Qorti tal-Appell Kriminali bint Emmanuel, imwieleda Fenech Taylor, fil-15 ta' Novembru, 1978, detentrici tal-karta ta' l-identita' Illum, 25 ta' Ottubru, 2017 Talli talli nhar is-27 ta' Gunju, 2008 u fil-jiem ta' wara din id-data, b'qerq fethet jew gieghlet li jigi miftuh xi oggett postali li kellu jigi kkunsinnat, jew b'qerq ghamlet xi att li bih il-kunsinna xierqa ta' oggett postali kienet impeduta jew imtawla, jew ikkomunikat jew ghamlet uzu minn xi taghrif miksub minn oggett postali hekk miftuh u dan ai termini ta' l-artikolu 74 tal-Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta' Malta; piena skont il-ligi. Talli fl-istess perijodu u cirkostanzi, bhala ufficjal ta' operatur postali, agixxiet bi ksur tad- dikjarazzjoni bil-gurament li saret skont id-disposizzjoni ta' l-artikolu 30 tal-Kapitolu 254 tal- Ligijiet ta' Malta, liema ksur sar ai termini ta' l-artikolu 75 tal-Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta' Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tas-7 ta' Novembru, 2012 fejn il-Qorti ma sabitx lill-imputata hatja tal-akkuzi migjuba kontra taghha u lliberata minnhom. Rat ir-rikors tal-appellant Avukat Generali tat-22 ta' Novembru, 2012 fejn talab li din il-Qorti joghgobha thassar u tirrevoka s-sentenza appellata u wara li tqis bir-reqqa l-provi kollha migjuba f'dan il-kaz issib lill-imputata appellata hatja tal-akkuzi kif dedotti kontra taghha u tinfliggi l- Rat l-aggravji tal-appellant u cioe':- Illi fit-12 ta' Novembru, 2012, l-esponent irceva l-atti tal-kawza u hassu aggravat bihom in kwantu l-Qorti tal-Magistrati (Malta) permezz tas-sentenza taghha hawn fuq riferita, ghamlet enunċazzjoni żbaljata tal-provi kif miġjuba li fil-fatt wasslet għall-ħelsien tal-imputata appellata mill-imputazzjonijiet miġjuba kontriha, nonche saħħet il-konklużjoni tagħha fuq interpretazzjoni u applikazzjoni żbaljata tal-ipoteżi tal-Liġi u għaldaqstant l-esponent qiegħed jinterponi dan l- umli appell, inter alia ai termini tal-artikolu 413(1)(c) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Illi jinghad a priori li huwa pacifiku li kif gie ritenut mill-Qorti tal-Magistrati l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputata appellata ghal reati li allegatament saru fis-27 ta' Gunju, 2008 u fil- jiem ta' wara jaqghu taht l-Att Dwar is-Servizzi Postali, Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta' Malta, liema Att kien gie emendat permezz ta' l-Att XII tas-sena 2010. Illi madanakollu l-esponent huwa tal-Magistrati ghamlet interpretazzjoni zbaljata ta' din il-ligi u dan ghar-ragunijiet segwenti. Illi l-Qorti tal-Magistrati irriteniet illi ma tista' qatt issib htija ghal kummissjoni ta' fatt li llum ma ghadux jikostitwixxi reat taht id-dritt penali taghna.1 Bid-dovut rispett, l-esponent umilment itenni li ma jaqbilx ma din il-konklużjoni milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) f'dan il-każ. Illi fl-umli fehma tal- esponent din il-konkluzjoni hija bbazata fuq interpretazzjoni zbaljata tal-ligi. Illi l-esponent jaghmel referenza ghall-artikolu 39(8) tal-Kostituzzjoni ta' Malta li jipprovdi illi:- "(8) Ħadd ma għandu jitqies li jkun ħati ta' reat kriminali minħabba f'xi att jew omissjoni li, fil-ħin meta jkun sar2, ma jkunx jikkostitwixxi reat bħal dak, u ebda piena ma għandha tiġi mposta għal xi reat kriminali li tkun aktar severa fi grad jew xorta mill-ogħla piena li setgħet tiġi mposta għal dak ir-reat fiż-żmien meta jkun ġie