QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI Seduta tad-29 ta' Novembru, 2018 Rat l-imputazzjonijiet migjuba mill-Pulizija Holland kontra Nazzareno Schembri Wismayer akkuzat talli nhar-is 17 ta' Marzu 2017 u fix-xhur ta' qabel kif ukoll fi żminijiet differenti ġewwa Ir-Rabat (Malta): (i) Ikkaġuna biża li ser tintuża vjolenza kontra Amanda Mulvaney, Kylie Mulvaney, Emeton Xuereb Zhang u Renson Schembri Wismayer jew kontra l-proprjeta' tagħha jew kontra l-persuna jew il-proprjeta' ta' xi ħadd mill-axxendenti jew dixxendenti ta' l-imsemmija persuna, aħwa subien jew bniet jew xi persuna msemmija fl-artikolu 222(1); (ii) Ġab ruħu b'mod li kien jew li missu jkun jaf li kien ser jagħti fastidju lil Amanda Mulvaney; (iii) Insolenta jew hedded lil Amanda Mulvaney jew jekk kien ipprovokat, inġurja b'mod li ħareġ barra mill-limitu tal-provokazzjoni; (iv) Wettaq delitt fil-preżenza tal-minuri; Il-Qorti giet mitluba tipprovdi għas-sigurta' tal-persuna Amanda Mulvaney jew sabiex jinżamm il-bon ordni pubbliku skond il-provedimenti tal-Art 383 u 412C Kap 9 tal-Kodiċi Kriminali. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali tat-28 ta' Ġunju 2017 li permezz taghha, wara li rat l-Artikoli 251A(1)(b), 251B(1), 251H(d), 339(1)(3), 383 u 412C tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta sabet lill-imsemmi Nazzareno Schembri Wismayer ħati tal-ewwel tlett imputazzjonijiet filwaqt li lliberatu mill-aħħar imputazzjoni u minflok ghaddiet biex tinfliggi piena, ordnat il-hrug ta' Ordni ta' Probation għal żmien tlett snin kif ukoll il-ħruġ ta' Ordni ta' Protezzjoni favur Amanda Mulvaney għal tlett snin ai termini tal-artikolu 412C tal-Kodici Kriminali flimkien ma' Ordni ta' Trattament ai termini tal-artikolu 412D, ukoll għal żmien tlett snin. Rat ir-rikors ta' l-appell ta' l-imsemmi Nazzareno Schembri Wismayer ipprezentat fil-5 ta' Lulju 20171 li permezz tieghu talab li din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonfermah fejn hu gie illiberat mir- raba akkuża filwaqt li tirrevoka s-sejbien ta' ħtija ghal-bqija tal-akkużi u ta' kwalunkwe piena kif Rat l-atti u d-dokumenti kollha tal-kawza. Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti. Rat illi l-aggravji tal-appellant huwa s-segwenti: Ir-reat previst fl-Artiklu 251B (1) tal-Kodici Kriminali jirreferi ghall-biza partikulari. Meta xehdet Amanda Shahata u anke r-rapport li kienet tat, hija qatt ma qalet illi bezghet illi kien se jkun hemm xi vjolenza fizika fuqha. Anzi qalet illi Nazzareno Schembri Wismayer kien johrog sikkina iqieghedilha fuq il-mejda u jghidilha "Tini inti jekk jidhirlek". Naturalment hija ma kienitx taghmel hekk pero' qatt ma qabad dik is-sikkina u biha hedded lilha. Allura fejn kienet din il-biza tal-vjolenza? Waqt il-proceduri Nazzareno Schembri Wismayer esibixxa kwantità ta' messaggi fuq Facebook fejn Amanda turi illi mhux talli ma tibzax minn Nazzareno Schembri Wismayer, imma sahansitra tisfidah. Per ezempju, taf kemm ihobb it-tfal u biex twegghu tghidlu illi issa irranga meta kibru mat-ifal taz-zwieg u ghat-tfal li ghandu minnha jistenna u "mhux bizzejjed li ghandu ir-ritratti taghhom? X' irid izjed?". Dan meta kien maghruf illi Amanda kienet qieghda Merhba Bik u kieku Nazzareno Zarb ried jaghmlilha xi haga kien certament jaf fejn se jsibha. Pero' ma kien l-ebda sitwazzjoni bhal din. Il-kolmo huwa illi meta telqet mid-dar fejn kienet tghix qrib Nazzareno Zarb, ma marritx minhabba li saret xi vjolenza fuqha jew bit-twerwir, imma ghaliex kienet xebghet mill- attitudni tieghu fuq l-aspetti sesswali. Ghalhekk l-elementi tar-reat u tal-vjolenza ma kienux jirrizultaw sodisfacentement. 