IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Ohayon M.A. (Law), LL.D. (melit) Illum it-22 t'Ottubru 2019 Appell numru 404 tal-2017 Il-Qorti : Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra OMISSIS detentur tal-karta tal- identita' numru XXXXX u li ġie mixli talli f' dawn il-Gżejjer, fid-29 ta' Jannar 2015 u fix-xhur ta' qabel, b'diversi atti magħmulin minnu, wkoll jekk fi żminijiet differenti u li jiksru l-istess disposizzjonijiet tal-Liġi u li ġew magħmula b'riżoluzzjoni waħda: - B' ghemil zieni, kkorrompa lil OMISSIS1 ID: xxxxxxx minuri ta' 12 -il sena; OMISSIS2 ID: xxxxxxx minuri ta' 14 -il sena; OMISSIS3 ID: xxxxxxx u OMISSIS4 ID: xxxxxxx minuri ta' 15 -il sena meta hu kien tutur tal-imsemmijin minuri ghal xi zmien jew meta l-istess minuri gew fdati lilu sabiex jiehu hsiebhom, jedukhom, jghallimihom, jindukrhom jew izommhom. Art 203(1)(c)ta' Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Aktar talli fl-istess cirkostanzi ippartecipa f'attivitajiet sesswali ma' persuni taht l-eta' u cioe' OMISSIS1 ID: xxxxxxx minuri ta' 12 -il sena; OMISSIS2 ID: xxxxxxx minuri ta' 14 -il sena; u OMISSIS3 IDxxxxxxx. Art 204Ċ(1) ta' Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Il-Qorti giet gentilment mitluba li f'kaz ta' htija minbarra li tinflingi l-pieni stabbiliti mill-Ligi, tordna lill-imsemmija persuna sabiex thallas l-ispejjez li ghandhom x' jaqsmu mal-hatra tal-esperti, jekk ikun il-kaz, kif provdut fl- Artikolu 533 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qorti giet mitluba sabiex barra milli tapplika il-piena skond il-ligi, tapplika wkoll l-artikoli 383, 384 u 385 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta ghas-sigurta ta' dawn il-persuni hawn fuq imsemmija kif ukoll il-familjari taghhom. Il-Qorti giet mitluba li tohrog ordni ta' protezzjoni ai termini tal-artiklu 412(C) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, kemm waqt il-mori tal-kawza kif ukoll f'kaz ta' htija ma' kull piena li l-Qorti jidrilha xierqa. Il-Qorti giet genitlment mitluba li jekk jidrilha xieraq tordna ordni ta' trattament skond Art 412D tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. F'kaz ta' htija l-Qorti giet mitluba titratta mal-imputat bhala recediv u dan wara li nghata diversi sentenzi mill-Qorti tal-Magistrati ta' Malta, liema sentenzi huma definittivi u ma jistawx jigu mibdula. 49, 50 ta' Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat ukoll is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) tal-1 ta' Frar 2019 li permezz tagħha dik il-Qorti wara li rat l-artikoli indikati mill-Avukat Ġenerali fin-nota tar-rinviju għall-ġudizzju tiegħu datata 2 ta' Ġunju 2015 jiġifieri l-artikoli 17, 18, 31, 49, 50, 203(1)(a)(c), 203(2), 204C(1)(2)(a) tal- Kodiċi Kriminali, l-Qorti sabet lill-imputat ħati tal-ewwel imputazzjoni in kwantu din hija riferibbli għall-aġir tiegħu fil-konfront ta' OMISSIS1 u tat- tieni imputazzjoni in kwantu din hija riferibbli għal OMISSIS3 u kkundannatu għal ħames snin priġunerija. B'applikazzjoni tal-artikolu 412D tal-Kodiċi Kriminali il-Qorti poġġiet lill-ħati taħt ordni ta' trattament għal perjodu ta' sentejn taħt il-kura tal-Psikologa Chantal Sammut De Marco skont kundizzjonijiet elenkati fid-digriet emanat minn dik il-Qorti. minn hekk il-Qorti, b'applikazzjoni tal-Kapitolu 518 tal-Liġijiet ta' Malta ordnat lir-Reġistratur tal-Qrati Ċivili u Tribunali sabiex il-ħati jiġi mniżżel fuq ir-Reġistru ndikat f'dak l-Att u għal dan il-għan ordnat li kopja ta' din is-sentenza tiġi komunikata lir-Reġistratur, Qrati Ċivili u Tribunali. Qorti tal-Maġistrati ordnat ukoll divjet tal-pubblikazzjoni ta' isem il-ħati, isem il-minorenni u kwalsiasi dettall li jista' jwassal għall-identita tal- minuri u dan sabiex il-minuri involuti jiġu protetti. b'applikazzjoni tal-artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali il-Qorti tal-Maġistrati ikkundannat lill-ħati jħallas is-somma ta' mitejn sebgħa u disgħin euro u ħamsin ċenteżmu (€297.50) rappreżenti l-ispejjeż inkorsi mal-ħatra tal- esperti f'dan il-każ. Illi OMISSIS ħass ruħu aggravat bil-piena inflitta u interpona appell permezz ta' rikors datat 18 t'Ottubru 2017 fejn huwa ressaq is-segwenti Illi l-esponenti hija persuna illi hija stess kienet abbuzata sesswalment fit- tfulija taghha, u kif jirrakonta t-Tabib Psikjatra Dr Joseph Tipo mqabbad mill- Qorti, l-esponent jbati minn Post Traumatic Stress Disorder u Chronic Anxiety Disorder minhabba dak li ghadda minnu meta abbuzat ta' eta zghira. Jghid ukoll illi x'aktarx illi l-esponent ibati minn personality desorder. It-Tabib psikjatra jzid jghid illi diversi persuni li kienu abbuzati meta kienu zghar fil-fatt jista' jkollhom iktar dizinibizzjoni u jiehu aktar riskji sesswali, u jikkonkludi li l-esponent ghandu bzonn li jkompli bl-ghajnuna psikjatrika u psikologa minhabba l-PTSD u l-problema ta' ansjeta u alkoholizmu li ghandu. Mill-atti processwali