QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR. Seduta ta' nhar il-Gimgha 27 ta' Ottubru 2017 Numru 21 Citazzjoni numru 654/03 LSO Paul u martu Mariella Risiott kif ezercenti l-kummerc taht l-isem "The Foto Grafer" v. David Pecharova’ u martu Maria Dolores ghal kull interess li jista' jkollha Rat l-att tac-citazzjoni tal-atturi Paul u Mariella konjugi Risiott, kif Gunju, 2003, fejn esponew is-segwenti: liema mpjieg kien impjegat mal-atturi bhala "Billi photographer/maintenance engineer, regolat b'kuntratt ta' mpjieg ghal zmien indefinit datat 2 ta' Jannar 1999, li qed jigi anness u markat bhala Dokument A. "U billi fil-klawsola numru 13 (i) tal-imsemmi kuntratt ta' mpjieg kien gie maqbul bejn il-partijiet illi l-konvenut kellu jaghmel u jlesti perjodu ta' tahrig ta' sentejn, u fin-nuqqas jirrifondi s-somma ta' ghaxart elef lira Maltin (Lm10,000) rapprezentanti in parti l-investiment minfuq mill- principal ghall-istess tahrig, kif ukoll indenizz ghal ksur ta' obbligu kuntrattwali. "U billi l-konvenut unilateralment u minghajr ebda raguni valida abbanduna l-impjieg tieghu minn mal-atturi fit-2 ta' Novembru 2000. "U billi b'hekk giet "in vigore" l-klawsola numru 13 (i) tal-imsemmi kuntratt u ghalhekk il-konvenut ghandu jhallas lill-atturi s-somma ta' ghaxart elef lira Maltin (Lm10,000) ai termini tal-istess klawsola. "U billi l-konvenut minkejja li gie nterpellat biex jersaq ghal dan il-hlas baqa' inadempjenti. "Jghidu ghalhekk il-konvenuti ghaliex ghar-ragunjiiet premessi din l- Onorabbli Qorti m'ghandiex : Tiddikjara illi l-konvenut David Pecharova’ kiser il-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' mpjieg tieghu datat 2 ta' Jannar 1999 meta abbanduna l-impjieg tieghu minn mal-atturi fit-2 ta' Novembru 2000 minghajr ebda raguni valida, u ghalhekk m'onorax l-obbligu minnu assunt fil-klawsola numru 13 (i) tal-kuntratt, "2. Tikkundannhom ihallsu s-somma ta' ghaxart elef lira Maltin (Lm10,000) lill-atturi ai termini tal-istess klawsola tal-kuntratt ta' mpjieg. "Bl-imghaxijiet legali minn notifika tal-ittra ufficjali datata 2 ta' Novembru 2001 u bl-ispejjez komprizi dawk tal-istess ittra ufficjali u tal-ittra ufficjali tal-24 ta' Marzu 2003, u tal-ittri bonarji tal-10 ta' Novembru 2000, 11 ta' Jannar 2001, 22 ta' Marzu 2001 u 9 ta' Awwissu 2001, kif ukoll dawk tal-mandat ta' inibizzjoni li qed jigi pprezentat kontestwalment ma' din ic-citazzjoni kontra l-konvenuti li huma ngunti ghas-subizzjoni." Rat in-nota tal-eccezzjonijiet tal-konvenuti David u Maria Dolores konjugi Pecharova’ datata 30 ta' Dicembru, 2003, li permezz taghha Illi t-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li l-klawsola "1. numru 13 tal-kuntratt in kwistjoni hija wahda invalida ai termini tal-ligi. Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it- talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li l-klawsola numru 13(i) mhux enforzabbli ai termini tal-ligi, stante li l-uniku ksur ta' kuntratt li l-attur qed jallega jirrigwarda l-abbandun tal-impjieg dapparti tal- konvenut, liema fatt huwa kopert mil-ligi minn klawsoli ad hoc. Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it- talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt in kwantu ghat-talba dwar training, stante li l-konvenut ma nghata ebda training straordinarju u li b'xi mod jiggustifikaw it-talbiet attrici. Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghas-suespost fi "4. kwalunkwe kaz it-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li l- konvenut kellu raguni valida sabiex jabbanduna l-impjieg tieghu. Salv eccezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-kaz." Rat is-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tas-26 ta' Settembru, 2013, li permezz taghha ddecidiet il-kawza billi, filwaqt li cahdet l-eccezzjonijiet tal-konvenuti, laqghet it-talbiet attrici. Dana ghamlitu billi filwaqt li laqghet l-ewwel talba u ddikjarat li l-konvenut David Pecharova’ kiser il- kuntratt t'impieg tieghu, datat 2 ta' Jannar, 1999, skont kif dedotta fic- citazzjoni, laqghet it-tieni talba limitatament u kkundannat lill-konvenuti sabiex ihallsu lill-atturi s-somma ta' €18,989, bl-imghaxijiet legali mid- data tan-notifika tal-ittra ufficjali tat-2 ta' Novembru, 2001. Bl-ispejjez kollha kontra l-konvenuti. konsiderazzjonijiet: il-Qorti is-sentenza is-segwenti "Illi permezz ta' din il-kawza, l-atturi konjugi Mizzi, bhala proprjetarji ta' l- attivita' kummercjali bl-isem "The Foto Grafer", qed jagixxu biex jottjenu l-konvenut responsabbilita, l-hlas ta' penali imposta f'kuntratt ta' impieg ghall-perjodu indefinit, li kien gie iffirmat flimkien mal-konvenut, u datat nhar it-2 ta' Jannar 1999 (Dok. Skont l-klawsola numru 13 tal-ftehim, l-konvenut ghandu jhallashom penali ta' Lm10,000 stante li abbanduna l-impieg fl-ewwel sentejn, u cioe` fit-2 ta' Novembru 2000. Ghalhekk talbu, previa dikjarazzjoni ikkundannat ta' ihallashom is-somma imsemmija. "Il-konvenuti konjugi Pecharova’, opponew ghal tali azzjoni billi sostnew li l-klawsola 13 hija invalida u, in ogni caso, mhiex enforzabbli peress li l- abbandun unilaterali ta' l-impieg huwa regolat bil-Ligi. Huma sostnew ukoll li l-konvenut ma rcieva ebda stharrig u, inoltre, kellu ragunijiet validi biex jabbanduna l-impieg tieghu. "Il-fatti fil-qosor huma s-segwenti. L-atturi huma proprjetarji ta' "The Foto Grafer " u b'kuntratt datat it-2 ta' Jannar 1999 impjegaw lill- konvenut Pecharova’ bhala "photographer/ maintenance engineer" ghal zmien