1 Folio 69 tal-atti proċesswali. Ghandu jinghad ukoll illi hadd minn nies imsemmijin fl-ewwel akkuza, cioe' Kylie Shahata, Ementon Galea u Ranson Zarb ma ngiebu biex jixhdu b' xi mod quddiem il-Qrati. Ma jezistix l-element illi gab ruhu b' mod illi ta' fastidju lil Amanda Shahata. Il- prosekuzzjoni bl-ebda mod ma indikat liema huwa il-fatt illi hu ta' fastidju lil Amanda. Il- fatt illi tnejn minn nies illi qeghdin f' relazzjoni bejniethom ma jfissirx illi allura jekk ikollhom xi ftit inkejja fuq is-sess u xi argument, dak kien ifisser illi qieghed jaghtiha fastidju. Il-harassment, il-kuncett tieghu huwa ferm differenti. Allahares kellha tinghata din l-interpretazzjoni ghaliex kull mara illi jkollha argument mar-ragel tista' taghmel rapport taht l-Artiklu 251 A (1) (B) tal-Kodici Kriminali. Ma giex specifikat liema kien l-insult jew it-theddid illi sar lil Amanda Shahata. Kien ikun hemm argument bejniethom u daqs li kieku kienu mizzewgin, imma dawn ma jgibux ir-responsabbilta' kriminali. Kieku kienu mizzewgin bejniethom allura kien ikun hemm ir-ragunijiet ghall-aspett Civili imma mhux ghall-aspett Kriminali. Dwar il-piena jew trattament. Ghalhekk mill-kompless kollu, waqt illi l-Qorti kienet ma imponiet l-ebda piena karcerarja ma kienx hemm ragunijiet ghala l-istess Qorti kellha ssib il-htija tar-reati kif dedotti. Umbaghad il-kwadru kollu juri li din kienet sitwazzjoni tipika ta' mara li xebghet minn ragel, u tivvinta minn kollox biex taghti ragun lilha nnfisha ghala kienet qed titbieghed minnu. Tipici huma l-kummenti taghha fuq facebook esebit mill-appellanti li juru li niedet il- liberta' taghha u mhux li joqghod jindahlilha. Ghalhekk ma kien hemm bzonn l-ebda trattament ghall-esponenti. Rat illi matul is-seduta tal-20 ta' Settembru 2018, l-appellant ressaq aggravju ulterjuri dwar n-nullita' tas-sentenza appellata meta jilmenta illi s-sentenza kienet nieqsa mill-fatti li dwarhom l-Ewwel Qorti sabet ħtija. L-appellant jikkontendi illi l-aggravju gie sollevat tardivament ghaliex meta ingħatat is- sentenza huwa ma kellux kopja a disposizzjoni tiegħu u b'hekk ma kienx jaf il-kontenut tagħha. Rat illi matul l-istess seduta l-Qorti ikkonċediet żmien lill-Avukat Ġenerali sabiex jagħmel nota fir- rigward tal-aggravju ta' nullita' kif debitament imqajjem, liema nota ġiet ippreżentata nhar l-10 ta' Semghet it-trattazzjoni limitatament fir-rigward tal-aggravju tan-nullita tas-sentenza appellata. Ikkunsidrat: validatem jiddisponi s-segwenti: Permezz ta' dan l-aggravju sollevat l-appellant qieghed isostni li s-sentenza appellata hija nulla u dan ghaliex ma gewx osservati r-rekwiziti rikjesti ad validitatem fl-artikolu 382 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta meta l-Ewwel Qorti ma semmietx il-fatti li fuqhom kienet qed tigi imsejsa l-kundanna Illi l-artikolu 382 tal-Kodici Kriminali li jittratta speċifikament x'għandu jkun fiha sentenza ad "Il-Qorti, meta tagħti s-sentenza kontra l-imputat, għandha tgħid il-fatti li tagħhom dan ikun gie misjub ħati, tagħti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodici jew ta' kull liġi oħra li tkun tikkontempla r-reat". Illi jekk wieħed janalizza l-korp tas-sentenza in kwistjoni jidher illi l-ewwel Qorti rriproduċiet l-akkużi kif debitament miġjuba kontra l-appellant u sussegwentement wara li ddikjarat li rat id-dokumenti kollha eżebiti, l-atti kollha tal-kawża u li semgħet il-partijiet, ipproċediet sabiex tikkwota l-artikoli tal- liġi applikabbli għall-akkużi mertu tal-każ, sewgieta imbaghad bid-decide. Is-sentenza hija nieqsa mill-motivazzjonijiet li madanakollu ma ghandhomx jigu imfixxkla mal-fatti tal-kaz imsemmija fl- artikolu