Seduta ta' Nhar it-Tnejn 14 ta' Novembru 2016 Frances Sharples (K.I. 71369M) u Joseph Borg Buttigieg (K.I: 0879M) Il-Qorti : Rat ir-rikors guramentata ta' Frances Sharples et, datat 5 t'April 2016 (A fol. Illi l-esponenti, sabiex jikkawtela d-drittijiet tieghu, jixtieq izomm l-intimat milli jizviluppa l-arja sovrastanti l-fond bin-numru 116, Triq San Gorg, L-Għarb, propjeta' ta' l- istess intimat, u liema fond huwa sovrastanti l-fond propjeta' tar-rikorrenti bin-numru 114, fl-imsemmija triq, in kwantu l-pedamenti li fuqhom huma mibnija z-zewg fondi in kwistjoni m'humiex b'sahhithom bizzejjed biex jifilhu kostruzzjoni ohra sovvrastanti dik diga ezistenti, wisq inqas l-izvilupp ta' tlett sulari ohra propost mill-intimat u li ghalih huwa kien ottjena permess ta' zvilupp (bin-numru ta' refrenza PA07697/07) mill-Awtorita' ta' Malta ghall-Ambjent u l-Izvilupp, li kien gie mgedded (PA/01308/13). Illi ghall-finjiet ta' l-izvilupp propost mill-intimat, ir-rikorrenti kienu inkarigaw lill-Eurotest Limited sabiex isiru testijiet tas-sottoswol li fuqu huma mibnija l-fondi in kwistjoni u l- istess Eurotest Limited kienet ippreparat l-anness rapport, immarkat Dok. Illi r-rikorrenti kienu wkoll inkarigaw lill-perit Philip Brinkworth li ghamel access fl-20 u fis-26 ta' Novembru, 2008 u b'referenza wkoll ghar-rapport ta' Eurotest Limited, imsemmi hawn fuq, permezz ta' rapport datat 10 ta' Dicembru, 2008 (kopja tieghu hawn annessa u Illi ghalhekk, ir-rikorrenti ghandhom interess illi l-intimat jigi inibit milli jkompli bl- izvilupp propost, liema zvilupp li kieku jithalla li jsir ser johloq periklu lill-istess rikorrenti, lill-girien u anke nies fit-triq, kif ukoll hsara lill-istruttura. Illi l-intimat gie interpellat ghal iktar minn darba biex ma jaghmilx l-izvilupp propost, u dana permezz ta' ittra ufficjali datata 12 ta' Mejju, 2014 (kopja taghha hawn annessa u mmarkata Dok, 'SM3') u permezz ta' ittra legali datata 29 ta' Mejju, 2015 (kopja taghha hawn annessa u mmarkata Dok. jitolbu umilment sabiex dina l-Onorabbli Qorti tilqa' provizorjament il-mandat ta' inbizzjoni odjern, u wara li tisma' l-partijiet u kull xhud li jidhrilha xierqa li tisma', tilqghu definitivament. Bl-ispejjez. hekk: Rat ir-risposta guramentata ta' Joseph Borg Buttigieg, datat fil-11 ta' April 2016, (A fol. 10) li jaqra Illi l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u dana ghaliex; Illi bla pregudizzju ghall-premess ir-rikkorrenti jridu fl-ewwel jippruvaw illi huma ghandhom drittijiet x'jikkawtelaw u bl-izvillup propost ser jsofru pregudizzju li jkun irrimedjabbli. L-esponent ikkummissjona lil Terracore Geo Services Limited sabiex taghmel testijiet xjentifici u teknici tal-art li fuqha hemm il-binja tar-rikorrenti u li ser tkun ukoll qieghda terfa l-piz tal-binja proposta mill-esponenti. L-esponent ukoll kkummissjunaw Perit Samuel Alkhatib, li abazi ta' testijiet xjentifiki u tekniki hawn fuq imsemmija ukoll kkonkluda illi l-fondazzjoni li ser tirvievi l-piz tal-bini li qed jkun propost hija b'sahhitha bizzejjed li tircievi fuqha l-binja kif proposta. Illi bla pregudizzju ghall-premess r-rikorrenti qed joggezzjonaw ghall-izvillup propost mhux tant