indefinit. L-ewwel sentejn tal-impieg kienu jikkostitwixxu perjodu ta' tahrig u skont il-klawsola 13 ccitata fic-citazzjoni, l-impjegat kien obbligat li jlesti dan il-perjodu u fin-nuqqas, kellu jirrifondi lill-employer Lm10,000 li, in parti, kienet tirrapprezenta rifuzjoni tas-somma investita mill-principal ghat-tahrig tieghu, u in parti penali. "PROVI PRODOTTI "Il-partijiet jaqblu li l-konvenut temm l-impieg tieghu unilateralment fit-2 ta' Novembru 2000. Jirrizulta mix-xhieda tal-atturi, kif korroborati mix- xhieda ta' impjegat taghhom1, li l-atturi, u specjalment l-attur li kien l- espert fit-teknika tal-fotografija, iddedikaw hin ta' xoghol u spejjez fl- istharrig tal-konvenut. L-istess konvenut, del resto, ammetta li kien biss "dilettant" meta beda l-impieg tieghu u kien l-attur li kien jghallmu kemm fuq teorija, permezz ta' hin dedikat ghall-taghlim fuq ktieb li kellu, kif ukoll fil-prattika. "Paul Gauci Calleja spjega li kien kwalifikat f'xogholu u kien studja barra, waqqaf laboratorju li kien uniku f'Malta u li kien jaghmel xoghol, bhal processar ta' ritratti f'formats ggantesiki li ma jsirux f'Malta hlief minnu. "Il-konvenut kien ghamel perjodu ta' gimgha mieghu qabel ma accetta l- impieg u l-attur kien qallu li kellu l-hsieb li jghaddilu t-tghalim u l- "Il-partijiet qablu wkoll li ghalkemm il-kuntratt taghhom igib id-data tal-4 ta' Jannar 1999, effettivament gie ffirmat kwazi 6 xhur wara, ghall-habta ta' Gunju 1999. L-attur kien ghadda abbozz lill-konvenut u ffirmawh Da parti tieghu, izda, l-konvenut, jghid li l- ewwel darba li ra l-kuntratt finali kien dak in-nhar stess tal-firma, filwaqt 34 tal-process u ta' Noel Lopez a fol.37 tal-process. li l-attur jghid li kien zammu nfurmat bit-tibdiliet li kellhom isiru. Fost dawn hemm il-klawsola tal-penali mertu ta' din il-kawza. "Il-konvenut ilmenta li ma rceviex tahrig izda jirrizulta a soddisfazzjon tal-Qorti, anke minn kliem il-konvenut stess, li billi l-konvenut kien jakkompanja lill-attur fuq ix-xoghol, kien qed jitghallem b'dak li jisma' minghandu u josserva. L-atturi t-tnejn kienu jtuh taghlim per ezempju, kif juza certu tipi sofistikati ta' cameras bhal 'Hasselblad' u 'Sinar', jarma 'slave cameras', u jigbed ritratti fuq assignments barra mill-istudio, fost ohrajn. Kif qal il-konvenut stess: "Waqt ix-xoghol l-attur kien jispjegali x'kien qed jaghmel........Jien kont nitghallem 'as we go along'...waqt ix- xoghol l-attur kien jispjegali u jiena nitghallem." 3 Il-konvenut qal ukoll li "bit-tahrig u l-esperjenza li jien hadt kemm domt nahdem mal-attur sar titjib anke fit-teknika tieghi pero' nghid li ma jistax jitqies li minkejja dik l- 'exposure' kollha, jien sirt professional. Trid iktar minn sentejn biex minn dilettant issir professional." "Peress li kien bla esperjenza, l-izbalji tieghu kellhom jissewwew billi jingibdu ritratti mill-gdid u jaghtuh materjal bhall-films biex jippratika bihom. Inoltre l-atturi kellhom spejjez konsistenti fil-hin dedikat ghat- taghlim tal-konvenut. "Fit-2 ta' Novembru 2000 inqala' argument bejn Paul Risiott u David Pecharova’ li, skont dan ta' l-ahhar, kien "l-ahhar qatra li fawret il-garra". Bis-sistema ta' xoghol li kellhom, jirrizulta li l-konvenut kellu jahdem sighat twal u fil-weekend peress li kien imur 'on assignment' ghat-tigijiet jew precetti. Meta kellu jattendi ghall-tieg nhar ta' Gimgha, kien ikollu jitlaq mix-xoghol kmieni wara nofs in-nhar biex imorru fir-residenza tal- gharusa. Normalment kien jirritorna fis-sighat bikrija ta' filghodu. Madanakollu minnkejja li kien jithallas rata fissa ghat-tigijiet u precetti, l- attur kien inaqqaslu is-s ighat li kien tilef il-Gimgha mill-'overtime'. B'hekk ikkalkula li ma kienx qed jithallas ta' tieg minnhom. L-istess attur jaqbel ma dan meta jghid li kienu jahdmu l-hin ta' sahra biss wara li jghaqqdu gimgha ta' 40 siegha xoghol. Dan kien il-qofol tal-argument li kellhom peress li s-sighat twal li kellu jahdem holqulu tensjoni fid-dar u fil-familja (kif xehdet ukoll martu Maria Dolores Pecharova’) u hass li ma kienx ikkumpensat ghall-hin ta' sahra li kien jaghmel. Da parti tieghu, l- attur cahad li l-konvenut kien jilmenta mieghu dwar paga u 'allowances' izda kien jilmenta dwar il-hinijiet li kellu jaghmel fuq ix-xoghol. "Skont l-attur dan l-incident ikkreja problemi ghall-attur minnhabba l- 'commitments' ta' xoghol li kellu inkluz 'double weddings' u tigijiet ohra li kien accetta li jaghmilhom ghaliex il-konvenut kien ser jassistih, liema funzjonijiet li kellu jaqdihom il-konvenut, huma murija fuq DOK PM1.4 "L-attur elenka l-ispejjez li saru a beneficcju tat-tahrig tal-konvenut u spejjez ohra, mhux kwantifikati, ikkagunati minhabba l-inesperjenza tal- In Kontro ezami spjega li l-ammont ta' Lm1740 jirrapprezenta l-ispiza ghall- 'films' u kimika li ntuzaw ghat-tahrig tal-konvenut peress li kellu juza films bhal dawk li jintuzaw ghall-assignments fuq barra. "Rigward l-ammont ta' Lm3,700, qal li dan inhadem fuq skeda preciza li kien izomm dwar il-hin li kien iqatta' mal-konvenut ghat-tahrig tieghu. Ikkalkula r-rata fuq ir-rata ta' xoghol domestiku u mhux xoghol kummercjali li fl-epoka kien jammonta ghall-madwar Lm5 is-siegha. Dan il-hin intilef mill-hin li seta' jiddedika ghat-twettiq tax-xoghol kummercjali. Meta ngibditlu l-attenzjoni li b'din ir-rata allura iddedika 740 siegha, hu qal li kien iqatta' nofs ta' nhari shah fit-tahrig. Ma setax jispjega kif semma ukoll Lm1,750 ghal tahrig li sar waqt il-hin tax- xoghol tieghu fittieni partita