Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020. Numru 24 Ċitazzjoni numru 1654/01 AF Alison Galea Cavallazzi u b'digriet tal-1 ta' Diċembru, 2006, il-Qorti laqgħet it- talba sabiex kunjom 'Pace' jinbidel f'Agius v. Christopher Cross; Carmel ‘Apap u b'digriet tal-Qorti tal-31 ta' Mejju, 2002 ġiet kjamata fil-kawża s-soċjeta` 'Italmal Machinery Ltd' u b'digriet tal-21 ta' Frar, 2008, il-Qorti laqgħet it-talba għall- intervent fil-kawża tal-Fond tal-Protezzjoni u Kumpens tal-Motor Insurance Bureaux Dan hu każ li fih saru tliet appelli u appell inċidentali minn sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tal-5 ta' Mejju, 2015. Ċiv. Mill-atti jirriżulta li:- Permezz ta' ċitazzjoni ppreżentata fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-16 ta' Diċembru 2001 minn Alison Cross ippremettiet li fis-26 ta' Ottubru 1999 kienet involuta f'inċident tat-traffiku li seħħ f'Mosta Qalet li kienet passiġġiera fil-vettura Austin numru tar- reġistrazzjoni JBA 437 misjuqa mill-konvenut Christopher Cross, liema vettura ħabtet ġo gaffa li kienet wieqfa, proprjeta` tal-konvenut l-ieħor Issostni li fl-imsemmi inċident hija soffriet danni konsistenti f'debilita` permanenti u bħala konsegwenza tal-istess sofriet ukoll spejjeż, telf ta' qligħ u danni oħra. Filwaqt li tagħti t-tort lill- konvenuti jew min minnhom, tgħid li kemm huma kif ukoll is-soċjetajiet ta' assigurazzjoni rispettivi tagħhom, interpellati sabiex jersqu għal- likwidazzjoni tad-danni, baqgħu inadempjenti. Talbet għalhekk lill- '1. tiddeċiedi u tiddikjara li l-konvenuti jew min minnhom huma jew huwa responsabbli għad-danni konsegwenzjali mid-debilità u korriment personali minnhom ikkaġunati lill-attriċi kif premess; "2. tillikwida d-danni kaġunati; "3. tikkundanna u tordna lill-konvenuti jew min minnhom iħallsu d-danni hekk likwidati. "B'riżerva għal kull dritt u azzjoni. "Bl-ispejjeż inkluż dawk tal-ittri uffiċjali tad-29 ta' Settembru 2000 mibgħuta lill-konvenuti kif ukoll lis-soċjetajiet assigurati Gasan Mamo Insurance Agency Limited u Laferla Insurance Agency Limited u bl- imgħax mid-data tal-inċident.' Ċiv. Permezz ta' nota ta' eċċezzjonijiet preżentata fit-23 ta' Novembru 20011 Christopher Cross wieġeb illi l-inċident mertu tal- kawża ġara unikament minħabba traskuraġni possibilment il-konvenut l-ieħor Carmel ‘Apap jew impjegat tiegħu li kien responsabbli għall-fatt li l-gaffa, proprjeta` ta' ‘Apap, tħalliet mitluqa f'nofs ta' triq mingħajr ma ngħata avvertiment lil sewwieqa oħra; Permezz ta' nota ta' eċċezzjonijiet preżentata fil-31 ta' Jannar 2002,2 Carmel ‘Apap wieġeb illi: (i) mhux leġittimu kontradittur u għandu jinħeles mill-osservanza tal-ġudizzju stante li x-xogħlijiet fl- imsemmija triq ma kinux qed isiru minnu personalment iżda mis- soċjetà Italmal Machinery Limited bl-inġenji tagħha stess; (ii) mingħajr preġudizzju, it-talbiet attriċi fil-konfront tiegħu huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li l-inċident ġara unikament tort tal-konvenut l-ieħor Christopher Cross; u (iii) għalhekk huwa mhux responsabbli għad- danni allegatament sofferti mill-attriċi; Waqt is-seduta tal-31 ta' Mejju 2002,3 il-Qorti laqgħet it- talba għall-kjamat fil-kawża tas-soċjeta` Italmal Machinery Ltd; Ċiv. Permezz ta' nota tal-eċċezzjonijiet preżentata fl-14 ta' Jannar 2003,4 is-soċjeta` kjamata fil-kawża Italmal Machinery Ltd wieġbet illi: (i) it-talbiet tal-attriċi huma preskritti a tenur tal-Artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili; (ii) mingħajr preġudizzju, it-talbiet attriċi huma infondati fil-fatt u fid-dritt peress li l-inċident ġara unikament tort tal- konvenut Christopher Cross; u li (iii) hija mhijiex responsabbli għad- danni allegatament sofferti mill-attriċi; Permezz ta' digriet mogħti fl-1 ta' Diċembru 2006, il-Qorti laqgħet it-talba tal-attriċi sabiex tordna korrezzjoni fl-atti billi kull fejn jirriżulta l-kunjom tagħha 'Pace' jinbidel f''Agius' għaliex kienet iżżewwġet u ħadet kunjom żewġha;5 Fil-21 ta' Frar, 2008 il-Qorti laqgħet it-talba6 li saritilha fit-8 ta' Frar, 2008 mill-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens u tal-Motor sabiex, mingħajr ebda ammissjoni ta' responsabbilita` in konnessjoni mal-inċident in kwistjoni, jiġi awtorizzat jintervjeni f'din il-kawża in statu et terminis abbażi tal-fatt li l-attriċi tatu avviż tal-proċeduri odjerni inkwantu jirrigwarda r-responsabbilta` li jista' jkollu l-proprjetarju tal-gaffa Carmel ‘Apap; Ċiv. Permezz ta' sentenza mogħtija fil-5 ta' Mejju 2015, il- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili ddeċidiet billi: 'filwaqt li tichad l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni, tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-konvenuti u tas-socjetà kjamata fil-kawza, tilqa' t-talbiet ta' Alison Galea Cavallazzi mizzewga Agius fis-sens li tiddikjara li l-konvenuti kollha huma responsabbli ghad-danni kawzati lil Alison Cross fl-incident tas- 26 ta' Ottubru 