QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM SCIBERRAS HERRERA MEGALLY CASSAR ONOR. HARLEY MCNEE RODENAS MALLIA Seduta ta' nhar it-Tnejn 16 ta' Dicembru 2019 hekk: Rat ir-rikors guramentat li ressqu l-atturi fit-13 ta' Awwissu, 2012, u li jaqra "Illi r-rikorrenti xtraw art fi Triq is-Sultana, Il-Munxar liema art kienet immarkata numru 15 minghand Inez Calaio’ u Maude Guillaumier De Santis kif jidher fl-atti tan-nutar Dr. George Calaio’ tal-21 ta' Gunju 1975; "Illi l-istess rikorrenti kien zviluppa din l-art fejn kien bena dar illi llum hija okkupata mill-intimati; "Illi r-rikorrenti kien originarjament biegh id-dar abitata mill-intimati lil Andrew Barrile u Catherine Fenech Massa skond kif jidher fl-atti tan-Nutar Dr. George Calaio’ tal-5 ta' Mejju 1978; "Illi r-rikorrenti kien biegh dar li kellha dritt tas-servitu ta' twieqi fuq gnien propjeta' tal-venditur; "Illi eventwalment id-dar mibjugha lill-imsemmija Andrew Barrile u Catherine Fenech Massa giet mibjugha lill-intimati illi llum ggib l-indirizz 'St. Catherine', 128 Triq is-Sultana, Il-Munxar; "Illi l-intimati specifikament Monica Borg Irimia, kienu talbu lir-rikorrenti sabiex ikunu jistghu ipoggu c-cilindru tal-gas taghhom barra mit-tieqa li taghti ghall-fuq il-gnien tar-rikorrenti illi jgib l-indirizz 126, Triq is- Sultana, Il-Munxar u sabiex isir dan huma talbu l-permess sabiex issir xkaffa 'il barra mit-tieqa; "Illi r-rikorrenti kien ikkonceda dan il-permess bil-kondizzjoni illi kemm- il darba jitlobhom, din l-ixkaffa kellha titnehha minnufih u kollox jirritorna ghall-istat originali tieghu u ai termini tal-kuntratt ta' vendita; "Illi l-intimati fil-fatt minflok xkaffa zghira sabiex ipoggu c-cilindru tal-gas, zviluppaw terrazzin tul in-naha ta' wara tal-fond taghhom circa ghoxrin pied tul b'erbgha piedi u li jaghti ghall-fuq il-propjeta' tar-rikorrenti; "Illi r-rikorrenti kien kellem lill-intimati kemm-il darba fuq dan l-izvilupp illegali u abbuziv illi huma zviluppaw; "Illi l-intimati kienu intrabtu illi kemm-il darba r-rikorrenti jitolbu lill- intimati inehhu din il-kostruzzjoni, huma kienu lesti jnehhu din l- istruttura lib new jew ihallas taghha; "Illi l-intimati sahansitra fethu tieqa li kellhom fuq in-naha ta' wara u li taghti ghal fuq il-fond tar-rikorrenti f'bieb u ghaldaqstant il-kostruzzjoni zviluppata minnhom giet terrazzin; "Illi ma' dan l-intimati bdew iwahhlu kull xorta ta' installazzjoni (dawl, ilma, air conditioning etc.) u katusi mal-hajt ta' wara li jaghtu kollha ghal fuq l-arja tar-rikorrenti; "Illi r-rikorrenti kemm-il darba widdeb lill-intimati illi din il-kostruzzjoni saret minghajr il-permess tieghu izda l-intimati baqghu ma ghamlu xejn; "Illi fix-xhur illi ghaddew, ir-rikorrenti interpella lill-intimati biex jaghlqu l- bieb li jaghti access ghall-fuq din il-kostruzzjoni illegali u li taghti ghal fuq l-arja tar-rikorrenti kif ukoll sabiex inehhu din il-kostruzzjoni illegali u sabiex inehhu kull installazzjoni li twahhlet u li taghti ghall-fuq l-arja "Illi madwar xahrejn ilu, l-intimati ghalqu l-bieb illi huma fethu minn tieqa, nehhew ir-railing ta' l-aluminium li kien hemm it-tul kollu