Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali Illum, 8 ta' Gunju, 2021 Il-Pulizija (Spettur Robert Potter) -vs- Doris (Maria Dolores) Degiovanni, detentrici tal-karta tal-identita' bin-numru 03234(M) Kumpilazzjoni Numru: 178/2018 Il-Qorti, Rat l-akkużi miġjuba fil-konfront tal-imputata Doris (Maria Dolores) Degiovanni u ċioe` talli: F'dawn il-gzejjer Maltin, matul il-perjodu ta' bejn Jannar, 2016 u Ottubru, 2016, b'diversi atti magћmulin fi żminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi u li ġew magћmula b'riżoluzzjoni waћda: Ikkommettiet serq ta' karta ta' kreditu u cioe` 'Quick Cash card' bin-numru 5887000010181557 ghad-dannu ta' Benedetta Agius detentrici tal-Karta tal- Identita` bin-numru 786428(M), liema serq huwa kkwalifikat bil-persuna u bil- lok; 2. u aktar talli, b'mezzi kontra l-ligi, jew billi ghamlet uzu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqdiet b'qerq iehor, ingann, jew billi wriet haga b'ohra sabiex iggieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz, jew ta' hila, setgha fuq haddiehor, jew ta' krediti immaginarji, jew sabiex tqanqal tama jew biza' dwar xi grajja kimerika, ghamlet qligh ta' aktar minn hamest elef Ewro (€5,000) ghad-dannu ta' Benedetta Agius detentrici tal-karta tal-identita' bin-numru 786428(M) u/jew ta' persuna/i ohra u/jew il-Bank HSBC u/jew ta' entita' jew entitajiet ohra; 3. u aktar talli, ghamlet qligh iehor b`qerq mhux msemmi fl-Artikolu 308 tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, ta' aktar minn hamest elef euro (€5,000) ghad- dannu ta' Benedetta Agius detentrici tal-karta tal-identita' bin-numru 786428(M) u/jew ta' persuna/i ohra u/jew il-Bank HSBC u/jew ta' entita' jew entitajiet ohra; 4. u aktar talli, approprjat ruhha, billi dawwart bi profitt ghaliha jew ghal persuna ohra, is-somma ta' aktar minn hamest elef euro (€5,000), liema somma giet fdata jew ikkunsinnata lilha taht titolu illi jgib mieghu l-obbligu tar-radd tal-haga jew li jsir uzu minnha specifikat, u dan ghad-dannu ta' Benedetta Agius detentrici tal-karta tal-identita' bin-numru 786428(M) u/jew ta' persuna/i ohra u/jew il- Bank HSBC u/jew ta' entita' jew entitajiet ohra; 5. u aktar talli, ikkommettiet serq ta' flus permezz ta' karta ta' kreditu ghad- dannu ta' Attard Zammit Agius u/jew ta' persuna/i ohra u/jew il-Bank HSBC u/jew ta' entita' jew entitajiet ohra liema serq huwa kkwalifikat bil-valur ta' aktar minn elfejn tlett mija u disgha u ghoxrin euro u sebgha u tletin centezmu (€2,329.37) u bil-persuna; U aktar talli gћamlet atti ta' money laundering billi :- a) Ikkonvertiet jew trasferixxiet proprjeta` meta kienet taf jew issuspettat li dik il-propjeta` kienet direttament jew indirettament inkisbet minn, jew mir- rikavat ta', attivita` kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attivita' kriminali, gћall-iskop ta' jew skopijiet ta' ћabi jew wiri ћaġa b'oћra ta' l-oriġini tal-proprjeta' jew ta' gћoti ta' gћajnuna lil xi persuna jew persuni involuti jew konċernati f'attivita' kriminali; b) Ħbiet jew wriet ћaġa b'oћra tal-veri xorta, provenjenza, lok, dispożizzjoni, moviment ta' jeddijiet rigward, fi jew fuq proprjeta`, meta kienet taf jew issuspettat li dik il-proprjeta` kienet inkisbet direttament jew indirettament minn attivita` kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attivita' kriminali; c) Akkwistat propjeta', kont fil-pussess jew użat propjeta' meta kienet taf jew issuspettat li l-istess proprjeta' kienet inkisbet jew oriġinat direttament jew jew atti ta' indirettament minn attivita' kriminali parteċipazzjoni f'attivita' kriminali; d) Irriteniet mingћajr skuża raġonevoli proprjeta' meta kienet taf jew issuspettat li l-istess proprjeta' kienet inkisbet jew oriġinat direttament jew indirettament minn attivita' kriminali parteċipazzjoni f'attivita' kriminali; ta' e) Ittentat tagћmel xi ћwejjeġ jew attivitajiet illegali imsemmija fis-sub- paragrafi (i), (ii), (iii) u (iv) tal-artikolu 2 tal-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373, u dan fit-tifsir tal-artikolu 41 tal-Kodiċi Kriminali, Kapitolu 9; f) Aġixxiet bћala kompliċi fit-tifsir ta' l-artikolu 42 tal-Kodiċi Kriminali rigward xi waћda mill-ћwejjeġ jew attivitajiet definiti fis-sub-paragrafi (i), (ii), (iii), (iv) u (v) tal-artikolu 2 tal-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373; Il-Qorti giet mitluba sabiex tapplika mutatis mutandis id-dispożizzjonijiet ta' l- Artikolu 5 ta' l-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373 tal-Liġijiet ta' Malta, hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 23A(2) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Il-Qorti giet mitluba li f'kaz ta' htija tqis lill-imputata Doris (Maria Dolores) Degiovanni bhala li saret recediva ai termini ta' l-Artikoli 49 u 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta wara li kienet misjuba hatja ta' sentenza moghtija lilha mill-Qorti ta' Malta, liema sentenza saret definittiva u ma tistax tigi mibdula. Il-Qorti giet wkoll mitluba sabiex f'każ ta' ћtija tordna lill-ћatja tћallas id-danni ai termini ta' l-Artikolu 532A tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, u gћall-ћlas ta' spejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ћatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Fl-ahharnett il-Qorti giet wkoll mitluba sabiex f'kaz ta' htija tqis lill-imputata Doris (Maria Dolores) Degiovanni bhala persuna li kkommettiet reat fuq persuna anzjana jew adult dipendenti hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 257D tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat l-Ordni moghti mill-Avukat Generali ai termini tas-subartikolu (2A)(b)(c) tal-Artikolu 3 tal-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta, sabiex dan il-kaz jigi trattat u deciz quddiem dina l-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali;1 Rat in-nota tal-Avukat Ġenerali permezz ta' liema bagħat lill-imputata biex tiġi ġudikata minn din il-Qorti bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali kif maħsub fis- segwenti artikoli:2 a. Fl-artikoli 18, 261(d) u (e), 268, 269 u 281 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; b. Fl-artikoli 18, 308, 309 u 310(1)(a) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; c. Fl-artikoli 18, 293 u 310(1)(a) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; d. Fl-artikoli 18, 261(c) u (d), 267, 268, 279(b), 280 u 281 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet e. Fl-artikoli 49 u 50 tal-Kodiċi Kriminali, Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta; f. Fl-artikoli 17, 31, 532A u 533 tal-Kodiċi Kriminali, Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' ta' Malta; Rat li l-imputata ma kellhiex oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura sommarja. Semghet is-sottomissjonijiet finali maghmula mill-prosekuzzjoni u mid-difiza. Rat l-atti w d-dokumenti kollha. Ikkunsidrat, Il-PROVI L-Ispettur Robert Potter spjega kif fit-18 t'Ottubru, 2016, sar rapport minn certu Benedetta Bonnici, Benna, li s-savings account taghha kien gie zvujtat kwazi ghal kollox meta fl-istess sena kienet iddepozitat €9,000 minn insurance policy filwaqt li fil-kont kienet regolarment tiddepozita l-pensjoni fl-ahhar tax-xahar. Mill- statements li gabet maghha Bonnici, deher li fil-kont kien fadal biss €8.06c. Is- suspett ewlieni taghha kien fl-imputata li giet interrogata minnu. Ghall-ewwel Degiovanni nnegat li kienet ghamlet uzu mill-card [debit card] ta' Agius.3 Minn informazzjoni miksuba mill-bank rrizulta li filwaqt li kont kien inghalaq, kien hemm kont wiehed iehor li fuqu ma kienx hemm prokura. F'Novembru, 2016, Bonnici awtorizzat lil Christianne Jane Giordano Psaila biex tibda tamministralha l-kont;4 dan sehh wara l-perjodu inkriminat u wara li Agius ghamlet ir-rapport kontra l-imputata. Ikompli Potter: "Fl-istess hin jien kont bqajt inzomm kuntatt mal-bank u ovvjament meta kont rajt l-istatements tal-bank filfatt kien hemm numru ta' transazzjonijiet u kif ukoll irrizulta li kien hemm numru ta' transazzjonijiet f'postijiet partikolari, kien hemm erbgha postijiet partikolari, li kienu Lourdes Service Station, li hi service station li qeghda fil-mina ta' Hompech, Haz-Zabbar, il-Gamblu Confectionery, Cosmed Pharmacy u Essence of Beauty. Dawn irrizultaw minhabba l-fatt li mill-bank irnexxilhom jittracejaw numru ta' ircevuti fejn saru hlasijiet liema ircevuti li kienet ukoll intuzat il-credit card ta' Benedetta Bonnici, pero' irrizulta illi fuq l-amounts, l- ircevuta li tinghata mill-hwienet il-firma kienet ta' Doris Degiovanni. Konna kellimna lil dawn is-sidien ta' dawn il-hwienet partikolari fejn is-sid ta' Lourdes Service Station kien jaf, filfatt ikkonferma li kien jaf lil Doris Degiovanni, u kien qal li hija kienet xtrat karozza tal-marka Toyota Vitz minghandu bin-numru tar-registrazzjoni FGC 726 u li kienet qed thallas din il-vettura permezz ta' instalments. Il-Gamblu Confectionery kien ukoll ikkonferma li Doris Degiovanni hija regolari li tmur ghandu. L-Essence of Beauty kkonfermat ukoll li Doris Degiovanni kienet wahda mill-klijenti regolari taghha u kif ukoll il-Cosmed Pharmacy kkonfermaw li kienu jafu, l-Cosmed Pharmacy li tinsab gewwa Triq Villambrosa Il-Qrendi u kkonfermaw li huma kienu jafu lil Doris Degiovanni bhala klijenta regolari taghhom. Din l-informazzjoni li kelli f'idi jiena kont imbaghad ghamilt, kont tlabt lill-Magistrat Doreen Walters sabiex inkun nista' narresta lil Doris Degiovanni, .… Eventwalment fit-18, fl-istess data hija rrilaxxat stqarrija fejn f'din l-istqarrija hi kienet ikkonfermat hi kienet tiehu hsieb lil Benedetta Bonnici, ikkonfermat ukoll li filfatt kienet ghamlet uzu minn xi flus minn taghha. Meta jien urejtha l-ircevuti li kelli f'idejja li uzat f'certu stabbilimenti, hi kienet ikkonfermat li uzathom hi, kienet ikkonfermat ukoll li hadet xi flus minghand Benedetta Bonnici, pero' hi dejjem sostniet li ma kinetx hadet l-ammont ta' dsatax-il elf. Filfatt kienet fl-ahhar tal- istqarrija taghha, kienet qaltli, ara x'hadt jien ghalija u jien naghtihomlha, pero' kienet ziedet speci li ma kinetx lesta li thallas xi flejjes ohra li skond hi setghu hadu xi persuni ohra. Jien kont staqsejtha jekk kienx hemm xi persuni ohra li kienu hadu xi flus, pero' hi fl-ebda hin ma tatni ismijiet partikolari ta' xi persuni ohra.".5 Gew esebiti kwerela datata l-14 ta' Settembru, 20166, statements tal-bank7 mitluba mill-investigatur innifsu,8 rendikont dwar il-kontijiet ta' Agius, ricevuti (ePOS9 chits) li l-bank gabar minn stabbilimenti li thallsu bil-card ta' Agius izda gew ffirmati minn Degiovanni,10 kif ukoll dokument datat l-11 ta' Novembru, 2016, li permezz tieghu Bonnici awtorizzat lil Christianne Giordano Psaila topera l-kont taghha.11 Kif intqal dan sehh wara li sar rapport fil-konfront ta' Degiovanni u ghalhekk ma jincidiex fuq il-mertu ta' dawn l-imputazzjonijiet. PS628 Anthony Matvienko Calleja esebixxa l-Current Incident Report12dwar dan il-kaz u semma kif ir-rapport sar minn Benedetta Bonnici li twasslet l-ghassa minn koppja peress li ma kienitx timxi sew. Waqt li ghamlet ir-rapport mas-surgent, Bonnici kienet wahdeha fl-ufficju tieghu.13 Dan ir-rapport sar fit-18 t'Ottubru, 2016, fl-ghassa tal-Hamrun fil-11:49hrs. Agius stqarret li l-jum ta' qabel marret il-bank u sabet li minn xi €8,000 li kellha fil-kont ma kien fadlilha xejn. Bdiet tissuspetta fil-care workers u fl-imputata peress li kienet tghaddilhom il-card biex jigbdulha l-flus mill-bank. Agius provvdiet rendikont tal-HSBC li kien juri li fil-kont kellha €9,038.02 fis-16 ta' Lulju, 2016, izda sal-5 t'Ottubru, 2016, dawn nizzlu ghal €8.06c. Agius semmiet mal-pulizija kif Dorothy kienet tinsisti biex tiehu hsiebha w nnutat kif din kienet harget vettura gdida.14 Il-pulizija tkellmu ma Mary Borg Hampton mill-Apex Community Care li xogholha kien taqdi lil Agius, tahsilha u ttiha tiekol. Din stqarret li kellha tixtrilha minn flusha peress li Agius ma kellhiex flus. L-imputata giet mitkellma wkoll u stqarret li kienet tahsel il-hwejjeg ta' Benna gewwa d-dar taghha, kienet taghmilha kumpanija w issajrilha. Interessanti li filwaqt li fl-istqarrija taghha Degiovanni ma thalli ebda dubbju dwar il-pretensjonijiet ta' kumpens li kellha dritt tiehu minghand Agius, lis-surgent qaltlu li wara li tkellmet mal-Kappillan dan qalilha tibda taghmel volontarjat!15 Borg kompliet tghid lis-surgent li Benna Bonnici "kienet tatha l-cashlink kemm il-darba fejn anke gieli kienet maghha u qaltilha biex thallas minnha diversi drabi." Rigward il- pagament ta' €645 lil Lourdes Service Station fil-25 ta' Lulju, 2016, Borg qalet li kienet Agius li tatha l-card u qaltilha issewwi l-vettura mahbuta. Semmiet ukoll li ghamlet xirja ghaliha minghand Gamblu Confectionery ghal €400 fil-25 t'Awissu, 2016. Borg sostniet li kienet Agius li qaltilha thallas zewg pagamenti lil Lourdes Service Station f'total ta' €320 fis-26 t'Awissu, 2016, biex thallas hsarat wara li laqtet il-fanal tal-vettura taghha.16 Gie rrapurtat ukoll kif fl-istess jum fil-15:00hrs Tania Spiteri Farrugia mill-Apex Community Care qalet lill-pulizija li Agius qaltilha li Degiovanni haditilha l-pilloli w ricetta, izda meta Borg marret mal- pulizija fir-residenza ta' Agius dawn instabu fil-cupboard kif indikat l-istess Degiovanni. Sar maghruf ukoll li Borg avvicinat lil Agius u qaltilha "Thammignix mal- 12 Dok.AC a fol.117 et seq 13 Fol.115 14 Fol.119 15 Fol.119 16 Ibid. Lourdes Service Station filwaqt li nfurmaw lill- pulizija li ma jaghmlux servizz ta' tellar, zvelaw li Borg kienet xtrat vettura minghandhom fuq kambjali.17 Joseph Gaffarena Purkiss mill-Kummissarjat ghat-Taxxi ddikjara li mis-sena bazi 2013 l- imputata 'Degiovanni, li hi indikata bil-kunjom 'Freeman', ma ssottomettietx returns.18 Joseph Micallef Trevisan in rapprezentanza ta' Jobsplus, esebixxa dokument li juri li Borg kienet impjegata ma Tarxien Confectionery mill 2010 sal-2014. Anne Teffahi, social worker mad-Dipartiment tal-Anzjani, tirrakonta ghaliex hasset li kellha taghmel rapport mal-pulizija. Scicluna tghid: "sibt ghandha nies godda jigifieri fis-sens mhux min kien imur ghandha s-soltu jew biex jiehu hsiebha, kien hemm mara u ragel li kienu wkoll spjegawli li kienu l-girien taghha, dawn qaluli illi kienu marru l-bank ghax l-anzjana bdiet tghidilhom li ma ghandhiex flus, haduha maghhom lill-anzjana, gibdu l-istatement tal-bank u sabu li ma kienx hemm flus fl- account. Jien ghidtilhom li ahna meta jkun hemm kaz bhal dan, irid isir rapport l- Ghassa, peress li l-anzjana ma kienitx mobile, inzilt l-Ghassa jiena u s-Surgent qalli li ser jitla' hu biex hi taghmel ir-rapport."19. Tajjeb jigi sottolinejat li kienet Anne Teffahi li taghat parir biex issir rapport, u kif dak li tixhed, dwar kif sehhew l-affarijiet, jigi korroborat minn Christianne Giordano Psaila u mill-istess Benedetta Bonnici fil-verzjoni taghha mehudha a tempo vergine mis-Surgent Matvienko Calleja. Dan qed jinghad in kwantu ghat-tezi sottomessa mill-abbli difiza fis-sottomissjonijiet finali taghha li Bonnici giet mgieghlha taghmel rapport kontra Doris Degiovanni minn Giordano Psaila u s-sieheb taghha, Reginald Giglio. Teffahi tispjega li l-imputata kienet tiehu hsieb Bonnici izda maz-zmien hasset li din kellha tidhol f'home. Borg kienet gabet carer minn kumpanija privata biex toqghod mal-anzjana li kienet thallas ghaliha mill-account ta' Agius. Ghalhekk infethet application biex Agius tidhol f'home. Meta nqala' dizgwid bejn Bonnici u Degiovanni, Bonnici qalet lil Degiovanni biex ma tmurx izjed, u l-carer li ma rieditx tidhol f'inkwiet, qaltilha li ma rieditx tkompli taghti servizz lil Agius. B'hekk saret applikazzjoni ghall-ghajnuna ghal Commcare u ghal Homehelp, li bdew imorru huma. Gara izda li Agius ippreferiet xi girien godda u dawn bdew jghinuha huma. Scicluna tghid li kienet tikkomunika sew ma Agius "L-anzjana kienet orrajt jigifieri.