Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-4 ta' Novembru, 2020 Daniel Falzon Tabone (K.I. 069508M) ("l-appellat") Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM Dan huwa appell magħmul mir-rikorrent Anthony Wallace (minn issa 'l quddiem "l-appellant") wara deċiżjoni mogħtija mill-Bord li Jirregola l-Kera (minn issa 'l quddiem "il-Bord") fil-5 ta' Diċembru, 2019 (minn issa 'l quddiem "is-sentenza appellata") li permezz tagħha l-Bord iddeċieda illi: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM "… jilqa' l-ewwel tliet eċċezzjonijiet tal-intimat, u jiċħad it-talba tar-rikorrent. Bl- ispejjeż kontra r-rikorrent." Ir-rikorrent istitwixxa proċeduri quddiem il-Bord għar-ripreża tal-fond bin-numru 76, Saint Paul's Church Area, Ix-Xewkija (minn issa 'l quddiem "il- fond"), li nkera mill-intimat, hawnhekk "l-appellat", Daniel Falzon Tabone bil-kera ta' mija u tmienja u ħamsin Euro u sitta u għoxrin ċenteżmu (€158.26) fis-sena. fond jintuża mill-intimat bħala maħżen, u bejn il-partijiet diġà kien hemm proċeduri legali separati quddiem il-Bord, għaliex apparti dan il-maħżen l- jikri wkoll bar mingħand ir-rikorrent. Ir-rikorrent spjega oriġinarjament il-kirja kienet fuq missier l-intimat, li kien jiġġestixxi n-negozju bi sħab ma' ħuh, Wilfred Falzon Tabone, li jiġi z-ziju tal-intimat. Ir-rikorrent istitwixxa l- proċeduri odjerni għar-ripreża tal-fond, għaliex sullokazzjoni tiegħu, bi ksur kontrattwali, u għaliex l-intimat kien moruż fil-ħlas tal-kera għas-snin 2008, 2009, 2010 u 2012. Ir-rikorrent ibbaża l-azzjoni tiegħu għar-ripreża tal-fond inkwistjoni fuq żewġ kawżali, is-sullokazzjoni tal-fond mill-intimat liz-ziju tiegħu Wilfred Anastasi tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM Cassar, u l-morożità tal-intimat fil-ħlas tal-kera dovuta. L-intimat wieġeb li mhux minnu li kien hemm sullokazzjoni, u m'hemm l-ebda arretrati ta' kera dovuta minnu peress li l-ħlas tal-kera għas-sena 2008 kien sar u ġie aċċettat mis-sid, filwaqt li l-ħlasijiet tal-kera għas-snin ta' wara ġew iddepożitati fil- Qorti, imma dawn ma ġewx żbankati mis-sid. L-intimat qal li m'hemmx lok għar-ripreża tal-fond inkwistjoni peress li huwa ma ġiex interpellat jersaq għall-ħlas ai termini tal-artikoli 9(a)(i) tal-Kap. L-intimat qal li l-azzjoni tar- rikorrent għar-ripreża tal-fond saret in mala fede. Il-Bord sema' x-xhieda tar-rikorrent Anthony Wallace, li spjega li huwa wiret dan il-fond mingħand iz-zija tiegħu. Ir-rikorrent qal li mir-riċerka li għamel kien sab li oriġinarjament dan il-fond kien inkera minn zitu Ġużeppa Wallace lil ċertu Rafel Falzon Tabone f'Diċembru tal-1965. Ir-rikorrent qal li l-kirja oriġinali favur Mula Falzon Tabone kienet saret sabiex Falzon Tabone juża dan il-post bħala ħanut minn fejn jinkrew ir- roti, għalkemm maż-żmien l-istess Cassar beda juża dan il-fond bħala maħżen. Qal li fl-2008 kien avviċinah l-intimat, li kien talbu jirrikonoxxih bħala inkwilin fil-kirja, iżda dak iż-żmien huwa kien għarrfu li ma setax jagħmel dan, u l-kirja kellha tiġi ġġirata fuq ommu, bħala werrieta ta' Rafel Falzon Tabone. Kompla jgħid li darba minnhom huwa kien ġie mgħarraf mill-avukat tal-intimat li l-kirja inkwistjoni kienet intirtet mill-intimat u minn oħtu, u qal li kien għalhekk li huwa kien talabhom aċċess għal dan il-maħżen sabiex jara x'kienu qegħdin iżommu fih. Ix-xhud qal li kien f'dan iż-żmien li l-intimat kien talbu