hekk: QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF MARK CHETCUTI ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn 23 ta' Novembru 2020 Joseph u Margaret konjugi Gatt u b'digriet tas-17 ta' Gunju 2020 stante l-mewt ta' Joseph Frantz l-atti gew trasfuzi f'isem martu Margaret Frantz v. Peter u Doris konjugi Agius Ayari ir-rikors mahluf li ressqu l-konjugi Gatt fl-4 ta' Dicembru 2013 u li jaqra "Illi permezz ta' kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu datat l-1 ta' Lulju tas- sena elfejn u tnejn (2002) fl-atti tan-Nutar Dottor Joseph Kind (Dok. A) l- esponenti silfu lill-intimati s-somma ta' ghaxart elef Lira Maltin (Lm10,000) ekwivalenti llum ghal tlieta u ghoxrin elf, mitejn u tlieta u disghin Euro (€23,293). "Illi skond l-istess ftehim l-intimati obbligaw irwiehhom li jhallsu lura l- imsemmija somma fi zmien mid-data ta' dak l-att, bl-imghax massimu li tippermetti l-ligi. "Illi l-intimati baqghu qatt ma hallsu l-imsemmija somma, u ghalhekk dan id-debitu ghadu dovut, flimkien mal-imghaxijiet relattivi. "Illi l-istess att pubbliku qatt ma gie esegwit mill-esponenti. "Illi l-esponenti jixtiequ jesegwixxu dan l-att pubbliku stante li llum ghaddew hdax (11)-il sena minn mindu gie ppubblikat. "Ghaldaqstant ghar-ragunijiet fuq premessi l-esponenti umilment jitolbu lil dina l-Onorabbli Qorti sabiex tawtorizzahom jesegwixxu t-titolu ezekuttiv derivanti mill-att pubbliku ta' kostituzzjoni ta' debitu tal-1 ta' Lulju 2002 fl-atti tan-Nutar Dottor Joseph Kind, hawn anness u mmarkat bhala Dok. Rat ir-risposta mahlufa li ressqu l-konvenuti konjugi Agius li in forza "Fl-ewwel lok in-nullità tal-kuntratt de quo agitur stante li jinkompora ammont qawwi ta' uzura hekk kif sejjer jirrizulta mis-smiegh tal-kawza. Fil-fatt saru pagament ta' interessi fuq l-ammont issa reklamat. l-obbligazzjoni naxxenti mill-istess kuntratt gie estint "Fil-mertu, permezz ta' konvenju sussegwententi mal-istess rikorrenti datat 6 ta' Lulju 2009 (Dok. PA1) fejn l-intimati kienu obbligaw ruhhom li jhallsu ammont ta' €95,505 ghal porzjoni diviza ta' art imsejha Ta' Sant'Agata fil-limiti tas-Siggiewi tal-kejl superficjali ta' circa ghaxar sieghan u cioè elf tmien mija u sebghin metri kwadri (1,870 m.k) skond l-istess konvenju. Dan il-konvenju skada u l-ebda parti ma hadet passi sabiex isir il-hlas u trasferiment finali. B'hekk giet estinta l-ewwel obbligazzjoni naxxjenti mill-kuntratt ta' kostituzzjoni ta' debitu de quo agitur u dan tramite novazzjoni. "Salv eccezzjonijiet ulterjuri". Rat is-sentenza li tat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-31 ta' Mejju, 2016, li in forza taghha dik il-Qorti ddecidiet li: "tiċħad tar-rikorrenti u tawtorizzahom jesegwixxu kontra l-intimati t-titolu eżekuttiv li oriġina l-eċċezzjonijiet tilqa' konsiderazzjonijiet: mill-kuntratt fl-atti tan-Nutar Joseph Kind datat 1 