FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT NATASHA GALEA SCIBERRAS B.A., LL.D. Il-Pulizija (Calleja Jackson Jesmond J. Piccinino) vs Rodrick Ahmed Mamme Azzopardi (ID 453908(M)) Illum 30 ta' Ottubru 2019 Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tal-imputat Rodrick Ahmed Mamme Azzopardi ta' 22 sena, iben George u Maria Teresa neeˋ Felici, imwieled Ħal GharghurIż-Żejtun, nhar is-27 ta' Settembru 1987, residenti Flat 2 Blokk C2, Qasam tal-Bini tal-Gvern, Fgura, detentur tal-karta tal-identitaˋ bin-numru IŻ-ŻEJTUN; Akkużat talli f'dawn il-Gżejjer, nhar l-24 ta` Ottubru 2009, kif ukoll f'dan l-aħħar xahar, f'ħinijiet differenti u fi bnadi oħra f'Malta: Kellu fil-pussess tiegħu d-droga kokaina speċifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, meta hu ma kienx fil-pussess ta' awtoriżżazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern skont id- disposizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil- liċenzja jew xort'ohra awtoriżżat li jimmanifattura, jew li jforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod ieħor bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tiegħu u naqas li jipprova li d-droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tiegħu skont ir-riċetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 dwar tad-Drogi Perikolużi kif il-Kontroll sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, liema droga nstabet f'tali ċirkustanzi li juru li ma kinitx għall-użu esklussiv tiegħu; Kellu fil-pussess tiegħu d-droga eroina speċifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, meta hu ma kienx fil-pussess ta' awtoriżżazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern skont id- disposizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil- liċenzja jew xort'ohra awtoriżżat li jimmanifattura, jew li jforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod ieħor bil-liċenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tiegħu u naqas li jipprova li d-droga msemmija ġiet fornuta lilu għall-użu tiegħu skont ir-riċetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 dwar kif il-Kontroll sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, liema droga instabet f'tali ċirkustanzi li juru li ma kinitx għall-użu esklussiv tiegħu; tad-Drogi Perikolużi Kellu fil-pussess tiegħu r-raża meħuda mill-pjanta cannabis jew xi preparazzjonijiet li jkollhom bhala bażi din ir-raża bi ksur tal-Artikolu 8(a) tal-Kap. 101 tal-Liġijiet ta` Malta. Il-Qorti ġiet mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tordna lill-imputat iħallas l-ispejjeż li għandhom x'jaqsmu mal-ħatra tal-esperti, skont l-Artikolu 533(1) tal-Kap. 9 tal- Liġijiet ta' Malta. Semgħet ix-xhieda, rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti esebiti, inkluż l-Ordni ta' l-Avukat Ġenerali bis-sahha tas-subartikolu (2) tal-Artikolu 22 tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi (Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Matla), sabiex din il-kawża tinstema' minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali; Rat illi fis-seduta tal-14 ta' Jannar 2015, il-partijiet iddikjaraw illi kienu qegħdin jeżentaw lil din il-Qorti, kif preseduta, milli terġa' tisma' l-provi kollha mressqa sa dakinhar quddiem il-Qorti kif diversament preseduta; Rat illi minkejja li fis-seduta tal-1 ta' Frar 2016, id-difiza talbet lill-Qorti sabiex tassumi l-funzjonijiet ta' Qorti dwar id-Droga ai termini tal-Artikolu 8 tal-Kap. 537 tal-Liġijiet ta' Malta u għal dan il-għan talbet sabiex tressaq il-provi tagħha dwar l-applikabilita' tal-imsemmi artikolu, dan id-difiża baqgħet m'għamlitux minkejja li ġiet konċessa numru ta' differimenti għall-istess skop, u għaldaqstant fis-seduta tas-27 ta' Novembru 2017, il-Qorti ddikjarat il-provi tad-difiża magħluqin u ddifferiet il-kawża għat-trattazzjoni finali; Rat in-nota ta' sottomissjonijiet finali tal-Prosekuzzjoni u semgħet lid-difiża tirrimetti ruħha għall-provi prodotti. Ikkunsidrat: Illi mix-xhieda tal-Ispettur Jesmond J. Brincat Vassallo jirriżulta illi l-investigazzjoni li wasslet għall-każ odjern bdiet wara numru ta' telefonati anonimi dwar traffikar ta' droga ġewwa In-Nadur, fl-inħawi magħrufa bħala San Ġwann T'Għuxa. Skont ix-xhud, il-pulizija għamlet osservazzjonijiet f'dan il-post, fejn kienu jaraw żewġ persuni ossia lil Rodrick Ahmed Mamme Azzopardi, l-imputat odjern u lil ċertu Clayton Tabone u li hemmhekk dawn kienu jużaw kamra fil-ħitan fl-istess akkwati, fejn kienu jmorru wkoll diversi persuni, jagħmlu kuntatt magħhom u jitilqu. Nhar l-24 ta' Ottubru 2009, għall-ħabta tat-3.00 p.m., pulizija mill-Iskwadra kontra d-Droga wkoll kienu qed jagħmlu xi osservazzjonijiet fuq il-post, meta waslet vettura tal- għamla Hyundai Stellar bin-numru ta' reġistrazzjoni DAM 501, misjuqa minn Clayton Tabone, li pparkja l-vettura fl-imsemmi post. Miegħu kien riekeb l- imputat odjern bħala passiġġier. Ix-xhud jgħid ukoll illi l-imputat ġie osservat jarmi xi pakketti b'sustanza bajdanija, iżda tfittxijiet oħrajn fuq il-persuna tal- imputat u fil-vettura rriżultaw fin-negattiv. Ix-xhud ikompli jgħid illi wara li ġie stabbilit illi kemm Azzopardi, kif ukoll l-imputat kellhom ċavetta għall-katnazz tal-kamra li kienet qegħda tiġi osservata, din infetħet u hemmhekk fil-presenza ta' Azzopardi, instabu żewġ biċċiet suspettati raża tal-cannabis, miżien elettroniku, qartas żgħir li kien fih trab kannella u wara plakka tad-dawl, instabet borża li kien fiha ċirka 19.6 grammi ta' trab kannella. Iż-żewġ persuni ġew arrestati u l-imputat irrilaxxja stqarrija lill-pulizija nhar l-24 ta' Ottubru 2009. Ix- xhud esebixxa DVD, immarkat bħala Dok. JB1, li kien inġibed fl-istess akkwata minn membri tal-Iskwadra kontra d-Droga waqt l-osservazzjonijiet li kienu qegħdin isiru u skont ix-xhud, fih jidher l-imputat jagħmel kuntatt ma' persuna oħra u jgħaddilu xi ħaġa. Huwa esebixxa wkoll l-istqarrija tal-imputat (Dokument JB2), mobile phone li nstab fuq il-persuna tiegħu (Dokument JB3), is-sustanza misjuba ossia żewġ boroż b'sustanza kannella u borża b'sustanza bajda (Dokument JB4), biċċa raża tal-cannabis (Dokument JB5), miżien elettroniku (Dokument JB6), biċċa qartas li nstab f'radju fil-kamra (Dokument JB7) u s-sustanza misjuba fil-plakka fil-ħajt (Dokument JB8).2 8 sa 12 tal-proċess. 