Qorti tal-Appell Kriminali Illum it-30 ta' Ottubru 2019; Maltija bin-numru 530712M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli nhar il-5 ta' April, 2011, ghall-habta tat-20:15 PM u hinijiet qabel, fi Triq Sammat, Iż-Żebbuġ (Ghawdex), saq vettura tal-ghamla Minton Lauri, numru tar-registrazzjoni EQZ219 u; B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni ta' hila fl-arti jew professjoni kif ukoll b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, kkaguna feriti ta' natura gravi fuq il-persuni ta' Bernice Mamo. minn Rahal Zaffarese u Francis Mamo. minn Rahal Zaffarese u Clayton Scuderi mill-Fgura skond kif iccertifikaw Dr. Stephanie Crossley Reg. 3124 u Dr. S. Buonanno minn Mater Dei. Fl-istess cirkostanzi b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni ta' hila fl-arti jew professjoni, jew ukoll b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, kkaguna hsara fuq vetturi tal-ghamla Subaru, numru tar-registrazzjoni CAF093 ghad-detriment ta' Francis Mamo. minn Rahal Zaffarese u fuq vettura tal-ghamla Toyota numru tar-registrazzjoni GBB382 ghad- detriment ta' Raymond Pawley minn IjenkarevicDelceppo. Fl-istess data, lok, hinijiet u cirkostanzi saq l-imsemmija vettura b'manjiera traskurata u perikoluza. Fl-istess cirkostanzi saq l-imsemmija vettura bi speed eccessiv. Rat is-sentenza tal -Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tat-12 ta' April, 2017, fejn il-Qorti sabet lill-imputat hati u kkundannatu ghal seba' Inoltre, skwalifikat lill-imputat milli jkollu jew jikseb licenzja tas- Rat ir-rikors tal-appell ta' Joseph Craus, pprezentat fl-24 ta' April, 2017, fejn talab lil din l-Qorti tilliberah mill-akkuzi kollha migjuba kontra tieghu, u fin-nuqqas tirriforma s-sentenza appellata fir-rigward tal-imputazzjonijiet billi minflok seba' xhur prigunerija kif ukoll sospenzjoni tal-licenzja ghal zmien sitt xhur jinghata sentenza iktar ekwa u gusta. Rat illi l-aggravji tal-appellant Joseph Craus huma s-segwenti w cioe':- Illi l-aggravju tal-esponenti li huwa car u manifest, jirrigwardja l-fatt li noncio li l-Onorabbli l-Ewwel Qorti hadet in konsiderazzjoni b'certu dettal, il-fatt li s- sewwieq l-iehor, Francis Mamo., kien effettivament ikkontribbwixxa ghall- incident awtomobilistiku de quo bin-negligenza tieghu, u cioe', permezz ta' negligenza manifestament kontributorja da parti tal-imsemmi Francis Mamo., fil-fehma umli tal-esponenti, l-Onorabbli l-Ewwel Qorti ma kellhiex tikkundanna lill-appellant ghal piena mposta hekk fuqu ta' seba' xhur habs oltre sospensjoni ta' sitt xhur tal-licenzja tas-sewqan, partikolarment in vista tac-cirkostanzi prevalenti. Illi fil-qasir, l-esponenti umilment jissottometti s-segwenti: i. Triq Sammat f'Rahal Gdid, hija triq one way ghat-telgha (u dunque, trid jew ma tridx, ikollok issuq b'certa velocita', mhux bilfors bi speed eccessiv, anke jekk bi prudenza u bi tharis tar-regolamenti tat- traffiku) u kull min jaf ben tajjeb il-lokalita', jaf li hija triq dejqa ta' karozza wahda stante li normalment ikun hemm serbut karozzi pparkjati man-naha tal-lemin taghha. Minn tali Triq Sammat, tezisti triq side street wahda (qabel il-main road li twassal lejn id-direzzjoni tal-pjazza tar-Rahal Gdid). Din is-side street hija maghrufa bhala Triq Santa Ubaldiska (li ukoll hija triq dejqa) u kien appuntu f'dik il-parti ta' Triq Sammat li hija kantuniera ma' Triq Santa Ubaldiska, ('il-corners huma very sharp' – xhieda PS 1495 fol. 21 kif ukoll l-iskizz a fol. Sfortunat ghaliex konsegwenza tieghu, s-sewwieq Francis