1999 in kwantu ghal kwart Christopher Cross u tlett kwarti Carmel ‘Apap u ItalMal Machinery Limited; tillikwida d-danni fl- ammont ta' €22,533.43 (tnejn u ghoxrin elf hames mija u tlieta u tletin tlieta u erbghin centezmu) ekwivalenti ghal Lm9671; Ewro u tikkundanna ta' €22,533.43 (tnejn u ghoxrin elf hames mija u tlieta u tletin Ewro u tlieta u erbghin centezmu) jithallas minn Christopher Cross u tlett kwarti in solidum minn Carmel ‘Apap u Italmal Machinery Limited. "L-ispejjez u imghaxijiet kif mitluba kif ukoll l-ispejjez tal-kawza ukoll ghandhom jithallsu mill-konvenuti u l-kjamata fil-kawza fl-istess kwoti.' lill-konvenuti Mis-sentenza tal-ewwel Qorti ġew preżentati tliet appelli:- appell mill-konvenut Carmel ‘Apap u tal-kjamata fil- kawża Italmal Machinery Ltd li ħassewhom aggravati minn dik il-parti tas-sentenza appellata fejn ġew misjuba responsabbli għall-akkadut u kkundannati jħallsu 3⁄4 tad-danni subiti mill-appellata Alison Cross. Jilmentaw minn applikazzjoni skorretta tal-liġi u nuqqas ta' apprezzament tal-provi. Is-soċjeta` waħedha tilmenta wkoll minn dik il-parti tad-deċiżjoni appellata fejn ġiet miċħuda l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni a tenur tal-Artikolu 2153 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; Ċiv. appell mill-konvenut Tabone Cross minn dik il-parti tad-deċiżjoni appellata fejn ġie deċiż li l-imgħaxijiet fuq id-danni għandhom jitħallsu mid-data tal-inċident. Jilmenta li l-imgħax għandu jiddekorri iżda mid-data meta jkun hemm res judicata in linea mal- prinċipju Għal dak jirrigwarda responsabbilta` għall-inċident u danni, iddikjara li l-Qorti għandha tikkonferma dik il-parti tas-sentenza tal-ewwel Qorti. ieħor mill-intervenut fil-kawża l-Fond għall- Protezzjoni u Kumpens u l-Motor Insurers' Bureau aggravat bis- l-inċident mertu tal-kawża kien responsabbli għalih unikament Christopher Cross u l-ewwel Qorti kienet żbaljata meta attribwitlu biss 1⁄4 mill-ħtija u 3⁄4 lill-konvenuti l-oħra Carmel ‘Apap u mingħajr preġudizzju, jekk l-ewwel aggravju ma jiġix milqugħ, il-mod kif attribwiet il-ħtija l-ewwel Qorti huwa f'kull każ żbaljat inkwantu l-konvenut Christopher Cross għandu jassumi ħafna aktar minn kwart tal-ħtija; segwenti: l-ewwel Qorti addottat multiplier ferm għola minn dak li Ċiv. kellu jiġi applikat; u legalment żbaljata meta akkordat l-imgħaxijiet legali mid-data ta' l-inċident billi f'kawżi ta' din ix-xorta, fejn danni jridu jiġu likwidati, l-imgħaxijiet jibdew jiddekorru mid-data tas-sentenza tal-ewwel Qorti. l-attriċi appellata wieġbet għal dawn ippreżentat appell inċidentali sabiex 'iżżomm miftuħa l-proċedura attiva minnha istitwita kontra l-konvenuti kollha. L-appell inċidentali qiegħed isir kontra l-erba' konvenuti, minħabba l-possibilità li potenzjalment jista' jkun hemm res judicata fil-konfront ta' xi uħud jekk is-sentenza tkun varjata Issostni li 'l-konvenuti kollha u l-intervenjent għandhom jiġu kkundannati in solidum għar-responsabilità jew min minnhom, u tafda ruħha fis-sapienti ġudizzju ta' din il-Qorti kwantu għar- responsabilità u likwidazzjoni ta' danni.' Il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens u l-Motor Insurers' Bureau wieġbu li l-appell inċidentali tal-attriċi għandu jiġi miċħud kemm għaliex Tabone Cross huwa unikament responsabbli għall-inċident, kif ukoll inkwantu l-Fond, bħala intervenut fil-kawża, ma jista' qatt jiġi kkundannat billi mhux meqjus parti fil-kawża u t-talbiet attriċi mhux diretti kontrih. Ċiv. Il-kawża titratta dwar inċident tat-traffiku li seħħ fis-26 ta' Ottubru L-attriċi kienet passiġġiera fil-vettura Austin JBA 437 li kienet qiegħda tinstaq mill-għarus tagħha, il-konvenut Christopher Cross, fid-direzzjoni ta' Ir-Rabat (Għawdex). Dakinhar kien hemm iċ-ċpar u l-art L-inċident seħħ filgħaxija. Fit-triq kien hemm barrier tal- ħadid u warajha gaffa li kienet ipparkjata. Irriżulta li l-gaffa waqt li kienet qiegħda tintuża iktar qabel dakinhar, żviluppat ħsarat fl-ignition u dan wassal lill-konvenut Carmel ‘Apap sabiex iħalliha hemm għal-lejl. vettura li kien qiegħed isuq Agius ħabtet fil-barrier u wara fil-banju tal- Il-vettura sofriet ħsarat varji fuq quddiem u inkiser il-windscreen. L-attriċi weġgħet u sofriet debilita` permanenti. Fil-ġurnata tal-inċident l- attriċi kien għad għandha dsatax-il sena. Konsiderazzjoni. L-Eċċezzjoni li l-azzjoni hi preskritta kontra l-kumpanija Italmal L-Artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi:- Ċiv. 