– SERVIZZ TA' COLD STORAGE OF GOODS – – OGGETTI MIZMUMA MILL-ATTRICI GHAL-KONVENUTA – – KUNTRATT TA' DEPOZITU ONERUZ (SALARJAT) – – PRINCIPJI F'SISTEMI GURIDICI ESTERI JAFU JIGU MHADDNA MILL-QRATI MALTIN – – NUQQAS TA' PROVI DA PARTI TAL-KONVENUTA – – RILJEVI OBITER DWAR PRINCIPJI DWAR SOPRASESSJONI – – IUXTA ALLEGATA ET PROBATA U STANDARD TA' BILANC TA' PROBABILITAJIET – Udjenza ta' nhar il-Hamis, 5 ta' Novembru, 2020 C-66146] B'Avviz tat-Talba introdott fl-10 ta' Lulju, 2018, l-attrici talbet li l-konvenuta tigi kkundannata thallasha s-somma ta' hamest'elef ewro (€5,000.00c) u dan wara li ppremettiet hekk (a fol. Dan it-Tribunal qieghed jigi mitlub jikkundanna lis-socjetà konventa thallas lis- socjetà attrici s-somma ta' hames t'elef ewro (€5,000). Din is-somma giet, ghall- finijiet ta' kompetenza, ridotta mis-somma akbar ta' hames t'elef, erbgha u sebghin euro (€5,074), dovuta lis-socjetà attrici mis-socjetà konvenuta bhala bilanc mil-prezz dovut lilha ghall-servizzi ta' cold storage. Minkejja illi s-socjetà konvenuta giet interpellata diversi drabi sabiex thallas dan l- ammont hekk dovut minnha, is-socjetà konvenuta baqghet inadempjenti u ghalhekk kellha ssir din it-talba. Bl-ispejjez kollha, u bl-imghax fuq l-ammont dovut mid-data illi tali ammont sar hekk dovut sad-data tal-pagament effettiv, kontra s-socjetà konvenuta li tinsab minn issa ingunta ghas-subizzjoni. Il-konvenuta giet notifikata bl-Avviz tat-Talba fit-30 ta' Awwissu, 2018 (ara a tergo ta' fol. 8) u ressqet Risposta fit-13 ta' Settembru, 2018 (ara a fol. Illi t-talba attrici hija improponibbli billi l-intiza tal-partijiet kienet kirja li qatt ma giet formalizzata skond il-ligi li ggib din il-parti tal-kuntratt bejniethom nulla, ergo improponibbli quddiem dan l-Onorabbli Tribunal u dan kif ser jigi ppruvat waqt it-trattazzjoni tal-kawza. Illi minghajr pregudizzju ghall-ewwel eccezzjoni, l-ebda ammont ma hu dovut stante illi hija s-socjetà intimata li ghandha tithallas mis-socjetà rikorrenti u dan billi kwalsiasi ammont dovut lill-attrici kellu jigi ekwiparat ma' servizzi rezi mill- intimata lill-attrici. F'dan ir-rigward qeghda tigi intavolata kontestwalment kawza ghas-servizzi rezi kopja ta' liema qeghda tigi hawn annessa.1 Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, is-socjetà attrici trid iggib prova ta' l- ammont reklamat minnha. U dan salv eccezzjonijiet ulterjuri. Il-provi ta' l-attrici gew dikjarati ezawriti fl-udjenza tas-17 ta' Ottubru, 20192 u dawk tal-konvenuta dikjarati maghluqa fl-udjenza tal-11 ta' Dicembru, 2019.3 It- Tribunal ha konjizzjoni ta' l-atti processwali intieri u fl-udjenza tal-25 ta' Frar, 20204 il-procediment thalla ghad-decizjoni, illi qed tigi pronunzjata illum. It-Tribunal, ikkunsidra l-provi dokumentarji mressqa mill-kontendenti u anke dawk testimonjali u ra u ezamina l-atti kollha processwali; It-Tribunal jikkunsidra; Fis-semplicità taghhom, il-fatti tal-kaz jistghu jigu spjegat hekk: f'din il-kawza l- kumpannija attrici qed titlob il-kundanna tal-kumpannija konvenuta li thallasha l- ammont ta' €5,000.00c5 dovuta ghal servizzi ta' cold storage rezi mill-attrici lill- istess konvenuta. Il-konvenuta opponiet ghal tali talba billi, in sostanza, formalment eccepiet li (a) il-prezenti istanza hija improponibbli peress li bejn il- partijiet kien hemm intiza li ssehh kirja li qatt ma giet formalizzata u ergo l- kontrattazzjoni ta' bejniethom hi affetta minn nullità; u li (b) hija l-attrici li ghandha 1 Mar-Risposta gie anness kopja ta' Avviz mressaq fit-13 ta' Settembru, 2018 quddiem il-Qorti tal- Magistrati (Malta) fl-ismijiet inversi (ara a fol. 5 Tali ammont gie ridott mill-ammont ta' €5,074.00c ai finijiet ta' kompetenza quddiem dan it-Tribunal. thallas cifra lill-konvenuta peress li din ta' l-ahhar kienet irrendiet servizzi lil dik ta' l-ewwel [u f'dan is-sens tressqet kawza ad hoc quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta)]. Qabel approfondiment fil-mertu tal-kontiza, jehtieg li tigi indirizzata l-ewwel eccezzjoni tas-socjetà konvenuta stante li titratta tematika preliminari li minnha jiddependi l-prosegwiment ta' l-odjerna decizjoni. Bl-ewwel eccezzjoni taghha, il-konvenuta donnha tinsab tikkwerela l-kompetenza ta' dan it-Tribunal u tghid li l-istess ma jistax jiehu konjizzjoni tal-prezenti istanza ghax titratta materja li tmur lil hinn minn dak li ghandu l-fakultà guridika li jistharreg. Hi tghid bazikament illi l-kawza mressqa mis-socjetà attrici hi improponibbli ghax kien hemm l-intendiment ta' kirja bejn il-kontendenti liema kirja qatt ma giet formalizzata u, allura, twassal ghall-nullità tal-vinkolu. Hawnhekk, il-konvenuta ddahhal fil-kwistjoni l-materja ta' kirja li qatt ma giet formalment finalizzata bejn il-partijiet. Madanakollu, l-istess konvenuta ma wettqet l-ebda attività processwali f'dan il-procediment (cioè ma ressqet l-ebda provi) biex taghti sustanza probatorja lill-eccezzjonijiet minnha sollevati, din inkluza. Nonostanti dan, hu doveruz ghat-Tribunal li jistharreg il-materja de quo (i.e., kompetenza rationæ materiæ)6 peress li hija intrinsikament wahda ta' ordni pubbliku li tehtieg grad ta' ritwalità procedurali, in vista ta' dak narrat fl-Art. 7(2)(a) tal-Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta u fl-Artt. 730 u 774(b) tal-Kapitolu 12 tal- Ligijiet ta' Malta. Ma jkunx barra minn loku li jizdied jinghad dak affermat minn dan it-Tribunal, diversament presedut, fil-kawza in re Gasan Mamo Insurance Limited noe v. Sullivan Maritime Limited noe moghtija fl-20 ta' Settembru, 2017, u cioè illi, "huwa jqis li l-kompitu primarju tiegħu [i.e., tat-Tribunal Ghal Talbiet Zghar] huwa li jwettaq, fil-kawżi li jiġu quddiemu, ir-rieda tal-Parlament, kif espressa fil-liġijiet. Il-liġi trid li l-ebda qorti jew tribunal ma jisma' jew jiddeċiedi kawża lil ħinn mis-setgħat mogħtija, u l-kompetenza vestita fih bil-liġi. Huwa għalhekk li l-kwistjoni tal-kompetenza hija waħda mill-ftit kwistjonijiet li t-tribunal huwa obbligat li jinvestiga b'inizjattiva tiegħu, anke jekk ma jkunx hemm kontestazzjoni mill-partijiet." F'dan l-istadju t-Tribunal jidhirlu illi l-punt tat-tluq huwa li jikklassifika x'tip ta' azzjoni giet imressqa ghall-iskrutinju gudizzjarju. 