Mamo. spicca rikoverat ghal zmien twil l-isptar b'feriti ta' natura gravi permanenti. Fil-kamp penali b'mod partikolari, il-Qrati Nostrani dejjem taw piz ic- cirkostanzi kollha ta' kif seta' sehh u x'seta' wassal ghal incident awtomobilistiku, il-livell ta' izda mhux negligenza kontributorja (li ser tigi specifikatament indirizzata iktar l-isfel) ta' kull parti nvoluta fl-incident, inkluz ta' terzi li setghu kkontribwew direttament jew indirettament ghall-incident, billi perezempju, hallew karozza pparkjata b'mod irregolari. Fil-kaz in dezamina, l-Ewwel Qorti osservat b'mod car li s-sewwieq l-iehor, Francis Mamo., filfatt ikkontribwixxa bin-negligenza tieghu biex sehh l-incident de quo, izda tikkummenta li ma kienx l-uniku kontributur tal-culpa. Mhux ser tigi replikata l-parti tas-sentenza li permezz taghha, l-Onorabbli l-Ewwel Qorti giebet l-argumenti validi taghha kif irrizultawlha mix-xhieda u mill-provi mressqa quddiemha u dan a skanz ta' repetizzjoni, izda fl-umli fehma tal- esponenti, dak analizzat tajjeb u bir-reqqa mill-Onorabbli l-Ewwel Qorti dwar x'wassalha biex tikkonkludi li s-sewwieq l-iehor kien ikkontribwixxa bin-negligenza l-incident awtomobilistiku, huwa ta' min ifahhru; tieghu biex Illi mill-provi stess, specifikament minn dak li xehed Francis Mamo., ghandu jirrizulta li s-sewwieq Francis Mamo., sostna ghal darba darbtejn (fol. 148) seduta mizmuma fl-isptar Mater Dei) illi hares 'il fuq u l-isfel ('Hekk kif wasalt ghal kantuniera ma' Triq Sammat, waqaft u harist 'il fuq u l-isfel u dan peress li jien nghix hemm'… ghaliex skond huwa, 'naf li t-toroq dojoq u naf kemm habtu hemm.'… 'Jien harist 'il fuq u l-isfel u ma rajt lil hadd'), u addirittura skond huwa, hareg bil- mod… 'ghaddejt kwazi kollni', u noncio' spicca fl-incident mertu ta' dawn il-proceduri. Tajjeb li jinghad, anzi jigi emfasizzat, illi noncio' li dik il-parti ta' Triq is-Sammat li hija kantuniera ma' Triq Santa Ubaldiska, ghandha 'il-corners huma very sharp' (xhieda PS 1495 fol. 21 kif ukoll l-iskizz a. fol 27), is-sewwieq Francis Mamo. addirittura rnexxielu jieqaf u rnexxielu jhares mill-vettura tieghu 'l fuq u l-isfel 'kemm ippermettieli l-angolu' ...qabel ma hareg bil-mod bil-vettura tieghu li ma waqwafx fi kliemu stess 'dead stop'… minghajr dawl tal-vettura tieghu mixghul… meta tali verzjoni hija msejjsa fuq zewg aspetti nverosimili aktar u aktar ghal xi hadd li suppost jaf it-toroq (tar-Rahal Gdid) peress li 'jien nghix hemm' – u jien 'naf kemm habtu hemm', u cioe'; a. Stante li Triq Santa Ubaldiska (kantuniera ma' Triq Sammat) hija dejqa, u b'kantunieri 'very sharp', huwa kwazi jekk mhux addirittura fizikament impossibbli li sewwieq jieqaf fil-kantuniera sabiex ihares 'il fuq u l-isfel… u fil-fehma umli tal-esponenti hija aktar konvincenti l- verzjoni tal-esponenti u cioe' li Francis Mamo. qabad u hareg bil- vettura tieghu minn Triq Santa Ubaldiska minghajr ma hares, kif huwa jsostni, 'il fuq u l-isfel; b. Wiehed jistaqsi ghaliex Francis Mamo. (li huwa mir-rahal) u dunque jaf it-toroq daqshekk ben tajjeb, hass il-bzonn li jieqaf u jhares 'il fuq u l-isfel ta' Triq Sammat li ghandha kantunieri ma' Triq Santa Ubaldiska 'very sharp' … meta bhala persuna residenti li jghix hemm, suppost kellu jkun jaf li Triq Sammat hija one way li minnha jghaddi t-traffiku 'il fuq BISS? La hija one way, u cioe', 'il fuq BISS… id-direzzjoni li kien tiela' minnha l-esponenti Joseph Craus bil-vettura tieghu? c. Illi tali nkosistenza da parti tas-sewwieq l-iehor kellha tittiehed in konsiderazzjoni mill-Onorabbli