'l-azzjoni għall-ħlas preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn'. tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi Dwar din l-eċċezzjoni, l-ewwel Qorti qalet: 'Is-socjetà Italmal Machinery tecepixxi li l-preskrizzjoni a tenur tal-Art. Jirrizulta f'dan il-kuntest illi l-proceduri odjerni gew intavolati fis-16 ta' Ottubru 2001. L-incident mertu ta' dawn il-proceduri kien sehh fis-26 ta' Ottubru 1999. Ghalkemm is-socjetà ressqet nota tal-eccezzjonijiet taghha fl-14 ta' Jannar 2003, ma jirrizulta minn ebda dokument fl-atti ebda data jew riferta jew xi prova xort'ohra li turi meta effettivament giet notifikata s-socjetà. Fin-nuqqas ta' din il-prova, l- eccezzjoni qeghda tigi michuda.' Il-kjamata in kawża targumenta iżda li skont l-Artikolu 2137 is- sentejn li għalihom jirreferi l-Artikolu 2153 jibdew jiddekorru 'minn dak in- nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies ta' l- tal-kondizzjoni tal-persuna lilha din l-azzjoni Tikkontendi għalhekk li l-azzjoni setgħet tiġi eżerċitata mill-mument tal- akkadut, ossija, mis-26 ta' Ottubru 1999. L-attriċi talbet il-kjamat in kawża ta' Italmal Machinery Ltd fil-31 ta' Mejju 2002 għaliex issostni li kien biss wara l-preżentata tal-eċċezzjonijiet tal-appellant Carmel ‘Apap (31 ta' Jannar 2002) li saret taf li x-xogħlijiet kienu qegħdin isiru minn dik il-kumpanija, kif ikkonfermat wara mill-Kunsill Il-kjamata in kawża ssostni li kif jirriżulta mill-premessi taċ- ċitazzjoni stess, l-attriċi kienet diġa` interpellata mill-kumpanija ta' Ċiv. assikurazzjoni (GasanMamo) li tkopri l-gaffa, u dan permezz ta' ittra uffiċjali tad-29 ta' Settembru 2000. F'dan is-sens tirreferi għall-paġna 100 tal-proċess. Tgħid inoltre li ma kien hemm l-ebda raġuni li żammitha milli tagħmel il-verifiki meħtieġa mal-Kunsill Lokali. Tikkonkludi għalhekk li mid-data tal-inċident sas-seduta tal-31 ta' Mejju 2002 meta talbet il- kjamata in kawża tagħha, kienu diġa` għaddew is-sentejn permessi mil- liġi. L-attriċi wieġbet illi Italmal Machinery Limited ġiet kjamata fil- kawża immedjatament malli ġiet a konjizzjoni tagħha n-nota ta' eċċezzjonijiet preżentata minn Carmel ‘Apap. Inoltre, il-kjamata fil- kawża saret fi proċeduri li kienu diġa bdew qabel għaddew sentejn mid- data tal-inċident. 77 et seq., il-konvenut Dimech tniżżel bħala sid il-gaffa. PS 201 Sandro Vella Degiorgio xehed li wara l-inċident kienu bagħtu għal Dimech u kellmuh l-Għassa, u ma qallux li l-gaffa kienet proprjeta` ta' kumpanija.8 Fir-rapport tal-Pulizija tniżżel li sid il-gaffa stqarr is-segwenti: Ċiv. Tagħrif li jagħti wieħed x'jifhem li Dimech kien sid il-gaffa. Saħansitra fis-sit fejn seħħ l-inċident kienu qegħdin jaħdmu miegħu Meta xehed qal, 'jiena ħadt il-kuntratt' u 'l-Bob Cat tiegħi'. Jidher li l-attriċi appellata straħet fuq ir-rapport tal-Pulizija u sejħet lil Carmel ‘Apap flimkien max-xufier li kienet riekba fiha. Jibqa' l-fatt li l-kumpanija ġiet imsejħa fil-kawża wara li kien diġa` għadda t-terminu ta' preskrizzjoni. L-inċident seħħ fis-26 ta' Ottubru 1999, u l-kumpanija Italmal Machinery Limited saret fil-kawża permezz ta' digriet mogħti fis-seduta tal-31 ta' Mejju 2002.10 Irrispettivament kinitx taf min hu s-sid tal-gaffa, il-preskrizzjoni xorta bdiet tgħaddi. l-attriċi kellha altru milli biżżejjed żmien sabiex qabel tippreżenta l-kawża, tagħmel il-verifiki li kien hemm bżonn sabiex taċċerta ruħha li t-tagħrif kien korrett dwar il-persuni li kienu l-leġittimi kontraditturi. Għaldaqstant, tilqa' l-ewwel aggravju. Ir-Responsabbilita` għall-inċident tat-traffiku u t-tqassim ta' ħtija. Dwar id-dinamika tal-inċident u l-attribuzzjoni tat-tort għall-istess l-ewwel Qorti qalet: Ċiv. ta' cpar. 'Fil-kaz in ezami jirrizulta li s-sitwazzjoni atmosferika fil-mument tal- incident kienet wahda tal-ufficcju meterologiku jikkonferma dan u jzid li l-vizibilità f'dawk il-hinijiet kienet ta' mitt metru. (ara xhieda a fol. PS 4207 Justin Brignone li kien wiehed mill- ufficcjali tal-Pulizija li marru fuq il-post ukoll jghid li "bqajt impressjonat bl-icpar qawwija li kien hemm". Isemmi inoltre vizwali ta' 40 jew 50 metru (ara xhieda a fol. L-istess pulizija jikkonfermaw illi, ghalkemm fuq il-post huma kkostataw li kien hemm crash barrier imwaqqa', ma sab ebda dwal "warning lights" fuq il-post (ara wkoll xhieda ta' PS 303 Sandro Vella Degiorgio a fol. Il-pulizija kkonfermaw ukoll brakemarks friski ta' bejn 8 u 10 metri. "F'dawn ic-cirkostanzi l-Qorti ma tqis li s-sewwieq ghandu jigi mehlus ghal kollox minn kull htija ghall-akkadut. Din il-Qorti tqis li c-cirkostanzi skabruzi li kien qieghed isuq fihom, b'vizibilità daqshekk ristretta minhabba c-cpar, messhom wassluh biex isuq b'velocità ridottissima. Ma jidhirx li ghamel hekk. Kieku ma kienx jahbat mal-barrier u jibqa' diehel gol-gaffa b'daqshekk qawwa. Anki kieku l-gaffa kellha quddiemha barrier imwaqqa' digà, sewwieq b'velocità baxxa, kif rikjest mill-atmosfera, kien jieqaf xi ftit mal-barrier anki jekk mhux ghal kollox. Mhux talli l-vettura ma waqfitx mal-barrier talli baqghet diehla fil-gaffa b'qawwa li rrizultat fi hsarat enormi fl-istess karozza. Christopher Cross jixhed "Il-hsara fil-karozza tieghu kienet gravi tant li fil-fatt il-karozza kelli niskreppja (sic)." (fol. "Il-Qorti tghaddi ghalhekk biex tqis x'sehem kellhom fl-akkadut iz-zewg konvenuti l-ohra… "Jirrizulta li Carmel ‘Apap kien inkarigat mix-xoghlijiet in kwistjoni. Jirrizulta li huwa direttur tas-socjetà li nghatat