QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR. Seduta ta' nhar il-Gimgha 25 ta' Novembru 2016 Lawrence Lofaro u martu Rita Lofaro u b'digriet tas-16 ta' Settembru, 2016 stante l-mewt ta' Rita Lofaro fil-mori tal-kawza, l-atti f'isimha gew trasfuzi ghal fuq isem uliedha John, Felix, Marianna, Annmarie u Raymond ahwa Lofaro v. Joseph Caruana Gatt u martu Catherine Caruana Gatt u Paula Caruana Gatt jaqra hekk: Rat ir-rikors guramentat li pprezentaw l-atturi fil-21 ta' Jannar, 2009, li "Illi r-rikorrenti b'sentenza tal-Qorti Cit numru 2147/1997 RCV fl- ismijiet Lawrence Lofaro vs Joseph Caruana Gatt gew kanonizzati kredituri fl-ammont ta' tlieta u erbghin elf u disa' u tmenin lira Maltija u disgha u tmenin centezmu (Lm43,089.89) li illum jammontaw ghal mitt elf tliet mija disgha u disghin Ewro u erbgha u erbghin centezmu ta' l- Ewro (€100,399.44) kif ukoll imghax fl-ammont ta' elf tlett mija u tlett Liri Maltin u tnejn u tletin centezmu (Lm1,303.32) li llum jammontaw ghal tlett elef sitta u tletin Ewro u erbgha u sebghin centezmu tal-Ewro (€3036.74) hlas lura ta' flus mislufa lil Joseph Caruana Gatt mill-istess atti kif ukoll imghax ulterjuri kummercjali mit-18 ta' Settembru 1997 sad- data tal-pagament effettiv; "Illi l-intimat gie kemm il-darba interpellat biex ihallas l-ammont 2. dovut lilu hekk kif kanonizzat fejn sa kellu jinhareg mandat ta' qbid ezekuttiv numru 1800/01 li gie akkordat fit-28 ta' Gunju 2001 kontra l- intimati Joseph Caruana Gatt u martu Catherine Caruana Gatt; 3. "Illi l-ammont dovut sa l-ahhar ittra legali datata 27 ta' Novembru 2008 lill-imsemmi intimati Joseph u Catherine Caruana Gatt jammonta ghal mitejn hamsa u ghoxrin elf , sitt mija u tnax-il Ewro u dsatax-il centezmu ta' l-Ewro (€225,612.19) bl-imghaxijiet legali mahduma wara din is-sentenza fuq citata inkluzi; "Illi peress li wara din is-sentenza datata 16 ta' Novembru 1998 4. u wara l-istess hrug tal-mandat datat 28 ta' Gunju 2001 l-intimati Joseph u Catherine Caruana Gatt b'nota prezentata fil- Prim' Awla tal- Qorti Civili tat-12 ta' Ottubru 2001 permezz ta' kuntratt tan-Nutar Dr.Tonio Massaro ta' l- 1 ta' Ottubru 2001 fejn huma emancipaw in forza ta' l-imsemmi kuntratt lil binthom l-intimata l-ohra Paula Caruana Gatt biex taghmel kwalunkwe att ta' kummerc u dana skond ir-rieda tal- Ligi, liema nota giet pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern fit-23 ta' Ottubru 2001 u li per konsegwenza b'dan l-eghmil ta' l-intimati Joseph u martu Cetherine Caruana Gatt kif ukoll l-intimata l-ohra Paula Caruana Gatt ghamlu dan b'qerq biex b'hekk jevadu l-obbligi taghhom u cioe' l-intimati Joseph u Catherine Caruana Gatt in virtu ta' l-imsemmija sentenza gia citata nonostante n-nota ta' iskrizzjoni ta' ipoteka generali numru 57360 datata 24 ta' Settembru 1999 u nota ghall-iskrizzjoni ta' ipoteka numru 6488 datata 11 ta' April tas-sena 2000; "Illi per konsegwenza l-imsemmija Paula Caruana Gatt ghamlet diversi kuntratti ta' akkwist ta' proprjeta' inkluz dak tal-10 ta’ Novembru tas-sena 2005 pubblikat mill-istess Nutar Dr. Tonio Massaro fejn akkwistat porzjon diviza ta’ art maghrufa bhala Ta’ l-Ibrag fil- kontrada Ta’ Vnezja fi triq Durumblat, drabi ohra indikata wkoll bhala Valletta Road kif ukoll bhala Triq Kuncizzjoni, f’Ta’ Qali, limiti tal- Mosta tal-kejl superficjali ta’ cirka hames mija tnejn u tletin punt disgha wiehed metri kwadri (532.91 metri kwadri) konfinanti min nofsinhar ma’ Triq