ta' dan it- terrazzin u irritornaw dan il-bieb ghall-istat originali tieghu u cioe ghal tieqa; "Illi l-intimati baqghu ma nehhewx din il-kostruzzjoni forma ta' terrazzin u li taghti ghal fuq l-arja tar-rikorrenti kif ukoll ma nehhewx l- installazzjonijiet impoggija fl-istess post; "Illi r-rikorrenti ma jistax jaghmel uzu komplet mill-fond u mill-arja tal- fond tieghu minkejja illi l-kuntratt ta' vendita jistipulaw illi l-unika servitu ghandha tkun ta' twieqi stante illi hemm din il-kostruzzjoni illi saret. "Għaldaqstant, l-atturi jitolbu għar-raġunijiet premessi, lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:- "1. Tiddikjara illi r-rikorrenti huma proprjetarji assoluti ta' l-arja tal-fond 126, Triq is-Sultana, Il-Munxar; "2. Tiddikjara illi l-kostruzzjoni illi saret mill-intimati u li taghti ghal fuq il- fond tar-rikorrenti hija abbuziva u illegali u tmur kontra l-Artikolu 475 tal- Kap. 16 ta' Malta stante' illi qed izzid servitu gdid; "3. Tordna lill-intimati sabiex fi zmien qasir u perentorju jaghmel dawk ix-xogholijiet necessarji sabiex kull kostruzzjoni li saret u li taghti go l- arja tar-rikorrenti tigi imnehhija b'mod illi ma tohloqx pizijiet godda lir- rikorrenti; "4. Tiddikjara illi kull wire jew installazzjoni iehor imwahhal mal-hajt ta' wara u li jaghti ghal go l-arja tar-rikorrenti ghandha titnehha stante' illi hija illegali; "5. Tordna illi fin-nuqqas illi l-intimati jaghmlu dak mitlub minnhom jew necessarju minn din l-Onorabbli Qorti, ir-rikorrenti jaghmlu dak kollu necessarju a spejjez ta' l-intimati". Rat ir-risposta guramentata tal-konvenuti li in forza taghha eccepew: Illi t-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid-dritt ghaliex ix- xogholijiet in kwistjoni ma kkreawx servitu jew xi piz fuq il-fond tal-atturi; "2. Illi stante li hawn si tratta ta' sulari appartenenti lil diversisidien japplika li l-artikolu 426 tal-Kodici Civili u, skond il-gurisprudenza taghna, l-principju enuncjat fl-artikolu 323 tal-Kodici Civili huwa ristretto fis-sens li l-eccipjenti ghandhom il-godiment ta' dak il-faxx ta' arja prospicenti l-proprjeta taghhom. "3. konvenuti ma jikkreaw ebda inkonvenjent lill-atturi. Illi sussidjarjament u bla pregudizzju, l-ilmenti sollevati mill- "Ghalhekk it-talbiet attrici ghandhom jigu michuda bl-ispejjez". Rat is-sentenza li tat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-6 ta' Ottubru, 2014, li in forza taghha ddecidiet il-kawza billi: "Tilqa' l-ewwel talba tal-atturi. "Tilqa' l-ewwel eccezzjoni u tichad it-tieni eccezzjoni u tichad it- 2. tieni u tielet talba. "Spejjez jinqasmu in kwantu ghal 75% a karigu tal-atturi u 25% a karigu tal-konvenuti peress li mhux l-eccezzjonijiet kollha gew milqugha". "Tilqa' t-tliet eccezzjoni u tichad ir-raba' u hames talbiet. il-Qorti is-sentenza is-segwenti konsiderazzjonijiet: "Kwistjoni. "Il-vertenza hi dwar gallarija li bnew il-konvenuti fl-arja ta' gnien proprjeta tal-atturi, kif ukoll wires u katusi li twahhlu mal-hajt ta' barra. L-atturi jridu li l-konvenuti jnehhu kollox ghas-spejjez taghhom. "Konsiderazzjonijiet. "Wara li l-qorti semghet il-provi, tosserva li:- "Il-gallarija nbniet fil-bidu tas-snin ta' disghin. F'dan ir-rigward il- 1. konvenuti pprezentaw prova ta' meta binhom Jonathan ghamel il- precett fil-21 ta' Gunju 1992 (Dok. MC2) flimkien ma' ritratt fejn jidher fuq il-gallarija meritu tal-kawza. "Il-gallarija nbniet minn Alfred Casha li meta xehed ikkonferma li sabiex bniha l-attur tah access ghal gewwa l-gnien tieghu: ".