QORTI ĊIVILI PRIM' AWLA ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tlieta Conti (6) ta' Lulju 2021 Rikors Numru 674/2019 FDP Fl-ismijiet Simon Pace Seychell (K.I.385920M) Vs Alexander Tartaglia (K.I.214780M) Rat ir-rikors datat 9 ta' Lulju 2019, li permezz tiegħu r-rikorrent talab is-segwenti: Illi r-rikorrenti nhar it-18 ta' Diċembru 2017 ġewwa Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar safa brutalment imsawwat minn l-intimat u kawża ta' dana s-swat, huwa sofra feriti gravi per durata u minħabba f'hekk ġarrab danni kemm attwali u kif ukoll futuri; Illi skond esperti mediċi kawża ta' dana l-inċident, ir-rikorrenti sofra diżabilita permanenti ta' 6%; Illi dwar il-każ kien hemm anke l-involviment tal-pulizija. Illi minħabba fid-danni li sofra, ir-rikorrenti qed isib anke diffikulta li jkompli bl- impieg regolari tiegħu kif se jirriżulta waqt il-kawża; Rat illi fis-6 ta' Settembru 2019 l-intimat irrisponda għal dak mitlub billi qajjem s- segwenti difiżi: Illi minkejja interpellat sabiex konsegwenzjali ħlas tad-danni, l-intimat baqa' inadempjenti; jersaq għal-likwidazzjoni u Illi għalhekk kellha ssir dina l-kawża; Jgħid għalhekk il-konvenut għaliex ma' għandhiex dina l-Onorabbli Qorti tiddeċiedi illi:- 1. Tiddikjara li l-intimat konvenut huwa responsabbli għad-danni sofferti minn l-attur fl-inċident li seħħ fit-18 ta' Diċembru 2017 fin-Naxxar meta l-attur safa imsawwat brutalment mill-konvenut u b'hekk sofra danni attwali u futuri; Tillikwida d-danni hekk sofferti jekk meħtieġ bl-opera ta' periti Tordna lill-intimat iħallas lill-attur id-danni hekk likwidati; Bl-ispejjeż, bl-imgħax mid-data tal-preżentata tal-kawża, u b'hekk l-intimat minn issa jibqa' nġunt għas-subizzjoni; Illi fil-mertu l-esponenti jirrileva illi t-talbiet hekk kif dedotti mir- rikorrenti fil-konfront tiegħu huma infondanti fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra tiegħu u dan peress illi mhuwiex minnu illi l-esponenti huwa responsabbli għall-inċident li seħħ nhar it-tmintax (18) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sbatax (2017) ġewwa n-Naxxar u dan kif se jirriżulta aħjar fil-mori tal-kawża. Illi jiġi rilevat illi mhuwiex minnu illi l-esponenti sawwat brutalment lill-konvenut iżda anzi kien l-esponenti illi spiċċa msawwat mill-konvenut u dan kif se jirriżulta mill-kontro-talba; Illi konsegwentement l-intimat ma jistax jiġi ddikjarat ħati għal dan l- inċident; Illi għalhekk ma hemm ebda danni x'jiġu hekk likwidati minn din l- Onorabbli Qorti, a favur tar-rikorrenti, u għalhekk isegwi illi r- rikorrenti intimat ma jistax jiġi kkundannat iħallas kwalunkwe danni li seta' sofra r-rikorrenti attur konsegwenza l-inċident. Għaldaqstant, it-talbiet tar-rikorrenti attur għandhom jiġu miċħuda fl- intier tagħhom, u dan bl-ispejjeż kontra tiegħu; ta' dan Illi strettament mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-intimat jirrileva illi kien hu li pprovoka u li sawwat lill-esponenti u fil-fatt ikkaġuna lill- esponenti danni fosthom anke debilita' u problemi psikoloġiċi f'dan l- inċident mertu ta' din l-istanza li jeżoneraw ir-responsabbilta' tal- esponenti u dan kif ser jiġi ppruvat fil-mori tal-kawża. Illi għalhekk strettament mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-intimat ma jistax jinstab responsabbli tal-inċident de quo. Illi inoltre strettament mingħajr preġudizzju irid jiġi ppruvat illi 1- inċident de quo għandu konnessjoni ta' kawża u effett mad-danni sofferti