a fol.29. "L-ammont imsemmi fis-sitt partita jirreferi ghal meta kien jiehu l- konvenut mieghu ghat-tigijiet u kien jinghata allowance. Is-somma ta' Lm1,350 tirreferi ghal dawn l-allowances zejda li kien ihallsu. Kien hemm zmien meta l-konvenut ma kienx jattendi ghat-tigijiet u kien jaghzel hu meta jattendi. "Il-konvenut kien jithallas Lm10 ghal kull tieg fl-ewwel sena u Lm20 fit- tieni sena u mhux Lm5 u Lm10 rispettivament skont il-ftehim. "Rigward id-disa' partita, l-attur qal li dawn l-ispejjez mhumiex koperti bl-ewwel tmien partiti qal li l-process biex jaghti valur tant huwa 'time consuming' li ma jistax jaghti valur. "OSSERVAZZJONIJIET GURIDICI "Il-lanjanza principali tal-konvenut tirrigwarda l-validita` tal-klawsola numru 13 tal-kuntratt ta' l-impieg tieghu, liema klawsola timponi penali talli abbanduna l-impieg qabel ma spicca t-terminu prefiss. "L-attur irribatta li n-nullita m'hiex sollevabbli per via t'eccezzjoni. Izda fil-fehma tal-Qorti din l-oggezzjoni mhiex legalment fondata billi l- illegalita eccepita ma tikkostitwix semplici annullabilita' izda nullita' kkomminata mill-ligi stess u meta si tratta ta' nullita` din tista' tigi mqajma anke permezz ta' eccezzjoni. "Il-klawsola li hija l-pern tal-kwistjoni tghid hekk: il-klawsola kellha "Il-konvenut issottometta li l-klawsola hija nulla in kwantu ma kienetx giet approvata mid-Direttur tax-Xoghol u Emigrazzjoni (Art 26 u art 34(21) tal-Kap.135 tal-Ligijiet ta' Malta). Apparti li ma ressaq ebda prova in sostenn ta' din is-sottomissjoni, il-Qorti tikkonsidra dawn l- artikoli jirregolaw kondizzjonijiet f'kuntratt ta' servizz fil-kors ta' l-impieg u mhux l-applikazzjoni ta' penali ghall-abbandun qabel il-waqt mill- impjegat. "L-Att li Jirregola l-Kondizzjonijiet tal-Impieg (Kap 135 tal-Ligijiet ta' Malta) fl-artikolu 38 jghid li jekk kuntratt ta' servizz jipprovdi ghall- kondizzjonijiet ta' impieg,"inkluz it-temm ta' dak il-kuntratt, li jkunu anqas favorevoli ghall-impjegat minn dawk specifikati fi, jew taht l-Att, dan ghandu jkollu effett daqslikieku minflok dawk il-kondizzjonijiet kien hemm imdahhla l-kondizzjonijiet specifikati fi jew taht dan l-Att." B'hekk fil-kawza fl-ismijiet "Jacqueline Ronald et noe.v. Joseph Sant Portanier " - dec.fit-13 ta' Gunju 1997 -PA) il-Qorti irriduciet penali impost f'kuntratt ta' servizz in kwantu li l-klawsola kuntrattwali kienet inqas vantaggjuza ghall-impjegat minn dak provvdut bil-ligi. Il-Qorti sostniet korrettement li legis bid-disposizzjoni tigi sostitwita ope dik applikabbli tal-Att. "Izda fil-kaz in ezami, l-istess klawsola 13, fl-ewwel parti taghha, tindirizza t-terminazzjoni li jsir waqt il-perjodu ta' tahrig filwaqt li t-tieni sub-inciz tal-istess klawsola tindirizza t-terminazzjoni tal-impieg tieghu (enfasi tal-Qorti). "Din id-distinzjoni hija mportanti in kwantu l-Kap 135 tal-Ligijiet ta' Malta jeskludi mill-provvedimenti tieghu kuntratti bejn min ihaddem u min jahdem li huma intizi "ghat-tahrig tal-haddiem".5 "Il-konvenut fehem li l-ewwel sentejn kienu ntizi ghat-tahrig tieghu (ara Il-kaz odjern jindirizza l- abbandun tieghu li sehh proprju f'dan il-perjodu ta' tahrig fejn il-penali huwa stipulat in parti bhala korrispettiv ghall-investiment li ghamel l- inadempjenza. F'dan l-ewwel perjodu tal-kuntratt, ix-xoghol ossia servizz inghata tifsira sekondarja in kwantu l-ghan principali segwit mill- kontraenti kien wiehed ta' tahrig. "F'dawn ic-cirkostanzi, kif gie ribadit mill-Qorti fil-kawza "Eric Borg Micallef kawza tittratta cirkostanzi simili ghalkemm mhux identici ghal dawk fil- kaz in ezami) il-kaz huwa wiehed li jikkoncerna l-applikazzjoni tal- 2 tal-Kap.135 definizzjoni ta' "Kuntratt ta' Servizz." 6 Seduta tat-12 ta' Mejju 2005 a fol. 86 tal-process. principju "pacta sunt servanda" peress li l-klawsola 13 (i) ghandha titqies li hija valida u legali ai finijiet u effetti kollha tal-Ligi. Kien ikun ben altru jekk il-mertu tal-kawza odjerna kien jolqot il-penali stipulat fit- tieni sub-inciz tal-klawsola 13 in kwantu li dan ikollu ta' bilfors jigi kkonfrontat mal-kondizzjonijiet stipulati a favur tal-impjegat bl-Att li Jirregola l-Kondizzjonijiet tal-Impieg (Kap.135). "Huwa pacifikament assodat li, - "Il-principju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratt jibqa' dejjem dak li l-vinkolu kuntrattwali ghandu jigi rispettat u li hi l-volonta' tal-kontraent kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali w trid tigi osservata. Pacta sunt servanda."- "Gloria mart Jonathon a vs AIC Anthony Saleeb Vella Szijj" - deciza mill Qorti tal-Appell nhar il-5 t'Ottubru 1998. "Ukoll "kuntratti maghmula skont il-ligi ghandhom sahha ta' ligi ghal dawk li jkunu ghamluhom u ma jistghux jigu mhassra hlief bil-kunsens ta' xulxin tal-partijiet, jew ghal ragunijiet maghrufin mil-ligi." -" Vittoria Bajjada et vs Sister Adelaide Rizzo Gerada Farrugia et" - Q.A..dec. nhar il-21 ta Ottubru 2004.7 "Gjaldarba stabbilita l-validita' tal-klawsola in kwistjoni, isegwi li din il- klawsola hija esegwibbli. Il-konvenut ssottometta li tali klawsola ikollha l-effett li torbot lill-haddiem kontra r-rieda tieghu. Il-Qorti ma taqbilx ma' din is-sottomissjoni in kwantu li l-penali hija essenzjalment likwidazzjoni bil-quddiem ta' danni ingenti kkagunati mill-inadempjenza tad-debitur u thalli lill-impjegat liberu li jtemm il-ftehim purke' jhallas is-somma stipulata. "Huwa minnu li l-klawsola 13(i) timponi obbligazzjoni bilaterali fuq iz- zewg partijiet -fuq il-konvenut li josserva l-perjodu