Durumblat u mit-tramuntana u mil-lvant ma’ beni tal-venditur, libera u franka bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha taghha kif tinsab ahjar deskritta fuq l-annessa pjanta u site plan mehmuza bhala Dokument "X", liema trasferiment hu fuq isem Paola Caruana Gatt per konsegwenza sar kollu bi frodi ghad-drittijiet ta’ l-atturi kif kontemplat mill-artikolu 1144 tal-Kap 16 u ghalhekk huwa annullabbli; l-imsemmija Paula Caruana Gatt tahdem ma' kumpanija 6. maghrufa bhala Telepage u fir-realta' ma hix fin-negozju u ma tizvolgi l-ebda attivita' kummercjali. "Jghidu ghalhekk il-konvenuti ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex : 1. "Tiddikjara illi n-nota prezentata fit-12 ta' Ottubru 2001 fil-Prim' Awla tal-Qorti Civili min-Nutar Dr. Tonio Massaro fejn gie prezentat att pubbliku ai fini ta' l-Artikolu 9 tal-Kap 13 tal-Ligijiet ta' Malta li biha l- intimati Joseph u Catherine Caruana Gatt emancipaw in forza tal- imsemmi lil binthom Paola Caruana Gatt, sar b'intenzjoni doluza u qarrieqa biex jigu mnaqqsa u jgibu fix-xejn abbuzivament id-drittijiet ipotekarji ta' l-attur nomine fuq il-fondi immobiljari ta' l-attur nomine fuq il-fondi immobiljari inkluz dik l-immobbli deskritta ahjar fil-kuntratt pubbliku ta' l-10 ta' Novembru 2005 pubblikat min-Nutar Dr Tonio Massaro dwar porzjon divisa ta' art maghrufa bhala ta' l-Ibragg fil- kontrada Ta' Vnezja fi Triq Durumblat, drabi ohra indikata wkoll bhala Valletta Road kif ukoll bhala Triq kuncizzjoni, f'Ta' Qali, limiti tal-Mosta tal-kejl superficjali ta' cirka hames mija tnejn u tletin punt disgha wiehed metri kwadri (532.91 metri kwadri) konfinanti min-nofsinhar ma' Triq Durumblat u mit-tramuntana u mil-lvant ma' beni tal-venditur; "Tiddikjara nulla ai fini ta' l-Artikolu 1144 tal-Kap 16 l-imsemmija 2. emancipazzjoni u li l-propjeta' akkwistata fil-kuntratt ta' l-10 ta' Novembru 2005 hija effetivament propjeta' ta' l-intimati Joseph u Catherine Caruana Gatt biex b'hekk l-ipoteki gia imsemmija favur l-atturi jibqghu fermi u salvi; "Bl-ispejjez kollha kontra l-konvenuti jibqghu ingunti in subizzjoni". Rat ir-risposta guramentata tal-konvenuti li in forza taghha eccepew illi: "Preliminarjament, il-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-Art. 2. ghandhom jigu michuda billi: "Illi minghajr pregudizzju ghall-premess, a) "l-kuntratt ta' emancipazzjoni ta' Paula Caruana Gatt tal-1 ta' Ottubru, 2001 in atti Nutar Tonio Massaro u dak ta' self u komprovendita bejn l-Bank of Valletta p.l.c., Frangisk Camilleri Darmanin u Paula Caruana Gatt tal- 10 ta' Novembru, 2005 ma gewx mghamula b'ebda qerq jew b'evazjoni tal-obbligi tal-konvenuti Joseph u Catherine konjugi Caruana Gatt; b) "Il-kuntratt ta' emancipazzjoni, li huwa l-bazi ghat-talbiet attrici, ma ghandu ebda rilevanza mal-kuntratt ta' self u komprovendita tal- 10 ta' Novembru, 2005 billi f'din id-data l-konvenuta Paula Caruana Gatt kienet maggiorenni – infatti fid-data ta' dan il-kuntratt hija kellha ghoxrin (20) sena. Ghalhekk anki jekk ghal grazzja tal- argument (dato ma non concesso), il-kuntratt ta' emancipazzjoni kellu jigi ddikjarat null u bla effett, il-kuntratt tal- 10 ta' Novembru, 2005 bejn zewg persuni maggiorenni mhux milqut minn tali decizjoni. c) "Jonqos l-elementi mehtiega mill-Ligi biex it-talbiet attrici jigu milqugha". Rat is-sentenza li tat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-18 ta' Settembru, 2012, li in forza taghha ddecidiet il-kawza billi: "Tilqa' t-tieni (b) eccezzjoni, spejjez a karigu tal-atturi. "Tichad l-ewwel eccezzjoni, spejjez a karigu tal-konvenuti. "Tilqa' t-tieni (a) eccezzjoni u tichad l-ewwel talba. 