6 Dan huwa dmir precettiv u mhux fakoltattiv ghal min irid jiddeciedi (ara decizjonijiet riportati f'Kollezz.Vol. XVIII-II-439; u Vol.XXIX-II-468 u in re L-Eccellenza Amhamed Schembri Wismayer Umberto Elhendawy lavarone noe v. Alfred Kenely, Prim'Awla, 24 ta' Mejju, 2016). l'ghaliex fi kwalsiasi procediment gudizzjarju huwa necessarju, l-ewwel u qabel kollox, li jigi sew inkawdrat l-indoli tal-kontradittorju7 stabbilit bl-azzjoni promossa mill-parti attrici u bl-eccezzjonijiet tal-parti mharrka. Dan it-Tribunal, vestit bil- fakultà li jiddeciedi dwar il-fondatezza o meno tat-talba attrici u l-eccezzjonijiet ghaliha, ma jistax ma jidholx fil-kwezit tat-tip ta' kawza mressqa mill-attrici. Dan huwa hekk necessarju sabiex il-process ta' evalwazzjoni tal-provi u kwalsiasi eventwali rimedju jkun dejjem bazat fil-ligi u normi guridici applikabbli, f'kull stadju tal-procediment.8 Is-soluzzjoni ta' vertenza, ftit jew wisq, u fost hwejjeg ohra, tiddependi mill-pedamenti taghha, u dawk il-pedamenti huma riflessi f'dak li jintalab fl-att promotur li jirradika l-gurisdizzjoni u l-kompetenza tat-Tribunal u kif ukoll, sa certu kaz, f'dak li jigi mqanqal fl-eccezzjonijiet. Mill-provi mressqa, jidher illi l-attrici, wara li giet avvicinata mill-konvenuta, provdiet servizzi konsistenti fl-istivar ta' merkanzija (storage of goods) tal- konvenuta ghal xi zmien. Mill-provi dokumentarji mressqa jidher li l-perjodu rilevanti huwa, bejn wiehed u iehor, ta' tlieta jew erbgha xhur hekk kif johrog mill- kopja tal-istatement of accounts (a fol. 4) u mill-fatturi (invoices) relattivi ezibiti fil- kors tal-proceduri (a foll. Fid-dawl tal-materjal probatorju fl-inkartament processwali, indubbjament ir- relazzjoni li tghaddi bejn il-partijiet hija wahda ta' bixra kuntrattwali, u in partikolari l-istess taqa' taht l-istitut tad-depozitu oneruz (i.e., salarjat) fejn is-socjetà attrici ghandha tigi kunsidrata bhala d-depozitarja filwaqt li s-socjetà konvenuta ghandha tigi kunsidrata bhala d-depozitant. Accidentalment, l-istitut de quo gie intrattenut f'certu dettall f'kawza ohra li qed tigi deciza wkoll illum. Ghalhekk, it-Tribunal jaghmel referenza ghas-sentenza tieghu tal-lum in re "Gabriel Bonaci v. Rabelink International Freight (Malta) Limited" [ref. nru. 446/2016] minghajr il-bzonn li l-principji hemmhekk esposti jigu Riflessjoni ta' dan it-taghlim hu mhaddan mill-qrati taghna hekk if naraw, fost ohrajn, in re Mary Magdalene Bilocca et v. Robert Scerri et (Appell Civili, 13 ta' Gunju 1980) fejn inghad: "il-litis konsorzju bejn dawk kollha li huma partecipi hu necessarju" u anke in re Refalo v. Azzopardi (Appell Civili, 3 ta' April 1964) fejn inghad: "Evidentement, id-dikjarazzjoni ta' dik l-istess domanda mitluba kienet tolqot is-sidien kollha, kompriz dak li ma ssemmiex fl-okkju tal-kawza ghaliex anke dan kien legittimu kontradittur. Kif inhu sew maghruf biex gudizzju jkun integru hu necessarju l-presenza tal- interessati kollha." L-istess hsieb gie abbraccjat sa ricenti in re Karin Akkawi Talamayan et v. L-Avukat Susan Lena Scerti et (Prim'Awla, 14 ta' Novembru, 2017). 8 "Hemm tlett fazijiet successivi li iwasslu ghal perfezzjonament ta' sentenza; d-deliberazzjoni, id- dokumentazzjoni u l-emissjoni." (ara Anthony Bonaci v. Kummissarju tat-Taxxi Interni, Prim'Awla, 3 ta' Ottubru, 1979 per Imh. A. Rosales Giappone; mhux pubblikata). ripetuti jew rikalkati nwovament fil-prezenti sentenza. Ghalhekk, tali msemmija principji japplikaw hawnhekk b'mod mutatis mutandis ghall-fattezzi ta' din il- vicenda. Ma' dawk il-precetti guridici jizdiedu biss dawk li gejjin, peress li huma principji partikolarment attinenti ghall-fattispecji tal-kaz odjern: (a) tezisti disposizzjoni ad hoc 1787 tal-Kodici Civili.9 Il-legislatur Taljan jirregola, taht l-istitut tad-depozitu generali, din il- forma ta' depozitu partikolari u specjali. Ghalkemm il-Kodici Civili Malti ma ghandux disposizzjoni analoga, wiehed ma jarax kif it-taghlim esteru m'ghandux jigi applikat domestikament, basta li dan isehh b'harsien ghall- ordinament patriju.10 Ai finijiet lokali, wiehed jista' jikkategorizza l-fattispecji Anzi, dan huwa konsonu ma' dak li tghallimna l-gurisprudenza Maltija meta tghidilna illi fin-nuqqas ta' illuminazzjoni mill-legislazzjoni jew mill-gurisprudenza lokali dwar xi punt/aspett partikolari, wiehed jista' jdur fuq taghlim dottrinali esteru. Dan ghaliex "hija prattika kostanti li l-Qrati taghna, meta jigu biex jinterpretaw ligijiet simili ghal ligijiet esteri, li huma jaghmlu referenza ghal u anke isegwu l-awturi eminent li jikkummentaw fuq dawk il-ligijiet esteri u l-Qrati esteri superjuri li japplikawhom" (Il-Prim'Ministru et v. Sister Luigi Schieda’ noe, Appell Superjuri, 3 ta' Gunju, 1981; mhux pubblikata). Vol.XII(B), p. 365) u Nobile Luisa Ruggier v. Il Marchese Felicissimo Sankoh (Appell Superjuri, 14 ta' Frar, 1879 riportata f'Kollez. Agguntivament, fis-sentenza Marquis James Baldacchino Portelli Cachia v. James