jirrizulta ukoll illi li l-partijiet kollha koncernati hafru lill-esponent ghall-akkadut u rtiraw il-kwereli rispettivi taghhom u rrinunzjaw ghal dak kollu li kien rinunzjabbli. IIIi l-minuri OMISSIS1 fix-xhieda taghha afol 79 et. seq. tal-process, xehedet li ma xtaqietx tixhed kontra missierha u ddikjarat li kienet qed tahfirlu u kif ukoll sostniet li 'Il-papa ghadda minn hafna meta kien zghir u jiena rrid nahjirlu'. Hija ukoll sostniet li ma riedietx tixhed fil-konfront ta' missierha. Minkejja dan, kien l-esponent stess waqt l-interogazzjoni li kkonferma l- akkadut fir-rigward ta' bintu u l-minuri l-ohra. Illi pero, l-ewwel Qorti fis-sentenza taghha kienet korretta meta kkonkludiet li ma setghatx ssir rinunzja fejn jirrigwarda l-korruzjoni tal-minuri OMISSIS1 li tigi bint il-esponent, u kif ukoll fir-rigward tal-partecipazzjoni sesswali mal- minuri OMISSIS3 li dak in-nhar tal-kommissjoni tar-rejat kellha sittax il-sena. Illi madanakollu fir-rigward tal-piena, ghalkemm il-piena ta' prigunerija nflitta fuq l-esponent hija fil-parametri tal-ligi, l-ewwel Qorti ma taghtx piz bizzejjed ghall-konkluzjonijiet tal-espert psikjatriku li jaghmilha cara li l- akkadut fir-rigward tal-minuri nvoluti kien principarjament assoccjat ma' dak li huwa stess kien ghadda minnu, referibilment ghall-abbuzi sesswali li huwa stess kien sofra fi tfulitu. Illi ghalhekk, ghalkemm huwa jgharaf li ordni ta' trattament kienet mehtiega sabiex tghinu jistabilizza ruhu psikjatrikament u psikologikament, il-piena kalcerarja nflitta, ghalkemm fil-parametri tal-ligi hija eccessiva wisq. L-artikoli 203 u 204C tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, jistabilixxu l- massimu tal-piena ta' prigunerija ghar-rejati kontemplati fl-imseinrnija artikoli, izda fir-rigward tar-rejat taht artikolu 204C tal-Kapitolu 9, il-Qorti ma hiex marbuta b'ebda minimu, u hija hielsa li tqis ic-cirkostanzi kollha sabiex tinfliggi l-piena. IIIi bir-rispett kollu l-ewwel Qorti naqset li tikkonsidra mhux biss l-appell li l-minuri bintu OMISSIS1 ghamlet lill-Qorti fejn barra li hafret lill-missierha, talbet ghall-klemenza billi sotniet li missierha kellu bzonn l-ghajnuna stante li ghadda minn hafna meta kien huwa stess kien ghadu zghir. In oltre' l-ewwel Qorti naqset ukoll li tikkonsidra li fejn jirrigwarda OMISSIS3 dina ukoll hafret lill-esponent u kien l-esponent stess li kien stqarr mal-pulizija l-partecipazzjoni sesswali. f'tali cirkostanzi dawn it-tip ta' rejati fit-tali cirkostanti huma prosegwibbli 'ex offico', dan pero ma jfissirx li l-koperazzjoni kmieni mal-pulizija u l-mahfriet mill-vitmi ma ghandhom jittiehu ukoll nkonsiderazzjoni ghall-fini ta' piena. oltre', tenut ukoll kont li l-esponent jbati mill-kundizjoni psikjatrika li giet stability li jbati minnha konsegwenza ta' dawk l-esperjenzi li ghadda minnhom fi ckunitu, jimmerita li dina l-Qorti tikkonsidra li jinghata piena fil-rninimu aktar ekwa fic-cirkostanzi. Illi ghalhekk il-piena ta' prigunerija nflitta mill-ewwel Qorti, u cioe ta' hames snin prigunerija, ghalkemm dina hija fil-parametri tal-ligi ma hiex wahda idoneja fic-cirkostanzi, u fi kwalunkwe kaz tenut kont il-koperazzjoni tieghu waqt l-interrogatorju w l-mahfriet tal-parijiet kollha nvoluti. Rat l-atti kollha tal-kawża; Semgħet lid-Difensuri tal-partijiet jittrattaw l-appell; Ikkunsidrat : - Peress li dan huwa appell limitat biss għall-piena inflitta, din il-Qorti trid tistħarreġ jekk il-Qorti tal-Maġistrati setgħetx legalment u raġonevolment tasal għas-sentenza tagħha billi tanalizza jekk il-piena inflitta minn dik il- Qorti kienetx taqa' fil-parametri legali, jekk kienetx żbaljata fil-prinċipju, jew jekk kienetx manifestament eċċessiva. 1 Kif ġie mistqarr mill-Qorti 1 Dan irid jiġi mistħarreġ ukoll fid-dawl tal-fatt li l-ġustifikazzjoni tal-piena fl-eżerċizzju tad-Dritt Penali modern hija pernjata fuq tliet prinċipji kardinali u tiffoka fuq tliet effetti prinċipali, jiġifieri l-effett : (a) Retributtiv; (b) Preventiv; u (c) Riedukattiv jew rijabilitattiv tal-piena. L-aspett retributtiv tal-piena huwa, skont il-ġurista Francesco Corrieri Dela, dak li jservi biex jirristabbilixxi is-sitwazzjoni morali soċjali għal kif kienet qabel ma seħħet il-ħsara lis-soċjeta bil- kommissjoni tar-reat. U s-soċjeta teżiġi li l-ħati jagħmel tajjeb għall-azzjoni vjolattiva tad-dritt penali kommessa minnu u li tkun kisret il-paċi u trankwillita' tagħha. L-aspett preventiv tal-piena huwa dak li jrid jassigura li l-piena tkun strument li bih, grazzi għal biża li s-sanzjoni li tkun tista' tingħata toħloq f'moħħ is-soċjeta, b'mod li dak li jkun jerġa jaħsibha darbtejn qabel ma jikkommetti reat. Fi kliem ieħor, minħabba l-biża li teħel il-piena, persuna tiġi mġegħela tixtarr sew il-konsegwenzi t'egħmilha qabel ma twettaq l-att kriminuż. Finalment hemm l-aspett riedukattiv u rijabilitattiv tal-piena, li tikkonċentra mhux daqstant fuq l- aspett