FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) MAĠISTRAT DR. MARSE-ANN FARRUGIA LL.D. Seduta tal-Erbgha nhar it-30 ta' Novembru, 2016 Korporazzjoni Enemalta u b'nota tal-10 ta' Settembru 2014, is-socjeta Enemalta p.l.c. assumiet l-atti ta' din il- kawza minflok il-Korporazzjoni Enemalta, u dan ai termini tal-Artikolu 3(2) tal-Kapitolu 536 tal-Ligijiet ta' Malta Charles Boland f'ismu propju u f'isem is-socjeta' C&F Rat l-avviz tal-Korporazzjoni Enemalta fejn talbet li l-konvenuti jiġu kkundannati iħallsuha lis-soċjetà is-somma ta' elfejn, seba' mija u wieħed u sittin Lira (Lm2,761), rapprezentanti bilanċ dovut għall-xogħlijiet biex tiġi stallata sub station sabiex tissuplixxi Portico Buildings, f'Marina Street, L-Għasri, liema xogħlijiet saru fuq talba u inkarigu tal-atturi (recte konvenuti), u dan skond il-kuntratt datat 20 ta' Ġunju 2007 (Dok A), skont it-termini u l-kundizzjonijiet li hemm indikati. Ikkunsidrat: Bl-ispejjez, inkluzi dawk tal-ittra uffiċjali datata 3 ta' Lulju 2003 (Dok B) u bl-imgħaxijiet mid-data tal-ittra uffiċjali, sal-ħlas effettiv kontra l-konvenuti Rat in-nota ta' eccezzjonijiet tal-konvenuti fejn eċċepew: Illi mid-dokumenti stess ipprezentati mis-soċjetà attriċi, l-konvenut Charles Boland proprju mhuwiex il-leġittimu kuntradittur u għaldaqstant għandu jiġi liberat mill- osservanza tal-ġudizzju; Illi t-talba tas-soċjetà attriċi hija preskritta fil-konfront tal-konvenuti; Illi t-talba tas-soċjetà attriċi hija infondata fil-fatt u fid-dritt stante illi l-makkinarju provdut mis-soċjetà attriċi ma kienx dak pattwit; Illi l-ammont mitlub mis-soċjetà attriċi mhuwiex dovut mill-konvenuti stante illi s- soċjetà konvenuta ħallset dik is-somma miftiehma mas-soċjetà attriċi. Semgħet ix-xhieda, rat id-dokumenti u l-atti kollha pprezentati; Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati difensuri tal-partijiet. Il-fatti saljenti li taw lok ghal dawn il-proceduri huma s-segwenti : Wara diversi trattattivi, fl-20 ta' Gunju 1997 giet iffirmata skrittura privata bejn il- korporazzjoni attrici u s-socjeta' konvenuta, fejn il-korporazzjoni attrici obbligat Street, L-Imtarfa' ghal prezz massimu ta' LM 20,105. Fuq l-istess skrittura jinghad dak in- nhar stess, Charles Boland kien hallas depositu ta' LM 10,050 akkont tal-prezz finali.1 Dak iz-zmien, il-fond Portico Buildings, Marina Street, L-Imtarfa' kien proprjeta' tas- socjeta' konvenuta, u sussegwentement gie mikri lid-ditta KPMG.2 Mill-ircevuti ezebiti jirrizulta li s-socjeta' konvenuta hallset is-somma ta' LM10,050 lill-korporazzjoni attrici dak in-nhar tal-ftehim u cioe' fl-20 ta' Gunju 19973 u hallset it-tieni pagament ta' LM8,743 fit-8 ta' Lulju 1998.4 – cioe hallset is-somma totali ta' Il-Korporazzjoni attrici qed tghid li l-ispejjez ghal dawn ix-xogholijiet gew jammontaw ghal ammont ta' LM20,453.00 li minnhom is-socjeta konvenuta hallset LM17,482.00 u ghalhekk is-socjeta konvenuta ghad fadlilha thallas bilanc ta' LM2,761.00. 