TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR ĠUDIKATUR DR. JOSEPH GATT LL.D. Udjenza ta' nhar it-Tlieta, 13 ta' Lulju 2021 Talba Nru: 310/19 JG Numru fuq il-lista: 2 Ra l-Avviż tat-Talba ippreżentat fil-15 ta' Ottubru 20191, fejn għar-raġunijiet hemm imfissra talbu lill-konvenut jiġi dikjarat li huwa debitur tas-soċjetá attriċi fis-somma ta' tlett elef u ħames mitt Ewro (€3,500) rappreżentanti xogħolijiet ta' sebá bibien interni u li jiġi kkundannat iħallas l-istess ammont lis-soċjetá attriċi. Intalbu wkoll l-imgħax u l-ispejjeż tal-proċeduri odjerni. Ra d-dokumenti annessi ma l-Avviż tat-Talba; Ra r-risposta tal-konvenut, kontenenti kontro-talba, fejn laqgħa għat-talba tas- soċjetá billi eċepixxa li l-ammont m'huwiex dovut stante li s-soċjeta attriċi kienet tardiva u li l-intimat m'għandux aktar bżonn l-oġġetti. Bil-kontro-talba imbagħad talab ir-rifużjoni tad-depożitu imħallas fl-ammont ta' disa' mitt Ewro (€900). Ra r-risposta tas-soċjetá attriċi rikonvenzjonata fejn laqgħet għal-kontro-talba billi permezz ta' eċċezzjoni ġenerika qalet lit-talba tal-konvenut rikonvenzjonanti hija nfondata fil-fatt u fid-dritt. Ra n-nota tas-soċjetá attriċi rikonvenzjonata permezz ta' liema eżebiet l-affidavits ta' Sammy Degaetano u ta' Rita Mion; Ra n-nota tal-konvenut rikonvenzjonanti permezz ta' liema ġie eżebit l-affidavit tiegħu3. Ra d-digriet mogħti mil-Onor. Prim Imħallef ta' nhar it-28 ta' Ottubru 2020 tramite liema din it-talba ġiet assenjata lil dan it-Tribunal kif presedut4; Sema' x-xhieda mogħtija minn Sharon Chanwong fis-seduta tat-12 ta' Novembru 2020 u fil-21 ta' Jannar 20215. 2 Nota tinsab a fol 20 tal-proċess 3 Nota tinsab a fol 33 tal-proċess. Sema x-xhieda mogħtija in kontro-eżami tal-konvenut, Rita Degaetano u Sammy Degaetano mogħtija fil-21 ta' Jannar 20216; Ra n-nota ta' sottomissjonijiet tas-soċjetá attriċi rikonvenzjonata tat-22 ta' Frar Ra n-nota ta' sottomissjonijiet responsiva tal-konvenut rikonvenzjonanti tat-22 ta' Marzu 20218; Ra l-atti proċesswali kollha; Ikkunsidra; Illi qabel mat-Tribunal jinvesti fl-aspetti legali ta' dan il-proċediment, jitqies opportun li jsir riassunt tax-xhieda u provi prodotti f'dan il-proċediment. Illi Sammy Degaetano xehed permezz t'affidavit9. Spjega li huwa direttur tas-soċjetá attriċi u li l-linja tax-xogħol tagħhom hija xogħol ta' bibien tal-injam tal-għamla solid u xogħol ta' injam li jinvolvi wkoll il-ħġieġ. Spjega li huwa impjegat mal- istess soċjetá attriċi u li jmur jieħu l-qisien u kejl tal-post tal-klijenti. meta jiġi klijent, tinħareġ stima u meta l-ordni tiġi konfermata tingħata possible Jgħid li din id-data hija soġġetta għal-ħafna kundizzjonijiet u skond meta jittieħdu l-qisien. Il-prassi hija lill-klijent għandu jinforma meta jkunu jistgħu jittieħdu l-qisien. Wara din it-telefonata il-qisien jittieħdu ġeneralment fi żmien ġimgħa. Ġeneralment imbagħad l-ordni tkun lesta bejn sitta u tmien 9 Dok ECD 1, a fol 21 tal-proċess. ġimgħat wara. Jgħid li kollox jiddependi minn meta jittieħdu l-qisien. Jgħid li f'dan il-każ partikolari huwa mar jieħu l-qisien fl-14 ta' Mejju tas-sena 2019. L- ordni kienet lesta għal kunsinna f'Awwissu tal-istess sena. Huwa ġie infurmat minn martu li l-konvenut ma riedx aktar il-bibien għaliex kien laħaq biegħ il- propjetá tiegħu. Jgħid