… Farrugia l-attur kien tani access ghal gol proprjeta tieghu. L-ghodda u l-hadid minn hemmhekk dahhalthom mill-proprjeta tal-attur. Wara li nixef il-konkos jien tlabtu access ghall-proprjeta biexx innehhi t-travetti u l-jacks..… Hadd ma waqqafna meta konna ghaddejjin bix- xogholijiet.… L-access ghall-proprjeta' ta' Farrugia inghatali biex jien inkun nista' nahdem fil-proprjeta ta' Borg Irimia u mhux fil-proprjeta' ta' haddiehor" (seduta 30 ta' April 2014). Hu veru li l-attur xehed: "Mill- "Il-qorti tikkonkludi li l-gallarija saret bil-kunsens tal-atturi meta basement ghall-gnien ma tista' tghaddi bl-ebda puntali tant kien hemm djuq" (fol. Pero' l-qorti kellha l-opportunita' li tisma' lil Alfred Casha jixhed viva voce u rat kif ix-xhud gab ruhu waqt li kien fuq il- pedana, u tikkonkludi li m'hemmx raguni ghalfejn ghandha tiskarta l- verzjoni li ta. Dan ix-xhud stess, minkejja t-trapass ta' snin minn meta sar ix-xoghol, ikkonferma li fil-proprjeta' tal-atturi hemm basement u kuridur dejjaq. Indizju iehor li dahal fil-proprjeta tal-atturi biex minnu ddahhlet u nharget l-ghodda. 3. tqies:- (a) "Dak li xehed Alfred Casha. Ghalkemm l-attur xehed li ntebah bil-gallarija ghal habta tas-sena 1995 (fol. 32) il-qorti ma tqiesx li din il- verzjoni hi verosimili meta tikkunsidra x'qal Casha. Kien l-attur li ta access lill-bennej ghal gewwa l-gnien. Bilfors li ra l-ghodda tiddahhal u tinhareg minn gewwa l-proprjeta' tieghu. Sabiex issir xkaffa biex fuqha jitpogga cilindru tal-gass, skond il-verzjoni li taw l-atturi, zgur li ma kenitx ser tiddahhal l-ghodda li hemm bzonn biex tinbena gallarija tal-kobor li jidher fir-ritratt a fol. 26. (b) "M'hemm l-ebda prova li meta nbniet jew fis-snin ta' wara l-atturi kienu hadu xi passi legali kontra l-konvenuti. L-attrici xehedet: "Dakinhar ir-ragel irrabja mhux ftit u kien qal lil Monica li dak li ghamlu kien abbuz kbir, bla permess, illegali u biex inehhuha… Kien ikun wisq irrabjat ighidli li qatt ma talbuh permess ghal dak kollu li ghamlu" (fol. Ir-raguni tghidlek li jekk din hi l-verita' l-atturi kienu minnufih jiehdu passi legali kontra l-konvenuti u mhux ihallu dawk is-snin kollha jgerrbu. Dan iktar u iktar meta tqies li skond il-verzjoni tal-atturi kellha ssir biss xkaffa biex fuqha jitpogga cilindru tal-gass. L-attrici ghamlet enfazi li zewgha: ".… insista kemm il-darba maghhom biex inehhu kollox u jghidilhom ukoll biex ma jkomplux jabbuzaw bil-gentilezza taghna" (fol. Jekk kien hemm din l-insistenza kollha u l-konvenuti baqghu passivi, iktar u iktar ir-raguni tghidlek li l-atturi kienu jiehdu passi legali. 