5 Ir-rendikont ta' kif il-korporazzjoni attrici waslet ghall-kont ta' LM20,453.00 gie ezebit mis-socjeta attrici.6 Il-konvenuti irrifjutaw li jhallsu dan il-bilanc, u ghalhekk giet istitwita l-kawza Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Il-Qorti se tikkunsidra l-eccezzjonijiet tal-konvenuti wahda wahda. 1 Ara Dok A (ftehim bejn Mr Charles Boland (Managing Director – C & F Enterprises Ltd) u Enemalta 2-3 tal-process. 2 Ara l-affidavit ta' Charles Boland a fol. 43 tal-process. 3 Ara l-invoice ddata 20 ta' Gunju 1997 a fol. 98 tal-process. 98 tal-process. 5 Ara fax mibghuta mill-Korporazzjoni konvenuta fis-26 ta' Frar 2003, ezebita bhala Dok CF1 a fol. 45 tal- 22A-23 tal-process. L-Ewwel Eccezzjoni – li l-konvenut Charles Boland mhux il-legittimu kontradittur L-ewwel eccezzjoni tal-konvenuti hi li l-konvenut Charles Boland mhuwiex il-legittimu kontradittur fil-kawza odjerna u ghaldaqstant ghandu jigu lliberat mill-osservanza tal- gudizzju. Il-konvenut Charles Boland huwa direttur tas-socjeta konvenuta.7 Fl-iskrittura privata li saret mal-korporazzjoni attrici fl-20 ta' Gunju 1997, deher "Mr Charles Boland, Managing Director - C&F Enterprises Ltd"8 Ghalkemm il-kliem fl-iskrittura seta' kien aktar felici, fl-opinjoni konsiderata ta' din il-Qorti, f'din l-iskrittura il-konvenut Charles Boland kien qed jidher f'isem u ghan-nom tas-socjeta C&F Enterprises Ltd. Din il-konkluzjoni hija komfortata bil-fatt li l-ircevuta9 li harget il-korporazzjoni attrici dak f'isem C&F Enterprises Ltd., u cioe' f'isem tas-socjeta' konvenuta biss. Sussegwentement fit-8 ta' Lulju 1998 nharget invoice ohra mill-korporazzjoni attrici ghall-ammont ta' LM 8,743 u din l-invojs nharget ukoll f'isem is-socjeta' konvenuta.10 Il-faks datata 26 ta' Frar 2003 mibghuta minn certa Christine Iskander a nom tal-korporazzjoni attrici fejn spjegat ghaliex il-korporazzjoni attrici kienet qed titlob il-hlas tal-ammont pretiz f'dawn il-proceduri kienet indirizzata lil Mr Charles Boland C&F Enterprises Ltd.11 Mis-suespost, il-Qorti hija tal-opinjoni li l-konvenut Charles Boland rnexxielu jipprova sal- grad rikjest fil-kamp civili li hu ma hux il-legittimu kontradittur f'dawn il-proceduri, u konsegwentement se tilliberah mill-osservanza tal-gudizzju. 45 tal-process. 2 tal-process. 9 Ara l-invojs ddatata 20 ta' Gunju 1997 a fol. 98 tal-process. 10 Ara l-invojs ddatata 8 ta' Lulju 1998 a fol. 98 tal-process. 11 Ara l-faks ddatata 26 ta' Frar 2003 mibghuta minn Christine Iskander a fol. 101 tal-process. It-Tieni Eccezzjoni – Il-Preskrizzjoni ai termini tal-Artikolu 2156 tal-Kodici Civili Fin-nota ta' eccezzjonijiet taghha, is-socjeta konvenuta ma indentifikat l-ebda artikolu fuq liema kienet qed tibbaza l-eccezzjoni taghha tal-preskrizzjoni. Din il-Qorti tatha diversi opportunitajiet sabiex taghmel dan, izda wara li nghalqu l-provi, u saret it-trattazzjoni finali quddiem din il-Qorti diversament preseduta, li s-socjeta konvenuta pprezentat nota fejn indikat li skond hi t-talba tal-Korporazzjoni attrici hija preskritta «ai termini tal-Artikolu 2156 tal-Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta» u mill-atti ma jidhirx li din in-nota giet notifikata lill- korporazzjoni attrici. Il-Qorti tosserva li l-Artikolu 2156 ghandu seba' incizi li