jinkludi fil- Ir-rikorrent qal li kien permezz tax-xhieda li ta l- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM intimat fi proċeduri separati li hemm bejn il-partijiet, li huwa sar jaf li dan Mill-atti jirriżulta li bejn il-partijiet kien hemm proċeduri legali oħra fir-rigward ta' fond ieħor ġewwa Ix-Xewkija (rikors numru 83/2011), u l-intimat kien xehed f'dawk il-proċeduri, fejn spjega li huwa jiġġestixxi bar ġewwa Ix-Xewkija. spjega li dak il-fond kien ilu fil-familja tiegħu għal aktar minn sittin sena, u l- ħanut kien inkera minn missieru Rafel li ġie nieqes fl-2007. huwa qatt ma kellu problemi ma' sid il-kera, u l-problemi bdew mar-rikorrent wara l-mewt ta' missieru. L-intimat qal li sa fejn jaf hu, il-maħżen kien dejjem jintuża għall-ħażna tal-fliexken tax-xorb, u lil missieru qatt ma jiftakru b'xi negozju tar-roti. Fil-proċeduri separati li saru quddiem il-Bord, u li l-atti tagħhom ġew annessi mal-atti ta' dawn il-proċeduri, l-intimat spjega li l-kera u l-liċenzja tal-bar għadhom fuq missieru minkejja li dan ġie nieqes, u m'hemm l- ebda liċenzja fuq il-maħżen, la biex dan jintuża bħala store, u lanqas biex isir minnu xi użu mod ieħor. Quddiem il-Bord, l-intimat ppreżenta kopja taċ-ċedoli ta' depożitu tal-kera li kien għamel wara li r-rikorrent kien irrifjuta li jaċċetta l-kera għall-fond inkwistjoni. L-intimat xehed quddiem il-Bord b'rabta mal-proċeduri odjerni, fejn spjega li hu ħa l-fond inkwistjoni wara l-mewt ta' missieru Rafel Cassar. L-intimat qal li dan il-maħżen jintuża sabiex fih jinżammu fliexken tal-luminata u spirti li Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM jinbiegħu minnu fil-bar. L-intimat qal li minkejja li zijuh kien imur jassisti lil missieru fil-ħanut, fil-verità dawn ma kinux sħab, u zijuh ma kienx jaqla' l- għajxien tiegħu mill-bar, imma kien jaħdem il-Freeport. Permezz tas-sentenza mogħtija fil-5 ta' Diċembru, 2019, il-Bord laqa' l- ewwel tliet eċċezzjonijiet tal-intimat, filwaqt li ċaħad it-talbiet tar-rikorrent, u dan wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet: "Din il-kawża tirrigwardja talba tar-rikorrent sabiex jiġi awtorizzat ma jirrilokax il- ħanut, bl-indirizz 76, St Paul's Church Area, Ix-Xewkija, lill-intimat, fi tmiem il-perijodu korrenti ta' rilokazzjoni. Din it-talba qed issir skont l-art. 9 tal-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini (Kap. 69 tal-Liġijiet ta' Malta), fuq il-kawżali li (i) l-intimat issulloka dan il-fond bi sħubija kummerċjali ma' zijuh, mingħajr il-kunsens espress tar-rikorrent sid il-kera, u (ii) l-intimat naqas li jħallas il-kera dovuta għas-snin 2008, 2009, 2010 u 2012. Min-naħa tiegħu l-intimat jikkontesta li daħal f'xi sullokazzjoni dwar dan il-fond, jew li naqas li jħallas il-kera. Huwa jinsisti li din il-kawża mhi xejn ħlief tentattiv ieħor b'mala fede mir-rikorrent biex jipprova jieħu l-pussess tal-fond mikri, wara li talba simili tiegħu bażata fuq kawżali differenti ġiet miċħuda b'sentenza ta' dan il-Bord tas-26 ta' Jannar 2017. Ikkunsidra wkoll li: Mix-xhieda tar-rikorrent Anthony Wallace rriżulta li dan il-fond ġie għand ir-rikorrent mill-wirt ta' zitu Giuseppa Wallace. Il-kirja kienet ingħatat f'Diċembru 1996 lil ċertu Rafel Falzon Tabone. Fis-sena 1994, Giuseppa Wallace ħatret lir-rikorrent bħala prokuratur tagħha u dan beda jiġbor il-kera f'isimha. Hija mietet fis-sena 2001, u l-fond wirtuh ir-rikorrent u tliet ħutu