IMHALLEF JOSEPH ZAMMIT MCKEON Illum it-Tnejn 31 ta` Ottubru 2016 Tufigno Felice kontra L-Avukat Generali Il-Qorti : I. Rat ir-rikors prezentat fil-15 ta` Jannar 2015 li jaqra hekk :– Illi r-rikorrenti tressaq quddiem l-Onorabbli Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti Istruttorja fit-28 ta` Novembru 2004 akkuzat, inter alia, b`pussess, assocjazzjoni u traffikar ta` medicina ristretta u psikotropika, bi ksur tad-dispozizzjonijiet tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li ghandhom x`jaqsmu maghha, Kap 31 tal-Ligijiet ta` Malta flimkien ma` persuna ohra ; Illi, fil-proceduri odjerni l-Avukat Generali kien ordna, fit-termini tal- Artikolu 120A (2) tal-Kap 31 tal-Ligijiet ta` Malta, li l-kaz tar-rikorrent jinstema` u jigi deciz mill-Qorti Kriminali ; Illi b`rizultat ta` dan u wara li saret id-debita kumpilazzjoni, ir- rikorrenti gie akkuzat quddiem il-Qorti Kriminali permezz tal-att tal-akkuza numru 60/2010, akkuzat inter alia b`pussess, assocjazzjoni u traffikar ta` droga bi ksur tad-dispozizzjonijiet tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li ghandhom x`jaqsmu maghha, Kap 31 tal-Ligijiet ta` Malta ; Illi l-prosekuzzjoni ghazelt fil-proceduri li tressqu quddiem il-Qorti Istruttorja, li tressaq lill-esponenti flimkien ma` persuna ohra, certu William Clantar, allegatament komplici, bhala ko-akkuzati ; Illi izda fuq talba tal-prosekuzzjoni, giet ordnata is-separazzjoni tal- gudizzju bejn il-kawza tar-rikorrenti u dik tal-ko-akkuzat William Clantar, u sussegwentement ghal tali ordni l-Avukat Generali ghazel li jistenna l-ezitu tal-kaz ta` William Clantar, bl-intiza li juza x-xhieda tal-istess William Clantar kontra l-esponenti wara li l-kaz ta` Clantar ikun ghadda f`gudikat, f`liema eventwalita` tali xhieda ta` Clantar, qua komplici li jkun ko-akkuzat, titqies ammissibbli ; Illi dan qieghed isir bi ksur tad-dritt ta` smigh xieraq tal-esponenti in kwantu l-ghazla ta` min mill-ko-akkuzati ghandu jinstema` l-kaz tieghu l- ewwel, hija wahda arbitrarja u ma hija bbazata fuq l-ebda kriterju legittimu jew gustifikat kif il-prosekuzzjoni taghzel liema kaz taz-zewg ko-akkuzati ghandu jinstema` l-ewwel u dana nonostante l-fatt li l-konsegwenza ta` din l- ghazla hija deciziva fl-andament ta` kaz ; Illi fin-nuqqas ta` kriterji fissi fil-ligi, tali decizjoni tittiehed unilateralment mill-intimat l-ufficjali prosekutur minghajr ebda gustifikazzjoni, li jwassal ghal trattament differenti, nuqqas ta` certezza legali u aspettattivi legittimi, u tqieghed lill-persuna akkuzata l-ohra, bhalma huwa r-rikorrenti, f`pozizzjoni zvantaggata, liema fatt jilledi l-principju tal-'equality of arms' li fuqu jiddependi smigh xieraq – haga ghal kollox inaccettabbli f`socjeta` fejn il-principji tal-gustizzja naturali ghandhom dejjem jitharsu u jigu applikati ; Illi per di piu`, ir-rikorrenti gie kostrett li jistenna l-ezitu tal-kaz ta` Clantar b`rizultat li l-proceduri tieghu, li setghu facilment jigu mitmuma qabel, twalu inutilment sabiex tkun tista` tigi deciza l-kawza kontra l-ko-akkuzat William Clantar sabiex dan tal-ahhar ikun jista` jixhed fi proceduri in kwistjoni kontra r-rikorrenti. Dan qieghed iwassal ghal tul ta` zmien zejjed fil-process provokat min-naha tal-prosekuzzjoni li qed tibqa` tiddilunga l-proceduri tieghu biex ittella` lill-ko-akkuzat William Clantar, ghal liem dewmien fil- proceduri ma jahtix l-esponenti ; Illi, dan qieghed jinghad fl-isfond tal-artikolu 639 tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta` Malta li ma jitlobx korroborazzjoni tax-xhieda tal-komplici minn xi xhieda ohra u jissalvagwardja biss id-drittijiet tal-akkuzat bil-kuncett li l- verzjoni tal-komplici ghandha tittiehed b`kawtela ; Illi dana sehh u qieghed tad-drittijiet fundamentali ta` smigh xieraq tal-esponenti kif sancit fl-Artikolu 6 tal- ta` Malta Konvenzjoni Ewropea u partikolarment in kwantu l-esponenti qieghed ibati mill-effetti tal-ordni ta` iffrizar fuq il-flejjes, kontijiet u proprjeta` tal-esponenti u l-kondizzjoni tal- liberta` provvizorja mahruga mill-Qorti Istruttorja ; isehh bi vjolazzjoni tal-Kostituzzjoni Illi, barra minn hekk, jirrizulta li fil-kaz prezenti, ir-rikorrenti kien irrilaxxja stqarrija li saret minghajr ma l-esponenti kellu l-jedd li jikkonsulta ma` avukat qabel ma ghamel l-istqarrija jew f`xi waqt li kien mizmum fil- Kwartieri Generali tal-Pulizija, meta l-esponenti kien ghad ghandu 23 sena u kien qed jiffaccja l-ewwel arrest tieghu. Dana wkoll huwa bi ksur ukoll tal- Artikolu 6(3)(c) tal-Konvenzjoni Ewropea ; Illi d-dritt ghall-access ghall-avukat qabel ma ssir l-interrogazzjoni mill-Pulizija huwa ta` importanza fundamentali, u fil-fatt dan id-dritt ghandu rwol krucjali fil-garanzija tad-drittijiet l-ohra kollha illi jgawdi minnhom kull akkuzat taht l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni. Hafna minn dawn id-drittijiet ftit li xejn ikollhom importanza ghall-persuna ordinarja li tkun tinsab akkuzata jew suspettat li kkommettiet xi reat minghajr l-ghajnuna ta` avukat biex jipprotegi d-drittijiet taghha ; Ghaldaqstant u ghar-ragunijiet fuq premessi, l-esponenti jitlob bir- rispett lil din l-Onorabbli Qorti taghti dawk l-ordnijiet, tohrog dawk l- istruzzjonijiet u tipprovdi ghal dawk il-mizuri li jidhrilha xierqa sabiex jigu protetti u enforzati d-drittijiet fundamentali taghhom fuq riferiti inkluz is- segwenti :- lezi d-drittijiet fundamentali tal-esponenti kif sanciti fl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u tal- Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea. fuq esposti gew illi bil-fatti (ii) Taghti r-rimedju effettiv u opportun fic-cirkostanzi nkluz izda mhux biss id-dikjarazzjoni tal-estinzjoni tal-proceduri suriferiti u kumpens pekunjarju. 