tal-ħtija speċifika tal-ħati u li għaliha tkun immirata l-azzjoni repressiva tal-piena, daqskemm fuq l-aspett ta' trattament terapewtiku individwali, immirat lejn ir-rijabilitazzjoni tal-ħati. Dan l-aspett rijabilitattiv huwa kruċjali għas-soċjeta in kwantu jgħin lill-ħati jgħaddi minn proċess ta' riforma tiegħu innifsu biex jgħinu jinqata' mir-raġunijiet u l-kundizzjonijiet li jkunu wasluh biex jiddelinkwi, billi jagħraf iqum fuq saqajh, jibni ħajtu mill-ġdid u ma jibqax aktar ta' theddida għas-soċjeta bħal meta kien fil-mument meta jkun iddelinkwa. tal-Appell Kriminali (Superjuri) fil-kawża fl-ismijiet The Republic of Malta vs. Ruan-Eiam Meryem Sammut Jurcik and Warren Mirone spiteri delia nhar il-25 Fi ftit kliem, jispetta lill-Qorti tal-Maġistrati li tiddeċiedi fuq il-fatti tal- każ, fuq jekk l-imputat ikunx ħati jew le, u jekk ħati, x'piena għandha tingħatalu. Jekk il-Qorti tal-Maġistrati ma tkunx ħadet xi żball fl-analiżi tal-provi jew tal-Liġi, allura s-sentenza tagħha tibqa' torbot u din il-Qorti ma tistax taqbad u tbiddilha jew tħassarha jekk ma jkunx hemm raġuni valida għaliex. Jekk pero l-Qorti tal-Maġistrati tkun ħadet xi żball, imbagħad din il-Qorti għandha d-dmir li dak l-iżball tirraġah. Illi din il-Qorti, wara li analizzat il-provi u l-argumenti legali magħmula kemm quddiem il-Qorti tal-Maġistrati kif ukoll fit-trattazzjoni tal-partijiet quddiemha, tqis li l-Qorti tal-Maġistrati ma ħadetx żball meta waslet li ssib lill-appellant ħati fir-rigward tar-reati li bihom ġie mixli limitatament fil-konfront ta' OMISSIS1 u OMISSIS3 u dan in bażi għar-raġunijiet imsemmija mill-Qorti tal-Maġistrati fis-sentenza tagħha. Dik il-Qorti kellha provi b'saħħithom biżżejjed biex tasal għall-dawk il- konklużjonijiet, bażati fuq ix-xiehda ta' OMISSIS2 u l-istqarrija tal- appellant li ammetta li għamel atti li fil-Liġi jiġu meqjusa libidinużi magħmulin minnu fuq il-persuna ta' bintu OMISSIS1; kif ukoll mix- xiehda ta' OMISSIS3 u mill-istqarrija tiegħu fejn ammetta wkoll li kien għamel is-sess ma l-istess OMISSIS3 meta din kellha biss sittax il-sena. Din il-Qorti analizzat ukoll x'kienu l-piena applikabbli għal dan il-każ. Fir-rikors tal-appell tiegħu l-appellant aċċetta l-fatt li l-piena mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati kienet taqa' fil-parametri tal-pieni stabbiliti mill- 203(1)(a)(c) u 204Ċ(1) tal-Kodiċi Kriminali fiż-żminijiet ta' meta twettqu reati li tagħhom instab ħati. Apparti minn hekk l-istess appellant ikkonċeda li, ladarba l-Qorti tal-Maġistrati sabet lill-appellant ħati tar-reat taħt l-artikolu 203(1)(a)(c) tal-Kodiċi Kriminali biss fil-konfront ta' OMISSIS1, minħabba li din tiġi bint u stess, allura l-artikolu 203(3) tal- Kodiċi Kriminali jippreskrivi li din il-proċedura titmexxa ex officio u allura l-maħfra tagħha ma tistax twassal biex il-każ kontrih jieqaf. Din il-Qorti rat li dak iż-żmien li fih seħħew l-atti libidinużi fuq bint l- appellant, l-artikolu 203(1)(a)(c) tal-Kodiċi Kriminali kien iġorr piena ħarxa li kienet tvarja minn minimu ta' tliet snin priġunerija sa massimu ta' sitt snin priġunerija.2 Dan juri li fuq sejbien ta' ħtija taħt dan l-artikolu biss il-Qorti tal-Maġistrati kienet bil-Liġi marbuta li tagħti piena li fil- minimu riedet bilfors tkun ta' tliet snin priġunerija. kemm il-Liġi tqis dawn ir-reati bħala serji ħafna. Iż-żieda fil-pieni li saru fl-2018 li pratikament irdupjawhom juri aktar kemm il-Leġislatur Malti iqis dawn ir-reati b'serjeta kbira. Biss fiż-żmien meta seħħew l-atti libidinużi fuq bintu, fuq sejbien ta' ħtija taħt dak l-artikolu biss, il-Qorti tal-Maġistrati setgħet tagħti piena ta' ħames snin priġunerija, peress li l-anqas kien tliet snin u l-aktar kien sitt snin priġunerija. U dan mingħajr ma jitqiesu wkoll li l-Qorti tal- Maġistrati kienet sabet lill-appellant ħati tal-parteċipazzjoni f'attivitajiet sesswali ma persuna taħt l-eta, kif ukoll tal-elementi tar-reat kontinwat kif ukoll tar-reċidiva. Ikkunsidrat : - Li filwaqt li din il-Qorti tqis li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal li ssib ħtija fl-appellant in bażi għall-artikoli 203(1)(a)(c) u 204Ċ(1) tal-Kodiċi Kriminali, mill-banda l-oħra ma tistax taqbel ma dik il-Qorti li fil-każ ta' 2 Dan l-artikolu ġie emendat bejn l-2017 u l-2018 liema emendi mhux qed jiġu meqjusa f'dan il-każ. Jingħad biss li illum il-ġurnata dawn il-pieni ġew imħarxa aktar għaliex issa l-parametri saru jipprovdu minimu ta' sitt snin u massimu ta' tnax il-sena. OMISSIS3 kien applikabbli wkoll l-artikolu 204Ċ(2)(a) tal-Kodiċi Dan qiegħed jingħad għaliex fis-sentenza tagħha il-Qorti tal- Maġistrati ibbażat fuq l-artikoli msemmija mill-Avukat Ġenerali fin-Nota tar-Rinviju għall-Ġudizzju tiegħu, li kienu jinkludu mhux biss ir-reat taħt l-artikolu 204Ċ(1) tal-Kodiċi Kriminali, iżda wkoll il-kwalifikanti taħt l- artikolu 204Ċ(1)(2)(a) tal-Kodiċi Kriminali. Din il-Qorti ma taqbilx mal- tal-Maġistrati in