Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:173368 Sessjoni tal-Vitorja Qorti tal-Maġistrati (Malta) 723013M) GĦAN-NOM U IN RAPPREŻENTANZA TA' MERGER ENTERPRISES LIMITED V. EMANUEL SPITERI (ID. 463488M) F'ISMU PROPRJU U GĦAN-NOM U IN RAPPREŻENTANZA TAS-SOĊJETA QORMI ALUMINIUM (HOLDINGS) LIMITED (C46601) U B'DIGRIET TAS-27 TA' ĠUNJU 2016 ĠIE KJAMAT IN KAWŻA NAZZARENO GRECH IN STATU ET TERMINIS (TALBA GĦAR-RISARĊIMENT TAD-DANNI MINĦABBA OKKUPAZZJONI BLA TITOLU – PROVA TAT- TITOLU TA' MIN JAGĦMEL L-AZZJONI GĦAD-DANNI) MAĠISTRAT: DR. VICTOR G. AXIAK 16 ta' Novembru 2020 IL-QORTI, wara li kkunsidrat ir-rikors ta' Maria Abdul Karim għan-nom u in rappreżentanza ta' Merger Enterprises Limited ("il-kumpanija rikorrenti" jew "ir-rikorrenti") intavolat fit-13 ta' Mejju 2016, wara li kkunsidrat ir-risposta ta' Emanuel Amhamed f'ismu proprju ("l-intimat") u f'isem il- kumpanija Qormi Aluminium (Holdings) Limited ("l-intimata" jew "il-kumpanija intimata") ippreżentata fl-24 ta' Ġunju 20161, flimkien "l-intimati", Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:Amhamed Sessjoni tal-Vitorja wara li rat illi permezz tad-digriet tagħha tas-27 ta' Ġunju 2016 il-Qorti laqgħet it-talba sabiex jiġi kjamat in kawża Nazzareno Grech, wara li rat illi Nazzareno Grech ("il-kjamat in kawża") ippreżenta r-risposta tiegħu fis-7 ta' Novembru 20162, wara li rat illi r-rikorrenti għalqet il-provi tagħha fis-seduta tat-8 ta' Novembru 20183, wara li rat li fis-seduta tal-24 ta' Jannar 2019 ir-rappreżentanti legali tal-intimati u tal- kjamat in kawża talbu lill-Qorti sabiex tiddeċiedi t-tieni eċċezzjoni preliminari tagħhom qabel ma' tipproċedi bis-smiegħ ulterjuri tal-provi u l-Qorti ordnat illi fis-seduta sussegwenti issir it-trattazzjoni fuq din l-eċċezzjoni, wara li rat illi din il-kawża ġiet assenjata lil din il-Qorti kif presjeduta permezz tal- assenjazzjoni magħmula ai termini tal-Artikolu 520(1)(a) tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta u tal-Artikolu 11(9) tal-Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta b'effett mill-10 ta' Mejju 2019, wara li semgħet it-trattazzjoni orali magħmula għan-nom tal-intimati, mill-Avukat Dr. Ronald Ghio, tal-kjamat in kawża, mill-Avukat Dr. Noel Miftah. wara li rat id-dokumenti kollha li ġew esebiti fil-kors tal-kawża sa' issa, qed tagħti din is- Ir-rikorrenti inter alia talbet lill-Qorti sabiex tikkundanna lill-intimati jħallsu ammont li għandu jiġi likwidat minn din il-Qorti (u li ma' jaqbiżx il-kompetenza tagħha) occorendo bil-ħatra ta' periti nominandi, għall-okkupazzjoni illegali u mingħajr ebda titolu tal-garaxx kummerċjali bl-isem ta' Elia, Triq il-Kanun, San Pawl il-Baħar, meta minn wara dahar ir-rikorrenti, proprjetarja tal-istess maħżen, ħadu l- pussess tal-istess garaxx f' Jannar tas-sena 2015 jew f'dawk iż-żminijiet ad insaputa tar-rikorrenti u baqgħu jagħmlu hekk b'mod illegali mingħajr titolu validu fil-liġi minkejja talba ġudizzjarja li saritilhom biex jiżgumbraw u dan prevja d- dikjarazzjoni, jekk ikun hemm bżonn illi l-intimati qegħdin jokkupaw il-maħżen imsemmi mingħajr ebda titolu validu fil-liġi. Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:123983 Sessjoni tal-Vitorja L-intimati ressqu diversi eċċezzjonijiet kemm ta' natura preliminari u kif ukoll fil- mertu. Waħda minn dawn l-eċċezzjonijiet (it-tielet waħda) ġiet riżolta billi l-Qorti kjamat il-kawża lil Nazzareno Grech li min-naħa tiegħu ukoll ressaq eċċezzjonijiet a' natura preliminari u fil-mertu. Waħda mill-eċċezzjonijiet li qajjmu kemm l-intimati u kif ukoll il-kjamat in kawża, sewwasew it-tieni eċċezzjoni fir-risposti rispettivi tagħhom, kienet dik illi r-rikorrenti trid tipprova t-titolu tagħha fuq il-maħżen in kwistjoni. Wara li r-rikorrenti ressqu l-provi kollha tagħhom u ddikjaraw magħluq l-istadju tal-provi tagħhom, fis-seduta tal-24 ta' Jannar 2019 ir-rappreżentanti legali tal- intimati u tal-kjamat in kawża talbu lill-Qorti sabiex tiddeċiedi din it-tieni eċċezzjoni preliminari tagħhom qabel ma' tipproċedi bis-smiegħ ulterjuri tal-provi tagħhom. Il- Qorti laqgħet din it-talba u ordnat li ssir trattazzjoni fuq dan il-punt liema trattazzjoni eventwalment saret mill-intimati u mill-kjamat in kawża fis-seduta tat- 28 ta' Ottubru 2019. Provi mressqa mir-rikorrenti Fis-19 ta' Jannar 2017 xehdet permezz ta' affidavit Maria Abdul Karim bħala direttur tal- kumpanija rikorrenti. Fost affarijiet oħra qalet is-segwenti: "fis-sena 1984 giet inkorporata I-kumpanijja Merger Enterprises Limited Ii ghandha n- numru ta' registrazzjoni C 7066. llli s-socjeta' Merger Enterprises Limited hija proprjetarja tal-fond ossia garage minghajr numru ufficjali u Ii jgib l-isem Elia, Canon Road, San Pawl il-Baħar. Din is-socjeta' kienet akkwistat dan il-fond bis-sahha ta' kuntratt in atti tan-Nuatar Dettor Remigio Dimech Pullicino Baker fil-31 ta' Jannar 1990, kif korrett permezz tal-att korrettorju tal-25 ta' Mejju 1999 (emfasi miżjuda mill- Qorti). llli ghandi nghid illi sa minn meta s-socjeta' Merger Enterprises Limited kienet akkwistat dan il-garage hi kellha l-pussess uniku ta' dan ii-garage… Ghandi nispjega illi jiena gejt appuntata bhala direttur ta' din is-socjeta' nhar is-27 t'April tas-sena 2001 bis-sahha ta' sentenza tal-Prim' Awla tal-Qorti Civili, kopja ta' liema hija hawn annessa u mmarkata bhala Dok. 'A'… llli ghandi nghid illi gialadarba jiena l-unlka direttur tas-socjeta' Merger Enterprises Limited, kien jispetta lili, fil-kapacita' tieghi ta' unika dlrettur tas-socjeta' proprjetarja ta' dan il-fond (emfasi miżjuda mill- Qorti) illi nibda dawn il-proceduri… Ghalhekk jiena kelli nlftah din il-kawza ghaliex Emanuel Amhamed fismu proprju u ghan-nom u in rapprezentanza tas-socjeta' Qormi Aluminium (Holdings) Limited kien qed jokkupa illegalment dan il-fond u cioe' il- garage kummercjali li jinsab f'Elia, Canon Road, Qormi, meta minn wara dahar is- socjeta' Merger Enterprises Limited, il-proprjetarja ta' dan il-mahzen (emfasi Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:Baker Sessjoni tal-Vitorja miżjuda mill-Qorti), ha l-pussess tal-garage f'Jannar tas-sena 2015 jew f'dawk iz- zminijiet ad insaputa tieghi."4 Fis-16 ta' Marzu 2017 xehed il-Perit David Camilleri Known As Pirotta li fost affarijiet oħra xehed fuq l-ispezzjoni li kien għamel fil-fond in kwistjoni u dwar il-Valuation Report li ħejja dwar il-valur tas-suq u r-rata lokatizzja tiegħu5. F'dan il-Valuation Report identifika l-"Owner" tal-fond "Garage, Triq il-Kanun, San Pawl il-Baħar" bħala "Merger Enterprises". Fit-8 ta' Frar 2018 xehed Reuben Conrad in rappreżentanza ta' ARMS Ltd. Meta mistoqsi fuq pendenzi konsistenti f'arretrati tad-dawl u ilma fil-fond Elia, Canon Road, San Pawl il-Baħar, huwa wieġeb li dan il-fond ma' sabux fir-records tal-kumpaniaj. Ir-rikorrenti