2 PS 1086 Johann Spiteri Hili ikkonferma illi Dok. JB5 kienet is-sustanza suspettata raża tal-cannabis misjuba fil- kamra, Dok. JB8 kienu ż-żewġ kantunieri ta' boroż misjuba fil-plakka mal-ħajt tal-kamra u Dok. JB6 bħala l- miżien elettroniku li nstab fil-kamra. Huwa għaraf il-qartas suspettat li jikkontjeni l-eroina li wkoll instab fil- kamra u għalkemm hawnhekk il-Qorti tirreferi għal Dok. JB4, x'aktarx li dan sar bi svista għaliex sussegwentement fl-istess xhieda, wara li x-xhud jagħraf it-tliet qratas li kien indikalu PS 891 dakinhar, il-Qorti terġa' tirreferi għal Dok. Bl-istess mod, PC 10 Trevor Tantawi Bowey jagħraf Dok. JB6 bħala l-miżien PS 667 Antoine Sammut Demarco jgħid illi nhar is-17 ta' Ottubru 2009, huwa għamel osservazzjoni fuq San Ġwann T'Għuxa ġewwa In-Nadur, fejn kmieni wara nofsinhar waslet vettura b'xi persuni fiha, fosthom l-imputat u ċertu Clayton Tabone, li daħlu f'kamra ġewwa għalqa. Jgħid illi qagħdu jistennew, waslet persuna u għaddewlha xi ħaġa. Ta' dan kollu huwa ġibed filmat u għaddih lill- Ispettur Jesmond Piccinino. B'referenza għal Dok. JB1, jgħid illi dan mhuwiex il- filmat li ġibed hu, għaliex dan ġie maqlub f'DVD. Jgħid ukoll illi fl-24 ta' Ottubru 2009 reġa' mar għall-osservazzjoni, iżda preżenti fuq il-post kien hemm ukoll uffiċjali oħra mit-Taqsima ta' Kontra d-Droga u huwa tahom l-istruzzjonijiet sabiex setgħu jwaqqfu lil Tabone u lill-imputat odjern. Ix-xhud PS 1086 Johann Akkawi jikkonferma illi dakinhar tal-24 ta' Ottubru 2009, kienet qed issir osservazzjoni fuq kamra ġewwa l-imsemmi post u għall- ħabta tat-3.00 p.m., PS 579 qalilhom li waslet vettura tal-għamla Hyundai Stellar bin-numru ta' reġistrazzjoni DAM 501. Ikkonferma wkoll illi din kienet misjuqa minn Clayton Tabone u illi l-imputat odjern kien riekeb miegħu bħala passiġġier. Jgħid illi dak il-ħin, huwa mar fuq Clayton Tabone, fil-waqt illi AKKAWI Oscar Ozman mar fuq l-imputat u nfurmah (lix-xhud) li ra lill-istess imputat jarmi tliet qratas taħt saqajh. Da parti tiegħu, OZMAN Oscar Verzin jikkonferma li x'ħin l-imputat u Tabone ħarġu mill-vettura, hu u l-kollegi tiegħu avviċinawhom u huwa nnota lill-imputat jarmi mal-art tliet boroż kontenenti sustanza suspettata droga. Dawn inġabru u sussegwentement ġew mgħoddija lill-Ispettur Jesmond J. Piccinino. Dwar dan, PC 10 Trevor Tantawi Camoin jgħid illi x'ħin l-imputat ħareġ mill-vettura, huwa ra lil PS 891 jiġbor tliet boroż minn taħtu, wara li l-istess PS 891 kien qal li ra lill-imputat jarmi tliet boroż bi trab abjad. Da parti tiegħu, imbagħad, PS 2396 Chris Bonavia Frendo jgħid illi x'ħin Azzopardi u l-imputat niżlu mill-vettura, huwa mar fuq l-imputat u rah jarmi żewġ boroż fl-art, ġabarhom u ssiġillahom quddiem l-istess imputat. Skont ix-xhud, fihom kien hemm sustanza kannella. PS 3848 Johann Spiteri Hili jgħid illi kemm Azzopardi, kif ukoll l-imputat odjern kellhom ċwievet fil-pussess tagħhom, li kienu jaqblu mal-kamra li kienet qegħda tiġi osservata minnhom. Daħlu fil-kamra ma' Azzopardi u minn hemmhekk ġew elevati miżien elettroniku, biċċa suspettata raża tal-cannabis u qartas suspettat bl- eroina u wara plakka nstabu żewġ boroż bi trab kannella wkoll suspettati li kienu PC 10 Trevor Tantawi Bowey wkoll jikkonferma illi mill- elettroniku li nstab fil-kamra, Dok. JB4 bħala l-boroż li ġew elevati minn PS 891, Dok. JB7 bħala l-qartas li nstab fil-kamra, Dok. JB8 bħala dak li kien hemm wara l-plakka tad-dawl, Dok. JB5 bħala r-raża li kien hemm fil-kamra JB3, il-mobile phone li nstab fuq l-imputat. jikkontjeni l-boroż li kien ġabar huwa stess. 25 u 26 tal-process. 17 sa 19 tal-proċess. 23 sa 24 tal-proċess. 20 sa 22 tal-proċess. 51 sa 52 tal-process. kamra ġew elevati miżien elettroniku, biċċa raża tal-cannabis, borża bi trab kannella suspettat eroina u li wara plakka tad-dawl, instabet borża b'ammont konsiderevoli ta' trab kannella suspettat eroina. Mir-relazzjoni esebita mill-espert ix-Xjenzat Godwin Zammit Meli, maħtur mill- Qorti sabiex janalizza d-dokumenti esebiti mill-Uffiċjal Prosekutur bħala Dok. JB8, jirriżulta illi huwa ngħata envelope kannella mmarkat S/B/37/2012 li fih kien hemm: a) Borża tal-plastik trasparenti li fiha kien hemm: (i) karta bil-kliem Data: 24/10/2009 Ħin: 14:40hrs Elevat/i minn fuq il-persuna ta' Roderick Ahmed Mamme Azzopardi fil-presenza ta' Roderick Ahmed Mamme Azzopardi stess minn PC10, PS891 u (ii) mobile phone. b) Borża tal-plastik trasparenti mmarkata JB4 li fiha: (i) karta bil-kliem Data: 24/10/2009 Ħin: 14:40hrs Elevat/i minn mal-art ħdejn il-persuna ta' Roderick Ahmed Mamme Azzopardi fil-presenza ta' Roderick Ahmed Mamme Azzopardi minn PS 1220, PS 891 (ii) żewġ qratas tal-plastik trasparenti li fihom paste ta' lawn kannella u (iii) qartas tal-plastik trasparenti li fih sustanza ta' lewn bajda. c) Borża tal-plastik trasparenti mmarkata JB5 li fiha kien hemm: (i) karta bil- kliem Data: 24/10/2009 Hin: 15:00hrs Elevat/i minn fuq sink ġol-kamra fil-presenza ta' Clayton Tabone minn PS1220, PS1086 u (ii) sustanza ta' lewn kannella. d) Evidence bag bin-numru A02169520 immarkata JB6 li fih: (i) miżien ta' lewn griż b'xi traċċi ta' lewn abjad. e) Borża tal-plastik trasparenti mmarkata JB7 li fiha kien hemm: (i) karta bil- kliem Data: 24/10/2009 Hin: 15:00hrs Elevat/i minn ġor-radio tal-kamra fil-presenza