l-Ewwel Qorti mhux biss minhabba n- negligenza kontributorja tas-sewwieq Francis Mamo. izda wkoll, u forsi aktar importanti, minhabba li tali nkonsistenza timmina l- kredibilita' tal-imsemmi Francis Mamo. u kull dubju ghandu dejjem ikun favur l-appellant Joseph Craus; d. Illi l-punti fuq imsemmija manifestamenti juru li x-xhieda ta' Francis Mamo. mhux kredibbli tant li pprova, izda ma rnexxielux, jispjega li huwa mexa korrettament fis-sewqan tieghu meta fl-opinjoni umli tal- esponenti, kien appuntu Francis Mamo. li saq il-vettura tieghu b'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni kif ukoll b'nuqqas ta' tharis tar- regolamenti tat-traffiku, liema agir irresponsabbli da parti tieghu, wassal ghall-incident de quo, u qed jigi sottomess li Francis Mamo. mhux talli ma kkontribwixix ghal negligenza kontributorja, izda aktar minn kontributorja ghaliex is-sewqan tieghu dakinhar fil-5 ta' April, 2011, fi Triq Sammat, kantuniera ma' Triq Santa Ubaldiska, f'Rahal Zaffarese, kif wiehed deciziv ghall-incident awtomobilistiku mertu ta' dawn il-proceduri; e. Illi ghandu jkun emfasizzat li bil-kantuniera tal-binja li tezisti fi Triq Ubaldiska qabel ma vettura taqsam fit-tela' tat-Triq L-Isla, huwa prattikament difficli jekk mhux impossibli li wiehed jara minn qabel min ikun gej minn Triq Santa Ubaldiska tant li PS 1495 Joseph Cacciattolo ikkonferma dan hekk kif citat fis-sentenza de quo tal-Onorabbli l-Ewwel Qorti, meta qal taht gurament illi t-Triq Santa Ubaldisk minn fejn kien gej is-sewwieq Francis Mamo. tidjieq u 'inti bilfors tigbed fuq in-naha l- ohra… biex int ma taqbadx sintendi l-hajt… il-corners huma very sharp… fit- toroq m'hemm l-ebda stop sign.' L-istess xhud jghid ukoll li 'l-impatti kien bum bum u ma kien hemm l-ebda brake mark.' Dan il-kumment huwa mportanti hafna stante li kif ga inghad, Triq Sammat hija ghat-telgha u Triq Santa Ubaldiska hija kkonsidrata bhala side street. f. Illi huwa principju li jirregola s-sewqan li aktar hemm obbligu li wiehed joqghod attent ferm meta jkun ser johrog minn side street ghal go triq ohra, f'dan il-kaz in dezamina, Triq Sammat. g. Illi di piu', l-istess xhud, PS 2685 Joseph Cacciattolo jiddiskrivi li l-vettura zghira Subaru (jghid 'qiesu wahda minn dawn it-toasters') misjuqa minn Francis Mamo. kellha daqqa ftit lura mill-bieba tal-passiggier, li wiehed jassumi fejn kienet Bernice Mamo.… liema fatt juri car li l- impatt tal-incident de quo kien sehh mill-vettura misjuqa mill-esponenti mal-bieba tal-vettura misjuqa minn Francis Mamo. li fl-opinjoni umli tal-esponenti, manifestament juri li l-vann Subaru verament qabad u hareg minn Triq Santa Ubaldiska biex jaqsam Triq Sammat minghajr ma ta ebda konsiderazzjoni ghal xi vettura li setghet kienet tiela' minn Triq Sammat aktar u aktar meta kien bil-lejl u z-zewg vetturi suppost kellhom id-dawl taghhom mixghul izda tas-sewwieq Francis Mamo., kif huwa stess jammetti, ma kienx mixghul, u hawn wiehed jistaqsi, li s-sewwieq l-iehor Francis Mamo. ma rawhx id-dawl tal-vettura misjuqa mill-esponenti li kien tiela' minn Triq Sammat u minflok baqa' hiereg, kellu jwaqqaf il-vettura minn misjuqa? jew awturi hekk h. Illi bir-rispett kollu lejn l-Onorabbli l-Ewwel Qorti, ma jistax ikun ikkonsidrat korrett il-kummenti li hemm fis-sentenza ghal darba, darbtejn, li mkien ma jissemma' illi l-esponenti kien naqqas il-velocita' jew waqaf f'xi hin hekk kif kien wasal f'salib it-toroq. Huwa minnu li l- Onorabbli l-Ewwel Qorti tirreferi b'certu dettal, ghall-fatt li s-sewwieq l-iehor kien