… Meta jien kont inkellimha tajjeb kienet, infatt per ezempju meta inqala dan ...d-dizgwit f'Ottubru ..Tat-2016. Meta kien inqala dan id-dizgwit jigifieri, l-anzjana l-izjed li kienet titbaqbaq ghax qalet li kien kellha xi flus allokati ghall-funeral u meta qalulha li fil-bank ma ghandha xejn bdiet tibki u filfatt fit-triq taghhom stess kien joqghod tal-funerali u ghajtulu dak il-hin u qal iva dejjem hekk kienet tghid li jaghmilli funeral bhal ma kellu r-ragel tieghi, pero' meta kienu bdew qishom jitkellmu Dorothy u l-anzjana fuq dawn il-flus, wahda kienet qalet lill-anzjana tghidilha biex tiehu dawn il-flus bhal speci talli kienet tghinha u l-ohra qalet li mhux vera." Din il-konversazzjoni saret quddiem ix-xhud Scicluna, fejn mill- ewwel Bonnici inneggat dak li sostniet l-imputat.20 Ix-xhud tiddeskrivi kemm Degiovanni kienet tiehu hsieb lil Agius, "jien meta kont immur ghandha, s-Sinjura Degiovanni kienet iggibilha s-sandwich, tara li hi orrajt kienet tehodha biex tghaddi l-hin maghha meta hi kienet tkun xoghol, kienet tnizzilha, fl-istess triq kienet tehodha ghand il-mama taghha biex jghaddu ftit hin flimkien u l-anzjana kienet tfahharha lil Dorothy li jigifieri qeghda tghinha, sewwa? Jigifieri sa dak iz-zmien u anke l-ohra kienet tmur u fil- weekend kienet terga ggibilha l-carer biex tkompli tatiha servizz, jigifieri filghodu kien ikollha din il-carer maghha biex tatiha servizz u anke l-post kien ikun nadif u anke l- anzjana kienet tkun nadifa, jigifieri kienet qed tmur tatiha dan is-servizz li tara li kollox tajjeb jigifieri."21 Sara Xuereb Belli, in rapprezentanza ta' Casa Serena, tixhed li Bonnici ddahhlet fil- home fid-29 ta' Novembru, 2017, sena wara l-perjodu inkriminat.22 Mill-medical records esebiti23 jirrizulta li Bonnici kienet rikoverata minn Lulju sa Novembru, 2017, f'Mater Dei u f'dak iz-zmien "Pt able to hold a conversation". Fit-28 ta' Lulju, 2017, "Pt flagged for long time care".24 Mill-'Continuity of Care Form' datata Novembru, 2017, jirrizulta li "Openly Communicates"25 izda mill-Medical Notes jigi ndikat li "Patient has dementia"26 u sa Lulju, 2018, "Pt has Advanced Dementia".27 Evidentement il-kundizzjoni ddeterjorat b'pass mghaggel konsiderat li Anne Teffahi tghid cjar u tond li sakemm kienet tiehu hsiebha, l- anzjana kienet tikkomunika sew maghha, xi haga li tikkonferma ruhha mill- medical records ta' Lulju, 2017: "Pt able to hold a conversation". Mid- dokumentazjoni esebita jidher li bhala next of kin giet indikata Christianne Rodrigues, li lilha kienu jigu mibghuta invoices ghall-spejjez ta' Agius fil-home.29 Mary Borg Hampton, care worker ma Apex, tixhed li bejn Awissu u t-13 t'Ottubru, 2016,30 kienet tmur ghand Agius hamest ijiem fil-gimgha ghall-tlett sighat fejn kienet izommilha kumpanija, tahslilha w taghtiha tiekol. Wara li baghat ghaliha l-Ispettur, peress li Agius kienu nsterqulha xi flejjes, ma baqghetx tmur w izzid li hi qatt ma rat flus jew card, anzi peress li Agius ma kienx ikollha flus gieli harget flus minn taghha.31 Madwar jumejn qabel li ma baqghetx tmur ghandha, Agius indikatilha persuna ta' madwar 25 sena b'xagharha twil iswed li kienet ser tibda tiehu hsiebha.32 In kontro-ezami tixhed li gieli rat lil Agius taghti l-card lill-imputata biex tigbdilha ammont ta' flus. Dawn il-flus Agius kienet taghmilhom go portmoni iswed, u Borg kienet tirritorna l-card.33 Il-portmoni kienet tahbih u gieli nsiet fejn tkun poggietu.34 Agius kienet tghid li uliedha serquha w kienu jsawwtuha. Bezzghet li Agius setghet taqla xi qlajja fuqha, w meta ddahhlu l-pulizija waqqfet tmur ghandha.35 Ghalhekk bix-xhieda taghha, din il-care worker tikkonferma dak li qalet Agius lis-Surgent Matvienko Calleja u cioe` li kienet taghti l-card lill-imputata biex tigbdilha flus mill-kont taghha – cioe` ghaliha kienu jkun il-flejjes! Kuntrarjament ghal dak li ssostni l-imputata, ma ngabet l-ebda xhud sabiex tikkorobora li Agius kienet taghti l-card taghha lill-imputata ghall-ispejjez u kapricci taghha. Darba wahda Agius wahhlet fl-imputata li haditilha l-pilloli izda wara li giet involuta l-pulizija li tkellmet ma Degiovanni, irrizulta li ma kienx minnu li l-pilloli ttiehdu tant li nstabu fid-dar ta' Agius. Dan is-servizz ta' tqassim ta' pilloli hu b'xejn u nbeda fis-16 t'Ottubru, 2016.36 30 Ghalkemm gie traskritt '2017' il-jiem jikkorrispondi mas-sena 2016 u mhux 2017. Tant li bejn Lulju u Novembry 2017 Agius kienet rikoverata Mater Dei kif jixhed il- Case Summary Report a fol.657 et seq 31 Fol.692 32 Fol.693 33 Fol.823 34 Fol.823 35 Fol.824 36 Fol.701 37 Fol.707 John Ripard, fraud manager mal-HSBC, pprovda ghadd ta' ricevuti li saru bil- card ta' Agius izda li gew iffirmati minn l-imputata Degiovanni. Ipprezenta statements ta' transazzjonijiet li saru fi hwienet permezz tal-istess card,40 u spjega li fl-2012, Agius fethet kont ma Hamrun branch w applikat ukoll ghal Quick-Cash card. F'dan il-kont kienu dahhlu xi tlett cekkijiet bil-bqija tad-depoziti jkunu fondi mis-Sigurta` Socjali. F'Jannar, 2014, tbiddlet il-card li kellha tiskadi f'Jannar 2017, u nhareg pin number gdid.41 Jikkonferma li malli kienet tidhol il-pensjoni din kienet tingibed izda ma jafx minn min.42 Riprodott ix-xhud esebixxa statements ohra li juru kif il-pensjoni li bdiet tircevi Agius kienet qed tingibed mill-ewwel. Dawn l-statements jkopru l-perjodu t'Ottubru, 2016 - Settembru, 2017; wara l-perjodu inkriminat.43 In kontro-ezami spjega li kienu qed jingibdu flejjes minn Cristianne Giordano Psaila permezz ta' power of attorney izda dawn ma kienux ATM withdrawals izda minghand il-kaxxier, bl- identification ta' min qed jaghmel il-withdrawal;44 kuntrarjament ta' dak li kien qed issehh fil-perjodu inkriminat fejn intuzaw ukoll ePOS terminals. Tenut kont li l-power of attorney maghmulha favur Spiteri saret b'mod regolari, u dan wara l-perjodu inkriminat, kif gja ntqal aktar il-fuq, mhemmx rilevanza ai fini tal-imputazzjonijiet addebitati lil Degiovanni. Jibqa' l-fatt li kwalunkwe withdrawal li sar minn Giordano Psaila sar permezz ta' prokura fi zmien meta l-kont ta' Agius kien fadal fih biss €8.06 kif tixhed id-data tal-20 t'Ottubru, 2016.45 Minn dak iz-zmien il-quddiem l-istess Agius riedet li jkunu Spiteri w is-sieheb taghha li jiehdu hsiebha, irrispettivament minn xkien il- mottiv wara l-arrangament li sar bejniethom u Agius. Moira Fiorini, in rapprezentaza tal-HSBC, murija l-account opening form u Mandate form46spjegat li f'Ottubru, 2012, fethet kont ghal Agius. Minhabba l- specimen signature, u peress Agius iffirmat b'salib, kellha tiffirma hi bhala ufficjal tal-bank flimkien ma persuna mill-pubbliku li dak il-hin kienet fil-kju tistenna bhala xhud tal-marka (is-salib) li ghamlet Agius.47 Dan gie kkonfermat minn Maria Concetta Baldacchino Kerr k/a Kerr, ix-xhud li rat lil Agius 'tiffirma' permezz ta' salib.48 Christianne Jane Giordano Psaila li tghix fl-istess triq bhall-imputata w Agius tixhed kif darba s-Sibt, is-sieheb taghha Reginald Giglio cemplilha biex jgharrafha li Agius bdiet tibki mieghu w talbitu johodha l-bank biex tara x'ghandha flus peress li l- imputata hallitha bla flus fil-kont taghha. It-Tnejn, wara li hadu t-tfal l-iskola baqghu sejrin ma Agius il-bank B'Kara. Il-kaxxiera qaltilha li ma kellhiex flus fil-kont, "Qabzet Benedetta Bonnici, le qaltilha ghandi tal-funeral zgur hawn u nfaqghet tibki. Intefatilna bilqeghda lura ghax hadniha bil-walker u l-kaxxiera tal-bank qaltli ahjar tibqghu sejrin biha l-Ghassa. Imbaghad hadniha l-Ghassa u fethet ir-rapport." 49 Issemmi kif saru diversi rapport l-Ghassa peress li l-imputata kienet tmur "Tkellimha, tghajjat maghha u dawn l-affarijiet"50. Murija "Mandate"51 gharfet il-firma taghha fejn hemm indikat "Attorney" li saret id-dipartiment tas-servizzji socjali tal-Hamrun datata fl- imputazzjonijiet. l-perjodu Il-Qorti osservat li waqt li x-xhud bdiet tixhed barra l-awla kien hemm Reginald Giglio, li ma kienx msejjah bhala xhud izda li akkumpanja lix-xhud Spiteri. Il- Qorti tista biss tispekula dwar l-interess ta' Giglio f'dawn il-proceduri li wara kollox irrizulta li hu l-unika eredi ta' Benna Bonnici!52 Spiteri tkompli li Borg kienet tiehu hsieb Bonnici izda meta din bdiet tibki w riedet li jibda jiehu hsiebha Giglio, bdew jiehdu hsiebha huma.53 Madwar hames xhur wara li marru l-bank, haduha tghix maghhom f'Hal-Qormi biex ma jhallux li l-imputata tkompli tiffrekwentaha.54 Is-social workers kienu jmorru jarawha Hal-Qormi wkoll peress li avzawhom b'din il-bidla fid-dar. Mill-pensjoni kienu jithallsu Casa Serena, filwaqt li hi kienet tiehu flus ghall-hrieqi, pilloli w bzonnijiet li kienu jindikawlha mill-home li ntghazlet mis-social worker.55 Qabel ma ddahhlet go home kienet tigbed il-pensjoni kollha fuq struzzjonijiet ta' Agius biex minnhom jithallsu l-bzonnijiet taghha.56 Spiteri tghid li huma kienu jghixu l-Msida izda biex haduha tghix maghhom marru jikru Iż-Żurrieq w minn dan kollu ma kellhom l-ebda gwadann; dikjarazzjoni li fil-fehma tal-qorti ftit ghandha mis-sewwa, kkunsidrat li Agius kienet barranija w hi, Spiteri, saret tafha biss mindu dahlet f'relazzjoni ma' James ftit snin qabel! Lejn tmiem ix- xhieda taghha w wara diversi domandi fir-rigward, tikkoncedi li mill-pensjoni kienet izomm madwar €200 fix-xahar u dan talli kienu qed jiehdu hsiebha "Lili kienet tghidli ixtri xi haga ghat-tfal, jien fuq hekk nista nitkellem."57 Jidher li dak li ghamlu ghamluh bi skop ta' gwadann, izda jidher li dan sar bil-barka u bir- rieda tal-istess Bonnici, u b'konsegwenza ma jirrizulta li ma sar xejn illecitu. Ghalkemm id-difiza fit-trattazzjoni minn taghha bhal donnu trid tghid li kif gara ma Spiteri kien gara mal-imputata, u cioe` li Benna Bonnici kienet tghaddi flejjes lil min jiehu hsiebha, hu propju hawn id-differenza. Fil-kaz ta' Spiteri kienet tghaddilha flus kontanti, indikazzjoni inekwivoka li Giordano Psaila kienet tirritorna flus lil Benna wara li tghamel withdrawals. Ghall-kuntrarju fil-kaz tal- imputata meta kienet tuzaha ghall-spejjez personali, din kienet tuza l-card registrata fuq isem haddiehor u tuzaha minghajr ma ddahhal il-pin number izda billi tiffirma hi ghat-transazzjoni!!! Jacqueline Grima Pulo, bint it-tifel ta' Bonnici, ssemmi kif meta l-imputata tkun ser tohrog kienet titlobha toqghod ma ommha, Karmena, fejn gieli kien hemm ukoll Bonnici. Gieli Bonnici kienet taghti l-card taghha lil Degiovanni biex tixtrilha xi bzonnijiet. Kienet tghidilha li "jekk tkun trid tmur ghand il-beautician hallas minn hawn" u "jekk ikollok bzonn hu minn hawn ghalik".58 Ikkunsidrat li gie determinat li Agius thalliet abbandunata minn ulieda, li sussegwentement intesew ghal kollox fit-testment ta' Agius, ftit tista' tigbed kredibbilita` din it-testimonjanza ta' mart binha. Il-komportament ta' din ix- xhud u l-mod kif wiegbet ghad-domandi ma jhalli ebda dubbju dwar kemm din ix-xhieda kienet wahda priva mill-verita` intiza biss biex taggevola lill- imputata fid-dikjarazzjoni assurda taghha li mara anzjana, li l-ghixien taghha kien ghal kollox jiddependi fuq il-pensjoni, kienet herqana li tberbaqha biex taghmel tajjeb ghat-tbahrid u kappricci tal-imputata! Sidien ta' Negozji li fihom Borg uzat il-card ta' Benedetta Agius Ikkonferma ePOS (electronic Point of Sale) receipts tal-HSBC bil-firma tal-imputata59, li nhargu mill-ispizerija tieghu wara li l-imputata xtrat xi oggetti, izda ma jistax jghid x'inxtara.60 Therese Inskip, beauty therapist u sid ta' Essence of Beauty, gharrfet lill- imputata bhala l-klijenta taghha61 kif ukoll ikkonfermat numru ta' ePOS chits mahruga mill-istabbiliment taghha li gew iffirmati minn l-istess imputata.62 Tghid li dawn inhargu ghall-servizzji w xiri ta' prodotti li ghamlet l-imputata fid-dati indikati fuqhom "dawn huma l-mezz ta' pagament li ghamlet il-klijenta tieghi li hadet is-servizz … halset bi credit card li hija tal-bank HSBC", u tikkonferma li kienet l-imputata li hadet it-trattamenti li gew mhallsa bil-card ta' Agius.63 Raymond Herries, dealer tal-karozzi bl-istabbiliment jismu Buhagiar Motors, gharaf lill-imputata bhala persuna li bieghilha Toyota Vitz "dik partatnihilha ma' Vitz m'ohra, kien fadal tmint elef u hames mija (8,500) x'ittina, tatna hamest' elef (5,000) minnhom u kien fadal tlett elef u hames mija (3,500) .