ta' Lulju 2002 għall- bilanċ mill-ammont kanonizzat li għadu mhux imħallas. "Spejjeż jitħallsu mill-intimati". il-Qorti is-sentenza is-segwenti "Ikkunsidrat illi din hija azzjoni biex kuntratt pubbliku jkun dikjarat eżegwibbli. Ir-rikorrenti jridu li jerġgħu jirrendu eżekuttiv l-imsemmi kuntratt ta' self minħabba li għadda żmien previst fl-artikolu 258(c) tal- Kodiċi ta' Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili minn meta dan il-kuntratt seta' jiġi eżegwit. "L-intimati jressqu żewġ eċċezzjonijiet. Fl-ewwel lok huma jeċċepixxu li l-kuntratt li abbażi tiegħu sar ir-rikors huwa null stante li l-kuntratt huwa vizjat bl-użura kif ukoll illi l-obbligazzjoni naxxenti mill-kuntratt ġie estint permezz ta' novazzjoni. "Skond l-artikolu 253(2) tal-Kap. 12, huma titoli eżekuttivi l-kuntratti rċevuti minn nutar pubbliku ta' Malta, jew minn ufficcjal pubbliku ieħor awtorizzat li jirċevihom, meta l-kuntratt huwa dwar dejn ċert, likwidu u li għalaq, u ma jikkonsistix f'esekuzzjoni ta' fatt. Skont l-artikolu 256(2) tal-istess Kap. 12, biex kuntratt jew titolu bħal dak ikollu effett eżekuttiv, il-liġi trid li jintbagħat att ġudizzjarju lid-debitur b'sejħa għall-ħlas u jkunu għaddew minn tal-inqas jumejn min-notifika lid-debitur ta' dak l-att ġudizzjarju. Minn dak inhar il-quddiem, it-titolu jkun jista' jiġi esegwit bil-ħruġ tal-atti eżekuttivi maħsuba fil-liġi bla ma jkun meħtieġ ebda proċeduri oħrajn jew sentenza tal-Qorti li tikkonferma li dak il-kuntratt sar eżegwibbli. "L-artikolu 258 tal-Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta huwa maħsub biex jirregola l-eżekuzzjoni ta' titoli eżekuttivi li jkun għadda minn fuqhom żmien minn meta setgħu jkunu esegwiti. Dan huwa hekk għaliex kull titolu eżekuttiv għandu ħajja limitata u determinata sa meta tista' ssir l- eżekuzzjoni tiegħu. Wara li jgħaddi ż-żmien preskritt, tista' titħaddem il-proċedura msemmija fl-artikolu 258 (HSBC Bank Malta p.l.c. vs Charmaine Aguru Cassar, deċiża minn din il-Qorti fis-27 ta' Settembru 2012). "Fis-sentenza mogħtija minn din il-Qorti diversament presjeduta fil- kawża fl-ismijiet HSBC Bank Malta p.l.c. vs John ‘Amodio et, deċiża fit-18 ta' April 2002 ingħad: "Illi minn dan jidher li l-uniku eżami li għandha tagħmel l-istess Qorti għall-akkoljiment tal-istess rikors huwa biss li tindaga u taċċerta ruħha dwar l-ammont hekk kannoniżżat jew parti minnu huwa dovut, u dan tramite l-konferma bil- l-eżistenza ġurament tal-istess rikorrenti. Fil-fatt, xejn iżjed ma huwa rikjest skond l-istess artikolu, lanqas in-notifika lill-kontro-parti u wisq inqas li l-istess rikors jiġi appuntat għas-smiegħ." "Fis-sentenza fl-ismijiet George Formosa Pace vs Charles Sammut Jurcik, deċiża fl-24 ta' Novembru 2004, ingħad illi: "...dan ma setax jissolleva eċċezzjonijiet fil-meritu f'kawża għall- awtoriżżazzjoni ta' eżekuzzjoni ta' sentenza. Dan anke