Louis Grech Cremona, O.B. E. nomine (Appell Superjuri, 7 ta' Jannar, 1935 riportata f'Kollez. Tali osservazzjonijiet tal-qrati taghna jista' jkun sehhew minhabba fatt ferm interessanti li mat-trapass taz-zmien, forsi, qed jintesa. Il-Codice Municipale di Malta, komunement maghruf bhala l-Code de Rohan, promulgat fl-1784 mill-Gran Fenech Taylor de Rohan-Polduc, qatt ma gie legislittivament abbrogat bl-introduzzjoni ta' l-Ordinanza VII ta' l-1868, ossia l-Kodici Civili li illum jinsab katalogat fil-Kapitolu 16 tal-Legislazzjonijiet domestici (vide Fortunata Bezzina Cascino v. Capt. Salvatore Bezzina Cascino, Appell Civili, 11 ta' Gunju, 1875 – Decisione No 346 riportata f'Kollez. VII(B)–401 u l-istudju intitolat "Maltese Legal History Under British Rule (1801–1836)" ta' l-ONOR. IMHALLEF HUGH W. HARDING [Malta, 1980; p. 2 et seqq.]), jikkontjeni disposizzjoni ferm singolari. L-ispirtu ta' l-Artikolu XXXVII jassomilja, xi ftit jew wisq, lill-Artikolu 12 fil-Kodici Civili Taljan (parti intitolata «DISPOSIZIONI SULLA LEGGE IN GENERALE», Art. il-web: 15, No 3 – disponibbli ukoll fuq ta' dan il-kaz bhala depozitu oneruz, kif kontemplat fl-Art. 1892(1) u fl-Art. Sa certu punt, anke s-sistema guridika Taljana – nonostanti tikkontjeni l- indikata disposizzjoni specjali – tghid li d-depozitu f'imhazen ma hi xejn hlief forma ohra tal-kuntratt generali ta' depozitu u li l-ingredjenti essenzjali li jirregolaw dan ta' l-ahhar huma mutevolment applikabbli ghall-ewwel wiehed. Mix-xena domestika inghad li, "ghalkemm il-partijiet jaghtu lill-ftehim taghhom xbiha ta' figura guridika, hija l-Qorti li fl-ahhar mill-ahhar ghandha tara fil-fatt x'ghamlu, u fuq is-sustanza li tirrizulta tapplika n-nomen juris u l-ligi." (ara sentenza riportata f'Kollez. Fid-decizjoni in re MCF Company Limited v. Schiavone Williams: et (Prim'Awla, 3 ta' Ottubru, 2013) inghad li, "Hu dritt u dmir tal-Qorti li anki jekk il-partijiet ma jindikawx b'mod esplicitu l-parametru legali tal-azzjoni, l-istess Qorti ghandha taghti hi jekk possibli figura guridika ghar-relazzjoni bejn il-partijiet fuq dak li jirrizulta mill-provi." DANIELA MEMMO, 'Del Deposito' fi "La Colpa Nella Responsabilità Civile" kurat minn Paolo Curmi Fava, UTET Giuridica, ed. Ghalhekk, il-vertenza odjerna ghandha tigi rizolta b'referenza ghall-esposizzjoni fil-prezenti guridiko-fattwali appena delinejata u, allura, inkartament processwali ghandhom jigu evalwati u kalibrati fl-isfond ta' l-istess. il-provi ta' kirja), li tal-principju l-allegazzjoni taghha Issa li giet radrizzata l-indole tal-kawza prezenti, it-Tribunal ikompli biex jiddelibera u jikkunsidra hekk kif gej. In vista ta' l-esposizzjoni t'hawn fuq, ghandha tkun haga naturali li l-ewwel eccezzjoni tal-konvenuta ghandha tigi michuda u dan peress li l-indole ta' l- istanza ddur madwar rapport kummercjali bazat fuq kuntratt ta' depozitu oneruz (ossia, salarjat) u mhux dwar xi legam lokatizzju kif tghid l-istess konvenuta. Wara kollox, u kif diga' puntwalizzat aktar kmieni, ghalkemm il-konvenuta tqanqal ritwalment tali materja (i.e., "reus tirresponsabilizzaha excipiendo fit actor" – tieqaf hemm u l-inkartament processwali jikkontjeni solament is-skiet da parti ta' l-istess imharrka dwar dan l-aspett. Ghalhekk, fin-nuqqas assolut ta' provi f'dan ir-rigward illi juru mod iehor jew li jiddettaw xort'ohra hekk kif allegat fl-imsemmija eccezzjoni preliminari, it-Tribunal jghaddi biex, skond dak fuq espress, jiddikjara illi l-ewwel eccezzjoni tal- konvenuta hi priva minn fundament. Anzi, it-Tribunal jiddikjara li l-istanza attrici hi wahda li taqa' fil-kompetenza rationæ materiæ u anke gurisdizzjonali tieghu u bhala tali hi azzjoni proponibbli, hekk kif precizat fl-Art. 3(2) tal-Kapitolu 380 tal- Ligijiet ta' Malta. It-Tribunal ikompli jikkunsidra; Fit-tieni eccezzjoni taghha, is-socjetà konvenuta tghid illi, "l-ebda ammont ma hu dovut stante illi hija s-socjetà intimata li ghandha tithallas mis-socjetà rikorrenti u dan billi kwalsiasi ammont dovut lill-attrici kellu jigi ekwiparat ma' servizzi rezi mill-intimata lill-attrici. F'dan ir-rigward qeghda tigi intavolata kontestwalment kawza ghas-servizzi rezi ...". Il-passività probatorja tal-konvenuta murija fil-konfront ta' l-ewwel eccezzjoni testendi wkoll ghall-prezenti eccezzjoni. Anke hawnhekk, it-Tribunal jinsab quddiem eccezzjoni li dwarha l-konvenuta naqset milli tadduci provi jew sottosmissjonijiet ghar-rigward. Infatti, dwar din l-eccezzjoni, fil-kors tal-procediment is-socjetà konvenuta kienet sostniet li kienet ser tressaq talba appozita ghas-soprasessjoni tal-prezenti proceduri minhabba l-ohrajn quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta). udjenza, dik tal-15 ta' Ottubru, 2018, gie registrat hekk: "fid-dawl tan-natura tal- eccezzjonijiet imqanqla mill-Konvenuta u anke fid-dawl tal-kawza intavolata mill- istess fit-13 ta' Settembru, 2018 quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta), [id- difensur tal-konvenuta] titlob illi l-prezenti procediment jigi sospiz sakemm tigi L-attrici, tramite id- difensur taghha kienet opponiet ghal dan "stante illi ma hemmx l-elementi mehtiega ghal dan l-iskop." Dakinhar, it-Tribunal, kien ordna "lill-Konvenuta tressaq it-talba taghha b'mod formali u aktar dettaljat fi zmien ghoxrin gurnata mil-llum. Kopja ta' tali Rikors ghandha tigi notifikata lis-Socjetà Attrici jew tinghata kopja lid-difensuri taghha illi jkollha ghoxrin jum min-notifika sabiex tressaq Risposta. Tali Risposta ghandha tigi debitament komunikata lill-Konvenuta jew lid-difensur taghha." (ara a foll. Madanakollu, il-konvenuta