QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA IMĦALLEF ONOR. JOSEPH HODZIC LL.D. Illum il-Ġimgħa, 11 ta' Diċembru, 2015 Kawża Nru: 12 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13 JA Joseph Angela Galan; Galan; Michael Maggi; Maria Maggi; John Meachen lkoll f'isimhom proprju u fl- "School of Practical isem ġjá magħrufa Philosophy" bħala "The Study Group" Il-Qorti, Rat ir-rikors ġuramentat ippreżentata fis-27 ta' Mejju 2013 li permezz tiegħu l-atturi ppremettew: Illi l-atturi huma proprjetarji tal-fond 101, Triq San Kristofru, Floriana. Dan il-fond imiss dahar ma' dahar mal-flat ta' fuq nett li qiegħed fil-blokk numru 105 fi Triq San Kristofru, Floriana - Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali dan il-flat jappartjeni lill-konvenut. Dok 'A' huwa kopja tal- kuntratt ta' akkwist tal-proprjetá mill-atturi fil-25 ta' Ġunju 1979 fl-atti tan-Nutar John Bugeja Micallef Bartolo Bennetti (hemm annessa ukoll reżoluzzjoni dwar bdil tal-isem tal-iskola). Illi il-fondi tal-atturi u dak fuq indikat tal-konvenut, għandhom ħajt li hu komuni; Illi l-konvenut f'dan il-ħajt komuni, wara l-1 ta' Mejju 2013, hemm xogħlijiet li permezz tagħhom hu fetaħ tieqa u imbarraha bil-ħadid (Dok 'B' huwa ritratt ta' din it-tieqa wara li qiegħed il-ħadid) u beda jaħdem fuq il-ftuħ ta' tieqa oħra – Dok 'C' jindika kif kienet ser tinfetaħ it-tieni tieqa; Illi dan l-ispoll ġie kompletat anqas minn xahrejn ilu u sar b'mod klandestin u vjolenti u jilledi id-drittijiet possessorji tal- atturi. Illi l-intenzjoni tal-konvenut kienet li jiftaħ aktar minn tieqa waħda fil-ħajt komuni. Illi b'hekk il-konvenut ikkommetta spoll klandestin u vjolenti fil-konfront tal-atturi; Għaldaqstant l-atturi jitolbu bir-rispett lil dina l-Onorabbli Qorti jogħġobha : 1. Tiddikjara li l-konvenut wettaq spoll klandestin u vjolenti meta fetaħ tieqa fil-ħajt komuni bejn il-fondi 101 u l-flat ta' fuq fil-blokk 105 fi Triq San Kristofru, Floriana. Tordna u tikkundanna lill-konvenut sabiex a spejjeż tiegħu fi żmien qasir u perentorju ffissat minn din il- Qorti u occorrendo taħt id-direzzjoni ta' perit appuntat mill-Qorti, jirripristina kollox għall-istat attwali tiegħu u Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali partikolarment jerġa' jagħlaq it-tieqa li fetaħ fil-ħajt komuni, u dan a spejjeż tiegħu; Fin-nuqqas li jagħmel dan fiż-żmien mogħti, tawtoriżża lill-atturi biex jagħmlu x-xogħol huma a spejjeż tal- konvenut u jekk hemm bżonn taħt superviżjoni u ordni tal-istess Perit appuntat mill-Qorti, u jekk meħtieġ bl- għajnuna tal-Pulizija u, jew marixxalli tal-Qorti. Bl-ispejjeż inklużi dawk tal-ittra datata 9 ta' Mejju 2013; Il-konvenut inġunt biexjidher għas-subizzjoni. Rat id-dikjarazzjoni maħlufa tal-atturi u l-lista tax-xhieda. Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut ippreżentata fis-17 ta' Diċembru 2013, li permezz tagħha eċċepixxa: Illi l-esponent għandu dritt li jiġi notifikat b'traduzzjoni tar- rikors billi huwa English speaking person. Illi t-talbiet tal-atturi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra tagħhom billi ma hemm ebda spoll. Illi kien hemm tieqa fil-post liema tieqa kienet magħluqa għal xi żmien u reġgħet infetħet f'Jannar 2013. Illi l-kawża ma saritx fi żmien xahrejn minn dakinhar li reġgħet infetħet it-tieqa. Salv eċċezzjonijiet oħra. Rat id-dikjarazzjoni maħlufa tal-konvenut u l-lista tax-xhieda. Rat partijiet; Semgħet ix-xhieda; l-affidavits preżentati mill-partjiet fosthom Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali Rat id-digriet tal-14 ta' Ottubru 2015 li permezz tiegħu l-kawża tħalliet għas-sentenza wara li l-Avukat tal-atturi għamel