għaliex eċċezzjonijiet konsimili setgħu dejjem jiġu faċilment sollevati fil- proċeduri anteċedenti li wasslu għas-sentenza. Kif kienet irraġunat is- sentenza fl-ismijiet "Emmanuele D'Souza proprio et nomine -vs- Joseph Borg Tabone et", Appell Civili, 5 ta' Ottubru 1988, kieku l-Qorti kellha taċċetta l- prinċipju li l-konvenut jitħalla jqajjem eċċezzjonijiet fil-meritu tkun qegħda tiftaħ il-bieb għall-abbużi fis-sens li konvenut jingħata l- opportunita` li jtawwal il-proċeduri kontrih; "Huwa evidenti minn din l-osservazzjoni illi f'kawża ta' din ix-xorta r- rikorrenti ma jkunx qed jitlob kanonizzazzjoni mill-ġdid tal-kreditu tiegħu iżda biss awtorizzazzjoni biex jesegwixxi titolu eżekuttiv ġja kanonizzat bis-sentenza preċedenti. F'dan is-sens hi d-deċiżjoni fl-ismijiet "John Ripard nomine -vs- Henry Salomone proprio et nomine", Appell, 29 ta' Mejju 1997." "Rilevanti wkoll hija s-sentenza fl-ismijiet Carmelo Catalogna vs Rosaria Borg Tabone, deċiża minn din il-Qorti fil-31 ta' Mejju 2000 fejn il-Qorti qalet: "illi dwar it-tieni kawża ċitata, fejn allegatament qed tiġi attakkata l- validità tal-ewwel kuntratt ċitat, din ukoll ma hijiex ostakolu għal din il- proċedura, limitata fl-iskop tagħha għal dak indikat fl-Artikolu 258 tal- Kap 12 u xejn iżjed, ħlief l-aċċertament li l-att partikolari li qed tintalab l- esekuzzjoni tiegħu wara ħames (5) snin ikun wieħed mit-titoli eżekuttivi indikati fl-artikolu 253 tal-Kap 12." "Kif ritenut ukoll fil-każ Bank of Valletta p.l.c. vs Multi Investments Limited et, deċiża minn din il-Qorti fil-31 ta' Mejju 2012: "Dak li jrid jiġi mistħarreġ u deċiż hu biss jekk jeżistix titolu eżekuttiv a bażi tal-Artikolu 253(b) tal-Kap. 12 u jekk in-natura ta' dan it-titolu għadux viġenti u li d-debitu jew parti minnu għadu dovut. Jekk ir- risposta għal dawn il-kweżiti hu fl-affermattiv, jiskatta d-dritt tar-rikorrenti li dan it-titolu jerġa jiġi reż eżekuttiv. Billi jkun skada t-terminu li fih dan it-titolu skont il-liġi seta' jiġi eżegwit kontra d-debitur, il-liġi terġa ġġedded a bażi tal-Artikolu 258 tal-Kap. 12 l-eżegwibilita tat-titolu eżekuttiv." "Finalment kif ġie spjegat ukoll fis-sentenza fl-ismijiet Bank of Valletta p.l.c. vs Refco Co Ltd et: "Irrispettivament x'inhu l-ammont li għadu dovut mill-intimati, f'dan it-tip ta' proċediment mhuwiex il-kompitu tal-Qorti li toqgħod tagħmel konteġġi u tikkundanna lill-intimati jħallsu xi ammont. L-eżerċizzju li jrid isiru hu pjuttost wieħed ta' verifika li għad hemm ħlas dovut, ċjoè li l- obligazzjoni tal-ħlas għadha teżisti u li għalhekk ikun għadu jeżisti t-titolu eżekuttiv favur il-kreditur. Ovjament, l-eżekuzzjoni għandha ssir biss fuq il-bilanċ li għadu dovut mill-intimati." "Ma jirriżultax illi huwa kontestat bejn il-partijiet illi l-kuntratt ta' self fl-atti tan-Nutar Joseph Kind datat 1 ta' Lulju 2002 huwa titolu eżekuttiv skont