mir-rikorrenti; Rat illi fis-6 ta' Settembru 2019, l-intimat ippreżenta kontro-talba fejn talab is- Salv eċċezzjonijiet ulterjuri; segwenti: Illi nhar it-tmintax (18) ta' Diċembru, tas-sena elfejn u sbatax (2017), ir- rikorrenti Alexander Tartaglia, kien involut f'inċident ġewwa San Ġiljan, f'liema inċident huwa safa aggredit u imsawwat mill-intimat u dan wara li l-istess intimat ipprovoka u beda jgħajjar lir-rikorrenti; Illi konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrenti korra gravament peress li ġarrab ġrieħi u anke sofra debilita' psikoloġika; Illi għalhekk ir-rikorrenti ġarrab lucrum cessans, kaġun tal-fatt li, bħala effett dirett ta' l-inċident, sofra debilita psikoloġika; Illi konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrenti inkorra wkoll danni emerġenti (damnum emergens) li jinkludu spejjeż, fosthom, iżda mhux limitament għal, diversi konsulti ma' tobba, professuri u esperti mediċi, kif ukoll spejjeż ta' mediċinali, u telf ieħor kif se jirriżulta aħjar waqt it- trattazzjoni ta' din il-kawża; Illi minħabba dan l-inċident r-rikorrenti għadu jbati sal-ġurnata tal-lum minn l-effetti tal-istess inċident; Illi dan l-inċident seħħ unikament tort tal-intimat Simon Pace Seychell; Illi għalhekk għall-istess inċident u għal hlas tad-danni konsegwenzjali, huwa unikament responsabbli l-intimat; Għaldaqstant jogħġobha: 1. TIDDIKJARA illi fit-tmintax (18) ta' Diċembru tas-sena elfejn u sbatax (2017) ir-rikorrenti Alexander Tartaglia safa midrub f'inċident li seħħ l-Onorabbli Qorti ġewwa Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar u TIDDIKJARA illi dan l-inċident seħħ unikament, konsegwenza tal-aġir vjolenti u eċċessiv tal-intimat Simon Pace Seychell; TIDDIKJARA illi konsegwenza ta' dan l-inċident u tal-aġir vjolenti u eċċessiv tal-intimat Simon Pace Seychell, ir-rikorrenti sofra danni, inkorra diversi spejjeż, u anke qed ibati minn diżabilita permanenti u psikoloġika; TILLIKWIDA d-danni hekk sofferti minn l-istess rikorrenti; TORDNA lill-intimat Simon Pace Seychell, sabiex iħallas lir-RIKORRENTI dik Rat illi fit-13 ta' Settembru 2019, Simon Pace Seychell irrisponda għal dak mitlub fil-kontro- Bl-ispejjeż u bl-imgħaxijiet talba billi: Illi fl-inċident mertu tal-kawża odjerna kif ġia maħluf fiċ-ċitazzjoni kien l-esponenti li safa brutalment imsawwat minn Alexander Tartaglia u għalhekk l-eċċipjenti qed jikkontesta kull forma ta' responsabbilita u jew li huwa għandu jiġi misjub responsabbli li kkaġuna xi feriti u jew danni lill-imsemmi Tartaglia; Konsegwentement, l-eċċipjenti ma għandux ikun ikkundannat iħallas ebda danni kif ser jirriżulta waqt il-ġbir tal-provi fil-kawża; Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri; Rat illi fit-18 ta' Settembru 2019, il-kawża tħalliet għall-provi. Rat ix-xhieda ta' Abigail Bonnici, bint Simon Pace Seychell, mogħtija fis-16 ta' Ottubru 2019 Rat ix-xhieda ta' Raisa Pace Seychell, bint Simon Pace Seychell, mogħtija fis-16 ta' Ottubru 2019 (fol Rat ix-xhieda ta' Cynthia Pace Seychell , il-mara ta' Simon Pace Seychell, mogħtija fis-16 ta' Ottubru Rat ix-xhieda ta' Simon Pace Seychell mogħtija fis-16 ta' Diċembru 2019 (fol 33). Rat id-dokumentazzjoni ippreżentata mir-rikorrent fid-19 ta' Novembru 2019, ossija FS3 għas-sena 2017 kif ukoll rapport tat-Tabib kirkurgu Mr Jason Dimech (fol 46). Rat ix-xhieda ta' l-Ispettur Roderick Saliba Galea mogħtija fis-16 ta' Diċembru 2019 (fol Rat ix-xhieda ta Konsulent Kirurgu Mr Jason Dimech