jikkontemplaw kazijiet differenti fejn il-preskrizzjoni hija ta' hames snin, izda is-socjeta konvenuta ma indikatx taht liema wiehed minn dawn is-sub-incizi qed tibbaza l-eccezzjoni taghha tal-preskrizzjoni. gurisprudenza kostanti tal-Qrati taghna, li l-Qorti m'ghandhix tikkonsidra eccezzjoni tal- preskrizzjoni, fejn ma il-konvenut ma jindikax l-artikolu, u jekk ikun il-kaz is-subinciz, li fuqu tkun qed tigi ibbazata l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni. Fis-sentenza fl-ismijiet Maltacom plc gia Korporazzjoni TeleMalta vs Salina Co. Limited 12 deciza fit-30 ta' Novembru 2004, il-Prim'Awla tal-Qorti Civili irriteniet hekk: "Illi in kwantu ghall-preskrizzjoni kwinkwennali bazata fuq id-dispost tal-Artikolu 2156 il- Qorti tosserva li ma giex specifikat is-sub inciz li fuqu hija bazata l-eccezzjoni. "L-artikolu tal-ligi li l-konvenut seta' kellu fil-forma mentis tieghu fih ben hames incizi distinti, li jipprospettaw l-preskrizzjoni ta' azzjonijiet ghal kollox differenti wahda mill-ohra. skond l-Art.2111 il-Qorti ma tistax ex officio taghti effett ghall-preskrizzjoni jekk din ma tigix eccepita mill-parti interessata; li jfisser li l-qorti ma tistax tissuplixxi ex officio ghan-nuqqas tal-parti u m'ghandhiex ghalhekk tfittex biex tara hijex applikabbli ghall-kaz xi preskrizzjoni partikolari li ma tkunx indikata b'mod car u esplicitu minn min jinvoka" [PA.[PS] Donald Stajic noe vs Joseph Vassallo Gat - 28 ta' Gunju 2003 – vide kazistika citata][sottolinear ta' din il- Illi ghalhekk in bazi ghall-konsiderazzjonijiet premessi l-ewwel eccezzjoni hija insostenibbli." Fid-dawl ta' dan l-insenjament, il-preskrizzjoni eccepita mhix indikata b'mod car u specifiku, u konsegwentement hija insostenibbli. It-Tielet Eccezzjoni – li l-makkinarju provdut mis-socjeta attrici ma kienx dak pattwit Fit-tielet lok, is-socjeta konvenuta qed teccepixxi li l-makkinarju provdut ma kienx dak Jirrizulta mill-provi li wara diversi trattattivi bejn il-partijiet, fis-16 ta' Dicembru 1996, il- korporazzjoni attrici kienet harget stima tax-xogholijiet ghal ammont ta' LM 20,105 - l-istess ammont li l-korporazzjoni attrici u s-socjeta' konvenuta qablu fuqhu fl-iskrittura tal-20 ta' Gunju 1997.13 Il-konvenut Charles Boland jghid li l-iskrittura tal-20 ta' Gunju 1997 saret abbazi ta' din l-ahhar stima.14 Pero, fl-iskrittra tal-20 ta' Gunju 1997, ma taghmel l-ebda riferenza ghall-istima ta' xogholijiet mahruga fis-16 ta' Dicembru 1996, u bl-ebda mod ma jispecifika il-makkinarju li kellu jintuza, l-prezz tal-materjal u makkinarju li kienu se jintuzaw u l-pezz ghal mano attrici ma kinietx qed tintrabat ma x'makkinarju se tuza u l-prezz tal-affarijiet kollha u tal- L-unika limitu li hemm f'din l-iskrittura hu li l-korporazzjoni attrici kellha tonfoq massimu ta' Lm20,105, ghal dan ix-xoghol. Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, l-allegazzjonijiet tas-socjeta konvenuta li l-materjal uzat ma kienx skond dak pattwit fl-istima tas-16 ta' Dicembru 2016, ma jistghux jigu ikkunsidrati. 13 Ara l-istatement tal-Korporazzjoni attrici a fol 99 tal-process. 