2015 li taqra hekk :– Rat ir-risposta tal-Avukat Generali li kienet prezentata fil-11 ta` Frar Illi fil-kawza odjerna r-rikorrent qieghed jallega li minhabba li giet ordnata s-separazzjoni tal-gudizzju bejn il-proceduri tieghu u dawk ta` ko-akkuzat iehor William Clantar, kif ukoll minhabba li hu kien irrilaxxja stqarrija lill-Pulizija meta ma kellux assistenza legali, gew vjolati d-drittijiet fundamentali tieghu kif protett bl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta` Malta u l- Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali. Talab ukoll li jinghata rimedju. Illi l-esponent jirrespingi l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet kollha tar-rikorrent bhala nfondati fil-fatt u fid-dritt. Dwar l-ilmenti tar-rikorrent li jolqtu s-separazzjoni tal-gudizzju Illi f`dan il-kuntest l-esponent jeccepixxi s-segwenti : Illi hija l-ligi nnifisha, senjatament l-Artikolu 594 tal-Kap 9, li taghti s-setgha li ssir il-firda tal-kawzi fejn zewg akkuzati jew aktar ikunu ngabu flimkien f`Att ta` Akkuza wiehed. Din is-setgha l-Qorti Kriminali twettaqha fuq talba tal-Avukat Generali kif fil-fatt gara fil-kaz odjern. Il-fatt wahdu li l-ligi ma tistabbilix kriterji fissi u rigidi ghal dan il-ghan ma jirrendix l-uzu tad-diskrezzjoni u l-ghazla ta` liema kaz jinstema` l-ewwel awtomatikament arbitrarja jew mhux gustifikata jew li twassal ghal trattament differenti jew nuqqas ta` certezza legali fost affarijiet ohra kif qed jinsinwa r-rikorrent u lanqas ma jgib il-konsegwenza awtomatika li hemm ksur tad-dritt fundamentali ghal smigh xieraq. Indipendentement minn liema proceduri jinstemghu l-ewwel, il- fatt li fil-kaz odjern il-guri ta` William Clantar ser jinstema` qabel dak tar- rikorrent, b`ebda mod ma jtaffi mill-piz fuq il-Prosekuzzjoni biex tipprova l- kaz taghha lil hinn minn kull dubju ragjonevoli kemm fil-kaz ta` Agius kif ukoll fil-kaz tar-rikorrent. Dawn il- garanziji lir-rikorrent b`ebda mod m`huma ser jigu mittiefsa bis-separazzjoni tal-processi. jekk minhabba tali separazzjoni jistghu jinstemghu xhieda fil-kaz tar-rikorrent li, li kieku l-processi ma nfirdux, ma kinux ikunu jistghu jixhdu, u hekk tinkixef xi verita` li ma tkunx favorevoli ghar-rikorrent, b`daqshekk ma jfissirx li l-principju tal-equality of arms u l- garanziji l-ohra tad-dritt ghas-smigh xieraq ma jkunux gew rispettati ghax wara kollox dan id-dritt ma jissarrafx f`xi dritt assolut li r-rikorrent jippretendi illi xhieda ma tinghatax sempliciment ghax hija sfavorevoli ghalih. v. Illi wara kollox id-dmir ewlieni tal-prosekuzzjoni huwa li tmexxi l-process b`mod li l-aktar iwassal biex tinkixef il-verita`, sew jekk favur u sew jekk kontra l-akkuzat. Fost il-mezzi ezistenti ntizi ghal dan il-ghan hemm il- possibilita` li l-kawzi jitmexxew flimkien jew b`mod separati. Illi dan kollu ma jwassalx ghal ksur tad-dritt ghal smigh xieraq. Interpretazzjoni ta` dan id-dritt kif qed jippretendi r-rikorrenti tissarraf biss fi pretensjoni li l-process quddiem qorti ta` gurisdizzjoni kriminali jitmexxa biss b`mod li jista` jiggarantixxi ezitu favorevoli ghalih. Zgur li pretensjoni bhal din ma tista` qatt titqies accettabbli fil-kuntest tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali taht l-Artikolu 39 tal- l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni u Kostituzzjoni. vii. l-kawza tar-rikorrent quddiem il-Qorti Kriminali ser tistenna l-ezitu tal-proceduri kontra William Clantar ma jammontax ghal dewmien irragjonevoli kif qed jallega r-rikorrent. il-fatt Illi ghal kull buon fini l-esponent jaghmel referenza ghall- insenjament tal-Qorti Kostituzzjonali fil-kaz fl-ismijiet Anthony Annandale vs Avukat Generali et (Rik Nru 19/2009 deciz mill-Qorti Kostituzzjonali fit-3 ta` Frar 2014) fejn is-separazzjoni tal-gudizzju gie skrutinjat mil-lenti tal- Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni b`dan li ma nstab ebda ksur ta` dritt fundamentali. Dwar l-ilmenti tar-rikorrent li jolqtu r-rilaxx tal-istqarrija lill- Pulizija Illi f`dan il-kuntest l-esponent jeccepixxi s-segwenti : Illi minkejja numru ta` sentenzi moghtija kemm mill-Qorti Kostituzzjonali f`Malta kif ukoll minn dik Ewropea ghad-Drittijiet tal- Bniedem dwar mertu simili, jirrizulta b`mod car u inekwivoku li ebda qorti, f`ebda hin ma stabbiliet bhala principju universali li n-nuqqas ta` assistenza legali waqt interrogazzjoni awtomatikament iggib maghha lezjoni tad- drittijiet fundamentali tal-bniedem kif sanciti fl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta` Malta u fl-Artikolu 6 ta-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Illi inoltre u bla pregudizzju ghas-suespost id-dritt ghal smigh xieraq irid jigi evalwat fir-rigward tat-totalita` tal-proceduri kollha li nstemghu sa issa fil-konfront tar-rikorrent u mhux fir-rigward ta` mument specifiku kif qed jipprova jaghmel ir-rikorrent odjern. Illi effettivament ir-rikorrent odjern b`ebda mod ma kien imgieghel jaghti l-istqarrija li ta lill-Pulizija. Wara li gie arrestat u ttiehed id- Depot, inghata t-twissija skont il-ligi u cioe` li ma kienx obbligat jitkellem sakemm ma kienx hekk jixtieq izda li dak li ser jghid seta` jingieb bhala prova kontra tieghu. iv. Illi fl-istess stqarrija l-istess rikorrent irrikonoxxa li kien qieghed jifhem l-import tac-cirkostanza li kien jinsab fiha. It-twegibiet tieghu kienu cari u jikkorrispondu mal-kuntest ta` kull mistoqsija li saritlu. Illi inoltre l-allegata vulnerabilita` tar-rikorrent qeghda wkoll tigi fermament opposta mill-esponenti. Il-fatt li fil-mument tal-arrest huwa kellu tlieta u ghoxrin sena ghandu jitqies li kellu maturita` bizzejjed li jkun ben konsapevoli tar-riskji u l-konsegwenzi li seta` jiffacja minhabba din l- attivita` llecita. Dwar ir-rimedju mitlub mir-rikorrent Illi bla pregudizzju ghas-suespost, dato ma non concesso li din l- Onorabbli Qorti ssib lezjoni ta` drittijiet fundamentali tar-rikorrent l-esponent jopponi t-talba tar-rikorrent ghal dikjarazzjoni ta` estinzjoni tal-proceduri kriminali kontrih bhala rimedju stante li fi kwalunkwe kaz id-dritt fundamentali koncess mill-Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni huwa dak ghal smigh xieraq ; ma hu koncess ebda dritt li kull min hu akkuzat b`reat kriminali jigi liberat minn dik l-akkuza, jew li l-akkuzat jinghata l-mezzi sabiex, hati jew mhux, jinheles mill-akkuza, jew li, minhabba xi rregolarita`, tkun xi tkun, minn fuq il-fatti ghandu jinstab hati ghandu jithalla jahrab il- konsegwenzi ta` ghemilu. Ghaldaqstant u fid-dawl tas-suespost l-esponent jitlob lil din l- Onorabbli Qorti sabiex tichad il-pretensjonijiet u t-talbiet kollha tar-rikorrent u ma ssib ebda lezjoni tad-drittijiet fundamentali tieghu. Salvi eccezzjonijiet ulterjuri. Bl-ispejjez. Rat il-provi kollha li tressqu fil-kors tal-kawza. Rat in-noti ta` osservazzjonijiet tal-partijiet. Semghet is-sottomissjonijiet tal-ahhar li ghamlu d-difensuri fl-udjenza Rat id-digriet li tat fl-istess udjenza fejn halliet il-kawza ghas- Rat l-atti l-ohra tal-kawza. Ir-rikorrent xehed illi huwa ghandu 32 sena. Ighid illi sa minn meta kellu 22 sena, ilu marbut u mahkum psikologikament, emozzjonalment u finanzjarjament fi proceduri kriminali li tressqu kontra tieghu u li ilhom ghaddejjin aktar minn ghaxar snin. Stqarr