kollhu ta' tahrig u fuq l-atturi li jghallmuh. Il-konvenut xehed li l-atturi ma kienux qed iharguh fis-sens li "qatt ma ghamilna session ta' taghlim." (exceptio inadimpleti contractus). "Din l-asserzjoni ma gietx ippruvata. Mix-xhieda dettaljata kemm tal- atturi, kif korroborati mix-xhieda ta' Noel Lopez kif ukoll tal-konvenut stess, il-Qorti hija soddisfatta li kien hemm tahrig kontinwu on the job tant li l-konvenut stess ammetta li kien sar titjib fit-teknika tieghu ghalkemm ma lahaqx livell professjonali proprju ghaliex dan kien jirrikjedi l-konvenut ma kienx gustifikat li jholl il-kuntratt unilateralment peress li mhux ippruvat li l- inampjenza tieghu kienet gustifikata. "Il-penali jekk kontrattata tirraprezenta kumpens ghad-danni minnabba n-non-esekuzzjoni ta' l-obbligazzjoni. Skont l-artikolu 1120 tal-Kodici Civili li penali hi "l-kumpens tal-hsara li 7Ara wkoll Art.992 tal-kap.16 tal-Ligijiet ta' Malta. li r-ragjonevolezza jbati l-kreditur minhabba n-nuqqas ta' esekuzzjoni tal-obbligazzjoni principali', u jekk l-obbligazzjoni ma setgħetx tiġi esegwita ħlief f'ċertu żmien, id-debitur jaqa' fil-penali hekk kif jagħlaq dak iż-żmien, (Art 1121(2)). "Il-konvenut issottometta li l-penali mhiex ragjonevoli. L-atturi da parti taghhom, il- gustifikazzjoni taghha fil-prospett u spjegazzjoni li ta l-attur tal-ispejjez u investiment tieghu. "L-artikolu 1122 tal Kap 16. jispecifika illi "l-Qorti ma tistax ittaffi jew tnaqqas penali hlief fiz-zewg kazijiet hemm indikati, ossija esekuzzjoni 'in parte' tal-obbligazzjoni bl-accettazzjoni tal-kreditur jew f'kaz li l-parti esegwit tkun 'bic-car tiswielu' dejjem b'referenza ghall-kreditur salv f'dan l-ahhar kaz, jekk id-debitur jkun irrinunzja espressament ghal tnaqqis jew f'kaz ta' dewmien biss." "Il-Qorti hija tal-fehma li c-cirkostanzi jimmeritaw xi ezercizzju da parti tal-istess Qorti sabiex tnaqqas il-penali fuq bazi ta' diskrezzjoni li ghandha, anke abbazi ta' ekwita. Difatti l-atturi ma lmentawx dwar il- prestazzjoni tal-konvenut u kien kwazi esegwixxa l-obbligu tieghu ghaliex il-perjodu ta' tahrig kien kwazi skada. Inoltre l-atturi ibbenefikaw mill-prestazzjoni tieghu waqt li kien maghhom u b'hekk il-parti esegwit kienet tiswilhom. Lanqas m'hu kkontestat li l-konvenut kien ilu jilmenta dwar il-hinijiet tax-xoghol tieghu li kienu esageratament twal tant li sab ruhu f'sitwazzjoni fejn kellu jahdem sighat twal ta' xoghol, interottament u anke fil-weekends. Mhux biss, imma s-sistema kienet tahdem kontrih billi kien jitlef il-kumpens ghas-sahra minhabba t-tigijiet li kien jahdem nhar ta' Gimgha b'rizultat li fil-prattika, kien qed jahdem tieg fil-weekend minghajr hlas. "L-attur elenka l-ispejjez li saru a beneficcju tat-tahrig tal-konvenut u spejjez ohra, mhux kwantifikati, li gew ikkagunati minnhabba l- inesperjenza tal-konvenut. Dawn m'ghandhomx jitnaqqsu. Izda l-Qorti ser tnaqqas mill-ammont mitlub is-somma ta' Lm1,350 li l-attur spjega u kkwantifika bhala "ammonti ta' flus li nghataw lill-konvenut sabiex jigi t- tigijiet mieghu." Skont kif xehed l-attur "is-somma ta' Lm1,350 (illum il-hlasijiet kienu dovuti inkwantu pattwiti separatament bejn il-kontraenti. ghalkemm l-atturi kienu bdew ihallsuh iktar mir-rata miftehma, dan sar bi qbil bejn il-partijiet u ghandu jitqies bhala hlas tax-xoghol li kien isir f'dawn l- 'assignments 'ghalkemm l-ghan primarju kien ikun ta' tahrig. "Inoltre l-Qorti qed tnaqqas ammont iehor ta' euro €1160 sabiex taghmel tajjeb ghall-ammonti li gew imnaqqsa mill-paga tieghu meta l- konvenut kien ikollu jitlaq kmieni mix-xoghol minnhabba attendenza ghal xi tieg nhar ta' Gimgha. il-hlasijiet huma regolati bil-klawsola 11(ii) tad- tirriduci "Ghaldaqstant diskrezzjoni tillikwida l-ammont dovut fis-somma ta' tmintax-il elf, disa' mija u disgha u tmenin ewro (€18,989)." l-penali bl-applikazzjoni il-Qorti qed Rat ir-rikors tal-appell tal-konvenuti David u Maria Dolores konjugi Pecharova’, li permezz tieghu u ghar-ragunijiet hemm imsemmija, talbu lil din il-Qorti sabiex filwaqt li tilqa' l-appell taghhom, thassar, u tirrevoka s- sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili tas-26 ta' Settembru, fil-kawza fl-ismijiet premessi, billi tilqa' l-eccezzjonijiet konvenuti appellanti u konsegwentement tichad it-talbiet attrici, bl- ispejjez taz-zewg istanzi kontra l-atturi appellati. Rat ir-risposta tal-atturi appellati li in forza taghha esponew li l-appell interpost mill-appellanti ma jimmeritax li jintlaqa' u konsegwentement, talbu li s-sentenza appellata jisthoqqilha li tigi kkonfermata, bl-ispejjez Rat li waqt is-seduta tal-11 ta' Lulju, 2017, id-difensuri tal-partijiet Rat l-atti u d-dokumenti kollha esebiti in atti. itrattaw l-appell. Ikkonsidrat: Illi l-konvenuti appellanti qeghdin jattakkaw is-sentenza tal-ewwel Qorti inkwantu imponiet il-hlas ta' penali stipulata f'kuntratt bejn l-atturi Ghandu jinghad mal-ewwel li sa fejn il-kontendenti fil-kawza jirreferu ghall-Kap. 135 tal-Ligijiet ta' Malta (Att li Jirregola l-Kondizzjonijiet ta' l- Impieg), dan kien eventwalment imhassar bl-Att II tal-2015, u l-istess Kap. 135 illum jinsab konsolidat fil-Kap. 452 (Att dwar l-Impiegi u r- Relazzjonijiet Industrijali), li fih inkorpora wkoll Kap. 266 (Att dwar ir- Relazzjonijiet Industrijali). Jigi pprecizat ukoll li dak li qabel fil-Kap. kien jissejjah fit-test Ingliz bhala "apprenticeship" fit-test Malti kien jissejjah bhala "ftehim ta' tahrig", li kien specifikatament eskluz mid- definizzjoni ta' "kuntratt