'Il fatt li ghal dawk is-snin kollha l-atturi ma hadux passi legali hu ndizju car li l-gallarija nbniet bil-kunsens taghhom. L-attur stess xehed li kien lejn l-ahhar ta' Jannar 2012, meta nqlaghet problema mal-konvenut dwar parkegg, li ddecida li jitkellem ma' avukat dwar il-gallarija (fol. Fic-cirkostanzi l-qorti ma temminx li l-ftehim originali kien biss sabiex issir xkaffa li fuqu jitqieghed cilindru tal-gass kif xehed l-attur fl-affidavit Il-qorti tikkonkludi li l-kwistjoni tal-parkegg kienet dik li skattat il-molla dwar il-gallarija. "Meta morna d-dar missieri kien tkellem ma' ommi u kienu ddecidew illi gialadarba Monica Borg Irimia kienet lesta illi tnehhi l-kostruzzjoni fuq sempliciment talba, huma ma kienux ser joqghodu jzidu l-inkwiet" (fol. Pero' dan ma ssemmiex mill-atturi u anzi jikkontrasta ferm ma' dak li xehedu li huma dejjem insistew li l-gallarija titnehha. "Il-gallarija ma tohloq l-ebda servitu' favur il-proprjeta' tal- Fatt rikonoxxut mill-konvenuti stess fl-ewwel eccezzjoni. m'ghandhom il-konvenuti hu dritt personali u xejn iktar. Dritt li kien moghti lilhom biss u ghalhekk m'huwiex trasferibbli lil haddiehor. Ghalkemm il-konvenut xehed: "Mistoqsi mill-Qorti jekk it-terrazzin jitnehhiex jekk jien nigi biex inbiegh id-dar nghid li le. Dan ghandi ftehim ma' Peter li hemm jibqa" (fol. Il-qorti ma taqbilx. Il-ftehim li jalludi ghalih il-konvenut ma jirrizultax. "Il-qorti ma temminx li l-ftehim bejn il-kontendenti kien fis-sens li l- 5. gallarija titnehha f'kull zmien meta jridu l-atturi. Fuq bazi ta' probabilita' l-konvenuti ma kienux ser jidhlu ghal dik l-ispiza1 u jibnu gallarija ta' dak id-daqs meta f'kull zmien l-atturi setghu jghidulhom biex inehhuha. "Jirrizulta li meta nqalghet il-kwistjoni l-atturi kienu volontarjament ghalqu bieb li fethu ghal fuq il-gallarija (ara ritratt fol. 26) u minflok ghamlu tieqa, nehhew ir-railing tal-hadid (ara ritratt fol. L-attur xehed li wara l-ittra ufficjali tad-19 ta' April 2012 il-konvenut ".… Nehha ir-railing tal-aluminju, ghalaq il-bieb f'tieqa kif kienet originarjament u li kienu fethu b'access ghall-gallarija u sbarazzaw xi affarijiet li kienu fil- gallarija kif jidher mir-ritratti" (fol. Wiehed jista' jithajjar jargumenta li din hi prova ta' kemm qatt ma kien hemm ftehim li l-konvenuti jibnu gallariji. Ghalkemm argument b'sahhtu, il-konvenuti xehedu li ghamlu hekk wara li tkellm mal-avukat. Fid-dikjarazzjoni li ghamlu fit-twegiba guramentata qalu li nehhew il-bieb u r-railings sabiex jevitaw milli jidhlu l-qorti. Fic-cirkostanzi l-qorti m'hijiex tal-fehma li ghandha taghmel konkluzjoni bazata biss fuq 'il fatt li tnehhew xi affarijiet mill-gallarija. Artikolu 426 tal-Kodici Civili li jipprovdi:- "Fit-twegiba guramentata l-konvenuti ghamlu riferenza ghall- "Meta s-sulari ta' dar ikunu ta' diversi sidien, kull wiehed jista', fil-hajt ta' barra tas-sular tieghu, jaghmel gallariji, twieqi, bibien jew aperturi ohra, basta li b'daqshekk ma tigix imnaqqsa s-sahha ta' dak il-hajt". "Dak il-provvediment ma japplikax f'kazijiet bhal dak in ezami. L-Artikolu 426 tal-Kodici Civili jitratta x'jista' jsir f'hajt ta' barra, cjoe' dak li jaghti ghal fuq triq pubblika. L-Artikolu 426 ma jatix dritt li jinfethu gallariji, twieqi, bibien jew aperturi f'hajt divizorju li jkunu jaghtu ghal fuq il- proprjeta