bażi għall-provi prodotti, ir-reat ta' parteċipazzjoni f'attivitajiet sesswali ma' persuna ta' taħt l-eta, ċjoe OMISSIS3, kien ukoll kwalifikat skont l-artikolu 204Ċ(2)(a) tal-Kodiċi Dan qiegħed jingħad għall-fini ta' preċiżjoni u mhux għax huwa xi fattur li waħdu jwassal għal tnaqqis fil-piena. Dan għaliex kif intqal aktar il-fuq, bil-Liġi kif kienet dak iż-żmien, il-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal li tikkundanna lill-appellant għall-piena ta' ħames snin priġunerija anke kieku ma sabitux ħati tar-reat taħt l-artikolu 204Ċ(1) tal- Kodiċi Kriminali. Meta xehdet OMISSIS3 fit-12 ta' Frar 2015, din tistqarr li hija, dakinhar, kellha dsatax il-sena. Dix-xhud tgħid aktar minn darba li l-att sesswali mal-appellant kien seħħ meta hija kellha sittax il-sena. Dan ifisser li dan l-att sesswali mal-appellant kien seħħ fis-sena 2012. istqarrija tiegħu jgħid li huwa kellu r-rapport sesswali magħha fl-2012. L- artikolu 204Ċ tal-Kodiċi Kriminali ta' dak iż-żmien3 kien jaqra hekk : - (1) Kull min jipparteċipa f'attivitajiet sesswali ma' persuna ta' taħt l-eta jista', meta jinsab ħati, jeħel priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sentejn, bir- reklużjoni jew mingħajrha. 3 Bl-Att IV tal-2014 il-piena żdiedet għal mhux aktar minn ħames snin priġunerija. Wara dan l-Att kienet saret emenda bl-Att XIII tal-2018. Dawn l-emendi mhux qed jiġu meqjusa f'dan il-każ biex il-Qorti tapplika l-Liġi li kienet viġenti fiż-żmien meta seħħ id-delitt. (2) Ir-reat għandu jkun punibbli bi pruġunerija għal żmien minn sentejn sa sitt snin, bir-reklużjoni jew mingħajrha, f'kull wieħed minn dawn il-każijiet li ġejjin : (a) Jekk ir-reat isir bi vjolenza; F'dan il-każ, ix-xhud OMISSIS3 tixhed li kellha sittax il-sena meta l- appellant għamel is-sess magħha. Dan il-fatt hu konfermat mill-kopja taċ- ċertifikat tat-twelid tagħha eżebit fl-atti. Dak iż-żmien it-tifsira ta' persuna taħt l-eta' kienet tfisser persuna li ma tkunx għadha għalqet l-eta ta' tmintax il-sena. Din il-Qorti taqbel li l-appellant ikkommetta r-reat ta' parteċipazzjoni f'attivitajiet sesswali ma' persuna ta' taħt l-eta, peress li s- sess ma tfajla ta' sittax il-sena dak iż-żmien kien reat taħt l-artikolu 204Ċ(1) tal-Kodiċi Kriminali. Biss mix-xiehda ta' OMISSIS3 ma jirriżultax li dan l- att sesswali sar fuqha b'xi forma ta' vjolenza, kif jirrikjedi l-artikolu 204Ċ(2)(a) tal-Kodiċi Kriminali ta' dak iż-żmien li fih seħħ l-att sesswali magħha. Anzi jidher li hi, minn naħa tagħha kkonċedietlu. Fit-12 ta' Frar Kelli affair miegħu meta daqs tlett (3) snin ilu kelli sixteen (16)… u f'dak il-ħin ġie jgħannaq u jbewwes fija u waqajt, kelli x'naqsam miegħu imma eżatt kif lesta minn kollox ġew it-tfal… Ifhem dak il-ħin għall-ewwel qisni hekk imma mbagħad waqajt … qisni inħsadt pero imbagħad ifhem dak iż-żmien kien naqra attraenti... Minn din ix-xiehda din il-Qorti ma tarax li hemm prova li turi li s-sess f'dan il-każ sar bil-vjolenza kif meħtieġ sabiex tiġi meqjusa integrata l- kwalifika taħt l-artikolu 204Ċ(2)(a) tal-Kodiċi Kriminali f'dan il-każ. Iżda anke jekk din il-kwalifika tiġi mwarrba, għar-reat ta' parteċipazzjoni f'attivitajiet sesswali ma persuna taħt l-eta il-Qorti tal-Maġistrati xorta setgħet tapplika piena ta' priġunerija li ma kienetx taqbeż is-sentejn. Apparti minn hekk jirriżulta wkoll li fil-mori ta' dawn il-proċeduri, bl-Att XIII tal-2018 sess magħmul ma persuna li tkun għalqet is-sittax il-sena iżda mhux it-tmintax il-sena ma baqax aktar jikkwalifika taħt dan ir-reat. Minkejja li din il-fattispecie għalhekk ma għadhiex reat fl-istat tal-Liġi attwali, l-istess fattispecie kienet reat fiż-żmien meta seħħ l-att sesswali Li dan il-fatt jibqa' jikkostitwixxi reat u bħala tali punibbli anke wara dan il-bdil fil-Liġi huwa wkoll rifless f'sentenza mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) nhar l-4 ta' Lulju 2019 fl- ismijiet Il-Pulizija vs Abdellatif Mark Woodhead et. Biss anke jekk din il-Qorti kellha tadotta l-posizzjoni l-aktar vantaġġuża għall-appellant kif naxxenti mis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet Il-Pulizija vs Martin Schembri D'Amico tat-28 ta' Settembru 2017 fejn dik il-Qorti adottat posizzjoni aktar in linea mad-dettami tas-sentenza mogħtija mill-Qorti Ewropeja tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet Scoppola vs Italy (no. 3) u għalhekk ma tapplikax piena fir-rigward tar-reat li sussegwentement ikun ġe abrogat, xorta jibqa' l-fatt li l-Qorti tal-Maġistrati f'dan il-każ applikat piena li fuq ir-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni kwalifikat waħdu xorta waħda setgħet legalment u raġonevolment tagħti l-piena ta' ħames snin priġunerija – u dan indipendentement minn sejbien ta' ħtija taħt dan l-artikolu 204Ċ(1) tal-Kodiċi Kriminali, r-reat kontinwat u l- addebitu tar-reċidiva. Ikkunsidrat : - Illi mill-provi prodotti, din il-Qorti tqis li l-Qorti tal-Maġistrati, kemm