ta' servizz" ghall-fini ta' dik il-ligi. Dan qieghed jigi puntwalizzat a priori peress li l-qofol tal-kwistjoni bejn il-kontendenti huwa proprju dan, cio jekk il-kuntratt bejn il-kontendenti huwiex wiehed ta' impieg, kif jishqu l-konvenuti appellanti, jew wiehed ta' ftehim ta' Dan il-kwezit ser jigi indirizzat hekk kif jigu trattati l-aggravji tal-appellanti. Ovvjament trid tigi applikata l-ligi vigenti (Kap. 135) fiz-zmien li gie redatt il-kuntratt bejn l-istess Huwa opportun li jigu trattati flimkien l-ewwel zewg aggravji mressqa fir- rikors tal-appell, inkwantu huma marbuta sew ma' xulxin. Permezz tal- ewwel aggravju taghhom, il-konvenuti appellanti jikkontendu li l-ewwel Qorti kienet zbaljata meta kkonkludiet li l-kuntratt inkwistjoni kien wiehed "ghat-tahrig tal-haddiem" u kwindi ma kienux japplikaw ghalih il- provvedimenti tal-Kap. 135 tal-Ligijiet ta' Malta, peress li fil-fehma taghhom il-kuntratt bejn il-kontendenti huwa wiehed t'impieg ghal zmien Jilmentaw illi l-ewwel Qorti kienet zbaljata meta cahdet l- eccezzjoni taghhom li l-klawsola numru 13 tal-kuntratt kienet invalida ai termini tal-ligi, u minflok ikkonkludiet li l-klawsola inkwistjoni kienet wahda valida, billi rriteniet li l-kuntratt bejn il-partijiet kien wiehed "ghat- tahrig tal-haddiem" u kwindi ma japplikax ghalih il-provvedimenti tal- Filwaqt li permezz tat-tieni aggravju l-konvenuti appellanti jilmentaw mid-decizjoni tal-ewwel Qorti li hija bbazata fuq il-konkluzjoni li l-ewwel perjodu ta' sentejn tal-kuntratt "ix-xoghol ossija servizz inghata tifsira sekondarja in kwantu l-ghan principali segwit mill-kontraenti kien wiehed ta' tahrig." L-appellanti jsostnu li l-obbligi kollha ta' min ihaddem u min ta' hlas ta' paga, hlas ta' kontribuzzjonijiet tas-Sigurt Socjali (bolla) u ta' taxxa, eccetra, kienu hemm mill-bidu tal-impieg. Inoltr l-kuntratt ma kienx jipprovdi li l- konvenut appellant gie impjegat semplicement bhala fototgrafu, izda Jirreferu wkoll ghal numru ta' klawsoli tal-kuntratt in sostenn tal-argument taghhom, u ghax- xhieda tal-istess attur appellat, fejn inghad li l-konvenut appellant kien jaghmel tiswijiet fuq l-apparat tal-fotografija tal-atturi appellati. Isegwu bl-argument li l-konvenut appellant ma kienx impjegat esklussivament bhala fotografu, izda wkoll bhala electronics engineer, u li certament l- atturi appellati ma taw ebda tahrig fih. Dan l-aspett l-ewwel Qorti naqset milli tikkonsidra u konsegwentement zbaljat meta rriteniet li l-ghan ewlieni wara l-ewwel sentejn tal-kuntratt kien wiehed ta' tahrig. Din il-Qorti ser tibda billi titratta proprju dan l-ahhar punt peress huwa fundamentali li l-ewwel jigi determinat in-natura tal-kuntratt iffirmat bejn il-kontendenti fil-kawza, inkwantu l-istess jirrifletti r-rieda tal-partijiet. Taht it-titlu "Job Title" hemm imnizzel: Fil-lista ta' "Regular Duties" jigifieri mansjonijiet jew responsabbilitajiet li kienu jaqghu fuq spallejn l-appellant, wiehed isib kemm numru ta' mansjonijiet relatati mal-fotografija, kif ukoll wiehed isib mansjonijiet relatati mal-kwalifika li kellu l-konvenut appellant, dik ta' electronics Dawn il-mansjonijiet indubbjament, fil-fehma tal-Qorti, huma marbuta ma' dik il-parti tal-kariga tal-appellat li fil-kuntratt jissejjah ukoll bhala Rilevanti wkoll hija x-xhieda permezz tal-affidavit tal-attur appellat li jispjega kif origina l-hsieb dwar ir-relazzjoni kuntrattwali mal-appellant "F'nofs is-sena 1998, habib tieghi, certu Stephen Caruana Fino, li huwa electronics engineer u li kien isewwieli l-apparat elettroniku tal- laboratorju kien introducini ma' David Pecharova’, il-konvenut, li kien jahdem bhala assistent tieghu mal-kumpannija Farrugia Sacco. … Farrugia Sacco iddeccidew li jaghlqu s-sezzjoni tal-Industrial Electronics u ghalhekk David Pecharova’ kien ser jigi redundant. Stephen kien cempilli biex jaghtini din l-ahbar minhabba li issa htiegli li nsib lil xi hadd gdid biex isewwieli l-makkinarju. Fl-istess hin, kien staqsieni jekk kontx lest li nikkunsidra li nimpjega lil David maghna. Hsibt li se nolqot zewg ghasafar b'gebla wahda billi David seta jaghmel it-tiswijiet u wkoll jghin lili fil-fotografija u l-iprocessar tal-films. "Nghid l- istabbiliment taghna u spjegajtlu x'kelli f'mohhi. Kien qalli li ma jien kont tkellimt ma' David fit-tul meta gie kenitx problema jitghallem u jahdem ta' assistant photographer." (enfasi mizjud minn din il-Qorti). L-istess konvenut appellant jikkonferma dan il-hsieb meta fl-affidavit "L-attur allura kien wera interess fil-fatt li jiena stajt insewwilu l-apparat u fl-istess hin naghmel xoghol ta' fotografija." Il-partijiet ma tantx jaqblu dwar kif zvolga x-xoghol tal-konvenut appellant f'dan il-qasam, fis-sens li filwaqt li l-konvenut appellant jixhed li l-attur appellat kien jippretendi li jsiru t-tiswijiet at all costs, u minghajr l- ghodda mehtiega sabiex isewwi, l-attur appellat jghid li kien dizappuntat fuq l-aspett tat-tiswija tal-apparat elettroniku, peress li ghalkemm ghall- ewwel il-konvenut appellant ma kellux l-ghodda, wara li dawn inxtraw, meta kien ikun hemm htiega ta' tiswija, kien spiss jinqala' argument. Mill-assjem tal-provi din il-Qorti tinsab konvinta li, kif jirrizulta mix-xhieda tal-istess appellant, huwa minnu li l-appellant beda jitharreg fil-qasam tal-fotografija fl-ewwel perjodu ta' sentejn t'ingagg mal-atturi appellati, grazzi ghall-esperjenza tal-attur appellat: "Jiena nghid illi bit-tahrig u l- esperjenza illi jiena hadt kemm domt nahdem ma' l-attur, sar titjib