flimkien. Eventwalment, dawn għamlu l-qasma bejniethom u Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM dan il-fond mess lir-rikorrent. Il-kera kien imur iħallasha Rafel Falzon Tabone, u r-rikorrent kien jagħmillu r-riċevuta. Il-fond oriġinarjament kien jintuża bħala bar, u kien dak iż- żmien jitmexxa minn dan Rafel Falzon Tabone. F'xi żmien Rafel Falzon Tabone waqaf jużah bħala bar u beda jużah bħala maħżen tal-affarijiet tar-roti, u imbagħad fetaħ bar ġdid faċċata u beda jużah bħala maħżen tal-affarijiet tal-bar. Ir-rikorrent jgħid li zitu qatt ma tat il-kunsens tagħha għal dan it-tibdil fl-użu. Għall-ħabta tas-sena 2008, lir- rikorrent kellmu l-intimat u talbu jdawwar il-kirja fuqu. Ir-rikorrent wieġbu li l-kirja kienet tispetta lil ommu, bħala l-armla ta' Rafel Falzon Tabone, però eventwalment aċċetta li jdawwarha f'isem l-intimat. Skont ir-rikorrent, l-intimat ried li fl-inkwilinat jiddaħħal ukoll zijuh, però r-rikorrent ma aċċettax. Ir-rikorrent irrefera wkoll għal proċeduri preċedenti, li fihom irriżulta li kien hemm sħubija bejn l-intimat u zijuh dwar in-negozju li għalih jintuża dan il-fond. Ir-rikorrent ippreżenta wkoll kopja tax-xhieda li l-intimat Daniel Falzon Tabone kien ta fi proċeduri differenti quddiem dan l-istess Bord, li kienu jirrigwardjaw din l-istess kirja. F'dik ix-xhieda, l-intimat kien xehed li kemm missieru Rafel Falzon Tabone, u anke hu, dejjem użaw il-fond tar-rikorrent bħala maħżen għax-xorb u l-fornituri tal-bar li jikru mingħand il-Gvern, u li jiġġestixxu fil-viċinanzi. Huwa ċaħad li dan il-fond qatt intuża għal xi skop ieħor, għalkemm qal li jaf li missieru f'xi żmien kellu negozju tal- biċikletti. Huwa żied jgħid li, fin-negozju tal-bar, missieru kien sħab ma' ħuh Wilfred Falzon Tabone, u imbagħad hu daħal minflok missieru f'din is-sħubija. Il-kirja tal-bar u l- liċenzji tan-negozju jinsabu kollha intestati f'isem missieru Rafel Falzon Tabone. Ir-rikorrent ippreżenta wkoll kopja taċ-Ċedoli ppreżentati f'dan il-Bord li permezz tagħhom l-intimat iddepożita l-kera dovuta minnha fir-rigward tal-fond mertu ta' din il-kawża għas-snin 2009, 2010, 2013 u 2015. Dawn iċ-ċedoli jihdru ppreżentati mill-intimat u minn ċerta Norine Hall. In kontro-eżami, ir-rikorrent ammetta li ma jafx x'kien id-diskors bejn zitu u missier l- intimat meta oriġinarjament ingħatat din il-kirja. Ir-rikorrent iċċara li ma' zitu kien hemm ziju ieħor, Dun George Wallace, u kellhom ktieb tal-kera. Huwa qal li kien mar darba fil-bar tal-intimat u sab lil zijuh Wilfred Falzon Tabone biss, u li l-intimat kien talbu f'żewġ istanzi – darba minnhom waqt li r-rikorrent u l-intimat kienu fl-istess ħanut – biex idaħħal lil dan zijuh bħala inkwilin miegħu tal-fond mertu tal-kawża. Min-naħa l-oħra, f'din il-kawża, l-intimat Daniel Falzon Tabone xehed li dan il-fond ġie għandu bħala maħżen wara l-mewt ta' missieru, li kien l-inkwilin. Huwa ċaħad li qatt tela' l-Qorti fuq dan il-fond, għalkemm aktar tard ikkoreġa ruħu li kienu saru Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM l- proċeduri kontra tiegħu biex ma jkomplix involviment ta' zijuh Wilfred Falzon Tabone fin-negozju tal-bar, u fl-użu tal-maħżen, l- intimat qal li dan kien sempliċiment jagħti daqqa t'id lilu, però imbagħad waqaf u llum pensjonant u ma jaħdimx. Wilfred Falzon Tabone fiż-żmien kellu full-time job il- Freeport. il-kirja, però rebaħhom. In kontro-eżami, rinfaċċjat