il-kuntratt mill-Kunsill Lokali tal-Iklin. Huwa wkoll impjegat mal-istess socjetà u dak in-nhar kien huwa stess li kien qieghed ihaddem il-gaffa. Huwa jghid illi l-gaffa kienet zviluppat xi hsara u ghalhekk thalliet ipparkjata fid-dahla tal-bus shelter. Jghid ukoll illi halla fl-inhawi diversi barriers u anki dwal (fol. Din il-Qorti ma tqisx il-verzjoni ta' Carmel ‘Apap verosimili. kontradetta kemm mill-iskizz redatt mill-investigaturi li juri l-gaffa fil- karreggjata, kif ukoll mix-xhieda li taw quddiem il-Qorti l-istess pulizija fejn dawn ikkonfermaw in-nuqqas kemm ta' barriers ohra ghajr dak l- imwaqqa', kif ukoll ta' dwal senjaletici. Fic-cirkostanzi, ghaldaqstant il- Qorti tqis li r-responsabbilità ghall-incident taqa' fuq kemm is-socjetà Italmal li kienet responsabbli mix-xogholijiet bhala l-kuntrattur tal- Kunsill Lokali, kif ukoll fuq Carmel ‘Apap personalment li halla l-gaffa pparkjata minghajr ma ha l-prekawzjonijiet kollha mehtiega biex jevita incidenti fi triq importanti bhalma fil-fatt hija Mosta Road, Xlendi, Il-Munxar. kollu il-Qorti tasal ghall-fehma li l-gaffa kif imhollija kienet il-kawza prossima tal-incident, u ta' dan jahtu kemm Carmelo ‘Apap kif ukoll is-socjetà li timpjegah. Ċiv. "In konkluzjoni ghalhekk il-Qorti tqis li t-tort ghall-akkadut ghandu jigi sopportat in kwantu ghal kwart minn Christopher Cross u tlett kwarti mill-konvenuti l-ohra.' Fir-rikors tal-appell tagħhom, l-appellanti ‘Apap et jilmentaw li l- ewwel Qorti żbaljat fl-apprezzament tal-provi. Isostnu li x'aktarx dak li ġara kien li x-xufier għafas il-brake ma' l-impatt mal-barrier li kienet kważi 11-il metru quddiem il-gaffa, iżda tant kien għaddej b'veloċita` li wara li tkaxkar għal 10.8 metri waqaf mal-gaffa u bl-impatt sposta minn kif kienet parkeġġata u daret u ħarġet 1.8 metri l-barra minn quddiem. li s-sewwieq Tabone Cross ma kienx qiegħed iżomm a proper lookout għaliex fil-kondizzjonijiet tat-temp, li kienu jirrikjedu sewqan b'aktar kawtela u prudenza minn dik ordinarjament rikjesta, irriżulta kien għaddej b'veloċita` eċċessiva u għalhekk meta ħabat fil-barrier ma kellux ċans jieqaf u spiċċa fil-gaffa. Għalhekk it-tort tal-akkadut huwa imputabbli Permezz tal-appell tiegħu, il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens u l-Motor Insurers' Bureau wkoll ilmenta dwar il-ħtija għall-inċident. li l-inċident mertu tal-kawża seħħ unikament tort ta' Christopher Cross. Fond jirreferi wkoll għall-fatt li Christopher Cross ħalla brake marks ta' għaxar metri li jindikaw: (i) li kien qiegħed isuq b'mod eċċessiv fiċ- ċirkostanzi; u (ii) li l-gaffa kienet viżibbli għalih mill-mument li għafas il- brake 10 metri qabel l-impatt b'dan illi l-inċident seta' jiġi evitat kieku kien qed isuq b'anqas veloċita` u kieku kellu proper lookout. Kienet għalhekk Ċiv. Mejju 1986. in-negliġenza tal-konvenut Agius il-kawża prossima tal-inċident. konsegwentement isostni li l-Qorti naqset milli ssegwi l-prinċipji enunċjati minn din il-Qorti fil-kawża James Ferencevic v. Alfred Calleja Palmier dakin fil-21 ta' B'riferenza għall-imsemmija sentenza l-qorti tosserva li kull każ għandu ċ-ċirkostanzi partikolari tiegħu. Ma jfissirx li dak li ntqal fl- imsemmija sentenza għandu japplika għal dan il-każ. Din il-Qorti rat illi skont ir-rapport tal-inċident tal-Pulizija, ir-road and weather conditions meta seħħ l-inċident in kwisjtoni fis-26 ta' Ottubru 1999 fl-22:15, kienu s-segwenti:- Fl-ewwel lok, huwa ta' riljev l-fatt li t-triq fejn seħħ l-inċident hija dritta u l-punt fejn ġara l-inċident ma kienx eżatt wara xi liwja. Għalhekk, kieku s-sewwieq Christopher Cross kien verament qiegħed isuq b'veloċita` raġjonevoli li tippermettilu jżomm proper lookout, għajr ċirkostanzi eċċezzjonali, ma kellux għalfejn ma jarax il-gaffa in kwistjoni. Dwar il-kondizzjonijiet atmosferiċi, il-konvenut Cross jikkontendi li kien hemm ċpar qawwi. Jgħid li kellu visibilita` għal distanza bejn il- Ċiv. pedana tax-xhud u l-Imħallef bilqegħda fl-awla.11 Minkejja dan kompla jsuq għaliex ried jasal id-dar peress li l-għada kien xogħol. Porter, ir-rappreżentant tal-uffiċċju meteroloġiku, ukoll ikkonferma li kien ċpar pero` l-istatistiċi minnu ppreżentati jirreferu għal readings li ttieħdu f'Ħal Gwardamanga, Tal-Pieta'.12 PS6612 Justin Brignone,13 li mar fuq is-sit immedjatament malli sar jaf bl-inċident, jgħid li kien iċ-ċpar iżda kkalkola li d-distanza viżwali kienet ta' bejn 40 u ħamsin metru. Il-Qorti tinnota li fir-ritratt immarkat 'AB15' a fol. 48, li ġie meħud minn ġurnalist meta l-ambulanza kienet għada fuq is-sit u għalhekk ma kienx ħafna wara li seħħ l-inċident, jidher sew il-Pulizija quddiem il-vettura tas-sewwieq, id-driver u persuna oħra fl-ambulanza wara l-vettura tas- sewwieq u sitt min-nies oħra ħdejn il-gaffa aktar l-isfel fit-triq. Fil-bogħod jidhru nies oħra, għalkemm mhux daqstant ċari u jidher ukoll fanal mixgħul mal-faċċata ftit aktar 'il fuq. Ir-ritratt immarkat 'AB14', meħud meta l-attriċi