anki l-konvenut appellant kien impjegat ukoll sabiex iwettaq it-tiswijiet fl-apparat, qasam li l-attur "Fl-impieg tieghi jiena kont naghmel ix-xoghol ta' technician u kont insewwi l-apparat sa fejn nista' u dana minhabba li ma kellix l-ghodda necessarju...Niftakar episodju fl-istagun tal- recetti meta l-equipment ikun jintuza at full capacit fejn kienet inqalghet hsara f'generator tal- flashes. iena kelli nsewieh wara li spiccajna s-session u cio ghall- habta tal-10.00pm tas-Sibt u bqajt ghaddej bit-tiswija sa xi 1.00am." (paragrafu 11 fl-affidavit tal-konvenut appellant). Ghalhekk minn qari tal-kuntratt, u mill-assjem tal-provi din il-Qorti tasal biex tikkonkludi li tabilhaqq, il-kuntratt bejn il-kontendenti, ghalkemm fih kemm elementi ta' ta' impieg, huwa wiehed prevalentement ta' impieg peress li fil-kuntratt l-enfasi qieghed fuq il- mansjonijiet tal-impjegat, anzi m'hemm ebda provvediment ghal xi obbligu ta' tahrig da parti ta' min jimpjega, ghajr li jinghad li l-ewwel sentejn huma meqjusa bhal perjodu ta' tahrig. Mhux kontestat mill- konvenut appellant li l-atturi appellati pprovdulu hafna tahrig fil-qasam ta' fotografija, izda fil-fehma ta' din il-Qorti dan it-tahrig kien necessarju kemm fl-interess tal-konvenut appellant, kif ukoll f'dak tal-atturi appellati sabiex ikollhom impjegat imharreg sew fix-xoghol, sabiex ikunu jistghu Lentini fil-qasam tat-tiswija tal-apparat ta' ebda precedentement jahdem proprju f'dak il-qasam. Punt iehor validu huwa l-fatt li l-ewwel abbozz tal-kuntratt mghoddi lill- dan ukoll fil-fehma ta' din il-Qorti jirrifletti li l-partijiet sa mill-bidu kellhom il-hsieb li jidhlu f'kuntratt t'impieg u mhux t'apprentistat. qasam tal-fotografija kien ghall-beneficcju taz-zewg partijiet. ritenut li t-tahrig moghti lill-konvenut appellant kien ghall-fini li huwa jkun kompetenti fit-twettiq tal-obbligi tieghu bhala mpjegat tal-atturi appellati u mhux ghall-fini li l-istess konvenut jottjeni xi kwalifika fil-qasam tal- Dan jinghad ukoll fuq l-iskorta ta' sentenza li nghatat minn din il-Qorti (Sede Inferjuri) tal-14 ta' Dicembru 2006, fil-kawza fl-ismijiet Dardouri fil-fattispeci "Huwa elementari illi f'materja ta' interpretazzjoni oltre l-komprensjoni tan-normi guridici applikabbli, irid ikollok l-individwazzjoni ta' dawk l- elementi bil- konnotazzjonijiet specifici tieghu. "… … Jinsab precizat fid-definizzjoni li l-Artikolu 29 ta' l-Att dwar is- Servizzi ta' Impjieg u Tahrig (Kapitolu 342) jaghti lill-kelma "apprendist" illi din tifsser "persuna li tkun ghalqet hmistax-il sena li tkun marbuta bi ftehim bil-miktub li taqdi principal matul zmien miftiehem sabiex tikseb taghrif, maghduda t-teorija u l-prattika, f'sengha li l- principal minn naha tieghu jkun marbut li jghallem lil dik il- persuna; u 'apprendistat' ghandha tinftiehem skond hekk"; "Minn din id-definizzjoni huwa koncepibbli illi l-apprendistat hu rapport specjali u kumpless, kostitwit minn elementi komposti taht il-forma ta' skambji – il-prestazzjoni tax-xoghol kontra l-ghoti tat-tahrig u l- pagament tar-retribuzzjoni. Essenzjalment, b'apprendistat wiehed jifhem illi min ihaddem hu obbligat li jimpartixxi lill-impjegat tieghu fl-impriza it-taghlim u t-tahrig necessarju biex dan jikkonsegwi dik impjegat kwalifikat fl-istess jsir il-kapacita` teknika biex hu impriza. Fl-istess waqt, min ihaddem hu tenut jirretribwixxi lil dan l-impjegat ghax-xoghol in bazi ghall-istipulazzjoni kontrattwali. Jekk ir-rapport ma jikkonsentix u ma jahsebx ghal dan it-taghlim izda sempliciment ghall-iffissar tal-mansjonijiet ta' l- impjegat ma jistax jikkwalifika bhala wiehed ta' apprendistat imma bhala jigi sempliciment retribwit mill-principali ghax-xoghol tieghu." (enfasi mizjud minn din il-Qorti). rapport ordinarju Applikati dawn il-principji ghall-kaz in ezami, din il-Qorti ma taqbilx mal- argument tal-atturi appellati rizultanti mir-risposta taghhom li l-kuntratt bejn il-kontendenti jenfasizza l-element ta' tahrig jew kif qalet l-ewwel Qorti li x-xoghol jew is-servizz inghata tifsira sekondarja fl-istess Anzi huwa meqjus minn din il-Qorti li l-kuntratt in ezami huwa aktar ikkoncentrat li jelenka l-mansjonijiet tal-konvenut appellant bhala jissemma responsabbilt tal-atturi appellati, bhala l-persuna li thaddem lill-istess Inoltr ghalkemm mill-provi in atti jirrizulta car li tabilhaqq l- atturi appellati kienu harrgu u ghallmu lill-konvenut appellant fil-qasam tal-fotografija, u dan kif inghad qabel, dan sar fl-istess interess taghhom. Minn ezami tal-klawsola 11 tal-kuntratt dwar ir-remunerazzjoni tal- impjegat, ghalkemm fiha jinghad li l-ewwel sentejn t'impieg jitqiesu bhala "training period" ma jistax jinghad li permezz tal-imsemmi kuntratt l-atturi appellati elenkaw id-doveri taghhom, jew taw xi dettal iehor kwantu t-tip ta' tahrig li bih kienu ser jghallmu l-fotografija, kif mahsub fid-definizzjoni precitata. Ghalhekk f'dan il-kaz din il-Qorti tikkonkludi li l- kuntratt in ezami huwa aktar wiehed t'impieg milli ta' tahrig jew Isegwi li l-ewwel zewg aggravji jimmeritaw li jintlaqghu u ser jigu ghalhekk milqugha. Imiss li jigi trattat it-tielet aggravju tal-appellanti, dak fejn tigi attakkata l- konkluzjoni tal-ewwel Qorti fejn galadarba kkonkludiet li l-kuntratt inkwistjoni kien wiehed ta' tahrig u mhux t'impieg, ikkonkludet ukoll li l- klawsola 13(i) kienet wahda valida u legali ai fini u effetti kollha tal-ligi. Inoltr ghalkemm l-ewwel Qorti ddistingwiet bejn il-klawsola 13(i) u 13(ii), l-appellanti jinsistu li