t- trattazzjoni tiegħu; Ikkunsidrat: Illi kif jidher ċar mir-rikors promotur din hija kawża ta' spoll. L-atturi qed isostnu illi l-konvenut fetaħ tieqa li eventwalment inbarraw bil-ħadid għal ġol-proprjeta' tagħhom. Kif hu magħruf huma tlieta l-elementi rikjesti biex azzjoni ta' spoll tirnexxi, u ċjoe': 1. il-pussess – possedisse; li l-azzjoni spoljattiva tkun saret bil-moħbi jew kontra l- volonta tal-attur – spoliatum fuisse, u li l-azzjoni issir fi żmien xahrejn minn meta jkun seħħ l- ispoll – infra bimestre deduxisse. Illi l-konvenut qed jikkontesta li huwa kkommetta spoll, u dan billi ma jissussistux l-elementi biex l-azzjoni ta' spoll tirnexxi, u li f'kull każ l-azzjoni attriċi ġiet intavolata ferm wara x- xahrejn imsemmija mill-liġi (artikolu 535 tal-Kodiċi Ċivili) minn meta nfetħet it-tieqa. Illi fil-fehma tal-Qorti għalhekk il-kwistjoni prinċipali f'din il- kawża hija jekk ix-xogħol tal-ħajt sarx fit-terminu in kwistjoni għaliex il-konvenut jammetti li fetaħ it-tieqa iżda aktar minn xahrejn qabel infetħet il-kawża. Illi fil-kawża deċiża mill-Qorti tal-Appell fit-28 ta' Mejju 1956 fl-ismijiet "Vincenzina Cirillo et vs Annetto Uengkla Samhaoui" l-istess Qorti qalet illi: "Il-ġurisprudenza tat-Tribunali tagħna dejjem kienet kostanti fl-interpretazzjoni ta' dawn il-liġijiet fis-sens li l-azzjoni ta' spoll hija 'di ordine pubblico', unikament u esklussivament intiża biex timpedixxi li wieħed jagħmel ġustizzja b'idejh l- mingħajr konsegwenzi deplorevoli ta' aġir simili. Għalhekk il-liġi tivvjeta tat-tribunal ċivili u tipprevjeni Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali l-allegazzjoni ta' kwalsiasi eċċezzjoni li ma tkunx dilatorja kontra r-reintegrazzjoni u tiċċirkoskrivi l-eżami tal-Qorti għall- fatt biss tal-pussess u tal-ispoll denunzjat. Ir-reintegrazzjoni għandha dejjem tiġi ordnata mill-Qorti, kwantunkwe l-pussess jista' jkun vizzjat u min jikkommetti l-ispoll ikun il-veru proprjetarju tal-ħaġa li minnha l-possessur tagħha jkun ġie spoljat. Illi fis-sentenza "Delia vs Galea St. John" (Prim' Awla – 4 ta' Frar 1958) ġie ritenut illi: "L-azzjoni ta' spoll isservi biex tipproteġi l-pussess, ikun x'ikun … li jiġi vjolentement jew okkultament meħuda mingħand il- possessur jew detentur u ġie deċiż kemm-il darba li tapplika wkoll għat-tutela tal-kważi pussess tad-drittijiet legali u hija inerenti għall-fatt ta' min b'awtoritá privata … jagħmel għad- dannu ta' terza persuna att li għalkemm jista' jkollu dritt għalih ma jistax jeżerċitah mingħajr intervent tal-Qorti." Illi kif ukoll intqal fil-kawża "Margherita Cassar Gatt vs Pawla Maggi" deċiża fit-12 ta' April 1958: "L-actio spolii hija radikata pjuttost fuq l-esiġenzi ta' utilita' soċjali milli ta' ġustizzja hija il-prinċipju assolut eminentement intiża l-protezzjoni ta' kwalunkwe pussess u jiġi impedut liċ-ċittadin privat li jieħu l-liġi f'idejh; b'mod li l-fini tagħha huwa dak li jiġi restawrat l-istat tal-pussess li jkun ġie fuq Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali Illi wieħed isib ukoll fis-sentenza fl-ismijiet "Scicluna Muscat vs Azobu" – deċiża mill-Qorti tal-Appell fid-9 ta' Marzu 1992 illi: "Kif kellha okkażjoni tesprimi ruħha l-Onorabbli Qorti tal- Appell, l-indaġini li trid issir hija waħda limitatissima, rigoruża u skarna u ma tinsab f'ebda leġislazzjoni oħra, u kompliet tgħid illi għalhekk indaġinijiet ibbażati fuq x'jgħidu u ma jgħidux ġuristi u awturi Franċiżi u Taljani huwa għal kollox irrilevanti u inapplikabbli fil-kuntest tal-ordinament ġuridiku tagħna". Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali Illi skond affidavits ta' David Farrugia Borg, Bernardette Farrugia Borg u Maria Maggi (fol 39 et sequitur) din it-tieqa ma kinitx teżisti fl-1979 meta huma kien jattendu lezzjonijiet privati fil-fond tal-atturi. Illi George Simpson prodott mill-konvenut, li għex fil-fond illum tagħhom bejn l-1964 u 1990 qal li kien hemm tieqa meta daħal fil-post iżda għalaqha fl-1984. Qal li reġa' żar il-post fl-2013 u sab li t-tieqa kien reġa' fetaħha l-konvenut. Victor Bajjada qal fl-affidavit tiegħu li ġie nkarigat mill-konvenut biex jiftaħ it- tieqa in kwistjoni u għamel dan kollu sa Jannar 2013 meta tħallas l-ammont dovut lilu u esebixxa kopji taċ-ċekkijiet relattivi (48 et seq.) Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali Illi ma hemmx dubju li l-ftuħ tat-tieqa in kwistjoni seħħ sa Jannar 2013 u ladarba l-kawża ġiet intavolata f'Mejju 2013, ix- xahrejn imsemmija fl-artikolu 535 laħqu għaddew. Kif intqal fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fil-kawża fl-ismijiet "Trevor Eggert vs Veronique Bencini" (11 ta' Jannar 2013): "Ir-rekwiżit li l-azzjoni ta' spoll għandha ssir fi żmien xahrejn mill-allegat spoll huwa rekwiżit essenzjali li joħroġ mill- artikolu tal-liġi stess u l-ġudikant għandu jkun sodisfatt li dan fl- jissussisti eċċezzjonijiet jew le. Il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis-sentenza "Alfred Paul Wittebrood nomine vs Peter Paul Vassallo Gat", (deċiża fit-13 ta' Frar 2004) irriteniet illi "Dan huwa terminu ta' dekadenza estintiva tal-azzjoni ta' spoll fis-sens li jekk ma jiġix provat li l-azzjoni saret fi żmien xahrejn mid-data tal-att spoljattiv allura l-azzjoni ta' spoll privileġġjat ma tistax treġġi." Aktar speċifikatament fis-sentenza "Georgina Galea Brevers vs Errol Cirillo et" (deċiża fil-21 t'Ottubru 2002) il-Prim' Awla dwar it-terminu ta' xahrejn f'azzjoni ta' spoll qalet hekk: "Huwa veru li dan il-punt ma ġiex formalment eċċepit, kif normalment u ġuridikament wieħed kien jistenna in bażi għal dak provdut fl-Artikolu 728 tal-Kap 12. ta' xahrejn li fih l-attur irid jiddeduċi l-pretensjoni tiegħu huwa jitqajjimx jekk Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015 Rikors Ġuramentat Nru: 500/13JA Sentenza Finali jiġi jeħtieġ ta' din l-azzjoni element essenzjali konkludentement pruvat mill-attur." Illi għalhekk dwar il-ftuħ tat-tieqa ma hemmx dubju li l- konvenut għandu jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju – huwa stabbilit li x-xahrejn jibdew għaddejjin minn meta jseħħ l-ispoll u mhux minn meta l-atturi jindunaw bih ("Bajjada vs Gove’ Scerri", deċiża mill-Qorti tal-Appell fis-7 ta' Frar 1958). Rigward it-tqegħid tal-ħadid fuq barra jirriżulta li dan sar f'Mejju tal-2013 stess, u kwindi l-azzjoni fir-rigward saret entro t-terminu. L-abbli difensur tal-atturi argumenta fit- trattazzjoni orali tiegħu, li ladarba l-azzjoni spoljattiva ntemmet dakinhar l-azzjoni ma hijiex perenta. Din il-Qorti ma taqbilx; l- azzjoni spoljattiva, li indubbjament saret, seħħet mal-ftuħ tat- tieqa u allura l-atturi ma jistgħux jitolbu l-għeluq tagħha b'din l-azzjoni għar-raġuni msemmija. Tibqa' allura l-kwistjoni jekk din il-Qorti għandhiex tiddeċiedi separatament dwar it-tqegħid tal-ħadid. Illi minn eżami tat-talbiet attriċi jidher ċar li dan il-Qorti ma tistax tagħmlu; it-talbiet attriċi huma kollha fir-rigward tal-ftuħ tat-tieqa u huwa ċar li l-Qorti tista tiddeċiedi biss dwar it-talbiet li jkollha quddiemha. DEĊIŻJONI Għal dawn il-motivi l-Qorti tiddeċiedi din il-kawża billi tillibera lill-konvenut mill-osservanza tal-ġudizzju; L-ispejjeż tal-kawża jkunu a kariku tal-atturi. Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. Imħallef Onor. Joseph Abdilla Muscat LL.D. 11 ta' Diċembru 2015