2. karigu tal-atturi. "Tichad it-tieni (c) eccezjoni in kwantu tirreferi ghall-kuntratt ta' xiri tal-10 ta' Novembru 2005 pubblikat min-nutar Dr Tonio Massaro, u tilqa' t-tieni talba attrici fis-sens li l-konvenuta Paula Caruana Gatt xtrat "il- porzjon diviza ta' art maghrufa bhala Ta' l-Ibrag, fil-kontrada ta' Venezja, fi Triq Durumblat, drabi ohra indikata wkoll bhala Valletta Road kif ukoll bhala Triq il-Kuncizzjoni, f'Ta' Qali, limiti tal-Mosta tal- kejl superficjali ta' cirka hames mija tnejn u tletin punt disgha wiehed metri kwadri (532.91m2)" bhala fiducjarja tal-genituri taghha Joseph u Catherine konjugi Caruana Gatt. "Salv ghal dak li nghad hawn fuq l-ispejjez huma a karigu tal- konvenuti". il-Qorti is-sentenza is-segwenti konsiderazzjonijiet: "Konsiderazzjonijiet. "L-atturi qeghdin jipproponu:- "Fil-qosor il-fatti huma s-segwenti:- "L-actio pauliana1, fir-rigward ta' att ta' emancipazzjoni li sar fl-1 (a) ta' Ottubru 2001 u li permezz tieghu giet emancipata biex tinnegozja mill-genituri taghha. (b) "Azzjoni sabiex jigi ddikjarat li l-porzjon art maghrufa bhala ta' l- Ibrag, kontrada ta' Venzja fi Triq Durumblat, drabi ohra indikata wkoll bhala Valletta Road u Triq Kuncizzjoni, Ta' Qali, limiti tal-Mosta tal-kejl ta' 532.91 metri kwadri akkwistata minn Paula Caruana Gatt permezz ta' att tal-10 ta' Novembru 2005 fl-atti tan-nutar Dr Tonio Massaro, hi fir- realta proprjeta tal-konjugi Caruana Gatt (talba numru 2). 2. (a) "Permezz ta' sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili (numru: 2147/97) tas-16 ta' Novembru 1998, l-atturi kienu gew kanonizzati kredituri ta' Joseph Caruana Gatt. (b) "Xi zmien wara s-sentenza kien sar ftehim bonarju bejn Lawrence Lofaro u Joseph AlHamo, fejn gie ddikjarat li Caruana Gatt hu debitur fis-somma ta' Lm50,000 u kellu jhallashom permezz ta' pagamenti ta' Lm5,000 kull darba. Jirrizulta li sar biss l- ewwel pagament. (c) "Fit-28 ta' Gunju 2001 l-attur talab u ottjena l-hrug ta' mandat ta' qbid ezekuttiv (numru 1800/013) kontra l-konjugi Lofaro ghas- somma ta' Lm54,181.324, f'liema somma hemm inkluz imghax u spejjez legali. (d) "B'avviz li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tat-23 ta' Ottubru 2001 gie ddikjarat li b'att tal-1 ta' Ottubru 20015 il-konjugi Caruana Gatt emancipaw lil binthom Paula Caruana Gatt biex taghmel atti ta' kummerc. Hi twieldet fil-15 ta' Settembru 1985. Ghalhekk meta sar l-att kien ghad ghandha 16 il-sena. "B'effett mill-1 ta' April 2002, Paula Caruana Gatt giet registrata (e) bhala persuna taxxabbli taht l-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Mizjud. L- indirizz tan-negozju kien Velardi Imports, Cork 'N' Screw, Ħaż-Zebbug (Malta) "Jirrizulta li dan in-negozju beda fl-2003 u nghalaq fl-2006. 1 L-Artikolu 1144 tal-Kodici Civili jipprovdi:- "(1) Kull kreditur jista' wkoll, f'ismu, jattaka l-atti maghmula b'qerq mid-debitur bi hsara tal- jeddijiet tieghu, bla pregudizzju tal-jedd tal-konvenut ghall-eccezzjoni tieghu, bla pregudizzju tal-jedd tal-konvenut ghall-eccezzjoni tal-beneficcju ta' l-eskussjoni, taht id-disposizzjonijiet ta' l-artikoli 795 sat-801 tal-Kodici ta' Organizazzjoni u Procedura Civili. (2) Jekk dawn l-atti jkunu b'titolu oneruz, il-kreditu ghandu jipprova li kien hemm qerq min- naha taz-zewg partijiet fil-kuntratt. (3) Jekk dawn l-atti jkunu b'titolu gratuwitu, bizzejjed li l-kreditur jipprova li kien hemm qerq min-naha tad-debitur. (4) L-azzjoni li tmiss lill-kredituri taht dan l-artikolu ma tistax tigi ezercitata kontra minuri, hlief sas-somma li minnha dawn ikunu kisbu qligh, bla hsara tal-jedd ta' kull azzjoni ohra li tista' tmiss lill-kredituri kontra t-tutur li jkun ha sehem fil-qerq.". 