ta' Clayton Tabone minn PS1086 u PC 1220 u (ii) qartas tal-karti li fih trab ta' lewn kannella. f) Borża tal-plastik trasparenti mmarkata JB8 li fiha kien hemm: (i) karta bil- kliem Data: 24/10/2009 Hin: 15:00hrs Elevat/i minn wara plakka fil-ħajt fil-presenza ta' Clayton Tabone minn PS1086, PC 1220, PC 1319 u (ii) żewġ boroż tal-plastik trasparenti li fihom sustanza ta' lewn kannella. Dwar dawn id-dokumenti, l-espert ikkonkluda bil-mod kif ġej: 8 Din ir-relazzjoni tinsab esebita a fol. 31 et seq tal-proċess. a) Illi fl-estratti meħuda mis-sustanzi ta' lewn kannella u mis sustanza ta' lewn bajda fid-dokumenti ndikati fil-paragrafu (b) supra nstabet is- sustanza kokaina, f'piż totali ta' 6.87 grammi u b'puritaˋ ta' ċirka 18%. Din is-sustanza hija kkontrollata bil-liġi taħt l-Ewwel Skeda Taqsima I tal- Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta. Jirriżulta wkoll mill-istess relazzjoni, illi l-qratas li fihom instabet il-kokaina (Dok. JB4) kellhom piż rispettiv ta' 3.50 grammi, 2.48 grammi u 0.89 grammi, iżda l-piż tas-sustanza fl-ewwel żewġ qratas hawn indikati ttieħed bil-plastik ukoll stante li s-sustanza kienet f'forma ta' paste. b) Illi fl-estratti meħuda mis-sustanza ta' lewn kannella fid-dokument indikat fil-paragrafu (ċ) supra, instabet is-sustanza Tetrahydrocannabinol li hija sustanza derivanti mill-pjanta tal-cannabis. Il-piz tas-sustanza kien ta' 0.25 grammi b'purita' ta' cirka 6.0%. Din is-sustanza hija kkontrollata bil-liġi taħt it-Tielet Skeda, Taqsima A tal-Kap. 31 tal-Liġijiet ta' Malta. c) Illi fuq swab meħuda minn fuq il-mizien fid-dokument indikat hawn fuq fil-paragrafu (d) instabu s-sustanzi kokaina u eroina. d) Illi fuq estratti meħuda mit-trab ta' lewn kannella fid-dokumenti fuq indikati fil-paragrafi (e) u (f) instabet is-sustanza eroina. Il-piż totali tat- trab kien ta' 18.98 grammi u l-puritaˋ kienet ta' ċirka 25%. Din is-sustanza hija kkontrollata bil-liġi taħt l-Ewwel Skeda, Taqsima I tal-Kap. 101 tal- Liġijiet ta' Malta. Ġiet ukoll ippreżentata relazzjoni mill-espert Dr Martin Joslin maħtur mill- Qorti f'dawn il-proċeduri. Għalkemm fir-relazzjoni tiegħu, l-espert jindika illi b'digriet tal-Maġistrat Dr. Edwina Magri tas-17 ta' Jannar 2012, huwa ġie nominat sabiex joħroġ il-kontenut minn fuq iċ-ċellulari esebit bħala Dok. JB3, ossia l-mobile phone li nstab fuq il-persuna tal-imputat, u effettivament kien dan li huwa għamel kif jirriżulta mir-relazzjoni tiegħu, madankollu, bid-digriet tagħha tal-imsemmija data, din il-Qorti kif diversament preseduta ma ħatritx lill- imsemmi espert għal dan il-għan, iżda "sabiex jara d-DVD esebita bħala Dok. JB1 u jniżżel minnha stills relevanti għall-każ"9 u dan wara talba f'dan is-sens da parti tal-Prosekuzzjoni. Dan l-inkarigu baqa' ma twettaqx mill-imsemmi espert. Ikkunsidrat ukoll: Kif ingħad iżjed 'il fuq, nhar l-24 ta' Ottubru 2009, l-imputat irrilaxxja stqarrija lill-pulizija, u dan wara li ngħata s-solita twissija skont il-liġi, iżda mingħajr il- jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu u mingħajr il-jedd li jkun 7 tal-proċess. Fil-fatt l-ewwel jedd daħal fis- seħħ fil-liġi Maltija fl-10 ta' Frar 2010, permezz tal-Avviż Legali 35/2010, fil- waqt illi t-tieni jedd daħal fis-seħħ fit-28 ta' Novembru 2016, permezz tal-Avviż Legali 401 tal-2016. Fis-seduta tas-17 ta' Jannar 2012, b'referenza għall-istqarrija tal-imputat, id- difiża talbet illi din tiġi skartata bħala prova u dan fid-dawl tas-sentenzi mogħtija fl-istess żmien mill-Qorti Kostituzzjonali. Dwar dan il-Prosekuzzjoni wieġbet illi l-istqarrija ttieħdet skont il-liġi viġenti fiż-żmien tal-każ u li għalhekk ma kellhiex tiġi skartata. Jeħtieġ għalhekk illi l-Qorti tiddetermina l-valur probatorju li għandha tingħata l- istqarrija rilaxxjata mill-imputat odjern nhar l-24 ta' Ottubru 2009. F'dan ir-rigward issir referenza għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem tat-12 ta' Jannar 2016 fil-każ Mario Piccinino v. Malta, kif ukoll għas- sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet The Republic of Malta vs Chukwudi Onyeabor tal-1 ta' Diċembru 2016, fejn hemmhekk il-Qorti għamlet referenza għal diversi sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali ossia Carmel Ghenam vs Avukat Generali tas-16 ta' Mejju 2016, Stephen Longhorn Sosa vs Avukat Generali tat-30 ta' Mejju 2016, Malcolm Flynn vs Avukat Generali et tal-24 ta' Ġunju 2016 u Aaron Tantawi vs Avukat Generali et tal-11 ta' Lulju 2016 u għaddiet sabiex tiddeċiedi illi "the denial of the right to legal assistance at the pre-trial stage as a result of a systematic restriction applicable to all accused persons must today be held to be in violation of the conditions for the admissibility of an accused's statement." Il-Qorti tirreferi wkoll għas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali fil-5 ta' Ottubru 2018, fl-ismijiet Christopher Celik vs Avukat Ġenerali et, f'liema każ fl-istqarrijiet tiegħu, ir-rikorrenti minkejja li qabel irrilaxxja l-ewwel stqarrija, kien ingħata parir mingħand l-avukat tiegħu li f'dak l-istadju ma jgħid xejn lill- pulizija, huwa xorta waħda rrisponda għad-domandi waqt l-interrogatorju li sarlu, bir-riżultat li stqarr fatti li kienu inkriminanti għalih, in kwantu ammetta li kien jixtri d-droga kemm għall-użu personali tiegħu, kif ukoll sabiex ibiegħ minnha lil terzi. Fis-sentenza tagħha, il-Qorti Kostituzzjonali qalet hekk dwar l-istqarrijiet rilaxxjati mill-istess rikorrenti mingħajr il-jedd ta' assistenza legali waqt l- interrogatorji tiegħu: Mill-premess jirrizulta manifest li l-istqarrijiet rilaxxjati mir-rikorrent ser ikollhom kif fil-fatt gja` kellhom quddiem il-Qorti Kriminali impatt fil-proceduri kriminali, mhux in kwantu ghall-ammissjonijiet, izda in kwantu l-kontenut taghhom kien ittiehed in