għalqet il-provi tagħha fis-seduta tat-8 ta' Novembru 20186. Il-Qorti għandha sitwazzjoni quddiemha fejn fuq naħa ir-rikorrenti qed titlob il-ħlas tad-danni li soffriet meta għal diversi żmien l-intimati allegatament okkupaw dan il- fond bla titolu, mentri fuq in-naħa l-oħra l-intimati u l-kjamat in kawża qegħdin fost affarijiet oħra jisħqu illi r-rikorrenti għandha l-ewwel tipprova li hija l-proprjetarja tal-fond in kwistjoni. Id-direttur tar-rikorrenti kkonfermat bil-ġurament tagħha illi dan il-fond ġie akkwistat mir-rikorrenti "bis-saħħa ta' kuntratt in atti tan-Nutar Dettor Remigio Zammit Baker fil-31 ta' Jannar 1990, kif korrett permezz tal-att korrettorju tal-25 ta' Mejju 1999". Madanakollu kemm mal-affidavit tagħha u kif ukoll fi stadju ulterjuri waqt li kellha ċ-ċans tagħmel dan hija naqset milli tesebixxi dawn l-atti notarili jew milli ttella' n-nutar li allegatament ippubblikahom. Illi fis-sentenza fl-ismijiet Alfred Azzilla v. E. Grech Holdings Limited (Rik Nru 1296/07 GM, ECLI:MT:CIVP:2020:123690, 27 ta' Ottubru 2020) il-Prim' Awla tal- Qorti Ċivili trattat il-prinċipju tal-aħjar prova f'każ fejn ir-rikorrenti fetħet azzjoni petitorja: Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:123983 Sessjoni tal-Vitorja "… il-piż tal-prova tat-titlu qiegħed fuq l-attur. Il-konvenut m'għandu għalfejn jipprova xejn. U bħal kull prova oħra, din trid tkun l-aħjar prova. Hija regola tad-dritt proċedurali tagħna li "Il-qorti għandha fil-każijiet kollha tordna li ssirilha l-aħjar prova li l-parti tista' ġġib." Norma misluta mil-liġi Ngliża, li kienet tqisha bħala domma sagrosanta li fuqha jistrieħ id-dritt probatorju, anke jekk illum din in-norma qajla għad fadlilha mportanza prattika fl-Ingilterra. B'danakollu, il-prinċipju tal-aħjar prova għadu viġenti fil-liġi Maltija fil-glorja pristina tiegħu, anke għaliex mhux biss huwa mnaqqax statutorjament fil-kodiċi tal-proċedura, imma wkoll billi huwa tassattiv. Għal din in-norma, f'Malta ż-żmien waqaf f'nofs is-seklu dsatax, filwaqt li l- Big Ben baqa' jdoqq u jimmarka l-mogħdija taż-żmien kważi bla waqfien. Huwa sinifikanti iżda – għall-finijiet ta' din il-kawża - li fid-dritt Ingliż, ir-regola tal- produzzjoni tal-aħjar prova għadha hemm f'każ eċċezzjonali uniku – dak tal- produzzjoni ta' dokumenti oriġinali; Illi f'dan il-każ, l-attriċi mhux biss ma ġibitx l-aħjar prova, imma ma ressqet prova ta' xejn dwar it-titlu tagħha. Minflok, esibiet l-att tal-akkwist, tal-fond tal-konvenuta, deskritt bħala "dar bl-arja tagħha… in parti sovrastanti, in parti mal-ġemb u in parti retroposta għal garaxx ta' terzi; Illi l-Qorti ma tistax tagħmel tajjeb hi għal dan in-nuqqas. Fl-assenza ta' kuntratt tal- akkwist jew prova oħra ta' provenjenza tal-garaxx u l-pertinenzi tiegħu, din il-Qorti m'għandha l-ebda prova li hi proprjeta tal-attriċi." Issa għalkemm il-kawża de quo m'hijiex azzjoni petitorja, madanakollu l-prinċipji tal-aħjar prova u li min jallega jrid jipprova japplikaw xorta waħda. Ir-rikorrenti ma' jkollha l-ebda locus standi f'kawża fejn qed titlob id-danni għal okkupazzjoni llegali ta' fond li ma' tipprovax li huwa tagħha jew almenu li ma' tipprovax li kellha xi forma ta' titolu fuqu. Ma' kienx biżżejjed il-konferma ġuramentata tad-direttur tar- rikorrenti li l-fond huwa proprjeta' tar-rikorrenti għaliex l-unika u l-aħjar prova li setgħet tinġieb kienet tikkonsisti fil-kuntratt