kienet qed tingħata assistenza medika fil-vettura tal- konvenut Agius huwa wkoll ċar. Il-verżjoni tal-PS1131 Justin Brignone tirriżulta għalhekk l-aktar waħda verosimili, ossija, li l-kondizzjoni attmosferika kienet tippermetti distanza viżwali ta' bejn 40 u 50 metru. Ċiv. Rigward il-veloċita` li kien għaddej biha, il-konvenut Agius jgħid fiċ-ċpar niżel għall-veloċita` ta' 20 kilometru fis-siegħa14 u jiċħad li qabel l-impatt huwa għafas il-brake. Din il-Qorti hija iżda tal-fehma li, irrispettivament jekk il-brakemark li kien hemm kienx tal-vettura tal- konvenut Agius jew le, il-verżjoni ta' dan tal-aħħar tikkozza mal-ammont ta' ħsara li ġarrbet il-vettura minnu misjuqa. Dan aktar u aktar meta jitqies illi l-konvenut Agius ħabat ma' gaffa li kienet wieqfa u qabilha ħabat ukoll ma' barrier li spiċċat ma' l-art. Min-naħa l-oħra l-konvenut Carmel ‘Apap xehed15 li huwa kellu l-permessi mir-Roads Department u mill-Pulizija biex jagħmel xogħlijiet fit-triq in kwistjoni u l-parti relattiva kienet magħluqa bil-barriers bil-fanali ġo fihom skont skizz minnu ppreżentat a fol. Jgħid li hu u wliedu kienu jdumu jaħdmu fuq is-sit sat-tmienja ta' filgħaxija imma dakinhar tal- inċident il-gaffa kellha l-ħsara u ħalliha pparkjata f'post fid-daħla. Jikkontendi li din ħarġet il-barra bid-daqqa tal-impatt. In kontro-eżami xehed ukoll li l-gaffa kellha ħsara fl-istarter pero` sa filgħodu kien irranġaha. Jgħid li l-gaffa kienet qiegħda tintuża filata aktar baxx mil-livell tal-bankina u għalhekk biex il-karozza spiċċat fil-banju tagħha kellha l- ewwelnett tinżel filata. Żied ukoll li quddiem il-gaffa kien hemm barrier bid-dawl jixgħel iżda l-lampa nkisret bl-impatt. Ċiv. PS 201 Sandro Vella Degiorgio kkonferma li żgur ma kienx hemm warning lights fuq il-post u l-gaffa ma kellhiex liċenzja biex taħdem fit-triq tant li kienu ħarġu akkużi kontra l-konvenut Dimech għal dan.16 PS1131 ikkonferma wkoll li ma sabu l-ebda flashing light fuq is-sit iżda biss crash Il-verżjoni ta' Dimech ma tistax titwemmen. Jekk il-gaffa ġratilha l-ħsara, probabbilment tħalliet fejn waqfet. Ma jitwemminx li l-gaffa li tidher fir-ritratt AB15 meta paragunat mad-daqs tal-vettura ta' Agius, mal-impatt inqalgħet minn postha. Dimech xehed li l-gaffa kienet ipparkjata fil-bus bay. Għar-raġuni li ngħatat, dik il-verżjoni ma tistax titwemmen. L-iskizz tal-pulizija17 jgiddeb il-verżjoni ta' Dimech (ara fdalijiet tal-ħġieġ fit-triq mal- Mhuwiex importanti jekk il-gaffa kinitx dritta jew skuntrata qabel seħħ l-inċident. Pero` l-Qorti m'għandha l-ebda dubju li l-gaffa kienet ipparkjata fit-triq. Dik kienet ir-raġuni għalfejn kien hemm barrier tal-ħadid fit-triq, ftit iktar 'il quddiem mill-gaffa. Dimech xehed li fit-triq kien għamel il-barriers. immarkahom bil-kulur roża fl-iskizz li għamel a fol. Pero` mill- Ċiv. iskizz tal-pulizija jirriżulta li kien hemm barrier tal-ħadid wieħed biss. L-istess mid-depozizzjoni tal-pulizija li investigaw l-inċident. Mhemmx dubju li l-vettura ta' Agius ħabtet l-ewwel mal-barrier tal-ħadid (ara ritratt Dok. Pero` evidenti li l-ħsara estensiva li sofriet il-vettura ta' Agius kien riżultat li baqgħet dieħla fil-parti ta' quddiem tal-gaffa. Il-parti li Dimech jirreferi għaliha bħala l-banju. L-iskizz tal-pulizija juri biċ-ċar li l-gaffa tħalliet fit-triq u mhux fil- Dan apparti li jekk hu veru li l-gaffa kienet ipparkjata fil-bus bay, Dimech ma spjegax għalfejn poġġa l-barriers fit-triq (murija bir- roża fl-iskizz li għamel a fol. Fir-realta` jekk kien hekk kien ifisser li poġġa ostakoli fit-triq li ma kienx hemm bżonn għaliex skont il-verżjoni li ta u l-iskizz li ppreżenta, il-gaffa kienet ipparkjata fil-bus Dimech xehed li kien hemm fanal imwaħħal mal-barrier li spiċċa taħt il-gaffa. Il-Qorti ma tarax kif dan kien possibbli meta tikkonsidra li l-banju tal-gaffa kien qiegħed imiss ma' l-art (ara ritratt Inoltre, PS 201 Sandro Vella Degiorgio xehed, ".… Dwal żgur kienx hemm għax dan għamilna nota fir-rapport li aħna ma sibniex dwal bħala warning lights fuq il-post".18 L-istess xehed PS6612 Justin Brignone, "..… aħna kull ma sibna fuq il-post kien crash barrier Ċiv. imwaqqa'.......".19 Irriżulta wkoll li fil-ħin li seħħ l-inċident, kien iċ-ċpar. "Kif għidt iċ-ċpar kien qawwi pero' jekk wieħed isuq normali aħna stajna meta wasalna fuq il-post naraw il-gaffa u9 nieħdu l-prekawzjonijiet naħseb li d-distanza ta' viżwali kienet 40 u 50 metru jiġifieri, jekk wieħed isuq b'mod normali jkollu pre-avviż ta' gaff għal distanza ta' bejn 40 u 50 metru". Inoltre l-art kienet imxarrba (fir-rapport tal-pulizija d-deskrizzjoni li ngħatat hi, slippery).21 L-attriċi xehdet:22 "L-għarus tiegħi kellu d-dawl mixgħul fil-vettura tiegħu pero' peress illi ma kienx hemm dawl fit-triq u kien iċ-ċpar ma stajna naraw kważi xejn..