li m'hijiex faċli għalihom li jerġgħu ibiegħu dan il-prodott minħabba l-qisien u d-direzzjoni tal-ftuħ tal-istess. Illi Sammy Degaetano xehed ukoll in kontro-eżami10. Jikkonferma li huwa mar fl-14 ta' Mejju. Ma jiftakarx meta tlestew għaliex dak xogħol martu. Jikkonferma li x- xogħol kien lest. Jgħid li huwa l-klijent li għandu jċempel. Jgħid li vera li f'dan il-każ il-bibien verament damu aktar milli kif imwiegħed. Illi Rita Degaetano xehdet permezz t'affidavit11. Tgħid li hija azzjonista fi ħdan is- soċjetá attriċi flimkien ma żewġha Sammy Degaetano. Tgħid li ilhom joperaw għal dawn l-aħħar għoxrin sena. Tispjega li hija wkoll impjegata u tieħu ħsieb l- immaniġġjar ġuranljier, inkluż laqgħat mal-klijenti u li tieħu ħsieb l-ordnijiet. Tgħid li hija ltaqgħat mal-konvenut f'Diċembru tas-sena 2018 meta ġie sabiex jagħmel ordni għal sebgħa bibien. Tgħid li l-prezz kien ta' €4480, li minnhom huwa ħallas depożitu ta' €900. Tgħid li hija indikatlu li x-xogħol kien sejjer ikun lest bejn April u Mejju tas-sena 2019 jekk il-qisien jittieħdu f'Marzu. Tgħid li hija spjegatlu li kien hu li kellu jċempel sabiex tiġi ffisata data u ħin sabiex jittieħdu il-qisien. Ġara li l-konvenut ċempel, skond hi, f'Mejju tas-sena 2019 u fil-fatt il-kejl ittieħed fl-14 ta' Mejju 2019. Tgħid li kien il-konvenut li ttardja biex iċempel. Ix-xogħol kien lest f'Awwissu 2019 iżda meta sar kuntatt miegħu dan għarafha li ma riedx aktar il-bibien għaliex kien biegħ il-propjetá. Qalilha 10 Seduta tal-21 ta' Jannar 2021, xhieda tibda a fol 61 tal-proċess. sabiex iżżomm id-depożitu u l-flus. Tgħid lill-bibien saru skond il-qisien tiegħu u li għandhom dritt għal-bilanċ mitlub. Illi Rita Degaetano xehdet ukoll in kontro-eżami12. Tikkonferma lill-qisien ittieħdu fil- 14 ta' Mejju 2019. Tgħid li huma kienu infurmaw lill-konvenut lill-bibien jitlestew fi żmien tmin ġimgħat mid-data tal-qisien. Tgħid li fis-27 ta' Awwissu 2019hija ċemplet lill-konvenut. Tikkonferma li kien hemm aktar minn tmien ġimgħat sa meta tlestew il-bibien. Illi l-konvenut xehed permezz t'affidavit13. Jgħid li fit-12 ta' Diċembru 2018 huwa kien mar fis-showroom tas-soċjetá attriċi fejn iltaqa' ma Rita Degaetano. Wara li ra xi xogħol għamel ordni ta' seba' bibien fl-ammont ta' €4,480. Ġie spjegat lilhom li jrid jitħallas depożitu ta' 10% u li l-kunsinna ma ssirx mal-ewwel. kienu obbligati li jċemplu bejn April u Mejju sabiex ħaddiem tas-soċjetá attriċi jiġi jieħu l-qisien. Wara dan, fi żmien ġimgħatejn jew tlieta, il-bibien ikunu mwaħħla fil-post. Kien hemm qbil. Kienu sorpriżi meta ntalbu jħallsu €900 għaliex skond huma dan kien 20% u mhux 10% kif miftiehem verbalment, iżda xorta ħallsu dan l-ammont. Jgħid li għal-ħabta t'April 2019 ċemplu sabiex jiġu jieħu l-qisien u ġie skedat appuntament għal-14 ta' Mejju 2019. Hekk sar. Hawnhekk, il-ħaddiem qal li l-bibien kienu sejrin jitlestew fi żmien ġimgħatejn Kellhom jistennew telefonata sabiex tinftiehem data għat-twaħħil. Spjega li f'Awwissu ġie avviċinat minn żviluppatur li wera interess li jixtri l-fond tiegħu, u għalkemm kienet għażla diffiċli, iddeċieda li jidħol f'konvenju. fit-23 ta' Awwissu. Jgħid li f'dan il-perjodu ttanta jagħmel kuntatt kemm il-darba mas-soċjetá attriċi iżda baqa' mingħajr risposta. Fis-27 ta' Awwissu 2019 imbagħad Rita