konsiderazzjoni fil-quantum tal-piena imposta fuqu mill- Qorti Kriminali, u issa huwa car li anke l-Qorti tal-Appell Kriminali ser tiehu tal-kontenut ir-rigward. Ghalhekk, tal-istqarrijiet konsiderazzjoni ghalkemm il-proceduri kriminali ghadhom pendenti u ghalhekk ma jistax f'dan l- istadju jigi determinat jekk kienx hemm lezjoni ta' smigh xieraq f'dawk ilproceduri, jekk l-istqarrijiet jithallew fil-process tal-proceduri kriminali, dawn wisq probabbilment ser isir uzu minnhom mill-Qorti tal-Appell Kriminali bi pregudizzju jew vantagg ghall-akkuzat fil-kwantifikazzjoni tal-piena, kemm dik karcerarja kif ukoll ghal dak li tirrigwarda l-multa li tista' tigi imposta. Fid-dawl tal-premess it-tehid tal-istqarrijiet zgur li ser ikollhom impatt fuq l- ezitu tal-process kriminali u, ladarba dan isir, x'aktarx ser isir ksur tad-dritt tal- rikorrent ghal smigh xieraq tenut kont tal-fatt li dawn gew rilaxxjati mirrikorrent fl-assenza ta' avukat li jassistih. Ghalhekk huwa xieraq li, filwaqt li f'dan l- istadju ma jistax jinghad jekk kienx hemm lezjoni ta' dan id-dritt fundamentali tar-rikorrent peress li l-proceduri kriminali ghadhom pendenti, dawn ma jithallewx jibqghu fl-inkartament tal-process kriminali." [sottolinear tal-Qorti] Allura minkejja illi r-rikorrenti f'dak il-każ, kien ingħata l-jedd li jikkonsulta ma' avukat qabel l-ewwel interrogatorju tiegħu u anke eżerċita dan il-jedd, il-Qorti ordnat illi l-istqarrijiet tiegħu ma jitħallewx fl-inkartament la darba kien ser ikollhom impatt fuq l-eżitu tal-proċess kriminali u dan stante illi ma ngħatax il- jedd għall-assistenza legali waqt l-interrogatorji tiegħu. Din kienet ukoll il- konklużjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminal fis-sentenza tagħha tal-20 ta' Novembru 2018, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Claire Benoit Trepa Torres, f'liema każ dik il- Qorti skartat bħala inammissibbli l-istqarrijiet tal-imputata, waħda minnhom ġuramentata, u dan għaliex għalkemm hija ngħatat id-dritt li tottjeni parir legali qabel l-istqarrijiet tagħha, madankollu hija ma ngħatatx id-dritt li tkun assistita minn avukat waqt l-interrogatorji li sarulha u dan stante li dan id-dritt ma kienx għadu viġenti fiż-żmien in kwistjoni. F'dan is-sens ukoll iddeċidiet l-istess Qorti fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Emad Vella Degiovanni tas-16 ta' Mejju 2019 u iżjed riċentement fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Sandro Sciberras Mifsud tat-18 ta' Ġunju 2019, f'liema każ, l-imputat kien irrilaxxja stqarrija mingħajr il-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu u wisq inqas li jkun assistit minn avukat waqt l-istess interrogatorju. Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija (Spettur Malcolm Mallia Elmgdmi) vs Aldo Galea Taylor tal-14 ta' Diċembru 2018, f'liema każ l-appellat kien ingħata l-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogotarju tiegħu u anke eżerċitah, iżda ma ngħatax il-jedd li jkun assistit minn avukat waqt dan l-interrogatorju, stante illi anke f'dak il-każ, fiż-żmien in kwistjoni, dan il-jedd ma kienx viġenti fil-liġi Maltija, il-Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza preċedenti fl-ismijiet Christopher Celik vs Avukat Ġenerali et: il-konklużjonijiet reġgħet tagħha Għalkemm, bħall-ewwel qorti, taqbel mal-appellanti illi f'dan l-istadju għadu ma seħħ l-ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, madankollu, kif osservat fil-każ ta' Malcolm Flynn, il-qorti xorta hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l- proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-akkużat Galea Taylor ladarba din, għallinqas f'parti minnha, ittieħdet mingħajr ma Galea Taylor kellu l-għajnuna ta' avukat. Għalhekk, għalkemm għadu ma seħħ ebda ksur tal- jedd għal smigħ xieraq, fiċ-ċirkostanzi huwa għaqli illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill-istqarrija fil-proċess kriminali sabiex, meta l-proċess kriminali jintemm, ma jkunx tniġġes b'irregolarità – dik li jkun sar użu minn stqarrija li ttieħdet mingħajr ma l-interrogat kellu l-għajnuna ta' avukat – li tista' twassal għal konsegwenzi bħal tħassir tal-proċess kollu." Fil-każ ta' Philippe Nwankwo vs Belgium deċiż mill-Grand Chamber tal-Qorti Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fid-9 ta' Novembru 2018, dik il-Qorti reġgħet adottat il-kriterju tal-overall fairness of the proceedings sabiex tistħarreġ jekk seħħitx o meno leżjoni tad-dritt għal smiegħ xieraq. Għalkemm sabet li f'dan il-każ seħħet vjolazzjoni tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni, il-Qorti mxiet lil hinn minn dawk id-deċiżjonijiet li fihom instabet vjolazzjoni tal-imsemmi artikolu la darba kien hemm restrizzjoni sistematika fil-liġi domestika tad-dritt ta' persuna suspettata jew arrestata ta' aċċess għall-avukat, u ddeċidiet illi l-Qorti għandha dejjem tistħarreġ iċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, tenut kont ta' numru ta' kriterji, mhux eżawrjenti, elenkati fid-deċiżjoni tagħha. Dik il-Qorti qalet hekk fid-deċiżjoni tagħha: "(γ) Relevant factors for the overall fairness assessment 150. F'dak il-każ, meta l-Qorti Ewropea ġiet biex teżamina dawn il-kriterji fil-kuntest taċ-ċirkostanzi li kellha quddiemha, fil-waqt illi saħqet illi kienet qed issib vjolazzjoni tal-Artikolu 6 fid-dawl ta' diversi fatturi meħudha lkoll flimkien u mhux kull fattur meqjus separatament, ikkunsidrat inter alia illi fl-istess każ, ir- restrizzjonijiet fuq id-dritt tal-aċċess għall-avukat kienu estensivi u dan fis-sens illi l-akkużat ġie interrogat waqt li kien fil-kustodja tal-pulizija mingħajr ma qabel ingħata l-opportunitaˋ li jottjeni parir legali jew li jkollu avukat preżenti u fil-kors tal-investigazzjoni ġudizzjarja li seħħet wara, ma ngħatax il-possibilitaˋ li jkun assistit minn avukat, kif lanqas ma ngħata dan id-dritt f'atti investigattivi oħrajn sussegwenti. F'dawk iċ-ċirkostanzi, mingħajr ma ngħata informazzjoni ċara dwar id-dritt tiegħu għas-silenzju, huwa rrilaxxja stqarrijiet dettaljati u sussegwentement ta wkoll verżjonijiet differenti dwar il-fatti, bir-riżultat illi għamel stqarrijiet, li għalkemm ma kinux inkriminanti fis-sens restrittiv ta' din il-kelma, effettwaw sostanzjalment il-posizzjoni tiegħu, speċjalment fir-rigward ta' akkuża partikolari. Dawn l-stqarrijiet ġew ilkoll ikkunsidrati bħala ammissibbli fil-proċeduri kontra tiegħu. In oltre tali stqarrijiet kellhom rwol importanti fil-proċeduri u fir-rigward ta' akkuża minnhom, kienu jiffurmaw parti integrali mill-provi li a bażi tagħhom huwa nstab ħati. Fil-każ deċiż mill-Qorti Kostituzzjonali fl-ismijiet Paul Anthony Matysik Magro vs Avukat Woodhead et nhar il-31 ta' Mejju 2019, l-attur ilmenta minn ksur tal-jedd tiegħu għal smiegħ xieraq fid-dawl tal-fatt illi ma ngħatax id-dritt tal-aċċess għall- avukat kemm qabel irrilaxxja l-istqarrija tiegħu lill-pulizija kif ukoll waqt l- interrogatorju tiegħu, u għaldaqstant talab lill-Qorti kemm sabiex tiddikjara illi ġew leżi d-drittjiet fundamentali tiegħu kif sanċiti fl-Artikolu 39 tal- Kostituzzjoni, kif ukoll fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea, kif ukoll sabiex takkorda dawk ir-rimedji effettivi inkluż li tannulla, tħassar u tirrevoka s-sentenza mogħtija fil-konfront tiegħu mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, li permezz tagħha kien instab ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu u ġie kkundannat għal terminu effettiv ta' priġunerija. F'dan il-każ, wara li rreferiet għall-każ ta' Ouliawi and Others v. United Kingdom deċiż mill-Qorti Ewropea fit-13 ta' Settembru 2016 u kompliet illi allura l-fatt waħdu li persuna ma tkunx tħalliet tingħata l-għajnuna ta' avukat waqt l-interrogazzjoni, ukoll jekk ma kienx hemm raġunijiet impellenti għal dan in-nuqqas, ma huwiex biżżejjed biex, ipso facto, jinsab ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, iżda wieħed irid iqis il-proċess fit-totalità tiegħu, il-Qorti Kostituzzjonali għamlet referenza wkoll għad-deċiżjoni f'Beuze v. Belgium u għall-kriterji hemmhekk indikati (u fuq ċitati minn din il-Qorti) li a bażi tagħhom wieħed għandu jeżamina l-proċeduri fl-intier tagħhom fid-dawl tal-impatt tan-nuqqasijiet proċedurali fl-istadju ta' qabel il-proċeduri. Il-Qorti kompliet hekk dwar l-ilment tal-attur: "20. Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjoniiet, l-aggravju tal-attur – safejn igħid illi "l-fatt waħdu illi persuna li tkun instabet ħatja ma tkunx tħalliet tikkonsulta ma' avukat tal-fiduċja tagħha fil-mument tal-investigazzjoni u l-għotja ta' stqarrija fil-liġi maltija, awtomatikament ikun ifisser illi saret vjolazzjoni tad-dritt fundamentali tas-smigħ xieraq ta' dik l-istess persuna taħt l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea" – huwa ħażin u huwa miċħud. Fil-każ tallum kien hemm raġuni tajba għala l-attur ma tħalliex ikellem avukat qabel jew waqt l-ewwel interrogazzjoni. Ir-raġuni hi li kien hemm il-ħsieb li ssir controlled delivery lil terza persuna li kienet tipprovdi lill-attur bid-droga, u biex din l-operazzjoni tirnexxi kien meħtieġ li l-attur ma jitħalla jikkomunika ma' ħadd biex ma titwassalx il-kelma lil dan it-terz. L-attur ingħata t-twissija li trid il-liġi qabel ma ta l-istqarrija, u ma saret ebda allegazzjoni li l-istqarrija saret fiċ-ċirkostanzi msemmija fl-art. 658 tal- lill-pulizija, minħabba restrizzjoni sistematika Kodiċi Kriminali. … Ħlief għall-fatt li ma kellux avukat dak il-ħin, l-attur ma ressaq ebda argument serju kontra l-validità u l-veraċità tal-istqarrija. Għandu jingħad ukoll illi l-attur ma nżammx aktar milli kien meħtieġ biex tirnexxi l-operazzjoni tal-controlled delivery; dakinhar stess kien meħlus u seta' liberament ikellem avukat. Barra minn hekk, l-istqarrija magħmula lill-pulizija ma kinitx ir-raġuni li wasslet għall-kundanna tal-attur: l-attur instab ħati mill-qorti ta' ġurisdizzjoni kriminali għax ammetta l-ħtija għal dawk l-akkużi li ma ġewx ritirati. Dan għamlu fil-preżenza tal-avukat wara li ikkonsulta miegħu u quddiem maġistrat li wissih bil-konsegwenzi tal-ammissjoni u tah l-opportunità li jeħodha lura. Tassew illi l-attur igħid illi kien kondizzjonat bil-fatt li kien ġà ta stqarrija lill-pulizija qabel ma ammetta quddiem il-qorti… 27. Dan jista' f'ċerti ċirkostanzi jkun fattur relevanti, iżda fil-każ tal-lum l-attur seta' jiċħad dak li stqarr fl-istqarrija u wkoll, jekk tassew kif qal hu kien fis-sakra meta għamilha u għalhekk l-istqarrija ma għamilhiex "volontarjament", jikkontestaha taħt l-art. 658 tal-Kodiċi Kriminali – seta' saħansitra jirtira l- ammissjoni li għamel quddiem il-qorti – għax il-qorti ta' ġurisdizzjoni kriminali, presjeduta minn ġudikant togat, kienet taf biżżejjed, fid-dawl tas-sentenza ta' Salduz, li kienet ingħatat qabel, li ma kellhiex toqgħod fuq l-istqarrija weħedha, aktar u aktar jekk tkun ġiet irtirata, jekk ma jkunx hemm xiehda oħra li ma tħallix dubju dwar il-ħtija. Bilkemm għalfejn ngħidu wkoll illi l-attur kien inqabad in flagrante, bi kwantità ta' droga fuq il-persuna tiegħu u fid-dar fejn kien joqgħod. Il-qorti aktar temmen illi l-attur ammetta quddiem il-qorti mhux għax kondizzjonat bl-istqarrija li kien ta iżda għax kien jaf bix-xiehda l-oħra kontrieh u biex jieħu l-benefiċċju, li fil-fatt ingħata, taħt l-art. 29 tal-Ordinanza dwar il- Mediċini Perikolużi [Kap. 101]." [sottolinear ta' din il-Qorti] Fil-każ li għandha l-Qorti quddiemha llum, il-Prosekuzzjoni qed tistrieħ inter alia fuq l-istqarrija rilaxxjata mill-imputat, mingħajr il-jedd li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tiegħu