illi kien arrestat ma` certu William Clantar. Wara li ghamel stqarrija, tressaq b`arrest fil-28 ta` Novembru 2004, flimkien ma` l-istess William Clantar. Kienu akkuzati bil-pussess, bl-assocjazzjoni u bit-traffikar ta` medicina ristretta u psikotropika. Huwa ma kienx inghata l-liberta provvizorja, u l-assi tieghu kollha kienu gew issekwestrati b`ordni tal-Qorti. Fl-14 ta` Dicembru 2004, inghata il-helsien mill-arrest ristrett fis-sens illi kellu jibqa` d-dar, hlief biex imur ghax-xoghol il-fabbrika tan-Nylon Knitting li kienet faccata d-dar fejn joqghod Tal-Pieta'. Hallas depozitu ta` Lm 1,000 u kellu jaghti garanzija peronsali ta` Lm 4,000. Kompla jixhed illi fit-18 ta` Lulju 2005, kien hemm bdil fil- kondizzjonijiet tal-helsien mill-arrest fis-sens illi r-rinkasar tieghu kien estiz sal-10.30 p.m., hlief meta jkun xoghol bil-lejl. Fid-29 ta` Mejju 2006, tnehhiet il-kondizzjoni li jidhol d-dar sal-10.30 p.m. u minflok dahlet il-kondizzjoni li kellu jiffirma l-Ghassa tal-Pulizija ta` Hal-Qormi kull nhar ta` gimgha. Kien ghadu sal-lum b`dawk il-kondizzjonijiet, ghalkemm hareg l-att ta` akkuza numru 60/2010. Sal-lum il-kaz tieghu ghadu pendenti. Fisser illi wara li ghal numru ta` snin li l-kaz tieghu kien qed jinstema` ma` dak ta` William Clantar, il-prosekuzzjoni ddecidiet illi tissepara l-kawzi taghhom, sabiex Clantar ikun jista` jingieb bhala xhud mill-prosekuzzjoni fil- kawza kontra tieghu. Gara ghalhekk li l-prosekuzzjoni hadet decizjoni li l- kaz tieghu jinstema` biss wara li jkun konkluz dak kontra Clantar. Xehed illi qabel kien arrestat, huwa qatt ma kellu x`jaqsam mal- pulizija. Meta beda jigi interrogat, kien go kamra zghira b`sitt pulizija mdawrin mieghu, jistaqsuh id-domandi u jaghjtu mieghu. Ried jiksbu jbezzghuh bil-habs. nformazzjoni minghandu, bdew Ghalkemm staqsa ghall-ghajnuna ta` avukat, hadd mill-pulizija ma ta kaz tieghu. Ghamel 48 siegha arrestat go kamra mahmuga. Matul dawk it-48 siegha nizzluh u tellghuh mic-cella numru ta` drabi. Meta tressaq l-qorti, ma nghatax l-opportunita li jkellem avukat jew lill-familjari tieghu. jintimidawh, u Ighid illi konsegwenza ta` dan kollu, huwa tilef hafna opportunitajiet fil-hajja tieghu ghax ma setax jaghmel l-passi li kien hemm bzonn biex itejjeb il-karriera tieghu. Meta kien jahdem in-Nylon Knitting kien wiehed mill- haddiema ta` esperjenza ghaliex beda jahdem hemm meta kellu 16-il sena, u dam jahdem hemm tmien snin. Ghalkemm kien ic-cans li jilhaq supervisor, huwa qatt ma seta` jintghazel ghaliex il-kaz tieghu kien baqa` pendenti. Ghalhekk ma kienx vijabbli li l-fabbrika tinvesti fih fit-tahrig. Ghalhekk tilef hafna flus u baqa` dejjem machine operator. Meta mbaghad mar ghal xoghol gdid mal-Melita, fejn dam madwar tlett snin, grat l-istess haga. Qal illi sal-lum ghadu milqut b`ordni ta` ffrizar. Ma jistax jixtri proprjeta f`ismu ghaliex jista` jiehu facilita` bankarja. Ghalhekk ghadu jghix ma` ommu. Lanqas m`ghandu karrozza registrata fuq ismu. Michael Mokaddem. xehed illi huwa l-propjetarju tal-franchise Remax Alliance. Iqis lir-rikorrent bhala mpjegat Illum saru hbieb. Ghalkemm fil-bidu kien xettiku dwar jekk kellux jimpjegah inkella le minhabba l-proceduri kriminali pendenti kontra tieghu, huwa ddecieda li jaghtih l-impieg u fil-fehma tieghu d-decizjoni kienet tajba. Stqarr illi r-rikorrent huwa rispettat mill-kollegi tieghu, u maghruf fis-suq tal-proprjeta, ghaliex huwa wiehed mill-ahjar agenti li ghandu u huwa popolari mal-klijenti. Matul dawn is-snin ir- rikorrent rega` bena hajtu, ghandu xoghol stabbli u numru ta` hbieb. Il-futur tieghu pero` jibqa` incert minhabba l-proceduri pendenti fil-qorti. Edward Clantar xehed illi huwa l-Manager ta` Remax Regional Letting. Jaf lir-rikorrent miz-zmien meta kien jahdem mal- Melita. Ir-rikorrent huwa bniedem determinat. Huwa kien avvicinah biex jibda jahdem maghhom r-Remax u fil-fatt malli r-rikorrent spicca jahdem mal-Melita mar l-ufficcju ta` Remax u talbu jahdem maghhom. Kien hemm li sar jaf ghall-ewwel darba bil-proceduri kriminali li kienu pendenti kontra tieghu ; ir-reazzjoni nizjali tieghu kienet li ma jaghtihx l-impieg. Meta mbaghad ir-rikorrent spjegalu x`kien gralu, ha d-decizjoni li jaghtih cans. Illum huwa kuntent li tah l-impieg. Ir-rikorrent sar wiehed mill-aqwa agenti li ghandhom. dwar ix-xoghol tar-rikorrent. Gordon Micallef k/a Micallef Cini xehed illi huwa branch manager kif ukoll kompropjetarju tal-franchise Remax Alliance Tigne. Kien ilu estate agent ghal dawn l-ahhar 23 sena. Ikkonferma li r-rikorrent huwa wiehed mill-ahjar agenti taghhom kemm bhala xoghol kif ukoll bhala integrita` professjonali. Simon Hicklin xehed illi bejn l-2008 u l-2011 ir-rikorrent kien wiehed mill-impjegati tieghu meta kien jahdem mal-Melita. Mill-bidu nett li r-rikorrent beda jahdem maghhom, huwa tkellem car dwar l-kawza kriminali li kellu pendenti quddiem il-qrati. Jiddeskrivi lir-rikorrent bhala haddiem esemplari, leali u membru validu tat-tim. Ghalkemm kellu bosta opportunitajiet sabiex javvanza, minhabba s-sitwazzjoni tieghu, kien difficli ghall-employer tieghu li jinvesti fih billi la l-kumpannija u lanqas hu ma kienu jafu meta l-kaz tieghu kien se jispicca u x`kien se jkun l-ezitu. L-Assistent Kummissarju tal-Pulizija Norbert Sofia Delicata xehed illi huwa kien ilu stazzjonat fl-Iskwadra ta` Kontra d-Droga mill-1991. Fis- 26 ta` Novembru 2004, kellhom informazzjoni li kien se jkun hemm deal ta` ecstasy fl-inhawi tal-Iskola ta` San Bastjan, bejn ir-rikorrent u William Clantar. Tfaccat il-karrozza tar-rikorrent u kien hemm ukoll Agius. Meta dawn kienu avvicinati mill-pulizija, intremiet borza li rrizulta kellha fiha ammont konsiderevoli ta` pilloli, li rrizultaw li kienu ecstasy. Ir-rikorrent kien arrestat fis-26 ta` Novembru 2004, fis-6.30 pm. Fis-6.45 pm kien registrat fil-lockup. Bhala escorting officer kien hemm PC 118 ; u min-naha tad-Drug Squad kien hemm PC 12. L-istqarrija saret fil-ufficcju tieghu. Ma kienx hemm sitta min-nies fil-kamra. Huwa kien akkompanjat minn PS 1086. Huwa biss ghamel id- domandi. Hekk hija l-prassi tieghu. Eskluda bl-aktar mod kategoriku illi r- rikorrent kien intimidat waqt li kien qed jaghti l-istqarrija. Fil-kontroezami, xehed illi huwa ma kienx fuq il-post meta kien arrestat ir-rikorrent. L-entrati fid-Dok NC1 saru mill-custody officer. Kien infurmat illi l-arrest sar Hal-Qormi hdejn il-Knisja ta` San Bastjan, li Agius harab ghalkemm il-pulizija qabduh hdejn il-Knisja ta` San Bastjan vicin l- iskola. Mistoqsi jekk bhala hinijiet