l-artikolu 253(b) tal-Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta. "Lanqas ma huwa kkontestat bejn il-partijiet illi l-ammont ta' Lm10,000 llum €23,293 għadu ma tħallasx kollu. Ir-rikorrenti Margaret Frantz tikkonferma bil-ġurament a fol. 27 tal-proċess illi tħallas biss l-ammont ta' €7476.18. L-intimat Peter Sayer stess fix-xhieda tiegħu a fol. 29 jikkonferma li ħallas biss €4500 minn din is-somma dovuta. "Il-konvenuti qiegħdin fuq alegazzjonijiet ta' użura. Fil-fehma tal-Qorti, mhuwiex minnu li l-kuntratt de quo huwa milqut bl-użura. Jibda biex jingħad illi l-kuntratt huwa ċar in kwantu li jipprovdi li l-imgħax għandu jkun 'il-massimu li tippermetti l- liġi.'1 "Dwar dan issir riferenza għas-sentenza fl-ismijiet Grech vs Zammit Farrugia Nicholls, deċiża mill-Qorti tal-Appell fl-4 ta' Diċembru 1998 fejn ingħad illi: jibbażaw parti mid-difiża tagħhom "fejn il-konvenzjoni tirriżulta ċara u mill-volontà tal-kontraenti liberament espressa, tirriżulta inekwivoka, mhux leċitu għall-Qorti illi tinterpreta tali konvenzjoni jew tattribwilha motivazzjoni ulterjuri li la tirriżulta mid- dicitura tal-ftehim u lanqas minn ċirkostanzi oħra. Jiġifieri fejn is-sinifikat tal-konvenzjoni ikun ċar u fejn fatti li jkunu jwaslu għal dak il-ftehim kif ukoll fatti sussegwenti ma jpoġġux fid-dubju l-volontà tal-kontraenti ma kienx leċitu għall-ġudikant illi jagħti lil dik l-iskrittura sinifikat divers minn dak liberament espress mill-kontraenti." "Huwa minnu li r-rikorrenti kkonfermaw illi l-ammont illi tħallas huwa imgħax, biss jirriżulta wkoll illi minkejja li l-ammont dovut kellu jitħallas fi żmien sena mid-data ta' meta sar il-kuntratt, u ċioè sal-1 ta' Lulju 2003, l-ewwel pagament illi għamlu l-intimati kien biss f'Lulju tas-sena 2006 u dan fl-ammont ta' Lm1000, llum €2329.20. Sa meta ġie ppreżentat ir-rikors, l-intimati kienu ħallsu biss l-ammont ta' €7476.18 mill-ammont ta' €23,293 dovut flimkien mal-imgħax skont il-liġi. Għaldaqstant il-Qorti ma ssibx li l-kuntratt huwa afflitt mill-użura. "Fir-rigward tat-tieni eċċezzjoni tagħhom, l-intimati ma ressqu ebda prova ħlief konvenju datat 6 ta' Lulju 2009. Ma jirriżultax fl-atti ta' liema Nutar sar dan il-konvenju. L-intimati ma tawx spjega dwar kif seħħet din in-novazzjoni ħlief illi jgħidu illi l-ammont misluf ta' Lm10,000 kienu inklużi fit-tieni negozju li għamlu mar-rikorrent.2 L-attur Joseph Frantz jgħid illi dan il-konvenju m'għandu xejn x'jaqsam mas-somma li hija dovuta mill-intimati.3 1 Kuntratt a fol. 2 tal-proċess 2 Xhieda a fol. 21 u 22 tal-proċess 3 Xhieda a fol. 30 tal-proċess "Novazzjoni hi mod kif tispiċċa obbligazzjoni. Skont l-artikolu 1179 tal- Kodiċi Ċivili, meta debitur jikkuntratta dejn ġdid mal-kreditur li jitqieghed flok il-qadim, id-dejn l-antik jispicċċa. L-artikolu 1181(1) tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi li 'ma hemmx