meta tinqara l-klawsola inkwistjoni fl-intier taghha, jidher car li l-iskop ewlieni taghha huwa dak li torbot lill-appellant fl-impieg ma' l-atturi b'mezzi li jmorru oltr dawk permessi mil-ligi u timpedih milli jezercita d-dritt tieghu moghti mil-ligi li jittermina l-impieg tieghu liberament. Jikkontendu li din il-klawsola saret bi ksur lampanti tal-Artikolu 38 tal-Kap. 135 (illum Artikolu 42 tal-Kap. 452) li tipprovdi li fejn f'kuntratt ta' servizz bejn impjegat u l-principal tieghu, jipprovdi ghal xi kondizzjoni ta' impieg, inkluzi kondizzjonijiet dwar it-temm ta' dak il- kuntratt, li jkunu anqas favorevoli ghall-impjegat minn dawk specifikati fi jew taht l-Att, dawn ghandu jkollhom effett daqslikieku minflok dawk il- kondizzjonijiet li huma anqas favorevoli ghall-impjegat. Jishqu wkoll li din il-klawsola apparti li saret bi ksur tal-ligi, tmur ukoll kontra l-"public persuni fil-posizzjoni tal-appellant illi jezercitaw il-hiliet taghhom hlief a favur tal-persuna (f'dan il-kaz l-atturi appellati) li jinstab f'posizzjoni ekonomikament vantagguza meta kkumparat ma' l-impjegat tieghu u li ghalhekk m'ghandux jithalla jabbuza minn din il-posizzjoni. L-appellanti jtennu li d-disposizzjonijiet tal-Kap. 135 huma mahsuba sabiex jassiguraw mizura ta' gustizzja socjali fil-qasam tax-xoghol. Jirreferu ghas-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tal-5 t'Ottubru, 1994, fil-kawza fl-ismijiet Paul Mallia Vella nomine v. Reuben a Morgan-Busher, fejn inghad li l-Kap. 135 ghandu inkorporat fih mekkanizmu ta' kontroll li jeskludi l-possibilit tal-kontraenti (min ihaddem u min jahdem), li jiftehmu u jidhlu f'konvenzjonijiet li jmorru kontra dak preskritt fl-istess Ghalhekk fl-interess pubbliku, il-ligi inkwistjoni tillimita l-volont tal- kontraenti, sabiex kull konvenzjoni li tmur oltr dak li l-ligi tipprovdi, dik il-konvenzjoni tigi minghajr effett. Jispjegaw li dik il-Qorti, wara li ccitat l- Artikoli 34(2) u 38 tal-Kap. 135, irriteniet li l-istess artikoli tal-ligi kienu hemm sabiex jassiguraw liberta` shiha lill-haddiem li johrog mill-impieg tieghu meta jrid minghajr ma jinkorri ebda penali, hlief li jaghti l-avviz Hekk ukoll huwa pprojbit bil-ligi li jigu imposti jew inkluzi bi ftehim f'kuntratt ta' impieg, oneri aktar gravuzi meta jintemm impieg ghal zmien indefinit minn dak li tipprovdi l-istess ligi. Kwindi jargumentaw li l-ewwel Qorti zbaljat meta rriteniet li l-klawsola 13 kellha tigi trattata bhala wahda ta' penali, li kellha tigi regolata mill- L-atturi appellati da parti taghhom jikkontendu li l-klawsola kontestata numru 13(i) mhix limitazzjoni fil-kuntratt ta' xoghol, izda biss il- korrispettiv li l-konvenut appellant intrabat li jaghti in kambju ghat- taghlim u assistenza moghtija mill-atturi appellati. Korrispettiv li l-ftehim jiggarantixxi bis-sanzjoni finanzjarja fil-klawsola numru 13(i) kontra l- inadempjenza kuntrattwali. Huma jsostnu l-argument taghhom billi jiccitaw gurisprudenza li proprju tesponi l-principju ta' pacta sunt Itennu li l-konvenuti appellanti huma zbaljati meta jaghmlu referenza ghad-disposizzjonijiet tal-Kap. 135, peress li jishqu li l-kaz in ezami jitratta terminazzjoni li saret waqt il-perjodu ta' tahrig u ghalhekk ghandhom japplikaw il-principji li l-vinkolu kontrattwali ghandu jigi rispettat peress li jirrifletti l-volont tal-kontraenti li ghandha tipprevali u Din il-Qorti, wara li ezaminat l-ewwel zewg aggravji, ladarba hija kkonkludiet li l-kuntratt in ezami jikkostitwixxi kuntratt t'impieg, tara li l- konsegwenza legali hija li dan huwa regolat bil-ligi vigenti meta sar l- istess kuntratt, f'dan il-kaz, l-Att li Jirregola l-Kundizzjonijiet ta' l-Impieg (Kap. 135). (Ara s-sentenza ta' din il-Qorti (Sede Kummercjali) tal-14 ta' April 1969, fil-kawza fl-ismijiet Sylvia Pisani Cesare v. Ernest Parascandalo nomine). Gie ritenut ukoll mill-istess Qorti fis-sentenza taghha tad-19 ta' Mejju 1986, fil-kawza fl-ismijiet Avukat Dr. Hugh Pace Mascari noe v. Vincent Attard Luck et noe, illi bhala konsegwenza dan iwassal illi l-pattijiet kontrattwali huma subordinati ghad-disposizzjonijiet ta' l-Att imsemmi u nullita` tal-kuntratt jew tal-klawsola partikolari tieghu li tkun tikkontravjeni l-artikolu relattiv ta' l-Att. Applikati l-principji appena citati ghall-kaz in ezami, jirrizulta li l-Artikolu 26 tal-Kap. 135 kien jipprovdi illi pattijiet ta' kuntratt bil-miktub iffirmat mill-impjegati, li jsemmu bir-reqqa l-multa jew il-multi li l-impjegat jista' jehel dwar kull ghemil jew nuqqas ta' ghemil li ghalih tista' titwahhal multa, iridu jkunu gew approvati minn qabel mid-Direttur tax-Xoghol u Emigrazzjoni. Din l-approvazzjoni preventiva tad-Direttur tissemma wkoll fl-Artikolu 34 subinciz (21) fl-istess Att. jirrizultax mill-atti li l-approvazzjoni tad-Direttur intalbet u wisq anqas inghatat fir-rigward tal-kuntratt bejn il-kontendenti fil-kawza, li jipprovdi ghall-klawsola numru 13 rigwardanti l-penali. Il-kawsola inkwistjoni tipprovdi ghal penali f'kaz ta' terminazzjoni tal-impieg, da parti tal- impjegat, u allura din l-approvazzjoni, skont kif provdut mill-Att imsemmi, Ghalhekk din il-Qorti ma taqbilx mal- konsiderazzjoni maghmula mill-ewwel Qorti fis-sens li qalet: "… tikkonsidra dawn l-artikoli jirregolaw kondizzjonijiet f'kuntratt ta' servizz fil-kors ta' l-impieg u mhux l-applikazzjoni ta' penali ghall- abbandun qabel il-waqt mill-impjegat." Anzi din il-Qorti taqbel mal-argument tal-konvenuti appellanti illi l-istess klawsola numru 13 trid tinqara