magħmul." Illi fil-kaz in ezami ghandu jkun pacifiku li fiz-zmien meta sehh l-att in kwistjoni, ossia fis-27 ta' Gunju, 2008 u fil-jiem ta' wara din id-data, il-kummissjoni tal-fatt in kwistjoni3 kien minghajr ebda dubju jikostitwixxi reat kriminali. Illi ghaldaqstant fl-umli fehma tal-esponent, il-Qorti ghamlet interpretazzjoni zbaljata tal-ligi u dan ghaliex ladarba l-att jew omissjoni in kwistjoni fil-hin meta saru, ossia fis-27 ta' Gunju, 2008 u fil-jiem ta' wara din id-data, kienu jikostitwixxu Illi in oltre, l-esponent jaghmel referenza wkoll ghall-artikolu 12 tal-Att dwar l-Interpretazzjoni4 li jipprovdi illi :- 1 Ara Pagna 3 tas-sentenza 3 Li ser trattat aktar l-isfel 4 Kapitolu 249 tal-Ligijiet ta' Malta (1) Meta xi Att mgħoddi wara l-bidu fis-seħħ ta' dan l-Att5 iħassar xi liġi oħra, kemm-il darba ma jidhirx ħsieb kuntrarju, ttħassir m'għandux6 - (a) jerġa' jġib fis-seħħ xi ħaġa li ma tkunx fis-seħħ jew li ma tkunx teżisti fiż-żmien li fih iseħħ it-tħassir; (b) jolqot it-tħaddim ta' xi liġi qabel ma kienet hekk imħassra jew xi ħaġa magħmula jew li tħalliet issir taħt xi liġi hekk imħassra; (ċ) jolqot xi dritt, privileġġ jew responsabbiltà miksuba jew meħuda taħt xi leġislazzjoni hekk imħassra jew li ġejja minn xi leġislazzjoni bħal dik; (d) jolqot xi penali, konfiska jew piena li wieħed seta' jeħel dwar xi reat li jkun sar kontra xi liġi hekk imħassra, jew xi responsabbiltà għal xi penali, konfiska jew piena bħal dawk;7 (e) jolqot kull stħarriġ, proċedimenti legali, jew rimedju dwar xi dritt, privileġġ, obbligazzjoni, responsabbiltà, penali, konfiska, jew piena kif intqal qabel, u kull stħarriġ, proċedimenti legali, jew rimedju bħal dawk jistgħu jinbdew, jitkomplew, jew jiġu nforzati, u kull penali, konfiska jew piena bħal dawk jistgħu jiġu mposti, bħallikieku l-Att li jħassar ma jkunx għadda.8 (2) Meta Att, sew jekk mgħoddi qabel jew wara l-bidu fis-seħħ ta' dan l-Att, jemenda xi Att ieħor mgħoddi qabel jew wara l-bidu fis- seħħ ta' dan l-Att, jew xi disposizzjoni ta' xi Att ieħor bħal dak, l- Att jew id-disposizzjoni hekk emendati kif ukoll kull ħaġa li saret 5 Dan l-Att gie fis-sehh fis-sena 1975 u l-ahhar li gie emendat fis-sena 2009 taħthom jew bis-saħħa tagħhom, għandhom, kemm-il darba ma jkunx jidher ħsieb kuntrarju, jkomplu li jkollhom effett sħiħ, u għandhom hekk jibqgħu jseħħu kif emendati, u suġġett għat-tibdil magħmul, bl-Att li jemenda. (3) Għall-finijiet tas-subartikolu (2) "emenda" tfisser u tinkludi kull emenda, modifika, tibdil, alterazzjoni, żieda jew tħassir tkun liema tkun l-għamla jew il-mod li bihom isiru u jkunu kif ikunu mfissra, u tinkludi wkoll disposizzjoni li biha Att jew disposizzjoni tiegħu jkunu sostitwiti jew rimpjazzati, jew imħassra u sostitwiti jew imħassra u minflokhom issir disposizzjoni differenti. Illi referenza ssir wkoll ghall-Artikolu 27 tal-Kodici Kriminali li jipprovdi li :- Jekk il-piena stabbilita mil-liġi li tkun isseħħ fiż-żmien tal- kawża u dik li kienet isseħħ fiż-żmien li sar ir-reat9 ma jkunux xorta waħda, għandha tingħata l-piena l-anqas gravi. Illi fl-umli fehma tal-esponent minn ezami tad-disposizjonijiet tal-ligi hawn fuq riferiti, l-ghan tal-legislatur kien (i) li persuna ma tinstabx hatja ta' reat meta l-att jew ommissjoni maghmula ma tkunx tikostitwixxi reat fil-waqt li jkun sar u (ii) li jekk il-piena stabbilita mill-ligi fiz-zmien ta' meta jkun sehh ir-reat u dik stabbilita mill-ligi fiz-zmien tal-kawza ikunu differenti, allura