minhabba l-kwistjoni tal-piz li ser terfa l-art, imma minhabba illi ma jridhux interalia li l-bini taghhom jiddallam bil-binja li qed tkun proposta u dana kif del resto gia argumentaw quddiem l-Awtorita ta' Malta Dwar l-Izvillup. Illi fi kwalunkwe kaz llum l-intimat qed jiddikjara illi huwa bi hsiebu li jibni biss sular mit- tlieta proposti u dana sabiex jserrah ras l-istess rikorrenti u jevita litigazzjoni fit-tul Illi fi kwalunkwe kaz u minghajr pregudizzju ghall-premess, il-kostruzzjoni ser tkun ukoll koperta b'polza ta' assikurazzjoni li tkopri kull kwalsiazi hsarat li jistghu jsofru l-girien. Rat id-dokumenti esebiti, l-atti kollha tal-kaz; Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet. Ikkonsidrat; flimkien mar-ragel u z-zewgt itfal taghhom, li tinsab sottostanti ghal maisonette Borg Buttigieg, u kkonfermat illi Borg Buttigieg ghandu permess ta' zvilupp ghal tliet sulari oltre dak ezistenti. Spjegat Pagna 3 minn 11 illi meta hareg il-permess fil-bidu tas-sajt 2008 huma kienu ghadhom kif gew mill-Ingilterra, u saru jafu li hareg il-permess f'Lulju. Ghalhekk kienu marru l-MEPA, fejn sabu illi qabel inhareg il-permess, il-MEPA ma marritx taghmel assessment fuq il-post. tahom parir li jipprezentaw oggezzjoni lil MEPA ibbazata fuq ir-rapport tieghu u ghalhekk kien baghtu ittra ta' oggezzjoni lil MEPA f'Awissu ta' 2008. ghall-proprjeta taghhom u huma qatt ma tawh access, u li r-rapport ta' Terracore ratu ghal darba ftit jiem qabel ma xehdet. Ziedet illi l-istruttura ezistenti qeghda fuq iz-zewg sulari oltre il- Hija mmarkat id-dar tar-rikorrenti, inkluz il-bitha, bil-kulur roza fuq il-pjanta ezebita a fol 17. Hija kkonfermat illi l-ittra X fuq l-istess pjanti turi l-bitha tal-garaxxijiet. Spjegat illi ghalhekk Terracore indikaw li ghamlu t-thaffir u hadu kampjuni mill-btiehi tal-garaxxijiet. In kontro-ezami a fol 41 – 43 u 101 – 103 xehdet illi kien Xuereb li kien gera warajhom biex jaslu fi ftehim biex ikun jista' jwaqqa' l-fond kollu, inkluz il-proprjeta taghhom pero ghalihom din kienet decizjoni difficli peress li ghandhom zewgt itfal zghar, pero eventwalment ir-ragel taghha qalilha li forsi setghu jaslu ghal xi ftehim. Bhala kumpens ghal inkonvenjent li kien ser jinholoq lilhom, talab illi Xuereb jibnilhom semi basement b'qis ta' zewg karozzi. Hija kkonfermat illi Tua qatt ma dahlu d-dar taghhom biex jaghmlu testijiet u qatt ma talbuhom biex jaghmlu hekk, u filfatt kienet marret flimkien mar-ragel taghha sabiex tikkonfronta lil Tua fuq ir-rapport li ghamlu. Il-Perit Philip Sharples xehed a fol 44 – 47 illi hu kien gie imqabbad mir-rikorrenti biex jaghmel evalwazzjoni tal-impatt li l-izvilupp intiz mil-intimati seta' jkollu fuq il-proprjeta taghhom. Spjega li meta ra l-pjanta, innota illi kien hemm xi kwistjonijiet rigward il-lift ghaliex ma kienx hemm bokka fejn jibqa' niezel u allura dan kien se jieqaf fis-sular taghhom, fuq is-soqfa u johloq problemi minhabba vibrazzjonijiet. Qal illi kien hemm kwistjonijiet ukoll minhabba s- soqfa taghhom peress li l-post huwa ftit antik u ghandu bzonn it-tiswijiet. Xehed li barra dan kollu, hemm ukoll il-kwistjoni li peress li l-fond qieghed L-Għarb, li hija zona ta' tafli, wieheb jissuspetta li jkun hemm problema bil-pedamenti peress li dawn il- postijiet ma kienx inbew b'mod li jistghu jizdiedu hafna sulari fuqhom. Spjega li ghalhekk ir- Pagna 4 minn 11 rikorrenti hadu l-inizjattiva illi jikxfu kantuniera mis-salott taghhom biex jigi examinat il- materjal li kien hemm taht il-pedament, li rrizulta li kien turbazz, fatt li kien gie kkonfermat Ikkonferma illi ma sabx platform tal-konkrete re-inforzat, izda biss levelling pad. Spjega li ghalhekk fl-opinjoni tieghu, il-pedamenti ma setghewx jiehdu il-pizjiet tal-izvilupp proposta minghajr ma dawk il-pizijiet jingarru mod iehor, u zgur li l-istruttura tar-rikorrenti ma setghetx tkun load bearing, ghaliex mhux garantit illi l- Mistoqsi dwar is-suggeriment tal-Perit Formosa u cioe illi jsiru cinturini, wiegeb illi dawn generalment isiru madwar xi koppla, u m'hijiex soluzzjoni tajba ghal proprjeta in kwistjoni. Mistoqsi rigward ir-rapport ta' Terracore, wiegeb illi l-kampjuni li ttiehdu ghal dan ir-rapport kienu ttiehdu barra mis-sit, u l-lokazzjoni minn fejn ittiehdu m'hijiex cara, u li ghalhekk hemm probabbilta li m'humiex rapprezentattivi tal-kondizzjonijiet tas-sit, peress illi San Ħal Farrug, Ħal Luqa ghandha geologija fratturata u litteralment maqsuma tul ta' toroq. iktaten, u fit-tnejn li huma sabu turbazz. Il-Perit Samuel Alkhatib xehed a fol 51 – 54 illi huwa kien il-perit inkarigat mill-progett ta' zvilupp tal-intimat. Spjega illi ghalkemm originarjament kienu ser jigu zviluppati tliet sulari ohra huwa kien ta parir lill-intimat sabiex isir sular wiehed biss u l-klijent accetta. wkoll li qed jiehdu numru ta' prekawzjonijiet peress illi z-zona hija kolla turbazz. originarjament kien ta' sular jew tnejn. Xehed illi jekk jinbena sular iehor mhux ser ikun hemm problemi ghaliex li kieku hu, bhala l-perit responsabbli tal-binja, ma kienx jissugerixxi li jsir Qal ukoll illi diga hemm parti minn binja illi hija tliet sulari minhabba li hemm washroom u ma jidhirx li hemm konsenturi jew xi haga li jidher li l-bini qed ihoss il-piz. Joseph Borg Buttigieg xehed a fol 55 – 57 u fol 86 – 88 illi huwa ghandu permess biex jibni tliet sulari addizzjonali. Qal illi huwa prova jitkellem mar-rikorrenti biex jasal fi ftehim u filfatt kien ser iwaqqa' l-post u jerga jibnieh mill-gdid u jhallas ghal akkomodazzjoni alternattiva ghar- rikorrenti sakemm isir dan, u anke talabhom jekk ridux ibieghulu bicca arja. Xehed illi meta saru t-testijiet huwa ma kienx prezenti. Xehed illi l-Perit Formosa issugerilu li jsir sular wiehed biss, fejn diga hemm il-washroom u hu accetta. Qal li kien ha wkoll parir iehor minghand il- Pagna 5 minn 11 Perit Verhegghen Pace li kien qallu li bl-istudji necessarji, setghu jigu zviluppati appartament u Xehed ukoll illi huwa ma talabx lir-rikorrenti biex jaghtu access lil Terracore sabiex ikunu jistghu isiru it-testijiet fil-fond taghhom stess. Mistoqsi rigward il-lift li jrid jaghmel wiegeb illi huwa jrid jaghmel biss wiehed zghir, u hafif, ghal tnejn jew tliet persuni Il-Perit Edwi Verhegghen Pace xehed a fol 67 – 69 illi l-intimat kien inkarigah sabiex jaghmel structural appraisal tal-bini ezistenti u wara li ghamel dan, wasal