4 Il-konvenuti konjugi Azzopardi ddikjaraw li jaqblu li hemm sentenza tal-qorti li biha l-attur gie kanonizzat kreditur ta' Joseph Caruana Gatt (ara paragrafu 4 ta' dikjarazzjoni guramentata – fol. 40 – pubblikat min-nutar Dr Tonio Massaro. "Fl-10 ta' Novembru 2005 Paula Caruana Gatt xtrat porzjon art (g) b'kejl ta' 532.91 metri kwadri f'Ta' Qali ghall-prezz ta' Lm33,000 li minnhom thallset Lm13,000. 3. preskritta ai termini tal-Artikolu 1222 tal-Kodici Civili li jipprovdi:- "L-ewwel eccezzjoni li nghatat mill-konvenuti hi li l-azzjoni hi ""Iz-zmien tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmi jibda jghodd biss, fil-kaz ta' vjolenza, minn dak in-nhar li l-vjolenza tispicca, u, fil-kaz ta' zball, ta' eghmil doluz, jew ta' kawza falza minn dak in-nhar li jinkixef id- difett.". "Fil-meritu jinghad:- "Provvediment li ma japplikax ghal kaz taghna ghaliex:- i. "L-Artikolu 1222 japplika fir-rigward ta' rexxissjoni ta' kuntratti bejn il- partijiet li jikkuntrattaw. Ir-rexxissjoni hi regolata mill-Artikoli 1209-1231 tal-Kodici Civili. L-atturi ma kienux parti ghall-kuntratti oggett ta' dawn il-proceduri, u ghalhekk l-imsemmija provvedimenti ma japplikawx. ii. Fir-rigward tal-kuntratt ta' xiri tal-10 ta' Novembru 2005 l-atturi qeghdin jitolbu dikjarazzjoni li fir-realta' l-art hi proprjeta tal-konvenuti, cjoe' li Paula Caruana Gatt deheret bhala prestanome tal-genituri taghha. M'humiex jitolbu r-rexxissjoni tal-kuntratt li twassal li: "........il-partijiet jigu mqieghda fl-istat li fih kienu qabel il-ftehim." Dan ifisser li l-art tirriverti lura ghand il-venditur li certament m'hijiex ir-rieda tal-atturi. Fil-fatt il-venditur, Francesco Camilleri Darmanin, ma giex imharrek. 4. (a) "L-atturi ma ressqu l-ebda prova li l-att ta' emancipazzjoni sar bil-ghan li l-atturi iqarrqu lill-kredituri taghhom. Ghalkemm l-atturi ppremettew li bis-sahha tal-emancipazzjoni ".....Paula Caruana Gatt ghamlet diversi kuntratti ta' akkwist ta' proprjea inkluz dak ta' l-10 ta' Novembru tas- sena 2005 pubblikat mill-istess Nutar Dr Tonio Massaro....."6, ma tressqet l-ebda prova li minn meta giet emancipata sakemm saret maggorenni, Paula Caruana Gatt akkwistat xi proprjeta f'isimha. F'dan ir- rigward l-atturi kellhom jibdew biex jipprezentaw ir-ricerki tal-akkwisti li setghet ghamlet Paula Caruana Gatt minn meta giet emancipata. Prova li ma saritx. Inoltre meta sar l-art tal-10 ta' Novembru 2005, Paula Caruana Gatt kienet diga' maggorenni. Ghalhekk l-atturi m'ghandhomx ragun li jibqghu jsostnu li l-emancipazzjoni ".....serviet biex hija loan........"7. L-emancipazzjoni ma kellha takkwista art u x'taqsam xejn max-xiri tal-art fl-2005. Inoltre t-talba tal-atturi in kwantu tirreferi ghall-kuntratt ta' emancipazzjoni hi bazata fuq l-Artikolu 1144 tal-Kodici Civili. Provvediment li ma japplikax ghaliex bih id-debitur "Kuntratt ta' emancipazzjoni ta' Paula Caruana Gatt. 7 Ara wkoll tieni paragrafu tan-nota ta' sottomissjonjiet prezentata fil-5 ta' Dicembru 2011. "Kuntratt ta' xiri