tal-ligi hawn fuq iccitat. Issa kif jirriżulta mill-ġurisprudenza nostrana kopjuża fuq dan is-suġġett partikolari, it-tifsira li l- artikolu 382 jagħti għall-fatti ma tirreferix għall-mertu per se jew għal taqsira tal-fatti bħalma nsibu fir-rekwiżiti tal-appell skond dak dispost fl-artikolu 419 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta, iżda tirreferi aktar speċifikament għall-ħtieġa tan-ness ċar bejn il-fatti u d-dikjarazzjoni tas-sejbien ta' ħtija jew ta' liberazzjoni. Allura dak li huwa rikjest huwa li l-Ewwel Qorti tkun ċara meta tippronuzja ruħha dwar fejn l-imputat ikun instab ħati jew fejn ikun ġie liberat u dwar liema akkuzi. "Il-fatti li l-artikolu 382 jirreferi ghalihom huma l-fatti tar-reat u mhux, kif jippretendi l- appellant, il-fatti li jiggustifikaw il-kundanna ossia l-motivazzjoni. Fis-sentenza appellata l- fatti tar-reat huma effettivament elenkati fil-bidu nett. L-ewwel Qorti mbaghad ghaddiet biex telenka l-artikoli tal-ligi relattivi ghal dawk ir-reati kollha u ddikjaratu hati wara li qalet li kienet semghet ix-xhieda kollha u ezaminat id-dokumenti esibiti. Dak li kellha f'mohha l-ewwel Qorti huwa car, cioe` li kienet qed issib il-htija ghall-imputazzjonijiet kollha peress li ma ghamlet l-ebda kwalifika, u wiehed m'ghandux ghalfejn janalizza s- sentenza biex jipprova jiddetermina ta' x'hiex hija kienet qed issib lill-appellant hati3." 3 Il-Pulizija vs Elton Elamrousy bezzina francalanza (Imħallef David Garg) mill-Qorti tal-Appell Kriminali 28/01/2005. qed jigi michud. Vera Castillo L-istess hsieb kellha din il-Qorti fis-sentenza fl-ismijiet Pulizija vs Keith Grushenko Bartolo": "Kif gie ritenut f'gurisprudenza kostanti sentenza tal-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali li ma jkunx fiha dikjarazzjoni ta' liema fatti sabet lill-imputat hati, jew meta minnha ma jirrizultax car ta' x'hiex l-appellant gie misjub hati, jew meta f' kaz ta' imputazzjonijiet alternattivi, l-Qorti tiddikjara lill-imputat hati bla ma tghid ta' liema miz- zewg imputazzjonijiet hu hati u ghalhekk jigi li l-Qorti ma qalitx ta' x'hiex sabet lill-imputat hati, jew meta ma tghid xejn dwar akkuza partikolari, hija nulla u jekk il-kawza tigi appellata, il-Qorti tal-Appell tiddikjara n-nullita' tas-sentenza. Meta s-sentenza originali tkun miktuba fuq ic-citazzjoni li fuqha jkun hemm riprodotti l- fatti u mis-sentenza kif redatta ma jkunx hemm dubju dwar liema fatti jkun gie misjub hati l-imputat, il-formalizmu ma hemmx postu u ghandha tigi salvata s-sentenza, pero' dan ma hux il-kaz, ghax hawn si tratta ta' sentenza motivata u mhux miktuba fuq il-kopja tal- komparixxi li jkollha l-Qorti bhal kif jigri kwazi dejjem fil-kawzi li jinstemghu bil-procedura sommarja, u proprju hemm id-dubji fuq imsemmija". B'hekk kemm fid-dawl tal-ġurisprudenza u anki fid-dawl tal-fatt li minn qari tas-sentenza appellata huwa evidenti dwar liema 'fatti' l-appellant gie misjub hati u minn liema huwa gie illiberat, u fid-dawl ukoll tal-fatt illi ma jidhirx li hemm xi rekwiżit iehor mehtieg ad validatem mankanti, dan l-aggravju Għaldaqstant din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tiċhad l-aggravju dwar in-nullita tas-sentenza appellata u tordna l-prosegwiment tas-smigh tal-appell fuq l-aggravji l-ohra sollevati mill-appellant. 4 Deċiża nhar il-5 ta' Mejju 2005 mill-Qorti tal-Appell Kriminali ippreseduta mill-Imħallef Joe Galea Vella Bonnici. Ara wkoll is-sentenza fl-ismijiet Pulizija vs Grazio Garg deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-18 ta' Marzu 2004 kif ukoll Pulizija vs Justin Chase deċiża mill-Imħallef Lawrence Nappa nhar it-2 ta' Lulju 2012.