mogħtija fis-16 ta' Diċembru Rat ix-xhieda ta' Darren De Donno, Human Resources Manager fil-kumpannija Nylon Tang fejn jaħdem ir-rikorrent, mogħtija fis-16 ta' Diċembru 2019 (fol 62). Rat illi fit-3 ta' Jannar 2020, il-kawża odjerna ġiet assenjata lil dina l-Qorti kif Rat illi fit-12 ta' Frar 2020, il-Qorti appuntat lil Konsulent Kirurgu Mr Massimo Pace Seychell sabiex jevalwa d-diżabbilta' tar-rikorrent. Rat ir-rapport tal-espert nominat mill-Qorti Mr. Massimo Pace Seychell ippreżentat u maħluf fid-9 ta' Lulju 2020 (fol 78) fejn ikkonstata illi d-debilita' sofferta mir-rikorrent kienet ta' 4 fil-mija (4%). Rat id-domandi in eskussjoni lill-Perit mediku Mr Massimo Pace Seychell li saru mill- konvenut fis-7 ta' Ottubru 2020 (fol 89) u r-risposti li daħlu fid-19 ta' Ottubru 2020 (fol 92). Rat illi fis-7 ta' Ottubru 2020, ir-rikorrent ddikjara illi ma kellux aktar provi x'jippreżenta u l-kawża tħalliet għall-provi intimati permezz ta' affidavits. Rat illi fl-1 ta' Diċembru 2020, l-intimat la deher u wisq anqas ippreżenta xi affidavits. Rat illi fis-16 ta' Frar 2021, l-intimat, għal darba oħra, lanqas ma deher u wisq anqas ma ppreżenta xi provi, u għalhekk il-Qorti ddikjarat il-provi intimati bħala magħluqa. Rat illi fis-16 ta' Frar 2021, il-kawża ġiet differita għas-sottomissjonijiet. Rat illi fit-2 ta' Ġunju 2021, deher ir-rikorrenti assistit mill-konsulent legali tiegħu filwaqt illi la l-intimat u wisq anqas il-konsulent legali tiegħu ma dehru. Rat illi fit-2 ta' Ġunju 2021, il-konsulent legali tar-rikorrenti ddikjarat illi kien qiegħed jistrieħ fuq il-provi li kien hemm w għalhekk l-kawża setgħet titħalla għas-sentenza. Fatti tal-każ Jirriżulta, mill-provi prodotti unikament mir-rikorrent, illi wara ġlieda bejn il- kontendenti, ir-rikorrent safa midrub kawża ta' swat u feriti gravi. Dwar dan il-każ kien hemm l-involviment tal-Pulizija. L-intimat sostna kemm fir-risposta fil-kontro-talba li mhuwiex minnu li r-rikorrent safa imsawwat brutalment, anzi kien hu li ġie aggredit u msawwat u sofra danni u debilita` psikoloġika. Jirriżulta illi tali ġlieda, li seħħet fit-18 ta' Diċembru 2017, fi kliem ir-rikorrent, seħħet kif ġej: - - Il-partijiet għandhom garages biswit ta' xulxin ġewwa Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar. Ir-rikorrent kien qiegħed jilmenta li l-intimat kien qiegħed idejqu regolarment b'azzjoniijet ta' vendikazzjoni mal-garage tiegħu, fosthom awrina u affarjiet simili, skond dak irrapurtat mill-Ispettur li investiga l-każ, l-iSpettur Roderick Saliba Galea (fol 54). Illi dakinhar tal-inċident, r-rikorrent kien qiegħed idaħħal il-karozza fil-garage u ltaqa' mal-mara ta' l-intimat, ċerta Vanessa, u qalilha biex tgħid lir-raġel tagħha, l- intimat, sabiex jieqaf idejjaqha, għal liema rikjesta, skond ir-rikorrent, dina Vanessa qaltlu "dak lanqas jien ma nfehmu" (fol 34). Ir-rikorrent mar id-dar tiegħu, li tinstab fil-viċin, bil-pass, u mar id-dar. Ftit wara ħabbat il-bieb u r-rikorrent irrisponda mill-gallarija, fejn ra lill-intimat u, meta staqsieh x'ried, dana "beda jidgħi u joffendini" (fl 34). Ir-rikorrenti imbagħad jirrakkonta dan li ġej: "Imbagħad kompla joffendini, minn isfel għal fuq, fil-parapett tiegħi stess, inżilt, kif inżilt ftaħt il-bieb, beżaqli f'wiċċi u rajtu ħa joħroġ idejh minn ġol-but biex jagħtini u tajtu l-ewwel daqqa jien. Qabadni mill-flokk, kaxkarni, tefagħni mal-art u beda jagħtini bis-safety shoes fuq idejja x-xellugija li sa llum qed insofri biha 