14 Ara xhieda tal-konvenut Charles Boland a fol. 97 tal-process. Ir-Raba' Eccezzjoni – Il-Pagament ghas-saldu Fir-raba' eccezzjoni taghha, is-socjeta konvenuta teccepixxi li l-ammont mitlub mill- korporazzjoni attrici m'huwiex dovut stante illi s-socjeta konvenuta hallset dik is-somma Fil-25 ta' Frar 2003, il-korporazzjoni attrici harget kont ghax-xogholijiet in kwistjoni indirizzat lid-ditta KPMG, li kienet l-inkwilina tal-fond in kwistjoni, ghal ammont ta' LM20,243.15 Kif diga inghad, fil-ftehim ma hemm l-ebda indikazzjoni tal-ammonti individwali tal-oggetti u s-servizzi li kienu se jigu pprovduti, u lanqas hemm riferenza, diretta jew indiretta lejn l- istima mahruga fis-16 ta' Dicembru 1996. Ghalhekk, din il-Qorti ma tistax tiehu konjizzjoni ta' kwalunkwe allegata diskrepanza bejn l-istima tas-16 ta' Dicembru 1996 u l-kont finali mahrug fil-25 ta' Frar 2003, ghas-semplici raguni li l-istima tal-1996 ma tifformax parti mill- ftehim finali bejn il-kontendenti li sar fl-20 ta' Gunu 1997 – imma kienet biss stima. U jaghmel sens li l-istima ma gietx inkorporata fil-ftehim stante li kif xehed l-Inginier Joseph Ruan-Eiam, li kien involut fil-hdim tal-istima tal-1996, « Qed nigi mitlub nghid sabiex nistax nispjega d-diskrepanza li hemm bejn il-quotation kif ukoll ir-revised bill in konnessjoni ma' ekwipaggament, labour cost u materjal. Ir-raguni ta' dan hija li fil-bidu meta tkun saret il- quotation ma nkunux ezattament nafu xi tkun it-talba li tkun saret mill-klijent u wkoll ma Hafna drabi, l-quotation issir a bazi tal-pjanti Peress li s-substation ma tkunx ghada nbniet s'intendi ma konniex ghadna morna fuq il-post. tkun saret l-istima u meta jkun sar ix-xoghol u ghalhekk ikun hemm varjazzjoni fil- prezzijiet. »16 15Ara l-istatement ddatat 25 ta' Frar 2003 indirizzat lil KPMG a fol. 22A-23 tal-process. 57-58 tal-process. Sat-8 ta' Lulju 1998, is-socjeta' konvenuta hallset l-ammont kumplessiv ta' Lm18,79317 u dan skond l-ircevuti mahrugin mill-korporazzjoni attrici stess. Incidentalment, din il-Qorti ma tistax tifhem kif is-socjeta' konvenuta fl-ittra taghha datata 29 ta' Mejju 2005 tghid li, "...we paid the balance due up to LM 17,482"18 meta huwa evidenti li l-ammont li hallet kien ta' Min-naha l-ohra, kif inhu redatt il-ftehim tal-20 ta' Gunju 1997, din il-Qorti hija tal-opinjoni li l-korporazzjoni attrici ma tistax titlob hlas oghla minn LM20,105, kif pattwit fil-ftehim. Mr. Charles Boland. » (sottolinear ta' din il-Qorti). kieku l-partijiet riedu li l-korporazzjoni attrici tithallas ammont aktar minn Lm20,105.00, jekk tonfoq izjed minn dan l-ammont, dan kienu jghiduh espressament. konvenuta obbligat ruhha biss li thallas kull ammont li l-korporazzjoni attrici tkun nefqet izjed minn Lm10,050.00, l-ammont ta' depositu li sar. Pero, skond il-ftehim, ic-Chairman tal- korporazzjoni attrici huwa biss awtorizzat li wara li jitlestew ix-xogholijiet jiehu minghand is-socjeta attrici is-somma ta' Lm20,105.00 u xejn izjed. Il-konvenut Charles Boland jghid li huwa kkonsidra l-ircevuti li hallas, kienu ghas-saldu, ghaliex kieku is-socjeta attrici ma kinietx ittieh access ghas-sub-station.19 Huwa vera li mill- provi jirrizulta li kienet prassi tal-korporazzjoni konvenuta tixghel is-substation meta jkun 17 Ara l-invoices ddatati 20 ta' Gunju 1997 u 8 ta' Lulju 1998 a fol. 98 tal-process. 