ghal konkluzjoni illi jistghu jinbnew zewg sulari addizzjonali. Fuq rakkomandazzjoni tieghu gie kommissjonat espert fil- bini strutturali b'certa esperjenza, u cioe Adrian Maurin li wasal ghal konkluzjoni identika u Spjega illi interventi fil-bini ta' taht m'hemmx bzonn izda fil-bini il-gdid irid jintuza materjal lightweight. minn naha tieghu qatt ma tah ebda risposa fuqu. In kontro-ezami a fol 69 – 77 wiegeb illi ma kienx jaf li t-testijiet li saru kienu saru barra l-art in dezamina, u ma kienx prezenti meta kien sar it-test, pero fil-fehma tieghu il- geologija bejn sit u parti li qieghda fil-vicinanza immedjata ma jkollihx varjazjoni. illi t-testijiet li ghamlu Terracore huma iktar xjentifici minn dawk li saru minn Eurotest u ghalhekk hu joqoghod fuq ir-rapport taghhom u mhux ta' Eurotest. In ri-ezami a fol 78 – 85 xehed illi huwa ma jafx ezatt fejn saru t-testijiet imma hu zgur li saru fil-vicinanzi. Mistoqsi rigward il-lift u r-raguni ghalfejn dan thalla barra mir-rapport wiegeb illi l-lift ma kienx hemm bzonn jisemma ghaliex jifforma parti integrali mill- kalkolazzjonijiet taghhom u d-dynamic load tal-lift huwa zghir hafna. Spjega wkoll illi ghalkemm bhala posizzjoni ser ikun fuq il-hajt tar-rikorrent, il-load ser tinghata attenzjoni partikolari biex ma jkunx hemm impatt fuq il-proprjeta ta' terzi. Salaheddin Said xehed a fol 89 – 96 illi il-proprjeta li jghixu fiha hu u martu ilha kwazi sittin sena mibnija u dan minn informazzjoni moghtija lilu minghand missier martu. attwali tal-proprjeta, xehed illi fil-faccata diga hemm konsenturi u diga hemm xbiek gewwa bis-sadid u hemm kmamar bix-xibka tidher. Spjega li l-Perit Grech kien qalilhom biex isibu kumpanija li taghmel testijiet taht id-dar u kien sabu wahda minn fuq il-Yellow Pages, u wara li ghamlu t-testijiet kien baghat ir-rizultat li Perit li qallu li hemmhekk ma setghax jinbena aktar. Il-Perit tal-intimat ukoll kien mar fil-proprjeta taghhom xi erba' darbiet flimkien mal-intimat, Pagna 6 minn 11 izda lill-intimat ma kienx dahhlu it-tielet darba ghaliex kien qed jaghmilhom il-hajja taghhom Xehed ukoll illi l-isem tat-triq fejn saru t-testijiet minn Terracore juri li dawn saru fit-triq principali, u cioe Triq Parades, li tinsab xi 700 jew 800 metru l-boghod mill-proprjeta tar- Xehed ukoll illi huwa kien ha xi ftit mit-turbazz ghand bennej u kif rah dan cempel lil Perit Formosa biex jghidulu biex jara xogholu sew. In kontro-ezami a fol 96 – 98 xehed illi m'huwiex cert mija fil-mija mill-pjanta, u huwa biss 80% cert fejn hi d-dar tieghu fuq il-pjanta. Xehed ukoll illi d-dar tar-rikorrenti tinsab f' St. Qabel ukoll illi biex tidhol fil- btiehi tal-garaxxijiet l-access huwa minn Triq Parades. Ikkonsidrat; Skond l-Artikolu 873(1) tal-Kap.12, l-iskop ta'Mandat ta' Inibizzjoni hu dak li jzomm persuna milli taghmel kwalunkwe haga li tista' tkun ta' pregudizzju ghall-persuna li qed titlob il- Skond l-Artikolu 873(2) tal-Kap.12, il-Qorti m'ghandhiex tohrog tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu l-jeddijiet tar-rikorrent, u li r-rikorrent prima facie jidher li ghandu dawk il-jeddijiet. Mill-Artikolu 873(2) tal-Kap.12, ghalhekk, johorgu zewg elementi li