tal-10 ta' Novembru 2005. (Joseph Caruana Gatt) ma naqqasx il-patrimonju jew ziedlu pizijiet. Il- qorti m'hijiex sodisfatta li l-att ta' emancipazzjoni ta' bint minuri tad- debitur jista' jikkwalifika bhala "att" li jista' jigi mpunjat bl-azzjoni revokatorja skond l-Artikolu 1144. (b) "Il-qorti tibda biex tosserva li taqbel mat-tezi tal-konvenuti li l-kuntratt ta' emancipazzjoni m'ghandu l-ebda rilevanza mal-kuntratt ta' xiri tal- 10 ta' Novembru 2005. Madankollu hi tal-fehma li l-ezitu ta' dawn il- proceduri fir-rigward tal-imsemmi kuntratt ma tiddependix mill-ezitu tal-ewwel talba tar-rikors guramentat li hi limitata ghall-kuntratt ta' emancipazzjoni. M'hemmx dubju li wiehed irid jezamina x'kienet l- intenzjoni fuq kull att li jsir. Il-qorti hi tal-fehma li:- "i. dan il-provvediment japplika fejn id-debitur jaghmel att li bih inaqqas il-patrimonju9 li jkollu jew itaqqlu permezz ta' pizijiet; "ii. il-fatt li debitur jaghzel li ma jixtrix immobbli f'ismu biex il-kredituri ma jezegwixxu ghall-hlas, ma jikkwalifikax bhala att simili. "L'actio pauliana m'hijiex l-uniku rimedju li kreditur ghandu kontra d- debitur. "Madankollu permezz tat-tieni talba l-atturi qeghdin ifittxu dikjarazzjoni li l-proprjeta li nxtrat f'isem Paula Caruana Gatt, fir-realta' hi proprjeta tal- konjugi Caruana Gatt. Minkejja dak li jinghad fil-premessi tar-rikors guramentat, fir-rigward tal-art li nxtrat bl-att tal-10 ta' Novembru 2005 l-atturi "....effettivament proprjeta ta' l-intimati Joseph u Catherine Caruana Gatt biex b'hekk l-ipoteki gia imsemmija favur l-attur jibqghu fermi u Dan ifisser li Paula Caruana Gatt kellha tidher bhala prestanome apparentement jeżerċita drittijiet ta' proprjetarju, mentri fir-realta' huwa sempliċement mandatarju. Meta huwa f'din il-kwalita' ta' mandatarju prestanome jakkwista l-proprjeta' ta’ ħaġa mmobbli, ikun hemm att pubbliku li bih tiġi trasferita l-proprjeta’ tal-ħaġa u konvenzjoni sigrieta "Il-mandatarju prestanome huwa dak jottjenu dikjarazzjoni ruhhom biex jkollhomx fuqhiex jistghu fis-sens li huwa, pretiż akkwirent, mhux ħlief mandatarju" (Prof. Anthony J. Dean nomine vs Altarhouni Salamone Reynaud Bonnici Mallia"– Qorti tal-Appell, 2 ta' Mejju 1957). L-atturi ma tawx prova li l-att tal-10 ta' Novembru 2005 kien vizjat minn simulazzjoni relattiva tal-persuna li kkuntrattat11, f'liema kaz irid ikun hemm il-partecipazzjoni u kunsens tal-venditur (Fenech), l- akkwirent (Paula Caruana Gatt) u t-terzi (il-konjugi Caruana Gatt). "Il-Qorti tal-Kassazzjoni Taljana f'sentenza li nghatat fl-14 ta' Marzu 2006 (numru 5457)14 spjegat is-simulazzjoni relattiva soggettiva u l-interposizione reale: id-differenza bejn 12 L-Artikolu 1871 tal-Kodici Civili jipprovdi:- "(1) Meta l-mandatarju jkun agixxa fl-isem tieghu innifsu, il-mandant m'gahndux azzjoni kontra dawk li maghhom il-mandatarju jkun ikkuntratt, u lanqas dawn m'ghandhom azzjoni kontra l-mandant. (2) izda, f'dan il-kaz, il-mandatarju hu obbligat direttament lejn il-persuna li jkun kkuntratta daqs li kieku l-affari kienet tieghu nnifsu.". 