QORTI TAL-MAGISTRATI (GHAWDEX) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI Magistrat Dr. Joseph Potter B.A. (Legal & Int. Rel.), B.A. (Hons), M.A. (European), LL.D. Il-Pulizija (Spettur Bernard Charles Darrigo) vs. Gordy Mizzi Cremona Numru: 347/2018 Illum 30 ta' Novembru 2018 Il-Qorti; Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Gordy Mizzi Cremona, iben Francis u Maria nee' Degiorgio, imwieled fil-31 ta' Ottubru 1991 fir-Rabat, Ghawdex, residenti fil-fond Casa Mercieca, Triq Ghajn Tuta, Kappara, San Ġwann, Ghawdex u detentur tal-karta tal-identita' Maltija bin-numru 2192(G), akkuzat talli nhar l-24 ta' Frar 2018, ghall-habta ta' 22:00hrs fl-Ghassa tal- Bil-hsieb li jaghmel hsara lil Josef Degiorgio ghamel rapport fil-konfront tieghu mal-Pulizija Ezekuttiva li permezz tieghu akkuzah b'reat jew reati meta kien jaf li l-persuna cioe' l-istess Josef Degiorgio ma ghamilx dak ir-reat jew reati; Rat id-dokumenti esebiti u l-atti processwali kollha. Semghet il-provi; KUNSIDERAZZJONIJIET LEGALI GENERALI Din hija Qorti ta' Gudikatura Kriminali. Quddiemha persuna jew persuni jigu mixlija li wettqu reati kriminali. Il-Qorti hija adita bl- imputazzjonijiet li jingiebu quddiemha u li jkunu maghmula mill- Prosekuzzjoni. Hemm limitu kemm il-Qorti tista' tkun flessibbli fir- rigward tal-interpretazzjoni tal-imputazzjonijiet li jingiebu quddiemha. Għalkemm verament li l-komparixxi li fuqha hemm l-imputazzjonijiet hija ritenuta bħala un avviso a comparire, l-imputazzjonijiet huma dejjem ta' indoli penali. Ir-regoli tal-procedura ma jistgħux jigu interpretati b'mod wiesa' tali li l-parametri tal-azzjoni penali jigu spustati jew Altrimenti d-difiza ma tkunx tista' tiddefendi ruħha kif jixraq. 1 Il-Qorti qeghda tibbaza dan fuq l-ispjega li ta l-kollega l-Magistrat Aaron Gouder Celestre fil-kawza il- Pulizija vs Joseph Coulaud et. deciza fil-5 ta' Frar 2016 Quddiem din il-Qorti jekk persuna tinstab ħatja teħel piena. tinstabx ħatja tigi meħlusa mill-imputazzjonijiet dedotti. Il-valutazzjoni dwar jekk persuna tkunx ħatja jew le tiddependi dejjem fuq il-provi li jingiebu quddiemha (u quddiem ebda post jew medium ieħor) u l-istess valutazzjoni hija marbuta mal-imputazzjonijiet kriminali li jkunu gew miktuba u prezentati quddiemha mill-Pulizija Unus jew skont kif ikunu gew mizjuda jew mibdula fl-istadju opportun – u dejjem mhux aktar tard minn meta l-Prosekuzzjoni tkun iddikjarat il-provi tagħha magħluqa. Altrimenti jekk ma jkunx hekk l-akkuzatur ikun jista' jbiddel il-parametri tal-azzjoni penali skont meta jidhirlu u skont l-andament ta' dak li jkun qed iseħħ jew li jkun irrizulta matul il-kors tal-process penali. Għalkemm hemm element ta' flessibilita' provdut minn certu gurisprudenza fir-rigward tal-procedimenti quddiem dawn il-Qrati ta' gurisdizzjoni limitata, din il-flessibilita' trid tkun tali li ma tkunx ta' pregudizzju għall-proceduri penali u għad-drittijiet tad-difiza. F'kull kaz pero', stante li din hija Qorti ta' Gudikatura Kriminali hija marbuta bit-termini tal-imputazzjoni skont kif spjegat aktar 'il fuq. Aktar minn hekk quddiemha huwa dmir tal-Prosekuzzjoni li tipprova l- kaz tagħha skont kif proferit fl-imputazzjoni kontestata sal-grad ta' konvinciment morali u sufficjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni. Mill-banda l-oħra jekk id-difiza tagħzel li tressaq xi provi jew sottomissjonijiet kif sar f'dan il-kaz, huwa bizzejjed għad- difiza li tikkonvinci lill-Qorti bit-tezi tagħha fuq bazi ta' konvinciment morali li jistrieħ fuq bilanc ta' probabbilta' u f'kaz li dan iseħħ, u l-Qorti ma tħossiex moralment konvinta li l-Prosekuzzjoni laħqet il-grad ta' prova rikjesta