t'akkwist (u l-att korrettorju imsemmi). Il-Qorti tagħmel tagħha ukoll ir-riflessjonijiet mirquma li għamel it-Tribunal għal Talbiet Żgħar fis-sentenza fl-ismijiet Charles Brahmi v Jean Brahmi (Avviz Nru. 550/2017 KCX, ECLI:MT:TTZ:2019:114921, 9 ta' Jannar 2019), fejn ingħad fost oħrajn is-segwenti: Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:123983 Sessjoni tal-Vitorja "Ghal min qed jiggudika, xejn ma huwa skontat u xejn m'hu ovvju. Gudikant adit minn mertu ta' procediment ghandu jfassal id-decizjoni tieghu fuq l-bazi tal-materjal probatorju li l-kontendenti jressqu quddiemu, u ghal tali materjal – in virtù tal- principju ta' iura novit curia – japplika n-norma ritwali rilevanti u dik sostantiva l- aktar attinenti. In effetti, il-principju konsagrat fl-Art. 562 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta, skond liem min hu tenut jiggudika ghandu l-obbligu jaghmel hekk "iuxta allegata et probata", jimporta illi d-decizjoni emessa tkun mehuda unikament in bazi ghall-allegazzjonijiet pruvati, cioè mic-cirkostanzi fattwali u guridici dedotti in fondament ghad-domanda jew ta' l-eccezzjoni, u dejjem mehuda in bazi tal-provi forniti mill-partijiet litigandi. Tali norma hija ntiza biex tassigura d-debitu rispett tal-principji fundamentali tal- kontradittorju, u timpedixxi li parti tissubixxi decizjoni bazata fuq fatti ghaliha injoti jew skonoxxuti in relazzjoni ta' liema l-istess parti ma setghetx tiddefendi ruhha jew tesprimi opinjoni jew sottomissjoni dwarhom. Il-principju tad-disponibilità tal-provi ghandu jkun intiz bhala vinkolu ghall-gudikant fl-accertament tal-fatti mressqa mill- kontendenti, fis-sens illi jekk il-partijiet ma joffrux provi diretti ghal tali accertament, il-gudikant ma jistax – fl-assenza ta' norma li tiddetta kuntrarjament – jipprovdi hu stess u jissostitwixxi l-inizjattiva proprja ghall-mankata inizjattiva ta' min kien primarjament interessat li jressaqha. Tali massimi huma riflessi u abbraccjati fid-decizjonijiet, fost ohra, in re Carmelo Dimech Pullicino v. Kummissjoni ghall-Kontroll ta' l-Izvilupp (Qorti Kummercjali, 10 ta' April, 1995) u in re Michael Micallef Briggs et v. Joseph Dimech Pullicino et (Prim'Awla, 30 ta' Gunju, 2010). Sentenza tas-16.11.2020 ECLI:MT:CIV:2020:Micallef Briggs Sessjoni tal-Vitorja Riflessjoni ta' dan it-tghalim dottrinali jinsab fid-decizjoni domestici in re Ignatius Milian v. Water Services Corporation, (Appell Inferjuri, 12 ta' Jannar, 2005);21 in re Perit Carmel Micallef Williams: v. Kurt Camilleri Cuschieri (Appell Inferjuri, 11 ta' Dicembru, 2009); in re F. Advertising Limited v. Simon Borg Saydon et (Appell Inferjuri, 21 ta' Mejju, 2010) fost diversi ohrajn. Kien ċertament facli ferm għar-rikorrenti, li fuqha kienet taggrava l-prova, li tesebixxi kopja tal-att t'akkwist u tal-att korrettorju speċjalment meta kienet taf illi waħda mill-eċċezzjonijiet preliminari tal-intimati u tal-kjamat in kawża kienet proprju dik illi għandha tipprova t-titolu tagħha. Dan in-nuqqas inspjegabbli kien fatali għall-pretensjonijiet tar-rikorrenti u għaldaqstant il-Qorti m'għandiex għażla oħra ħlief li tiċħad it-talbiet tagħha ġaladarba dan huma dipendenti fuq il-premessa li hija l-proprjetarja tal-fond in kwistjoni. Għal dawn ir-raġunijiet il-Qorti qegħda tiddisponi mill-kawża billi tiċħad it- talbiet tar-rikorrenti bl-ispejjeż kontriha. Maġistrat Reġistratur Deċiżjoni