mis-siltiet tax-xiehda ta' OMISSIS2 kif ukoll mill-istqarrijiet tal-appellant setgħet tasal għall-konklużjoni li t-tbagħbis fuq bintu OMISSIS1 seħħ f'kuntest ta' diversi atti magħmulin minnu fi żminijiet differenti, iżda li jiksru l-istess disposizzjoni tal-Liġi, u li kienu magħmula b'riżoluzzjoni waħda. Għalhekk il-Qorti tqis li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal biex tikkonsidrahom bħala reat wieħed, imsejjaħ kontinwat u timponi l-konsegwenti żieda fil-piena bi grad jew tnejn. F'dan il-każ ma ġiex speċifikat kemm il-grad ġie impost, iżda peress li l-Qorti tal- Maġistrati qieset lill-ħati ta' reat kontinwat, kif ukoll li kien reċidiv fit- termini tal-artikolu 49 u 50 tal-Kodiċi Kriminali, bil-minimum fl-artikolu 203(1)(a)(c) tal-Kodiċi Kriminali jkun dak ta' tliet snin, din il-Qorti ssib li l-Qorti tal-Maġistrati żiedet il-piena bi grad wieħed għalbiex jirrifletti r- reat kontinwat taħt l-artikolu 18 tal-Kodiċi Kriminali4 kif ukoll żiedet il- piena bi grad wieħed ieħor in kwantu qieset lill-ħati bħala reċidiv fit- termini tal-artikoli 49 u 50 tal-Kodiċi Kriminali.5 Dan wassalha għall- piena ta' ħames snin priġunerija inflitta. Ikkunsidrat : - Il-Qorti tal-Maġistrati tagħat il-piena tagħha wkoll billi kkunsidrat lill- appellant bħala li kien reċidiv fl-artikoli 49 u 50 tal-Kodiċi Kriminali. atti jirriżulta li a fol 121 ġiet preżentata kopja awtentika ta' sentenza tal- Qorti tal-Maġistrati datata 1 ta' Diċembru 2011 fejn il-konnotati tal- appellant jaqblu ma dawk misjuba f'din is-sentenza. Bis-saħħa ta' din is- sentenza jirriżulta li l-appellant kien ġie misjub ħati u kkundannat għall- 4 Biex b'hekk minn tliet snin telgħet għal erba' snin priġunerija. 5 bir-riżultat ikun żieda oħra minn erba' snin għal ħames snin priġunerija. ħlas ta' multa fl-ammont ta' mitejn u ħamsa u tletin euro (€235). artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali jippreskrivi s-segwenti : - Meta persuna ikkundannata għal delitt, tagħmel delitt ieħor fi żmien għaxar snin minn dak in-nhar li tkun skontat jew tkun ġiet maħfura l-piena, jekk iż-żmien ta' dik il-piena kien iżjed minn ħames snin, jew fi żmien ħames snin, fil-każijiet l- oħra kollha, tista' teħel piena akbar bi grad wieħed mill-piena stabbilita għal dak id-delitt ieħor. Din il-Qorti diversament presjeduta fil-kawżi fl-ismijiet Il-Pulizija vs Mifsud Aquilina,8 u oħrajn kemm qabilhom u kemm warajhom, juru biċ-ċar li l- addebitu tar-reċidiva jeħtieġ li jitressaq permezz t'imputazzjoni speċifika li trid tiġi pruvata mill-Prosekuzzjoni lil hinn minn kull dubju dettat mir- raġuni. Fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Francis Calenti tat-12 ta' Marzu 2009, din il-Qorti diversament presjeduta stqarret li l-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali ma jiddistingwix bejn kundanni għal pieni pekunjarji jew restrittivi tal-liberta personali. B'hekk f'każ bħal dak in disamina, dan l- artikolu jeħtieġ li biex persuna titqies reċidiva, din il-persuna trid tkun ġiet ikkundannata għal delitt, u tagħmel delitt ieħor fi żmien ħames snin minn dak in-nhar li tkun skontat jew tkun ġiet maħfura l-multa. Magħqudin flimkien dawn l-insenjamenti jġibu l-konsegwenza li sabiex il-Prosekuzzjoni jirnexxilha tistabbilixxi li imputat huwa reċidiv fit- 6 Tal-5 ta' Novembru 2001. 7 Tal-24 ta' Frar 2003. 8 Tal-10 ta' Settembru 2004. termini tal-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali, il-Prosekuzzjoni trid tipprova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni : (a) li l-imputat ikun ġie ikkundannat għal delitt;9 (b) b'sentenza li tkun għaddiet in ġudikat; (c) li l-imputat ikun dak li wettaq id-delitt il-ġdid; (d) ikun wetqu fi żmien għaxar snin (jekk iż-żmien ta' dik il-piena kien iżjed minn ħames snin) jew fi żmien ħames snin (fil-każijiet l-oħra (e) minn dak in-nhar li jkun skonta jew tkun inħafritlu l-piena. Huwa biss meta dan kollu jkun ġie pruvat sal-grad li trid il-Liġi li l-Qorti tkun tista', ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali, tgħaddi biex timponi piena akbar bi grad wieħed mill-piena stabbilita għal dak id- delitt ieħor. Minħabba f'hekk issir determinanti li l-Prosekuzzjoni tipprova sal-grad rikjest mill-Liġi meta eżattament il-piena inflitta preċedentement tkun ġiet skontata jew tkun ġiet maħfura. Dan huwa rekwiżit legali għar- reċidiva, u mhux biss xi dettall li wieħed jista' jgħaddi mingħajru. Din il- prova, bħal kull prova oħra fil-kamp kriminali tkun trid, b'xi mod tirriżulta mill-atti proċesswali, u tista' tieħu forma kemm dokumentarja kif ukoll dik orali, jew it-tnejn flimkien, skont il-każ. 9 Billi issir il-prova bil-mezz ta' kopja awtentika tas-sentenza kundannatorja li fuqha jkunu jirriżultaw il-konnotati identiċi tal-ħati jew almenu jkun hemm prova oħra tal-identita tal-ħati mal-imputat li jkun irid jiġi ritenut bħala reċidiv. Trattandosi ta' piena ta' multa, din il-Qorti