u mingħajr il-jedd li jkun assistit waqt tali interrogatorju. Huwa evidenti illi jeħtieġ li din il-Qorti teżamina ċ-ċirkostanzi li għandha quddiemha mhux mill-ottika ta' ksur tal-jedd għal smiegħ xieraq stante li m'għandhiex kompetenza li tagħmel dan, iżda sempliċiment mil-lat tal-valur probatorju li għandha tingħata l-istess stqarrija, tenut kont madankollu tal- ġurisprudenza fuq indikata. Mis-suespost, il-Qorti jidhrilha illi fil-każ ta' Nwankwo, sabiex sabet vjolazzjoni tal-jedd tal-akkużat għal smiegħ xieraq, il-Qorti Ewropea fil-valutazzjoni tagħha tal-overall fairness of the proceedings straħet ħafna fuq il- fatt illi l-akkużat ma ngħatax aċċess għall-avukat qabel u/jew waqt l-interrogatorji diversi li sarulu, illi fl-istqarrijiet tiegħu għamel dikjarazzjonijiet inkriminanti u illi fir-rigward ta' akkuża partikolari, l-istqarrijiet tiegħu kellhom impatt tali illi wasslu għal sejbien ta' ħtija. Fil-każ ta' Paul Anthony Matysik Magro, imbagħad, fil- waqt illi ma sabitx ksur tad-dritt tal-attur għal smiegħ xieraq, il-Qorti Kostituzzjonali qieset bħala fattur determinanti l-fatt illi huwa nstab ħati mill- Qorti tal-Maġistrati mhux fid-dawl tal-istqarrija rilaxxjata minnu lill-pulizija, iżda a bażi tal-ammissjoni tiegħu fil-proċeduri. Effettivament din il-Qorti tinnota illi dejjem tibqa' kunsiderazzjoni determinanti kemm l-istqarrija rilaxxjata mingħajr il-jedd ta' aċċess għall-avukat, ikollha impatt fuq l-eżitu tal-proċeduri, jew fi kliem ieħor fuq is-sejbien ta' ħtija tal-imputat. Fil-każ odjern, l-imputat għamel dikjarazzjonijiet inkriminanti fl-istqarrija minnu rilaxxjata u tenut kont tal-fatt illi l-persuni nvoluti fil-każ odjern kienu tnejn u li t-tnejn kellhom aċċess għall-kamra fejn instab ammont ta' eroina tali li m'huwiex normalment assoċjat ma' użu personali, iżjed u iżjed huwa l-każ illi kemm il-darba din il-Qorti tieħu tali stqarrija in konsiderazzjoni, din ser ikollha impatt determinanti fuq l-eżitu ta' dawn il-proċeduri. Għaldaqstant, fid-dawl ta' dawn is-sentenzi u anke tal-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna u tal-Qorti Ewropea hemmhekk ċitati, il-Qorti jidhrilha illi m'għandhiex tistrieħ fuq l-istqarrija tal-imputat u għalhekk qegħda tiskartaha, kif qegħda tiskarta wkoll dik il-parti tax-xhieda tal-Ispettur Jesmond J. Borg li tagħmel referenza għal tali stqarrija u għad-dikjarazzjonijiet magħmula mill-imputat. Ikkunsidrat ukoll: Kif ingħad, permezz tal-ewwel imputazzjoni, l-imputat qed jiġi akkużat bil- pussess aggravat tad-droga kokaina u permezz tat-tieni imputazzjoni, bil-pussess aggravat tad-droga eroina. Dwar ir-reat ta' pussess aggravat ossia pussess ta' droga f'tali ċirkostanzi li juru li d-droga ma kinitx intiża għall-użu esklussiv tal-pussessur, kif ġie ritenut fis- sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali tat-12 ta' Mejju 2005, fl- ismijiet Il-Pulizija vs Marius Schembri D'Amico: "Illi dawn il-kazijiet mhux l-ewwel darba li jipprezentaw certa diffikolta` biex wiehed jiddetermina jekk id-droga li tkun instabet kienitx intiza ghall-uzu personali jew biex tigi spaccjata. Il-principju regolatur f'dawn il-kazijiet hu li l- Qorti trid tkun sodisfatta lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni w a bazi tal- provi li jingabu mill-prosekuzzjoni li l-pussess tad-droga in kwistjoni ma kienx ghall-uzu esklussiv (jigifieri ghall-uzu biss) tal-pussessur. cirkostanza wahda f'dan ir-rigward tista', skond ic-cirkostanzi tal-kaz tkun bizzejjed." U kif ingħad fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tat-2 ta' Settembru 1999, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Carmel Sciberras Mifsud, "meta l-ammont ta' droga ikun pjuttost sostanzjali, din tista' tkun cirkostanza li wahedha tkun bizzejjed biex tissodisfa lill-qorti li dak il-pussess ma kienx ghall-uzu esklussiv tal-hati". Illi pero` kif intqal ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza tagħha tat- 23 ta' Mejju 2002, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Brian Matysik Magro, "kull kaz hu differenti mill-iehor u jekk jirrizultawx ic-cirkostanzi li jwasslu lill-gudikant ghall-konvinzjoni li droga misjuba ma tkunx ghall-uzu esklussiv tal-akkuzat, fl- ahhar mill-ahhar hija wahda li jrid jaghmilha l-gudikant fuq il-fattispecji li jkollu quddiemu w ma jistax ikun hemm xi "hard and fast rule"x'inhuma dawn ic- cirkostanzi tal-provi w mill- evalwazzjoni tal-fatti li jaghmel il-gudikant u jekk il-konkluzjoni li jkun wasal ghaliha il-gudikant tkun perfettament raggungibbli bl-uzu tal-logika w l-buon sens u bazata fuq il-fatti, ma jispettax lil din il-Qorti li tissostitwiha b'ohra anki jekk mhux necessarjament tkun l-unika konkluzzjoni possibbli". Il-provi prodotti mill-Prosekuzzjoni ma jħallux dubju dwar il-fatt illi fil-jum in kwistjoni, l-imputat instab fil-pussess tad-droga kokaina. Jirriżulta mix-xhieda ta' PS 891 Oscar Ozman illi huwa ra lill-imputat jixħet fl-art tliet boroż kontenenti sustanza suspettata droga, fil-waqt illi PS 1086 u PC 10 ikkonfermaw li PS 891 qalilhom li huwa ra lill-imputat jixħet tliet iqratas fl-art, fil-waqt illi skont PC 10, l-istess PS 891 proċeda billi ġabarhom. Skont il-konklużjonijiet tal- espert ix-Xjenzat Godwin Teeling, dawn il-boroż, esebiti mill-Uffiċjal Prosekutur bħala Dok. Skont ir- relazzjoni tal-istess espert, il-piż tat-trab f'dawn il-boroż kien ta' 6.87 grammi, b'puritaˋ ta' ċirka 8%. Din kienet maqsuma fi tlett qratas separati f'piż rispettiv ta' 3.50 grammi, 2.48 grammi u 0.89 grammi, għalkemm kif ingħad iżjed 'il fuq, b'referenza għall-ewwel żewġ qratas, il-piż jinkludi wkoll il-piż tal-borża. Mill-provi prodotti, jirriżulta wkoll illi fil-kamra in kwistjoni nstabu tliet pakketti bid-droga eroina ossia pakkett żgħir f'piż ta' 0.25 grammi u żewġ boroż oħrajn f'piż ta' 