baqghet ma ressqet l-ebda talba formali dwar din il-materja u fl-udjenzi successivi, dik tal-10 ta' Dicembru, 2018 (a fol. 15) u tad-9 ta' Jannar, 2019 (a fol. 16), ma kienet saret l-ebda attività dwar dan il-kwezit da parti ta' l-istess konvenuta. Ghalhekk, fl- udjenza tal-11 ta' Frar, 2019 dan it-Tribunal kien irregistra hekk: "It-Tribunal ha konjizzjoni tal-atti u nonostante dak registrat fil-verbal tal-udjenza tal-15 ta' Ottubru, 2018 (fol.13 u 14) jirrizulta illi l-Konvenuta baqghet qatt ma ressqet it- talba apposita imfissra flistess verbal. It-Tribunal jinterpreta tali agir bhala nuqqas ta' talba ghas-soprasessjoni u tippersisti b'tali ghaldaqstant qed jordna li l-procediment jissokkta ghal dak li jikkoncerna gbir ta' provi fil-mertu ta' din il-vertenza." (a fol. Quddiem dan kollu, fejn jidher lampanti li l-konvenuta ghazlet li tabbanduna l- fakultà taghha li tippartecipa bi shih fil-procediment u tabdika mill-inizjattiva propria ghat-tressieq ta' evidenza idoneja u pertinenti in sostenn tal-linja difensjonali taghha,12 it-Tribunal ma jistax hlief jichad din it-tieni eccezzjoni ukoll, peress li ma ssibx sostenn fil-provi. Kif ritenut f'sentenzi passati ta' dan it-Tribunal13, ghar-raggungiment tad- decizjoni, l-enti gukanti ghandha tkun idonejament gwidata u debitament mghejjuna mill-partijiet, l'ghaliex huma l-istess partijiet il-protagonisti ewlenin tal- vicenda processwali, filwaqt li l-gudikant fl-ahhar jarbitra abbazi tal-materjal probatorju lilu provdut.14 Jekk tali materjal hu mressaq b'mod konfuz jew xott – 12 Ghal kull bwon fini, jigi rilevat li d-direttur tal-kumpannija konvenuta deher fl-udjenzi tal-15 ta' Ottubru, 2018 (a fol. 13) u tas-27 ta' Gunju, 2019 (a fol. 13 Ara sentenza, fost ohrajn, in re David Borg Grech v. Frank Borg Grech et (Tribunal Ghal Talbiet Zghar, 31 ta' Ottubru, 2019). L- jew addirittura nieqes ghal kollox, – il-gudikant la hu mistenni li jikkolma lacunæ, la li jaghti sustanza fejn m'hemmx u lanqas li johloq ordni qalb id-dizordni probatorju lilu offert. Kif jaraha dan it-Tribunal, ghalkemm huwa minnu li l-ispirtu tal-Ligi li toholoq il-prezenti Tribunal – li tirregolah u li tanimah fil-kors tal- procediment – hi intiza lejn certa informalità fl-andament tal-gbir tal-provi u t- tmexxija tal-kawza, numru ta' regoli bazilari u proceduralment fundamentali (li huma intrinsikament parti mit-tessut procedurali, u stadji relattivi, ta' kif ghandha titmexxa kawza u jigu kompilati l-provi) ghandhom dejjem, u necessarjament, jirrenjaw.15 Jekk certa grad ta' informalità tithalla tiehu s-soppravvent, l-istruttura gudizzjarja tat-Tribunal hi destinata tikkrolla fuqha nnifisha ghax frott l-informalità – almenu certa grad taghha – hi l-leggerezza u l-istess leggerezza taf twassal ghall- kontorsjoni ta' dak il-haqq u ta' dik il-gustizzja mistennija li tigi emessa minn enti gudizzjarja, immaterjali mill-grad ta' serjetà jew min-natura tal-kaz trattat. Inoltre, l-imsemmija leggerezza taf twassal ghal dizattenzjoni u insensittività, ossia dizattenzjoni f'dak li jikkoncerna l-andament procedurali (ez. li kawza mibdija tigi serjament segwita), dizattenzjoni ukoll f'dak li jirrigwarda l-materjal probatorju (ez. kif u meta jitressaq, il-kwalità tieghu u l-eventwali skrutinju ta' l-istess, fost ohrajn) u insensittività ghac-cirkostanzi pekuljari tal-fatti tal-kaz u tal-grajja processwali.16 Dan japplika ghall-partecipanti kollha fil-process gudizzjarju, kemm ghall-partijiet infushom u kif ukoll ghad-difensuri (jew rapprezentanti) taghhom dinanzi ghat- Tribunal u kif ukoll ghat-Tribunal fil-konfront tal-kontendenti u r-rapprezentanti taghhom. 15 Wiehed hu mistieden jara, fejn jiswa, id-decizjoni in re Robert Bjordal v. Christian Padovani (Tribunal Ghal Talbiet Zghar, 28 ta' Novembru, 2017; konfermata fl-appell fit-18 ta' Gunju, 2018). 16 Hawnhekk jigi sottolinejat illi "kull kaz ghandu fattispeci pekuljari ghalih u ma jkunx gust illi l-mertu tieghu ma jkunx ezaminat a se stante u deciz fuq il-fatti ottenuti. Fil-kontingenzi zvarjati tal-hajja, c- cirkustanzi individwali ta' kull kaz ma jistghux jigu injorati jew evalwati b'mod irrigidit u nflessibbli." (Andrew Mallia Phyall v. Direttur tas-Sigurtà Socjali, Appell Inferjuri, 1 ta' Novembru, 2006). Fuq l-istess stregwa kienet id-decizjoni in re Loris Lindsay Baldacchino pro et noe v. John Tonna Gilford (Appell Inferjuri, 9 ta' Mejju, 2007) fejn intqal illi "Tajjeb dejjem, però, li jinzamm in mira illi kull kaz ghandu l-fattispeci pekuljari tieghu u dawn iridu jigu mistharrga fuq il-meriti jew id-demeriti taghhom" u dik in re Maria Victoria Bonaci v. Direttur tas-Sigurtà Socjali (Appell Inferjuri, 23 ta' Ottubru, 2009) fejn hemm imtenni li, "Kull kaz ghandu l-istorja tieghu u jrid per konsegwenza jigi ezaminat fil-kwadru tal-fattispeci pekuljari (hemmhekk konvenuta) Dan qed isehh solament bil-ghan li ssir diskussjoni prettament akkademika dwar materja ta' interess partikolari.17 Il-konvenuta donnha riedet li dan it-Tribunal jissospendi l-odjern procediment sakemm tigi definita l-kawza l-ohra (intentata wara l-prezenti) peress li l- kontinwazzjoni relattiva kienet allegatament ser tippregudika l-ezitu tal-kawza quddiem l-imsemmija Qorti l-ohra. Dan gie artikolat waqt l-udjenza tal-15 ta' Ottubru, 2018. Fil-kawza fl-ismijiet inversi quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) [ref. nru. 209/201818] il-kumpannija konvenuta (hemmhekk attrici) qed titlob il-kundanna tal-kumpannija attrici ta' €11,278.68c ghal servizzi rezi u kompletati mill-istess konvenuta versu l-attrici. Inoltre, l-konvenuta (hemmhekk attrici) qed