… Kollox bil-cash .… lilna dejjem bil-cash hallsitna bhala flus.".64 Spjega li x-showroom Buhagiar Motors, hi biss parti mill-kumpless tal-istabbiliment fejn ma ghandhomx fakolta` li jithallsu b' cards, izda hemm ukoll petrol station u VRT centre bl-isem Lourdes Service Station fejn jista' jsir hlas b' cards.65. Ix-xhud esebixxa numru ta' kambjali li jirrisalu ghal Dicembru, 2016, sat-23 ta' Frar, 2018, fejn l-ammonti huma ta' tlett pagamenti ta' €606.72, 4 hlasijiet ta' huma ta' €202.24, zewg pagamenti ta' €404.48 u l-ahhar wiehed ta' €600.66 Mill-Memorandum of Agreement esebit jidher li dan sar propju fit-22 ta' Lulju 2016 fejn €5,000 minnhom kienu payment on delivery. Id-dokument esebit a fol.150-151 jndika li bejn il-31 t'Ottubru, 2016, u l-1 ta' Gunju, 2018, b'kollox thallsu l-kumplament u cioe` €4,111.86 inkluz l-interessi ta' 8% u €105.80 bank charges67. Dan ixxejjen it-tezi tad-difiza li l-pagamenti ghall-vettura sar wara l-perjodu inkriminat, cioe` wara Ottubru, 2016, b'kambjali. Hu minnu li hekk gara izda dan sehh biss wara li l-imputata ghamlet down payment ta' €5000 cash f'Lulju, 2016, cirkostanza li d-difiza tipprova tnessi!! Riprodott spjega li ricevuta ta' €270 kienet ghall-sett rimmijiet ta' vettura Toyota Vitz li kien biegh lill-imputata u €50, transazzjonijiet li saru fl-24 t'Awissu, 2016. Imbghad fit-22 ta' Lulju, 2017 l-istess jum li nxtrat il-vettura gdida, Borg hallset €645 ghall-extras fuq vettura li xtrat minghandu.68 Dawn it- transazzjonijiet jidhru lkoll fl-statements bankarji tal-kont ta' Agius.69 Priscilla GhenamHafiz-Saadallah minn Gamblu Confectionery, Ix-Xewkija, gharrfet lill-imputata bhala klijenta tal-hanut imsemmi.70 Esebiet ghadd ta ricevuti tal-ePOS card71 li Borg kienet iffrmat fuqhom wara li ghamlet ix-xirja mill-hanut fejn intuzat il- card ta' Agius.72 Lilian D’alessandro minn Vision Opticians, Il-Ħamrun, esebiet riecvuta73 ghal nuccali tax-xemx tad-ditta Opera Chic ghan-nisa, li thallas b'card tal-HSBC li fuqha hemm firma D. Borg.74 John Inskip, General Manager ta' Alfsons Enterprises, gharraf ePOS chits75 li juru xirjiet li fihom intuzat card li fuqhom iffirmat l-imputata, klijenta tas- supermarket taghhom.76 Albert Chetcuti Saliba minn JB Stores ikkonferma li l-ePOS chits77 ffirmati minn certu D. Borg kienu mahruga mill-istabbiliment tieghu; dawn kienu ghal 4 xugamani li swew €47.80, €30.50 u €54.14. Emily Uengkla, in rapprezentanza tal-Melita Limited, tispjega li ePOS chits li gew ffirmati minn D. Borg,79 u li l-original taghhom inghatat lill-espert kalligrafiku 76 Fol.373-375 77 Fol.279 78 Fol.609-610 79 Fol.285 u 287 Dawn kienu jikkoncernaw hlas li sar fis-27 ta' Lulju, 2016 ghal €52.91 u hlas fl-ammont ta' €51.82 li sar fil-15 ta' Settembru, 2016. Iz-zewg hlasijiet saru fuq kont nru. 65985331 mizmum fuq certu Carmen Degiovanni ghall-servizz fil-fond 52, Western, Triq Indri Cilia, Il-Ħamrun.81 Il-Qorti tissottolineja li dan hu l-istess indirizz tal-imputata! Jirrizulta wkoll li Benedetta Bonnici qatt ma kienet abbonnata mal-Melita u b'hekk qatt ma seta' kien minnu dak li stqarret l-imputata u cioe` li kienet hallset kontijiet ta' Agius mill-pensjoni taghha! Lanqas ma gie muri li Agius kienet abbonata ma xi servizz iehor tat-television li setghet hallset ghalih Degiovanni! Apparti li fl-istqarrija taghha Degiovanni tiddikjara li kienet thallas il-kontijiet tat- telephone u television ta' Agius, l-istess stqarrija turi bhala l-mobile number taghha n-numru 77043996, l-istess numru li ghalih thallsu l-kontijiet tal- Melita li ssemmew, kontijiet li huma ta' Degiovanni mhux ta' Benna Bonnici.82 In-Nutar Pamela Debono Balzan Tartaglia gharrfet lill-imputata bhala klijenta taghha li darba marret ma Bonnici ghandha biex issir prokura. Wara li spjegat l- implikazzjonijiet ta' prokura lil Bonnici wahedha, din ma kienitx giet ffirmata.83 Ghalhekk b'din ix-xhieda d-dikjarazzjoni ta' Degiovanni li Bonnici riedet iddawwar garaxx ghal fuqha tigi zmentita, tant li n-nutar tiftakar li lil Degiovanni talbitha tohrog fi triq biex titkellem privatment ma Agius dwar il-prokura li kien intenzjonat li ssir; prokura li sussegwentement u wara li gie spjegat it-tifsir taghha lil Bonnici, baqghet ma saritx! In-Nutar Alison Borg Hampton Raji pprezentat testment li permezz tieghu Bonnici halliet eredi universali taghha lil certu Reginald Giglio. Dan sar wara li Christianne marret ghandha w gharrfitha b'anzjana li xtaqet taghmel testment. Apparti li kellha konferma minghand tabib li Agius kienet f'sensiha, tghid li accertat ruhha li kient qed issegwi. Agius spjegatilha li riedet thalli lil Giglio eredi peress li kien jiehu hsiebha. Qabel ma sar it-testment in-nutar kellmet lil Agius wahedha.84 L-accertament min-nutar li Agius kienet qed tifhem, ikompli jaghti sahha ghall-fatt li meta sari r-rapport, Agius kienet f'sensiha, konsapevoli ta' dak li kienet qed tistqarr u tiddikjara, inkluz li ma kienitx awtorizzat spejjez personali ta' Degiovanni, kif wara kollox hi stess irribatiet mal-imputata quddiem Teffahi!85 Ix-xhieda ta' Benedetta Agius ittiehdet permezz tal-Assistent Gudizzjarju Dr. Anna Grech Zammit fit-18 ta' Lulju, 2018. Dr. Grech Zammit giet infurmata mid-dirigenti tal- home fejn kienet qed tirrisjedi Agius li din bdiet tbghati mid-dementia,86 fattur li johrog bic-cjar meta jigu kkunsidrati whud mir-risposti li taghti Agius li huma maqtugha mir-rejalta` fejn titkellem daqs li kieku l-genituri taghha kif ukoll zewgha kienu ghadhom hajjin! Agius tghid li marret taghmel rapport ghaliex kienu "Kienu jaqbdu mieghi .....jaqbdu mieghi. Jiggieldu u ma nitkellimx".87 Il-pensjoni kienet tmur ghand xi gar taghha w l-flus taghha tghid li kienu johduhom ommha w misserha.88 Malli rat lill-imputata riedet tghannaqa u semmiet li Borg kient thobbha, tiehu hsiebha, tmur tixtrilha w tghina, "Kienet tkun sejra tixtri u tmur tixtrili".89 Agius hi konfuza meta tibqa ssemmi li kien missierha li jaghtiha l-flus mill-pensjoni ghax hi ma kellhiex flus. Tichad li qatt bghatet lil Borg tigbdilha flus mill-bank "Le qatt ma gabitli flus mill-bank" u wara miet missierha "hadd ma kien igibli xejn". Terga' tghid li ghamlet rapport "ghax qabbdu mieghi jiggieldu...Ghax qabbdu mieghi".90 Agius tghid li kienet biss l-imputata li kienet iddur biha "Dorothy biss. Lanqas niesi, abbandunawni" filwaqt li kienet taf min huma persuni bil-laqam 'tal-Bomba' u tghid li qatt ma kellmet avukat.91 Agius tichad li Borg haditilha xi flus, "X'haditli l-flus....hafna gideb" izda issemmi li gieli bghatet lil Borg tixtrilha l-pilloli w flus kienet ittiha mill-pensjoni.92 Dwar dawk tal-Bomba tghid li qatt ma gabulha flus "jien ma kontx nafdahom...hallelin kienu" filwaqt li l- imputata qatt ma talbitha flus talli kienet iddur biha "Il-flus kienu spiccaw...Ma naf li ghandhi xejn". Tichad li tatha card tal-bank u tghid li ma tafx li ghandha card! 93Agius tikkonferma li kienet tmur ghand l-imputata w ommha li kienu jittimawha w jiehdu hsiebha tant li Borg kienet tohrogha bill-karozza. ix-xhieda riedet lil Borg tmur tpoggi hdejha w tghid li l-Madonna bghatitilha!94 Agius ma tafx il-bank bl-isem HSBC izda Mid-Med, l-isem precedenti kif kien maghruf il-bank ta' quddiem il-pjazza fil-Hamrun. Tirrakonta li Borg kienet tmur tixtrilha bzonnijiet wara li ttiha flus hi biex tixtri, u gieli tawha x'tiekol ukoll.95 Tichad li qatt ffirmat xi karti jew fethet kont il-bank, u murija credit card tghid li ma kellhiex cards, meta l-fatti wrew mod iehor.96 Il-flus mill-bank kien ihaddimhom zewgha li kien joqghod attent u wara hi kienet tmur il-bank.97 Tghid li ma tafx kif spiccat f'home u lejn tmiem ix-xhieda taghha riedet terga' tmur mal-imputata "Ix-xhud kienet agitata hafna u mbikkma meta l-imputata giet biex tohrog.".98 In-nuqqas ta' forza probatorja ta' din ix-xhieda tirrizulta wkoll mill- konkluzzjoni maghmulha mill-espert psikjatriku Dr. Joseph Matvienko Calleja li ezamina lil Agius fit-30 ta' Lulju, 2018. Dr. Cassar jghid li din l-anzjana tbghati minn dementia severa, fejn m'hiex xhud kompetenti u li wiehed ma jistax jistrieh fuq dak li tghid.99 L-abbli espert jispjega li mhux kull dementia tkun ila fuqek qabel ma tiggrava ghax hemm diversi tipi. Tibda billi wiehed jinsa xi affarijiet insinifikanti w gieli jghaddu sena sentejn qabel wiehed jirrejalizza li dan hu dovut ghad-dementia.100 Jinnega dak suggerit lilu mid-difiza li jkun hemm tahwid fil-hsibijiet ta' persuna bid-dementia, "hawn min kiteb ktieb bid-dementia". Meta ezaminha lil Agius din kienet qisa mhiex f'dinja, "indifference" izda l-mod ta' kemm tipprogressa d-dementia jvarja bejn 3 u 15 il-sena.101 L-abbli difiza fit-trattazzjoni taghha taghmel numru ta' osservazzjonijiet fuq il- piz li din il-Qorti ghandha taghti lix-xhieda ta Agius li kienet afflitta mid- dementia Mhemmx dubbju li din il-Qorti ma tista' qatt tistrieh fuq ix-xhieda ta' Agius moghtija lill-Assistant Gudizzjarju. Hi xhieda ghall-kollox inkoerenti w maqtugha mir-rejalta` kif jidher meta tibqa taghmel riferenza ghall-missierha w zewgha bhala dawk li kienu jaghtuha l-flus, meta dawn kienu ilhom snin twal mejtin. Tichad li kellha xi cards tal-bank jew kont bankarju meta l-provi juru mod iehor. Dan minkejja li tikkonferma l-isem tal-bank bhala l-Mid-Med u li Borg kienet taqdiha. Ghall-kuntrarju, ma tezisti l-ebda raguni ghaliex il-Qorti ghandha tiddubita mill-fatt li Agius kienet taf x'qed taghmel meta zmien qabel marret l-ghassa taghmel rapport li l-kont taghha kien safa' zvujtat. Hi Agius li ssemmi li kienet taghti l-card taghha lill-care worker u lill-imputata biex jigbdu flus tal-pensjoni mill-bank: fatt ppruvat in kwantu ghal Degiovanni kif anke tikkonferma Mary Borg Hampton; hi Agius li ssemmi kif kien sar depozitu ta' €9,000 minn insurance policy fil-kont taghha: fatt ppruvat; hi Agius li qalet lill-pulizija kif Dorothy kienet tinsisti biex tiehu hsiebha: fatt ippruvat, kif anke gie ppruvat il-fatt li Degiovanni hadet lil Agius ghand nutar biex issir prokura w meta gie spjegat lilha x'kien iffisser li taghti prokura, din ma saritx!;102hi Agius li nfurmat lis-Surgent Matvienko Calleja li Degiovanni xtrat karozza gdida: fatt ppruvat.103 Dawn il-fatti juru li fi zmien li sar ir-rapport Agius kellha l-kapacitajiet mentali taghha ntatti; kienet konsapevoli ta' dak li kienet qed tistqarr hekk kif dejjem sahhqet li fil-kont taghha kellha flus bizzejjed biex ikollha ghall-funeral, u kemm bkiet meta ndunat li dawn kienu ghosfru. Fil-fehma tal-Qorti, prova ohra dwar kemm Agius kienet ghadha kapaci ssegwi w tifhem dak li kien qed issehh, u konsegwentement, kemm kienet taf x'qed taghmel fiz-zmien meta ghamlet rapport li giet misruqa, hu dak mistqarr min- Nutar Pamela Debono Balzan Tartaglia. In-Nutar issemmi kif wara li Agius flimkien ma Degiovanni marru biex isir prokura fuq Degiovanni, wara li n-nutar fehmet lil Agius il- konsegwenzi ta' talli att, din il-prokura ma saritx. Multo magis, ix-xhud mtella' mill-istess difiza, in-Nutar Alison Borg Hampton Raji tixhed li meta Agius ghamlet it-testment taghha f' Jannar, 2017104, mhux talli kellha f'idejha certifikat tat-Tabib Mario Koger Enriquez li Bonnici kellha l-kapacitajiet mentali taghha sabiex taghmel dan l-att, izda sahansitra hi stess accertat ruha li Bonnici kienet qed isegwi dak li kien qed jigi spjegat lilha.105 Konferma ohra dwar l-istat mentali ta' Agius tasal minn Anne Teffahi li tixhed li kienet tikkomunika sew ma Agius "L-anzjana kienet orrajt jigifieri.… Meta jien kont inkellimha tajjeb kienet, infatt per ezempju meta inqala dan ...d-dizgwit f'Ottubru ..Tat-2016. Meta kien inqala dan id-dizgwit jigifieri, l-anzjana l-izjed li kienet titbaqbaq ghax qalet li kien kellha xi flus allokati ghall-funeral u meta qalulha li fil-bank ma ghandha xejn bdiet tibki u filfatt fit-triq taghhom stess kien joqghod tal- 102 Fol.119 103 Fol.119 104 Fol.867 et seq 105 Fol.873 funerali u ghajtulu dak il-hin u qal iva dejjem hekk kienet tghid li jaghmilli funeral bhal ma kellu r-ragel tieghi."106 Imbghad mill-medical records ta' Casa Serena esebiti107 jirrizulta li "Pt able to hold a conversation" 108 u ghalkemm bdiet bid-dementia, 109 din aggravat biss fl-2018110 meta wara kollox ittiehdet ix-xhieda taghha w giet ezaminata minn Dr. Matvienko Calleja. L-abbli difiza, fit-trattazzjoni taghha, tattribwixxi hafna importanza ghall-fatt li Agius wehhlet f'Borg li serqitilha l-pilloli meta dan ma kienx minnu; konsegwentement tqis li daqstant iehor kienet konfuza Agius meta wehhlet f'Borg li kienet qed tisraqha. Il-Qorti ma taqbilx! Fl-ewwel lok mhux haga straordinarja li persuna tinsa ghall-mument fejn ikun thalla jew tpogga' oggett li wara ma jinstabx fil-post tieghu, anzi hi okkorenza li fil-hajja kwotidjana nostrana taf tigri lil kull wiehed minna. Izjed w izjed meta jigi kkunsidrat li dan l-incident gara propju fil-jum li kien sar ir-rapport l-ghassa aktar kmieni filghodu! Fil-fatt dan jirrizulta cjar mill-current incident report fejn jinghad li kienu xi 3pm meta Tanya Spiteri Farrugia Koger Enriquez, nurse mal-community care, infurmat lill- pulizija b'dak li kienet qaltilha Agius 112 li giet deskritta bhala "Client is very disturbed and anxious due to the claimed robbery".113 Mhemmx dubbju li okkorenza simili hallitha dizorjentata w mfixxkla; kienet qed tibki, mdejjqa w mbezza li lanqas flus ghall-funeral taghha ma kien fadlilha. Hekk kif ma sabitx il-pilloli, wehhlet ukoll f'Borg; wara kollox kif jghidu, 'l-kelb il-mismut kull ilma jahsbu mishun'! Fid-dawl ta' dawn ir-rizultanzi, m'hemmx dubbju li meta Benedetta Agius ghamlet rapport l-ghassa li sfat misruqa wara li ghaddiet il-card tal-kont taghha, hi kellha l-kapacita` mentali rikjesta. Sabet li giet misruqa w ghalhekk ghamlet rapport w indikat f'min kellha suspett. Huwa inutli li wiehed jipprova jattribwixxi xi rwol lil Reginald Giglio jew lil Spiteri biex issir rapport, biex jitqanqlu dubbji dwar il-mottiv wara r-rapport, kif taghmel id- difiza fis-sottomissjonijiet orali taghha. Scicluna li tat parir li jsir rapport,114 u fuq kollox, li jkollok interess ma jnaqqas xejn mill-kompetenza jew rilevanza ta' xhud. Tant