ghandha tinghata l-piena l-anqas gravi. Illi l-esponent jisottometti li dan ma humiex applikabbli ghall-kaz in dizamina u dan ghaliex :- fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni dik li tikkoncerna l-kunsinna xierqa ta' oggetti postali, huwa pacifiku li din kienet tikostitwixxi reat fil-waqt li l-att jew l-ommissjoni kienet saret mill-imputata appellata. Illi ghal kull buon fini jinghad li din l-att jew omissjoni ghada tikostitwixxi reat anke fil-ligi kif emendata u dan ghaliex ir-reat kostitwit permezz ta' l-artikolu 74 tal-Kapitolu 254 in vigore fiz-zmien tal-att jew omissjoni in kwistjoni, illum jinsab fl'artikolu 62(h) fl-istess Att kif emendat; fir-rigward tat-tieni imputazzjoni, dik li tikkoncerna d-dikjarazzjoni bil-gurament, l- esponent jirrileva wkoll li ghandu jkun pacifiku li l-ksur tad-dikjarazzjoni tal-gurament fiz-zmien meta sehh l-att jew l-omissjoni in kwistjoni kienu jikostitwixxu reat. Illi ghal kull buon fini jinghad ukoll li l-artikolu li jikostitwixxi r-reat huwa l-artikolu 75 li kien u Illi ghalkemm huwa minnu li bl-emendi li saru fis-sena 2010, l-artikolu 30 dwar l-obbligu tad-dikjarazzjoni bil-gurament gie mhassar, il-kontenut ta' din id- disposizjoni, ossia l-obbligu tad-dikjrazzjoni bil-gurament ma giex imhassar mill-ligi, izda gie trasferit mill-Att ghar-Regolamenti Dwar Servizzi Postali Generali10 (Ara Regolament Numru 7H) u allura l-obbligu tad-dikjarazzjoni bil-gurament xorta ghadu obbligu legali u ghadu vigenti. Illi l-artikolu 75 tal-Att principali li kien u ghadu vigenti jikostitwixxi reat li jolqot is-sustanza ta' dan l-obbligu u ghaldaqstant ladarba ma giex mibdul ghadu in vigore u kellu jigi applikat. Illi l-esponent jissottometti li l-Qorti tal-Magistrati ghamlet interpretazzjoni żbaljata tal-ipoteżi tal-Liġi, u dan wassal sabiex l-istess Qorti m'għamlitx apprezzament xieraq tal-provi kollha prodotti u b'konsegwenza t'hekk, żbaljatament, lill-imputata appellata mill- imputazzjonijiet migjuba kontra taghha. Illi fl-umli fehma tal-esponent, meta wieħed janalizza fid-dettall il-provi miġbura f'dan il-każ isib li l-elementi legali rikjesti sabiex wiehed jinstab hati tar-reati in kwistjoni jissusistu f'dan il- kaz u kellhom iwasslu sabiex tinstab ħtija fl-imputata appellata. Illi jirrizulta mill-provi li kien hemm nuqqas ta' konsenja ta' 25 ittra postali u dan bhalma jirrizulta mid-dokumenti ezebiti a fol 21 et seq tal-process u mix-xhieda ta' Rose Schembri u David Murphy. Illi jirrizulta wkoll anke mix- xhieda tal-istess David Murphy li kienet l-imputata appellata li kienet responsabbli sabiex tqassam dawk l-oggetti postali u li hija kienet naqset li taghmel dan. Illi mix-xhieda ta' Rose Schembri 10 Avviz Legali 328 tal-2005, kif emendat bl-Avviz Legali 457 tal-2010. (Legislazzjoni Sussidjarja 254.01) inserita a fol 44 tal-process jirrizulta li meta l-imputata appellata kienet giet mistoqsija sabiex taghti spjegazzjoni dwar dan, hija kienet taghat diversi ragunijiet, fosthom li kellha qadja l-water services u ma kinetx ser tlahhaq u li fil-passat ma thallsitx ta' xi overtime. umli fehma tal-esponent jirrizulta bic-car illi l-imputata appellata kienet taf li kellha tqassam dawk il-hamsa u ghoxrin oggett postali u nonostante dan, hija naqset li tikkonsenjahom kif kienet obbligata li taghmel, u pruvat tiggustifika dan in-nuqqas meta giet mistoqsija dwaru. dan l-agir kien jikostitwixxi r-reat kontemplat fl-ewwel imputazzjoni u dan ghaliex