titlob ukoll il-kundanna ta' l-attrici (hemmhekk konvenuta) ghad-danni sofferti mill-konvenuta minhabba nuqqasijiet imputabbli lill-istess attrici.19 Dwar tali materja, it-Tribunal ghandu dan x'josserva b'mod obiter: Ma jidhirx li fil-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kapitolu 12 tal- Ligijiet ta' Malta) tezisti disposizzjoni li espressament tikkontempla l-istitut tas- tal-kawzi.20 sospensjoni Jirrizulta illi tali istitut hu inferit u/jew dezunt mil-lokuzzjoni ta' l-Art. 792 u ta' l-Art. 793 ta' l-istess Kodici. Dawn jitkellmu dwar is-smigh fl-istess waqt ta' z-zewg procedimenti gudizzjarji li jkun hemm rabta bejniethom (i.e., konnessjoni ta' kawzi). Madanakollu, fil-Ligi specjali li tohloq u tirregola l-prezenti Tribunal, hemm disposizzjoni ad hoc li titkellem dwar is-soprasessjoni ta' kawzi. tal-proceduri 17 Fis-sentenza in re Nazzareno Trabelsi v. Carmela Micallef Briggs noe et (Appell Superjuri, 1 ta' Dicembru 1961) inghad hekk:"Jigri mhux rarament, illi ghal kemm f'sentenza jidher li jkun qed jigi stabbilit principju generali ta' massima, fil-fatt id-decizjoni tkun verament influwenzata mic-cirkustanzi partikulari tal-kaz. Spiss jigri wkoll illi certi enuncjazzjonijiet kontenuti f'sentenza jkunu, kif jissejhu fil-prattika ngliza, "obiter dicta", li ma jikkostitwux il-vera "ratio decidendi", u ma jkunux strettament necessarji ghad-decizjoni ta' dik il-kawza partikulari." 18 Li fl-udjenza relattiva ta' l-10 ta' Ottubru, 2019 giet differita sine die. 19 L-ammontar tal-kumpens komplessiv gie ristrett ghall-massimu li l-imsemmija Qorti tista' takkorda skond il-kompetenza rationæ valoris taghha u dan hekk kif jghid il-verbal relattiv ta' l-udjenza ta' l-4 ta' Dicembru, 2018. 20 Fid-decizjoni in re Maria Ewkaristika Akkawi et v. L-Avukat Generali (Prim'Awla [sede kostituzzjonali], 27 ta' Frar, 2018) inghad hekk: "Il-Qrati taghna sostnew li s-sistema guridika taghna tikkontempla biss l-eccezzjoni tal-lis alibi pendens u l-konnessjoni ta' azzjonijiet, u li s-soprasessjoni bhala istitut kienet giet introdotta biss permezz tal-Art. 46(3) tal-Kostituzzjoni u wara bl-Art 4(3) tal-Kap 319 fil- kuntest ta' riferenza." Dr. Anton Wood v. Onor. Prim Ministru (Qorti Kostituzzjonali, 20 ta' Lulju, 1994). ta' kif 7(2)(b) tal-Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta, "It-Tribunal għandu jissospendi l- proċedimenti tiegħu jekk [...] ikun hemm pendenti quddiem qorti kompetenti azzjoni, li l-eżitu tagħha jkun jolqot it-talba li t-Tribunal ikollu quddiemu." Issa, nonostanti tali nuqqas ta' disposizzjoni fil-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili, il-Qrati taghna pronunzjaw ruhhom dwar tali materja u l- pronunzjamenti dwarha huma numerevoli. Is-segwenti hi deskrizzjoni konciza tal-principji bazici tal-kwezit, applikabbli mutatis mutandis ghal kawzi quddiem it- Tribunal Ghal Talbiet Zghar. Principju kardinali fil-procedura civili Maltija huwa li kawza ghandha tinbeda u ghandha tibqa' tinstemgha sa ma tinqata'. Il-provvediment ta' soprasessjoni hu mizura eccezzjonalissima billi il-kawzi ghandhom jimxu (cfr. Il-mizura ta' soprasessjoni – li hi wahda ta' natura eccezzjonali – hi ammessa u ghandha tigi dekretata meta din tkun spedjenti, fis-sens fejn il- kwestjoni involuta fil-kawza pendenti quddiem Qorti ohra hija tali li d-decizjoni tista' tinfluwixxi a planta pedis fuq il-meritu tal-azzjoni prezenti (cfr. Ghalhekk, in linea generali, huwa pacifiku illi l-provvediment tas-soprassessjoni huwa ndikat ghal dawk il-kazijiet meta jkun hemm lok ghas-soluzzjoni ta' xi punt li minnu tiddependi necessarjament il-kontinwazzjoni tal-kawza li tigi soprasseduta sa din is-soluzzjoni. Tali provvediment ordinatorju u ta' indoli aleatorju (cfr. Joseph Sapezhinsky noe v. Joseph Spiteri Farrugia Gatt pro et noe, Prim'Awla, 23 ta' Mejju, 1997) huwa rimess ghad-diskrezzjoni tal-gudikant skond ic-cirkostanzi specjali tal-kaz (cfr. Addizzjonalment, l-istess provvediment m'hemmx bzonn li jigi skatenat minn xi eccezzjoni formali imqanqla fir-Risposta tal-parti imharrka fil-gudizzju, l'ghaliex is- soprasessjoni – bhala provvediment ordinatorju – tista' tintalab anke verbalment waqt is-smigh tal-kawza (cfr. In fine, apparti wiehed ordinatorju, provvediment bhal dan huwa meqjus bhala wiehed interlokutorju (cfr. Carmelo Dimitrova et v. Andrew Boldarini et, Appell Superjuri, 22 ta' Mejju, 1989) u, ghalhekk, ma jorbotx lill-Qorti (jew lit- Tribunal) li tkun tatu jekk eventwalment tqum il-htiega li tibdel il-fehma taghha aktar 'il quddiem, jekk tintwera raguni tajba biex taghmel dan (cfr. It-Tribunal ma waqaftx solament ghal kif l-istitut gie interpretat mill-qrati domestici, izda wettaq ricerka u indagni ulterjuri fis-sistema l-aktar ritwalment vicina (jew simili) ghal dik Maltija, ossia fis-sistema procedurali Taljana. Id- disposizzjoni pertinenti f'dan ir-rigward hi rakkjuza fl-Art. Tali disposizjoni giet interpretata fis-segwenti manjiera mill-ghola qrati Taljani:  6792/2000 u nru. 4844/1996 u nru. 5082/1999 u nru. 7079/2005; u nru. 7280/2001; u nru. Fil-fehma ta' dan it-Tribunal, it-taghlim li johrog minn dawn il-ftit pronunzjamenti esteri21 jattalja sew ma' dak it-taghlim lokali deskritt aktar 'il fuq. Entrambi qed jghidu ta' soprasessjoni bhala mizura ritwali eccezzjonali, t'indoli specjali u applikabbli f'certi kazijiet singolari meta huwa palezi li gudizzju wiehed jaf jinfluwixxi negattivament fuq l-iehor. il-provvediment jikkunsidraw 163-322) ta' PERSIANO SCHRANZ RICHTER u CAMILLERI FAVA STELLA LAMB (Giuffrè, 2006; pp. 736–740) li titratta l-istess identici principji u