novazzjoni jekk l-obbligazzjoni l-qadima ma tiġix maqtula, għalkemm tiġi mibdula.' Hekk ukoll, in-novazzjoni ma tistax tkun preżunta. L-intenzjoni li ssir għandha tidher biċ-ċar u dan skont l- artikolu 1180(2). "Fis-sentenza fl-ismijiet Mary Catalogna et vs Joseph Nasser deċiża fit-22 ta' Ottubru 1998, il-Qorti tal-Appell Inferjuri osservat illi: "Kif ġa ġie deċiż mill-Onorabbli Qorti ta' l-Appell fis-sentenza tagħha tal- 25 ta' Mejju, 1956, in re Paul Gorrieri vs Carmelo Ellul Hawes, ikun hemm novazzjoni oġġettiva meta ssir obbligazzjoni ġdida li tiġi sostitwita għal oħra pre-eżistenti li b'hekk tiġi estinta. Iżda b'liġi espressa, in- novazzjoni ma tistax tiġi preżunta u l-animus novandi għandu jirriżulta b'mod ċar u univoku. Inoltre, 'in-novazzjoni oġġettiva taċita għandha tirriżulta minn inkompatibilita bejn l'id quod actum est u l-eskluzjoni tal- volonta' li ssir novazzjoni' (Vol. Inoltre ma hemmx novazzjoni imma sempliċiment modifikata (Vol. XXXI.i.753), għaliex billi ssir modifikazzjoni fi ftehim, ma tavverax ruħha novazzjoni bejn il-partijiet, jekk ma kienx hemm l-intenzjoni li ssir obbligazzjoni ġdida in sostituzzjoni għall-antika, (Vol. tiġi mill-partijiet tiġix maqtula, l-obbligazzjoni imħassra jekk "Il-Qorti tal-Appell kompliet biex tikkonferma li f'każ ta' dubju, n- novazzjoni għandha tiġi eskluża. "Fil-każ illi għandha quddiemha llum, il-Qorti hija tal-fehma li ma tressqet ebda prova sodisfaċjenti li seħħet novazzjoni bejn il-partijiet". Rat ir-rikors tal-appell tal-konvenuti li in forza tieghu, ghar-ragunijiet minnhom premessi, talbu li din il-Qorti joghgobha: "thassar, tirrevoka u tikkancella s-sentenza fl-ismijiet premessi moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili presjeduta mill-Onor. De Lucca Anna Felice fil-31 ta' Mejju 2016, u konsegwentement tichad it-talbiet tar-rikorrenti appellati bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra taghhom". Rat ir-risposta tal-atturi li in forza taghha, ghar-ragunijiet minnhom premessi, jissottometti li s-sentenza tal-ewwel Qorti hija gusta u skont il- ligi u timmerita konferma; Semghet lid-difensuri tal-partijiet; Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti; Ikkonsidrat: Illi din hi kawza ghall-ezekuzzjoni ta' kuntratt pubbliku ppubblikat min- Nutar Dr Joseph Kind fl-1 ta' Lulju, 2002, li fih il-konvenuti ddikjaraw ruhhom debituri tal-atturi fis-somma ta' Lm10,000 illum €23,293. L-atturi, f'dawn il-proceduri qed jitolbu l-ezekuzzjoni tal-kuntratt peress li ghadda z-zmien kontemplat fl-Artikolu 258 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta) ghall-ezekuzzjoni tieghu. L-ewwel Qorti laqghet it-talba wara li qieset li l-indagini li trid issir f'dawn il-proceduri hija wahda limitata fuq jekk in-natura tat-titolu ghadux vigenti u li d-debitu jew parti minnu ghadu dovut. Hija kkonstatat li dawn l- elementi