QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Rikors Ġuramentat Numru: 63/2015 PC Gregory Bonnett; John Baptist Bonnett; Giorgina sive Gina Bonnett; Joseph Bonnett; Lawrence Bonnett; u Mary sive Maria Vella Degiorgio u b'digriet tad-9 ta' Mejju 2016, il-ġudizzju ġie trasfuż f'isem Georgeann ‘Teuma Carabez nee' Vella Degiorgio, Kevin Vella Degiorgio, Ruth Vella Degiorgio, Tracey Mellaq nee' Vella Degiorgio u Michael Vella Degiorgio minflok Mary sive Maria Vella Degiorgio li mietet fil-mori tal-kawża vs Rose sive Marisa Vella u Joseph Vella għal kull interess li jista' jkollu Illum il-Ġimgħa, 9 ta' Novembru 2018 Il-Qorti, Rat ir-Rikors Ġuramentat li permezz tiegħu l-atturi, wara li ppremettew: Illi l-esponenti huma s-sidien ta' proprjeta' ta' ċirka 539 metru kwadru fl-inħawi tax-Xagħri, drabi oħra riferuta bħala 'Ta' Wara l-Bieb', fir-raħal ta' Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), Għawdex u liema art hija ndikata fuq s-siteplan annessa u mmarkata Dok. A u liema art ippervjeniet lilhom mill-wirt ta' missierhom George Bonnett li miet intestat nhar is-16 ta' Ottubru 1975 (vide kopja tad-denunzja annessa u mmarkata Dok. Paġna 1 minn 6 Illi l-konvenuta Rose sive Marisa Vella hija l-proprjetarja ta' dar bla numbru u jisimha Mulberry, fi Triq Għajn Tuta, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), Għawdex; Illi aktar kmieni din is-sena, l-intimati jew min minnhom, fetħu apertura fil-ħajt retrostanti u li jifred il-ġnien tad-dar fejn jgħixu l-intimati (ossia Mulverry, Triq Għajn Tuta, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta)) b'dana illi kreaw fetħa ta' bieb u tagħti direttament għal fuq l-art proprjeta' tal-atturi deskritta fl-ewwel paragrafu; Illi kif jidher mir-ritratt (Dok. Ċ), l-intimati jew min minnhom istallaw bieb temporanju li jista' jinfetaħ faċilment; Illi minkejja l-interpellazzjonijuiet tal-esponenti, inkluż permezz ta' ittra uffiċċjali (kopja annessa u mmarkata Dok. D), l-intimati baqgħu jirrifjutaw li jagħlqu din l- apertura – anzi bdew addirittura jivvantaw li għandhom dritt ta passaġġ! Għal kull buon fini jiġi preċiżat illi l-ittra uffiċċjali ntbagħtet lill-intimat Joseph Vella biss, pero' eventwalment irriżulta li d-dar de quo tappartjeni lill-intimata martu parafernalment; Illi in sostenn tal-pretensjonijiet tagħhom l-intimati qegħdin jiċċitaw deċiżjoni mogħtija fl-ismijiet Xerri v. Vella (Ċit. Nru. 137/1998) liema deċiżjoni evidentement ma tagħti lill-intimati ebda drittijiet; Illi għaldaqstant hija neċessarja din il-kawża. Talbu lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandhiex din il-Qorti: 1. Tiddikjara u tiddeċidi illi l-atturi hma l-proprjetarji tal-art ta' ċirka 539 metru kwadru fl-inħawi tax-Xagħri, drabi oħra riferuta bħala 'Ta' Wara l-Bieb', fir- raħal ta' Kerċem, Għawdex u liema art hija indikata fuq is-siteplan annessa u mmarkata Dok. Tiddikjara u tiddeċidi illi l-intimati ma jgawdu l-ebda servitu fuq l-imsemmija Tordna konsegwentement lill-intimati, sabiex fi żmien perentorju huma jagħlqu u jimblukkaw b'mod permanenti l-bieb ossia fetħa li huma għamlu għal fuq l-art proprjeta' tal-istess atturi, b'dan li fin-nuqqas li jsiru dawn ix- xogħolijiet fiż-żmien perentorju hekk impost, l-esponenti jkunu awtorizzati jagħmlu tali xogħolijiet huma stess a spejjeż tal-intimati. Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li biha eċċepew: Paġna 2 minn 6 Illi preliminarjament għandha tinġieb il-prova illi effettivament huma l-atturi kollha li jafu bil-kawża u li jixtiequ li jipproċedu bl-istess kawża; Illi fil-mertu, u mingħajr preġudizzju, il-pretensjonijiet tal-atturi huma totalment infondati fid-dritt u fil-fatt; Illi jirriżulta fiċ-ċar illi l-imsemmi bieb ilu jeżisti sa minn meta nbena l-fond in kwistjoni u dana hekk kif ser jirriżulta matul is-smiegħ tal-kawża; Illi minkejja dak dikjarat mill-atturi, jirriżulta illi l-art li tidher fiċ-ċar delineata minn żewġ ħitan fuq siteplans uffiċċjali ma tiffurmax parti mill-art akkwistata mill-atturi; Illi in oltre, u dejjem mingħajr preġudizzju kemm mit-topografija tal-post, kif ukoll mill-atti proċesswali fl-atti tal-kawża fl-ismijiet Rizzo Naudi vs Bonnett (Ċitazzjoni numru 137/1998) u mill-provenjenza tal-proprjetajiet in kwistjoni jirriżulta kemm dak allegat mill-atturi huwa totalment infondat u mingħajr ebda bażi fil-liġi stante illi l-porzjon art imsemmija hija art pubblika dikjarata bħala triq kampestri fl-imsemmija kawża. Salvi eċċezzjonijiet ulterjir. Bl-ispejjeż kontra l-istess attriċi. Rat id-digriet tagħha tas-27 ta' April 2018 fejn ħalliet il-kawża għal-lum għas- sentenza. Rat in-Noti tal-Osservazzjonijiet rispettivi tal-kontendenti. Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi l-verbali tax-xhieda mismugħa u d- dokumenti u affidavits esebiti. Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din il-kawża l-atturi qegħdin jitolbu dikjarazzjoni minn din il-Qorti li l-konvenuti ma jgawdu ebda servitu' fuq ir-raba' tagħhom indikata fir-Rikors ġuramentat.1 L-atturi jilmentaw minn bieb li l-konvenuti għandhom fil-ħajt ta' wara tal-ġnien anness mad-dar tagħhom u li allegatament jinfetaħ għal fuq dan ir- 1 Ara plot immarkata bl-aħdar fuq is-site plan Dok. Paġna 3 minn 6 raba tagħhom.2 Huma jinsistu li l-konvenuti ma jgawdu ebda drittt ta' passaġġ minn fuq dan ir-raba'. Il-konvenuti jgħidu li l-bieb li għandhom fuq in-naħa ta' wara tal-proprjeta' tagħhom jagħti għal fuq passaġġ pubbliku u mhux fuq l-art tal-atturi. Jinsistu li dan il-bieb ilu hemm għal aktar minn erbgħin sena, u ċioe' sa minn meta nbniet id-dar illum okkupata minnhom. Ikomplu jgħidu li jgħaddu minn dan il-bieb biex jaċċedu għal raba' tagħhom iżjed 'l isfel mir-raba tal-atturi, billi m'hemm l-ebda aċċess ieħor għal dan ir-raba minn toroq oħra, minħabba id-diżlivell eżistenti.3 Preliminarjament, il-konvenuti eċċepew li għandha tinġieb il-prova li l-atturi kollha kienu jafu b'din il-kawża u xtaqu jipproċedu biha. Din il-prova saret permezz tan-Nota tal-atturi tal-5 ta' Jannar 2016.4 M'hemmx dubbju li l-azzjoni ttentata mill-atturi hija l-hekk imsejjħa azzjoni negatorja. 