ikkontribwixxa bin-negligenza tieghu ghall-incident de quo, izda huwa minnu wkoll li tali kummenti ma jirrizultawx fil-konfront tas-sewwieq l-iehor Francis Mamo.; Illi huwa minnu li l-Onorabbli l-Ewwel Qorti ccitat diverzi kazistika u awturi notevoli fil-qasam u dan fuq diversi pagni tas-sentenza; biss jirrizulta minn analizi manifestament car li tali argumenti legali migjuba fil-konfront tal- appellant japplikaw mutatis mutandi versu s-sewwieq l-iehor bhal per ezempju, dak li gie citat min-Noti tal-Prof. Jew dak citat mill-Codice Freddi u Codice Rocco dwar nuqqas ta' tharis tar- regoli, tan-nuqqas ta' hsieb, traskuragni, mperizja twassal ghal negligenza. Minn analizi ta' dak ampjament citat, wiehed ma jistax ma jasalx ghall-konkluzjoni li l-argumenti legali migjuba fis-sentenza huma verament applikabbli mutatis mutandi ghas-sewwieq l-iehor ghaliex it-tezi tal-esponenti kienet u ghadha li s-sewwieq l-iehor, Francis Mamo., kien qabad u hareg minn Triq Santa Ubaldiska minghajr ma ha in konsiderazzjoni dak li kien 'foreseeable' b'nuqqas ta' tharis tar-regoli tat-traffiku, tan-nuqqas ta' hsieb, traskuragni, mperizja li wasslet ghal negligenza kontributorja; Illi di piu', ukoll minn analizi stretta tas-sentenza ghandu jirrizulta li l- Onorabbli l-EwwelQorti, fil-fehma umli tal-appellant, ghamlet zewg assunzjonijiet ghal kollox zbaljati, u cioe', f'pagna 17 fejn jinghad li 'fil- fatt Zammit jibqa ma joffri ebda nformazzjoni dwar dak li ghamel jew ra x'hin wasal f'salib it-toroq; indikazzjoni cara li ma ha ebda azzjoni differenti u baqa' ghaddej daqs li kieku triq wahda' meta fir-realta, kif kien xehed l-istess appellant, 'kif wasalt kantuniera… minn hemm ma nafx x'gara… tghidlix x'gara. Hassejt daqqa.' Anzi jghid ukoll li kien hariglu vann u li ma jibbrejkja. l-ebda kellux cans nformazzjoni izda kien fl-impossibilita' li jghid x'kien gara minhabba d-daqqa li sofra huwa stess fizikament. Assunzjoni ohra hija f'pagna 18 tas-sentenza, li 'ghalhekk bilfors f'xi hin is-sewwieq li qed jezercita' l- attenzjoni dovuta u jsuq bil-galbu kellu bizzejjed hin biex jarah quddiemu; f'xi mument hu u u tiela' Triq Sammat Farrugia kien in his line of vision izda minkejja dan xorta baqa' ghaddej jsuq ghal go fih.' Minghajr ma ttiehdet il- possibilita' li kien appuntu Francis Mamo. li kien mghaggel tant li minghajr dawl baqa ghaddej minn Triq Santa Ubaldiska u konsegwenza t'hekk l-impatt tad-daqqa kellu per forza jsehh fuq il- bieba tal-passiggier; ukoll f'pagna 18 tas-sentenza, hemm assunzjoni ohra li 'mill-provi ghalhekk jirrizulta li l-imputat naqas milli jzomm proper lookout...' haga li kien fl-impossibilita' li ssir meta wiehed jikkonsidra li l- vettura ta' Franci Mamo. harget minn sharp corner minghajr ma waqaf jew naqqas l-ispeed tieghu bhal li kieku baqa ghaddej fi triq wahdu minghajr intersezzjonijiet, minghajr dawl (kif jammetti l-istess Francis Mamo.) u minghajr osservanza tar-regolamenti tat-traffiku aktar u aktar meta fi kliem Francis Mamo. stess… 'ghaddejt kwazi kollni' sabiex b'kantunieri 'very sharp', biex 'harist 'il fuq u l-isfel' fi triq li hija one way l-isfel. Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-Prosekuzzjoni fuq ordni tal- Rat l-atti u d-dokumenti kollha. Semgħet it-trattazzjoni. Ikkunsidrat: Illi l-aggravji imqanqla mill-appellant huma marbuta kemm mal-apprezament tal- provi maghmul mill-Ewwel Qorti tal-fatti li wasslu ghal dan is-sinistru stradali, kif ukoll sussidjarjament mal-quantum tal-piena inflitta billi fil-fehma tieghu din kienet wahda eccessiva tenut kont tan-negligenza kontributorja tal-parti leza fis-sewqan tieghu, kif dikjarata mill-Ewwel Qorti stess fis-sentenza impunjata. Illi ghalkemm issa fi stadju ta' revizjoni din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmula mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, madanakollu xortawahda tenut kont ta'l-aggravju imqanqal mill-appellant din il- Qorti trid necessarjament taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l-ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha u dan bil-ghan li jigi mistharreg jekk tezistiex xi raguni valida, jew impellenti li tista' twassalha tiddisturba id-diskrezzjoni ezercitata mill-Ewwel Qorti meta giet biex taghmel l- imsemmi apprezzament1. Illi din il-Qorti tistqarr minghajr tlaqliq illi s-sentenza appellata hija wahda ferm erudita fejn l-Ewwel Qorti ghamlet esposizzjoni dettaljata tal-ligi u l-gurisprudenza in materja izda wkoll ghamlet ezami approfondit tal-fattispecje kollha li sawwru dan il-kaz, li din il-Qorti qajla ghandha ghalfejn tistharreg mill-gdid. madanakollu fid-dawl tal-aggravji imqanqla l-Qorti ezaminat mill-gdid l-atti tal- kawza minn fejn jirrizulta illi nhar il-5 ta' April 2011 għall-ħabta tat-tmienja u kwart ta' filghaxija (8:15pm) il-pulizija ġew infurmati li kien sehh inċident stradali ġewwa Ħ' Attard. Minn stharrig li sar irriżulta illi kienet sehhet ħabta bejn żewġ vetturi, wahda tal-ghamla Subaru bin-numru ta' registrazzjoni CAF093 u ohra tal-ghamla Sang Lauri bin-numru ta' registrazjoni EQZ219. Francis Mamo., s-sewwieq tal- vettura Subaru kif ukoll bintu Bernice Mamo. sofrew griehi gravi f'dan l-incident, filwaqt li l-appellant kien qed jilmenta minn xi uġiegħ fl-istonku. Dawn in-nies flimkien mal-passiġieri rekbin mal-appellant, certu Melvin Borg Martin u Clayton Scuderi, lkoll gew meħuda l-isptar fejn irriżulta illi Francis Mamo., kien qed isofri minn ksur f'għonqu tant illi huwa gie ipparalizzat minn għonqu 'l isfel. sofra ferita ħafifa u l-istess Clayton Scuderi, filwaqt li Melvin Borg Martin li kien bilqegħda fuq wara tal-vann Ssangyong, ma sofra minn ebda ġrieħi. Minn stħarriġ ulterjuri li sar mill-pulizija, rriżulta illi l-habta bejn dawn iz-zewg il-Gdid u dan meta l-vittma kien qed isuq fi Triq Ubaldeska u beda jisporgi biex 1 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Ciantar Cesare Bugelli, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul Attard Cassar, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Gove’, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Plum, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Spiteri Jones u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Musumeci Macelli 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Kalashnikov sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Trabelsi, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Brincat, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Hristov, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Elmostrati, 14 ta' Frar 1989; u l- Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Pisani Cesare, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija v. Anthony Amri, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice Buonanno, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Tanti Gregoraci, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Seifeddine Mohamed Deflavia et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Abela Tabone et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon Alshalsh, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Spiteri