… "L-iċpar iktar ma kien igħaddi ż-żmien iktar beda jiżdied u kif wasalna ħdejn iċ-ċimiterju ta' Santa Luċija, Ta' Kerċem tista' tgħid ma bdejn naraw xejn. Tant kien hemm ċpar li lill-għarus għidtlu biex għada joqħgod attent u jsuq bil- mod għax probabbli kien isib ukoll ħafna ċpar". Mill-istess depozizzjoni hu evidenti li l-ewwel mument li l-attriċi indunat li ġara xi ħaġa kien mal-impatt. xehed, "Wara li qbiżna ċ-ċimiterju, qisna ħassejt li ħbatna ma' xi ħaġa Kompla jixhed li kien jikkalkola li qabel l-inċident kien qiegħed isuq bi speed ta' bejn 25 jew 30 kilometru fis-siegħa. Verżjoni li Ċiv. daqqa. Kompla jgħid:23 Jekk hu hekk ma kienx jinduna bl-inċident biss mad- "Kieku ma kienx hemm ċpar u l-viżwali kienet tajba, jiena ovvjament kont naraha l-gaffa pero' biex niskapulha inkun irrid noħroġ 'il barra w forsi nirfes ukoll line tan-nofs...… "Meta konna wasalna ħdejn iċ-ċimiterju ta' Santa Luċija, Ta' Kerċem minħabba ċ-ċpar qawwi ma konniex qed naraw fit-tul, qisni d-distanza li tagħha kelli l- viżwali kienu bejn minn fejn qiegħed jiena nixhed fuq il-pedana fl-Awla 16 sa fejn qiegħed l-Imħallef li qiegħed imexxi din is-seduta". Saħansitra qal li l-viżwali kienet ridotta għal bejn żewġ metri u nofs u tliet metri. Minn dawn il-kliem il-Qorti m'għandha l-ebda dubju li Agius kien qiegħed isuq b'veloċita` li ma kinitx flokha għall-kondizzjoni tat-triq u ċpar qawwi li kien hemm. Evidentement għandu tort ukoll għall-inċident għaliex probabbilment kien qiegħed isuq b'veloċita` li ma ppermettitlux jara dak li kien hemm quddiemu u għalhekk poġġa lilu nnifsu f'sitwazzjoni fejn ma setax jieħu evasive action. Il-ħsarat li kien hemm fil-parti ta' quddiemu kienu varji u fihom infushom huma prova li l-impatt kien Saħansitra inkiser ukoll il-windscreen u Agius xehed li l-vettura Għalkemm l-appellanti Carmel ‘Apap, Italmal Machinery Ltd u l- Fond argumentaw li Christopher Cross kellu iktar ħtija, din il-Qorti ma Dimech ħalla gaffa ipparkjata fit-triq b'sempliċi barrier tal-ħadid Ċiv. Il-provi independenti jindikaw li ma kienx hemm dawl imwaħħal mal-barrier li seta' jagħti pre-avviż lix-xufiera dwar il-preżenza ta' oġġett. Għal Agius ma kienx prevedibbli li f'triq prinċipal bħal dik ser ikun hemm gaffa mitluqa fit-triq mingħajr ebda senjaletika. Wieħed jippreżumi li fit-triq mhemmx ostakoli, u jekk hemm ikun hemm warning signals ċari u adegwati li jkunu metri 'l bogħod mill-ostakolu. Il-preżenza tal-gaffa fit-triq ma jistax jiġi kkonsidrat li kien raġonevoli. każ fejn il-gaffa waqfet u kellha tibqa' fit-triq temporanjament minħabba ħsarat sakemm Dimech irranġa l-ħsara. Il-konvenut Dimech qabad u ddeċieda li għandu jħalliha fit-triq matul il-lejl mingħajr ebda prekawzjonijiet. B'dak li għamel poġġa lill-utenti ta' dik it-triq, f'periklu ċar Apparti n-negligenza ta' Dimech li telaq il-gaffa fit-triq, lanqas ma kellu d-diċenza li jieħu l-miżuri ta' prekawzjoni sabiex inaqqas il- periklu lit-traffiku ġej mid-direzzjoni tal-Mosta. Dak li għamel Dimech żgur li mhuwiex l-aġir responsabbli li persuna raġonevoli kienet tagħmel fiċ- ċirkostanzi li sab ruħu fihom. Il-gaffa kienet qiegħda tokkupa parti sostanzjali tat-triq. Kellu jkun ovvju għal Dimech li jħalli l-gaffa fit-triq matul il-lejl mingħajr ebda warning signals adegwati, kien periklu għax- Il-fatt li mhemmx provi li seħħew inċidenti oħra, mhijiex prova li ma kienx hemm periklu. Dimech kellu d-dmir li qabel telaq minn fuq il-post ineħħi l-gaffa Dimech ma ta l-ebda raġuni li tista' tiġġustifika għalfejn ħalla l- Ċiv. gaffa fit-triq. Il-fatt li l-gaffa żviluppat ħsara ma kienx jiġġustifika li jħalliha hemm għal-lejl. Kellu anzi d-dmir li qabel jitlaq ineħħiha mit-triq, fejn ovvjament kienet qiegħda tostakola t-traffiku. Min-naħa l-oħra Dimech għamel ħiltu sabiex ipinġi sitwazzjoni li mhijiex il-verita` billi qal li l-gaffa kienet ipparkjata fil-bus bay. Il-provi juru li l-gaffa tħalliet mitluqa fit-triq. Gaffa li jirriżulta li lanqas ma kellha liċenzja sabiex tkun fit-triq. li pulizija li investiga l-każ qal li jikkalkola li l-viżwali kienet bejn 40 u 50 metru, pero` mhux magħruf x'kienet il-viżwali fil-ħin meta seħħ l-inċident. Il-pulizija xehed dak li ra meta wasal fil-post tal-inċident. Ovvjament l-ispeed tal-vettura li kien qiegħed isuq Agius, iwassal ukoll għar-responsabbilta`. Il-Qorti taqbel mal-mod kif l-ewwel Qorti qasmet ir-responsabbilta` għall-inċident in kwistjoni. Għal dik li hi responsabbilta` għall-inċident, l-attriċi tippretendi li hemm solidarjeta`. L-ewwel Qorti ddeċidiet li kwart mid-danni li llikwidat għandhom jitħallsu mill-konvenut Agius filwaqt li tlett kwarti mid-danni għandhom jitħallsu solidalment mill-konvenut ‘Apap u l-imsejħa fil- kawża Italmal Machinery Limited. F'din is-sentenza l-qorti diġa` ddeċidiet li l-azzjoni kontra Italmal Machinery Limited hi preskritta. Bejn iż-żewġ konvenuti l-oħra mhemmx solidarjeta` għaliex ġiet stabbilita l-parti tal- ħsara li kull wieħed minnhom għandu jagħmel tajjeb għalihom, apparti li l-provi ma jirriżultax li l-imsemmija konvenuti aġixxew dolożament. Fiċ- Ċiv. ċirkostanzi mhemmx solidarjeta` bejn Agius u ‘Apap, u d-deċiżjoni tal- Il-perċentwali