Degaetano ċemplet biex tavża lill-bibien kienu lesti u spjega li ma 12 Seduta tal-21 ta' Jannar 2021, xhieda tibda a tergo ta' fol 58. Minn hemmhekk ir-relazzjoni iddeterjorat. Jgħid lill-kuntratt ġie miksur mhux b'diversi jiem iżda b'diversi xhur. Illi l-konvenut xehed ukoll in kontro-eżami14. Jgħid li ma jafx għala fuq il-fattura hemm imħassra il-kliem not paid. Hu fehem li wara tlett ġimgħat mid-data tal- qisien, il-bibien kienu sejrin jiġu nstallati. Jgħid li kienet is-soċjetá attriċi li qaltlu biex iċempel f'Mejju. Ma jaqbilx li kien hemm terminu tas-sitta jew tmien ġimgħat. Jgħid li wara Mejju huwa kellu jirċievi u mhux jagħmel telefonati. Jgħid li hu ried il-bibien installati anke sabiex l-iżviluppatur li tfaċċa wara possibbilment joffri aktar. Jikkonferma li saru telefonati għal-ħabta t'Awwissu, iżda s-soċjetá attriċi ma rrisponditx. Ma jiftakarx fuq liema numru. Illi Sharon Castaldi xehdet fis-seduta tat-12 ta' Novembru 202015. Tgħid li hija l-mara tal-konvenut. Tgħid li marru għand is-soċjetá attriċi f'Diċembru tas- Tgħid li ġew infurmati li l-bibien jkunu lesti u mwaħħla f'April jew Mejju tas-sena 2019. F'April hija ċemplet sabiex isir appuntament, li sar fl-14 ta' Mejju 2019. Tgħid lil-ħaddiem qalilha li sa erba' ġimgħat oħra il-bibien ikunu mwaħħlin. Għadda ħafna żmien u hija bdiet iċċempel biex tara x'ġara. Tgħid li anke marret xi darbtejn issa sabet kollox magħluq. Hija infurmata li ma riditx aktar il-bibien. Illi l-istess Sharon Chanwong xehdet ukoll in kontro-eżami16. Tikkonferma li l- ftehim kien lill-bibien jitlesta bejn tlieta u erbgħa ġimgħat. Tgħid lid-depożitu ma sarx dakinhar tal-ewwel inkontru iżda ftit wara. Terġa tikkonferma li hija ċemplet f'April jew Mejju għaliex hekk kienu qalulha biex tagħmel. Tgħid li suppost 14 Seduta tal-21 ta' Jannar 2021, xhieda tibda a fol 45 tal-proċess. 15 Xhieda tibda a fol 42 tal-proċess. 16 Seduta tal-21 ta' Jannar 2021, xhieda tibda a fol 54 tal-proċess. f'Ġunju kellhom jaslu. Ma tiftakarx liema min-numri indikati fil-fatturi bdiet iċċempel sabiex tara fejn waslet l-ordni. M'għarrfitx minn ġie jieħu l-qisien. Illi magħmul dan ir-riassunt, imiss issa li dan it-Tribunal jinvesti u jassimilja l- istess fatti ma dak mitlub fil-preżenti litiġju. X'kien il-kuntratt bejn il-partijiet. Illi minn qari tan-noti tas-sottomissjonijiet mirquma tal-kontendenti jirriżulta li l- ebda parti ma ddedikat id-dovut ħin sabiex jiġi stabbilit x'tip ta' kuntratt kien eżistenti bejn il-partijiet. Fil-fatt jidher li ma hemmx qbil dwar dan għaliex il- ġurisprudenza ċitata tikkonċerna kemm sitwazzjonijiet rilevanti għall-bejgħ u Għalhekk, l-ewwel ħaġa li għandha tiġi determinata hija propju r- relazzjoni ġuridika, ċioé l-bażi tal-ftehim għaliex naturalment tali klassifikazzjoni twassal imbagħad għar-rimedji disponibbli, skond il-każ. Illi mingħajr mistħija, t-Tribunal jgħid li ħaseb fit-tul fuq dan il-punt, u qiesu bħala kruċjali għar-riżoluzzjoni ta' din Huwa aċċettat fil- ġurisprudenza li d-differenza bejn bejgħ u appalt m'hijiex dejjem daqshekk ċara, anzi tista tkun waħda diffiċli għal min huwa tenut jiġġudika17. Tant li addirittura 17 Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Anthony Marcel Odilov ‘Alamango bħala direttur għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjetá kummerċjali "Continental Design Company Limited" vs Joseph Padley et, (Ċit Nru: 1486/1994/1, mogħtija mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili nhar it-29 ta' Jannar 2004 fejn ġie ritenut hekk: "Indubbjament l-istabilizzar ta' din il- figura ġuridika hi ta' vitali importanza in kwantu ż-żewġ istituti, distintament kollokati fil- Kodiċi Ċivili, jipprovdu rimedji ben diversi". Din is-sentenza tkompli tamplifika, b'riċerka rikka, id-distinzjoni bejn dawn iż-żewġ istituti. Fil-fatt, tkompli tikkonferma li: "Premess dan li fuq ġie ravvisat, huwa innegabbli illi l-kompitu fir-riċerka tal-kriterju distintiv bejn vendita u locatio operis mhux nieqes minn diffikoltajiet. Dan hu hekk rikonoxxut mid-dottrina kif ukoll mill-ġurisprudenza;". huwa rikonoxxut li jistgħu jeżistu sitwazzjonijiet fejn il-kuntratt jissejjaħ bħala wieħed misto18. Illi mill-provi, ma jidhirx li dawn il-bibien kienu tant personalizzati li jitqiesu lillhin jew distinti mix-xogħol normali tas-soċjetá attriċi. Anzi, jirriżulta li bibien simili huma parti mill-operat ta' kuljum tal-istess soċjetá19. Għalhekk allura, l- obbligu prinċipali jixbaħ aktar obbligazzjoni prinċipali di dare milli di fare, bil- konsegwenza lir-relazzjoni ta' bejn il-partijiet ixaqleb aktar lejn l-istitut tal- bejgħ20. Tali tibqa' s-sitwazzjoni anke fejn jintalbu modifiki fl- oġġett, purche jkunu marġinali jew sekondarji, addottati biex jissodisfaw l-esiġenzi tad- destinatarju tiegħu. Jekk, imbagħad, ukoll il-kuntratt ma jkunx jista' jiġi każellat taħt it-tip wieħed jew l-ieħor, jista' jiġi kwalifikat bħala "contratto misto" (Qorti tal-Kassazzjoni Nru. 83 ta' l-1972);". 19 Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Aplan Limited vs Emmanuel Mulligan, (App Ċiv Nru: 330/2003/1) mogħtija mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) nhar is-27 ta' Novembru 2009 fejn ġie mfisser hekk: "Fil-partikolari, imbaghad, gie pprecizat, dejjem minn din listess Qorti, illi "huwa pacifiku illi l-kuntratt ta' opra jiddifferenza ruhu minn dak ta' bejgh ta' haga futura minhabba l-prevalenza f'ta' l-ewwel ta' l-obbligazzjoni 'di facere' fuq dik 'di dare'. Jigifieri l-element karatterizzanti ta' l-ewwel hi l-attivita` adoperata biex issir il-haga, mentri fil- komprovendita hu l-oggett innifsu. Tezisti l-ewwel ipotesi meta l-oggett jigi konfezzjonat jew prodott in konsegwenza ta' kuntratt specifiku; ad exemplum, il-hajjat li jaghmel libsa skond l- ordni tal-klijent. Invece fit-tieni kaz, l-oggett isir in esekuzzjoni ta' pjan ta' produzzjoni prestabbilit u indipendentement mill-konkluzjoni ta' xi ftehim partikolari; ad exemplum, vettura li tigi manufatturata mhux skond ordni singolari izda in konformita` ma' pjan generali ta' produzzjoni". Illi l-Qrati tagħna, f'sitwazzjonijiet simili, fejn il-kawżi kienu jikkonċernaw il- manifattura ta' bibien u segwenti installazzjoni, sabu li ġeneralment dak ix- xogħol u l-kuntratt relattiv huwa wieħed ta' bejgħ21. Illi dan it-Tribunal huwa komfortat ukoll bil-fatt lill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) ukoll irriteniet li l-operat tas-soċjetá attriċi huwa aktar simili ma dak ta' bejgħ tant li irriferiet ukoll għall-artikolu 1385 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Illi għalhekk, dan it-Tribunal qiegħed