6% disability. Dan l-inċident dam, intlift naqra minn sensija, u ma nafx x'sar minnu, naf li imbagħad il-mara u t-tfal qaluli li baqa' ġej warajhom ukoll, imbagħad wassluni t-tifla l-kbira u ż-żgħira l-Isptar." Jirriżulta illi l-Qorti ma għandhiex il-verżjoni tal-fatti da' parte ta' l-intimat, stante illi l-intimat qatt ma indenja ruħu jressaq provi fil-Qorti. Ir-rikorrent qed jikkontendi, li konsegwenza, ta' din l-eventwalita`, skont ir-rapport tal- espert mediku ex parte, hu qed isofri minn diżabilità permanenti ta' sitta fil-mija (6%). Jirriżulta mir-rapport tal-espert mediku nominat mill-Qorti, li r-rikorrent qed isofri diżabilita` permanenti ta' erbgħa fil-mija (4%). Fir-rapport tiegħu, il-Perit Mediku tal-Qorti Mr Massimo Pace Seychell ikkonkluda li r- rikorrent ġarrab ksur ta' waħda mill-għadmiet tal-minkeb tax-xellug, wara li allegatament ġie aggredit fit-18 ta' Diċembru 2017, kellu bżonn jiġi operat u daħħlulu l-ħadid f'idejh, filwaqt li wara ftit xhur kellu bżonn operazzjoni oħra biex neħħewlu l- ħadid tal-ewwel operazzjoni. Ġie konkluż ukoll, li r-rikorrent qed ibati minn diżabilità permanenti ta' erbgħa fil-mija (4%). In eskussjoni, l-Perit Mediku Mr. Massimo Pace Seychell wieġeb li ra lir-rikorrent darba fit-13 ta' Marzu 2020, u l-vista medika damet 45 minuta. Ikkonferma li ra l-istorja medika tar-rikorrent. Ikkonferma l-evalwazzjoni tar-rata ta' diżabilita` hija bbażata fuq l- esperjenza tiegħu, u hija bbażata fuq il-fatturi imsemmija fir-rapport. Ikkunsidrat Jirriżulta, mill-premessi u mill-provi prodotti, illi r-rikorrent qiegħed, permezz tal- azzjoni preżenti, jitlob danni materjali u personali tat-tip damnum emergens u lucrum cessans, wara danni sofferti fl-inċident li seħħ fit-18 ta' Diċembru 2017. Fil-fatt, ir- rikorrent, qed isostni, li konsegwenza tal-fatt li safa msawwat f'dan l-inċident huwa qed isofri danni attwali u futuri, kif ukoll minn diżabilità fuq il-persuna tiegħu. Jirriżulta, mill-banda l-oħra, illi l-intimat irrespinġa l-pretensjonijiet tar-rikorrent billi eċċepixxa li t-talbiet attriċi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt. Inoltre`, ġie eċċepit ukoll li kien hu li spiċċa msawwat mir-rikorrent u mhux vice versa, għalhekk m'hemm l- ebda danni x'jiġu likwidati. Di piu`, l-intimat ippreżenta kontro-talba fejn sostna li konsegwenza tal-imsemmi inċident datat 18 ta' Diċembru 2017, huwa korra gravament u ġarrab ġrieħi u debilita` psikoloġika. Għalhekk, talab li jiġu likwidati d-danni sofferti fil-konfront tiegħu – huwa ma ressaq ebda provi fil-każ odjern! Fir-risposta tiegħu għall-kontro-talba r-rikorrent sostna li kien proprju r-rikorrent li safa aggredit u għalhekk qed jikkontesta kull forma ta' responsabbilta` u m'għandux jiġi kkundannat iħallas l-ebda danni fil-konfront tal-intimat. Konsiderazzjonijiet – Responsabbilta` Ir-rikorrent, permezz tal-proċedura odjerna, jisħaq illi l-intimat huwa unikament responsabbli għall-inċident, fejn huwa safa brutalment imsawwat mill-intimat. L-intimat ma ressaq ebda provi, la sabiex jikkontradixxi l-allegazzjonijiet magħmula mir-rikorrent, u wisq anqas biex jissustanzja l-pretensjoni tiegħu għal danni. Jingħad fl-ewwel lok, huwa prinċipju assodat li min jallega jrid jipprova. Għalkemm, l-intimat, itenni li huwa ġarrab ġrieħi u li sofra debilita` psikoloġika, dan ma ġiex bl-ebda mod korroborat bil-provi. Tant hu hekk, li wara li ġie verbalizzat, li l- intimat xtaq iressaq il-provi tiegħu b'affidavits, huwa naqas li