bid-dikjarazzjonijiet tiegħu fil-proċeduri preċedenti, l- intimat qal li kellu idea ħażina ta' 'partner' u li kien uża dak it-terminu għaliex zijuh kien ikun fil-ħanut jagħti daqqa t'id fit-tmexxija tiegħu. Qal li zijuh kien mar miegħu għal-laqgħa għand l-avukat bħala sapport, u li lil zijuh la missieru u lanqas hu qatt ma tawh ħlas, u lanqas ma qasmu l-qligħ miegħu. Żied jgħid li kien dan zijuh li qabbadlu l-avukat, b'għajnuna tal-familja. In ri-eżami, l-intimat qal li l-kera jiddepożitaha l-Qorti għaliex ir-rikorrent ma kienx aċċetta l-ħlas. Fl-aħħarnett, l-intimat ipproduċa kopja ta' żewġ ċedoli li ppreżenta fil-Qorti tal- Maġistrati (Malta) fid-9 ta' April 2019, u li permezz tagħhom iddepożita l-kera dovuta għas-snin 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 u 2016, 2017, 2018 u 2019. Ikkunsidra wkoll li: Sullokazzjoni Kif qal tajjeb ir-rikorrent fis-sottomissjonijiet tiegħu, il-kuntratt ta' sullokazzjoni huwa regolat bl-istess dispożizzjonijiet tal-kuntratt tal-kiri (art. Ċiv.), u għalhekk sabiex ikun hemm sullokazzjoni valida, iridu jkunu sodisfatti l-elementi meħtieġa sabiex jirrikorri l-kiri skont l-art. 1526(1) tal-Kodiċi Ċivili: It-tgawdija ta' oġġett; Żmien (preżunt jew espress); Korrispettiv fil-forma ta' ħlas kull tant żmien; Għal kiri li beda wara l-1 ta' Jannar 2010, skrittura ta' kiri bir-rekwiżiti elenkati fl-art. 1531A tal-Kodiċi Ċivili. Kif qalet tajjeb il-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fis-sentenza Rita Gladwish vs Adrian Moore et noe, sabiex tirrikorri s-sullokazzjoni irid ikun hemm tal-anqas il-prova li s- subinkwilin ħallas, jew qed iħallas il-kera, lill-inkwilin. Ma' dik, dan il-Bord iżid li jrid Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM jirriżulta li l-allegat subinkwilin ikun ingħata t-tgawdija ta' xi parti mill-fond mikri lill- inkwilin, jew l-intier tiegħu. Ir-rikorrent ma ressaq ebda prova li, f'dan il-każ, jinsabu sodisfatti dawn ir-rekwiżiti. Huwa għażel li jistrieħ għal kollox fuq id-dikjarazzjoni tal-intimat, fi proċeduri preċedenti bejn l-istess kontendenti, li zijuh Wilfred Falzon Tabone kien sħab ('partner') ma' missieru fil-ġestjoni tal-bar li għandhom faċċata tal-maħżen mertu ta' din il-kawża, u għal liema negozju dan il-maħżen mertu tal-kawża jintuża bħala aċċessorju, għall- ħażna tax-xorb u l-fornituri. Għalkemm huwa minnu fix-xhieda tiegħu l-intimat qagħad attent li jxejjen id-dikjarazzjoni tiegħu stess dwar is-sħubija ta' zijuh ma' missieru, u possibilment wara l-mewt ta' missieru, u dan iwassal għal nuqqas ta' kredibilità tal-intimat, fiha nnifisha ma hijiex biżżejjed biex tagħmel tajjeb għan- nuqqas komplet tar-rikorrent li jipprova li kienet, jew għadha, teżisti relazzjoni sullokatizja bejn l-intimat u dan it-terz Wilfred Falzon Tabone, mingħajr il-kunsens tiegħu. Is- sempliċi talba tal-intimat sabiex dan it-terz jiġi rikonoxxut bħala inkwilin, li setgħet kienet preventiva, jew li r-rikorrent mar darba fil-ħanut tal-intimat – mhux fil-fond mikri – u sab lil dan it-terz waħdu, ma tikkostitwixxix prova konklussiva, lanqas fuq bilanċ ta' probabbiltajiet, li kienet teżisti xi sullokazzjoni fuq il-fond mikri mill-intimat favur dan it-terz. Ingħad fis-sentenza Mario Vella Briffa Borg Mifsud et vs Moira Fondacaro Vella Al Nasser et, f'każ ta' fond kummerċjali fejn it-talba għar-ripreża kienet bażata fuq din l-istess kawżali li, "Sullokazzjoni ta' fond jew ta' parti minnu sseħħ fejn l-inkwilin jerħih f'idejn ħaddieħor. F'dan il-każ, ir-rikorrent ma ressaq ebda prova li l-fond mikri minnu lill-intimat – 76, St. Paul's Church Area, Ix-Xewkija – u li jintuża bħala maħżen, ġie fil-fatt sullokat, għal kollox jew in parti, lil ħaddieħor. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM Morożità fil-ħlas tal-kera Sabiex tirnexxi t-talba tar-rikorrent fuq din il-kawżali, huwa jeħtieġlu jipprova li tal- anqas talab lill-intimat il-ħlas ta' żewġ skadenzi differenti u li l-intimat naqas li jħallas il-kera hekk dovuta minnu għaż-żewġ skadenzi, fi żmien ħmistax-il jum minn dakinhar tat-talba (art. Wara d-dħul fis-seħħ tal-Att X tal-2009, l- art. 1570 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi wkoll li 'fil-każ ta' fondi urbani, djar ta' abitazzjoni u fondi kummerċjali fil-każ ta' nuqqas puntwali tal-kera, il-ħall jista' jintalab biss wara li s-sid ikun interpella lill-inkwilin permezz ta' ittra uffiċjali u l-inkwilin ikun, minkejja dak l-avviż, naqas milli jħallas dik il-kera fi żmien ħmistax-il jum min- notifika.' Kien għal darb'oħra jinkombi fuq ir-rikorrent li jipprova li talab mingħand l-intimat il- ħlas tal-kera mingħand l-intimat, u li minkejja dik it-talba, l-intimat baqa' moruż fil- ħlas tal-kera mitluba u dovuta minnu għal żmien ħmistax-il ġurnata mid-data tat- talba. Ir-rikorrent naqas anke hawn milli jressaq din il-prova. Addirittura, fix-xhieda tiegħu, huwa ma semma xejn dwar din il-kawżali, filwaqt li l-intimat xehed li r-rikorrent ma aċċettax il-ħlas tal-kera mingħandu u għalhekk iddepożitaha l-Qorti. Issa huwa minnu li d-depożitu ta' diversi skadenzi passati sar fl-aħħar stadji ta' din il-kawża, wara li l-intimat ta x-xhieda tiegħu. Però meta l-Bord iqis li, wara l-mewt ta' missier l-intimat, ir-rikorrent għamel kawża għar-ripreża għaliex ma riedx jirrikonoxxi lill- intimat bħala inkwilin, liema kawża damet għaddejja diversi snin, u ġiet deċiża kontra l-istess rikorrent, u immedjatament wara reġa' pproċeda b'din il-kawża, huwa jidhirlu li aktarx ir-rikorrent ippersista fir-rifjut li jaċċetta l-ħlas tal-kera mingħand l-intimat għaliex baqa' jikkontendi li għandu dritt ma jirrilokalux, u għalhekk ċertament ma jistax issa jippretendi li jieħu vantaġġ minn dik il-pożizzjoni tiegħu, kif magħrufa lill-intimat, sabiex appuntu jottjeni r-ripreża tal-fond mikri. Għar-raġunijiet kollha fuq mogħtija, dan eċċezzjonijiet tal-intimat, u rikorrent." jiċħad il-Bord qiegħed jilqa' Bl-ispejjeż kontra r- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM talab lil din il-Qorti sabiex, Ir-rikorrent ippreżenta l-appell tiegħu fl-24 ta' Diċembru, 2019, fejn "… jogħġobha tirrevoka s-sentenza appellata billi tilqa' t-talbiet tiegħu u bl-ispejjeż a karigu tal-appellat." L-appellant jgħid li jħoss ruħu aggravat bid-deċiżjoni tal-Bord għaliex fil- fehma tiegħu l-Bord ma kellux jilqa' l-eċċezzjonijiet tal-intimat appellat meta kien hemm provi suffiċjenti li juru li t-talbiet tal-appellant kellhom jiġu milqugħa. L-appellant qal li l-bażi ta' din l-azzjoni hija x-xhieda li kien ta l- appellat innifsu fil-proċeduri differenti bejn l-istess partijiet, li kienu saru quddiem il-Bord (rikors numru 83/2011) fejn l-appellat kien qal li zijuh Wilfred Falzon Tabone kien sħab ma' missieru fin-negozju, u wara li missieru ġie nieqes, dan kien daħal sħab miegħu. L-appellant spjega li jekk l-appellat ibbaża