ta' diżabilita` permanenti. Carmel ‘Apap et ilmenta mill-fatt li l-ewwel Qorti qalet li debilita` permanenti li sofriet l-attriċi hi ta' 5%. Dan meta ġew preżentati tliet rapporti mediċi, wieħed fis-sena 2000 viċin l-inċident li ta rata ta' 8%, ieħor fl-2006 li li ta rata ta' 4%, u ieħor fl-2002 li fih jingħad li r-rata ta' Jikkontendu għalhekk li l-Qorti kellha tuża multiplier bir- rata ta' 3.5%, ossija l-medja taż-żewġ rapporti aħħarija peress li l-ewwel rapport kien viċin wisq l-inċident u għalhekk il-ġrieħi tal-appellat kienu għadhom ma fiequx sew f'dik id-data. Il-kalkolu tal-lucrum cessans mill-ewwel Qorti sar kif ġej: 'Ghal fini tal-kalkolu ta' "lucrum cessans", jirrizulta li l-attrici sofriet griehi f'wiccha. L-esperti jaslu ghal percentwali ta' dizabilità fir-rigward li jvarjaw bejn 3% u 8%. Il-Qorti qieghda taddotta ghalhekk figura medja ta' 5%. Il-multiplier addottat huwa ta' 40 peress illi l-attrici kellha biss ghoxrin sena fid-data tal-incident u hija ghalhekk tenuta li tibqa' attiva ekonomikament sal-età ta' 65. Il-qliegh taghha dak iz-zmien kien ta' Lm4304 li mieghu il-Qorti qeghda zzid 12% biex jigi kopert l-gholi tal- hajja. "Ghalhekk: Damnum emergens Lm 31 "Il-Qorti m'hija ser taghmel ebda tnaqqis ghal "lump sum payment" u dan minhabba t-tul tal-proceduri." Lucrum cessans(Lm4820.48 x 5% x 40) Lm9640 Total ta' Lm9671 Ekwivalenti ghal € 22533.43 Ċiv. L-inċident seħħ fis-26 ta' Ottubru 1999. ppreżentat mill-attriċi flimkien mar-rikors promutur, fejn ġie stabbilit li għandha debilita` permanenti ta' 8%, għandu d-data tad-9 ta' Frar 2000 Fih jingħad li 'all scars In atti jinsabu żewġ rapporti mediċi oħra. 171-172 hemm ir-rapport mediku ex parte datat 2 ta' Marzu 2002 fejn jingħad li l-attriċi sofriet minn diżabilita` permanenti f'perċentwal ta' 3%. Permezz ta' nota li tinsab a fol. 108, il-konvenut Agius ukoll ippreżenta rapport mediku ta' Consultant Surgeon fit-22 ta' Fih issir referenza għall-ewwel rapport esebit mill-attriċi u jingħad li: Ma jirriżultax li f'dan il-każ inħatar espert mediku sabiex jirrelata dwar id-debilita` permanenti li għandha l-attriċi. Wara li l-Qorti rat ir-rapporti varji, temmen li rata ta' debilita` ta' 5% hi ekwa u ġusta. Il-Qorti mhijiex tal-fehma li għandha tistrieħ fuq il- parir mediku ta' konsulent fl-ortopedija li qal li l-attriċi għandha debilita` ta' 3%, meta tikkonsidra li l-ġrieħi prinċipali ma jidhirx li għandhom x'jaqsmu mal-qasam tal-ortopedija. Ċiv. Min-naħa tiegħu l-Fond ilmenta mill-multiplier ta' 40 sena. F'senteza reċenti ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet 'Kif kellha okkazjoni din il-Qorti tikkumenta fir-rigward tal-multiplier f'diversi okkazjonijiet ohra, ghalkemm ghandu jittiehed qies tal-eta` tad- danneggjat fil-mument li sehh l-incident, normalment f'kazijiet bhal dawn m'ghandux isir semplici tnaqqis bejn l-eta` tal-irtirar, u l-eta` tal- persuna fil-mument ta' l-incident, izda l-multiplier irid jinkorpora go fih dak l-element ta' chances and changes of life or vicissitudes of life. Il-kuncett ta' chances and changes of life, gie introdott biex proprju jiggustifika temperament fil-komputazzjoni tad-danni a bazi tal-principju li hadd ma jaf il-futur u, ghalkemm persuna tista' tghix sa eta` avvanzata, il-hajja tghallimna mod iehor. Isegwi li l-working life expectancy m'ghandux ikun ikkonsidrat kollu ghal fissazzjoni tal- multiplier. (Ara f'dan is-sens issentenza ta' din il-Qorti, fil-kawza Francis Ellul Galea v. Jimmy Sultana Stoner, deciza fis-27 ta Novembru, 2009.) P.228) "Inghatat ukoll is-segwenti definizzjoni fir-rigward tal-multiplier: 24 Deċiża fis-27 ta' Marzu, 2020 Ċiv. "Il-Qorti ssib li ghandha tfittex li tirreintegra kemm jista' jkun lil dak li jkun garrab hsara, u li terga' tqieghed lil tali persuna fl-istat li kienet qabel lincident. Gie stabbilit ukoll li l-multiplier ghandu jibda jitqies minn dakinhar li sehh l-incident li fih il-vittma tkun garrbet il-griehi, (ara perezempju Salvatore Muninger v. Carlo Brignone et deciza minn din il- Qorti fis-16 ta' Novembru, 1983). Kwindi konsidrat li m'ghandux jittiehed biss il-maximum working life expectancy imma għandhom jittiehdu in konsiderazzjoni wkoll ic-chances and changes of life, tqis opportun li tirrevedi l-multiplier fil-kaz in ezami, ghal dak ta' 19.' Fil-konsiderazzjonijiet tagħha, l-ewwel Qorti tgħid li l-attriċi kellha biss għoxrin sena tal-inċident u tibqa' attiva ekonomikament sal-eta` ta' 65. Madankollu l-ewwel Qorti għamlet il- kalkoli fuq multiplier ta' 40 sena. Il-Qorti tifhem li t-tnaqqis ta' 5 snin sar Wieħed irid jiftakar li f'dan il-każ diġa` għaddew iktar minn għoxrin (20) sena minn meta seħħ l-inċident. Meta tqis dik iċ-ċirkostanza u li sal- lum mhemmx provi li jistgħu b'xi mod jikkonvinċu lil din il-Qorti li multiplier ta' 40 sena hu eċċessiv, din il-Qorti ma ssib l-ebda raġuni għalfejn għandha tvarja l-multiplier. Wara kollox iktar ma jgħaddu s-snin iktar tiżdied l-aspettativa li