hu hekk li l-artikolu 633 tal- Kodici Kriminali. Bl-argument taghha id-difiza - anke kieku kien minnu li Giglio instiga lil Agius tmur l-ghassa, fatt kuntrarjat minn Anne Teffahi - tasal biex b'konsegwenza jitnehha d-dritt li ghandu kull cittadin li jaghmel rapport, denunzja jew kwerela skond kif ravvizat bl-artikolu 546 tal-Kodici Kriminali! Il-fatt li Agius forniet ghadd ta' dettalji ohra lis-Surgent li lkoll gew ikkonfermati minn provi ohra,115 jimmanifesta li din il-mara kienet f'sensiha, u ghalhekk ma hemm xejn li jista jwassal lil din il-Qorti biex tikkondividi t-tezi tad-difiza li l-istess Agius kienet konfuza jew li kienet insiet li kienet tghid lil Degiovanni thallas ghall-kapriccji taghha mill-unika ghejjun ta' fondi li kellha! Xi haga li tisfida l-logika w l-buon sens kkunsidrat li kienet biss il-pensjoni mensili ta' €572 li Benedetta Agius kellha ghall-ghixien taghha. Xhieda ta' Doris Degiovanni L-imputata Maria Dolores Degiovanni ghazlet li tiehu l-pedana tax-xhieda. Bdiet tiehu hsieb Agius wara li talbitha taghmel dan mart it-tifel ta' Agius. Fil- presenza ta' mart binha, Agius tatha l-pin number u l-card biex tibda tigbed il- flus. Il-card dejjem ghand Agius baqghet u kienet itihilha meta jkollha bzonn il- flus, li kienet itihomlha malli tigi lura anke quddiem il-carer Mary.116 Kienet taqdiha, tixtrilha, tahslilha l-hwejjeg u ttiha tiekol. Qatt ma thallset ghal dan ix- xoghol "qatt ma hadtilha penny".117 Wara li akkumpanjat lil Benedetta ghand in- Nutar Pamela Debono Balzan Tartaglia w indunnat li Agius riedet iddawwar garaxx ghal fuqha, irrifjutat u minflok Agius qaltilha biex jibqghu sejrin jaghmlu pagament fuq il-vettura. Tghid li kienet Mary il-carer li qaltilha li hemm mara "probabbli minn tal- Bomba".119 Izda in kontro-ezami, l-istess Mary, meta mitluba tghid jekk Agius kienitx imbezza minn xi hadd 'tal-bomba' jew qatt kienitx semmietu tghid "le qatt ma rajtu"120, indikazzjoni cara li Mary qed tirreferi ghal ragel minghajr ma 114 Fol.358 115 Supra, fol.18 116 Fol.830-831 117 Fol.832 118 Fol.833 119 Fol.834 120 Fol.824 tindika li kienet hi stess li gibdet l-attenzjoni dwaru jew dwar xi mara lill- imputata! L-imputata tghid li meta darba fost l-ohrajn sabet il-familja tal-Bomba id-dar ta' Agius cemplet lis-social worker. Fatt iehor li jibqa mhux komfortat bl-ebda provi tenut kont li kienet is-social worker Tanya Spiteri Farrugia Koger Enriquez li giet mgharrfa li Agius kienu naqssulha l-flus mill-bank!121 Wara li titlaq Agius kient tara lil min issib biex jidhol joqghod ftit hdejha. Ma baqghetx tghix il-Hamrun ghaliex 'tal-Bomba' bdew jhedduha w tixhed li dwar dan saru rapport;122 dawn baqghu ma ngabet l-ebda prova dwarhom. Tajjeb li jigi kkunsidrat dak li ddikjarat Borg fl-istqarrija taghha. Stqarrija tal-imputata Fl-istqarrija123 taghha Borg tghid li tghix bir-relief ta' €754 mensili, ma ommha fl-istess triq ta' Agius, li wara li ghamlitilha r-rapport mal-pulizija, ma rathiex izjed. Ikkonfermat li kienet stqarret mal-pulizija li kienet tiehu hsieb lil Benna (Agius) "li kemm il-darba taghtik il-karta ta' kreditu taghha u ghidt ukoll li Benna kemm il-darba kienet mieghek u qaltlek biex thallas biha".124 Mitluba tispjega l-hlas li sar lil Lourdes Service Station tghid li wara li habtet bil-vettura taghha, Benna qaltilha thallas ghall-hsarat minn flusha "Ma nafx kienitx taghtomli jew mortx nigbidhom bil-card" izda dlonk wara tammetti li f'Lulju, 2016, partet il-vettura li kellha ma wahda gdida. Ma kienitx kapaci tghid fejn sewwietha minkejja li l-habta saret ftit xhur qabel tenut kont li l-istqarrija ttiehedet f'Dicembru, 2016! Ikkonfrontata bil-fatt li Lourdes Service Station ma jsewwux vetturi izda jbieghhom, u b'hekk kienet qed thallas id-dejn tal-vettura gdida mill-kont ta' Agius twiegeb li Agius riedet ittieha garaxx u meta hi ma accettatx, qaltilha thallas bil-card taghha. Meta l-ispettur jghidilha li Agius innegat dan, twiegeb li ghandha x-xhieda. Iktar importanti minn hekk, meta mitluba tghid x'kapricci aktar ghamlet minn flus Pardew, ghall-ewwel issemmi tal-beautician u ta' Raymond tal-karozzi izda meta l-ispettur jerga' jfakkarha li Agius nnegat dan l-imputata qaltlu "Ghidli ara x'hemm u naghtiha kollox lura. Tressaqnix lejn il-Qorti".125 Borg tghid li l-pin number taghtulha Agius li kienet tghidilha tigbed il-flus biex thallas lill-kumpanija tal-care workers u t-tabib, izda meta l-ispettur jsemmi li f'erbat ijiem bejn is-16 u l-20 ta' Lulju, 2016, gibdet aktar minn €2,400 tammetti li hadtithom ghaliha! Issemmi li kienet tixtrilha minnhom il-bzonnijiet kwotidjani u medicini. Madanakollu tibqa ma toffri l-ebda prova biex tissostanzja dan, anzi mill- provi – kif ser jintwera – jirrizulta li l-hlasijiet kienu saru biex jithallsu kontijiet ta' Degiovanni u ommha! Dan il-fatt jakkwista rilevanza anke in kwantu ghall-oneru ta' prova mistennija minn persuna imputata b'reat ta' riciklagg. Borg tasal tiddikkjara li ma kienitx taf li ma steghtex tiffirma f'isem Bonnici "nahliflek ma kontx naf" ghalkemm tikkoncedi li qatt ma halliet xi hadd jiffirma f'isimha bil-card taghha kif ghamlet hi bil-card ta' Benna Bonnici! Mitluba tispjega kif setghet tixtri vettura b'pagamenti ta' €645 mensili tghid li flus kellha ghaliex kienu gejjin minn wirt ta' misierha filwaqt li "Benna taghtini l-flus". Imbghad meta tigi kkonfrontata li mill-kont ta' Benna ingibdu aktar minn €19,000 tghid li ma hadithomx kollha hi, anzi hi kienet taghtihomlha w Agius kienet taghmilhom f'portmoni iswed.126 Fl-ahhar tal-istqarrija taghha meta tigi mistqosija kemm lesta tirrifondi lil Benna Bonnici tistqarr "Mhux €19,000. Imma lanqas huwa sew ghax dak li ghamilt maghha kien ta' xejn". Meta l-ispettur jistaqsi jekk kieneitx qed tippretendi hlas ghal dak li ghamlet maghha, l- imputata terga' "Ma nahsibx li se naghmel ta' xejn".127 Din id-dikjarazzjoni ta' Borg turi b'mod mill-aktar cjar kif l-imputata kienet qed iddur b'Agius biex tiggwadanja minn fuqha w ma kien hemm l-ebda volontarjat involut kif sostniet a tempo vergine mas-Surgent Matvienko Calleja, wara li skond hi hajjarha taghmel dan il-Kappillan!! Konsiderati l-provi w c-cirkostanzi tal-kaz, fil-fehma tal-Qorti l-istqarrija ma ghandhiex mis-sewwa w mill-buon sens! Difficlment jigi emnut li mara anzjana li tiddependi ghal kollox fuq il-pensjoni kienet ser tawtorizza lill-gara taghha thallas ghall-spejjez personali, inkluz trattamenti ta' sbuhija, tiswijiet jew xiri ta' vettura, nuccali, zraben, parking sensors etc minn flusha. Li kien minnu li riedet tghaddi xi flus lil Borg minn withdrawals li din tghid li kienet taghmel f'isimha, setghet facilment tghaddi dawk l-ammonti minn zmien ghal zmien lill-imputata fi flus kontanti, minn dawk li kienet tigbdilha mill-bank. Izda minflok insibu dikjarazzjoni wara l-ohra li kienet Agius li kienet tawtorizza tuza l-card taghha w sahansitra tigbed ammont ta' €2,400 biex Borg tixtri vettura "Iva dawk gbidthom jien ukoll. Fil-kaz nizzilhom fuqhi wkoll.".128 Ikkunsidrat, A. Il-Qorti tissottolineja kif l-imputata naqset milli tissostanzja dak li tixhed dwaru jew dak li tenniet fl-istqarrija taghha. Ma ngabu l-ebda provi biex jikkoroboraw, mqarr remotament, id-diversi asserzjonijiet maghmulha minnha, anzi l-provi kkontradixxew dak li stqarret fuq il-pedana tax-xhieda kif ser jigi muri. Filwaqt li l-imputata ssemmi li sarulha ghadd ta' theddid li dwarhom saru rapporti l-ghassa, l-unika rapport ta' theddid jirrizulta li sar propju mill-imputata nnifisha fil-konfront tax-xwejha kif jixhed il-current incident report!129 L-uniku xhud li permezz taghha sar tentattiv sabiex jigi korroborat dak allegat minnha li Agius kienet tghidilha taghtiha l-card biex thallas ghall- bzonnijiet taghha, hi Jacqueline Grima Pulo li tixhed li tigi mart iben Bonnici. Mary Borg Hampton ukoll tghid li gieli rat lil Agius tghaddi l-card lil Degiovanni biex ggibilha l- flus, xi haga li gja giet kkonfermata minn Bonnici innifisha. Issa filwaqt li l-care worker Mary Borg Hampton ma ssemmi mkien li Agius kienet tghid lil Degiovanni tuza l-card taghha ghall-xirjiet personali (ta' Borg), dwar ix- xhud Grima Pulo ma jridx jintnesa li din hi mart dak li originarjament kien, flimkien ma ohtu, l-eredi universali tal-genituri tieghu skond it-testment esebit datat Settembru, 2011,130 kif rega' gara bit-testment maghmul f'Novembru 2013.131 Bis-sahha tat-testment maghmul f' Dicembru, 2015, l-istess binha, Joseph Bonnici, sar "l-uniku eredi universali u assolut taghha"132 izda f'Jannar 2017, Agius – li kienet issemmi kif uliedha abbandunawha - biddlet it-testment biex Reginald Giglio sar "l-eredi universali taghha, propjetarju u padrun assolut tal-gid kollu taghha,"133 u wliedha inqatghu l-barra. Ghalhekk ix-xhieda ta' Debattista li l-Qorti kellha okkazzjoni tevalwa l- komportament taghha w senjatament kif wara domanda diretta u kjarament xejn anqas minn a leading question134 per eccelenza (dwar il-mawriet ta' Degiovanni ghand il-beautician), din tghid li Bonnici kienet tistedina thallas bil-card taghha il- beautician u kull meta jkollha bzonn!! Xhieda li ma kkonvinciet xejn lill-Qorti li ghandha mis-sewwa. Borg tghid li "qatt ma hadtilha penny"135 filwaqt li fl-istqarrija tiddikjara "Ghidli ara x'hemm u naghtiha kollox lura. Tressaqnix lejn il-Qorti"; 136 "Iva dawk jien gbidthom ukoll. Fil-kaz nizzilhom fuqi ukoll. Dawk hi qaltli nigbidhom ghalija"137 u "Ara x'hadt jien ghalija u naghtihomla. Imma lanqas huwa sew ghax dak li ghamilt maghha kien ta' xejn"138. In-Nutar Mifsud Tartaglia mhux talli ma kkonfermatx anzi nneggat li Bonnici marret ghandha biex iddawwar garaxx fuq Degiovanni kif l-istess Degiovanni tixhed, izda tghid li marru ghandha biex issir prokura fuq Degiovanni, u wara li spjegat xi jfisser dan l-att lil Bonnici, il-prokura ma saritx. Hawnhekk jidwu kliem Benedetta Agius lis-Surgent Matvienko Calleja dakinhar tar-rapport meta qaltlu kif Doris Degiovanni kienet tinsisti biex tiehu hsiebha! v. Minn imkien ma jirrizulta, kif tghid Degiovanni, li l-carer infurmatha b'mara 'tal-Bomba'139. Anzi filwaqt li Degiovanni tireferi ghal mara, l-impressjoni ta' Mary hi li kienu qed jitkellmu dwar ragel "le qatt ma rajtu".140 Wisq anqas ma tikkonferma li Bonnici kienet imbezza minnhom. Mhux talli hekk, izda jirrizulta li Bonnici ghamlitu l-eredi universali taghha ghaliex kif qalet lin-Nutar Camilleri Raji meta kellmitha wahedha, huma kienu jiehdu hsiebha! B. Inkonsistenzi simili u sahansitra evidentement inveritjieri wara li baqghu ma gew sostnuti bl-ebda provi, gew skontrati anke wara li giet kkunsidrata l- istqarrija moghtija minn Degiovanni lill-ufficjal investigattiv: Ghalkemm Degiovanni tghid li ma kellhiex bzonn flus Agius ghaliex wirtet minghand missierha w il-partner taghha141, ma ngabet l-ebda prova dwar dan. Lanqas ma ngabu xi xhieda biex jikkonfermaw li Agius kienet qaltilha biex ssewwi l-vettura billi tuza l-card taghha, card li wara kollox setghet tiffirma biss ghaliha l-istess Agius li f'isimha kienet mahruga! Baqghet ma ngabet l-ebda prova li Agius qalet lil Degiovanni issewwi hsarat fuq il-vettura taghha, kif stqarret mal-ispettur Vella u mas-Surgent 267 Cassar a tempo vergine meta sahansitra qaltlu li kienet laqtet il-fanal.142 Minn imkien ma jirrizulta mqarr li Degiovanni habtet bil-vettura w kissritilha l-fanal. Lanqas kienet kapaci taghti informazzjoni fejn saru dawn it-tiswijiet, u bir- ragun galadarba din kienet biss hrafa biex tipprova taghti spjegazzjoni ghall- uzu tal-card ta' Agius. Prova ohra dwar kemm dak li stqarret Degiovanni ma ghandux mis-sewwa meta ma kienitx kapaci tirrispondi fejn sewwiet il-vettura, tigi minn Buhagiar meta jixhed li Lourdes Service Station, fejn intuzat il-card, ma jaghmlux xoghlijiet ta' tellar. Anzi jixhed li €645 intuzaw biex jigu mhallsa extras kif tixhed l- ircevuta143, mahruga fl-istess jum li sar il-bejgh tal-vettura FCJ726 kif jixhed il-Memorandum of Agreement tal-bejgh datat it-22 ta' Lulju, 2016.144 Mhux talli hekk izda skond l-istess Raymond Herries minbarra il-hlas ta' €645 nefqet ukoll €270 (car extras, part of alloys & sensors & chip of radio)145 u €50 ntefqu ghall-parking sensors!146 Gidba ohra da parti ta' Borg hi li kienet thallas xi kontijiet ghal Agius. Mhux talli ma ngabet l-ebda farka ta' prova dwar dan – kuntrarjament kif ghamlet Spiteri li kellha diversi kontijiet x'turi li hallset ghal Agius - anzi l- kontijiet li jirrizulta li hallset Degiovanni kienu ta' ommha w tal-mobile taghha registrati mal-Melita!!147 Tinqabad f'kontradizzjoni ohra meta fix-xhieda taghha viva voce tghid li kienet mart it-tifel ta' Agius li offrietilha tibda tiehu hsieb Agius148 izda filwaqt li Agius kienet qalet lis-surgent li kienet l-imputata li nsistiet biex tiehu hsiebha149, a tempo vergine tistqarr mas-Surgent Cassar li kien il-Kappillan li heggigha taghmel volontarjat!!150 Borg tixhed li Agius qaltilha biex minghand in-nutar jibqghu sejrin jaghmlu pagament fuq il-vettura. Li kieku dan kien minnu ghaliex ma dahhlitx il-pin Agius biex issir it-transazzjoni jew iffirmat hi stess fuq il-POS chit?? B'hekk jigi muri kemm dak mistqarr minn Degiovanni hu nveritjier, m'ghandux mis- sewwa w hu ntiz biss bhala tentattiv fjakk biex tevadi l-konsegwenzi tal-ghemil kriminuz taghha! Min jghid il-verita` ma jinqabadx f'gideb u ma jbiddilx verzjonijiet! Stabbilit li Doris Degiovanni ghamlet uzu mhux awtorizzat mid-debit card ta' Benedetta Bonnici, imiss issa li jigu kkunsidrati l-provi dwar l-uzu li effetivament sar minn din il-card. Ikkunsidrat, Hi l-istess Agius stqarret a tempo vergine li kienet tghaddi il-card taghha lill-imputata biex tigbdilha l-flus mill- bank151 filwaqt li Degiovanni ma tichadx li kienet tuza l-card ta' Agius izda ssostni li dan kien bil-kunsens ta' Agius. Dan il-fatt – li Agius ikkonsentiet ghall-ispejjez ta' Borg - gie michud b'sahha minn l-istess Agius quddiem ix-xhud Scicluna, 147 Vide numru indikat fl-istqarrija (fol.104) u n-numru fuq il-kontijiet tal-Melita li thallsu mill-card ta' Agius (fol.635 u 637) 148 Fol.831 149 Fol.119 150 Fol.119 151 Fol.119 fejn mill-ewwel u b'sahha