diversament presjeduta fis- sentenza tagħha tal-15 t'April 2015 fl-ismijiet Il-Pulizija vs Josef Chalklin iddeċidiet li l-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali huwa applikabbli għall- każijiet fejn persuni jiġu misjuba ħatja ta' delitti u kkundannati għall-ħlas ta' multi kif ukoll li skont l-artikolu 665 tal-Kodiċi Kriminali : Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 28A u d-dispożizzjonijiet ta' dan il- Kodiċi dwar il-ħlas ta' pieni ta' flus, kull deċiżjoni għandha tiġi esegwita minnufih li tingħata. In bażi għall-dan l-artikolu dik il-Qorti kienet ikkonkludiet li għall-piena ta' multa l-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali jiskatta mid-data ta' dik is- sentenza; filwaqt li fil-każ ta' meta l-Qorti tkun ikkonċediet żmien għall- ħlas tal-multa, it-terminu msemmi fl-artikolu 50 ma jiskattax sakemm il- perjodu għall-ħlas tal-multa ikun għadu ma skadiex. Biss din il-Qorti kif presjeduta tqis li dak li l-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali jippreskrivi huwa mhux biss meta s-sentenza għandha titqies li tiġi eżegwita – f'liema każ, allura kif jgħid l-istess artikolu, minnufih – iżda t-terminu hemm prefiss mill-artikolu 50 huwa marbut ma meta l- piena inflitta, ossija l-multa f'dan il-każ, tkun ġiet skontata jew maħfura. Għalkemm is-sentenzi għandhom ikunu eżegwiti minnufih (bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 28A u d-dispożizzjonijiet ta' dan il- Kodiċi dwar il-ħlas ta' pieni ta' flus) l-enfażi tal-Liġi fl-artikolu 50 tal- Kodiċi Kriminali qiegħed fuq l-iskontar jew maħfra tal-piena u mhux daqstant fuq l-eżegwibbilta' immedjata tas-sentenzi. Il-ħati li jkun ġie kundannat għall-ħlas tal-multa għandu d-dover li jħallas il-multa immedjatament. Fil-każ li ma jkunx ingħata żmien għall-ħlas tal- multa mill-Qorti, l-obbligu tiegħu huwa li jħallas il-multa minnufih. Iżda jekk ma jħallasx il-multa, ma jistax jingħad li huwa jkun skonta l-piena sempliċiment għax din skont il-Liġi trid tiġi eżegwita minnufih. Il-ħati għandu l-obbligu li jħallas il-multa; filwaqt li l-Amministrazzjoni tal- Qrati għandha d-dmir li tara li s-sentenzi tal-Qrati jiġu eżegwiti tempestivament u li tieħu l-azzjoni meħtieġa biex twettaq dawn is- Din l-interpretazzjoni ssib ukoll il-konfort tagħha f'sentenza preċedenti mogħtija minn din il-Qorti diversament presjeduta tal-10 ta' Lulju 2015 fl- ismijiet Il-Pulizija vs Anthony Bartolo Bondin,10 ġie mistqarr is-segwenti : - Il-Qorti ħasbet fit-tul dwar is-sottomissjoni li l-perjodi speċifikati fl-artikolu 50 f'kull każ ma jiskattawx jekk il-persuna konċernata ma tkunx skontat il-piena għaliex dan ikun ifisser li sabiex persuna tevadi l-awment fil-piena konsegwenza ta' reċidivita' kull ma għandha tagħmel hu li ma tħallasx il-multa imposta jew tevadi l-inkarċerazzjoni. B'hekk jinħoloq inċentiv lill-ikkundannat sabiex jagħmel minn kollox biex jevadi s-sanzjoni tal-Qorti u b'hekk jevadi l-awment fil-piena f'każ ta' reċidiva. Dan ma jidhirx li jiffavorixxi politika penali sana. B'danakollu, id-diċitura tal-artikolu 50 ma jidhirx li jħalli alternattiva lill-Qorti ħlief li tagħti lill-kliem tal-istess artikolu t-tifsira naturali tiegħu u ċioe' li t- termini preskritti fl-artikolu 50 għall-finijiet tal-awment tal-piena jiskattaw meta l-ewwel sentenza tkun ġiet skontata. Peress li s-sentenza ma tistax titqies skontata jekk il-multa ma tkunx ġiet mħallsa, jew konvertita fi priġunerija li tiġi skontata, allura fil-każ li ma jirriżultax li l-piena tal-multa tkun ġiet imħallsa l- awment fil-piena minħabba r-reċidiva ma japplikax. Għalhekk il-Qorti tikkonkludi li ma setax isir awment fil-piena minħabba reċidiva fuq l-iskorta tas- sentenza tas-7 ta' Marzu 2008 peress li ma jirriżultax li l-piena tal-multa imposta f'dik is-sentenza kienet ġiet mħallsa jew ġie skontat xi perjodu ta' priġunerija minflok dik il-multa.11 10 Mill-Prim'Imħallef Emeritu Silvio Diaby. 11 Din il-linja ta' ħsieb jirriżulta wkoll li ġiet segwita minn din il-Qorti diversament presjeduta fis- sentenza Il-Pulizija vs Joseph Zammit Ventura spiteri delia nhar it-28 ta' Ġunju 2017. Din il-Qorti hija konfrontata b'sitwazzjoni simili ħafna f'dan il-każ fejn mill-atti ma jirriżultax li Prosekuzzjoni b'xi mod pruvat sal-grad rikjest mill-Liġi jekk u meta l-multa inflitta bis-sentenza tal-1 ta' Diċembru 2011 ġiet imħalsa, ossija skontata jew maħfura. B'hekk mhux possibbli li jiġi stabbilit jekk meta l-appellant wettaq ir-reati imputati lilu huwa kienx jikkwalifika bħala reċidiv mhux biss ai fini tal-artikolu 49 iżda wkoll fit- termini tal-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali għaliex ma jistax jingħad jekk huwa ħallasx dik il-multa fl-ewwel lok. Il-prova tar-reċidiva, nonche tal- iskontar jew maħfra tal-piena stabbilita fis-sentenza trid tinġieb mill- Prosekuzzjoni u f'dan il-każ din il-prova hija nieqsa. Dan sejjer iwassal lil din il-Qorti sabiex