2 Ara ritratt Dok. 9 tal-proċess 3 Ara Dok. Paġna 4 minn 6 Mhux kontestat li l-atturi huma l-proprjetarji tar-raba' magħruf bħala "tax- Xagħri" jew "ta' Wara l-Bieb", fir-raħal ta' Kerċem, Għawdex, indikat fir-Rikors Ġuramentat. Dan jirriżulta mill-kopja tad-denunzja tas-suċċessjoni ta' missier l- atturi, esebita ma' l-istess Rikors.7 Imma mill-istess denunzja kkonfermata bil- ġurament minn John Baptist Bonnett, wieħed mill-atturi stess, jirriżulta li ġie dikjarat li dan ir-raba imiss mit-tramuntana ma' "farm road (passagg)".8 Il-kejl indikat ta' tliet siegħan jaqbel ma' dak imsemmi fir-Rikors, u ċioe' 539 metri kwadri, u mill-istess site plan annessa mar-Rikors, jidher li dan ir-raba, tassew imiss ma' passaġġ.9 Hemm ukoll il-google map tas-sena 2015 esebita mill-konvenuti li tindika b'mod inekwivoku li bejn il-proprjeta' tal-konvenuti u r-raba tal-atturi hemm passaġġ li jifred iż-żewġ proprjetajiet b'ħitan, ħaġa li ma kenitx issir li kieku, kif qed jgħidu l-atturi, l-art tagħhom tmiss mal-ħajt tal-ġnien tal-konvenuti.10 Terġa’ ġie esebit ritratt li jindika dan il-passaġġ mill-viċin, mifrud mill-għalqa tal-atturi permezz ta’ linja ġebel tal-kantun, li allegatament tneħħiet fil-mori tas-smiegħ ta’ din il- kawża.11 Fuq dan ir-ritratt jidher ukoll Joseph Pace Carabez, imsemmi fid-deposizzjoni tal-konvenut, li wkoll għandu bieb fil-proprjeta’ tiegħu jagħti għal fuq l-istess passaġġ.12 Infatti l-istess Joseph Pace Carabez, mistoqsi min jgħaddi minn dan il-passaġġ wieġeb: "Kulhadd, kull min irid, passagg."13 Għalhekk, billi ma jirriżultax li ġie stabilit b’mod sodisfaċenti li l-passaġġ li jagħddi minn ma’ ġenb l-art tal-atturi jifforma parti ntegrali mill-art tagħhom u mhux wieħed pubbliku, l-ewwel element meħtieġ biex tirnexxi kawża bħal din, u ċioe’ l- 5 – 8 tal-proċess 8 Ara paragrafu (b) tal-item 10 fil-lista tal-beni tad-decujus fejn hemm elenkati l-artijiet f'tax-Xagħri li kien jipposjedi missier l-atturi 9 Dok. 4; ara wkoll is-site plan dwar item 10 fid-denunzja fejn hija mmakata il-plot "B" 10 Ara deposizzjoni tal-konvenut a fol. Fuq din il-mappa, esebita bħala Dok. 95, tidher id-dar tal-konvenuti mmarkata bl-ittra A, l-għalqa tal-konvenuti mmarkata bl-ittra F uq l-passaġġ in kwistjoni mmarkat bl-ittra D. 11 Ara ritratt JT 4 a fol. 98 12 Il-fond ta' Joseph Pace Carabez huwa mmarkat bl-ittra B fuq il-google map Dok. JT 1 13 Ara deposizzjoni tiegħu a fol. Paġna 5 minn 6 prova tat-titolu, da parti ta' min qed jitlob dikjarazzjoni li l-art tiegħu mhix soġġett għal xi servitu' a favur ta' beni ta' ħaddiehor, l-atturi ma jistgħux jingħataw raġun. Għal dawn il-motivi tiddeċidi l-kawża billi, filwaqt illi tilqa' t-tieni u r-raba eċċezzjoni tal-konvenuti, tiċħad it-talbiet attriċi bl-ispejjeż kontra l-atturi. (ft) Paul Khosla Maġistrat (ft) Silvio Rizzo Naudi D/Reġistratur Vera Ciliberti Għar-Reġistratur 09.11.2018 – Sup63.2015 – Gregory Bonnett et vs Rose svie Marisa Vella et 1526 Paġna 6 minn 6