46 tal-process. 19 Ara xhieda tal-konvenut Charles Boland a fol. 96 tal-process. thallas il-kont kollu tal-istima20, pero din kienet biss prassi u fil-ftehim de quo ma hemm l- ebda kondizzjoni li s-substation ma tinxteghelx jekk is-socjeta konvenuta ma thallasx il-kont kollu tal-istima. Il-konvenut Charles Boland xehed ukoll li s-socjeta konvenuta kienet hallset lil certu Salvu Meli ghat-trasport u mhux il-korporazzjoni,21 pero ma gab l-ebda forma ta' prova sabiex jissostanzja din l-allegazzjoni. Is-socjeta konvenuta tissottometti wkoll li l-ammont pretiz mill-korporazzjoni attrici mhux dovut ghax l-ammont pretiz jinkludi l-VAT u fid-data li fiha gie iffirmat il-VAT ma kinitx ghadha legalment dovuta. Huwa minnu illi fl-istima tas-16 ta' Dicembru 1996, il- korporazzjoni attrici nizzlet l-ammont ta' Lm2622.34 bhala VAT bir-rata ta' 15%.22 Huwa minnu wkoll li fid-data li fih gie iffirmat il-ftehim, cioe fl-20 ta' Gunju 1997, ma kienx iktar dovut il-VAT. Izda dan hu kollu irrilevanti, ghaliex kif diga inghad il-ftehim ma' jaghmel l- ebda riferenza ghall-istima tal-1996, u jistipula li l-ammont massimu li l-korporazzjoni attrici setghet titlob ghax-xogholijiet kien ta' Lm20,105. Fid-dawl tas-suespost, mill-ammont massimu pattwit fil-ftehim, u cioe l-ammont ta' LM20,105, ghandu jitnaqqas l-ammont ta' LM18,793, gia mhallas mis-socjeta konvenuta, u konsegwentement s-socjeta konvenuta ghad fadlilha thallas lis-socjeta attrici, li fil-mori tal- proceduri assumiet l-atti, l-ammont bilancjali ta' LM1,312. Konkluzjoni Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti : Tilqa l-ewwel eccezzjoni tal-konvenuti u tiddikjara li l-konvenut Charles Boland f'ismu proprju ma hux il-legittimu kontradittur f'dawn il-proceduri, konsegwentement tilliberah mill-osservanza tal-gudizzju; Tichad it-tieni eccezzjoni tas-socjeta konvenuta li t-talba attrici hi preskritta; 21 Ara xhieda tal-konvenut Charles Boland a fol. 96 tal-process. 22 Ara stima tal-korporazzjoni attrici a fol. 99 tal-process. Tichad it-tielet eccezzjoni tas-socjeta konvenuta; Tilqa' in parte r-raba' eccezzjoni tas-socjeta konvenuta, u tilqa' t-talba attrici limitatment ghall-ammont ta' tlett elef u erba' u hamsin Euro (€3,054.00) (ekwivalenti ghas- somma ta' elf, tlett mija u tnax-il Lira Maltija (LM1,312)), u tichadha ghall-kumplament, u tikkundanna lis-socjeta konvenuta thallas din is-somma lis-socjeta attrici - li assumiet l-atti ta' dawn il-proceduri minflok il-korporazzjoni attrici, bl-imghaxijiet mid-data tal-ittra ufficjali datata 3 ta' Lulju 2007 sal-hlas effettiv kontra s-socjeta konvenuta; L-ispejjez tal-konvenut Charles Boland ghandhom jigu subiti mis-socjeta attrici; L-ispejjez l-ohra kollha, inkluzi dawk tal-ittra ufficjali datata 3 ta' Lulju 2007, ghandhom jithallsu kwantu ghal erba' partijiet minn hamsa (4/5) mis-socjeta konvenuta u kwantu ghal parti wahda minn hamsa (1/5) mis-socjeta attrici. Maġistrat Deputat Reġistratur