nneggat dak li sostniet Degiovanni w insistiet li qatt ma qaltilha tuzaha ghall-kapricci taghha.152 Il-Qorti ma temminx il-verzjoni tal-imputata tenut kont li fuq kull debit card l- authorised signature hi biss tas-sid tal-kont li fuqu tkun mahruga l-card. Kif tammetti l-imputata stess, hi qatt ma ppermettiet xi hadd jaghmel uzu mill- cards taghha! Altru` kienet taf li fuq min tkun mahruga l-card biss jista' jiffirma ghall-transazzjonijiet maghmulha permezz taghha! Fil-fatt il-care worker Mary Borg Hampton ssemmi biss kif gieli rat lil Agius taghti l- card lill-imputata biex tigbdilha ammont ta' flus.153 Imkien ma ssemmi li kienet tghidilha taghmel uzu mill-card daqs li kieku kienet taghha! Anzi malli kienet itiha l-flus Agius kienet dlonk iddahhalhom go portmoni iswed u tahbih! Altru` li ma kienitx tafda lil Borg bi flusha kollha. Minn analizi tal-Statements ta' Benedetta Agius johrog pattern dwar kif kienet thaddem il-kont taghha mill-ftuh tieghu fl-2012. Tul dawn is-snin kien hemm pattern ta' withdrawals ta €600 fix-xahar jum jew tnejn wara li tkun giet depozitata l-pensjoni; liema withdrawals saru dejjem mill-ATM tal-Hamrun, HSBC branch. Pero` minn analizi ta' dawn il-kontijiet, irrizulta li kien biss fuq medda ta xhur bejn Lulju w Ottubru 2016 - fil-perjodu inkriminat - li saru transazzjonijiet anke minn stabbilimenti varji – dawk fejn iffirmat ghalihom l-imputata. Interessanti wkoll li f'dan il-perjodu - (i) ghall-ewwel darba saru dawn it-transazzjonijiet permezz minn ePOS f'certi hwienet u stabbilimenti; u Mhemmx dubbju li bejn Lulju w Settembru, 2016, l-uzu ta' transazzjonijiet permezz ta' ATM sploda w infirex, fejn withdrawals bdew isiru iktar frekwenti 152 Fol.359 153 Fol.823 154 Fol.76 155 Fol.73 u Fol.72 u f'xulxin, u fejn ma baqax limitatat ghal ATM tal-Hamrun HSBC branch izda il-card ta' Agius ntuzat f'ATMs u hwienet diversi, xi haga li qatt ma saret sa mill-ftuh tal-kont bankarju taghha. John Ripard, mill-HSBC, ikkonferma156 l-statements u listi ta' transazzjonijiet li saru minn certu D.Borg, lill-ufficjal investigattiv.157 Analizi tal-kontijiet u senjatament mill-statements esebiti158 juru li sa mill-2012 meta nfetah il-kont, id-deposits kienu jqarrbu il-withdrawals: liema dokumenti kien ghadda Din il-qabza fl-ammont ta' depoziti hi attribwita ghall-depozitu ta' €9,038.02 li sar minn Global Asset Management fl-14 ta' Lulju, 2016.163 Ezatt kif semmiet Agius mas-Surgent u cioe` li kienet irceviet flus minn insurance policy propju fl- 14 ta' Lulju, 2016.164 U mela ma kienitx f'sensiha Benedetta Agius!! L-abbli difiza fit-trattazzjoni taghha tittenta tqajjem dubbju dwar l-ammont li Agius kellha mfaddal fil-kont taghha. Hu minnu li l-pensjoni kienet tingibed kollha. Dak li tipprova tiskarta d-difiza hu l-fatt li f'Lulju, 2016, qabel ma bdiet l-spending spree tal-imputata bil-card ta' Agius, kienu dahhlu fil-kont taghha disat elef ewro li minnhom Bonnici kellha pjan tuzahom ghall-ahhar vjagg taghha fuq din l-art!  Transazzjonijiet li saru minn ePOS minn 'D. Borg'. Ta' interess huma l-lista ta' transazzjonijiet li saru bil-card ta' Agius izda li saru mill-imputata li jkopru l-perjodu mit-18 ta' Lulju, 2016, sa l-1 t'Ottubru, 2016. 156 Fol.109 157 Dokumentazzjoni Dok. Dawn jistghu jigu migbura fis-segwenti: Cosmed Pharmacy ammont globali ta' €320.44165; Lourdes Service Station ammont globali ta' €965166; Melita €104.73; Alfsons Enterprises: €103.73167; Essence of Beauty €415.68168; Vision Opticians €77.00169; Gamblu Confectionery €435.62; Browns Pharmacy €46.64; Pulman Shoes €174.00; Carabella Fash €45.00; JB Stores €54.14 u Spizerija San Gwakkin €24.06. Dawn it-transazzjonijiet jammontaw ghal €2,766.04. L-originali ta' dawn l-ePOS slips ingabbru minn Global Payments Ltd. u gew mghoddija lill-espert Joseph Cremona Gabriele mill-bank HSBC fuq ordni ta' din il-Qorti.170 Joseph Cremona Gabriele, espert kalligrafiku, xehed kif Agius ma kienitx taf tikteb u kienet tiffrma b'salib.171 Wara li l-bank provdielu l-ricevuti/ePOS chits originali – li ngabru minn Global Payments Limited172 - sar ezami komparattiv bejn il-firem fuqhom u l-firma tal-imputata. Ipprezenta r-rapport tieghu173 w jkompli "Ghal dak li ghandu x'jaqsam l-ispizerija Tas-Sliema, ircevuta originali, l-firma, l- karatteristici tal-firma kienu kompatibbli ma' dawk tas-Sinjura Borg. Ghal dak li huwa Vision Opticians ukoll il-karatteristici kienu jaqblu ma' dawk ta' s-Sinjura Borg, imbaghad kien hemm chits tal-JB Stores li wkoll kienu jaqblu mal- karatteristici tas-Sinjura Borg, chits ta' Alphonese Enterprises li jaqblu wkoll ma' tas-Sinjura Borg. Chits ta' Melita plc li jaqblu ma' tas-Sinjura Borg, tlett chits ta' Lourdes Service Station li jaqblu wkoll ma' tas-Sinjura Borg. Cosmet Pharmacy kien hemm tmien chits, li l-firma wkoll kellha l-karatteristici ta' dawk tas-Sinjura Borg. Ghal dak li ghandu x'jaqsam Gamblu Confectionery, dawn l-ircevuti originali ma nstabux u ghalhekk jien kelli nahdem fuq il-kopji li kienu esebiti f'dan il-process. Ghal dak li ghandu x'jaqsam l-Essence of Beauty, s-Sinjura li hija direttur ta' din il- kumpanija qaltilhom li ma kinetx f'posizzjoni li taghtihom l-ircevuti taghhom pero' jekk l-espert isaqsi ghal dawn l-ircevuti, jien ghamilt seduta maghha u tatni l-ircevuti originali li wkoll kienu kompatibbli il-firem ma' dawk tas-Sinjura Degiovanni. Ghal dawk li ghandhom x'jaqsmu ic-chit tal-kumpanija Brown's, Pullman Shoes u Carabella Fashion, dawn baqghu ma nstabux, ghalhekk ma sar ebda ezami komparattiv fuqhom.".174 Dawn ir-rizultanzi tal-espert kalligrafiku, kif intwera aktar il-fuq, gew ikkonfermati ukoll minn dirigenti ta' Cosmed Pharmacy, Lourdes Service Station, Gamblu Confectionery, Essence of Beauty, Vision Opticians u Alfsons Ltd. li kollha jiddentifikaw lill-imputata bhala l-klijenta li ffirmat l-ePOS chits ghall-transazzjonijiet li saru mill-istabbilimenti taghhom bil-card ta' Benedetta Bonnici. Ikkunsidrat, Fl-istqarrija taghha Borg tammeti li hadet il-flus w kienet lesta troddhom lura. Li kieku verament kienu nghatawlha bis-sewwa, in konsiderazzjoni tas-servizz li taghat lil Bonnici, ftit jaghmel sens li kienet lesta tirrifondi kollox basta ma tittressaqx il-Qorti. Ma jridx lanqas jintnesa li suppost din ghamlet li ghamlet ma Bonnici bhala volontarjat! Min jaghmel volontarjat ma jistennix kumpens u wisq anqas jiehdu di privato braccio. Imma lanqas huwa sew ghax dak li ghamilt maghha kien ta' xejn". Meta l-ispettur jistaqsi jekk kienitx qed tippretendi hlas ghal dak li ghamlet maghha, l-imputata terga' "Ma nahsibx li se naghmel ta' xejn".175 Mill-provi migjuba l-Qorti tqis li Bonnici, filwaqt li kienet xi drabi tghaddi l-card taghha lil Degiovanni biex tigbdilha ammonti ta' flus ghall-ispejjez taghha, qatt ma kkonsentiet li dik il-card tintuza ghall-spejjez personali ta' Degiovanni. Kien propju ghalhekk li l-imputata meta kienet taghmel spejjez ghaliha nnifisha mill-card ta' Agius, ma uzatx il-pin number izda kienet tiffirma ghal kull transazzjoni. Ftit intebhet l-imputata li xorta wahda l-ghemil taghha kien ser jinkixef. Jidher li kien biss biex tigbed cash li wzat il-pin number ta' Agius. Ghalkemm mhemmx dubbju li Agius xi drabi fdat il-card lil Borg ghall-uzu specifikat, li taghmel withdrawal ta' flus provvenjenti mill-pensjoni taghha li kienet l-uniku provvenjenza ta' fondi li kellha din ix-xwejha, l-istess xwejha qatt ma kienet konsapevoli li Degiovanni, minflok taghmillha pjacir kienet fil-verita` qed tisfrutta l-vulnerabbilita` taghha. Minflok hadet hsieb l-anzjana, Degiovanni hadet hsieb taghha nnifisha billi approprijatilha indebitament flusha biex hallset kontijiet ta' kapricci taghha, cable television, mobile phones, nuccali, zraben, trattamenti ta' sbuhija, xirjiet u sahansitra xiri ta' vettura li armata bl-extras b'kollox! Ikkunsidrat, IL-LIGI Imputazzjonijiet 2 sa 5: Serq, Frodi, Approprijazzjoni Indebita Fuq dawn ir-rizultanzi processwali, irid jigi determinat, galadarba anke dan il- punt gie ssollevat mil-abbli difensuri tal-imputata fit-trattazzjoni taghhom, jekk l-ghemil tal-imputata jikkonfigurax bhala reat ta' serq, reat ta' approprijazzjoni indebita jew ghemil frawdolenti, nominat jew innominat. Dan qed jinghad in kwantu ghall-flejjes li naqsu mill-kont ta' Benedetta Agius peress li l-ewwel imputazzjoni tirrigwarda s-serq tad-debit card per se. Il-Qorti tal-Magistrati (Malta) ghamlet is-segwenti konsiderazzjonijiet fid- decizjoni taghha Il-Pulizija vs Katia Mallia Elmgdmi Dam fejn iddistingwiet ir-reat ta' frodi minn dak ta' serq. F'dan il-kaz, l-imputata, kaxxiera f'supermarket, tressqet fuq frodi talli ma kienitx tghaddi oggetti minn taht scanning machine mal-cash li kienu jinxtraw minn familjari taghha biex b'hekk approffitaw rwiehom l-istess familjari. Il-Qorti tenniet li l-ghemil taghha kien jammonta ghall-serq, mhux misapproprijazzjoni, u ghalhekk giet illiberata: 176 Biex jissussti ir-reat tal-frodi jew truffa gie ritenut kostantement fil-gurisprudenza u fis-sentenzi tal-Qrati taghna illi jridu jinkonkorru diversi elementi. Ibda biex irid ikun hemm ness bejn is- suggett attiv u is-suggett passiv tar-reat u cioe' bejn minn qieghed jikkommetti ir-reat u l-vittma. Hemm imbaghad l-element materjali ta' dana ir-reat u cioe' l'uzu ta' ingann jew raggieri li jwasslu lil vittma sabiex isofri it-telf patrimonjali. Finalment huwa necessarju li jkun hemm l-element formali tar-reat konsistenti fid-dolo jew fl-intenzjoni tat-truffatur jew frodatur li jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew vantagg ghalih innifsu. Jekk xi wiehed jew iktar minn dawn l-elementi huma nieqsa, allura ir-reat tat-truffa ma jistax jisussisti. Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l- Appelli Kriminali (per Stojanovic El Amrousy. A. Agius) deciza fit-22 ta' Frar 1993, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Charles Shamala, il-Qorti ghamlet esposizzjoni ferm preciza studjata u dettaljata ghar-rigward ta'l-elementi ta' dana ir-reat. Il-Qorti bdiet sabiex esprimiet ruhha b'dan il-mod ghar-rigward ta' dana ir-reat: "Id-delitt tat-truffa huwa l-iprem fost il-kwalitajiet ta' serq inproprji u hu dak li fl-iskola u fil-legislazzjoni Rumana kien maghruf bhala steljolat u li jikkorrispondi ezattament ghat- truffa tal-Codice Sardo, ghal frodi tal-Kodici Toskan, ghal Is-Swatar, L-Imsida jew Estafa fil-kodici Spanjol, ghal Ix-Xagħra f'dak Portugiz, u ghal Esroquerie fil-Kodici Francis … Id- disposizzjonijiet tal-Kodici taghna li jikkontemplaw ir-reat ta' truffa kienu gew mehuda 176 Per Magistrat Dr. Edwina Mercieca Gauci; Deciza 28 ta' Marzu, 2011 Skond gurisprudenza kostanti, l- ingredjenti ta'l-element materjali ta' dan id-delitt ta' truffa, huma dawn li gejjin. Fl-ewwel lok bhala suggett attiv ta' dan id-delitt jista' ikun kulhadd. Fit-tieni lok il-Legislatur, aktar mill-interess socjali tal-fiducja reciproka fir-rapport patrimonjali individwali, hawn qed jittutela l-interess pubbliku li jimpedixxi l-uzu ta'l-ingann u tar-raggieri li jinducu bniedem jiddisponi minn gid li fil-kors normali tan-negozju ma kienx jaghmel. Fit-tielet lok hemm l-element materjali tat-truffa u jikkometti d-delitt tat-truffa kull min: a. b'mezzi kontra l-ligi, jew b. billi jaghmel uzu minn ismijiet foloz jew c. ta' kwalifiki foloz jew d. billi jinqeda b'qerq iehor u e. ingann jew f. billi juri haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l-ezistenza ta' intraprizi foloz, g. jew ta' hila h. setgha fuq haddiehor jew i. ta' krediti immaginarji jew j. sabiex iqanqal tama jew biza dwar xi grajja kimerika, jaghmel qliegh bi hsara ta' haddiehor. .… Hu necessarju biex ikun hemm ir-reat ta' truffa, li l-manuvri jridu jkunu ta' natura li jimpressjonaw bniedem ta' prudenza u sagacja ordinarja, li jridu jkunu frawdolenti u li hu necessarju li jkunu impjegati biex jipperswadu bl-assistenza ta' fatti li qajmu sentimenti kif hemm indikat fil-ligi. ...." Dwar l-artifizzji intqal mill-Qorti illi "hemm bzonn biex ikun reat taht l-artikolu 308 illi l-kliem jkun akkumpanjat minn apparat estern li jsahhah il-kelma stess fil-menti ta' l-iffrodat. Ghar-reati ta' truffa komtemplat fl-artikolu 308 tal-Kodici kriminali, il-Qorti iccitata lill-Imhallef Guze Schiavone Cassar fejn qal illi "kif jidher mid-dicitura partikolari deskrittiva adoperata, hemm bzonn li tirrizulta materjalita' specifika li sservi ta' supstrat ghall-verosimiljanza tal-falsita prospettata bhala vera u b'hekk bhala mezz ta' qerq. Ma huwiex bizzejjed ghal finijiet ta' dak l-artikolu affermazzjonijiet, luzingi, promessi, minghajr l-uzu ta' apparat estern li jirrivesti bi kredibilita' l-affermazzjonijiet menzjonjieri tal-frodatur. Il-ligi taghti protezzjoni specjali kontra l-ingann li jkun jirrivesti dik il-forma tipika, kwazi tejatrali, li tissupera il- kawtela ordinarja kontra s-semplici u luzingi, u li taghti li dawk l-esterjorita ta' verita kif tirrendi l-idea l-espressjoni felici fid-dritt Franciz mise-en-scene." "....Kwantu jirrigwarda l-element formali, cioe’ kwantu jirrigwarda d-dolo ta’ dan ir-reat ta’ truffa, jinghad illi jrid jkun hemm qabel xejn l-intenzjoni tal-frodatur li jipprokura b’ingann l-konsenja tal-flus jew oggett li jkun fi profit ingust tieghu. L-ingustizzja tal-profitt tohrog mill-artikolu 308 tal-Kodici Kriminali fejn il-kliem "bi hsara ta' haddiehor" ma jhallux dubbju dwar dan. Jigifieri biex ikun hemm l-element intenzjonali tar-reat ta' truffa, hemm bzonn li s-suggett attiv tar-reat fil-mument tal-konsumazzjoni tieghu ikun konxju ta'l- ingustizzja tal-profitt u b'dan il-mod il-legittima produttivita tal-profitt hija bizzejjed biex teskludi d-dolo." Illi minn dina l-esposizzjoni maghmula mill-Qorti ta'l-Appell li iccittat diversi sentenzi ohra tal-qrati taghna jidher illi l-elementi rikjesti sabiex jisussisti ir-reat tal-frodi baqghu invarjati fi-zmien. Illi l-artikolu 309 tal-Kapitolu 9, imbaghad jikkontempla ir-reat minuri tal-frodi innominat. Illi ghar- rigward ta' dana ir-reat, ghalkemm l-element tar-"raggiri" jew l-"artifzji", huwa nieqes u allura anke gidba semplici hija bizzejjed ghal kummissjoni