta' "efficiency" u ta' "fairness". Ta' l-ewwel hi marbuta mad- tal-gusitizzja (ara, b' ezemplari, dewmien eccessiv fl-amministrazzjoni "George Naudi -vs- Registratur tal-Qrati et", Qorti Kostituzzjonali, 8 ta' Novembru 2004), li mhux il-kaz hawnhekk. Tat-tieni, u dak li l-aktar jinteressa l-kaz prezenti, hi kodici ta' procedura korretta u ta' "fair hearing"; Essenzjalment, fin-natura multiforma taghha din ta' l-ahhar tassumi dawn l- aspetti:- (1) Id-dover li tinghata lill-partijiet fil-kawza l-opportunita` ragonevoli li jressqu l-provi u jaghmlu ssottomissjonijet taghhom; Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza (2) Id-dritt li s-setgha diskrezzjonali, affidata lil kull qorti jew tribunal, tkun ezercitata in relazzjoni ghall-materja ezaminata u ma tkun awtomatikament imxekkla minn ebda prekoncetti jew affetta minn "bias"; (3) Id-dritt li d-decizjoni tkun bazata fuq stharrig probatorju logiku u b' motivazzjoni sobrija li tindika r-ragunijiet ghaliex t-talba jew l-eccezzjonijiet ghaliha jkunu qed jigu milqugha jew michuda. Fi kliem iehor, il-process ghandu jipproduci dik id-decizjoni akkurata li tirrifletti l-verifiki korretti ta' fatt u l-applikazzjoni tal-ligi. Jikkonsegwi minn dak premess illi d-decizjoni tista' tkun soggetta b' success ghal revizjoni jekk jinstab illi t-Tribunal ma jkunx ippresta attenzjoni adegwata lill-meriti tal-kaz, jew fejn l-ezercizzju tal-poter diskrezzjonali jkun ghal kollox nieqes minn raguni jew meta l-konkluzjoni ultimament raggunta tirrizulta illogika." Applikat dan li nghad ghall-kaz in dizamina din il-Qorti tibda biex telimina certi sitwazzjonijiet ta' allegat ksur tal-principju. Ma hemm xejn x' jindika mill-atti li t-Tribunal kien pregudikat favur r-rikorrenti u kontra l-intimati. Lanqas ma jirrizulta mill-verbali tas-seduti li l-appellanti gew b' xi mod prekluzi milli jipproducu l-provi kollha li xtaqu igibu ghall-iskrutinju tat-Tribunal u li iressqu is-sottomissjonijet taghhom. Izda minn ezami tas-sentenza appellata johorgu is- segwenti difetti kemm procedurali kif ukoll sostantivi: Il-kundanna saret di fronte ghas-"socjeta intimata" li ma tirraffigura imkien mill-atti. Dana iwassal, kif gustament jilmentaw l-appellanti fl-ewwel aggravvju minnhom sottomess illi d-decizjoni ma tistax tigi enforzata. Il-hanut "Pensieri" ma ghandu l-ebda personalita guridika, u lanqas ma jirrizulta jekk tezisitix xi socjeta kummercjali b'dana l-isem. Dan ifisser illi d-decide tat-Tribunal jiddifetta proceduralment billi moghtija kontra persuna guridika li ma tezistiex. Sostantivament, imbaghad, il-lezjoni tal-princpju ta' gustizzja naturali jista' jitnissel fejn, ad ezempju bhal f' dan il-kaz, id-decizjoni timporta kundanna ghal danni inkonsistenti ghal kollox mal-provi akkwiziti. Dana qed jinghad ghaliex mill-atti u il-provi kemmxejn skarni jidher illi a konjizzjoni tat-Tribunal ingiebu xi souvenirs mill-ammont ta' madwar mija u sittin li gew ordnati u ikkonsenjati. Ma jirrizultax illi l-appellati ressqu xi prova illi il-mistiedna tat-tieg li gew moghtija dawn is-souvenirs ilmentaw maghhom b'dan id-difett ghajr ghal dawk li kienu fil-pussess taghhom u tal-genituri. Illi l-uniku seduta li saret quddiem it- Tribunal kienet dik tal-14 ta' Settembru 2011. Mil-verbal jidher illi xehed biss Johan Magrin. Kull ma jinsab fl-atti huwa Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Illi ghalkemm l-atti huma mankanti minn dawn il-fatti li sehhew quddiem it-Tribunal, madanakollu fid- decizjoni hemm imbaghad indikat illi t-Tribunal spezzjona s-souvenirs (ma jirrizultax kemm fin-numru u lanqas x'difetti gew riskontrati) meta mill-verbal ta'l-uniku seduta li saret ma jirrizultax illi sar dana l-ezercizzju fil-presenza tal- partijiet u lanqas illi dawk is-souvenirs li gew spezzjonati gew esebieti sabiex din il-Qorti tkun f'posizzjoni li taghmel l-iskrutinju taghha. Illi dan kien vitali iktar u tieghu principalment fuq dana il-fatt. Huwa biss mid-dicitura tar-rikors ta'l-appell illi johrog illi l-ammont ta' souvenirs li kienu ghad-disposizzjoni tat-Tribunal fil- fatt kienu tlieta mill-ammont komplessiv ta' 165 u li abbazi taghhom tikkonsegwi d-decizjoni finali. Finalment id-decizjoni appellata lanqas fiha ir- raguni ta' kif it-Tribunal wasal ghal kundanna ta'l-ammont ta' €400 minflok l- ammont mitlub u cioe' il-motivazzjoni li wasslet sabiex sar it-tnaqqis meta gie deciz illi s-souvenirs kollha kienu difettuzi. id-decizjoni Illi is-sentenza appellata ghalhekk tippekka fuq diversi binarji. Fl-ewwel lok proceduralment billi wasslet ghal kundanna ta' persuna guridika li la tissemma fid-decide u fi kwalunkwe kaz hija inezistenti billi l-azzjoni ma gietx proposta kontra socjeta kummercjali, izda kontra hanut bl-isem ta' "Pensieri" li lanqas ghandu personalita guridika skont il-ligi u fit-tieni lok billi l-motivazzjoni ta'l- istess ma hijiex ibbazat fuq l-atti probatorji billi ma jirrizulatx mill-atti illi gew esebieti is-souvenirs mertu tal-kaz u lanqas li l-istess gew ezaminati mit- Tribunal. Sostantivament tippekka ukoll billi ma hemm l-ebda ness bejn il-provi prodotti in atti u id-danni likwidati, oltre illi d-decizjoni hija nieqsa mill- motivazzjoni ta' kif it-Tribunal wasal ghall-ammont finalment likwidat. Ghal dawn il-motivi u fis-sens tal-konsiderazzjonijiet kollha premessi l-Qorti tiddeciedi billi tannulla s-sentenza appellata u tghaddi sabiex tichad it-talba attrici u dana billi t-talba minnhom imressqa ma gietx sufficjentement ippruvata. L-ispejjez taz-zewg istanzi ikunu ghak-karigu tal-appellati. Qrati tal-Gustizzja