8.99 grammi u 9.74 grammi rispettivament, apparti biċċa raża tal- cannabis u miżien elettroniku li fuqu nstabu kemm traċċi tal-eroina, kif ukoll tal- kokaina. L-aħħar żewġ boroż instabu wara plakka ġewwa l-ħajt tal-istess kamra, fil-waqt illi l-ewwel borża nstabet ġewwa radju fil-kamra, kif jirriżulta mit-tag mal-esebit in kwistjoni. Kemm l-imputat odjern, kif ukoll Clayton Azzopardi kellhom aċċess liberu għal din il-kamra stante illi t-tnejn kellhom fil-pussess tagħhom ċavetta għall-istess. Fid-dawl ta' dan, u b'mod partikolari stante illi d-droga eroina nstabet f'postijiet mhux daqstant evidenti, jeħtieġ illi l-Qorti tiddetermina jekk tirriżultax ippruvata, fil-grad rikjest mil-liġi, x-xjenza tal-imputat odjern dwar din id-droga. Fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija (Spettur Neil Elamrousy) vs John Piccinino xiberras nhar it-23 ta' Gunju 1997, il-Qorti tal-Appell Kriminali qalet hekk: "Dwar x'jammonta ghal pussess ghal finijiet tal-ligi in dezamina, din il-Qorti diga' kellha l-opportunita' li telabora dwaru fis-sentenza taghha tal-21 ta' Ottubru, 1996, fil-kawza fl-ismijiet "Il-Pulizija vs Seiffedine Mohamed Genuis". F'dik is-sentenza din il-Qorti osservat li l-presenza ta' oggett f'post (dar, karozza, kamra ecc) li fuqu persuna ghandha xi forma ta' kontroll tista', taht certi cirkostanzi, tammonta ghal pussess ta' dak l-oggett, u jekk dak l-oggett jirrizulta bhala fatt li hu droga li taqa' taht il-Kap 101, allura l-Ligi tipprezumi, salv prova kontrarja, imqar fuq bazi ta' probabilita', li l-pussessur kien jaf illi dak l-oggett kienet droga (ara wkoll P vs Charles Mamo, App Krim 5 ta' Lulju, 1982)." In oltre fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kawża fl-ismijiet Il- Pulizija (Spettur Neil Elamrousy) vs Keith Mallan Borg Kandeh, deċiża nhar is-27 ta' April, 2006 ingħad hekk dwar l-element tax-xjenza rikjest mil-liġi: "Illi ma hemmx dubju li d-droga kokajina nstabet f'post li kien jaqa' taht il- kontroll effettiv tal-appellant, pero' dan mhux bizzejjed biex jirrizulta pruvat ir- reat in dizamina w jrid ukoll jirrizulta l-element tax-xjenza li f'dan il-post kien hemm id-droga. Din trid tirrizulta jew mic-cirkostanzi jew minn xi ammissjoni da parti tal-persuna akkuzata. Dan ghaliex mhux eskluz li f'post li fuqu persuna jista' ikollha l-kontroll anki esklussiv, li persuna ohra, ad insaputa tal-persuna li jkollha l-kontroll, tkun poggiet jew hbiet xi droga jew sustanza illecita. Hekk per ezempju wiehed jista' jkollu kontroll effettiv u esklussiv fuq karozza ipparkjatha registrata fuq ismu imma ma jkunx jaf li xi hadd, ad insaputa tieghu, ikun tefghalu nitfa droga mix-xaqq tat-tieqa miftuha, biex forsi jinkriminah. L-istess missier li ghandu l-kontroll fuq ir-residenza tieghu ma jistax jinstab hati ta' pussess ta' droga jekk per ezempju ad insaputa tieghu, wiehed minn uliedu li jghix mieghu jkun dahhal droga u hbieha jew zammha f'daru. Ghalhekk mhux bizzejjed li jigi pruvat il-kontroll effettiv jew sahansitra esklussiv fuq xi post, imma jrid jigi pruvat, sal-grad tac-certezza morali, l-element tas-scienter, cioe' li jkun konsapevoli li f'dak il-post li jaqa' taht il-kontroll tieghu attwalment hemm id- droga. L-Ewwel Qorti jidher li m'ghamlitx distinzjoni bejn il-kuncett tal-pussess kostruttiv tad-droga w cioeˋ meta ghalkemm id-droga ma tkunx fil-pussess fiziku ta' dak li jkun, tkun f'post fejn hu jkollu l-kontroll effettiv u l-kuncett ta’ pussess effettiv jew kontroll ta’ post. F’ta’ l-ewwel, element essenzjali hu dejjem l-element tax-xjenza dwar l-ezistenza tad-droga f’ dak il-post u, jekk ma jigix pruvat dan l- element, ma tistax tinstab htija." Il-Qorti qegħda tqis ukoll il-kontenut tal-filmat esebit mill-Prosekuzzjoni u miġbud fis-17 ta' Ottubru 2009 ossia ġimgħa qabel l-arrest tal-imputat odjern u ta' Azzopardi. Fl-istess filmat jidhru l-imputat, flimkien ma' żewġ persuni maskili telgħin lejn il-kamra in kwistjoni u f'partijiet oħra tal-istess filmat jidher l-imputat bil-qegħda fuq siġġu fl-istess akkwati ta' din il-kamra, f'mumenti minnhom jiġbed xi ħaġa minn imniffsejh. Jidhru wkoll f'partijiet oħra tal-filmat, żewġt irġiel ħdejn l-imputat u t-terz li tela' miegħu oriġinarjament lejn il-kamra u anke jidher l-imputat jgħaddi xi ħaġa furtivament lil wieħed minnhom, għalkemm x'kien tali oġġett il-Qorti ma tistax tgħid. F'mument ieħor jidher ukoll raġel ieħor fil-kumpanija tal-istess imputat u taż-żewġt irġiel li fil-bidu tal-filmat jidhru telgħin lejn il-kamra. Minn tali filmat, il-Qorti m'għandhiex dubju illi l-imputat kien familjari sew ma' din il-kamra u l-akkwati tagħha, apparti li kif ingħad kellu aċċess għaliha. Il- Qorti lanqas m'għandha dubju illi tali kamra kienet tintuża sabiex minnha tiġi spaċċjata d-droga u dan qed jingħad fid-dawl ta' diversi fatturi, fosthom fl-ewwel lok, l-ammont ta' droga eroina misjuba fl-istess kamra u dan b'mod partikolari b'referenza għaż-żewġ boroż li nstabu wara l-plakka fil-ħajt f'piż totali ta' 18.73 grammi, ammont dan li ċertament m'huwiex tali li wieħed normalment jassoċjah ma' użu personali, u fit-tieni lok, l-akkwati fejn tinsab din il-kamra, il-kontenut tal-filmat fuq imsemmi fejn jidhru, kif ingħad, persuni ġejjin u sejrin f'tali kamra u fejn jidher ukoll l-imputat jgħaddi xi ħaġa lil wieħed minn dawn il-persuni. Veru li l-Qorti ma tista' tassumi xejn, iżda fiċ-ċirkostanzi tal-każ, meta wieħed jikkunsidra l-mod furtiv kif l-imputat għadda tali oġġett lit-terz, kif ukoll dak li nstab fil-kamra ġimgħa wara u l-fatt li fil-pussess tiegħu l-imputat kellu wkoll ammont ta' droga kokaina, anke b'miżien fil-kamra li fuqu kellu traċċi kemm tal- eroina, kif ukoll tal-kokaina, il-Qorti ma tistax ħlief tasal għal din il-konklużjoni. Il-Qorti ma tistax ma tosservax ukoll illi apparti li l-imputat jidher