persuna tgħix u li jkollha tibqa' taħdem. Ċiv. Minn meta għandu jiddekorri l-Imgħax. L-appellanti kollha ressqu aggravju dwar l-imgħax li skont is- sentenza tal-ewwel Qorti:- 'L-ispejjez u imghaxijiet kif mitluba kif ukoll l-ispejjez tal-kawza ukoll ghandhom jithallsu mill-konvenuti u l-kjamata fil-kawza fl-istess kwoti.' Ifisser għalhekk li l-Qorti tal-Prim'Istanza akkordat lill-attriċi mgħax mid-data tal-inċident, għaliex hekk talbet l-attriċi. l-kjamata in kawża Machinery Ltd isostnu li l-imgħax għandu jiddekorri mid-data tas- Da parti tiegħu, Christopher Cross isostni li l-imgħax għandu jiddekorri mid-data meta s-sentenza ssir res judicata. Min-naħa l-oħra l- Fond appellant jisħaq li l-imgħaxijiet għandhom jiddekorru mid-data tas- sentenza tal-ewwel Qorti. L-attriċi appellata wieġbet li 'huwa minnu li l-ammont ma kienx likwidat, iżda l-punt huwa illi l-imgħax imur lura għall-mument ta' l- interpellazzjoni oriġinali ...' Issir hawn referenza għas-sentenza fl-ismijiet Ferrante Nathaniel et v. Mifsud Emmanuel et deċiża minn din il-Qorti fit-12 ta' Lulju, 2019: Ċiv. 'Ghandu ragun il-konvenut appellant ukoll fir-rigward tat-tielet aggravju, meta jilmenta li ladarba d-debitu tieghu ma kienx likwidat, huwa ma seta' qatt ihallas jew jiddepozita s-somma taht l-awtorità tal-Qorti, peress li f'kawza ghad-danni l-imghax jista' jinghata retroattivament jew fejn l-ammont ikun debitament jirrizulta mill-pretensjonijiet attrici jew fejn ikun wiehed facilment determinabbli … "Ladarba t-talba tal-azzjoni attrici hija da liquidarsi, hekk ukoll, fejn l- ammont likwidat ma kienx wiehed facilment determinabbli, l-principju adoperat dejjem ghandu jkun dak ta' in illiquidis non fit mora. F'dan irrigward, issir referenza ghas-sentenza ta' din il-Qorti tas-6 ta' Frar, 2015, fil-kawza fl-ismijiet Emanuel Quintano et v. Mary Lofaro et., peress li l-principji enuncjati fir-rigward, ghandhom japplikaw ukoll fil- kaz odjern: "F'din il-kawza wiehed jifhem li l-ammont in kwistjoni ma tantx kien determinabbli meta bdew il-proceduri u ghalhekk aktar rilevanti ghall iskop ta' dan il-kaz, hija s-sentenza ta' din il-Qorti fil-kawza fl-ismijiet Anthony Briguglio v. Francis Cross (deciza fit-28 ta' Novembru 2003) fejn il-Qorti ordnat il-hlas tal-imghaxijiet mid-data tal-ewwel sentenza peress li f'dak ilmument l-ammont likwidat kien evidenti ghall-konvenut u l-Qorti jidrilha li ghandha ssegwi din il-gurisprudenza (segwita anke f'sentenzi ohra ricenti ta' din il-Qorti ara per ezempju Tania Ciaramita v. Anna Rita Brignone, deciza 30 ta' Jannar 2014) u tordna li l-imghax jibda jiddekorri mid-data tas-sentenza tal-Prim'Awla ghall-istess ragunijiet." "Ghalhekk f'dan il-kaz, ladarba r-responsabbilta` tal-konvenut kienet stabbilita permezz tas-sentenza appellata u ghalkemm din il-Qorti ser tvarja l-ammont ta' danni likwidat, huwa ritenut li l-imghaxijiet f'dan il- kaz ukoll ghandhom jibdew jiddekorru mid-data tas-sentenza tal-ewwel Qorti, peress li din il-prassi li jigi applikat id-deprezzament ta' 10% mhux xi wiehed innovattiv, kwindi l-ammont ta' danni setghu bi ftit ghaqal, jigu stabbiliti ...' Fiċ-ċirkostanzi l-Qorti ser tvarja s-sentenza fis-sens li l-imgħax jiddekorri mid-data tal-ewwel sentenza, ċioe` d-data meta ġie likwidat l- ammont li għandu jitħallas lill-attriċi bħala danni. Il-Qorti lanqas taqbel li l-imgħax għandu jiddekorri mil-lum. Id-danni li għandha titħallas l-attriċi ġew likwidati permezz tas-sentenza tal-ewwel Qorti (5 ta' Mejju, 2015) u għalhekk l-imgħax għandu jiddekorri minn dakinhar. Ċiv. Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija l-Qorti qiegħda tiddeċiedi l-appelli b'dan il-mod, dwar l-appell ta':- Carmel Dimech u Italmal Machinery Ltd tilqa' biss l-aggravju dwar il-preskrizzjoni estintiva fil-konfront ta' Italmal Machinery Ltd u tvarja s- sentenza tal-ewwel Qorti billi tilqa' l-ewwel eċċezzjoni ta' Italmal Machinery Ltd u tiddikjara li l-azzjoni hi preskritta fil-konfront tagħha. Spejjeż ta' dik il-kumpanija in kwantu jirreferu għal dik l-eċċezzjoni tal- ewwel istanza huma a karigu tal-attriċi. Fir-rigward tal-kumplament tal-appell ta' Carmel ‘Apap tilqa' biss dik il-parti tal-appell dwar l-imgħax u tvarja s-sentenza tal-ewwel Qorti fis-sens li l-imgħax għandu jiddekorri mill-5 ta' Mejju, 2015. Tiċħad il- L-attriċi għandha tagħmel tajjeb għal 15% tal- appell ta' Carmel Dimech u Italmal Machinery Ltd filwaqt li l- kumplament hu a karigu ta' ‘Apap. Tiċħad l-appell tal-konvenut Christopher Cross bl-ispejjeż kontrih. Tilqa' biss l-appell tal-Fond tal-Protezzjoni u Kumpens tal-Motor Insurance Bureau in kwantu jirreferi għall-imgħax, u għalhekk għal kull buon fini terġa' tikkonferma li l-imgħax jiddekorri mill-5 ta' Mejju 2015. Spejjeż ta' dan l-appell jinqasmu in kwantu għal 10% a karigu tal-attriċi Tiċħad l-appell inċidentali tal-attriċi bl-ispejjeż kontriha. Għall-kumplament tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti. Ċiv. Deputat Registratur rm