jirrizulta li l- imputata appellata b'qerq keienet ghamlet att jew omissjoni li bih il-kunsinna xierqa ta' oggetti postali giet impeduta jew imtawwla. Illi jirrizulta wkoll li kien hemm ksur tad-dikjarazzjoni bil- gurament li kull ufficcjal ta' operatur postali jaghmel qabel ma jibda jaqdi d-dmirijiet tieghu u ghaldaqstant jissusisti wkoll ir-reat kontemplat taht l-artikolu 75 tal-Att Dwar is-Servizzi Postali. Illi ghaldaqstant meta wieħed jaghrbel il-provi imresqa f'dan il-każ, isib li fil-każ in ezami, legalment u raġonevolment l-imputata appellata kellha tiġi misjuba ħatja tal-akkuzi kollha migjuba kontra taghha u dan ghaliex dawn l-istess akkuzi gew pruvati oltre kull dubbju dettat Rat l-atti kollha tal-kawza. Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet. Ikkunsidrat, Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzjoni fuq ordni tal-Qorti. Illi hu principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti li din il-Qorti ma tiddisturbax l- apprezeament dwar il-provi maghmul mill-ewwel Qorti jekk tasal ghal konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha. Fi kliem iehor, din il-Qorti ma tibbdilx id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi maghmula mill-ewwel Qorti, izda taghmel apprezzament approfondit ta' l-istess biex tara jekk l-ewwel Qorti kinitx ragonevoli fil- konkluzjoni taghha. Jekk din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragonevolment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha, allura dik tkun raguni valida, sabiex tbiddel dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni. F'dan il-kuntest wiehed jista' jara s-segwenti sentenzi: Ir-Repubblika ta' Malta v. George Vincenti deciza fl-14 ta' Frar, 1989; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Cachia Marsh deciza fil-31 ta' Mejju, 1991; Il-Pulizija v. Raymond Borg Salerno u Edward Wirth deciza fit-12 ta' Mejju, 1994; Il-Pulizija v. Amadeo Coleiro Tonna u Martin Bonello Cortis deciza fis-6 ta' Gunju, 1994; Il-Pulizija v. Carmelo Elbenghazi deciza fit-28 ta' April, 1995; Il-Pulizija v. Ezzawi Crisafulli deciza fit-3 ta' Novembru, 1995; u Il-Pulizija v. Giovanni sive John Hili fit-18 ta' Marzu, 2010; kollha appelli kriminali. Illi maghmula din il-konsiderazzjoni wiehed ghandu biex ighaddi ghall-ezami ta' l-aggravji tar- Illi din il-Qorti qrat u fliet bit-reqqa s-sentenza mogghtija mill-ewwel Qorti u minghajr ebda tlaqliq jaqbel perfettament mal-konkluzjonijijet milhuqa minn dik il-Qorti. Illi mid-data tal-ewwel sentenza sal-lum, il-Kapitolu 254 tal-Ligijiet ta' Malta garrab emendat ohra fis-sena 2014 bil-promulgazzjoni ta' l-Att numru VIII ta' dik is-sena li fost emendi ohra hassret l-artikolu 75 ta' din il-ligi. Illi l-Avukat Generali qed jibbaza wiehed mill-argomenti tieghu fuq l-artikolu 75 li llum ma Hu principju assodat fis-sistema taghna tad-dritt li l-ligi l-aktar favorevoli ghandha tapplika u ghalhekk it-thassir ta' dan l-artikolu jgib fix-xejn l-argumenti tal-appellant. Illi minbarra dan, l-appellant qed jaghmel referenza ghar-regolament numru 7H tar-Regolamenti Dwar Servizzi Postali (Generali) {A.L. 328 ta' l-2005, kif emendat} li ma ghandu xejn jaqsam mal-materja in diskussjoni. Illi l-kumplament tal-appell jirrigwarda apprezament ta' provi u din il-Qorti hi sodisfatt li l- ewwel Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjonijiet taghha. Ghaldaqstant, ghal dawn ir-ragunijiet din il-Qorti tichad l-appell ta' l-Avukat Generali u