jagħmel dan, u l-intimat stess, naqas li jidher għas-seduta, kif jidher fil-verbal datat 1 ta' Diċembru 2020 (fol 94). Inoltre`, l-fatt, li l-intimat ippreżenta kontro-talba fejn qed jitlob li d-danni jiġu likwidati fil-konfront tiegħu, minħabba allegati ġrieħi u allegata debilita` psikoloġika, ma jfisser xejn kemm-il darba dan ma giex suffiċjentement ippruvat għas-sodisfazzjon tal-Qorti. Jirriżulta, mix-xhieda tal-Ispettur Roderick Saliba Galea, li kien l-intimat li mar fejn ir- residenza tar-rikorrent, ħabbatlu l-bieb u beda jgħajjatlu. Inoltre`, l-Ispettur Roderick Saliba Galea ikkonferma hekk: "Hemm żewġ proċeduri separati. Waħda fuq grievous body harm fil- konfront ta' Alexander Tartaglia li kkaġunahom fuq Simon Pace Seychell, u fil- konfront ta' Simon Pace Seychell, li kkaġuna slight injuries, tad-daqqa ta' ponn, għax l-ieħor tah daqqa ta' ponn ġo wiċċu, fil-konfront ta' Simon Pace Seychell, fejn il-vittma huwa Alexander Tartaglia." Minn din ix-xhieda tal-Ispettur, jidher li kien l-intimat li pprovoka lir-rikorrent qabel seħħ l-inċident. Jirriżulta wkoll, li anke l-akkużi fil-proċeduri kriminali inħarġu bil- mod li jindikaw li min ġarrab grievous body harm kien ir-rikorrent, u mhux l-intimat. tal-provi, tar-rikorrent hija korroborata li suffiċjentement, stante li anke kif ikkonfermat Raisa Pace Seychell, bint ir-rikorrent, ir- rikorrent ratu mal-art, muġugħ, u kien jidher midrub serjament wara li ġie msawwat. t-teżi L-Artikolu 1045(1) tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta jipprovdi: "Il-ħsara li l-persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha...hija t- telf effettiv li l-għemil tagħha jkun iġib direttament lill-parti li tbati l- ħsara, l-ispejjeż li din il-parti setgħet kellha tagħmel minħabba l- ħsara, it-telf tal-paga jew qliegħ ieħor attwali, u t-telf ta' qliegħ li tbati 'il quddiem minħabba inkapaċita` għal dejjem, totali jew parzjali, li dak l-għemil seta' jġib." Minn din id-disposizzjoni tal-liġi, jirriżulta ċar, li jeħtieġ ness ta' kawża u effett ma' l- att jew ommissjoni u l-effett dirett fuq min qed jirreklama danni sofferti. Ir-rikorrent jirreferi għal dan in-ness bejn il-kawża u effett billi rrefera, anke fil- premessi, li qed isofri minn diżabilita` permanenti. Huwa eżebixxa r-rapport ex parte tal-konsulent mediku Mr Jason Dimech fejn iddikjara li r-rikorrent għandu diżabilita` ta' sitta fil-mija (6%). Inoltre`, jirriżulta li fil-mori tal-kawża, il-Qorti appuntat lill-Orthopaedic and Trauma Surgeon, Mr Massimo Pace Seychell, sabiex jeżamina lir-rikorrent u jivverifika jekk attwalment sofriex minn diżabilita` permanenti, u jekk iva jistabilixxi kemm. Jirriżulta li fir-rapport tiegħu, l-abbli espert Mr Pace Seychell ikkonkluda li Simon Pace Seychell qed isofri minn diżabilita` permanenti ta' erbgħa fil-mija (4%) u għamel is-segwenti osservazzjonijiet: "Simon Pace Seychell ġarrab ksur ta' waħda mill-għadmiet tal-minkeb tax- xellug wara li allegatament ġie aggredit minn raġel ieħor fit- 18/12/2017. Kellu bżonn jiġi operat għall-ksur li kellu, u ftit xhur wara kellu bżonn ta' operazzjoni oħra biex jitneħħa l-ħadid li kien intuża fl-ewwel operazzjoni. Għadu jilmenta minn uġiegħ intermittenti u għandu limitazzjoni żgħira fil-moviment tal-minkeb." Din il-Qorti m'għandha ebda raġuni għaliex ma tistrieħx fuq il-konklużjonijiet tal- abbli espert tagħha, Mr. Massimo Pace Seychell, li r-rikorrent sofra diżabilta' permanenti, u għalhekk tikkonkludi li d-diżabilita` permanenti