iqis lill-volontá tal-partijiet, u effetivament, il-kuntratt ta' bejniethom huwa wieħed ta' compra-vendita. Illi ġudikat dan, imiss issa li dan it-Tribunal jinvestiga l-azzjonijiet esperiti mill- Iqis però li jkun aktar utli li l-ewwel tiġi indirizzata l-kontro-talba 21 F'dan is-sens it-Tribunal jagħmel referenza għas-sentenza fl-ismijiet Joseph Ferrito et vs Uskin Ltd, (App Ċiv Nru: 2/2006), mogħtija mil-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) nhar it-28 ta' Marzu 2008 fejn ingħad hekk: "Fil-ħsieb tal-Qorti, fuq l-apprezzament tagħha tal-fatti kif hawn fuq ikkunsidrati, ix-xogħol ta' montatura li għamlet il-kumpanija konvenuta ta' komponenti pre-fabbrikati tal-bieb kien wieħed servjenti unikament bħala mezz għal konsenja ta' l-istess bieb u tali hu inerenti għal kuntratt ta' bejgħ u mhux ta' locatio operis. Dan għaliex b'dik tax-xogħol ta' montatura ma jirriżultax li ġew żnaturati l-karatteristiċi essenzjali tal- bieb, mertu tal-kontrattazzjoni, iżda għandu jitqies bħala xi ħaġa marġinali u sekondarja diretta biex il-bieb jiġi adattat għall-esiġenzi speċifiċi ta' l-atturi." Wieħed huwa mistieden ukoll biex jara dak li seħħ u ġie deċiż fis-sentenza fl-ismijiet Denis Harney et vs Josepm Darrie pro et noe, (App Ċiv Nru: 111/2002/1, mogħtija mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) nhar il-25 ta' Frar 2004. 22 Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Borg Degiorgio Welborn vs Sammy Degaetano eżerċitanti l- kummerċ bħala Ellul Classic Design Woodworks Limited, (App Ċiv Nru: 12/19), mogħtija mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) mogħtija nhar it-2 ta' Settembru 2020. Dik is-sentenza kienet tikkonċerna fatti simili għal dawk hawn eżaminati. Huwa minnu li dik il-Qorti ma tatx applikazzjoni għall-artikolu 1385 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta iżda fil-fehma tat- Tribunal, dik il-Qorti għamlet hekk biss fuq il-provi li kellha f'dawk l-atti. Wara kollox, il- paragan bejn sentenzi huma odjużi. Dan il-proċess huwa separat u totalment distint minn dawk il-proċeduri u naturalment, il-provi miġjuba f'dawn il-proċeduri huma wkoll differenti. tal-konvenuti. Dan qiegħed jingħad għaliex, għalkemm m'huwiex ċar, u ċertament l-konvenuti setgħu jirrediġu l-kontro-talba b'mod aktar safi, għandu jkun indubitat li peress li qegħdin jitolbu r-rifużjoni tad-depożitu imħallas minnhom, qegħdin allura impliċitament jitolbu wkoll ir-riżoluzzjoni tal-bejgħ. Dan jitolbuħ minħabba tardivitá tal-kunsinna23. Għalhekk jekk tintlaqá t-talba magħmula fil-kontro-talba, t-talba prinċipali tispiċċa għaliex b'dan il-ġudizzju dak il-bejgħ ikun xolt u allura ma jkunx hemm aktar lok t'investigazzjoni. Tribunal jgħid li sewwa għamel il-konvenut rikonvenzjonanti li wessa dan il- litiġju permezz ta' talba rikonvenzjonali, għaliex huwa aċċettat li talba simili ma setgħetx sempliċiment tingħata per via d'eccezione24. Illi għandu jkun indubitat li wieħed mill-obbligi prinċipali tal-bejjiegħ huwa fil- fatt li ssir il-kunsinna. Jekk imbagħad ikun ġie miftiehem żmien speċifiku sabiex dan isir, allura il-bejjiegħ ikun obbligat isegwi dak hekk miftiehem. imbagħad li din il-kunsinna ma titwettaqx kif miftiehem, allura x-xerrej għandu żewġ għażliet. Jista' jagħżel li jew lill-bejgħ jiġi xolt, jew jitlob l-eżekuzzjoni sfruzata tal-ftehim. 