t-titolu tal- fond 76, Saint Paul's Church Area, Ix-Xewkija, fuq il-fatt li dan huwa parti integrali min-negozju li huwa jiġġestixxi (il-bar), ladarba Wilfred Falzon Tabone huwa sħab miegħu fin-negozju tal-bar, dan ifisser li l-maħżen ġie sullokat favur Wilfred L-appellant qal li hu ovvju li Wilfred Falzon Tabone u l-appellat qegħdin igawdu dan il-fond flimkien, u li tali sullokazzjoni qatt ma kienet awtorizzata min-naħa tiegħu. L-appellant qal ukoll li mhux ġust li huwa jiġi kkundannat iħallas l-ispejjeż kollha, għaliex l-azzjoni odjerna hija bbażata fuq ġurament li ħa l-appellat, b'tali mod li hu ma kellux għażla għajr li jmexxi b'dawn il- proċeduri. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM Ir-risposta tal-appell Fir-risposta tal-appell, l-appellat qal li permezz tar-rikors tal-appell, l- appellant qiegħed għal darb'oħra jagħmel tentattiv sabiex jirriprendi l-fond lura, wara li tentattivi oħra li għamel għar-ripreża tal-fond kienu fallew. fil-fehma tiegħu din il-Qorti m'għandhiex leġġerment apprezzament tal-provi li sar mill-Bord, għajr f'każijiet eċċezzjonali meta jkun hemm raġunijiet gravi. L-appellat qal li l-aggravju mressaq mill-appellant għar- ripreża tal-fond huwa infondat fil-fatt u fid-dritt, u dan l-appell huwa biss tentattiv ieħor in mala fede da parti tas-sid sabiex jirriprendi l-fond, wara li talba simili ġiet miċħuda mill-Bord. L-appellat qal li dan l-eżerċizzju tal- appellant huwa biss fishing expedition, bl-appellant jistrieħ fuq estratti tax- xhieda mogħtija fil-proċeduri differenti li kien hemm bejn il-partijiet, bħala l- bażi tal-azzjoni tiegħu. L-appellat qal li fl-ewwel kawża l-appellant m'għamel l- ebda aċċenn la għas-sullokazzjoni u lanqas għan-nuqqas ta' ħlas tal-kera, iżda f'din il-kawża l-appellant qiegħed jistrieħ fuq dawn iż-żewġ kawżali sabiex fuqhom jibbaża l-azzjoni tiegħu bit-tama li jirriprendi lura l-pussess tal-fond. L- appellat qal li l-appellant kellu jipprova li kien hemm sullokazzjoni, jiġifieri li kien hemm lokazzjoni, bl-oġġett tal-kirja, bil-konsiderazzjoni u t-terminu, fatturi dawn li ma ġewx ippruvati. L-appellat qal li ma nġabet l-ebda prova li kien hemm xi forma ta' ftehim li missieru kien fi sħubija ma' zijuh, u minn dak li xehed l-appellant innifsu, jirriżulta li dan ra lil Wilfred Falzon Tabone darba biss fil- bar u mhux fil-maħżen mertu ta' dawn il-proċeduri. L-appellat qal li l-appellant Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM ma kienx kapaċi jipprova imqar element tas-sullokazzjoni, u qiegħed jistrieħ fuq suppożizzjonijiet fin-nuqqas ta' prova li kien hemm sullokazzjoni. L-appellat qal li l-appellant mhux ċert minnu nnifsu, għaliex minkejja li jgħid li l-Bord m'għamilx apprezzament korrett tal-provi li kellu quddiemu, jgħid ukoll li huwa għandu jiġi skużat u ma jiġix ikkundannat iħallas l-ispejjeż. qal li f'dan il-każ l-appellant bħala it-tellief tal-kawża, għandu mhux biss jiġi kkundannat iħallas l-ispejjeż, iżda in vista tal-fatt li dan l-appell huwa frivolu, l- appellant għandu jiġi kkundannat għall-ħlas ta' spejjeż doppji. Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tikkonsidra l-aggravju sollevat mill-appellant fl- appell intavolat minnu, fid-dawl tar-risposta mogħtija mill-appellat, u tad- deċiżjoni tal-Bord. L-aggravju: il-Bord injora provi li juru li t-talbiet tal-appellant kellhom jiġu milqugħa L-appellant ibbaża l-azzjoni tiegħu għar-ripreża tal-fond bin-numru 76, Saint Paul's Church Area, Ix-Xewkija, li huwa maħżen mikri lill-appellat, fuq żewġ kawżali, fuq l-allegata sullokazzjoni lil Wilfred Falzon Tabone, u fuq il-morożità tal- appellat fil-ħlas tal-kera dovuta. Il-Bord ikkonsidra li mill-provi mressqa quddiemu, la rriżulta li l-appellat issulloka l-fond lil zijuh, u lanqas ma jirriżulta Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM li dan baqa' moruż fil-ħlas tal-kera, peress li ġie ppruvat suffiċjentement li l- kera dovuta ġiet iddepożitata l-Qorti u l-appellant naqas li jiżbankaha. Dan l- appell għandu bħala bażi, xhieda mogħtija mill-appellat fi proċeduri differenti bejn il-partijiet, fejn qal li l-bar inkwistjoni kien jitmexxa bi sħubija bejn missieru u zijuh, għalkemm aktar tard f'dawn il-proċeduri iċċara li huwa ma kienx jaf sħubija kummerċjali x'tinvolvi, u qal li zijuh kien impjegat il-Freeport u ma kienx jaqla' l-għajxien tiegħu mill-bar. L-appellant qiegħed juża din il-parti tax-xhieda mogħtija mill-appellat sabiex jestrapola f'dawn il-proċeduri li si tratta ta' sullokazzjoni, għaliex ladarba Wilfred Falzon Tabone qiegħed jaqsam il- profitti jew addirittura t-telf tan-negozju, dan qiegħed jibbenefika minn kwalsiasi kirja li tintuża sabiex dan in-negozju jkun jista' jitmexxa, inkluż allura l-istore mertu ta' dawn il-proċeduri. Il-Qorti tibda biex tagħmel riferiment għas-sentenza ta' din il-Qorti Diċembru, 1994, fejn inkiteb: "Ġie kostantement ritenut illi l-apprezzament tal-fatti mill-Qorti tal-ewwel grad m'għandux normalment jiġi disturbat mill-Qorti ta' kompetenza superjuri u li dan għandu jsir biss f'dawk il-każijiet fejn iċ-ċirkostanzi jkunu tali li jikkonvinċu l-Qorti ta' reviżjoni li l-apprezzament tal-ewwel Qorti kien tant żbaljat li altrimenti tkun ser tiġi krejata inġustizzja u dan għaliex hu ċar illi l-Ewwel Qorti kellha opportunità li tisma' x-xhieda viva voce u kienet f'qagħda ferm aktar favorevoli biex tifforma opinjoni objettivament korretta tal-kredibilità o meno tagħhom. Vantaġġ li l-Qorti tal-Appell ġeneralment m'għandhiex." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM Din il-Qorti xorta waħda għamlet apprezzament tal-provi li tressqu quddiem il- Bord sabiex setgħet tevalwa aħjar l-aggravju tal-appellant, u jekk hemmx lok fejn id-deċiżjoni tal-Ewwel Qorti tiġi riveduta b'xi mod. Dwar l-istitut tas- sullokazzjoni inkiteb ħafna tul is-snin, mhux l-inqas mill-Qrati tagħna fis- sentenzi tagħhom. Hekk pereżempju, fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament "Is-sullokazzjoni "toħloq kuntratt ġdid ta' kiri, li għalih sid il-kera prinċipali huwa totalment estraneu u li hu nettament distint mill-kuntratt oriġinarju tal-kirja prinċipali, u għalhekk, quddiem sid il-kera, is-sub-inkwilin huwa terza persuna." (Kollez. Kwantu għal fatt tat-trasferiment tal-kirja li jsemmi d-dispost tal-liġi in diskussjoni, kif drabi oħra rilevat, dik il-lokazzjoni ma hijiex limitata għaċ-ċessjoni kif kontemplat fil-Kodiċi Ċivili iżda għandha konnotazzjoni aktar wiesgħa u "tikkolpixxi kull forma ta' trasferimenti tal-kirja li ssir mingħajr il-kunsens espress tas-sid, u ma tagħmel ebda distinzjoni bejn trasferiment oneruż u gratuwitu; u konsegwentement mhux rikjest li jkun ħallas xi korrispettiv biex jissussisti t-trasferiment tal-kirja kontemplat bl-Art. 9 tal-Kap. Huwa paċifikament akkolt illi "però hu ċar u ovvju illi hu s-sid li jrid jipprova li jallega u ċioe li l-inkwilin bla kunsens tiegħu ssulloka l-fond u ttrasferixxa l-kirja. U tali prova mhux biżżejjed li tkun indizju jew probabilità. Jeħtieġ li tkun univoka u kredibbli sal- punt li twassal lill-ġudikant għall-konvinċiment illi l-inkwilin ma kienx għadu bħala fatt li jużufruwixxi mid-drittijiet lilu kompetenti bħala kerrej u li kien għadda dawn l- istess drittijiet kompriżi fit-tgawdija tal-ħaġa lilu mikrija lil ħaddieħor." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM "Il-liġi tipprojbixxi ili l-kerrej mingħajr il-kunsens espress tas-sid, jissulloka l-fond jew iċedi l-inkwilinat tiegħu, imma ma tipprojbix illi l-kerrej jiġġestixxi ħanut mikri lilu permezz ta' ħaddieħor, jew li jassoċja miegħu lil ħaddieħor fin-negozju ta' dak il- ħanut, u l-fatt li l-inkwilin jinsab imsiefer minħabba mard u l-ħanut li għandu Malta jinsab ġestit minn terza persuna bi ftehim ta' assoċjazzjoni miegħu, ma jfissirx tabilfors li dak l-inkwilin issulloka l-fond lil dik it-terza persuna jew ċedielha l- inkwilinat jekk ma jiġux pruvati l-elementi ta' dawn il-figuri ġuridiċi; u jekk ma jiġux pruvati dawn l-elementi ma tistax tiġi allokata t-talba tal-lokatur għar-ripreża ta' pussess ta' dak il-ħanut bażata fuq l-allegata sullokazzjoni jew ċessjoni tal- inkwilinat." Fuq l-iskorta ta' dawn is-sentenzi, din il-Qorti ma ssib l-ebda prova solida li twassalha għall-konklużjoni li kien hemm sullokazzjoni da parti tal-intimat Fl-ebda waqt ma ġie ppruvat mill-appellant b'mod konklussiv li l- intimat ċeda l-kirja minn idejh, jew li dan qiegħed jirċievi ħlas jew xi forma ta' korrispettiv talli ħaddieħor qiegħed jagħmel użu minn dan il-fond, jew inkella li l-intimat għandu ftehim mat-terz għall-użu ta' dan il-fond. li mix-xhieda mogħtija mill-appellat fil-proċeduri legali differenti li kien hemm bejn il-partijiet, ma kienx hemm xi forma ta' ammissjoni li l-fond inkwistjoni ġie sullokat, u għall-kuntrarju l-appellat ikkoreġa x-xhieda li kien ta f'dawk il- proċeduri billi qal li hu ma fehemx l-import ta' dak allegat minnu meta qal li missieru u zijuh kienu sħab fin-negozju. Il-Qorti tirrileva li anki li kieku jirriżulta li missier l-appellat u zijuh verament kienu sħab fin-negozju, dan m'għandux Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 16 Appell Inferjuri Numru 60/2017/1 LM iwassal lill-appellant għall-konklużjoni li kien hemm xi sullokazzjoni tal-fond favur it-terz, u li ftehim li jista' jirregola r-relazzjoni kummerċjali bejn tnejn min-nies bl-ebda mod m'għandu jitqies li huwa ftehim li permezz tiegħu l- inkwilin tal-fond minn fejn qiegħed jiġi ġestit in-negozju, issulloka l-fond favur l-ieħor. Għaldaqstant l-allegazzjoni tal-appellant li ġie ppruvat li kien hemm sullokazzjoni da parti tal-appellat favur terz m'għandhiex mis-sewwa. In vista tas-suespost, din il-Qorti ma tarax raġuni biex tiddisturba l-konklużjoni raġġunta mill-Bord. Tqis għalhekk li l-aggravju tal-appellant mhuwiex ġustifikat u tiċħdu. Tqis ukoll li l-appellat m'għandux isofri spejjeż, għaliex f'dan ir- rigward il-liġi hija ċara, l-ispejjeż tal-kawża għandhom jiġu sopportati mit- Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dwar l-appell tal- appellant billi tiċħdu u tikkonferma d-deċiżjoni appellata. Spejjeż taż-żewġ istanzi a karigu tal-appellant. Onor. Dr Lawrence King LL.D. Rachid Rosemarie Mifsud Soler Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 16