ta' dana ir-reat, izda dana irid bil-fors iwassal sabiex il-vittma u cioe' is-suggett passiv ta' dana ir-reat isofri xi telf patrimonjali. Illi kif gie deciz fis-sentenza Il-Puliizja vs Carmela Attard Portughes (Appelli Kriminali Inferjuri 30/12/2004): "Kwantu ghal kwistjoni jekk il-gidba semplici – a differenza ta'l-artifizji u raggiri – tistax tammonta ossia twassal ghar-reat ta' frodi innominata, ir-risposta hija certament fl-affermattiv, basta li tali gidba tkun effettivament tammonta ghal qerq, cioe' intiza jew preordinata sabiex il- persuna l-ohra (il-vittma) taghmel jew tonoqs milli taghmel xi haga li ggibilha telf patrimonjali bil-konsegwenti arrikkiment ghal min jghid dik il-gidba u basta, s'intendi li tkun effettivament waslet ghal dana it-telf min-naha u arrikkiment min-naha l-ohra." Illi ghalhekk mill-fattispecje ta’ dana l-kaz il-Qorti trid tara jekk jezistux l-elementi legali rikjesti Illi l-abbli difensur ta’l-imputata tikkontendi illi l-element tal-hekk imsejjah misc Hawnhekk ma kienx hemm mezzi ta’ raggiri, artifizji jew xi uzu ta’ ingann li wassal sabiex l-vittma ta’ dana ir-reat jigi ingannat mill-imputata. Il-Qorti hawnhekk taghti ragun Biex jissussiti ir-reat tal-frodi jehtieg necessarjament illi s-suggett attiv jadopera mezzi sabiex igieghel lil vittma tieghu jaghmel xi haga li solitament ma kienx jaghmel, jew bil-maqlub illi igieghel lill-vittma tieghu ma jaghmilx xi haga li solitament huwa jaghmel. L-vittma irid ikun gie ingannat b’xi haga illi jaghmel il-frodatur li igieghlu jemmen realta’ li fil-verita’ ma tezistiex. L-imputata kienet qed tiehu affarijiet mis-supermarket minghajr ma Jirrizulta illi dana kien isehh meta kienu imorru jixtru gewwa s-supermarket, il- membri tal-familja taghha. L-imputata li kienet impjegata bhala kaxxiera kellha dmir fix-xoghol taghha illi tara illi il-klijenti kollha li jidhlu sabiex jixtru minn dana l-istabbiliment ihallsu ghal kull oggett li huma jakkwistaw u jghaddulha il-hlas ghalihom. Hija kienet fid-dmir tara ghalhekk li kull min ikun ser johrog mill-istabbiliment ikun qabel ghadda minn hdejha sabiex ihallas ghal dawk l- oggetti illi huwa ikun ghazel biex jakkwista. Fil-kas tal-membri tal-familja taghha, dana ma ghamlitux. Hija intenzjonlament kienet qed thalli lil dawn in-nies johorgu mill-istabbiliment minghajr ma jkunu hallsu ghal xi oggetti. Ghalhekk hija kienet il-mohh jew ahjar l-awtrici wara s- serq ta' dawn l-oggetti. Illi ghalkemm l-oggetti ma kenitx qed tehodhom hi fizikament, madanakollu dan kien l-intenzjoni taghha u cioe' illi hija tisraq dawn l-oggetti sabiex b'hekk jibbenfikaw il-membri tal-familja taghha. Ghalhekk maghdud dana kollu jirrizulta illi l-fattispecje ta' dana il-kaz huma imsejsa fuq l-elementi It-tehid jew 'l-hekk imsejjah contrectatio jirrizulta billi l-imputata qieghda tiehu indirettament tramite il-membri tal-familja taghha l-oggett minghajr l-intenzjoni li tirritornah. it-tehid qed isir b'mod frawdolenti, minghajr il-kunsens tas-sid u ovvjament bl-intenzjoni ta'l- imputata illi taghmel qliegh mill-istess tehid, qliegh li tgawdi minnu mhux biss hi izda il-familja taghha kollha. Ghaldaqstant l-imputata ma messha qatt giet akkuzata bir-reat tal-frodi, izda bir- [sottolinejar ta' din il-Qorti] Fid-decizjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Enrico Coleiro u Edwin Coleiro intqal:178 Dan ir-reat [ta' approprijazzjoni indebita] jiddistingwi ruhu mir-reat ta' serq, ghax l-oggett li jkun, jigi moghti mill-agent volontarjament u mhux jittiehed kontra l-volonta` jew minghajr il-kunsens tad-detentur; u jiddistingwi ruhu ukoll mit-truffa ghax id-detentur tal-haga ma jigix ingannat permezz ta' raggiri jew artifizji biex jitlaq minn idejh dik il-haga favur l-agent. [sottolinejar ta' din il-Qorti] "Skond gurisprudenza kostanti u anke skond awturi, generalment huwa ritenut li l-estremi ta' dan r-reat ta' approprjazzjoni indebita huma dawn li gejjin: Illi l-pussess tal-haga jkun gie trasferit lis-suggett attiv tar-reat voluntarjament mill-proprjetarju jew detentur, ikun min ikun. Jigi specifikat hawnhekk biex ma jkunx hemm ekwivocita, li l- konsenja da parti tal-proprjetarju jew detentur lil agent jew lis-suggett attiv tad-delitt, trid tkun maghmula con l'animo di spostarsi del possesso, ghax altrimenti jiffugura mhux r-reat tal- approprjazzjoni ndebita, imma s-serq. Illi t-trasferiment tal-pussess ma jridx wkoll ikun jimporta t-trasferiment tad-dominju cioe tal- proprjeta' ghaliex f'dan il-kaz ma jiffugurax l-element tal-azzjoni ndebita. Illi l-oggett irid ikun mobbli; Illi l-konsenjatarju in vjolazzjoni tal-kuntratt jaghmel tieghu il-haga cioe japproprja ruhu minnha, jew jbiegha, jew jiddistruggiha a proprio commodo o vantaggio; Irid ikun hemm wkoll l-intenzjoni tas-suggett attiv tar-reat li japproprja ruhu mill-oggett li jkun jaf li huwa ta' haddiehor" Fis-sentenza Il-Pulizija vs Amadeo Galvagno il-Qorti tal-Appell Kriminali iddistingwit bejn ir-reat ta' serq w ir-reat ta' approprijazzjoni indebita:180 Bil-fatti kif allegat mill-prosekuzzjoni huma kolpiti l-artikoli 293 u 294 tal-Kodici Kriminali. Il- Qrati taghna trattaw dan ir-reat diversi drabi mill-aspett akkademiku u llum tista' tghid li hemm minjiera ta' gherf in rigward. Per ezemplari ssir referenza ghas-sentenza moghtija fl-20 ta' Novembru, 2000 flismijiet Il-Pulizija vs Paul Musumeci Macelli u Alfred Shepel – App Krim 288/99, fejn il- Qorti tal-Appell Kriminali elenkat l-elementi tar-reat bi kjarezza bil-mod segwenti. Ir-reat, huwa wiehed kontra l-proprjeta', u "il-hsara fil-proprjeta' tavvera ruhha appena l-agent, b'abbuz ta' fiducja, jikkonverti (ossia jaghmel uzu daqs li kieku kienu tieghu, bi profitt ghalih jew ghal haddiehor, xi haga li tkun inghatat lilu u li tkun destinata jew li tintradd lura lissid jew li jsir uzu implicano minnha specifikat. Ara wkoll il-Pulizija vs Keith Arthur Saliba Hales deciza fl-4 ta' Frar 2013 179 Deciza 15.02.2007 per S.T.O. Prim Imhallef, Dr. Vincent Boumaiza Plum Portelli; Appell Numru 87/2007 180 Per Onor. Stojanovic Giovanni Diaby; Deciza 25 ta' Gunju, 2020 1949 u p.105, para. Tispjega l-istess Qorti, dejjem fis-sentenza citata, illi l-elementi tar-reat in dizamina jinsabu, oltre l-element ta' profitt: fil-konsenja partikolari ta' oggett lill-appellant; maghmula bil-volonta' tas- sid u b'fiducja; bil-hsieb li jaghmel minnhom uzu specifikat. Meta kif intqal supra il-Prof. Fil-kaz in dezamina ma jirrizultaw l-ebda raggiri, artifizji jew xi uzu ta' ingann li wassal lil Agius biex tigi mqarrqa minn Doris Degiovanni. Ma jirrizultax li Degiovanni ghamlet uzu minn xi mezzi li permezz taghhom gieghlet lil Agius taghmel xi haga li solitament ma kienitx taghmel jew biex ma taghmilx xi haga li solitament kienet taghmel. Ma jirrizultax li Agius giet ingannata b'xi ghemil ta' Degiovanni li kawza tieghu giet mgieghlha temmen rejalta` li fil-verita` ma ezistietx.181 Mir-rizultanzi processwali izda, jirrizulta li Agius ghaddiet il-card taghha biex issir uzu specifikat minnha mill-imputata Degiovanni u cioe` li din tigbed flus mill- kont tal-istess Agius. ghaliha, tonfoq bl-addocc mill-flejjes ta' Agius. Bl-ghemil taghha Degiovanni saret hatja ta' approprijazzjoni indebita kif prospettat fir-raba imputazzjoni! L-Ewwel Imputazzjoni: Serq tad-Debit Card In kwantu ghall-card per se ma jirrizultax ir-reat ta' serq prospettat bl-ewwel imputazzjoni izda r-reat t'approprijazzjoni indebita, peress li gie pruvat biss li kienet Agius li kienet tghaddi l-card taghha lil Degiovanni. Minn imkien ma jirrizulta li Degiovanni hadet il-card ta' Agius minn wara daharha u cioe` li serqitha! Madanakollu in vista tal-fatt li l-prosekuzzjoni addebitat lill-imputata bir-reat ta' serq biss, il-Qorti hi prekluza milli tikkunsidra jekk jistax jirrizulta r-reat ta' approprijazzjoni indebita peress li l-artikolu 476(2) tal-Kodici Kriminali mhux wiehed mid-dispozizzjonijiet rezi applikabbli ghall-Qorti tal-Magistrati bis- sahha tal-artikolu 525 tal-istess Kodici. Konsegwentement ma tistax tinstab htija dwar din l-imputazzjoni. Ikkunsidrat, L-approprijazzjoni indebita li wettqet l-imputata ghad-detriment ta' Benedetta Agius tilhaq il-€5,766.04 li jkopri ix-xirjiet li saru bil-card ta' Agius (€2,766.04) u minn tal-anqas it-€3,000 li ngibdu f'kontanti fil-gimgha ta' bejn is-16 u t-22 ta' Lulju, 2016. Issa f'dan il-kaz isib applikazzjoni ukoll l-artikolu 257D tal-Kodici Kriminali li jipprovdi: (1) Kull persuna li tinsab ħatja ta' xi reat taħt it-Titolu IX tat-Taqsima II tal-Ewwel Ktieb, meta r-reat jitwettaq fuq persuna anzjana jew adult dipendenti, teħel il-piena prevista f 'dan l- artikolu: (a) meta l-ammont tal-ħsara magħmula mill-ħati huwa aktar minn tlett elef euro (€3,000) il-piena tkun ta'priġunerija minn sentejn sa disa' snin; il-prosekuzzjoni ma pprezentatx Ghalkemm ta' Benedetta Agius, il-provi ma jhallu l-ebda dubbju li Agius kienet persuna anzjana w adult dipendenti. Id-dipendenza taghha tirrizulta mill-fatt li kellha bzonn min jiehu hsiebha, jsajrilha, jahslilha d-dar u hwejjigha kif issemmi kemm l-istess imputata, kif ukoll Mary Borg Hampton u Ann Teffahi. Aktar il-quddiem irrikorriet ghal carer u ghall-ghajnuna anke biex tiehu pilloli; ma kienitx ta' wahedha tant li spiccat fil- jindika tat-twelid u numru kura ta' girien qabel ma ddahhlet f'home. Minbarra f'dawn il-provi hemm ukoll ix-xhieda traskritta tal-Assistant Gudizzjarju li fiha tindika l-karta tal-identita` tax-xhud Benedetta Friggieri dik bin-numru 272331M.182 Fil-Case Summary mahrug minn Mater Dei hemm indikat li din twieldet fit-8 t'April, 1931 u fiz- zmien li kienet rikoverata fl-2017 kellha 86 sena.183 Ghalhekk fl-2016 fiz-zmien tal-imputazzjonijiet addebitati lil Degiovanni Bonnici kellha 85 sena. Il-Current Incident tal- Report ukoll identita`.184Issir ukoll riferenza ghall-konstatazzjonijiet tal-espert psikjatriku Dr. Joseph Matvienko Calleja li jsemmi l-eta` ta' twelid ta' Agius fil-1931 "li dehret tal-eta taghha" meta giet ezaminata f'Casa Serena, Dar tal-Anzjani. "Is-sinjura Benedetta Bonnici detentrici tal-karta tal-identita` numru 0272331M, mwielda fit-8 t'April, 1931....".185 Imbghad meta jixhed jispjega li Bonnici kienet giet ezaminata minn gerjatra, "Gerjatra huwa specjalista tal-anzjani".186 Prova ohra li Benedetta Bonnici kienet anzjana, huma propju l-atti testamentarji taghha esebiti min-Nutara Mifsud Tartaglia u Camilleri Raji li fihom giet indikata d-data ta' twelied taghha.187 Ghaldaqstant ma jifdal ebda dubbju li Benedetta Bonnici kienet mara anzjana u adult dipendenti biex b'hekk tapplika d-disposizzjoni tal-Artikolu 257D(1)(a) tal-Kodici Kriminali. Tenut kont li l-imputazzjonijiet 2 sa 5 huma lkoll imputazzjonijiet alternattivi u galadarba jinkwadraw rwiehom fir-reat t' il-kaz approprijazzjoni indebita, il-Qorti qed tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-imputazzjonijiet numru tnejn, tlieta u hamsa. Kif intqal mhux tinstab htija fuq l-ewwel imputazzjoni. l-fattispecie ta' dan Ikkunsidrat, Is-Sitt Imputazzjoni: Money Laundering Illi dwar is-sitt imputazzjoni addebitata lill-imputata issir riferenza ghad- decizjoni fl-ismijiet The Police vs Omissis and Vladimir Omar Aquilina Kopja tal-Karta tal-Identita` ta' Agius a fol.673 ghalkemm mhix awtentikata. 184 Fol.117 u 119 185 Fol.212 - 213 186 Fol.817 187 Fol.856; 861; 863 u 867 Delgado.188 F'din id-decizjoni l-Qorti ghamlet analizi funditus dwar ir-rekwiziti legali tar-reat ta' riciklagg, jew kif inhu ahjar maghruf dak ta' money laundering previst bl-artikolu 3 tal-Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta fejn l-attivita` tal- imputat trid tiffigura f'wahda jew izjed mic-cirkostanzi deskritti fil-paragrafi (i) sa (vi) tal-artikolu 2 tal-istess Kapitolu: "Kif ben qalet tajjeb l-Ewwel Qorti diversi awturi jaqsmu l-process tal-hasil ta' flus fit-tlett stadji imsejha "placement", "layering" u "integration". Dawn l-istadji gew imfissra b'mod konciz mill-Qorti tal-Magistrati. Pero` mill-bidunett ta' min jipprecisa, li dawn l-istadji huma biss deskrizzjoni generali tal-process tal-hasil tal-flus. Hija skola ta' taghlim li nholqot sabiex gurija tkun f'posizzjoni aktar felici sabiex tifhem l-intricci u l-kumplikazzjonijiet li jinvolvu dawn it-tip ta' reati. Ghalhekk il- qasma tal-process tal-hasil ta' flus f'dawn it-tlett stadji hija wahda generali u bl-ebda mod dogmatika. Fil-fatt awturi ohrajn jikkritikaw din il-klassifikazzjoni minhabba li tissemplifika wisq is- sitwazzjoni u f'hafna kazijiet ma hiex riflessjoni veritjiera ta' dak li realment ikun qed jigri. Ghalhekk dawn l-istadji ghandhom jittiehdu biss bhala punto di partenza u bhala deskrizzjoni generali tal-process tal-"money laundering" b'mod flessibbli tant li ma hux rikjest li l-prosekuzzjoni trid tipprova l-intenzjoni f'kull wiehed u wahda minn dawn l-istadji. Dan qieghed jinghad fid-dawl ta'd-definizzjoni ta' "money laundering" li nsibu fit-tieni artikolu tal-Kap. 373 kif ukoll ir-reati kkontemplati fl-artikolu 327, 328 u 329 tal-Att tal-Parlament Ingliz "Proceeds of Crime Act 2002" fejn analizi taghhom ma tirrikjediex li l-prosekuzzjoni tipprova li l-imputat kellu l-intenzjoni li jikkommetti "placement", "layering" u "intergration" bil-propjeta`." Certament pero, ikun x'ikun il-kaz, jekk l-Avukat Generali jiddeciedi li jakkuza lil xi hadd b'money laudering irid jindika n-ness bejn l-attivita' kriminali sottostanti partikolari li jkun qed jallega. Mhux kull akkwist, mhux kull konverzjoni ta' trasferiment ta' proprjeta', mhux kull habi jew wiri ta' proprjeta' necessarjament jammonta ghal money laundering. Din hi Ligi straordinarja li tintroduci kuncett radikali fis-sistema nostrana u li tirrikjedi applikazzjoni bl-akbar skuplu u attenzjoni biex ma tigix reza fi strument ta' ingustizzja, iktar reminixxenti taz- zminijiet tal-inkluzjoni minn dawk tal-era moderna tad-drittijiet tal-bniedem." Fil-fatt l-Artiklu 3(3) tal-Kapitolu 373, Ligijiet ta' Malta, li gja saret riferenza ghalih jipprovdi: (3) Fi proċeduri dwar reat ta' money laundering taħt dan l-Att id-disposizzjonijiet tal-artikolu 