filwaqt li tqis lill-appellant reċidiv fit-termini tal- artikolu 49 tal-Kodiċi Kriminali, mill-banda l-oħra ma tistax tqisu li huwa reċidiv ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali. Ikkunsidrat : - Din il-Qorti trid tanalizza wkoll jekk il-Qorti tal-Maġistrati applikatx piena li kienet manifestament eċċessiva meta wieħed jieħu kont ukoll tal- aspetti retributtivi u preventivi tas-sentenza emessa minnha. Kif intqal aktar il-fuq fl-appell Kandemir u li ġie wkoll imbagħad ribadit fl-appell superjuri Ir-Repubblika ta' Malta vs. Marco Quinn, deċiża nhar il-15 ta' Diċembru 2005, din il-Qorti bħala Qorti ta' appell ma tiddisturbax is- sentenza mogħtija mill-Qorti tal-ewwel istanza sempliċiment għaliex kienet tippreskrivi piena li kienet għola minn dik li din il-Qorti kif komposta kienet kieku tagħti kieku kienet hi li qegħda teroga l-piena. Biex l-appell jirnexxi, kien meħtieġ li l-appellant juri li l-piena mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati kienet toħroġ barra mill-parametri tal-piena jew miżuri applikabbli għall-każ. Din il-Qorti ma tinterferix ma pieni li ma jkunux jidhru li huma żbaljati fil-prinċipju, għalkemm ikunu jidhru li huma pieni ħorox għal xi Ġudikanti. Biex piena mogħtija minn Qorti tal- Ewwel Istanza tkun tista' tiġi mibdula jrid jiġi pruvat li kien hemm xi żball fil-prinċipju meta ġiet emanata dik il-piena. Għalhekk il-Qorti ser titratta l-argumenti imresqin mill-appellant u dan sabiex tkun tista' tevalwa aħjar jekk il-piena mogħtija kienetx waħda manifestament eċċessiva tenut kont taċ-ċirkostanzi tal-każ. L-argumenti tal-appellant huma li għalkemm il-piena kienet fil-parametri legali, hija kienet eċċessiva minħabba li :- Il-Qorti tal-Maġistrati ma tagħtx piż biżżejjed il-fatt li l-appellant kien vitma ta' abbużi sesswali fi tfulitu, kif rifless fir-relazzjoni tal- Psikjatra Dr. Joseph Tipo; Il-maħfra magħmula mill-minuri involuti jew mill-ġenitur tagħhom nonche l-irtirar tal-kwereli rispettivi; anżi bint l-appellant, vitma hi stess, talbet il-klemenza għal missierha in kwantu rrikonoxxiet li huwa kien għadda minn ħafna meta kien għadu żgħir; L-appellant ikkopera mal-Pulizija u fl-interrogatorju tiegħu huwa kkonferma l-fatti l-aktar saljenti li waslu għas-sejbien ta' ħtija f'dan il-każ. Illi a fol 333, fis-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati stess jirriżulta li fl-għoti tal-piena, dik il-Qorti ħadet in konsiderazzjoni : Il-fatt li l-imputat huwa recidiv u kkunsidrat ukoll il-gravita' tar-reati li taghhom huwa qed jinstab hati. Il-Qorti kkunsidrat ukoll il-konkluzjonijiet maghmula mill-espert psikjatra Dr Joseph Tipo li gie nominat minn din il-Qorti fuq talba tad-Difiza fejn gie kkonstatat li huwa jbati minn personality disorder anki minhabba l-fatt li huwa seta' sofra minn abbuz sesswali meta kien zghir. Din il- Qorti ma taqbilx ma' dak sottomess mid-Difiza li minhabba dan il-personality disorder l-imputat ghandu jinghata piena alternattiva ghal dik karcerarja. Il- Qorti hija tal-fehma li piena karcerarja akkompanjata minn Ordni ta' Trattament taht l-Artikolu 412D tal-Kodici Kriminali tkun l-aktar piena idoneja. Illi dan juri biċ-ċar li meta kienet qegħda tqis l-argumenti dwar il-piena, il-Qorti tal-Maġistrati kienet diġa ħadet in konsiderazzjoni r-relazzjoni tal- Psikjatra, kemm fil-korp tal-konsiderandi dwar ir-responsabbilta' kif ukoll fil-parti li speċifikament kienet tittratta l-piena. Din il-Qorti għalhekk ma taqbilx mad-Difiża li l-Qorti tal-Maġistrati ma tagħtx piż biżżejjed lil dan il-fatt stante li kjarament ħaditu in konsiderazzjoni u qegħdet dik ir-relazzjoni psikjatrika fil-kontest aktar wiesa' tal-ħajja tal- Illi dik il-Qorti ħadet ukoll in konsiderazzjoni ċ-ċirkostanzi kollha relattivi għall-maħfriet magħmula fil-kors ta' din il-kawża u l-effetti li dawn il- maħfriet kellhom fuq il-każ tal-appellant. Dan qed jingħad għaliex meta ġiet biex issib il-ħtija fl-appellant, il-Qorti tal-Maġistrati illimitat ruħha biss li ssib ħtija fl-appellant għall-imputazzjonijiet b'riferenza għal OMISSIS1 u OMISSIS3 fejn l-azzjoni kriminali mnissla mill-fatti kommessi fuqhom kienet kompetenti ex officio lill-Pulizija Eżekuttiva u b'hekk il- maħfra u l-irtirar tal-kwereli rispettivi ma setgħux iwasslu għall-estinzjoni tal-azzjoni penali. Illi l-Qorti tal-Maġistrati rat u semgħet lill-minuri OMISSIS1 u OMISSIS2, kif ukoll lil OMISSIS3 jixhdu quddiemha. Din il-Qorti reġgħet ukoll rat il- video conference magħmula ma' dawn ix-xhieda u kien evidenti li l-atti tal- appellant fuq dawn it-tfajliet ħalliet trawma, almenu fuq dawn iż-żewġt tfajliet żgħar OMISSIS1 u OMISSIS2 tant li t-tnejn li huma, infaqgħu jibku, għalkemm forsi, għal raġunijiet differenti. Din il-Qorti ma tistax ma tistqarrx dispjeċir meta tara li l-appellant stess setgħa kien vitma ta' abbuż sesswali fi tfulitu. Iżda mill-banda l-oħra ma tistax tgħid li l-Qorti tal- Maġistrati kienet