r-rikorrent jrid jissodisfa: Fl-ewwel lok, irid juri li l-mandat huwa mehtieg sabiex jitharsu jeddijiet li jippretendi li Fit-tieni lok, irid jipprova li prima facie ghandu dawn il-jeddijiet. Il-ligi thares il-jedd prima facie bħala rekwizit meħtieg għall-ħrug tal-Mandat. Irid ghalhekk, ikun jedd, anke jekk prima facie, biex jimmerita harsien. Mhux bizzejjed li jkun semplici diffikulta', disagju jew tħassib [ara digriet – Qorti tal-Kummerc – 26 ta` Mejju 1995 fl-atti tar- Rikors għall-ħrug ta' Mandat ta' Inibizzjoni fl-ismijiet "Beeston Pace Smith noe vs Mamo Cuschieri Valentine il-prova tal-jedd prima facie, l-Qorti tal-Appell, fis-sentenza taghha tal-14 ta' Lulju 1988 LXXII.II.295) irriteniet is-segwenti: "… huwa rekwizit oggettiv u mhux soggettiv, ma jiddependix mill-element diskrezzjonali tal-gudikant, jew il-jeddijiet jidhru 'prima facie', ma' l-ewwel daqqa t'ghajn, jew ma jidhru xejn, ghall-finijiet tal-hrug tal-mandat." Tenut kont tal-fatt illi s-subinciz (2) huwa marbut ma` s-subinciz (1) tal-Artikolu.873 Kap. 12, il-Qorti trid tqis ukoll l-element tal-pregudizzju. grad ta' pregudizzju rikjest bhala bazi ta' akkordar ta' hrug ta'mandat, hu pregudizzju "li ma jkunx jista' jigi irrimedjat". Irid jinghad ukoll jekk l-inkonvenjent jew in-nuqqas lamentat jista' jitneħħa, mqar b'deċiżjoni wara li jiġi mistħarreġ il-każ fil-mertu, jiġi nieqes dan l-element meħtieġ għall-ħruġ tal-Mandat. (Vide digriet tal-Prim`Awla tal-Qorti Civili deciz fit-2 ta` Jannar 1993 - Atti tar-Rikors għall- ħruġ tal-Mandat ta' Inibizzjoni fl-ismijiet "Avukat Victor Palmer Morewood Brinkworth vs Joseph Alves De Oliveira et Illi apparti minn dan, hsara jew pregudizzju ma titqiesx necessarjament bhala irrimedjabbli meta si tratta ta' telf pekunjarju cioe telf ta' qliegh jew flus. Di fatti, skond l-insenjament "Tqis illi huwa ukoll mizmum li il-hrug ta Mandat ta Inibizzjoni ma jinghatax generalment fejn il-pretensjoni ta min jitolbu tkun wahda li tirreferi ghall kumpens kwantifikabbli u hlas ta danni meta dan jista jithares b'remedju procedurali kawtelatorju iehor skond il-ligi" Vide ukoll IWT Group Malta Ltd vs Direttur Generali Kuntratti et deciza fil-11 ta' Marzu Il-Mandat ta' Inibizzjoni huwa meqjus bhala mezz procedurali ta` natura eccezzjonali "… il-harsien li l-ligi qeghda timmira ghalih bi procediment bhal dak tal-lum huwa li, minghajr il-hrug tal-Mandat, il-jedd li jista' jkollu r-rikorrent jitnehha Illi il-Qorti taghraf illi ghandha taghmel accenn ghal dak ritenut fid-digriet ta' dawn il-Qrati datat 18 ta'Lulju 2008 fl-ismijiet Av. Dr. John Sharples vs Direttur tal-Kuntratti: "Ir-rabta ta' Mandat t'Inibizzjoni m'ghandhiex tintuza bhala arma ta' theddid jew geghiel (arm twisting) lill-parti intimata li, jew taghmel dak li tixtieq il-parti rikorrenti jew ma taghmel xejn. B'dan il-mod, il-mandat ma jibqghax ghodda li thares il-jedd prima facie tal-parti rikorrenti, imma ssir sarima li zzomm lil parti intimata milli tgawdi l-jeddijiet taghha. Il-Qorti hi tal-fehma li qatt ma kienet ir-rieda tal-ligi li l-Mandat ta'Inibizzjoni jinbidel Illi jinghad ukoll illi l-fatt li tintlaqa' talba ghall-hrug ta' l- Mandat, ma jfissirx li l-jedd ikun Kif daqstant