kienx realistiku li dan kollu sar f`temp ta` kwarta, huwa wiegeb illi l-hinijiet jistghu jigu kkonfermati mill-arresting officers. Mistoqsi ghaliex ikun inhareg mill-lock up, qal illi kien hemm zewg ragunijet : jew biex ikun prezenti meta l-espert jghodd il-pilloli ; jew bhala search. Mistoqsi jekk jafx meta saret it-tfittxija fil-karrozza tar-rikorrent, spjega li din tkun saret jew fuq il-post jew meta r-rikorrent ittiehed id-Depot. Qal li ma jafx x`kien gie elevat mill-karrozza tar-rikorrent. Ic-cwievet tal- karrozza jittiehdu malli jidhol fil-lock up. Mistoqsi ghaliex fid-Dok NC3 hemm d-data tat-28 ta` Novembru 2004, xehed illi jispjega ahjar PS 3235 ; huwa possibbli li jkun staqsa ghac-cwievet ghaliex il-vettura kienet se tkun impounded ; u tigi ritornata wara li jsir hekk. Meta dahal il-lock up, ir- rikorrent ma kellux cwievet jew mobile. Mistoqsi jekk ghas-searches fid-dar tar-rikorrent, fid-dar ta` Agius u fil-vettura kienx prezenti r-rikorrent, u Agius, huwa wiegeb li ma jidhirlux li kien hemm il-presenza tat-tnejn ; ikun prezenti wiehed skont meta tkun se ssir it-tfittxija.. Ix-xhud kien mistoqsi jekk ir-rikorrent inghatax ic-cans jaghmel kuntatt mal-familja. Huwa wiegeb li dak z-zmien ma setax isir hekk. Jekk isar kuntatt permezz ta` l-pulizija, ghandu jirrizulta mill-custody records. Mistoqsi mill-Qorti jekk ikunx hemm log fil-kaz illi jsir kuntatt, wiegeb illi jkun hemm. Mistoqsi jekk t- twissija ssirx qabel ttiehdet l-istqarrija, wiegeb illi qabel tittiehed l-istqarrija huwa jkun gab lill-arrestat quddiemu sabiex jiehu d-dettalji tieghu u sabiex jara b`ghajnejh min gie arrestat u l-kondizzjoni tieghu. Jiehu d-dettalji, u jfisser lill-arrestat ghaliex ikun gie arrestat u jaghti t-twissija aktar minn darba. Huwa ma jkollux log ta` meta jkun kellem lill-arrestat. Muri Dok NC 1 u mistoqsi jekk effettivament kienx hemm trapass ta` tlett kwarti qabel ma ttiehdet l-istqarrija, wiegeb illi r-rikorrent hareg mill-lock up fil-13.50, l- istqarrija ttiehdet fil-14.24 u mar lura l-lock up fil-15.20. Dam ikellem lir- rikorrent ghal dawk it-tliet kwarti. Mistoqsi jekk meta kien qed jiehu l- istqarrija kienx hemm diversi nies ohra fil-ufficcju tieghu, wiegeb illi mhijiex il-prattika tieghu li jkun hemm nies ohra. Ikun hemm PS 1086 li jkun xhud tal-istqarrija, u forsi xi pulizija iehor li jkun assenjat mieghu. Mistoqsi dwar jekk qabel ha l-istqarrija tar-rikorrent kellux diga provi bizzejjed sabiex iressqu l-Qorti, wiegeb illi hekk kien il-kaz, u li qabel ha l-istqarrija tar- rikorrent, kien qed jaghmel investigazzjonijiet ohra relatati mal-kaz. Mistoqsi allura ghaliex bejn il-mument li kellu l-provi sal-ghada ma hax azzjoni sabiex jew iressaq lir-rikorrent jew sabiex johorgu mil-lock up, wiegeb illi wara li lesta l-investigazzjoni huwa jmur ghand l-Avukat Generali biex jipprezenta r- rapport tieghu, u l-Avukat Generali johrog l-ordni jekk ghandux jigi mressaq jew le ; wara jmur ghand l-Magistrat tal-Ghassa li jaghtih il-hin biex imur il- Qorti. Mistoqsi mill-Qorti, wiegeb illi nonostante l-provi l-ohra li kellu, ghazel li xorta wahda jkollu l-istqarrija tar-rikorrent f`idejh ghaliex ma riedx imexxi minghajr l-istqarrija. Qal illi ma jiftakarx li r-rikorrent talbu sabiex ikellem avukat. Sottomissjonijiet bil-miktub Ir-rikorrent Jikkontendi li ghal aktar minn 11-il sena minn mindu tressaq ghall- ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti Istruttorja, huwa ghadu soggett ghal kondizzjonijiet biex inghata l-helsien mill-arrest, kif ukoll ghad ghandu hwejgu sekwestrati. Id-dewmien kemm sabiex inghalqet il- kumpilazzjoni, u kif ukoll sabiex isir il-guri, huwa dovut ghal decizjoni li ha l- Avukat Generali sabiex il-kaz tieghu jibqa` jistenna l-esitu tal-kaz l-iehor pendenti kontra dak li fil-bidu kien ko-akkuzat mieghu William Clantar, li llum m`ghadux wara li l-Avukat Generali talab u kiseb li z-zewg kazi jinstemghu u jigu decizi separatament fit-13 ta` April 2014. L-ilment tar-rikorrent huwa bbazat hekk :- Fl-ewwel lok :- L-ghazla ta` l-kaz ta` min mit-tnejn ghandu jinstema` u jigi deciz l- ewwel kienet decizjoni arbitrarja tal-Avukat Generali. Iddecieda fuq l-ebda kriterju legittimu jew gustifikat. Dan isir rilevanti fl-isfond tal-Art 639 tal- Kodici Kriminali li ma jitlobx korroborazzjoni tax-xiehda minn persuni ohra, u jhares biss d-drittijiet tal-akkuzat billi l-verzjoni ta` komplici tkun trid titqies b`kawtela. Fit-tieni lok :- Fin-nuqqas ta` kriterji fissi, id-decizjoni tal-Avukat Generali ttiehdet unilateralment minghajr gustifikazzjoni. Dan igib mieghu trattament differenti, nuqqas ta` certezza legali u nuqqas ta` aspettativi legittimi. Li jkompli jfisser li kien hemm lezjoni tal-principju tal-equality of arms kontra r-rikorrent. Fit-tielet lok :- Ghalkemm l-Avukat Generali uza d-diskrezzjoni tieghu biex jifred il- kaz ta` wiehed mill-kaz tal-iehor, ma mexxiex il-kawzi separatament, izda ghazel li l-kaz tar-rikorrenti jistenna l-ezitu tal-guri ta` William Clantar. Fir-raba lok :- Bil-fatt illi sabiex ikun finalment processat ir-rikorrent kellu jistenna l-ezitu tal-guri kontra Agius ifisser illi l-procediment kontra tieghu twal bla bzonn. Fuq kollox ir-rikorrent jibqa` meqjus innocenti sakemm ma tkunx ippruvata l-htija tieghu skont il-ligi. Wara li jaghmel riferenza ghall-Art 39 tal-Kostituzzjoni u ghall-Art 6 tal-Konvenzjoni, ir-rikorrent jirrimarka illi l-lanjanza tieghu tirrigwarda l- uzu ta` d-diskrezzjoni mill-Avukat Generali li jiddeciedi hu minghajr ebda tip ta` kontroll liema kaz ghandu jinstema` u jigi deciz l-ewwel. L-effett ta` d- decizjoni li ha l-Avukat Generali, kif din laqtet lilu gabet maghha dewmien esagerat u rragjonevoli li wassal ghal lezjoni tad-dritt ghal smiegh xieraq. Issir referenza ghas-sentenzi fil-kawzi : "Farrugia vs l-Avukat Generali" (QK - 30 ta` Novembru 2006) ; "Saliba vs Avukat Generali et" (PAK - 24 ta` April 1998) ; "Bugeja vs l-Avukat Generali" (QK - 11 ta` Awissu 2003) ; "Marinelli vs Avukat Generali et" (PAK - 3 ta` Lulju 2008). Kien ritenut illi tlieta huma l-kriterji li jirregolaw il-fattur tad- lum, il-mertu ma kienx kompless ; in-natura u/jew komplessita tal-kaz in kwistjoni ; fil-kaz tal- il-kondotta tal-partijiet fil-kawza ; fil-kaz tal-lum ir-rikorrent ma kkontribwixxa xejn ghad-dewmien izda id-dewmien kien dovut kollu kemm hu ghall-kondotta tal-Avukat Generali ; il-mod kif dawk l-proceduri gew trattati u kondotti mill-awtorita gudizzjarja. Issir referenza ghas-sentenzi fil-kawzi : "Manduca vs Onorevoli