ohrajn maghhom kollegati. Ta' min jara wkoll "Diritto Processuale Civile" (Vol. II) ta' CRISANTO MANDRIOLI u ANTONIO CARRATTA (G. Mumford, 26a ed., 2017; p. 348 et seqq.) fejn is-suggett hu ulterjorment diskuss b'referenza ghall-gurisprudenza u awturi/guristi, kemm passati u kif ukoll kontemporaneji. il-pronunzjamenti esteri huwa dan. Biex In sintesi, dak postulat procediment gudizzjarju jkun temporanjament sospiz sakemm jigi definittivament deciz procediment gudizzjarju iehor quddiem awtorità gudizzjarja ohra bejn l- identici partijiet, huwa mehtieg li jkun hemm grad ta' inter-dipendenza intrinsika bejn il-merti taz-zewg procedimenti u li tali inter-dipendenza, jew konnessjoni bejn iz-zewg vertenzi, ikunu marbuta b'ness logiku-guridiku, ossia li l-mertu ta' kawza jkun guridikament jinpingi u/jew jinfluwixxi fuq l-iehor, li jaf iwassal ghal pregudizzju guridiku jekk ma' jkunx hemm is-sospensjoni ta' procedura wahda tistenna lill-ohra. Izda meta l-eventwali ezitu ta' gudizzju wiehed jaf ikollu effett merament logiku (i.e, ta' pratticità) fil-konfront ta' l-iehor, is-sospensjoni m'hijiex necessarja u, allura, m'hemmx lok ghaliha u dan l'ghaliex ma hemmx il-pregudizzju li tinholoq diskordja bejn zewg pronunzjamenti gudizzjarji. F'tali ipotezi izda, u se mai, ikun hemm lok ghal kompensazzjoni t'indoli fattwali bejn zewg gudizzji, ossia meta tirrikorri c-cirkostanza li l-kuntrast bejn iz-zewg procedimenti ma jikkoncernax il- gudizzju, imma biss l-effetti pratici ta' pronunzja fil-konfront ta' l-ohra. Ferma tali introduzzjoni dwar it-tematika de quo – li kieku fil-kaz prezenti l- konvenuta sahqet idonejament ghas-sospensjoni – it-Tribunal kien ikun tal-fehma illi bejn il-procediment fl-ismijiet hawn fuq premessi u dak quddiem il-Qorti tal- Magistrati (Malta) fl-ismijiet inversi, m'hemmx l-imsemmija inter-dipendenza logiko-guridika jew konsegwenzjalità li tinnecessita s-soprasessjoni ta' dawn il- proceduri sakemm il-Qorti tiddeciedi l-vertenza l-ohra bejn l-istess kontendenti. Dan ghax m'hemmx l-estremi kontemplati fic-citat Art. 7(2)(b) tal-Kapitolu 380 tal- Ligijiet ta' Malta biex dan it-Tribunal jissoprasjedi. Ghal dan it-Tribunal kien ikun manifest li l-kawza odjerna u dik fl-ismijiet inversi proposta mill-konvenuta quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) m'ghandhomx l- istess mertu legali u li ebda aspett guridiku ta' wahda m'hu dipendenti mid- determinazzjoni ta' xi aspett guridiku fl-ohra. Filwaqt li fl-azzjoni odjerna l-attrici qed tippretendi li tithallas €5,000.00c ghal servizzi li hi tghid li rrendiet lill-konvenuta (i.e., servizzi ta' cold storage), il-kawza l-ohra hi dwar il-pretiza tal-prezenti konvenuta li prestat xi servizz/xoghlijiet lill- attrici u li ta' tali prestazzjoni tippretendi li tithallas ic-cifra ta' €11,278.68c u, addizzjonalment, li minhabba xi allegata inadempjenza ta' l-attrici l-konvenuta garrbet xi hsarat li jehtiegu jigu kwantifikati. Ghalkemm iz-zewg procedimenti huma bejn l-istess partijiet u ghalkemm prima facie t-tnejn jidhru li huma msejsa, sa certu estent, fuq l-istess causa petendi (cioè, l-indennizz ta' cifra ghal servizzi moghtija), oggettivament u guridikament ma humiex inter-dipendenti, anke jekk l-istorja fattwali ta' warajhom tista' tkun l- istess wahda. Ma jidher imkien kif gudizzju f'dan il-process civili (favur jew kontra l-attrici jew il-konvenuta) jista' qatt jinfluwixxi b'xi manjiera fuq il-process civili l- iehor jew li dan il-process jista' qatt jiddetta l-andament ta' l-iehor. Entrambi l-partijiet qed jallegaw li huma kredituri ta' xulxin u minhabba l- ammontar tas-sorte relattiva, huma qed jaghmlu tali pretizi quddiem awtoritajiet gudizzjarji differenti, ossia l-attrici quddiem dan it-Tribunal u l-konvenuta quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta). Li kieku l-ammont domandat mill-konvenuta odjerna kien rijentranti fil-kompetenza ta' dan it-Tribunal ex Art. 3(2) Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta, kieku kien ikun mistenni li ssehh kontro-talba ex Art. 4(1)(b) (iii) u Art. 5 tal-L.S. 380.01 jew kawza ohra ad hoc quddiem dan it-Tribunal. Fl- ewwel cirkostanza (i.e., kontro-talba) ma kienx ikun hemm skop ta' soprasessjoni tat-talba principali biex tigi deciza dik rikonvenzjonali. Fl-ahhar sitwazzjoni (i.e., kawza ad hoc), kien ikun hemm lok li z-zewg kawzi jinstemghu flimkien ex Art. 793 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta u mhux li jkun hemm l-arrest temporaneju ta' kawza biex tinstema' l-ohra. Fid-dawl ta' dan, it-Tribunal jirreferi ghad-decizjoni in re Joseph Crossley et v. Mixer Concrete Works Limited et (Prim'Awla, 27 ta' Mejju, 2005) li ghandha certa somiljanzi ghall-materja guridiko-fattwali hawnhekk intrapriza. Fiha gie maghdud u deciz hekk: Illi fl-eccezzjoni in dizamina l-konvenuti qed jitlobu s-soporassessjoni tal- proceduri odjerni pendenti d-decizjoni tal-kontro talba tas-socjetà Mixer Limited fil-kawza precitata, stante li jekk din tigi akkolta u l-Qorti tiddeciedi li Mixer Limited minn naha taghha hija kreditrici tal-atturi, kredituri taghha, allura jkun hemm lok ghal tpacija. Illi jinsab ritenut fil-gurisprudenza li s-soprassessjoni huwa rimedju straordinarju li l-Qorti ghandha tirrikorri ghalih biss meta hu mehtieg fl- interess tal-amministrazzjoni tal-gustizza f'kaz li tinqala' kwistjoni li d- decizjoni taghha influwixxi sostanzjalment fuq l-esitu tal-kawza, u fl-istess hin ma tistax tigi esaminata fl-istess kawza jew ikun spedjenti li tigi ezaminata f'kawza ohra separata. Is-soprassessjoni huwa ndikat ghal dawk il-kazijiet meta jkun hemm lok