14 Tielet Sezzjoni. "Fir-realta' wiehed irid jistabilixxi jekk mill-provi rrizultax li Paula Caruana Gatt kienet qeghda tagixxi bhala fiducjajra15 tal-genituri taghha meta nxtrat l-art bil-kuntratt tal-10 ta' Novembru 2005. L-atturi jsostnu li kien sar dan it-tip ta' arrangament sabiex l-atturi jevitaw milli jkollhom proprjeta f'isimhom li tista' twassal biex l-atturi jezegwixxu t- titolu ezekuttiv fuqha. Bla dubju mhu facli xejn li f'kazijiet simili l- kreditur jaghti prova li fir-realta' kien sar ftehim bejn id-debitur u t-terz (f'dan il-kaz it-tifla) biex tixtri l-fond f'isimha sabiex il-genituri ma jkollhomx immobbli f'isimhom. "Tad-9 ta' Gunju 2011 Paula Caruana Gatt qalet li kien missierha li semmiela din l-art; "Dak iz-zmien jiena kont interessata fi proprjeta fejn stajt kont inkun nista' nzomm kaxxi tax-xorb, bhala storage."16. Qalet ukoll li fiz-zmien li kellha l-hanut kienet tpoggi kaxxi tal-kartun fl- art li xtrat. ii. "Tas-7 ta' Ottubru 2011 Paula Caruana Gatt qalet li fis-sena 2005 li dahlet ghan-negozju li wassalha biex tixtri l-art. Kompliet tghid: "Fit-triq ta' l-isptar il-Cork and Screw kelli sitt liri kuljum dak iz-zmien allura ghidt jekk nixtri l-art u mbaghad nista' nopera wara li nizviluppaha, irragunajt li eventwalment kien ihallili iktar profit in- negozju ghax ma nkunx qeghda nhallas dik il-kera. Dan ir-ragunament bdejt naghmlu fil-bidu tal-2004.". Qalet ukoll: "Kelli certu klijenti li matul iz-zmien tal-Milied jigu u jixtru bil-bulk, l-intenzjoni kienet illi meta jkolli dawk it-tip ta' ordnijiet dak li jkun ma jigix jibgor ix-xoghol mill-hanut tieghi imma jigbru minn fejn ikolli storage.". "Hu fatt li l-provi huma skarsi. Madankollu l-qorti hi moralment konvinta li l-verzjoni li tat Paula Caruana Gatt m'ghandix mis-sewwa meqjus li:- "Mill-accounts tal-200517 jirrizulta li l-qliegh ghal dik is- (a) sena kien Lm455 biss. 15 Skond l-Artikolu 1124B(1) tal-Kodici Civili jipprovdi: "Meta proprjetà tkun vestita f'persuna b]ala proprjetarja li zzommha taht obbligazzjonijiet fiducjarji, terzi jistghu jagixxu ma' dik il-persuna daqslikieku l-persuna kienet is-sid assolut taghha.". Skond l-Artikolu 1124A, wiehed mid- dmirijiet ta' fiducjarju hu li jirritorna lura l-proprjeta lill-persuna li "legittimament ikollha jedd ghaliha". ippjanat ta' Ottubru 2011, qalet 20 sena ser tidhol ghall-investiment ta' Lm33,000 fejn tista' tghid li ma kienx qieghed jigi registrat qliegh fin-negozju. (b) "Il-qorti lanqas tara li hu verosimili li persuna ser tixtri bicca art f'Ta'Qali b'kejl ta' ftit inqas min-nofs tomna biex fih izzomm kaxxi tal-kartun tax-xorb u ftit gimghat wara zzarma n-negozju. Fin- nota ta' sottomissjonijiet prezentata mill-konvenuti fil-15 ta' Dicembru 2011 inghad: "Paula Caruana Gatt xrat porzjoni art kontenenti tlett kmamar zghar biex tuzhom bhala mahzen ghan-negozju li kellha.....". Il-qorti ma tarax verosimili li wiehed ser jidhol ghal piz finanzjarju bhal dak, iktar u iktar meta Paula Caruana Gatt stess qalet li kienet qeghda thallas Lm6 kuljum ghall-kiri tal-hanut, ghall-uzu biss ta' tlett ikmamar zghar biex juzahom bhala mahzen. Hu minnu li fis-seduta ta' wara, cjoe' li eventwalment tizviluppa l-art u tittrasloka n-negozju ghal hemmhekk. Il-qorti ma tistax temmen li l-konvenuta kellha dan it-tip ta' hsieb meta tqies li hu altru milli evidenti kif fl-2005 in-negozju mar il-bahar. Sahansitra hi stess xehedet li bdiet tahdem mal-kumpannija Go minn Jannar 2006 u li "Waqaft meta bdejt nahdem mal-Go."18, cjoe' ftit gimghat wara li xtrat l-art. Dan apparti li l-qorti ma temminx li kellha l- intenzjoni li tittrasloka l-hanut f'zona fejn m'hemmx hwienet, izda ghelieqi u ftit fabbriki. (c) il-hanut u mpjegat ruhha, u ghalhekk sfaxxa ghal kollox l-ghan li qalet li kellha ghax-xiri tal-art, xorta baqghet izzomm l-art li ma kellix iktar uzu ghaliha. "Hu