ta' haddiehor (ara sentenza tal-Prim'Awla2 fil-kawza Maria Concetta Healey et vs Maggur Peter Paul Fino et nomine deciza fit-30 ta' Ottubru 2003; ara wkoll sentenza tal-Qorti tal-Appell fil- kawza Edgar Bartoli Palmer-Morewood et vs Lily Properties Ltd tal-25 ta' Settembru 2006). "Fit-tieni eccezzjoni l-konvenuti qalu wkoll li l-Artikolu 323 tal-Kodici Civili3 hu soggett ghat-tgawdija "… ta' dak il-faxx ta' arja prospicenti l- 1 Il-konvenut xehed li l-ispiza kienet ta' cirka Lm1,500 (fol. 3 "Kull min ghandu l-proprjeta' ta' l-art, ghandu wkoll dik ta' l-area ta' fuqha, u ta' dak kollu li jinsab fuq jew taht wicc l-art; hu jista' jaghmel fuq l-art tieghu kull bini jew tahwil, kif ukoll taht l- art, kull bicca xoghol jew tahfir, u jiehu minnhom kull prodott li jistghu jaghtu, izda, bla hsara M'hemmx dubju li l-arja fuq il-gnien tal-atturi hi proprjeta taghhom. 'Il fatt li l-konvenuti ghandhom il-propjeta li tikkonfina ma' din l-arja ma jfissirx li hi proprjeta taghhom4 jew li ghandhom xi jedd li jgawduha. Hu biss ghaliex il-qorti kkonkludiet li l- gallarija nbniet bil-kunsens tal-atturi li t-talba biex titnehha ser tigi michuda. "Mill-provi ma rrizultax li bejn il-kontendenti kien hemm xi ftehim li 8. l-konvenuti jpoggu mal-hajt ta' barra xi pajpijiet, katusi u vit (ara ritratti a fol. 66 u 67). Dan ma japplikax ghall-pajp tac-cilindru tal-gass. F'dan ir-rigward l-atturi stess accettaw li kienu taw il-kunsens taghhom sabiex jaghmlu cilindru tal-gass fuq il-gallarija. Jidher li fil-mori tal-kawza ittawwal pajp li jservi ghall-ilma tal-airconditioner (fol. Hu evidenti li dan il-pajp sar sabiex l-ilma ma jaqax fuq il-gallarija oggett tal-kawza. Zdied ukkoll pajp tar-ramm (fol. Il-konvenuti jargumentaw li l- affarijiet li hemm imwahhlin mal-hajt divizorju m'huma tal-ebda inkonvenjent ghall-atturi. M'hemmx prova li l-wires, ftit pajpjiet u katusa li tidher fir-ritratt Dok. PFR4 li qeghdin jinqdew bihom il-konvenuti, huma ta' xkiel ghall-atturi fit-tgawdija ta' hwejjighom. Il-qorti hi tal-fehma li f'dan il-kaz ukoll ghandha taddotta l-insenjament ta' din il-qorti5 fil- kawza George Foo et vs Raymond Barrile et deciza fis-16 ta' Gunju 2003. F'dak il-kaz il-qorti bbazat ir-ragunament fuq il-kuncett tal-bwon vicinat. Ovvjament ma jfissirx li 'l fatt li l-pajpijiet, katusa u wires jibqghu imwahhlin mal-hajt, ighaddi kemm ighaddi zmien, il-proprjeta' tal- konvenuti ser tirbah xi dritt reali. Pero' fl-istat attwali tal-affarijiet kif inhuma llum, il-qorti ma tara l-ebda raguni ghalfejn m'ghandhomx jibqghu hemm gialadarba hi konvinta li bhalissa m'humiex ta' xkiel ghall-atturi. Ovvjament din id-dikjarazzjoni m'ghandhiex tiftiehem bhala xi passaport sabiex il-konvenuti jwahhlu li jridu mal-hajt divizorju. Jekk fil-futur jinbidel ix-xenarju, ighaddi kemm ighaddi zmien, m'hemm xejn milli jzomm lill-atturi milli jiehdu l-passi ghar-rimozzjoni taghhom". Rat ir-rikors tal-appell tal-atturi li in forza taghha ghar-ragunijiet minnhom premessi, talbu li din il-Qorti joghgobha: "thassar u tirrevoka s-sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-6 ta' Ottubru 2014 fis-sens illi filwaqt li tikkonferma l-ewwel talba, tilqa' t-talbiet l-ohra tal-appellanti, u tichad l-eccezzjonijiet kollha tad-disposizzjonijiet dwar is-Servitujiet Predjali taht it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta' dan il-Kodici u kull disposizzjoni ohra ta' ligi dwar fortifikazzjonijiet jew opri ohra ta' difiza". 