ta' Simon Pace Seychell, riżultat tal-inċident li ġara fit-18 ta' Diċembru 2017, huwa ta' erbgħa fil-mija (4%). Jirriżulta mill-premessi, mit-talbiet u mill-atti tal-każ, li r-rikorrent qed jippretendi kumpens għal danni sofferti, liema danni jridu jiġu likwidati minn din il-Qorti. Jirriżulta, li r-rikorrent mhuwiex jirreklama damnum emergens stante li ma eżebixxa xejn dwar spejjeż, jew prospett ta' spejjeż inkorsi minnu, fil-każ in eżami. Huwa paċifiku li l-likwidazzjoni tad-danni għandha sseħħ fuq żewġ binarji; id-danni attwalment sofferti 'damnum emergens' u dawk id-danni kawża l-inkapaċita` ikkaġunata 'lucrum cessans' kif provdut mill-Artikolu 1045 tal-Kap 16. Għalhekk, din il-Qorti ser tipproċedi bil-komputazzjoni tad-danni lucrum cessans. Jirriżulta, kif intqal fis-sentenza Emmeline Fidicaro vs Antoine Andreinski, deċiża mill-Prim' Awla Qorti Ċivili fit-18 ta' Frar 2013, il-Qorti għandha l-obbligu li teżamina t-telf ta' qliegħ futuri minħabba l-inkapaċita`, it-telf ta' paga jew qliegħ ieħor attwali li sofra l- persuna li sofra t-telf. Tali kwantifikazzjoni tad-danni hija dejjem fid-diskrezzjoni tal- ġudikant iżda hija regolata minn ċerti prinċipji, għalkemm mhux assoluti. Fil-każ Malcolm Caruana Melbourne vs Malta Freeport Terminals Ltd deċiża mill-Prim' Awla fit-30 ta' Ġunju 2016, il-Qorti stabbiliet: "Illi f'dak li jirrigwarda l-lucrum cessans, il-Qorti jidhrilha li jkun xieraq li tgħid li fit-tfassil tal-aċċertament tad-dannu pretiż, hija trid timxi ma' dak li tispeċifika l-liġi. F'dan il-każ, il-kriterji jissemmew fl- Artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili. Fil-każ li għandha quddiemha, dan il- kumpens irid isir fuq it-telf ta' qliegħ li l-attur seta' bagħta diġa' minn dakinhar tal-inċident sal-lum, u wkoll dak li se jkollu jbagħti 'l quddiem minħabba l-inkapaċita` għal dejjem li huwa ġarrab fl- inċident mertu tal-każ." Jirriżulta wkoll illi fil-kawża Paul Leonardi Bonet vs Malta Drydocks deċiża mill-Prim' Awla fis-27 ta' April 2015 ġie ritenut: "Id-determinazzjoni tal-kwantum tar-riżarċiment hija ċertament fis- sistema legali tagħna spirata mir-regola stabbilita fl-Artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili. Fir-rigward tal-lucrum cessans dan jinvolvi telf ta' qliegħ futuri minħabba l-inkapaċita`. Il-liġi imbagħad tħalli fid- diskrezzjoni tal-Qorti biex, valjanti ċ-ċirkostanzi tal-każ, ix-xorta u grad ta' inkapaċita`, u l-kondizzjoni tal-parti danneġġjata tistabbilixxi s-somma riżarċitorja. Innegabilment, pero` l-metodu ta' din il- valutazzjoni tad-dannu lill-persuna minn dejjem ikkostitwiet il- problema l-aktar spinuża, kif hekk jirriżulta minn sempliċi raffront tad-diversi deċiżjonijiet in materja." Entita tad-Dħul: Jirriżulta li r-rikorrent, meta seħħ l-inċident, kellu disgħa u erbgħin (49) sena, u kien jaħdem ma' Nylon Knitting bħala Warehouse Manager. Jirriżulta mid-dokumentazzjoni minnu eżebita, fis-sena 2017 huwa kien jipperċepixxi qliegħ ta' €1,600 net fix-xahar, kif ikkonferma l-istess rikorrent fix- xhieda tiegħu. Jirriżulta mid-dokument FS3, li id-dhul annwali fis-sena 2017 kien ta' €25,250.44. Għaldaqstant, il-Qorti ser tikkonsidra id-dħul ta' Simon Pace Seychell fl-ammont ta' €25,250.44 fis-sena. Dwar konsiderazzjonijiet fuq l-għoli tal-ħajja, jirriżulta illi fil-każ Stephen Theuma Carabez vs John Mary Calleja Montbello deċiża mill-Prim' Awla fid-9 ta' Frar 2012, kien ġie deċiż illi: "Il-Qorti qed takkorda wkoll żieda ta' €300 