23 L-artikolu 1385 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta jgħid hekk: Jekk il-bejjiegħ jonqos li jagħmel il-kunsinna, fiż-żmien miftiehem, ix-xerrej jista' jitlob, kif jagħżel hu, jew li l-kuntratt jiġi maħlul, jew li huwa jiġi mqiegħed fil-pussess tal-ħaġa mibjugħa, iżda dan kemm-il darba d-dewmien ikun ġie kkaġunat mill-bejjiegħ biss. 24 Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Mirage Holdings Limited vs Martin Khalfallah, (Avv Nru: 1440/1997/1) mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) nhar il-15 ta' Diċembru 2003 (mhux appellata) fejn ingħad hekk: "Illi dwar il-premess ghandu jinghad li l-konvenut kellu rimedju skond il-ligi disponibbli ghalih, liema rimedju pero' ma esercitahomx. Dawn, principalment, jikkonsistu f'dak li jistipula l-Kodici Civili fl-artikolu 1068 , 1385, 1390 u 1424 sa 1432 minghajr esklusjoni ta' ohrajn applikabbli. Dawn ir-rimedji, pero', ma jistghux jinghataw 'per eccezione' iżda ghandhom jintalbu permezz tal-apposta azzjoni skond u a basi ta' il-precitati artikoli. Ghalhekk l-ewwel eċċezzjoni sottomessa mill-konvenut ma hiex accettabbli u ma tistax tigi akkolta." Illi issa, huwa minnu li fuq il-fattura relattiva25 hemm miktub hekk dwar meta kellha ssir il-kunsinna: possible delivery April-May. Huwa minnu wkoll, kif diġa indikat fil-footnote enumerat 22, li dan it-Tribunal huwa konxju bis-sentenza fl- ismijiet Nazzareno Welborn vs Sammy Degaetano camilleri konova l-kummerċ bħala Ellul Classic Design Woodworks Limited, (App Ċiv Nru: 12/19), mogħtija mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) mogħtija nhar it-2 ta' Settembru 2020. Kif intqal hemmhekk peró, dik il-Qorti kellha quddiema l-fatti ta' dawk il-proċess biss, u jidher li dak li l-aktar ġie emfasizzat hemmhekk kienet propju l-kliem utilizzat fuq fattura simili. Il-każ odjern peró għex ħajja differenti, għaliex propju mix- xhieda li ġiet prodotta, dan it-Tribunal huwa sodisfatt li l-kontendenti kienu ftehmu data li fiha l-bibien kellhom jaslu. Illi dan qiegħed jingħad prinċipalment għaliex minn qari tax-xhieda, speċjalment dik ta' Rita Degaetano in kontro-eżami, jirriżulta li kienet ngħatat data, tant li hija stess tirrimarka li huwa minnu li kienu tardivi26. Għal dan it-Tribunal, dak li ntqal ma jista' jiġi ekwiparat ma xejn ħlief m'ammissjoni tal-fatt li data kienet ġiet stabbilita, għaliex ħadt ma jgħid li kien tardiv f'obbligazzjoni jekk ma jkunx hemm data. Il-fatt li wieħed jgħid li kien tardiv, loġikament, bilfors juri li kien tardiv sabiex iwettaq xi ħaġa u ma jistax ikollok tardivitá f'obbligazzjoni mingħajr data. Jekk qatt ma kien stabbilit perjodu, allura wieħed ma jistax jgħid 25 Din tinstab a fol 6 tal-proċess. 26 Issir referenza partikolari għax-xhieda ta' Rita Degaetano, mogħtija in kontro-eżami, nhar il-21 ta' Jannar 2021. Huma rilevanti s-segwenti brani: Dr. Gabriel Harney: Issa minn -14 ta' Mejju għas-27 ta' Awwissu kemm il-ġimgħa laħqu għaddew jekk jogħġbok? Xhud: Nammetti li hemm naqra tul ta' żmien; Ukoll ix-xhud reġa stqarret hekk: it-Tribunal: Però hu mhux qed jistaqsik illi kellu jlesti l-bibien f'ġimgħatejn. Hu qed jistaqsik fl-14 ta' Mejju sar il-kejl; jidher li l- bibien kienu lesti fis-27 ta' Awwissu. It-Tribunal: Inti stess qed