imiss imniffsejh wara li deher jiġbed xi sustanza, kumbinazzjoni f'mument minnhom anke tnejn mill-persuni preżenti jidhru jmissu mniffsejhom fl-istess waqt! Naturalment a bażi tal-filmat, il-Qorti ma tistax tgħid x'tip ta' sustanza ġiet mgħoddija mill-imputat lit-terz. Biss fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet tagħha iżjed 'il fuq, fid-dawl ukoll tal-ammont ta' kokaina li nstabet fil-pussess tal- imputat, minkejja li l-piż ta' tali droga ttieħed bil-borża b'kollox u għalhekk irid jonqos xi ftit, in vista tal-fatt illi fil-jum tal-arrest tiegħu l-imputat kien sejjer proprju fil-kamra osservata fil-filmat matul il-ġimgħa ta’ qabel, u minkejja wkoll illi tenut kont tal-kontenut tal-istess filmat, l-imputat x’aktarx ukoll kien jagħmel użu minn din id-droga, il-Qorti tqis illi l-ewwel imputazzjoni tirriżulta ppruvata fil-grad rikjest mil-liġi. Fir-rigward tat-tieni imputazzjoni, madankollu, għalkemm kif ingħad, fl-istess kamra nstab ammont ta’ droga eroina, fi kwantitaˋ li mhuwiex normalment kompatibbli ma' użu personali ta' droga, stante li d-droga nstabet wara plakka fil- ħajt u f'radju (dwar din tal-aħħar, kif jirriżulta kemm mix-xhieda tal-Ispettur Jesmond J. Piccinino, kif ukoll mit-tag annessa mal-esebit in kwistjoni), u għalhekk f'post mhux tant evidenti, ikkunsidrat ukoll illi ma kienx l-imputat waħdu li kellu aċċess għal tali kamra, il-Qorti ma tqisx li jirriżulta sodisfaċentement ippruvat illi l-imputat kellu x-xjenza li trid il-liġi dwar din id-droga hekk misjuba fil-jum in kwistjoni. Għaldaqstant, l-imputat mhux qed jinstab ħati tat-tieni imputazzjoni in kwantu din tikkontempla l-pussess aggravat tad-droga eroina, iżda biss tal- pussess 'sempliċi' tal-istess u dan fid-dawl tal-fatt illi nstab ukoll fl-istess kamra miżien, li fuqu kellu traċċi tad-droga eroina. L-istess irid jingħad fir-rigward tat-tielet imputazzjoni li permezz tagħha l- imputat qed jiġi akkużat bir-reat ta' pussess tar-raża tal-cannabis, liema raża instabet fuq is-sink fl-istess kamra, għal-liema kif diġaˋ ingħad, l-imputat kellu aċċess liberu u ma' liema l-imputat kien ukoll familjari sew. Għaldaqstant, il- Qorti qed issib lill-imputat ħati wkoll tat-tielet imputazzjoni. Kunsiderazzjonijiet dwar Piena Għal fini ta' piena, il-Qorti qegħda tqis illi l-fedina penali tal-imputat fiż-żmien tal-każ odjern kienet waħda netta. Tqis ukoll iċ-ċirkostanzi tal-każ, in-natura tar-reati li tagħhom qed jinstab ħati l- imputat, b'mod partikolari dak ikkontemplat fl-ewwel imputazzjoni, kif ukoll l- ammont ta' droga in kwistjoni. In oltre għal fini ta' piena, qegħda tapplika d- disposizzjonijiet tal-Artikolu 17(f) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Tqis ukoll illi dan il-każ jirrisali għas-sena 2009 u li l-każ beda jinstema' sentejn u tliet xhur wara, f'Jannar 2012, għalkemm il-Prosekuzzjoni għalqet il-provi tagħha fi żmien relattivament qasir ossia f'Jannar 2013. Da parti tagħha d-difiża baqgħet ittawwal il-proċeduri inutilment sakemm il-Qorti ddikjarat il-provi tad- difiża magħluqin fis-27 ta' Novembru 2017. Għalhekk fil-maġġor parti tiegħu, id-dewmien kien dovut lill-imputat li, wara kollox, baqa' ma ressaq l-ebda prova minkejja li ngħataw lid-difiża numru ta' differimenti għal dan l-iskop. Konklużjoni Għal dawn il-motivi, il-Qorti wara li rat it-Taqsmiet IV u VI, l-Artikoli 8(a), 22(1)(a) u 22(2)(b)(i) u (ii) tal-Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta, kif ukoll ir- Regolament 9 tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 101.02 u l-Artikolu 17(f) tal-Kap. qed issib lill-imputat mhux ħati tat-tieni imputazzjoni kif dedotta kontra tiegħu, iżda qed issibu ħati tal-pussess 'sempliċi' tad-droga eroina, fil-waqt illi qed issibu ħati wkoll tal-ewwel u tat-tielet imputazzjonijiet kif miġjuba kontra tiegħu u qed tikkundannah għall-piena ta' tmien (8) xhur priġunerija effettiva u multa kumplessiva ta' elf u tliet mitt ewro (€1,300) li, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 14(2) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta tista' titħallas mill-ħati f'rati mensili u konsekuttivi ta' mitt ewro (€100), bl-ewwel pagament isir fi żmien xahar mil- lum, b'dan illi jekk il-ħati jonqos milli jħallas pagament wieħed il-bilanċ jiġi dovut minnufih u jiġi konvertit fi priġunerija skont il-liġi. Ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta, il-Qorti qed tikkundanna lill-ħati għall-ħlas tal-ispejjeż konnessi mal-ħatra tax-Xjenzat Godwin Teeling, iżda fid-dawl tal-fatt illi l-imputat odjern mhuwiex jinstab ħati fir-rigward tal-eroina misjuba u analiżżata (ħlief għal miżien), huwa qed jiġi kkundannat iħallas nofs l-ispejjeż relatati ma' tali ħatra fis-somma ta' mija, disgħa u għoxrin ewro u tmienja u tletin ċenteżmu (€129.38), liema spejjeż għandhom jitħallsu mill-ħati fiż-żmien xahrejn mil-lum. Il-Qorti mhijiex tikkundanna lill-ħati għall-ħlas tal-ispejjeż konnessi mal-ħatra tal-espert Dr. Martin Joslin stante li huwa ma ġiex maħtur mill-Qorti sabiex jespleta l-inkarigu li effettivament espleta. Tordna d-distruzzjoni tad-droga u l-oġġetti esebiti bħala Dokumenti JB 4, JB 5, JB 6, JB 7 u JB 8 hekk kif din is-sentenza tgħaddi in ġudikat u dan taħt il-ħarsien tar-Reġistratur li għandu jirrediġi proċess verbal li jiddokumenta l-proċedura tad- distruzzjoni, liema dokument għandu jiġi nserit fl-atti ta' din il-kawża mhux aktar tard minn ħmistax-il jum minn tali distruzzjoni. Dan sakemm fi żmien ġimgħa mil-lum, l-Uffiċjal Prosekutur ma jinformax lil din il-Qorti, permezz ta' nota, illi huwa neċessarju illi din id-droga tiġi preżervata għal skop ta' xi proċeduri oħrajn kontra terzi, b'dan illi f'dan il-każ, ir-Reġistratur għandu jirrapporta lil din il- Qorti, b'verbal, meta din id-droga tkun ġiet hekk distrutta. Natasha Micallef Formosa Crucetta