fis-sena, ir-relazzjoni mal- awment tal-paga għall-għoli tal-ħajja." Din il-Qorti taqbel li tali ammont ta' €300 fis-sena għandu jitqies ukoll għall-għoli tal- ħajja fil-każ odjern. Fil-każ Joseph Dimech vs Joseph Muscat Spiteri, deċiża mill-Qorti Ċivili Prim' Awla fil-25 ta' Frar 2016, ġew stabbiliti prinċipji li l-Qorti tħoss li għandha tibbaża fuqhom meta tiġi biex tillikwida d-danni li għandhom jitħallsu f'ċirkostanzi simili bħal tal-każ odjern: "Illi tali regoli ġew supplementati u interpretati bil-prinċipji stabbiliti fil-kawża ewlenija 'Michael Cole vs Peter Christopher Evers' (Appell 22.12.1967), li tat l-oriġini għal hekk imsejħa 'multiplier system', li pero` ġiet aġġustata għaż-żminijiet reċenti peress li, kif intqal fil-kawża 'Salvatore Tartaglia vs Carlo Vella Briffa et' (Appell 16.11.1983) 'iċ-ċirkostanzi tal-ħajja anke fil-gżira tagħna inbidlu konsiderevolment u l-ammont li qegħdin isiru fuq kriterji ferm differenti minn dawk li kienu jsiru għaxar snin jew għoxrin sena ilu. Għalhekk, il-Qrati Tagħna irritenew li għandhom id-diskrezzjoni li jkunu aktar flessibbli o meno rigorużi fl-applikazzjoni tal-linji gwida stabbiliti f'Butler vs Evers. Hekk ġie ritenut li għandhom jużaw 'l- arbitriju prudenzjali tal-Qorti, fil-limiti stabbiliti mil-liġi-'Gaunt vs Dakin', Young (23.06.1952); u li 'għandu jintuża bħala bażi wkoll f'dan il-każ bid-differenza li n-numru ta' snin għandu jittieħed għas- snin kollha tal-ħajja lavorattiva tal-korrut' (Emmanuel Xi vs Carmel Vassallo Ciliberti, 13.05.2003), u li 'dejjem għandu jkun hemm ċertu elastiċita` in kwistjoni huwa wieħed ta' probabilta`. Inoltre`, d-danneġġat jingħata somma kapitali darba waħda biss, meta tingħata b'sentenza mhijiex aktar soġġetta għal ebda reviżjoni. Għalhekk, din is-somma kapitali trid tkun tikkorrispondi kemm jista' jkun mar-realta` (Francis Bagley vs John Parascandalo et noe et, Young 20.07.1994). ta' kriterji billi l-pronunzjament fil-likwidazzjoni "In-numru ta' snin adottat bħala multiplier m'għandux ikun ibbażat fuq l-aspettativa tal-ħajja in ġenerali tad-dennaġġjat iżda fuq l- aspettativa tal-ħajja lavorattiva tiegħu u għalhekk jittieħdu in konsiderazzjoni iċ-chances and changes of life. Minbarra dan il-bixra ta' ħsieb wara sentenzi ta' dawn l-aħħar snin f'dan il-qasam qiegħda xxaqleb lejn it-tneħħija ta' skemi riġidi li jistgħu ifixklu l-għoti ta' kumpens mistħoqq u xieraq għaċ-ċirkostanzi. Waħda minn dawn l-iżviluppi hija fil-massimu tal-multiplier, fejn għal numru kbir ta' snin ma tqiesx li seta' jaqbeż l-għoxrin (20). Għar- raġunijiet li l-Qorti għandha tfittex qabel kull ħaġa oħra li tirrintegra kemm jista' jkun lil dak li jkun ġarrab ħsara, u li terġa' tqiegħed lil tali persuna kemm jista' jkun fl-istat li kien qabel l-inċident. Illum huwa aċċettat u approvat mill-ogħla Qrati tagħna li l-multiplier ikun jaqbel sewwa mal-eta` tal-vittma u mhux ma' kriterji arbitrarji." Fis-sentenza fl-ismijiet Paul Espinosa Rodriguez et noe vs Carmelo Moran deċiża mill-Qorti tal- Appell fil-5 ta' Marzu 1986 intqal is-segwenti: Jirriżulta, li fil-każ in eżami, r-rikorrent Simon Pace Seychell kellu disgħa u erbgħin (49) sena meta sofra l-inċident, u persuna jieqaf bil-pensjoni ta' wieħed u sittin (61) sena. Għaldaqstant, huwa ġust u verosimili li tnax-il sena (12) huwa perjodu ġust li għandu jkun applikabbli bħala multiplier. Kalkolu finali Ikkunsidrat il-kalkoli u konsiderazzjonijiet kollha kif fuq magħmula, għandu jirriżulta: a. L-introjtu