tghid illi t-terminu ta' sitta jew tmien ġimgħat, għax issa enfasizzajt iktar it-tmien ġimgħat, kienu għaddew. Xhud: Iva għaddew. Illi mix-xhieda jirriżulta li huwa minnu li fil-ħin li ġie miftiehem l-oġġett u il- prezz, l-konvenuti rikonvenzjonanti ġew infurmati li kellhom iċemplu huma f'xi data sabiex isir appuntament biex jittieħdu il-miżuri. Hekk sar u allura dik il- kundizzjoni avverat ruħha. sodisfatt li s-soċjetá attriċi rikonvenzjonata reġgħet tat terminu sabiex issa ssir il- Mill-fatti jirriżulta ċar lill-bibien kienu lesti għal-kunsinna ferm aktar tard mil-perjodu stabbilit u li għalhekk l-istess soċjetá attriċi kienet inadempjenti. Għal dan it-Tribunal allura, jeżistu ċ-ċirkostanzi kollha fattwali sabiex dan il- bejgħ jiġi xolt. Illi t-Tribunal irid ikun ċar ukoll li huwa m'huwiex qiegħed jiddeċiedi hekk minħabba l-fatt lill-konvenut rikonvenzjonanti eventwalment biegħu l-fond tagħhom. Dak l-aspett m'huwiex qiegħed jikkonfigura hawnhekk bħala raġuni. Dak li qiegħed jiġi deċiż huwa li kontendenti kienu ftehmu data, u din id-data ma ġietx rispettata mis-soċjetá attriċi rikonvenzjonanti. Ir-raġuni tar-rifjut tal-oġġett huwa element soġġettiv iżda għal dan it-Tribunal m'huwiex neċessarju li jiġi Illi magħdud ma dak li ntqal hawnhekk, jingħad ukoll lis-soċjetá attriċi rikonvenzjonanti, għalkemm tammetti li kien hemm dewmien, imkien ma tipprova xi skużanti għal tali nuqqas. Huwa indiskuss li l-oneru li tipprova dan kien jinkombi fuqha27. Wara kollox hija l-liġi stess li tippermetti li dan isir. 27 Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Joseph Manning vs David Riedlinger, (Ċit Nru: 974/00) mogħtija mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili nhar it-8 ta' Marzu 2001 fejn sabet hekk: "Illi l-Qorti ssib li, mehuda b'qies id-disposizzjonijiet tal-ligi hawn fuq imsemmija mqabblin mal-fatti tal- kaz, il-konvenut naqas li jwettaq il-kunsinna kif kien obbligat mil-ligi li jaghmel, u dan jaghti raguni xierqa ghat-talba tal-attur li jholl il-bejgh;" (enfasi tat-Tribunal). Fuq l-istess tematika, issir referenza wkoll għas-sentenza fl-ismijiet Michael Angelo Welborn bhala mandatarju ta' Alfred Welborn u b'nota tat-2 ta' Novembru 1989 Alfred Welborn assuma l-atti f'ismu proprju vs Joseph Van Dommelen bhala direttur ghan-nom u in rapprezentanza tad-ditta Abita Mobili Limited, (Ċit Nru: 464/83) mogħtija mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili nhar it-13 ta' Frar 2001 fejn ukoll ingħad hekk: "L-artikolu 1385 tal-Kodici Civili jipprovdi: "Jekk il-bejjiegh jonqos li jaghmel il-kunsinna fiz-zmien miftiehem, ix-xerrej jista' jitlob, kif Illi finalment ukoll, mill-atti ma jidhirx li s-soċjetá attriċi rikonvenzjonanti segwiet dak li jrid l-artikolu 948 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, marbut ma dak li jgħid l-artikolu 943 tal-istess Kapitolu. B'din il-kawża qiegħda tippretendi ħlas tal-bilanċ filwaqt li żammet l-istess bibien fil-pussess tagħha. Illi t-Tribunal iqis li huwa kostrett, mir-riljev tal-fatti kif jemerġi minn dan il- proċess, li jilqa' t-talbiet tal-konvenut rikonvenzjonanti. Ġie pruvat, għalkemm id-data eżatta ta meta sar il-ħlas huwa inċert, li effetivament d-depożitu ta' disa mitt' Ewro ġie effetwat. Illi l-konsegwenza naturali ta' dak li qiegħed jiġi deċiż