Prim Ministru" (QK - 23 ta` Jannar 1995) ; "Xuereb vs Registratur tal- Qrati et" (QK - 8 ta` Novembru 2004) ; "Ebcin vs Turkey" (ECHR - 1 ta` Frar 2011)." Ir-rikorrent jilmenta wkoll dwar l-arrest u dwar l-istqarrija rilaxxjata lill-pulizija. Jaghmel l-argument illi huwa rrilaxxja stqarrija minghajr il-jedd li jikkonsulta ruhu ma` avukat, isostni li meta rrilaxxja dik l-istqarrija kellu 23 sena, u li dakinhar kien qed jiffaccja l-ewwel arrest tieghu. Dwar il-pretensjoni tal-intimat illi min mkien ma rrizulta li r-rikorrent kien imgieghel jirrilaxxa stqarrija, kif ukoll illi fi kwalunkwe kaz inghata twissija, issir riferenza ghad-decizjonijiet : "Il-Pulizija vs Alvin Sant Cassia" : QK – 11 ta` April 2011 ; "Panovits vs Cyprus" : ECHR - 11 ta` Dicembru 2008 ; "Salduz vs Turkey" : ECHR - 27 ta` Novembru 2008 ; u "Plonka vs Poland" : ECHR - 31 ta` Marzu 2009. Ighid ir-rikorrent illi fil-kaz tal-lum kien hemm lezjoni tad-dritt ghal smiegh xieraq propju ghaliex ma nghatax l-opportunita` li jirrikjedi l- assistenza ta` avukat. Abbazi tal-gurisprudenza tal-ECHR, id-dritt ghall- assistenza ta` avukat "at pre-trial stage" mhix ristretta biss ghal minuri (ara Dwar il-kwistjoni tal-ewwel arrest, issir referenza ghad-decizjoni tal- PAK tal-24 ta` Frar 2010 fil-kawza "Il-Pulizija vs Erson Axisa". Dwar ir-rimedju, ir-rikorrent jirreferi ghad-decizjoni tal-QK tal-11 ta` Awissu 203 fil-kawza "Annandale vs L-Avukat Generali" (op. cit.) deciza fil-11 ta` Awissu 2003. L-intimat L-Art 39 tal-Kostituzzjoni u l-Art 6 tal-Konvenzjoni ma japplikawx ghal digriet interlokutorju fejn il-Qorti Kriminali akkordat is-separazzjoni tal-gudizzju. Dan huwa hekk ghaliex b`dik is-separazzjoni ma tkun giet determinata l-ebda akkuza kriminali fil-konfront tar-rikorrent, u d-drittijiet processwali tieghu jibqghu ntatti u salvagwardati. Is-setgha tal-Avukat Generali li jitlob s-separazzjoni tal-gudizzju tohrog mil-ligi stess, u ghalhekk ma tistax tkun leziva ghad-drittijiet tar-rikorrent. Ighid l-intimat illi skont l-Art 594 tal-Kap 9 : "Il-qorti tista`, wkoll, fuq talba tal-Avukat Generali, tordna l-firda tal-kawzi, kemm il-darba zewg akkuzati jew izjed ikunu migjubin flimkien f`att ta` akkuza wiehed." Ghazla ta` dik ix-xorta m`ghandhiex tippregudika d-dritt tar-rikorrent ghal smiegh xieraq ghaliex waqt il-guri se jkollu kull opportunita li jiddefendi ruhu. Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tat-3 ta` Frar Jinghad mill-intimat illi ladarba r-rikorrent u William Clantar ghad iridu jghaddu mill-guri, il-principju tal-equality of arms bl-ebda mod ma jkun mittiefes. Dwar l-ilment tar-rikorrent li l-kaz ta` Agius se jinstema qabel tieghu bil-ghan illi Agius ikun jista` jixhed fil-proceduri fil-konfront tieghu, l-intimat jissottometti li dan huwa argument hazin ghaliex Agius ghadu ma xehedx u allura r-rikorrent ma jistax jghid li dan il-fatt se jkun ta` zvantagg ghalih. Dwar l-ilment tad-dewmien, l-intimat jishaq illi l-allegat dewmien qed ikun attribwit unikament mal-ghazla tieghu illi jifred l-kawza tar-rikorrent minn dik ta` Clantar. Tant huwa hekk li r-rikorent ma ressaq l-ebda prova ohra li d-dewmien kien kkawzat ghal ragunijiet ohra. Ghalkemm huwa minnu li l- kawza tar-rikorrent qed jistenna l-ezitu tal-kawza ta` Agius, dan il-fattur wahdu ma jwassalx ghal lezjoni tad-dritt ta` smiegh xieraq fi zmien ragjonevoli. L-intimat isostni li fl-eventwalita li l-Qorti ssib li kien hemm dewmien, ir-rimedju ghandu jkun biss dak ta` danni morali. Issir referenza ghal "Gasan Enterprises Limited vs Awtorita ta` Malta dwar l- Ambjent u l-Ippjanar" : QK - 3 ta` Frar 2009 ; u "Said pro et noe vs Avukat Generali" : QK - 11 ta` Novembru 2011. Dwar l-ilment tar-rikorrent dwar stqarrija minghajr assistenza ta` avukat, l-intimat isostni li l-azzjoni tar-rikorrenti hija ntempestiva fis-sens illi ladarba l-process kriminali ma kienx ghadu mitmum, ghadhom mhumiex maghrufa c-cirkostanzi li fihom ir-rikorrent sejjer ikun zvantaggjat. Ighid l-intimat illi sabiex ikun hemm lezjoni ta` smiegh xieraq ghandu jigi ezaminat l-process gudizzjarju kollhu fil-kumpless tieghu. Ghalhekk l- ilment tar-rikorrent taht dan l-aspett ma jistax jigi ezaminat ghaliex il- process kriminali tieghu ghadu mhux konkluz. Il-konkluzjoni kienet illi dment li l-proceduri kriminali ghadhom pendenti, ma tistax titqies il- lanjanza dwar l-istqarrija. Isostni li jekk in-nuqqas ta` konsultazzjoni ma` avukat fil-mument li ttiehdet l-istqarrija, ma jkun ebda pregudizzju serju lill-akkuzat allura dan ma jkollu ebda jedd li jinvoka ksur ta` smiegh xieraq. Issir riferenza ghal : "Ir-Repubblika ta` Malta vs Alfred Goodrum" deciza fit-12 ta` Novembru 2012 ; "Ir-Repubblika ta` Malta vs Carmel Goodrum" deciza fit-22 ta` Frar 2013 ; "Charles Stephen Farrugia Thornton vs Avukat Generali" deciza t-8 ta` Ottobru 2012 ; u "Joseph Annandale vs Avukat Generali" deciza fl-14 ta` Ghalhekk l-istqarrija ma tistax tigi izolata mill-bqija tal- proceduri kriminali. Ir-rikorrent jista` jinvoka b`success vjolazzjoni, jekk jirrizulta li l-istqarrija tkun kkompromettiet serjament id-difiza u l-qaghda tieghu matul il-proceduri. Dwar l-allegazzjoni tar-rikorrent li l-mod kif ittiehdet l-istqarrija kienet abbuziva minhabba theddid u vulnerabilita`, l- allegazzjonijiet tar-rikorrent kienu kategorikament michuda mill-Assistent Kummissarju tal-Pulizija Norbert Sofia Delicata. Ghar-rigward tar-rimedju, l-intimat jissottometti li jekk il-Qorti jidhrilha li kien hemm ksur ta` jedd fundamentali tar-rikorrent, ir-rimedju li talab u kostitwit mill-estinzjoni ta` l-proceduri kriminali fil-konfront tieghu, m`ghandux mis-sewwa. Ir-rikorrent mhuwiex qed iservi piena wara htija, ghaliex ghad hemm favur tieghu l-presunzjoni tal-innocenza. Akkuza mhix kundanna, u akkuzat jibqa` jitqies innocenti sakemm ma jkunx hemm decizjoni ta` htija. Ir-rikorrent ma jistax jippretendi li juza dawn l-proceduri sabiex jahrab minn akkuzi li tressqu b`mod legittimu. L-intimat jirreferi ghad-decizjoni tal-Qorti Kostituzzjonali tat-23 ta` Jannar 1995 fil- kawza "Major Peter Scicluna Grech vs L-Onorevoli Prim Ministru". Sottomissjonijiet bil-fomm Ir-rikorrent jishaq li llum wara tnax il-sena li tressaq quddiem il- Qorti Istruttorja, il-proceduri tieghu ghadhom ma gewx appuntati sabiex jinstema l-guri u ghadu jbati l-konsegwenzi tal-liberta provizorja u l-ordni ta` iffrizar tal-assi. Isostni li l-ilment tieghu jinsorgi mill-fatt illi l-Avukat Generali l- ewwel ha decizjoni li jressaq lir-rikorrent u William Clantar