minnha, allura l-Qorti trid tillibera lill-imputata. Dawn huwa principji kardinali li jsawru l-procediment penali Malti. Jogħgbuna jew ma jogħgbuniex, dawn huma wħud mir-regoli bazilari li jistrieħ fuqhom il-procediment penali Malti. Biss din il-Qorti ma tistax tieqaf hawnhekk. Hija marbuta li tiggudika dan il-kaz skont l-akkuza li giet magħmula mill-Prosekuzzjoni kontra l- imputata u ma tistax tbiddel hi bis-setgħa tagħha stess il-parametri tal- kawza intrapriza mill-Prosekuzzjoni u tiddeciedi kif jiftlilha jew tmur lil hinn mill-imputazzjoni prezentata lilha mill-Prosekuzzjoni. F'dan il-kaz xehdu biss Josef Degiorgio (a fol. IL-FATTI TAL-KAZ Josef Degiorgio fl-erbgħa u għoxrin (24) ta' Frar, hekk għall-ħabta tal-ħdax (~ 11.00) ta' bil-lejl, ċemplulu mill-Ghassa tal-Pulizija tar-Rabat Ghawdex fejn infurmawh li l-imputat Gordy Mizzi Cremona kien ghamel rapport li hu kien prova jsuq fuqu. Gordy Mizzi Cremona ha footage mis-cctv u waqt ix- xhieda tieghu qal li rrizulta fin-negattiv. il-kaz il-Prosekutur ma xehedx u allura x'wassalhom biex iressqu lill-imputat il-Qorti u jixluh li "hsieb li jaghmel hsara lil Josef Degiorgio ghamel rapport fil-konfront tieghu mal-Pulizija Unus li permezz tieghu akkuzah b'reat jew reati meta kien jaf li l-persuna cioe' l-istess Josef Degiorgio ma ghamilx dak ir-reat jew reati". Il-Qorti analizzat ix-xhieda li ta Josef Degiorgio b'mod specjali meta kien qieghed ikun kontro-ezaminat: Ara, jekk ngħidlek illi dakinhar tal-inċident inti qbadt u soqt bil-karozza u ma xgħeltx id-dawl tiegħek, id-dawl tiegħek xgħeltu iktar 'il quddiem, kif jidher anke mill-video – taqbel? Ma xgħeltx id-dawl as in startjajt u flok xgħelt id-dawl dak il-ħin, soqt, imbagħad xgħelt id-dawl. Ma niftakarx eżatt. Jista' jkun imma? Ma niftakarx eżatt. Ma niftakarx x'ġara – – eżatt. M'intix qed teskludiha imma. Għax kieku mhux hekk kont tgħidli le. Jekk ngħidlek illi dakinhar kif jidher aħjar mill-video, inti tajtha ħruġ sewwa l- karozza fuq il-first, taqbel miegħi? Għax fil-fatt ħallejt daħna fuq il-video. Hemm il-video, hemm il-video. Tista' tarah. Qed nistaqsik, taqbel li tajtha ħruġ il-karozza? Taqbel li tajtha ħruġ? Hemm il-video. Waħda sew, sal-pjanċa? Din x'karozza hi? Xi 1.6, petrol, x'għandha, 1.8, petrol? Kif tispjega d-daħna li ħallejt warajk fil-video? Id-daħna, jekk kienet għadha kiesħa l-karozza! Mhux bilfors iddaħħan xi ftit! Ma soqtx għal fuqu imma. Mhux dik il-mistoqsija tiegħi. Jiena qed nistaqsik jekk soqtx naqra żejjed dakinhar, soqtx naqra sparat minn miegħu dakinhar? Jiena għalija normali. KUNSIDERAZZJONIJIET LEGALI DWAR IR-REAT L-Artikolu 101 tal-Kodici Kriminali Din il-Qorti kellha l-opportunita' tidhol fid-dettal dwar l-elementi mehtiega biex tinstab htija dwar dan ir-reat fis-sentenza Taghha fl- ismijiet il-Pulizija vs Steve Grech Wellman deciza fis-27 ta' Jannar 2016. Illi mid-dicitura tal-Artikolu 101, huwa car li l-unika intenzjoni tal- persuna li hija akkuzata b'dan ir-reat hija illi taghmel hsara lill-persuna jew persuni illi jigu akkuzati ingustament, kif ukoll illi r-rapport falz jew id-denunzja falza trid tkun tali illi a bazi tal-istess azzjoni kriminali setghet tittiehed jew ittiehdet fil-konfront tal-persuna jew persuni Il-Qorti taghmel referenza ghal dak li qalet il-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kaz Il-Pulizija vs Doreen Vella James deciz 15 ta' Gunju 2001 fejn gie deciz li "Kull ma jirrikjedi l-artikolu 101 (reat ta' kalunnja) huwa l-att materjali tar-rapport lill-awtoritajiet kompetenti, u l- element formali fis-sens li min ghamel dak ir-rapport kontra persuna fejn akkuzata b'reat, kien jaf li dik il- persuna fil-fatt ma kienitx