hija propju r-rifużjoni tal- imħallas bħala depożitu, propju għaliex ir-riżoluzzjoni hekk Dan huwa konformi wkoll ma dak li jrid l-artikolu 1404 tal- jaghzel hu, jew li l-kuntratt jigi mahlul, jew li huwa jigi mqieghed fil-pussess tal-haga mibjugha izda dan kemm-il darba d-dewmien ikun gie kkagunat mill-bejjiegh stess." Huwa evidenti f'dan il-kaz li mhux biss il-bejjiegh ma ghamilx konsenja fiz-zmien miftiehem, izda sahansitra injora l-komunikazzjonijiet taxxerrej. Il-fatt li bl-ittra tat-23 ta' Dicembru 1982 il-konvenut nomine nghata hamest ijiem zmien biex jeffettwa l-konsenja ma tistax tippregudika l-pozizzjoni ta' l- attur anzi tkompli turi l-inadempjenza tal-konvenut nomine. Inoltre jista' jinghad li sahansitra sad-data tac-citazzjoni kienet ghadha ma saritx konsenja legali. Ghalhekk jezistu l-elementi rikjesti mill-imsemmi artikolu biex l-ewwel talba tigi milqugha. Il-konvenut nomine mhux talli ma ta l-ebda raguni valida ghad-dewmien izda ma ta l-ebda raguni ta' xejn." 28 Issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet Joseph Attard Bugeja vs Antoine Callus, (App Ċiv Nru: 238/2006/1), mogħtija mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) nhar id-29 ta' Jannar 2010 fejn intqal hekk: "In tema, jinghad fis-sentenza fuq citata in re: "Caruana Mifsud Tabone nomine -vs- Mamo nomine" (21 ta' Lulju, 1953) illi fil-kaz ta' rizoluzzjoni ta' ftehim id-danni jikkomprendu wkoll il-prezz tal-haga li x-xerrej jkun gja hallas jew ir-restituzzjoni ta' dak li l-bejjiegh ikun irceva minghand ilkompratur fl-okkazjoni tal-ftehim negozjali. Dan huwa hekk in kwantu l- obbligu tal-venditur, fil-fehma ta' din ilQorti, m'ghandux karattru rizarcitorju izda hu, pjuttost, in konsegwenza ta' l-inadempiment tal-bejjiegh, ossija, tan-nuqqas ta' konsenja tal- haga ghal liema gie ezegwit il-hlas tal-prezz. Prezz dan li fil-kaz in ezami kien wiehed parzjali fis-sens ta' ghoti ta' somma kontanti u tal-valur tal-vettura ta' l-attur li, skond il-ftehim, ghaddiet fil-pussess, sew materjali, sew guridiku, tal-konvenut-venditur. Dan b'mod li l- konvenut kien fil-poter li seta' jiddisponi minnha ghaliex wiehed ghandu jipprezumi illi din is- setgha fih ma setghetx ma tkunx akkompanjata minn dik ta' l-animus rem sibi habendi"; Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta29. Għalhekk ukoll, t-talba prinċipali ma tistax tintlaqa'. Għaldaqstant, it-Tribunal qiegħed jiddeċiedi din it-Talba billi filwaqt li jiċħad it- talba prinċipali tas-soċjetá rikonvenzjonata u l-eċċezzjonijiet ta' l-istess soċjetá għat-talba rikonvenzjonali, jilqa' t-talba rikonvenzjonali u l-eċċezzjonijiet għat- talba prinċipali tal-konvenut rikonvenzjonanti u b'hekk jordna lis-soċjetá rikonvenzjonata sabiex tirrifondi lura lill-konvenut rikonvenzjonanti, s-somma ta' disa' mitt Ewro (€900) bl-imgħax legali mit-18 ta' Novembru 201930 sad-data L-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri jitħallsu fl-intier tagħhom mis-soċjetá rikonvenzjonata. Dr. Joseph Elgadi LL.D. Ġudikatur 29 Dan l-artikolu jgħid hekk: Fil-każijiet kollha li x-xerrej għandu jedd li jerġa luramill- kuntratt, il-bejjiegħ għandu jroddlu, mal-prezz li jkun irċieva,l-ispejjeż tal-kuntratt u kull spiża leġittima oħra li jkollha x'taqsam mal-bejgħ. 30 Data tal-preżentata tal-kontro-talba.