4 Hekk jidher li l-konvenuti qeghdin jalludu meta fid-dikjarazzjoni qalu: ".… izda hallew is-suletta li fi kwalunkwe kaz giet kostruwita fl-arja taghhom fil-livell ta' l-ewwel sular u mhux fil-livell tal-pjan terran" (fol. Fil-kuntratt ta' akkwist tal-konvenuti stess (28 ta' Novembru 1984 atti nutar Dr G. Calaio’ a fol. 18) jinghad li l-fond igawdi servitu ta' twieqi fuq il-gnien. Li kieku dak il-faxx arja hu proprjeta tal-konvenuti ma kien hemm bzonn l-ebda dikjarazzjoni simili. mressqa mill-appellati bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra l-istess appellati". Rat ir-risposta tal-konvenuti li in forza taghha, ghar-ragunijiet minnhom premessi, jissottometti li l-appell interpost ghandu jigi michud bl-ispejjez; Semghet lid-difensuri tal-partijiet; Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti; Ikkonsidrat; B'din il-kawza, l-atturi jallegaw illi l-girien taghhom, il-konvenuti, ghamlu terrazzin li jaghti ghal fuq l-arja taghhom, u wahhlu mal-hajt divizorju katusi u wires li wkoll jisporgu fuq l-arja tal-atturi. L-ewwel Qorti ma qablitx mat-tesi attrici wara li sabet illi t-terazzin, li hi sejhitlu gallarija, sar bil-kunsens tal-atturi u ghalkemm dan ma jwassalx ghall-holqien ta' servitu`, inholqot bejn il-partijiet obbligazzjoni personali li tobbliga lill-atturi jippermettu dik l-introspezzjoni diment li l-konvenuti jibqghu fil-fond Dwar il-katusi u l-wires dawn ghandhom ikunu permessi fuq bazi ta' buon vicinat peress li bhalissa ma humiex ta' xkiel ghall-atturi. L-atturi appellaw mis-sentenza, u jghidu illi huma qatt ma taw il-kunsens taghhom ghall-holqien tal-gallarija, u jinsistu li d-dewmien min-naha taghhom biex saret din il-kawza ma kellux jigi interpretat bhala xi forma ta' akwijexenza ghal dak li sar. Trattat l-appell, din il-Qorti tara li l-appell huwa aktar marbut mal-analizi li ghamlet l-ewwel Qorti tal-fatti u dana peress illi jekk, kif sabet l-ewwel Qorti, il-gallarija saret bil-kunsens tal-atturi, il-konsegwenzi legali huma kif iddecidiet l-istess Qorti, li ghamlet applikazzjoni korretta tal-ligi ghall- fatti kif analizzathom. Issa, kif inhu maghruf, din il-Qorti, bhala Qorti ta' revizjoni, ma tiddisturbax leggerment l-analizi tal-fatti li tkun ghamlet l- ewwel Qorti, u din taghmlu jekk u meta jirrizulta li dik il-Qorti tkun waslet ghall-konkluzjoni hazina jew mhux ragjonevoli. Din il-Qorti ezaminat il-provi li tressqu f'din il-kawza, u ssib illi l-ewwel L-ewwel Qorti tat kredibbilita` lix-xhud Alfred Casha li hadem fuq il-gallarija, u dan wara li semghetu hi stess jixhed. Rat li dan, biex dahal u hareg bl-ghodda, bilfors li kellu jghaddi mill-proprjeta` tal-atturi, izda dawn tal-ahhar ma oggezzjonawx ghax-xoghol li kien qed isir. Dan ix-xhud spjega fid-dettal Spjega li biex seta' jibni l-gallarija kellu jutilizza travetti u jacks ossia