flimkien bhala akkuzati. Imbaghad iddecieda li jissepara l-gudizzju u li r-raguni ghal dan kien sabiex wara li Clantar jtemm l-proceduri tieghu jkun jista` jixhed kontra r-rikorrent. Ghalhekk jilmenta li kien hemm ksur tad-dritt tieghu ghal smiegh xieraq xi zmien ragjonevoli. Ir-rimedju li qieghed jitlob r-rikorrenti ghal dan l-ilment huwa illi l-proceduri kriminali fil-konfront tieghu jigu estinti. Ikompli jinsisti li l-ilment tieghu mhuwiex biss dwar is-separazzjoni tal-gudizzju izda dwar l-ghazliet li ghamel l-Avukat Generali matul l- procediment kollu fil-konfront tieghu. Dwar t-tieni ilment tieghu li jolqot l-istqarrija li giet rilaxxjata minghajr assistenza legali, jissottometti illi l-allegata intempestivita` tal- azzjoni tieghu, ladarba ma kenitx eccepita per via di eccezione ma tistax tigi eccepita permezz ta` nota ta` sottomissjonijiet. Ir-rikorrent isostni li hemm gurisprudenza li tghid illi l-Qorti ghandha diskrezzjoni jekk tqisx lmenti anke meta procediment kriminali jkunu ghadhom pendenti. Jaghmel referenza ghad-decizjonijiet : "Ir-Repubblika ta` Malta vs Carmel Goodrum" - 22 ta` Frar 2013 : "Il-Pulizija vs Alvin Sant Cassia" fejn inghad illi anke episodju wiehed jista` jkun determinanti ghall-ezitu tal-process, u li ghalhekk l-Qorti m`ghandhiex tistenna sakemm jintemm l-kaz. Min-naha tieghu l-intimat jissottometti illi l-ilment tar-rikorrent mhuwiex dwar d-dewmien izda l-ilment principali tieghu huwa li qed jattakka s-setgha li ghandu l-Avukat Generali li jifred l-kawzi kriminali u t- tieni ilment huwa dwar l-istqarrija. Dwar l-ewwel ilment, jghid li dan l-punt kien diga` deciz mill-Qorti Kostituzzjonali fil-kawza "Anthony Annandale vs Avukat Generali" deciz fit- 3 ta` Frar 2014. Ikompli li l-Art 594 tal-Kodici Kriminali jghid illi l-Qorti tista` fuq talba tal-Avukat Generali tordna li jkun hemm s-separazzjoni tal-gudizzju, kemm il-darba z-zewg akkuzati jew izjed ikunu migjuba flimkien f`att ta` akkuza wiehed. Ghalhekk ma kien hemm xejn arbitrarju fl-ghazla tal- Avukat Generali. Dwar t-tieni ilment, l-intimat jinsisti fuq l-intempestivita` tal-azzjoni Konsiderazzjonijiet ta` din il-Qorti Ir-rikorrent qed jilmenta minn vjolazzjoni tad-dritt tieghu ghal (Art 39) u mill- smigh xieraq kif tutelat mill-Kostituzzjoni Konvenzjoni (Art 6). Ir-rikorrent isostni li saret lezjoni tad-dritt tieghu permezz ta` L-ewwel fatt lesiv lamentat jirrigwarda c-cirkostanza illi meta l-intimat ghazel li l-kaz ta` William Clantar jinstema` u jigi deciz qabel tieghu, sehh ksur tal-jedd ghal smigh xieraq. Skont ir-rikorrent, ghaliex ma hemm l-ebda kriterji ta` kif il- prosekuzzjoni ghandha timxi meta taghmel l-ghazla, id-decizjoni ssir tal- arbitrarja. Ghalhekk Kostituzzjoni u tal-Art 6 tal-Konvenzjoni. ikun hemm vjolazzjoni It-tieni fatt lesiv tjirrigwarda r-rilaxx ta` stqarrija da parti tieghu lill-pulizija fl-assenza ta` avukat. L-ewwel fatt lamentat bhala lesiv mir-rikorrent L-Art 594 tal-Kap 9 ighid :- "Il-qorti tista` wkoll, fuq talba tal-Avukat Ġenerali, tordna l- firda tal- kawżi, kemm-il darba żewġ akkużati jew iżjed ikunu miġjubin flimkien f`att ta` akkuża wiehed." L-Art 39(5) tal-Kostituzzjoni jghid :- (5) Kull min jiġi akkużat b`reat kriminali ghandu jiġi meqjus li jkun innoċenti sakemm jiġi pruvat jew ikun wieġeb li huwa hati : Iżda ebda haġa li hemm fi jew maghmula skont l-awtorità ta` xi liġi ma titqies li tkun inkonsistenti ma` jew bi ksur ta` dan is- subartikolu safejn dik il-liġi timponi fuq xi persuna akkużata kif intqal qabel il-piż tal-prova ta` fatti partikolari. (6) Kull min ikun akkużat b`reat kriminali - (a) ghandu jiġi nformat bil-miktub, b`ilsien li huwa jifhem u bid- dettalji, dwar ix-xorta tar-reat li bih ikun akkużat ; jiġi moghti żmien u faċilitajiet xierqa ghall- preparazzjoni tad-difiża tieghu ; (ċ) ghandu jithalla jiddefendi ruhu personalment jew permezz ta` rappreżentant legali u min ma jkunx jista` jhallas ghal rappreżentanza legali hekk kif tkun mehtieġa raġonevolment miċ-ċirkostanzi tal-każ tieghu jkollu dritt li jkollu dik ir-rappreżentanza bi spejjeż pubbliċi ; (d) ghandu jiġi moghti faċilitajiet biex jeżamina personalment jew permezz tar-rappreżentant legali tieghu x-xhieda msejha mill-prosekuzzjoni quddiem kull qorti u li jikseb l-attendenza ta` xhieda suġġett ghall-hlas tal- ispejjeż raġonevoli taghhom, u jaghmel l-eżami tax-xhieda li jkunu ser jixhdu ghalih quddiem il-qorti bl-istess kondizzjonijiet bhal dawk li jghoddu ghal xhieda msejha mill-prosekuzzjoni ; u (e) ghandu jithalla li jkollu bla hlas l-ghajnuna ta` interpretu jekk ma jkunx jista` jifhem l-ilsien użat fil- proċeduri dwar l-akkuża, u hlief bil-kunsens tieghu stess il-proċeduri ma jistghux jinżammu fl- assenza tieghu hlief jekk huwa jġib ruhu hekk li jaghmel it- tkomplija tal- proċeduri fil-preżenza tieghu imprattikabbli u l-qorti tkun ordnat li jiġi mwarrab u li l-proċeduri jitkomplew fl-assenza tieghu. L-Art 6 tal-Konvenzjoni jghid :- 1. Fid-determinazzjoni tad-drittijiet ċivili u tal-obbligi tieghu jew ta` xi akkuża kriminali kontra tieghu, kulhadd huwa ntitolat ghal smigh imparzjali u pubbliku żmien raġonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b`liġi. Is- sentenza ghandha tinghata pubblikament iżda l-istampa u l-pubbliku jistghu jiġu esklużi mill-proċeduri kollha jew minn parti minnhom -interess tal-morali, tal-ordni pubbliku jew tas-sigurta` nazzjonali f` soċjeta` demokratika, meta l-interessi tal-minuri jew il- protezzjoni tal-hajja privata tal-partijiet hekk tehtieġ, jew safejn ikun rigorożament mehtieġ l-fehma tal- qorti f`ċirkostanzi speċjali meta l- pubbliċita` tista` tippreġudika l-interessi tal-ġustizzja. Kull min ikun akkużat b`reat kriminali ghandu jiġi meqjus li jkun innoċenti sakemm ma jiġix pruvat hati skont il-liġi. 3. minimi li ġejjin : Kull min ikun akkużat b`reat kriminali ghandu d-drittijiet (ċ) li jkun infurmat minnu h, b`lingwa li jifhem u d-dettal, dwar in- natura u r-raġuni tal-akkuża kontra tieghu ; li jkollu żmien u faċilitajiet xierqa ghall-preparazzjoni tad-di ża tieghu ; li jiddefendi ruhu persunalment jew permezz ta` assistenza legali maghżula minnu stess jew, jekk ma jkollux mezzi biżżejjed li jhallas l- assistenza legali, din ghandha tinghata lilu b`xejn meta l-interessi tal- ġustizzja jehtieġu hekk ; li jeżamina jew li jara li jiġu eżaminati xhieda kontra tieghu u li jottjeni l-attendenza u l-eżami ta` xhieda favur tieghu taht l-istess kundizzjonijiet bhax-xhieda kontra tieghu; li jkollu assistenza b`xejn ta` interpretu