veru li l-konvenuta xehedet li hallset minn flusha Lm13,000 mill- prezz ta' Lm33,000 u l-pagamenti fix-xahar lill-Bank of Valletta jsiru mill-paga taghha li tigi depozitata f'kont li ghandha mal-HSBC19. Pero' b'daqshekk ma jfissirx li l-qorti ghandha taccetta din il-verzjoni u tiskarta l-konsiderazzjonijiet li ghamlet hawn fuq. Konsiderazzjonijiet li fil-fehma tal-qorti jeghlbu dak li qalet il-konvenuta u missierha. Hekk ukoll il-qorti lanqas ma tista' tiskarta l-fatt li jirrizulta li:- "din l-art tmiss mal-proprjeta li tintuza minn Bottega del Marmista Limited, fejn missierha jghid li hu biss impjegat, u li tikri Il-qorti tqies li hu iktar probabbli li din il- kumpannija, li skond ma qalet Paula Caruana Gatt timporta l-irham20, tidhol ghal dan in-negozju mas-sid li minghandu kienet tikri l-immobbli minn fejn topera n-negozju taghha milli tfajla ta' 20 sena li ghandha hanut minn fejn tbiegh ix-xorb f'Gwardamangia. "Joseph Caruana Gatt xehed: "Jekk nibqa' haj jiena dak id-dejn Qed nghidha quddiem il-qorti." 21. Kliem li juru d- determinazzjoni tieghu li ma jhallasx dak li hu dovut lill-atturi. "Minkejja 19 M'hemmx dubju li l-ahjar prova kienet tkun li tipprezenta ir-rendikonti ta' dan il-kont li meta i paragunat mar-rendikonti tal-kont relatat mas-self li hadet mill-Bank of Valletta, ikun jaqbel. "Fatti li jkomplu jsahhu l-fehma tal-qorti li fir-realta' Paula Caruana Gatt xtrat iktar. Ghaldaqstant, f'isimha proprju minhabba d-dejn tal-genituri, sabiex b'hekk il-kreditur ma jkollux fuqhiex jezegwixxi t-titolu ezekuttiv". taghha, u xejn inxtrat tal-genituri l-art li tikkonkludi il-qorti Rat ir-rikors tal-appell tal-konvenuti li in forza taghha, ghar-ragunijiet minnhom premessi, talbu illi din il-Qorti joghgobha: "..tirriforma s-sentenza tat-18 ta' Settembru 2012 billi, filwaqt illi tikkonfermaha (i) fejn cahdet l-ewwel eccezzjoni preliminari tal- konvenuti (tal-preskrizzjoni biennali); (ii) Fejn laqghet t-tieni (a) eccezzjoni u cahdet l-ewwel talba attrici; spejjez a karigu tal-atturi, (iii) fejn laqghet it-tieni (b) eccezzjoni, spejjez a karigu tal-atturi; u tirrevokaha fejn cahdet it-tieni (c) eccezzjoni in kwantu tirreferi ghall- kuntratt ta' xiri tal-10 ta' Novembru 2005 ppubblikat minn-Nutar Tonio Massaro, u tilqa t-tieni talba attrici fis-sens li l-konvenuta Paula Caruana Gatt xtrat "porzjoni diviza ta' art maghrufa bhala ta' l-Ibragg fil- kontrada Ta' Vnezja fi Triq id-Durumblat drabi ohra indikata wkoll bhala Valletta Road kif ukoll bhala Triq Kuncizzjoni, f'Ta' Qali, limiti tal-Mosta tal-kejl superficjali ta' 532.91 metri kwadri" bhala fiducarja tal-genituri taghha Joseph u Catherine konjugi Caruana Gatt. Salv ghal dak li nghad fuq, l-ispejjez, huma a karigu tal-konvenuti – b'dan li tichad it-talbiet kollha attrici – bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra l-atturi appellati". Rat ir-risposta tal-atturi li in forza taghha, ghar-ragunijiet minnhom premessi, jissottomettu li din il-Qorti ghandha tichad l-appell tal- appellanti u tikkonferma s-sentenza appellata bl-ispejjez taz-zewg Semghet lid-difensuri tal-partijiet; Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti; Ikkonsidrat; Illi jirrizulta li l-atturi f'din il-kawza gew kanonizzati kredituri tal-konvenuti konjugi Caruana Gatt ta' somma flus. Huma pprovaw jithallsu tal-kreditu dovut lilhom izda ma rnexxielhomx jaghmlu dan. Fit-28 ta' Gunju, 2001, talbu u nghataw il-hrug ta' mandat ta' qbid kontra