ghamlet dak ir-reat, bil-konsegwenza naturali li tali agir effettivament iwassal sabiex tigi kagjonata hsara lill-persuna rapportata. Kif dejjem gie ritenut, wiehed huwa tenut dejjem responsabbli ghall- konsegwenzi naturali ta' dak li intenzjonalment u volontarjament jaghmel." Il-Qorti taghmel referenza wkoll ghal dak li jghallem l-Imhallef William Nikolic fejn fil-Qorti tal-Appell (Inferjuri) tratta r-reat ta' falza denunzja: "Biex ikun hemm ir-reat ta` falza denunzja hemm bzonn li d- denunzja falza tkun dwar delitt jew kontravvenzjoni li jaghtu lok hal azzjoni kriminali persegwibili quddiem il-Qorti ta` Gustizzja Ghaldaqstant min jiddenunzja falsament membru tal- li naqas mid-dmirijiet tieghu, ghalkemm jista` konsegwenzi serji skond l-Oridnanza tal-pulizija, ma hux hati ta` Ghax denunzja simili tista` taghti lok ghal inkjesta mill- kummissjaru tal-Pulizija, u l-piena tigi irrogata mill-Eccellenza Teighu l-Gvernatur, jew mill-Kummissajru jew Ufficjali iehor kompetenti, imma ma taghtix lok ghal azzjoni kriminali kontra dak il- membru tal-pulizija quddiem il-Qrati Kriminali. Dik id-denunzja pero`, tammonta ghal ingurja lil dak il-membru tal-Pulizija, u tigi punita taht dispozizzjonijeit diversi minn dawk li jikkontemplaw ir- reat tal-kalunnja."3 Illi dwar il-kalunja l-Professur Sir Anthony Montebello jsostni li: Illi l-imputat irrapporta lill-Pulizija Ezekuttiva incident li fil-fehma tieghu seta' sehh. Minn imkien ma jirrizulta li l-imputat kien qed jipprova jiddenunzja fatt (enfasi tal-Qorti) li fil-fehma tieghu ma sehhx. Dak li kellha tipprova l-Prosekuzzjoni kien li l-imputat kien qed Ghaldaqstant, l-imputat ma jistax jinstab hati tal-imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u b'hekk ser jigi liberat. Il-Qorti terga' tiehu l-opportunita' biex turi t-thassib Taghha dwar drawwa li jidher li qabdet sewwa f'Ghawdex li meta jsir rapport lill- 3 Il-Pulizija Vs Vincenzo Sammut Hili tas-7 ta' Novembru 1949 Pulizija u mill-istharrig ma jirrizultax ma jkunx ifisser li dik il-persuna ghamlet rapport falz kif jinsab mixli l-imputat. Il-Pulizija ghandha tara tassew hemmx lok li jittiehdu passi dwar ir- rapport li jkollha u mhux taqbad u tressaq lil dak li jkun u mbaghad thalli lill-Qorti tiddeciedi u dan b'telf ta' hin prezzjuz ghall-Qorti u spejjez zejda ghall-persuni involuti. Din il-Qorti mhix se tkun parti f'dawn il-piki stupidi u skandaluzi fejn persuni jippretendu li jiddettaw huma dak li ghandu jsir f'dawn il-Qrati. Ghandhom piz kbir il-Gudikanti, il-Pulizija u l-Avukati biex ma jhallux li dawn il-Qrati jispiccaw il-fora biex ikabbru l-piki bejn il-partijiet, isiru vendikazzjonijiet minn min hu obbligat li jwettaq il-hidma tieghu skont il-kariga fdata lilu u jippremjaw lil min jaghzel il-litigazzjoni fil-Qrati ghal kull haga li tinqala. Il-Qorti taghmel referenza ghal dak li proponiet l-Imhallef Consuelo Hazouri fis-seduta inawgurali taghha tal-11 ta' Lulju 2018: "Forsi wasal iz-zmien sabiex tigi introdotta sistema ta' skrutinju aktar rigoruza sabiex ikunu biss dawk il-kazijiet bona fede li il-Qrati. Ghalkemm din hi proposta kontroversjali, rajna kazijiet fejn il-prosekuzzjoni tressaq biex Dan fil-fehma tieghi m'ghandux ikun. jghaddu minnhom dawk il-persuni u In oltre, dan ghandu allura jtaffi il-piz li l-Qrati taghna moghmija bih fil-prezent. Mill-banda l-ohra, l-gustizzja tista' tigi servuta fejn misthoqq fi zmien aktar ragjonevoli. Kieku f'pajjizna ghandna skrutinju aktar rigoruz sabiex ikunu biss dawk il-kazijiet bona fede li jersqu quddiem il-Qrati, kieku dan il-kaz ma kienx Ghal dawn il-mottivi l-Qorti ma ssibx lill-imputat hati tal-imputazzjoni jispicca quddiem din il-Qorti.