jekk ma jkunx jifhem jew jitkellem il-lingwa użata l-qorti. Fis-sentenza li tat fit-3 ta` Frar 2014 fil-kawza "Anthony Annandale vs Avukat Generali" il-Qorti Kostituzzjonali qalet jekk :- f`pożizzjoni Il-prinċipju ta` equality of arms ma jfissirx illi l- prosekuzzjoni u d- difiża illi hu, bhall- prosekuzzjoni, jkun mistenni illi jaghmel prova tal-każ tieghu lil hemm minn kull dubju raġonevoli, biex ikun hemm ugwaljanza? Iżda dan ma jkunx aktar assurd mill-pretensjoni tieghu li jkollu voce in capitolo daqs tal-prosekuzzjoni fit-tfassil tal-akkużi. Kif sewwa qalet l-ewwel qorti : Il-fatt illi prosekuzzjoni u difiża ghandhom rwol differenti u, kompatibilment ma` hekk, ghandhom ukoll drittijiet u fakoltajiet li ma humiex identiċi, ma jmurx kontra l-prinċipju tal-equality of arms. Fis-sentenza taghha, il-Qorti Kostituzzjonali kkonfermat is-sentenza tal-Ewwel Qorti. L-Ewwel Qorti kienet qalet – "Illi f`dan ir-rigward, il-Qorti tqis li huwa siewi hafna li tghid li "l-jedd li jaghtu l-Kostituzjoni u l-Konvenzjoni huwa dak ghal smigh xieraq: ma hemm ebda jedd li kull min hu akkużat b`reat kriminali jiġi liberat minn dik l-akkuża, jew li l-akkużat jinghata l-mezzi biex, hati jew mhux, jinheles mill- akkuża, jew li, minhabba xi irregolarità, tkun xi tkun, min fuq il-fatti ghandu jinstab hati ghandu jithalla jahrab il- konsegwenzi ta` ghemilu. Il-jedd ghal smigh xieraq jinghata kemm biex, wara proċess fi żmien raġonevoli u bil- garanziji xierqa, min ma huwiex hati ma jehilx bi htija, u biex jinghata l- mezzi kollha mehtieġa ghalhekk, u kemm biex min huwa tassew hati ma jahrabx il-konsegwenzi tal- htija tieghu. Il-jedd ghal smigh xieraq ma jinghatax biex min hu tassew hati jasal biex, b`xi mod jew b`iehor, ma jweġibx tal-htija tieghu. Jekk il-jedd ghal smigh xieraq, kif interpretat u applikat, iwassal ghal hekk, mela hemm xi haġa hażina hafna fis-sistema tal-harsien tad-drittijiet"; "Illi hija l-liġi nnifisha li taghti s-setgha li ssir il-firda tal- kawżi fejn żewġ akkużati jew aktar jkunu nġabu flimkien f`Att ta` Akkuża wiehed. Din is-setgha l-Qorti Kriminali twettaqha fuq talba tal-Avukat Ġenerali. Fil-każ li din il- Qorti ghandha quddiemha dan hu dak li sar. Huwa minnu li r-rikors tal-intimat Avukat Ġenerali ma fihx xi motivazzjoni dettaljata biex tfisser ghaliex kien qed jitlob il- firda tal-proċedimenti; u huwa minnu wkoll li l- Qorti Kriminali laqghet it-talba li saritilha bla ma semghet il- fehma tar- rikorrent. Iżda, fil-fehma tal-Qorti, dan ma jġibx il-konsegwenza awtomatika li nkiser il-jedd fundamentali tar-rikorrent ghal smigh xieraq. Huwa maghruf u ġeneralment miżmum li l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni ma jghoddx dwar degrieti interlokutorji u li dak l-artikolu jrid jitqies fil-qafas tal-proċediment shih li jkun. Il-Qorti tqis li, minkejja l-ordni li l-ġuri tieghu jinstama` ghalih wahdu u wara dak li jkun ghadda di Bartolo, dan ma taffa bl-ebda mod il-piż li jaqa` fuq il-Prosekuzzjoni biex tipprova kif imiss il-każ taghha. Ix-xenarji li jpinġi r-rikorrent bhala effett tad-degriet huma lkoll imharsin mir-regoli misjuba fil- liġi biex il-każ tar-rikorrent ma jitmexxiex bi ksur ta` xi garanzija fundamentali. Jista` jkun li, minhabba l-firda bejn proċediment u iehor, id- difiża tal-każ min-naha tar- rikorrent issir iżjed iebsa, iżda l-garanzija tal- Dawn jidher li huma l-garanziji mistennija biex jista` jinghad li tkun tal-partijiet. Mis- sottomissjonijiet kollha li saru u wkoll mix-xhieda mressqa mir-rikorrent innifsu, il- Qorti ma tarax kif ir-rikorrent jista` jghid li tnehhewlu l- imsemmija garanziji jew xi wahda minnhom bil-fatt wahdu li l-Qorti Kriminali laqghet it-talba tal-intimat li l-ġuri tieghu jimxi ghalih u mhux ukoll flimkien ma` dak kontra di Eboh. Ghalhekk, fid-dawl ta` dawn il- konsiderazzjonijiet u b`żieda ma` dawk li saru aktar qabel, il-Qorti ma tarax lanqas li nkisret ir-regola li jinghata trattament indaqs bejnu u l- prosekuzzjoni li b`xi mod iġġib maghha ksur tal- jedd fundamentali minnu invokat;" ir-regola Dwar il-fatti tal-kaz tal-lum : Tajjeb jinghad illi r-rikorrent u certu William Clantar kienu tressqu flimkien fit-28 ta` Novembru 2004 b`diversi akkuzi relatati mad-droga inkluzi l-assocjazzjoni, bejgh, konsenja, traffikar, u pussess. F`xi stadju tal-procediment, saret talba mill-ufficjal prosekutur sabiex ikun hemm separazzjoni tal-gudizzju bejn il-kawza ta` wiehed mill-kawza tal- iehor tal-akkuzati, talba li kienet milqugha mill-Qorti. l- prosegwiment tal-kaz kontra r-rikorrent kellu jistenna l-esitu ta` dak istitwit kontra William Clantar. il-Qorti hadet posizzjoni fis-sens Fil-kaz L-ewwel fatt lesiv lamentat mir-rikorrent huwa specifiku hafna, fis- sens li qed jilmenta li t-talba tal-prosekuzzjoni tas-separazzjoni tal-gudizzju jivvjola d-dritt tieghu ghal smigh xieraq fi zmien ragjonevoli. Il-fehma tar-rikorrent mhijiex kondiviza minn din il-Qorti. Ic-cirkostanzi ta` l-kaz tal-lum huma simili hafna ghall-ilment li kien Huwa risaput illi sabiex jinghad illi kien hemm vjolazzjoni tad-dritt ghal smiegh xieraq, wiehed ghandu jqis il-procediment fl-assjem tieghu, mhux jillimita ruhu ghal episodju wiehed li jkun gara waqt l-andament tal- proceduri, in partikolari f`kaz bhal ma huwa dak attwali fejn il-process kriminali ghadu pendenti. Il-Qorti trid tevalwa s-sitwazzjoni kollha u mhux episodji distinti minn Id-diskrezzjoni li jista` jezercita l-Avukat Generali meta jiddeciedi jekk ghandux jitlob is-separazzjoni ta` kawza minn ohra ma tohloqx pregudizzju illegittimu fil-konfront tar-rikorrent. Il-prosekuzzoni ghandha d-dmirijiet taghha. Wiehed minn dawn huwa li tmexxi l-process b`mod li tasal biex tinkixef is-sewwa. Fost l-ghodod li ghandha hemm dak li taghzel jekk l- processi ghandhom jimxu flimkien jew le. Din hija setgha li tohrog u trid il-ligi stess. Jekk ma ssirx il-prova li dik s-setgha kienet adoperata b`mod irragjonevoli jew abbuziv, ma jistax jinghad li kien hemm ksur tad-drittijiet fundamentali tal-persuna. Fil-kaz tal-lum, il-Qorti hija sprovvista mill-prova illi kien hemm, abbuz da parti ta` l-prosekuzzjoni tad-diskrezzjoni taghha.. Ghalhekk fil-fehma ta` din il-Qorti l-fatt illi l-Avukat Generali wasal sabiex jissepara l-kawzi ta` wiehed mill-iehor minn dawk li kienu akkuzati flimkien mhuwiex leziv tad-dritt ta` smiegh xieraq tar-rikorrent. It-tieni fatt lamentat bhala lesiv mir-rikorrent It-tieni lment tar-rikorrent huwa li rrilaxxa stqarrija minghajr ma Isostni r-rikorrent illi meta rrilaxxja l-istqarrija