jissussistu. Il-konvenuti appellaw u ressqu aggravji marbuta mal-intempestivita` tal- azzjoni u mal-fatt, li skont huma, is-somma dikjarata fil-kuntratt Fir-rigward tal-ewwel aggravju, din il-Qorti tinnota li dan hu bazat fuq il- fatt li l-atturi, skont il-konvenuti, ma setghux jipprocedu b'din l-azzjoni qabel ma jsejhu ghall-hlas lid-debituri b'att gudizzjarju kif irid l-Artikolu 256(2) tal-imsemmi Kap. 12. Din il-Qorti ma taqbilx ma' dan l-argument. L-Artikolu 253(b) tal-Kap. iqies bhala "titoli ezekuttivi", kuntratti ricevuti minn nutar pubbliku meta l-kuntratt huwa dwar dejn cert, likwidu u li ghalaq. dan ifisser li hekk kif ghaddiet sena fuq il-kuntratt ta' Lulju, 2002 u d-debitu ma giex imhallas, l-atturi bdew igawdu minn titolu ezekuttiv. seta' jigi ezekwit wara jumejn min-notifika ta' sejha ghall-hlas maghmula b'att gudizzjarju (Artikolu 256(2) ibid). Skont l-Artikolu 258 tal-istess Kap. 12, wara hames snin minn dakinhar li fih il-kuntratt seta' jigi esegwit, l-ezekuzzjoni tista' ssir biex wara talba Dan ifisser li gheluq il- perjodu ta' hames snin, kif inhu l-kaz f'din il-kawza, l-ezekuzzjoni ma tistax issir aktar b'semplici sejha b'att gudizzjarju, izda b'kawza ad hoc fil- L-att gudizzjarju mhux mehtieg ghall-akkwist tat-titolu ezekuttiv, izda ghall-ezekuzzjoni tieghu biss. Il-kuntratti ta' holqien ta' debiti huma fihom infushom titolu ezekuttivi, u l-ezekuzzjoni taghhom tista' ssir, fi zmien hames snin, bis-sejha ghall-hlas maghmula b'att gudizzjarju, jew, wara hames snin, permess ta' kawza. ezekuzzjoni tat-titolu ezekuttiv, li jsir hekk malli z-zmien moghti ghall-hlas L-att gudizzjarju mhux mehtieg biex irendi l-att bhala wiehed ezekuttiv, ghax dan tirrendih hekk il-ligi stess. Hija l-ezekwibbilita` tieghu li tista' ssir b'zewg metodi skont iz-zmien li jkun ghadda minn fuq it-titolu. Kwindi, il-procedura uzata f'dan il-kaz hija wahda korretta. Dwar l-aggravju marbut mal-uzura, din il-Qorti, bhal l-ewwel Qorti qabilha, issib li ma jirrizultawx provi dwar dan. Hemm biss allegazzjoni li ma gietx Skont il-kuntratt l-imghax jithallas sal-massimu li tippermetti l-ligi, u ma hemmx provi li l-kapital jinkludi fih xi imghax ulterjuri. Il-hlasijiet li setghu saru akkont, jidher li saru bhala hlas ta' xi imghaxijiet skaduti u ma hemmx prova ta' xi haga ohra. Ghall-bqija, din il-Qorti rat li t-titolu ezekuttiv ghadu jezisti, u l-atturi kkonfermaw bil-gurament li d-debitu jew parti minnu ghadu dovut. Ladarba hu hekk, jiskatta d-dritt tal-atturi ghall-ezekuzzjoni tal-kuntratt inkwistjoni – ara Bank of Valletta plc v. Multi Investments Limited deciza minn din il-Qorti fil-31 ta' Mejju, 2012. Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, konvenuti konjugi Agius billi tichad l-istess u tikkonferma s-sentenza tal- ewwel Qorti, bl-ispejjez kollha jithallsu mill-konvenuti appellanti in Deputat Registratur mb