ghas-soluzzjoni ta' xi punt li minnu tiddependi tigi soprasseduta. Huwa provvediment rimess ghad-diskrezzjoni tal-gudikant skond ic-cirkostanzi partikolari u specjali ta' kull kaz. il-kontinwazzjoni Illi din il-Qorti hija tal-fehma li, ghalkemm il-kontro talba ta' Mixer Limited ghad trid tigi determinata u tenut kont ukoll li f'kaz ta' ezitu favorevoli ghal din is-socjeta' tista' topera tpacija bil-konsegwenza li l-kreditu ta' l-atturi jigi sostanzjalment ridott b'opera ta' tpacija fit-termini tal-Artikolu 1196, mill-banda l-ohra hija valida l-konsiderazzjoni li, anke f' kaz ta' ezitu favorevoli ghal Mixer Limited tal-kontra talba taghha, xorta jkun mehtieg li din l-Qorti tkompli bis-smigha tal-provi ghad-determinazzjoni tal-kawza odjerna limitatament ghall-ammont ridott ta' Lm25,545 rapprezentanti d- differenza bejn il-kreditu ta' l-attur ta' Lm250,000 u l-kreditu pretiz minn Mixer Limited ta' Lm224,455. F'dawn ic-cirkostanzi s-soprassessjoni hija kontro indikata u sservi biex sabiex tipprolunga inutilment il-kawza odjerna li, in ogni caso, f'kull kaz trid tinstema u tigi deciza rrispettivament mill-ammonti li jkunu ghadhom dovuti. Ghal dawn il-motivi tipprovdi billi tichad it-talba ghas-soprassessjoni promossa mill-konvenuti, u tordna l- prosegwiment tas-smigh tal-kawza. In fine, u bhala ipotesi biss, jekk iz-zewg procedimenti civili jigu decizi b'mod illi min fetahom ikollu ragun, mela allura jaf ikun hemm lok li eventwalment isehh jew ezercizzju indennizz dikjarat dovut lilhom.22 Dan hu l-aspett tal-pregiudizjalità logika hawn ta' kontabilità bejn il-partijiet skond 22 It-tpacija, f'sens guridiku, tippostula l'awtonomija tar-rapporti ghal liema jirreferu l-krediti li jkunu qed jigu kontra-opposti ghal xulxin mill-partijiet u cioè li l-partijiet jehtiegu jirraprezentaw zewg centri ta' interess ekonomici separati u distakkati minn xulxin, fejn l-invertibilità hija karatteristika implicita. L- imsemmija invertibilità tiprospetta li skond l-angolu ta' perspettiva, wiehed mill-partijiet jista' jigi definit kreditur u debitur u, fl-istess waqt, viceversa ghall-parti l-ohra. Ghalhekk, il-kompensazzjoni m'hijiex applikabbli meta il-krediti u d-debiti rispettivi tal-partijiet ghandhom origini minn rapport uniku singolari interkors bejn l-istess partijiet (bhal per ezempju r-reciproci krediti ghar-rizarciment ta' hsarat derivanti minn event sinistru uniku prodott minn ghemejjel/azzjonijiet kolpuzi komkomitanti). Fuq dan l-aspett, insibu ritenut mill-Qorti ta' Kassazzjoni Taljana [cass. civ. nru. L-istess Qorti estera [cass. civ. nru. Dan hu rikonoxxut mill-Qrati taghna. Infatti, fid-decizjoni in re Howard Healey et v. June Cole (Prim'Awla, 7 ta' Lulju, 2017) insibu ribadit, b'referenza ghal gurisprudenza ulterjuri, li, "il-ligi trid li jkun hemm zewgt idjun separati, u mhux fuq diskuss, li hi, kif rajna, diversa mill-pregiudizjalità giuridica – din ta' l-ahhar taghti lok ghas-soprasessjoni filwaqt li dik precedent le. Hawnhekk jinghalqu l-osservazzjonijiet obiter li hass opportuni t-Tribunal. Issa li gew indirizzati (u michuda) l-eccezzjonijiet tas-socjetà konvenuta, ghal dak li jikkoncerna l-mertu tal-vertenza, it-Tribunal jikkunsidra kif gej; Skond kif provdut fl-Art. 728(1) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili, u bla hsara ghad-disposizzjonijiet ta' l-Art. 731 ta' l-istess, "l-eccezzjonijiet kollha, sew jekk dilatorji jew dwar il-meritu ghandhom jinghataw fin-nota ta' l- eccezzjonijiet jew fir-risposta skond il-kaz. Dawk l-eccezzjonijiet li jolqtu l-meritu ghandhom jinghataw bla hsara ta' dawn l-eccezzjonijiet dilatorji." Jissokta jinghad fis-subinciz (2) tal-precitat Art. 728 illi "ebda eccezzjoni ohra ma tista' tinghata f'waqt iehor tal-kawza". L-unika deroga hi dik fejn il-Qorti tkun sodisfatta li jezistu ragunijiet ohra fir-Risposta, ossia fl-eccezzjonijiet. L-imsemmija provvedimenti tal-ligi gew approfonditi sew fis-sentenza tal-Qorti ta' l-Appell in re John Mary Tonna Gilford et v. Winston Bezzina Cascino noe tas-6 ta' Ottubru, 1999, ghal liema konsiderazzjonijiet fiha kontenuti qed issir pjena referenza. Brevement, minnhom jitnissel illi n-nota ta' l-eccezzjonijiet (f'dan il-kaz, ir-Risposta), oltre li kellha ssir fil-forma preskritta mil-ligi u bil-partikolaritajiet dettati mill-Art. 158 tal-Kapitolu 12 u dawk taht il-Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta (inkluza l-L.S. 380.01), kellha tassattivament issegwi r-regola normattiva kontenuta fl-imsemmi Artikolu 728(1). Li jfisser li min ikun imsejjah f'gudizzju u jrid jikkontesta t-talba ghandu fiz-zmien utli stabbilit jipprezenta Risposta li fiha jkunu migbura l-eccezzjonijiet tieghu "kollha", sew dilatorji, sew dwar il-meritu. Kif saput, il-procedura hi ligi ta' ordni pubbliku u, allura, jekk il-provvediment tal-ligi jippreskrivi certu konvenzjonizmu, kemm ta' forma jew ta' kontenut, mhix ammessa interpretazzjoni ohra hlief dik letterali, u hi din li ghandha tigi osservata u segwita tant li jinsab mghallem li l- ligijiet u n-normi ta' procedura "si debbono osservara alla lettera e non per equipollens" (vide, fost diversi, id-decizjoni riportata f'Kollezz. rapport wiehed li minnu jitnisslu pretensjonijiet reciproci tal-partijiet" u "Ghall-fini ta' tpacija huwa essenzjali li dawn iz-zewg debiti jkunu awtonomi u distinti minn xulxin." Ir-raguni ghal dan insibuha mfissra, fost sentenzi ohra, fid-decizjoni in re Kummissarju tat-Taxxi Interni v. Emidio Azzopardi pro et noe (Appell Inferjuri, 7 ta' Lulju, 2005) fejn inghad, inter alia, hekk: "hu postulat li l-krediti kontrapposti jidderivaw minn rapporti distinti, u mhux minn rapport uniku. Dan huwa bil-wisq logiku in kwantu jekk jemergu mill-istess rapport si tratta ta' semplici kontabilità fejn min hu msejjah biex jarbitra jew jiggudika jista' jipprocedi anke minghajr l-eccezzjoni specifika tat-tpacija mill-parti jew tal- proposizzjoni ta' talba rikonvenzjonali." Fil-kaz prezenti, l-unika eccezzjoni fil-mertu intavolata mis-socjetà konvenuta hija t-tielet wahda23 li tghid illi "is-socjetà attrici trid iggib prova ta' l-ammont reklamat minnha." 