Holt, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Craus, 31 ta' Mejju 1991. johrog u jaqsam Triq Sammat. F'dan il-mument seħħ l-impatt mal-vettura misjuqa mill-appellant u li kienet tielgha minn Triq Sammat. L-impatt kien wiehed qawwi u vjolenti tant illi mad-daqqa s-Subaru ta' Farrugia ġarrbet hsarat estensivi fuq il-ġenb tagħha iktar lura mill-bieba tal-passiġier ta' quddiem u tkaxkret diversi piedi 'il fuq fi Triq Sammat fejn baqghet dieħla ukoll f'vettura oħra li kienet ipparkjata f'din l- Meta l-appellant ġie mitkellem mill-pulizija saħaq li ma kienx qed isuq b'veloċita u ċaħad kategorikament li kien taħt l-influwenza ta' xorb jew droga. Hu saħaq li kien tiela' Triq Sammat u ħass daqqa kif qabeż il-ħanut "Spot On" u minn hemmhekk ma Mamo. minn naha tieghu jishaq illi huwa hareg minn Triq Ubaldeska sabiex jaqsam Triq Sammat b'velocita minima u kien kwazi qasam t-triq Qabel qasam it-triq huwa vverifika li ma kenux gejjien vetturi u hareg bil-mod hafna. Ghalkemm l-incident sehh fix-xahar ta' April ghal habta tat- tmienja ta' filghaxija Mamo. jishaq illi d-dwal tal-vettura ma kienx xeghelhom billi dehrlu li kien ghad hemm bizzejjed dawl fit-triq f'dak il-hin. Ikkunsidrat: Illi apparti l-addebitu tar-reċidiva, l-appellant gie mixli bir-reati tal-offiza ta' natura involontarja kif ukoll dik tal-hsara volontarja u tar-reati ravvizati fil-Kapitolu 65 tal- Ligijiet ta' Malta li jitkellmu, fl-artikolu 15 tieghu, dwar is-sewqan traskurat u negliġenti kif ukoll sewqan eċċessiv, kif mahsub fil-leġislazzjoni sussidjarja 65.11. kif inghad l-Ewwel Qorti ghamlet esposizzjoni dettaljata tal-ligi u l-gurisprudenza li isawwru dawn ir-reati, li din il-Qorti a skans ta' repetizzjoni qed taghmel taghha. Illi ghalkemm mir-rikors tal-appell jidher illi l-appellant qiegħed jisħaq illi hu ma kellux jinżamm responsabbli għall-inċident stradali mertu tal-kaz u dan peress illi fil-fehma tiegħu l-inċident in kwistjoni kien unikament it-tort tal-parte ċivile Francis Mamo., madanakollu fl-istess nifs ifaħħar il-konsiderazzjonijiet maghmula mill- Ewwel Qorti meta din saħqet illi kien hemm in-negligenza kontributorja minn naha kienx kaz biss ta' xi negligenza kontributorja fejn allura hemm in-negligenza proprja tieghu wkoll, izda kien kaz fejn it-tort ghas-sinistru stradali kien unikament attribwibbli lil parti leza Farrugia. Kontradizzjoni illi din il-Qorti tqies jirrendi konfuzjonarja it-talba tieghu ghar-revoka in toto tad-decizjoni impunjata. L-appellant ukoll jisħaq illi l-parte ċivile ma kienx kredibbli fix-xhieda tiegħu u dan meta huwa saħaq li meta wasal f'salib it-toroq waqqaf u ħares iż-żewġ naħat tat-triq, 'il fuq u 'l isfel qabel ħareġ, meta t-triq kienet direzzjoni one way. illi Farrugia qabad u ħareġ u ma kienx qed izomm dak il-proper lookout minnu mehtieg kif ikkonkludiet fuq kollox l-Ewwel Qorti. Illi din il-Qorti fliet bir-reqqa l-proċess kollu u kkunsidrat akkuratament id- deposizzjonijiet tax-xhieda kollha kif prodotti kif ukoll id-dokumenti eżebiti inkluż l-iskizz u ritratt uniku tax-xena li ġie skattat minn fuq bejt ta' residenza fl-istess triq fejn seħħ l-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri. Sfortunatament dan ir-ritratt ma jitfax dawl fuq l-inkroċju fejn seħħ l-impatt iżda jindika biss kif spiċċaw il-vetturi Dan jindika illi l-karrozza ta' Farrugia sfat imkaxxra aktar 'il fuq mill-post fejn sehh l-impatt. Illi fil-fehma tal-Qorti l-ispustjament tal-vettura mad- daqqa abbinat mal-hsarat konsiderevoli li kien hemm fiz-zewg