żbaljata meta ddeċidiet li t-traġedja tiegħu ma kellux jgħaddiha wkoll lil ħaddieħor – inkluż lil bintu stess. Fl-aħħar mill-aħħar, minkejja dak li għadda minnu l-appellant, u preċiżament għaliex hu, bħala adult, kellu jagħraf kemm hu kiefer li tkun abbużat sesswalment meta tkun għadek tifel, kien obbligat li jara li ma jgħaddix lill-ħaddieħor, inkluż lil bintu, minn dik l-istess trawma, u li bintu u OMISSIS2 ser jibqgħu jġorru matul ħajjithom kollha. Għalkemm l-appellant jgħid li huwa kien jagħmel l-atti fuqhom biċ-ċajt, bir-rispett kollu, dak li OMISSIS2 rrakkontat fix-xiehda tagħha b'riferenza għal OMISSIS1 u dak li stqarr li għamel magħhom l-appellant fl-istqarrija tiegħu – mhux ċajt. kien obbligat li ma jġibx ruħu b'dak il-mod – la ma bintu u l-anqas ma bint is-sieħba tiegħu, jew ma kuġinitha ta' sittax il-sena meta huwa kien diġa raġel fuq it-tletinijiet. L-appellant ma kienx kapaċi jieqaf għall-istint tiegħu u ħalla lilu nnifsu jitkaxkar l-isfel fl-abbiss tal-abbuż fuq il-minuri Il-Qorti tal-Maġistrati qieset dawn il-fatturi meta ġiet biex tagħti l-piena tagħha billi tagħat piż konsiderevoli għas-serjeta tal-azzjoni tal- appellant fuq bintu u fuq OMISSIS3. Dan joħroġ mill-konsiderandi tal- Qorti tal-Maġistrati kif jidhru fis-sentenza tagħha. Illi apparti minn hekk, kif intqal aktar il-fuq, il-Qorti tal-Maġistrati sabet lill-appellant ħati wkoll taħt l-artikolu 18 tal-Kodiċi Kriminali. li jirrigwarda s-sess ma OMISSIS3, għalkemm fl-istqarrija tiegħu l- appellant jgħid li huwa kellu x'jaqsam ma OMISSIS3 "xi darbtejn", mix- xiehda tal-istess OMISSIS3 jirriżulta li huma għamlu s-sess darba waħda. B'hekk din il-Qorti ma tqisx li dan ir-reat taħt l-artikolu 204Ċ(1) jikkwalifika għall-artikolu 18 tal-Kodiċi Kriminali ukoll. Issa għalkemm fis-sentenza tagħha il-Qorti tal-Maġistrati hija siekta fuq dan il-punt, din il-Qorti tifhem li l-applikazzjoni ta' dan l-artikolu saret minn dik il-Qorti fir-rigward tar-reat tal-korruzzjoni ta' bintu minorenni minħabba li l-atti libidinużi jirriżultaw li seħħew għal aktar minn darba. Il-Qorti tal-Maġistrati, kemm mix-xiehda ta' OMISSIS2 kif ukoll fl- istqarrija tal-appellant, irriżultalha li l-atti fuq bint l-appellant kienu saru aktar minn darba waħda. Ġaladarba l-Qorti tal-Maġistrati sabitu ħati taħt dak l-artikolu, il-pieni stabbiliti fl-artikolu 203(1)(a)(c) tal-Kodiċi Kriminali setgħu jiżiedu bi grad jew tnejn. Dan ifisser li l-piena fil-minimu tagħha – tliet snin priġunerija – bl-applikazzjoni ta' dan l-artikolu setgħet tiżdied għal erba' snin priġunerija b'żieda ta' grad wieħed jew għal ħames snin priġunerija b'żieda ta' żewġ gradi. Il-massimu tal-piena setgħa jiżdied għal disa' snin b'żieda ta' grad wieħed jew tnax il-sena priġunerija b'żieda ta' żewġ gradi. Il-Qorti tal-Maġistrati għalhekk setgħet timponi piena ta' ħames snin priġunerija taħt sejbien ta' ħtija tar-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni u tkun għadha qrib il-minimu tal-piena, ladarba l-massimu setgħa jwassal għal tnax il-sena priġunerija. Iżda f'dal-każ, l-appellant instab ukoll ħati taħt l-artikolu 204Ċ(1) tal-Kodiċi Kriminali.12 Kif intqal fil-bidu, il-Qorti tal-Maġistrati għandha s-setgħa fl-ewwel lok li ssib ħtija u tagħti l-piena fil-każijiet li tkun qed tiddeċiedi quddiemha. hija setgħet timponi dik il-piena ta' ħames snin priġunerija anke jekk ma tittieħedx in konsiderazzjoni s-sejbien ta' ħtija taħt l-artikolu 204Ċ tal- Kodiċi Kriminali u anke jekk l-appellant ma jitqiesx reċidiv ai termini tal- artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali. U għar-raġunijiet spjegati aktar il-fuq, għalkemm dik il-piena ma tistax titqies li kienet manifestament eċċessiva fil-fehma tal-Qorti l-iżball fil-prinċipju dovut għall-applikazzjoni tal- artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali mill-Qorti tal-Maġistrati għandu jwassal għal riduzzjoni tal-piena bi grad. Konklużjoni Għall-motivi premessi, din il-Qorti qegħda tiddisponi minn dan l-appell billi tilqa' in parti l-istess appell u tibdel is-sentenza appellata billi tħassar dik il-parti tas-sentenza: (a) fejn sabet lill-appellant ħati tar-reat kwalifikat taħt l-artikolu 204Ċ(1)(2)(a) tal-Kodiċi Kriminali; 12 Il-Qorti tal-Maġistrati ma semmietx liema parti tal-artikolu 17 tal-Kodiċi Kriminali kienet qegħda tinvoka u li setgħa wkoll iwassal għal żieda ulterjuri fil-piena. (b) fejn sabet lill-appellant reċidiv ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodiċi (c) fejn ikkundannatu għall-piena komplessiva ta' ħames snin priġunerija; u minflok : (a) issibu ħati tar-reat mhux kwalifikat taħt l-artikolu 204Ċ(1) tal- Kodiċi Kriminali; u (b) issibu reċidiv ai termini tal-artikolu 49 tal-Kodiċi Kriminali iżda mhux ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali; u konsegwentement tikkundannah għall-piena ta' erba' snin priġunerija filwaqt li tikkonferma s-sentenza appellata fil-kumplament tagħha. Imħallef