562 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili u li kawza tigi deciza "secundum acta et probata non secundum privatam scientiam". Ghalhekk, it-Tribunal issa jdawwar harstu lejn il-mertu tal-vertenza. Huwa ovvju li fi procediment bhal m'hu l-prezenti l-oneru huwa mixhut fuq il-parti attrici li hija dik il-parti li qed tallega certa fatti u dan ai termini ta' l-appena citat Art. L-imsemmija parti mhux mistennija li tipprova l-kaz taghha lil hinn minn kwalsiasi dubju dettat mir-raguni (i.e., "beyond reasonable doubt") hekk kif rikjest fi procedimenti ta' natura penali, izda l-grad ta' prova huwa li hi tipprova l- pretensjoni propria fuq bilanc ta' probabilitajiet (i.e., "preponderance of the evidence" jew "balance of probabilities"). Tali standard jintlahaq jekk il- pretensjoni jew allegazzjoni ghandha aktar mis-sewwa milli le meta mpoggija fl- isfond fattwali tal-grajja tal-kawza. Tali standard jigi sodisfatt bil-produzzjoni ta' provi idoneji u sufficjenti li jghatu piz lill-allegazzjoni. 23 Issir riferenza ghall-ewwel parti tat-tieni eccezzjoni tal-konvenuta li tghid li l-ebda ammont ma huwa dovut lill-attrici. Izda tali raguni intrabtet mal-fatt li hemm procediment iehor in corso. Allura, kwalsiasi allegata ekwiparazzjoni – dejjem jekk hekk ezistenti – qed tithalla impregudikata f'dan il-procediment. 24 It-Tribunal josserva li r-rit procedurali civili taghna jsib il-fons tieghu fid-dritt Ingliz. Il-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta) kien modellat, fil-gran parti tieghu, fuq in-normi procedurali Anglo-Sassoni, normi illi gew imhaddna fl-ordinament domestiku fi zmien id- dominju Ingliz f'Malta. B'dan registrat, ghandu jinghad mall-ewwel li f'dan il-kaz is-socjetà attrici skarikat l-oneru probatorju fuqha inkombenti. L-attrici ressqet provi tajbin u sufficjenti f'dan il-kaz biex turi li hi kellha legam mal- konvenuta,25 li kienet il-konvenuta li avvicinat lill-attrici ghal-ghotja tas-servizz ta' cold storage,26 uriet in-natura ta' dan il-legam,27 li l-konvenuta ghamelt utilizz mis- servizzi ta' l-attrici28 u forniet evidenza tajba dwar l-ammontar tas-servizzi relattivi.29 L-attrici ukoll uriet illi ghalkemm hi kienet perjodikament tikkomunika u tgharraf lill-konvenuta bl-ammont pendenti (li maz-zmien kien jinsab dejjem jinkrimenta), il-konvenuta baqghet ma ssaldatx il-pendenzi.30 Bhala ezempju tangibbli ta' dak illi qed jigi maghdud, wiehed jirreferi ghas-sentenza in re Lawrence sive Lorry Mikolay v. In-Nutar Elgabaei' Alves De Oliveira (Prim'Awla, 27 ta' April, 1993) fejn naraw illi din l-Onorabbli Qorti ghamlet referenza ampja ghad-duttrina Ingliza ghal dak li ghandu x'jaqsam mal-law of evidence relattivi ghax-xhieda. Addizzjonalment, il-Prim'Awla tal-Qorti Civili, fil-proceduri in re Michael Benedetti v. Rita Grech Costa (Prim'Awla, 10 ta' Marzu, 2011; digriet kamerali) ghamlet referenza ampja ghar-regoli ta' evidenza Inglizi f'dak li jirrelata mà produzzjoni ta' evidenza dokumentarja u l-valur probatorju taghha. 25 Issir referenza ghax-xhieda ta' Michael Akkawi fl-udjenza tas-7 ta' Mejju, 2019 (a foll. Issir referenza ukoll ghax-xhieda ta' Gordon Akkawi fl-udjenza tas-27 ta' Gunju, 2019 (a foll. 27 Issir referenza ghax-xhieda ta' Gordon Akkawi fl-udjenza tas-27 ta' Gunju, 2019 (a foll. 29 Ara xhieda ta' l-imsemmija Michael Akkawi u Gordon Akkawi u kif ukoll l-istatement of account datat 28.03.2018 (a fol. 4) u l-invoices relattivi ezibiti fil-kors tal-kawza (a foll. 24–40) 30 Issir referenza ghax-xhieda ta' Gordon Akkawi fl-udjenza tas-17 ta' Ottubru, 2019 (a foll. 87 li lkoll jikkontjenu statements aggornati dwar il-hlasijiet pendenti u dovuti. jilqa' jinsab l-eccezzjonijiet tas-socjetà konvenuta, Il-konvenuta baqghet kompletament inerti di fronti ghal tali provi u ma prestat l- ebda attività difensjonali ta' valur jew ta' spessur kontra l-istanza attrici u l-provi minnha mressqa u donnha ppreferiet tistrieh fuq l-eccezzjonijiet skritti taghha. Izda kif wiehed ghandu jkun ben konsapevoli, dan mhux dejjem jiswa ta' gid ghall-parti mharrka. F'dan il-kaz l-eccezzjonijiet baqghu fl-isfera tas-superficjalità u bhala tali ma jistghu qatt jinnewtralizzaw l-attività probatorja mwettqa mis- socjetà attrici. In vista' ta' dak kollu hawn fuq kunsidrat, it-talba attrici timmerita, ghalhekk, li tigi akkolta. GHALDAQSTANT, ghall-motivi u kunsiderazzjonijiet hawn fuq maghmula u konsistentement maghhom, it-Tribunal qed jiddeciedi dan il-kaz billi, filwaqt li t-talba attrici u jichad konsegwentement jordna u jikkundanna lis-socjetà konvenuta biex thallas lis- socjetà attrici l-ammont ta' hames t'elef ewro (€5.000.00c), bl-interessi bir-rata ta' 8% fuq tali ammont mid-data tat-2 ta' Awwissu, 201731 sad-data tal-hlas finali u effettiv. L-ispejjez gudizzjarji marbuta ma' dawn il-proceduri ghandhom jkunu unikament sopportati mis-socjetà konvenuta. ft. 31 Skond l-Artikolu 26C tal-Kodici ta' Kummerc (Kapitolu 13 tal-Ligijiet ta' Malta), ossia mill-"ġurnata li tiġi wara d-data jew wara t-terminu għall-ħlas stabbilit fil-kuntratt." (ara statement datata 01.08.2017 a fol.