shiha u mhux tigi spezzettata. jirrizulta mhux biss il-penali ta' Lm10,000 imponibbli mill-atturi appellati (li fil-fehma ta' din il-Qorti hija wahda drakonjana kunsidrata l-paga percepita mill-impjegat), f'kaz li l-konvenut appellant itemm l-impieg tieghu wara t-tieni jew it-tielet sena, izda li din il-penali kellha titnaqqas b'20 % kull sena bejn ir-raba' u s-seba' sena, li jfisser li l-atturi appellati riedu jorbtu lill-impjegat taghhom ghal seba' snin shah kontra l-hlas ta' Dan ifisser li ladarba ma nghatatx l- approvazzjoni tad-Direttur tax-Xoghol fir-rigward, tabilhaqq il-klawsola inkwistjoni saret bi ksur tal-ligi. Il-konsegwenza legali kif esposta fis- sentenza citata mill-konvenuti appellanti (Paul Mallia Vella nomine v. Dan il-punt kien ezaminat ukoll f'numru ta' sentenzi ohra hekk kif rapportat fis-sentenza ta' din il-Qorti (Sede Inferjuri) tad-29 ta' Marzu, 2012, fil-kawza fl-ismijiet Mark Cocker et v. Geoffrey D'Souza fejn "Illi izda hawn f'din il-kawza hawn punt iehor li jrid jigi kkunsidrat u dan huwa l-aggravju li tali klawsola hija kontra public policy u huwa f'dan il- kuntest li dawn l-aggravji iridu jigu trattati u dan peress li qed jigi ritenut li tali klawsola li rrestringiet l-impjieg tal-appellant wara t-terminazzjoni tal-impieg tieghu mas-socjeta` appellanti, assoggettat lill-impjegat ghall- penali, meta l-istess imposizzjoni ma kienitx approvata a priori mid- Direttur tax-Xoghol skond l-Artikolu 19 tal-Kap, 452 li qabel kienet tikkostitwixxi l-Artikolu 26 tal-Kap. "Illi ma hemm ebda dubju li fuq kuntratti ta' servizz jew tax-xoghol il-ligi specjali trid tigi osservata u dawn kienu regolati b'dak li jipprovdi l- Artikolu 19 tal-Kap, 452 (qabel Artikolu 26 tal-Kap. 135) u dwar dan ma hemm l-ebda dubju li fid-decizjoni ""Attilio Cesareo et vs Anthon Cilia Mallia Vella (P.A. (PS) – 31 ta' annar 2003; A.C. – 3 ta' Marzu 2006) tali klawsoli gew ikkunsidrati bhala li jaqghu taht id-disposizzjonijiet tal- istess Artikolu 26 tal-Kap. 135 tant li inghad li f'dan ir-rigward il-ligi tissanzjona li l-pattijiet ta' dan it-tip f'kuntratt tax-xoghol jkunu jridu jigu approvati minn qabel mid-Direttur tax-Xoghol, u tali klawsola giet ikkunsidrata li tapplika mhux biss wara t-terminazzjoni tax-xoghol izda wkoll waqt li jkun applikabbli l-istess ftehim. Fuq kollox l-Onorabbli Qorti tal-Appell fl-istess decizjoni rriteniet li f'kull kuntratt l-Artikoli 987 u 990 tal-Kap. 16 japplikaw fis-sens li ma jistax ikun hemm kawza llecita u l- kawza hija llecita meta hija projbita mil-ligi jew kuntrarja ghall-eghmil xieraq jew ghall-ordni pubbliku. Inghad li huwa f'dan il-kuntest li l- Artikolu 38 u 26 tal-Kap. 135 kellhom jigu applikati b'dan li ma setghux jigu mposti kondizzjonijiet inqas favorevoli ghall-impjegat jekk mhux bl- awtorizzazzjoni mid-Direttur tax-Xoghol u dan kien japplika kemm ghall- multi imposti waqt id-dekorrenza tal-impjieg u kemm wara b'dan li l- kontraenti huma tenuti li josservaw l-istess u dak li f'dan is-sens huwa kontra l-ligi gie ritenut li huwa kontra l-interess pubbliku, ghaliex ma sarx bl-awtorizzazzjoni tad-Direttur tax-Xoghol, u ghalhekk null u bla effett skond kif ritenut fis-sentenza " aul isani vs Reuben a Abela Gillibrand " (P.A. – 5 ta' Ottubru 1994) (ara wkoll "Brian Richard Brock et vs Alfred Vella Al Nasser" (P.A. (NC) – 31 ta' Ottubru 2003) u " udith Lucchesi nomine vs Rita Griscti et" (A.C.- 3 ta' Dicembru 2004). "Illi la darba l-istess klawsola taqa' fil-parametri tal-Ligi fuq citata u ghalhekk kien hemm bzonn l-awtorizzazzjoni tad-Direttur tax-Xoghol sabiex tigi applikata, awtorizzazzjoni li ma tirrizultax, dan irendi l-istess klawsola kontra l-ligi ghaliex tali gew ritenuti li huma lleciti u kontra public policy u huma regoli li huma in restraint of trade li huma regolati specifikatament fil-ligi u mhux permessibbli jekk mhux bl-approvazzjoni minn qabel tad-Direttur responsabbli ghall-Impjiegi u r-Relazzjonijiet Din il-Qorti filwaqt li tabbraccja l-insenjamenti appena esposti tqis li f'dan il-kaz ukoll, il-klawsola numru 13 tal-kuntratt ta' impieg, ma jirrizultax li giet approvata mid-Direttur tikkozza kontra provvedimenti tal-Artikoli 26 u 38 tal-Kap. 135 tal-Ligijiet ta' Malta u per konsegwenza l-istess klawsola hija illecita. Inkwantu projbita mil-ligi din saret bi ksur tal-Artikolu 990 tal-Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta (Kodici Civili) u konsegwentement ma jista' jkollha ebda effett kif jipprovdi l- Artikolu 987 tal-istess Kap. 16. Isegwi li t-tielet aggravju wkoll jimmerita l-akkoljiment tieghu u ser jigi bla effett, il-konsegwenza hija li l-azzjoni attrici ma setghet qatt tirnexxi proprju peress li hija msejsa interament fuq il-klawsola 13 u kellha ghalhekk tigi michuda fis-shih. wkoll, dan ifisser li m'hemmx htiega li jigu nvestiti l-bqija tal-aggravji tal- Ghaldaqstant ghal dawn ir-ragunijiet kollha, din il-Qorti tiddeciedi illi tiddisponi mill-appell interpost mill-konvenuti appellanti, billi tilqa' l- tirrevoka s-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili tas-26 ta' Settembru, 2013, fl-ismijiet premessi u minflok filwaqt li tilqa' l-ewwel eccezzjoni tal- konvenuti appellanti, tichad it-talbiet attrici bhala nfondati fil-fatt u fid- dritt, ghar-ragunijiet hawn decizi. Minhabba c-cirkostanzi tal-kaz, l-ispejjez tal-kawza in prim istanza jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet, filwaqt li dawk relatati ma' din it-tieni istanza jithallsu kollha mill-atturi appellati in solidum.