22(1Ċ)(b) tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi., għandhom ikunu mutatis mutandis japplikaw. Fl-artikolu 22(1C)(b) tal-Ordinanza msemmija nsibu: (b) Fi proċedimenti għal reat taħt il-paragrafu (a), meta l-prosekuzzjoni ġġib prova li l-imputat jew akkużat ma jkun ta ebda spjegazzjoni raġonevoli li turi li dawk il-flus, proprjetà jew rikavat ma kenux flus, proprjetà jew rikavat kif deskritti fl-imsemmi paragrafu, l-oneru li jipprova l- provenjenza leċita ta' dawk il-flus, proprjetà jew rikavat tkun tinkombi fuq il-persuna imputata jew akkużata. Il-Qorti fil-kaz citat kompliet: Ghalhekk, dan il-livell ta' prova "prima facie" japplika kemm ghall-persuna li tkun akkuzata b'money laundering taht il-Kap 101 kif ukoll taht il-Kap 373. Issa, peress illi l-Artiklu 2(2)(a) ta' l- istess Att jezimi mir-responsabilta' l-prosekuzzjoni illi tipprova xi htija precidenti in konnessjoni ma xi attivita` kriminali, kull ma ghandha tipprova l-prosekuzzjoni huwa illi l-flus illi nstabu fil- pussess tal-persuna li kienux konformi ma l-istil ta' hajja tal-persuna, liema prova tkun tista' tigi stabbilita anke minn provi indizzjarji. Dana jfisser illi l-prosekuzzjoni m'ghandix tipprova lill-Qorti l-origini tal-flus, lanqas jekk il-flus kienu llegali. Kull ma trid tippruva huwa fuq grad ta' "prima facie" illi ma hemm l-ebda spjegazzjoni logika u plawsibbli dwar l-origini ta' dawk il-flus. Darba ssir din il-prova fil-grad imsemmi, jkun imiss lill-akkuzat sabiex juri illi l-origini tal-flus ma kienx illegali. Forsi f'dan l-istadju ikun opportun illi jigi kwalifikat il-prova "prima facie" u fiex din tikkonsisti. Ikkunsidrat : Hu ben saput illi l-Qrati generalment jirrikonoxxu erba' tipi ta' prova, dak li huwa possibli, l- probabbli, minghar dubju dettat mir-raguni u c-certezza. Izda l-prova "prima facie" hija wzata mill- Magistrat Inkwirenti meta jirredici l-Process Verbal u l-Magistrat Istruttur fl-gheluq tal- Kumpilazzjoni. Fl-opinjoni tal-Qorti din hija livell ta' prova illi tidhol bejn il-possibli u l-probabbli. L-awtur Cachia (At D 6.21) jghid fost affarijiet ohra, Il-probabbli huwa l-livell uzat f'proceduri civili. Ghalhekk skond dan l-awtur "prima facie" huwa anqas minn hekk u jista' jigi definit bhala "a case to answer", haga li ghandha tigi nvestigata aktar fil-fond. Fil-kuntest tal-provi illi l-proskuzzjoni gabet f'dan il-kaz, intlahaq dan il-livell ta' "prima facie"? Ghandu jinghad li fiz-zmien tad-decizjoni Ir-Repubblika ta' Malta v. John Potter li saret riferenza ghaliha fis-sentenza The Police vs Omissis and Vladimir Omar Aquilina Spiteri Lucas,189 "attivita` kriminali" taht l-artikolu 2(1)(b) tal-Att kontra Money Laundering kienet tfisser xi wiehed jew aktar minn reati elenkati fit-Tieni Skeda w ghalhekk kien isegwi li kellu jigi indikat "n-ness bejn l-attivita' kriminali sottostanti partikolari". Izda, bi dhul fis-sehh tal-Att VII tal-2010, l-artikolu 2(2)(a) tal-Att gie emendat biex minflok il-kliem "attività kriminali sottostanti." gew sostiwiti l-kliem "attività kriminali u mingħajr il-ħtiega li jigi stabbilit b'mod preciz liema hija l-attività sottostanti,". Dan ifisser li tnehhiet il-htiega li tigi specifikata n-natura partikolari tal-attivita` kriminali. Il-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri) fid-decizjoni taghha fl-ismijiet The Republic of Malta vs Morgan Portelli Cassola Egbomon190 ukoll kellha l-okkazzjoni biex tirrimarka dwar l-effett ta' dawn l-emendi li b'hekk biddlu l-posizzjoni legali kif enuncjata bid-decizjoni Ir-Repubblika ta' Malta v. John Potter: 189 Supra 190Appell fuq Decizjoni tal-Qorti Kriminali fuq Eccezzjonijiet Preliminari, Att t' Akkuza Nru. 16/2009. 101 kif ukoll taht il-Kap. Issa, peress illi l-artikolu 2(2)(a) tal-istess Att jezimi mir-responsabilta` lill-Prosekuzzjoni milli tipprova xi htija precedenti in konnessjoni ma' xi attivita` kriminali, kulma ghandha tipprova l- Prosekuzzjoni huwa illi l-flus illi nstabu filpussess tal-persuna ma kinux konformi mal-istil ta' ħajja tal-persuna, liema prova tkun tista' tiġi stabbilita anki minn provi indizjarji. ifisser illi lProsekuzzjoni m'ghandhiex tipprova lill-Qorti l-origini tal-flus, lanqas jekk il- Kulma trid tipprova huwa fuq grad ta' prima facie illi ma hemm lebda spjegazzjoni logika u plawsibbli dwar l-origini ta' dawk il-flus. Darba ssir din il-prova fil- grad imsemmi, ikun imiss lill-akkuzat sabiex juri illi l-origini talflus ma kinux illegali." Fid-decizjoni Il-Pulizija vs Carlos Farrugia Montebello Chetcuti, il-Qorti tal-Appell Kriminali kellha l-opportunita` taghmel analizi approfondita w dettaljata dwar l-oneru tal-prova li jinkombi lill-partijiet f'kazijiet ta' hasil ta' flus. Fil-fatt dik l-Qorti qalet hekk:191 Ma hemmx dubju illi r-reat ta' money laundering huwa wiehed mir-reati l-aktar difficli u delikati biex jigu nvestigati. It-teknika u s-sofistikazzjoni tal-mod kif il-flus jigu girati u jinhbew mill- provenjenza llecita taghhom jaghmluha kwazi mpossibli illi l-investigaturi jsibu tracca tal- provenjeza tal-flus. Kien ghalhekk illi f'dawn ic-cirkostanzi l-ligi tal-Money Laundering Kap 373 ipoggi l-oneru fuq dak li jkun illi huwa jipprova ghas-sodisfazzjon tal-Qorti l-provenjenza lecita tal- flus illi jkunu nstabu fuqu. Dan il-bdil ta' l-oneru tal-provi m'hijiex wahda kapriccjuza u kif qalet il- Qorti fil-kawza "Il-Pulizija vs John Potter" "din hi ligi strordinarja li tintroduci kuncetti radikali fis- sistema nostrana u li tirrikjedi applikazzjoni fl-aktar skruplu u attenzjoni biex ma tigix reza xi sturment ta' ngustizzja, aktar reminixxenti taz-zminijiet ta' l-inkwizizzjoni minn dak ta' l-era' moderna tad-drittijiet tal-bniedem. . . .". Il-Qorti qieghda taghmel dan il-pronuncjament fl-isfond tad-dispost ta' l-Artiklu 2(2)(a) u l-Artiklu 3(3) tal-Kap 373 tal-Ligijiet ta' Malta illi ghandhom jinqraw fid-dawl ta' l- Artiklu 21(1C)(b) tal-Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta li jistipulaw li l-Avukat Generali jista' jakkuza persuna bir-reat ta' "money laundering" minghajr ma jkollu xi sentenza b'referenza ghal xi offiza precedenti. Ma dan kollu, jibqa` l-fatt illi l-Avukat Generali ghandu jipprova n-ness bejn il-flus jew il-propjeta u l-attivita kriminali li tkun generat dawk il-flus. Dwar il-livell ta' prova li jinkombi fuq l-Avukat Generali, l-Qorti taghmel referenza ghall- kawza "Il- Pulizija vs Paul Degiovanni" deciza mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fis-sitta (6) ta' Ottubru ta' l-2003. F'din il-kawza l-Qorti kienet qalet illi meta l-Avukat Generali jakkuza lil xi hadd bl-offiza ta' money laundering taht il-Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta, l-Avukat Generali ghandu jipprova "prima facie" n- ness bejn il-flus jew il-propjeta u l-attivita kriminali li tkun generat dak il-flus jew propjeta. Minn ezami u qari akkurat ta' din id-dispozizzjoni din il-Qorti thoss li una volta li l-prosekuzzjoni tiddeciedi li tipprocedi skond l-Ordinanza Kap 101 u mhux taht id-dispozizzjonijiet tal-Kap 373 ossia l-Att tan-1994 kontra "Money Laundering", fejn l-attivita kriminali sottostanti tista' tkun varja u tirreferi ghall-ksur ta' diversi ligijiet kif indikat fit-tieni skeda ta' l-istess Att, irid almenu jigi "prima facie" pruvat li l-akkuzat ikun qed jagixxi bi hsieb li jahbi jew jikkonverti flus jew ir-rikavat ta' flus u jkun jaf jew ikollu suspett li dawk il-flus ikunu miksuba bhala rizultat ta' ksur ta' xi dispozizzjoni ta' l-Ordinanza Kap 101 u dana qabel ma tiskatta l-inverzjoni ta' l-oneru tal-prova fuq l-akkuzat." Kif kkonkludiet b'mod preciz ghall-ahhar il-Qorti tal-Magistrati (Malta) fil- kawza Il-Pulizija vs Alfred Goodrum et: 192 Illi ghalhekk il-mistoqsija li trid tigi rizolta fil-kaz in ezami hija dik interposta mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fil-kawza hawn fuq kwotata u cioe fil-kuntest tal-provi illi l-proskuzzjoni gabet f'dan il- kaz, (provi biex jigi pruvat in-ness bejn il-flus utitlizzati biex jinxtraw il-vetturi imsemmija u xi attivita kriminali) intlahaq dan il-livell ta' "prima facie"? Kien hemm "a case to answer" biex mbaghad l-oneru tal-prova jdur fuq l-imputati biex jippruvaw l-origini legittima tal-flus utilizzati. [emfazi ta' din il-Qorti] Fid-decizjoni taghha fil-proceduri fl-ismijiet Il-Pulizija vs Dayang Sakienah Kew Mat Rossi, il-Qorti tal-Magistrati (Malta) ikkunsidrat: Ikkunsidrat, 192 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, per Onor. Magistrat Dr. Doreen Walters. Nru 672/2010 193 Deciza 29.11.1999 u citata f' Il-Pulizija vs Paul Degiovanni (Qorti tal-Appell Kriminali sede Inferjuri) Deciza 06.10.2003. Fil-kaz in dezamina mhemmx dubbju li Degiovanni kienet konsapevoli mill- provvenjenza illegitima tal-flejjes approprijati indebitament minnha stess mill- kont ta' Benedetta Agius meta ghamlet uzu ndiskriminat u mhux awtorizzat mid-debit card taghha; card li Doris Degiovanni ukoll approprijat ruha minnha w mill- flejjes li kien fiha meta zbarkat fuq fernezija ta' xirjiet personali ghaliha. Ghalkemm fl-istqarrija taghha ssemmi li kienet tigbed il-pensjoni ta' Agius, biex thallas lil care workers, is-servizz tat-telecare, kontijiet tat-telephone, television, tad-dawl u l-ilma, bzonnijiet kwotidjani u medicini, tibqa' ma toffri l-ebda prova – sal-grad mistenni minnha - biex tissostanzja dan, anzi mill- provi jirrizulta li l-hlasijiet kienu saru biex jithallsu kontijiet ta' Borg u ommha, isiru extras fuq il-vettura taghha w xiri ghall-hwejjeg u servizzi personali! Ikkunsidrat, F'liema mument sehh il-Money Laundering? Madanakollu sakemm Degiovanni kienet qed tuza l-card ta' Agius biex thallas ghal xirjiet personali w servizzji ghaliha nfisha, ma jikkonfigurax ir-reat ta' riciklagg izda dak ta' approprijazzjoni indebita. L-ghemil taghha m'hu xejn izjed mill-att materjali tar-reat ta' l-approprijazzjoni indebita. Malli hallset ghall-spejjez taghha bil-card ta' Agius, Doris Degiovanni effettivament dawwret bi profitt għaliha l-flejjes fdati lilha minn Bonnici! Mill-statement tal-kont bankarju ta' Agius jirrizulta li bejn is-16-22 ta' Lulju, 2016 ingibdu €3,000.195 Hija l-istess Degiovanni li fl-istqarrija taghha tammetti li gibdet mal-€2,400 meta tikkonferma "Iva dawk jien gbidthom ukoll. Fil-kaz nizzilhom fuqi ukoll. Dawk hi qaltli nigbidhom ghalija"196. Diga gie muri li meta Agius kienet taghmel il- withdrawals hi, dan kien ikun limitat ghal kaz izolat kull xahar biex tingibed il- pensjoni taghha. Fiz-zmien li bdiet taghmel numru ta' xirjiet ghaliha personali bil-card ta' Agius, irrizulta li kien hemm hames withdrawals f'gimgha li lahhqu it-€3,000. 197 Kien ghalhekk li l-ufficjal investigattiv ghamel sensiela ta' mistqosijiet lil Degiovanni biex jistabbilixxi kif din, bl-introjtu taghha, setghet tasal biex tixtri l-vettura. Fil-fatt gie pruvat li l-vettura nxtrat fit-22 ta' Lulju, 2016198 bl-imputata thallas €5,000 "kollha bil-cash" kif jixhed Raymond Herries.199 Ghalhekk ma ghandu ebda rilevanza li l-kambjali bdew jithallsu wara Ottubru, 2016, l- perjodu li jissemma fl-imputazzjonijiet, punt li taghmel emfazi kbira fuqu l- abbli difiza. Daqstant iehor gie pruvat li wara li Degiovanni ma baqghetx tiffrekwenta lil Agius, il- pagamenti bdew issiru f'ammonti anqas u gieli nqabzu pagamenti biex imbghad kien issir pagament li jigbor aktar minn kambjala wahda;200 evidenza li l-cash flow/cash liquidity ta' Borg hadet daqqa (setback). Minn ricerka tal-assi, rapport prezentat minn Dr. John Sesay Attard Chase,201 jirrizulta li l-imputata kellha kontijiet mal-APS bank u mal-Bank of Valletta b'bilanci insinifikanti. Bhala introjtu mis-Servizzji Socjali l-imputata kienet tiehu €142.33c fil-gimgha bhala Increased Carers Allowance; Bonus addizjonali ta' €3.12 kull gimgha, bonus f'Gunju w Dicembru ta' €135.10 u sickness rate ta' €25.98 fil-gimgha.202 It-Toyota Vitz FCJ726 giet registrata fuqha fl-20 ta' Lulju, 2016.203 Lil Azzopardi Lautier Vella Doris Degiovanni qaltlu li kellha minn fejn tixtri l-vettura peress li wirtet lil missierha u lil-ex sieheb taghha "flus dejjem kellhi"204 izda baqghet ma ngiebet l-ebda prova biex tissostanzja la li wirtet u lanqas is-sitwazzjoni finanzjarja komda taghha. Dan il-fatt jakkwista rilevanza anke in kwantu ghall- oneru ta' prova mistennija minn persuna imputata b'reat ta' riciklagg. B'hekk skattat il-presunzjoni li ssir riferenza ghaliha fl-Artiklu 3(3) tal-Kapitolu 373, Ligijiet ta' Malta, moqri flimkien mal-artikolu 22(1Ċ)(b) tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, fejn insibu: (b) Fi proċedimenti għal reat taħt il-paragrafu (a), meta l-prosekuzzjoni ġġib prova li l-imputat jew akkużat ma jkun ta ebda spjegazzjoni raġonevoli li turi li dawk il-flus, proprjetà jew rikavat ma kenux flus, proprjetà jew rikavat kif deskritti fl-imsemmi paragrafu, l-oneru li jipprova l- provenjenza leċita ta' dawk il-flus, proprjetà jew rikavat tkun tinkombi fuq il-persuna imputata jew akkużata. Maghduda dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti tqis li l-imputata ma ssodisfatx dak l-oneru ta' prova u b'hekk lanqas sal-grad tal-probabli ma gie ppruvat li l-hlas ta' €5,000 ghall-vettura mixtrija nhar it-22 ta' Lulju, 2016, kien interament dovut ghall-provvenjenza legittima. B'hekk u in forza tal-presunzjoni appena citata qed jitqies li Degiovanni akkwistat il- vettura b'parti mill-flejjes derivanti mill-approprijazzjoni indebita, l-attivita` kriminali sottostanti. Mhemmx dubbju li Degiovanni kienet taf il-provvenjenza ta' dawk il-fondi ghaliex kienet hi li approprijathom indebitament mill-kont ta' Agius. Bil-pagament li sar bihom ghall-vettura, effetivament Borg kienet qed tikkonverti w tittrasferixxi dawk il-flejjes, akkwistat, uzat w ippossediet flejjes gejjin minn attivita` kriminali – l-approprijazzjoni indebita minnha kommessa - propju kif jipprospetta l-artikolu 2(1) tal-Att kontra Money Laundering. Fil-fatt l-artikolu 2(1) tal-Att kontra Money Laundering inter alia jaghti s- segwenti tifsira ghal 'money laundering': il-konversjoni jew trasferiment ta' proprjetà meta wieħed ikun jaf jew jissuspetta li dik il-proprjetà tkun direttament jew indirettament inkisbet minn, jew mir-rikavat ta', attività kriminali.