kellu 22 sena u dik kienet l-ewwel darba li kien arrestat. L-Art 6(3)(c) tal-Konvenzjoni jghid :- "Kull min ikun akkużat b`reat kriminali ghandu d-drittijiet minimi li ġejjin : (a) li jkun infurmat minnufih, b`lingwa li jifhem u d-dettal, dwar in- natura u r-raġuni tal-akkuża kontra tieghu; (b) li jkollu żmien u faċilitajiet xierqa ghall-preparazzjoni tad-difiża tieghu; (ċ) li jiddefendi ruhu personalment jew permezz ta` assistenza legali maghżula minnu stess jew, jekk ma jkollux mezzi biżżejjed li jhallas l- assistenza legali, din ghandha tinghata lilu b`xejn meta l-interessi tal- ġustizzja jehtieġu hekk; (d) li jeżamina jew li jara li jiġu eżaminati xhieda kontra tieghu u li jottjeni l-attendenza u l-eżami ta` xhieda favur tieghu taht l-istess kundizzjonijiet bhax-xhieda kontra tieghu; (e) li jkollu assistenza b`xejn ta` interpretu jekk ma jkunx jifhem jew jitkellem il-lingwa użata l-qorti." Il-Qorti tirreferi ghad-decizjoni li tat il-Qorti Kostituzzjonali fit-30 ta` Mejju 2016 fil-kawza "Stephen Nana Garcia vs l-Avukat Generali". In partikolari tirreferi ghal li gej :– "Ghalkemm din il-qorti temmen u ttenni illi l-interpretazzjoni minnha moghtija fil-każ ta` Charles Stephen Farrugia Thornton u sentenzi ohra moghtija wara hija interpretazzjoni korretta tal-hsieb tal-Qorti Ewropea fil-każ ta` Mifsud Hales billi tilqa` ghal abbużi min-naha tal-prosekuzzjoni u thares id- drittijiet ta` persuna akkużata b`reat kriminali, jidher li, fejn il-proċess kriminali jkun intemm, din l-interpretazzjoni llum ma ghadhiex aktar tenibbli fid-dawl tas- sentenza moghtija dan l-ahhar mill-Qorti Ewropea fil-każ ta` L-Għasri v. Malta li fuqha qieghed jistrieh l-attur: Fiċ-ċirkostanzi din il-qorti hi tal-fehma li ma jkunx ghaqli li tinsisti fuq l- interpretazzjoni taghha, ghalkemm ittenni li ghadha temmen illi hija interpretazzjoni korretta, proporzjonata u ta` buon sens. Madankollu, ukoll fil-każ ta` L-Għasri il-Qorti Ewropea osservat illi jista` jkun hemm "compelling reasons" ghala f`każ partikolari persuna tista` tiġi interrogata qabel ma tkun thalliet tiehu l-parir ta` avukat. Fil-każ tallum l- attur kien dahhal droga f`Malta biex ighaddiha lil haddiehor kompliċi tieghu. Il-pulizija kellha interess leġittimu – u anzi kellha dmir – li taqbad lil dan il- kompliċi wkoll u ghalhekk kien hemm raġuni urġenti ghala l-attur jiġi interrogat minnufih qabel ma l-kompliċi jsir jaf – jew jiġi mgharraf – bl-arrest tal-attur. Fil-fatt l-interrogazzjoni ma serviet ghal ebda skop iehor ghax ix- xiehda kontra l-attur kienet hekk konklużiva li ma kien hemm ebda htieġa ghaliha. Ghalhekk id-deċiżjoni tal-pulizija li tinterroga lill-attur qabel ma jithalla jikkomunika ma` haddiehor sabiex possibilment jinqabad il-kompliċi kienet wahda leġittima fiċ-ċirkostanzi u ma kien hemm ebda ksur tal- jeddijiet imharsa taht l-art. 6 tal-Konvenzjoni." Ewropea harget b`difiza tal-principji generali – Relattivament ghall-kaz tal-lum, jirrizulta illi r-rikorrent gie arrestat fis-26 ta` Novembru 2004 fis-6.30 ta` filghaxija u li l-istqarrija tieghu ttiehdet fis-27 ta` Novembru 2004 fil-14.24 ta` wara nofsinhar. Imbaghad wiegeb ghal numru ta` mistoqsijiet. Meta rrilaxxja l-istqarrija, ir-rikorrent kellu 22 sena. L-istqarrija saret fi zmien nofs siegha. Jirrizulta li fl-istess gurnata l-pulizija in konnessjoni ma` dan il-kaz hadu zewg stqarriji ohra, wahda ta` certu Keith Goodrum fil-10.00 am, li damet siegha u nofs ; l-ohra ta` William Clantar fil-12.30 pm damet siegha. Bil-maqlub tal-kaz ta` Owusu citat aktar kmieni, ma hemm l-ebda raguni valida li tiggustifika l-fatt li r-rikorrent kien interrogat qabel ma thalla jiehu parir ta` avukat. Minbarra l-fatt li fl-2004, dan d-dritt ma kienx ghadu fis-sehh fil-ligi taghna, ma kienx hemm bzonn li r-rikorrent jigi nterrogat malajr. Jirrizulta li z-zewg persuni li jidher li kienu nvoluti fil-kaz kienu diga` nterrogati qabel ma kien interrogat ir-rikorrent. Din il-Qort ma taqbilx mas-sottomissjoni tal-intimat li l-istqarrija ma tistax tigi izolata mill-bqija tal-proceduri, u li l-vjolazzjoni tista` tigi invokata biss jekk jirrizulta li l-istqarrija tikkomprometti serjament d-difiza tar- rikorrent. Il-fatt biss li d-dritt ghal assistenza legali ma kienx vigenti fiz- zmien in dezamina huwa bizzejjed sabiex ikun hemm vjolazzjoni, u ma hemmx bzonn li dan jigi kkonsiderat fl-ambitu tal-proceduri kriminali fil-kompletezza taghhom. Din il-Qorti hija konxja mill-fatt li qabel is-sentenza ta` Borg mill-ECHR, kien hemm is-sentenza ta` Bason vs Malta, fejn l-ECHR kienet qalet li ghandu jitqies il-process fl-intier tieghu qabel ma jigi ddikjarat li kien hemm vjolazzjoni tad-dritt ghal smiegh xieraq. Huwa ghalhekk li din il-Qorti qeghda tadotta d-direzzjoni li ta l-ECHR. Bil-fatt biss li kien hemm sistema li fiha dan d-dritt ma kienx jinghata huwa bizzejjed sabiex issib li kien hemm vjolazzjoni tad-dritt tas-smiegh xieraq – anke jekk il-proceduri kriminali ghadhom fis-sehh. Ghaldaqstant din il-Qorti qeghda ssib li kien hemm ksur skont l-Art 6(3)(c) tal-Konvenzjoni. Rimedju Bhala rimedju, ir-rikorrenti qed jitlob l-estinzjoni tal-process kriminali kontra tieghu. Bil-kawza tal-lum, jirrizulta li l-Qorti sabet biss li kien hemm vjolazzjoni tad-dritt ta` smiegh xieraq tar-rikorrent limitatament ghall-fatt illi meta huwa ghamel l-istqarrija lill-pulizija ma kienx ghadu jezisti d-dritt ghal assistenza legali fl-ambitu tal-ligi taghna. Illi l-process kriminali fir-rigward tar-rikorrent ghadu jrid jibda u ghalhekk din il-Qorti trid li dan ikompli u li dan ma jigix effettwat minn dawn il-proceduri kostituzzjonali. Il-gustizzja ghandha tiehu l-kors taghha fil-kaz tar-rikorrent bis- salvagwardji kollha procedurali u kostituzzjonali tal-kaz. In vista tal-vjolazzjoni riskontrata fil-kaz tat-tieni lment, il- Qorti jidhrilha li r-rimedju ghandu jkun limitat biss ghal kumpens mhux pekunjarju li fil-fehma tal-Qorti ghandu jammonta ghal elf Ewro (€1,000). Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda tipprovdi dwar it-talbiet u dwar l-eccezzjonijiet billi :- Qeghda tilqa` l-ewwel talba limitatament u safejn tirrigwarda l- lill-pulizija minghajr illi r-rikorrent irrilaxxja stqarrija fatt assistenza legali. Qeghda tipprovdi dwar it-tieni talba billi ghall-vjolazzjoni riskontrata skont l-ewwel talba qeghda tillikwida favur ir-rikorrent kumpens fl-ammont ta` elf Ewro (€1,000). Bl-applikazzjoni tal-Art 223(3) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta, tordna li kull parti tbati l-ispejjez taghha.