ta' Simon Pace Seychell jammonta għal madwar €25,250.44. b. L-għoli tal-ħajja għandu ikun ta' €300 fis-sena. c. Il-multiplier għandu jkun ta' 12 il sena. Jirriżulta għalhekk, illi l-ammont li għandu jkun ikkunsidrat għal lucrum cessans għandu jkun maħdum fuq il-media tal-introjtu tar-rikorrent, ossija €25,250.44 u l- introjtu prevvist biż-żieda tal-għoli tal-ħajja wara tnax-il sena, ossija fl-ammont ta' €28,850.44, liema medja hija ta' (€25,250.44 + €28,850.44 divided by 2 =) €27,050.44. Jirriżulta li l-ammont globali li għandu jiġi kkunsidrat huwa għalhekk €324,605.28 Fil-każ Paul Calleja Pace noe vs Emanuel Calleja Pace pro et noe, deċiża mill-Prim' Awla Qorti Ċivili fil-5 ta' Ottubru 1995, il-Qorti rriteniet: "Fir-rigward tar-riduzzjoni għal lump sum payment il-Qorti....jidhrilha li...ma għandu jsir ebda tnaqqis fil-persentaġġ solitu ta' 20 fil-mija għal lump sum payment jekk ma jkunux għaddew aktar minn tlett snin mid-data tal-preżentata taċ-ċitazzjoni u jekk ikun għadda dan il-perjodu allura għandu jsir tnaqqis ta' 2% għal kull sena minn dik id-data." Fil-każ Joseph Tucker vs All Services Ltd deċiża mill-Prim' Awla fit-2 ta' Ġunju 2005, ingħad hekk: ikun hemm ħlas f'daqqa (lump sum payment) "F'każijiet kongruwi, soltu li isir tnaqqis ieħor ta' 20% għall-fatt li lill- jkun ser benefiċċjarji. Jekk id-deċiżjoni, pero, tkun ser tingħata wara tul ta' ċertu żmien, hija l-prattika li l-persentaġġ tat-tnaqqis jonqos, u hi konswetudni tal-Qrati, li jekk kawża ddum aktar minn sentejn, il- persentaġġ jonqos b'żewġ punti għal kull sena oħra li l-kawża ddum biex tiġi deċiża." Ikkunsidrat dan, il-Qorti tosserva illi dwar it-tnaqqis in vista tal-ħlas f'daqqa, il-Qorti tosserva li l-kawża ilha pendenti sentejn minn meta ġiet ippreżentata, ilha erbgħa snin mill-att tal-inċident li seħħ fl-2017, u għalhekk bil-kalkolu ta' tnaqqis ta' 2% għal kull sena li ddum il-kawża oltre` sentejn, it-tnaqqis għalhekk għandu ikun ta' 2% biss. Ikkunsidrati l-fatti kif fuq diskussi, is-somma kif likwidata bħala lucrum cessans hija: €28,850.44 x 12 (multiplier) = €324,605.28 x 4% dizabilita` stabbilita - €12,984.21 naqqas 2% (lump sum payment ammontanti għal (€259.68) = €12,724.53 (tnax-il elf, sebgħa mija u erbgħa u għoxrin Ewro u tlieta u ħamsin ċenteżmu). – Il-Qorti ser tirrotonda tali ammont għal tnax il-elf, sebgħa mija u għoxrin Ewro €12,720 għal finijiet ta' prattiċita`. Għalhekk, is-somma totali dovuta lir-rikorrent bħala danni hija ta' €12,720. Konklużjoni Il-Qorti; Wara illi rat l-atti kollha proċesswali kollha u l-provi kollha prodotti ppreżentati quddiemha; Tgħaddi biex taqta' u tiddeċiedi l-vertenza odjerna billi: Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-intimat. Tiċħad it-talbiet rikonvenzjonali. Tilqa' t-talbiet rikorrenti kif dedotti, u għalhekk; Tiddikjara li l-intimat Alexander Tartaglia huwa responsabbli għall-inċident li seħħ fit-18 ta' Diċembru 2017 fin-Naxxar meta l-attur ġie msawwat mill-intimat. Tillikwida d-danni sofferti minħabba dan l-inċident fl-ammont ta' tnax-il elf, sebgħa mija u għoxrin Euro (€12,720). Tikkundanna lill-intimat Alexander Tartaglia iħallas lir-rikorrent Simon Pace Seychell l-ammont ta' tnax-il elf, sebgħa mija u għoxrin Euro (€12,720). Imgħax dekorribbli mid-data tas-sentenza sad-data tal-pagament effettiv. L-ispejjeż għall-proċedura odjerna għandhom ikunu kollha a kariku tal-intimat. Francesco Camilleri Vella LL.D. LL.M. (IMLI) Nolan Rita Azoitel Deputat Reġistratur