… l-akkwist, pussess jew użu ta' proprjetà meta wieħed ikun jaf jew jissuspetta li l-istess proprjetà tkun inkisbet jew oriġinat direttament jew indirettament minn attività kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attività kriminali; Ghaldaqstant l-imputata qed tinstab hatja tar-reat ta' money laundering kif prospettat bis-sitt imputazzjoni in kwantu ghall-pagament fuq il-vettura li jidher li thallset minn flejjes li ngibdu mill-kont ta' Benna Bonnici. Il-hlasijiet l- ohra maghmulha mill-imputata jikkonfiguraw taht ir-reat t'approprijazzjoni indebita. Ikkunsidrat, L-addebitu tar-Recidiva Giet esebita mill-ufficjal prosekutur sentenza datata is-27 ta' Novembru, 2014, fejn l-imputata, li taghha jidhru l-konnotati, nstabet hatja u giet mmultata €700.205 Ma ngabitx prova jekk kienx hemm appell minn din is-sentenza w wisq anqas jekk u meta din il-multa gietx mhallsa. Issir riferenza ghas-sentenza Il-Pulizja vs Cachia Enriquez, Jason Ripard:206 Illi madanakollu din il-Qorti tqies illi l-appellanti qatt ma seta jigi misjub hati ta'l-akkuza tar-recidiva fit-termini ta'l-artikolu 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta billi fis-sentenza li issir referenza ghaliha bhala prova tal-addebitu ta' recidiva u cioe' dik tat-22 ta' Jannar 2010, kienet giet imposta piena pekunjarja konsistenti f'multa, liema multa mill-fedina penali esebieta in atti jidher illi thallset fil-05 ta' Lulju 2012, u kwindi ma jistax jinghad illi s-sentenza kienet giet "skontata" fit-termini tal- ligi. Kwindi ghalkemm tirrizulta ir-recidiva taht l-artikolu 49, izda l-artikolu 50 ma huwiex applikabbli ghal kaz. L-istess Qorti diversament preseduta rriteniet dan fis-sentenza Il-Pulizija vs Lydon Vukovie:207 Kwantu ghal-multa nflitta permezz tas-sentenza tas-27 ta' April 2011, peress illi jirrizulta illi fis- 27 ta' Awissu 2012, din kienet ghadha ma thallsitx (ara verbal tas-seduta tal-11 ta' Settembru 2012 u Dok. 24 – 26), allura l-piena kienet ghadha ma gietx "skontata", u l-Artikolu 50 mhuwiex applikabbli. Kwindi hu applikabbli biss l-Artikolu 49 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta fir- rigward biss tas-sentenza msemmija tas-27 ta' April 2011. Ghalhekk l-imputata qed tigi liberata mill-addebitu tar-recidiva ai termini tal- artikolu 50 tal-Kodici Kriminali. PIENA In konsiderazzjoni tal-piena, il-Qorti qiset in-natura serjissima tar-reati li dwarhom qed tinstab htija. L-imputata wriet il-kattiverja w hazen taghha meta taht is-sembjanza ta' persuna intenzjonata biss thares u tipprotegi mara anzjana li kull ma kien fadlilha f'hajjitha kienu ftit flus imgemma ghall-funeral taghha, haditilha kull ma kellha. Il-Qorti qiset kif l-imputata baqghet ma wriet l-ebda rimors ghall-ghemilha w lanqas ppruvat tikkumpensa lil Agius tul l-ahhar zmien ta' hajjitha. Ghalkemm fl-istqarrija taghha toffri biex tirrifondiha, baqghet ma ghamlet xejn minn dan tul iz-zmien li kien fadlilha hajja ix-xwejha Agius. Fl-anzjana, fil-vulnerabbilita` w l-fragilita` taghha, Borg rat opportunita` kif tislohha, tkompli tghakkasha finanzjarjament biex tistghana minn fuqha. Kif tista' l-Qorti tinjora l-biki li bkiet din l-anzjana quddiem diversi xhieda f'mumenti ta' disprament u swied il-qalb meta saret taf li lanqas ghall-funeral taghha ma kien baqalha flus? Kif intebhet li giet ingannata w misruqa propju minn min kienet fdat u kienet tghozz! 206 Per Onor. Stojanovic Edwina Mercieca Gauci, Deciza 31 ta' Mejju, 2017; Appell No. 434/2016 207 Per Onor. Stojanovic David Teffahi, Deciza 6 ta' Frar, 2013 Ittiehed konsiderazzjoni tal-fatt li mill-provi prodotti l-approprijazzjoni indebita sehhet fuq medda ta' erba xhur, filwaqt li dak ta' riciklagg kien limitat ghall-okkazzjoni wahda u li l-imputata ma hiex xi first-time offender. Il-Qorti taghmel referenza ukoll ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mohamed BHARWANI et208 fejn gie kkunsidrat li: 9 Il-ġustifikazzjoni tal-piena fl-eżerċizzju tad-Dritt Penali modern hija pernjata fuq tliet prinċipji kardinali u tiffoka fuq tliet effetti prinċipali, jiġifieri l-effett : (a)Retributtiv; (b)Preventiv; u (c) Riedukattiv jew rijabilitattiv tal-piena L-aspett retributtiv tal-piena huwa, skont il-ġurista Francesco Flinn, dak li jservi biex jirristabbilixxi is-sitwazzjoni morali soċjali għal kif kienet qabel ma seħħet il-ħsara lis-soċjeta bil- kommissjoni tar-reat. U s-soċjeta teżiġi li l-ħati jagħmel tajjeb għall-azzjoni vjolattiva tad-dritt penali kommessa minnu u li tkun kisret il-paċi u trankwillita' tagħha. L-aspett preventiv tal-piena huwa dak li jrid jassigura li l-piena tkun strument li bih, grazzi għal biża li s-sanzjoni li tkun tista' tingħata toħloq f'moħħ is-soċjeta, b'mod li dak li jkun jerġa jaħsibha darbtejn qabel ma jikkommetti reat. Fi kliem ieħor, minħabba l-biża li teħel il-piena, persuna tiġi mġegħela tixtarr sew il- konsegwenzi t'egħmilha qabel ma twettaq l-att kriminuż. L-aspett preventiv għalhekk huwa dupliċi : wieħed ta' natura ġenerali u l-ieħor ta' natura speċjali. L-effett preventiv ġenerali huwa dak li bis-saħħa tal-liġi penali li tistabbilixxi l-piena, is-soċjeta tiġi kemm jista' jkun imrażna milli tikkommetti reati minħabba l-biża li tinkorri fil-piena jekk tinstab ħatja. Aktar ma dik il-piena tiġi applikata fil-prattika, aktar dak l-effett preventiv ġenerali jkun laħaq il-mira tiegħu. L-aspett preventiv speċjali huwa dak li japplika għall-ħati innifsu, li jkun esperjenza fuqu personali l-effetti tal-piena, b'mod li darb'oħra jerġa jaħsibha sew qabel ma jagħżel li jikser il-Liġi. Jekk is-soċjeta titlef din il-biża mill-piena minħabba li l-Liġi penali tibda' titnaqqar fil-kwalita jew kwantita tal-piena jew inkella minħabba li l-pieni ma jiġux applikati bir-rigorosita dovuta għall- fattispecie tal-każ, allura ma jkun hemm xejn li jġiegħel lillmembri tas-soċjeta milli jiddeżistu għax jekk jiddelinkwu mingħajr konsegwenza jew b'konsegwenza żgħira, isir konvenjenti għallmembri fi ħdan soċjeta li jiddelinkwu. Dan iwassal għal proliferazzjoni ta' delinkwenza b'konsegwenzi nefasti għallinteressi tal-kollettivita'. Is-soċjeta allura teħtieġ li l-piena jkollha aspett preventiv li jkun effettiv u effikaċi meħtieġ għall-eżistenza paċifika tagħha stess. Altrimenti, il-kollass. Finalment hemm l-aspett riedukattiv u rijabilitattiv tal-piena, li tikkonċentra mhux daqstant fuq l-aspett tal-ħtija speċifika tal-ħati u li għaliha tkun immirata l-azzjoni repressiva tal-piena, daqskemm fuq l-aspett ta' trattament terapewtiku individwali, immirat lejn ir-rijabilitazzjoni tal-ħati. Dan l-aspett rijabilitattiv huwa kruċjali għas-soċjeta in kwantu jgħin lill-ħati jgħaddi minn proċess ta' riforma tiegħu innifsu biex jgħinu jinqata' mir-raġunijiet u l-kundizzjonijiet li jkunu wasluh biex 208 Per Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Scuderi; Deciza 22 t'Ottubru 2019; Appell Nru. 234/2019 jiddelinkwi, billi jagħraf iqum fuq saqajh, jibni ħajtu mill-ġdid u ma jibqax aktar ta' theddida għas- soċjeta bħal meta kien fil-mument meta jkun iddelinkwa. F'dan il-kuntest il-piena għandu jkollha effetti riedukattivi u korrezzjonali fuq il-ħati. Biex dan l- għan jintlaħaq, il-ħati għandu jsib dawk l-istrutturi maħsuba mill-Istat biex ikun jista' jwettaq dan il-perkors rijabilittativ u jiġi mgħejjun itejjeb l-imġieba tiegħu b'mod li għalhekk ikun jista' jerġa jiġi reintegrat fis-soċjeta, billi jiġi riedukat, imħeġġeġ jiżviluppa t-talenti u l-abbiltajiet tiegħu, inkoraġġit jaħdem biex ikollu biex jerġa jibni ħajtu u jgħix diċenti, ma jkollux għalfejn jiddelinkwi u jkollu wkoll minn fejn jagħmel tajjeb għad-danni li jkun ikkawża b'egħmilu. F'dan is-sens allura l- Carnelutti jtenni li l-piena hija distinta mill-kastig, għalkemm għandha effikaċja repressiva. tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri Jinghad ukoll li l-artikolu 257D(1)(a) tal-Kodici Kriminali citat aktar il-fuq jipprovdi ghall-piena ta' priġunerija minn sentejn sa disa' snin, l-istess bhal l- Artikolu 310(1)(a) tal-Kodici Kriminali; DECIDE Ghal dawn il-mottivi, il-Qorti filwaqt li tillibera lill-imputata mill-ewwel imputazzjoni w mill-addebitu tar-recidiva ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodici Kriminali, u tal- imputazzjonijiet numru tnejn, tlieta u hamsa, wara li rat l-Artikoli 17, 18, 31, 49, 257D(1)(a), 293, u 310(1)(A) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u l-Artikolu 3 tal-Att kontra l-Money Laundering, Kapitolu 373 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lill-imputata hatja tar-raba u tas-sitt imputazzjoni, u tikkundannaha ghall-sentejn (2) prigunerija li bl-applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kodici Kriminali qed jigu sospizi ghall-erba (4) snin millum u ghal multa ta' hamsa w ghoxrin elf Ewro (€25,000). Inoltre` ai termini tal-Artikolu 23B(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, tordna li l-ammont ta' €5,766.04 rapprezentanti r-rikavat, jigi konfiskat favur il-Gvern ta' Malta jew fin-nuqqas li tigi konfiskata tali somma, ghandha tigi konfiskata dik jikkorrispondi għall-valur ta €5,766.04.209 Bl-applikazzjoni tal-Artikolu 23B(2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, f'kaz li r-rikavat li jkun ġej mir-reat ikun ġie mberbaq, jew għal xi raġuni oħra li tkun ma jkunx possibbli li jiġi identifikat u konfiskat kull tali rikavat, jew li tiġi ordnata l-konfiska ta' dik il-proprjetà li jkollha l-valur tagħha jikkorrispondi 209 Disposizzjoni tassativa li tipprovdi: Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 23 il-qorti għandha, b'żieda ma' kull kastig li jista' jingħata b'sentenza min jinsab ħati ta' reat rilevanti..… tordna l-konfiska favur il-Gvern tar-rikavat li jiġi mir-reat jew dik il-propjeta` li l-valur taghha jkun jikkorrispondi għall-valur ta' dak ir-rikavat..... l-valur tagħha il-proprjetà jkollha għall-valur ta' dak ir-rikavat, l-imputata ghandha thallas multa ta' €5,766.04 li tekwivali għall-ammont tar-rikavat mir-reat t'approprijazzjoni indebita mwettaq mill-imputata. Dik il-multa tkun tista' tiġi rkuprata bħala dejn ċivili u s-sentenza tal-Qorti tkun tikkostitwixxi titolu eżekuttiv għall-finijiet u l-effetti kollha tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili. Tordna l-konfiska favur il-Gvern ta' Malta tal-propjeta` mobbli w immobbli kollha ta' l-imputata kif stipulat fl-Artikolu 3(5) moqri flimkien ma l-Artikolu 22(3A)(b)(d)(7) tal-Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta kif rez applikabbli bl- Artikolu 3(7) tal-Kap. 373 tal-Ligijiet ta' Malta.210 Bl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta qeghda tordna lill-hatja thallas l-ammont ta' €992.91 rapprezentanti spejjez peritali. Finalment il-Qorti tkun qed tonqos mid-doveri taghha jekk ma tirrikmarkax li kien propju n-nuqqas t'osservanza ghar-regoli tal-banek f'dak li ghandu x'jaqsam ma uzu ta' debit cards li ppermetta l-agir kriminuz tal-imputata jsib success. Dawk l-istabbilimenti li ppermettew li persuna terza b'isem u kunjom differenti mill-authorised holder ta' debit card, naqsu serjament u wrew li kull ma kien jinteressahom kien li jirregistraw bejgh; x'jimporta jekk it-transazzjoni kienet qed tippregudika persuna ohra! Possibbli li l-ebda stabbiliment qatt ma vverifika jekk min kien qed jiffirma kienitx l-authorised holder li l-firma tieghu tidher fuq wara tal-card?? Possibbli ma rawx li anke l-kunjom kien differenti?? Dan l-ghemil ma ghandux jigi tolerat u sabiex jigi eradikat abbuz simili, l- awtoritajiet ghandhom jikkunsidraw serjament jekk wasalx iz-zmien li f'kaz ta' stabbilimenti li jaccettaw flejjes provvenjenti minn kontijiet ta' terzi - li certament mhux awtorizzati galadarba debit card tista' tintuza biss minn dik il- persuna li fuq isimha tkun inharget tant li fuqha hemm specifikat il-kliem 'authorised signature'– ghandhomx ikunu sanzjonati mhux biss b' pieni pekunjarji izda sahansitra bis-sospensjoni jew revoka ta' licenzja biex joperaw in-negozju partikolari kif ukoll jigu obbligati jirrifondu flejjes lil card holder. Meta l-pajjiz taghna qed ifittex kif aktar jirregola s-settur finanzjarju b'qafas legislattiv intiz biex jiggieled kontra l-hasil ta' flus u reati finanzjarji ohra, irid jigi assigurat li prattici abbuzivi minn negozji li jxejnu l-isforzi tal-awtoritajiet 210 Vide Il-Pulizija vs Brian Farrugia Vidal et; Per Onor. Imhallef Dr. Aaron Scuderi, Deciza 25 ta' Frar, 2020; Appell Nru. 276 tal-2017 ghall-aktar regolamentazzjoni f'dan il-qasam, jinhtieg li jigu daqstant iehor missielta b'determinazzjoni w fermezza. Minn naha taghhom il-banek ghandhom jikkunsidraw x'mizuri jistghu jiehdu biex persuni vulnerabbli jhaddmu flushom b'aktar sigurta` filwaqt li tibqa' rispettata l-awtonomija taghhom. Aktar ma jghaddi zmien sfortunatament qed nirriskontraw aktar kazijiet ta' l'hekk msejjha elderly financial exploitation jew elder financial abuse and fraud. Mizuri bhal l-uzu ta' prepaid debit cards u skrutinju ta' transazzjonijiet biex jigi assigurat li l-uzu ta' card partikolari hi konsonanti w konsistenti mal-istil ta' hajja tal-card holder, ghandhom jibdew jinghataw aktar importanza hekk kif rapporti dejjem jizdiedu dwar anzjani w persuni vulnerabbli li jigu misruqa, ffrodati u mcahhda minn dak li tul hajjithom ikunu haddmu qattiegh ghalih! Il- bank innisfu – anke b'mizati appoziti ghal tali servizz – jista' jkun strumentali biex jipprotegi klijenti tieghu minn persuni bla skruplu. Malli l-bank jiddentifika transazzjonijiet suspettuzi, anke bl-assitenza tal-Pulizija u fejn mehtieg tal-Active Ageing and Community Care Directorate, ghandu jigi mgharraf u mitkellem il-klijent. Finalment tordna li kopja ta' din is-sentenza tintbghat lil Onor. Ministru ghall- Gustizzja, lil Onor Ministru ghall-Anzjani u l-Anzjanita` Attiva, lil Malta Financial Services Authority bhala regolatur tas-servizzji finanzjarji, lil Malta Critical Infrastructure Protection Directorate u lil Financial Intelligence Analysis Unit. Notifika: Registratur tal-Qorti Direttur, Ufficcju ghall-Irkupru tal-Assi