puntali, u mir-ritratti tal-istess gallarija, wiehed malajr jinduna li tali ghodda kienu essenzjali sabiex il-gallarija setghet tinbena. Dan ix-xhud spjega wkoll li lill-attur kellu jitolbu permess sija meta kien ser jibda x-xoghol biex idahhal l-ghodda u issa wara li tlesta x-xoghol biex inehhi l-istess ghodda; il-permess dejjem inghata. Difficli li wiehed jaccetta t-tesi tal-atturi li huma ma kinux indunaw bil-gallarija qabel snin Jirrizulta wkoll illi din il-gallarija saret ghall-habta tal-1992 u 1995, u ghal kwazi tul ta' hmistax-il sena, jekk mhux aktar, l-atturi baqghu passivi u ma ghamlu xejn biex jitolbu r-rimozzjoni tal-gallarija. Hu car li l-gallarija jew terrazzin, inbniet bil-kunsens tal-atturi, kif wriet b'mod car l-ewwel Qorti, u ghalkemm dan il-kunsens verbali u t-trapass taz-zmien inkwistjoni, ma jwassalx ghall-holqien ta' servitu` jew dritt reali iehor, ma jfissirx li l- gallarija, kif jallegaw l-atturi, saret b'mod abbuziv u illegali. Il-kuncett ta' obbligzzjoni personali, b'distinzjoni mas-servitu`, ilu jigi applikat fis-sistema legali Malti. Il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kaz fl- Ottubru, 2014, irrikonoxxiet u applikat dan il-kuncett, meta osservat li x- xoghlijiet inkwistjoni saru bil-kunsens tal-parti l-ohra, b'mod li nholoq ftehim personali bejn il-kontendenti u hadd aktar. Din il-Qorti ghamlet referenza ghal dan l-istess kuncett fis-sentenza ricensuri taghha moghtija fis-27 ta' Settembru, 2019 fil-kawza fl-ismijiet Raymond Grasso et v. F'din l-ahhar sentenza, din il-Qorti dahlet fi ftit dettall ta' dan il-kuncett, u l-effetti u l-limitazzjonijiet tieghu. Ghall-fini ta' din il-kawza, darba li kienu l-atturi li taw il-kunsens lill- konvenuti ghall-kostruzzjoni tal-gallarija, din, almenu ghalissa, ghandha tibqa' hemm u titgawda mill-konvenuti; b'dan li tikkonferma illi dik il-binja meritu tal-kawza ma holqot l-ebda servitu`. Fil-kuntest tal-katusi u l-wires, din il-Qorti taqbel ukoll mal-konkluzjoni li waslet ghaliha l-ewwel Qorti, specjalment meta qalet li dawn il-katusi u wires "bhalissa" ma humiex ta' xkiel ghall-atturi. Dik il-Qorti applikat korrettament il-principju ta' buon viccinat meta osservat li dan il-kuncett ghandu, almenu f'dan l-istadju u fis-sitwazzjoni prezenti tal-affarijiet, ikun applikat ghall-kaz tal-katusi u wires inkwistjoni, b'dan li dan ukoll ma johloqx servitu` fuq il-binja tal-atturi. Din il-Qorti tara li l-ewwel Qorti ddecidiet il-kwistjoni bejn il-partijiet b'mod impekkabbli, anke meta cahdet zewg eccezzjonijiet tal-konvenuti marbuta mal-Artikolu 426 u 323 tal-Kodici Civili. Kif qalet l-ewwel Qorti, hu biss ghax qed jigi stabilit li l-gallarija inbniet bil-kunsens tal-atturi li t- talba biex titnehha qed tigi f'dan l-istadju michuda. Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, tiddisponi mill-appell tal-atturi billi tichad l-istess u tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti. L-ispejjez in prim istanzi jithallsu kif deciz mill-ewwel Qorti, fil-waqt li dawk ta' din it-tieni istanza jithallsu kollha mill-atturi appellanti in solidum. Joseph Musumeci Prim Imhallef Deputat Registratur mb