vetturi u l-griehi gravi li sofra l-parti leza Farrugia jindikaw indubbjament illi l-impatt kien wiehed qawwi hafna, tant allura illi necessarjament l-element tal-velocita' kien il-kagun ewlieni ta' dan is-sinistru. Illi allura ghalkemm l-appellant igħid li Triq Sammat hija triq għat-telgħa u pjuttost dejqa b'karrozzi ipparkjati fuq naha wahda taghha, tant ghalhekk illi jishaq li ma seta' qatt isuq b'veloċita' eċċessiva, madanakollu din l-affermazzjoni ma tistax titwemmen u hija kontradetta bil-provi cirkostanzjali. Tant hu hekk illi ghalkemm kellu vizwali tajba tat-triq, xortawahda ighid illi huwa lanqas biss induna bil-vettura tal-parti leza hierga mit-triq laterali hlief wara li sehh l-impatt, indikazzjoni cara illi huwa ma kienx attent ghal dak li kien qed jigri quddiemu. Illi fil-fatt fuq ix-xena tal- incident lanqas ma gew misjuba xi brejk marks li kienu jkunu indikattivi li l- appellant ipprova jiehu xi azzjoni evasiva. kienx ikun wiehed qawwi u l-vettura ta' Mamo. ma kinitx titkaxxkar għal sitta u għoxrin pied 'il fuq u għat-telgħa, kif evidenzjat ukoll mir-ritratt esebiet in atti. Mhux biss, izda mad-daqqa Bernice Mamo. spiċċat barra mill-karrozza filwaqt illi Francis Mamo. spiċċa mixħut fuq is-siġġu tal-passiġier b'parti minnu wkoll barra mill-vettura. Finalment il-ġrieħi sofferti partikolarment minn Mamo. huma wkoll indikattivi tal-estent u tas-saħħa tal-impatt li sfortunatament wasslu sabiex hu ser jibqa' jbati minn konsegwenzi irriversibbli ghal sahhtu minħabba dan l-inċident. Dan huwa ikkonfermat mill-kirurgu Joseph Mifsud Grech li huwa tal-fehma illi l-griehi sofferti minn Mamo. konsistenti fi hsara irriversibbli fl-ispina ta' daharu hija kompatibbli ma' daqqa qawwija u vjolenti. Fuq kollox: '..Velocita` tista' tkun eccessiva anke jekk ma jeccedix dak regolamentari izda jeccedi dak dettat mill-prudenza u mill-fatturi ambjentali tal- mument'.2 Fl-istess vena fis-sentenza fl-ismijiet Milton vs Robert Spiteri Holt, din il-Qorti diversament ippresjeduta stqarret illi: 'Dik li tista' tkun velocita` "normali" ghal persuna mhux necessarjament tkun velocita` oggettivament addattata ghal lokalita` partikolari u ghal kundizzjonijiet ambjentali partikolari'.3 Abbinat ma' dan il-fattur determinanti li wassal ghal dan is-sinsitru stradali, huwa ukoll ippruvat mill-hsarat riskontrati fuq il-vettura ta' Mamo. li jinstabu kollha minn nofs il-vettura lura, illi l-vettura ta' Farrugia kienet lahhqet harrget u qassmet Dan ġie kkonfermat minn Farrugia stess li stqarr li kien prattikament ħareġ għal kollox meta sehh l-impatt tant illi d-daqqa inħasset fuq in-naħa tal-passiġier wara ta' quddiem. irrispettivament mill-fatt illi Farrugia kien qed isuq bid-dwal mitfija (jishaq illi kien ghadu ma dalamx ghal kollox u id-dawl naturali li kien hemm f'dak il-hin kien bizzejejd beix huwa isuq komodament), liema fatt ġie kkundannat mill-Ewwel Qorti, l-appellant Craus li kien qed isuq bid-dritt f'telgħa u bid-dwal tiegħu mixgħulin kellu ċans biżżejjed sabiex jinduna bil-vettura ta' Farrugia li kienet diġa' ħarġet għal nofs it-triq filwaqt li kien qed jaqsam l-inkrocju. 2 Il-Pulizija vs Stephen Craus deċiża nhar l-10 ta' Lulju 2002 mill-Imħallef Joe Pawley Murgo. 