iehor ma jfissirx, illi ghax talba ghall-hrug ta' Mandat ma tintlaqax, allura l-jedd pretiz ma jezistix. Ir-rekwiziti ghall-hrug tal-Mandat huma kumulattivi mhux alternattivi. Ghalhekk jekk xi wiehed minnhom ma jirrizultax, il-Qorti ghandha tichad it-talba ghall-hrug ta' l-Mandat. –Vide V&C Contractors Limited et vs Direttur tal-Kuntratti deciza fil-31 ta'Jannar 2011 per Tajjeb jinghad ukoll li procedura ta` din ix-xorta hija ntiza sabiex tkun sommarja, billi m'huwiex mistenni li jitressaq quddiem il-Qorti fi stadju bhal dan, kulma jmissu jitressaq Pagna 9 minn 11 quddiemha, waqt is-smiegh tal-kawza dwar il-jedd. Ikkonsidrat; Ir-rikorrenti intavolaw dan il-mandat ta' inibizzjoni biex iwaqqfu lill-intimati milli jizviluppa sulari addizjonali sovrastanti ghal bini esistenti fuq il-proprjeta taghhom, il-ghaliex l- investigazzjonijiet teknici u xjentifici urew li l-geologija tas-sit, ma tiflahx toqol addizzjonali. Il-Perit tar-rikorrenti semma wkoll illi anke il-mod kif huwa propost li jsir il-lift, jista' jikkawza hsarat fil-proprjeta tar-rikorrenti. L-intimat qed jilqa' ghal dan billi prezenta rapport ta' testijiet simili li saru fuq inkarigu tieghu, skont liema, il-proprjeta tiflah piz oghla minn dak suggerit fir- rizultat tat-testijiet prezentati mir-rikorrenti, u billi sostna li ser jizviluppa sular wiehed biss u mhux it-tlieta li ghandu permess ghalihom. M'huwiex ikkontestat illi l-kampjuni li ttiehdu minn Terracore, a differenza ta' dawk mehuda minn Eurotest, ttiehdu barra mill-proprjeta tar-rikorrenti. Il-periti inkarigati mill-intimati jghidu li ma taghmilx differenza peress illi l-geologija tas-sit generalment tkun l-istess fil- Il-Qorti tqis illi din l-asserzjoni hija biss presunzjoni, li f'dan il-kaz gie ribattuta mir-rizultati tat-testijiet maghmula min Eurotest li juru divergenza kbira fil-load Barra minn hekk, il-Perit Grech xehed illi L-Għarb ghandha geologija fratturata u litteralment maqsuma tul ta' toroq, u din l-asserzjoni ma giet fl-ebda hin ikkontestata mill-intimati. Dan apparti l-fatt li ma jirrizultax b'mod car minn fejn ittiehdu l- kampjuni minn Terracore, infatti l-ebda xhud imressaq mill-intimati, inkluz huwa stess, ma kien prezenti meta ttiehdu l-kampjuni. Wara li ezaminat id-dokumenti li gew prezentati u semghat ix-xhieda li gew prodotti f'dawn il- proceduri, il-Qorti hija tal-fehma illi, fid-dawl tal-principji enuncjati aktar il-fuq, it-talba tar- rikorrenti hija fondata u ghandha tigi milqugha. Il-Qorti taghraf illi il-hajja u s-sigurta ta' persuni ma tistghax tigi ljevement mqeghda f'riskju u ghalhekk tqis illi m'ghandu jsir l-ebda zvilupp sakemm ma jigix iccarat ir-riskju li ser jigi affacjat mir-rikorrenti, (u wara kollox, kull minn ser ikun qed joqghod fil-binja zviluppata), u sakemm ma jigux miftehma, jew imposti, kondizzjonijiet specifici ghas-salvagwardja tal-hajja, integrita fisika u proprjeta ta' dawk kollha Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' definittivament it-talba tar- rikorrenti billi tordna l-hrug ta'Mandat t'Inibizzjoni billi zzom lill-intimat milli jkompli bl-izivilupp tal-arja sovrastanti l-fond 16, Triq San Gorg, L-Għarb. Bl-ispejjez kontra l-intimat.