3 Deċiża nhar it-8 ta' Ġunju 2001 mill-Imħallef Vincent Rodenas. Illi allura abbinat mal-velocita eccessiva fis-sewqan tal-appellant hemm ukoll id- disattenzjoni tieghu ghal dak kollu li kien qed jigri quddiemu. Sewqan allura, kif tajjeb ikkonkludiet l-Ewwel Qorti traskurat u negligenti. Illi ghalkemm il-parti leza seta' ikkontribwixxa ghal dan is-sinistru, kif donnu jaqbel l-appellant mal-Ewwel Qorti, u dan b'mod ewlieni meta kien qed isuq il-vettura tieghu bid-dwal mitfija meta kien diga' beda ibexbex, ma jnaqqas xejn mir- responsabbilta tal-appellant, izda dan il-fattur jista' jittiehed in konsiderazzjoni biss fil-kalibrazzjoni tal-piena. '...f'materja kriminali n-negligenza kontributorja ta' hadd iehor ma teskludix in-negligenza proprju, ammenokke ma tkunx "aktar minn kontributorja", cjoe' deciziva ta' l-incident' jew 'jekk ma tkunx hi l-kawża unika tas-sinistru'4. Illi fuq kollox anke il-konfigurazzjoni tal-post fejn sehh l-incident huwa tali illi jirrekjedi veloċita' rallentata u attenzjoni akbar mis-sewwieqa ghaliex it-toroq huma dojoq fejn l-immanuvrar huwa aktar ristrett u allura s-sewwieq irid joqghod aktar attent biex ma jkunx ta' periklu ghall-utenti l-ohra tat-triq. Illi maghmula dawn il-konsiderazzjonijiet il-Qorti ma tista' issib ebda mottiv li jista' igieghlha titbieghed mill-fehma milhuqa mill-Ewwel Qorti fil-konsiderazzjonijiet studjati minnha maghmula tal-provi li hemm fl-atti. Dan ifisser allura illi l-ħtija tal- appellant għall-ewwel u r-raba akkuża ser jiġu kkonfermati. Bl-istess mod il-ħtija tiegħu ghat-tieni akkuża u ċioe ghal-ħsarat rekati fil-vetturi kollha involuti f'dan is- sinistru wkoll ser tiġi kkonfermata bħalma ser tiġi kkonfermata dik tat-tielet akkuża fejn fil-fehma ta' din il-Qorti u fid-dawl ta' ġurisprudenza nostrana kopjuża, l- komportament tal-appellant jaqa' fil-parametri ta' sewqan negliġenti u mhux perikoluż.5 4 Pulizija vs Carmelo Azzopardi Galdes Giappone weaving nhar il-5.9.1953 mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Inferjuri) ippreseduta mill- Imħallef William Gray. Ara wkoll fost oħrajn il-Pulizija vs Stephen Craus cherrett nhar l-10 ta' Lulju 2002, Il-Pulizija vs Alfonso Portelli Bezzina cherrett nhar l-10 ta' Marzu 2005 u Pulizija vs Joseph Gauci Cunningham cherrett nhar il-21 ta' Ottubru 2011. Ikkunsidrat: Illi jifdal biss l-aħħar gravam sottopost ghal gudizzju ta' din il-Qorti marbut mal- quantum tal-piena mposta mill-Ewwel Qorti kif ukoll tat-terminu ta' skwalifika tal- liċenzja tas-sewqan tal-appellant, ghalkemm fir-rikors tal-appell tieghu l-appellant ma iressaq l-ebda mottiv sabiex jissostanzja dan l-aggravju ghajr illi huwa jibqa' jishaq illi kellha tittiehed in konsiderazzjoni n-negligenza kontributorja tal-vittma. Illi jibda biex jinghad illi l-piena mposta mill-Ewwel Qorti hija wahda li taqa' fil- parametri tal-liġi. Maghdud ma' dan l-appellant gie misjub hati wkoll li huwa recediv fit-termini tal-artikolu 49 u 50 tal-Kodici Kriminali sabiex b'hekk piena mhux restrittiva tal-liberta ma tistax tigi kkunsidrata. Mhux biss izda ghalkemm l-kaz jirrisali ghas-sena 2011, kif tajjeb ikkonkludiet l-Ewwel Qorti, dan id-dewmien kien Din il-Qorti ma tistax ukoll tinjora l-fedina penali pjuttost refrattarja tal-appellant fejn huwa gie misjub hati ta' reati simili marbuta ma' kontravvenzjonijiet tat-traffiku. Illi maghmula dawn il-konsiderazzjonijiet din il- Qorti ma tista' issib l-ebda mottiv li jista' igieghlha titbieghed mid-diskrezzjoni ezercitata mill-Ewwel Qorti meta giet biex tikkalibra l-piena fil-konfront tal- appellant, liema piena allura ghandha tibqa' invarjata. Ghal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad l-appell u tikkonferma s- Vera Battistino Alfonso Portelli Bezzina weaving nhar l-10 ta' Marzu 2005, mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) ippresedut mill- Imħallef Joe Pawley Murgo.