l-konjugi Caruana Gatt. Fl-1 ta' Ottubru, 2001, il-konjugi Caruana Gatt emancipaw lill-binthom, il- konvenuta Paula Caruana Gatt, li ghad kellha 16–il sena, ghall-skop ta' kummerc; l-avviz relattiv fil-gazzetta tal-Gvern deher fil-harga fit-23 ta' L-imsemmija minuri giet registrata bhala persuna taxxabbli taht negozju taghha bl-isem "Velardi Imports"; in-negozju beda fl-2003 u ghalaq fl-2006. Fl-10 ta' Novembru, 2005, Paula Caruana Gatt, wara li hadet self mill-Bank of Valletta plc, xtrat porzjoni art f'Ta Qali. L-atturi jallegaw li l-att ta' emancipazzjoni tat-tifla sar mill-konvenuti debituri b'qerq u bi hsara ghad-drittijiet taghhom bhala kredituri, u li l- kuntratt ta' xiri ta' Novembru 2005, sar fil-fatt mit-tifla f'isem il-genituri L-ewwel Qorti, wara li cahdet l-eccezzjoni ta' preskrizzjoni sollevati mill- fir-rigward ta' emancipazzjoni, izda laqghet it-talba attrici ghar-rigward l-art f'Ta' Qali, li ta' terzi. ddikjarat gie mixtri mit-tifla bhala fiducjarja tal-genituri taghha, il-konjugi Mid-decizjoni tal-ewwel Qorti dwar l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni u c- cahda tat-talba attrici b'riferenza ghall-att ta' emancipazzjoni, ma Mis-sentenza appellaw il-konvenuti li talbu r-revoka ta' dik il-parti tas-sentenza li ddecidiet li x-xiri tal-art f'Ta' Qali sar f'isem il- konjugi Caruana Gatt. Ghalhekk, f'dan l-istadju, il-kawza hija limitata ghal talba attrici fejn talbet dikjarazzjoni li l-proprjeta` li nxtrat f'isem Paula fir-realta` hi proprjeta` il-konjugi Kif qalet l-ewwel Qorti, dak li qed jallegaw l-atturi huwa kaz ta' interposizione reale, fejn min kien deher fuq il-kuntratt ta' compro- vendita bhala xerrej, ikun ad insaputa tal-venditur, jidher bhala fiducjarju Dan il-kaz huwa wiehed marbut mal-interpretazzjoni tal-fatti, bl-ewwel Qorti tghid li ma kenitx moralment konvinta li l-verzjoni li tat Paula Caruana Gatt (li qalet li riedet l-art bhala storage ghan-negozju taghha) ghandha mis-sewwa. Din il-Qorti, kif inhu risaput, ma tiddisturbax leggerment l-analizi tal-fatti li tkun ghamlet l-ewwel Qorti, sakemm ma jirrizultalhiex li l-konkluzjoni milhuqa mill-ewwel Qorti ma hijiex wahda li F'dan il-kaz, l-appellanti qed jippruvaw jaghtu interpretazzjoni differenti tal-fatti milli tat l-ewwel Qorti, pero`, din il-Qorti, wara li ezaminat il-provi, tasal biex taqbel mad- decizjoni tal-ewwel Qorti, li l-art inxtrat mit-tifla fuq isimha biex tevita li tkun fuq isem il-genituri taghha, debituri tal-atturi. Din il-Qorti lesta tikkoncedi li l-konvenuta tifla setghet kienet f'posizzjoni li thallas hi l-parti tal-prezz tax-xiri li hallset fuq l-art, pero`, ma gabetx prova li r-rati mensili lill-bank (li minghandu sselfet il-bqija tal-flus) kienet thallashom hi – prova li kien imiss lilha li taghmel darba li l-allegazzjoni saret minnha. Minn naha l-ohra, din il-Qorti tapprezza dak li osservat l- ewwel Qorti li ma kienx verosimili li t-tifla tixtri art bhala storage ghan- negozju li kien sejjer hazin, tant li ftit gimghat wara li xtrat l-art, zarmat in-negozju. Ftit wara li suppost xtrat l-art biex taghti spinta lin-negozju, hija fil-fatt waqqfet in-negozju u marret tahdem ma' kumpanija privata. Inoltre, wara li impjegat ruhha, zammet l-art avolja ma kellhiex aktar uzu L-apprezzament tal-fatti li ghamlet l-ewwel Qorti ma jidhirx zbaljat, u din il-Qorti tara li, fil-verita`, l-art ried jehodha l-konvenut Azzopardi li, pero`, ma riedx jixtriha fuq ismu minhabba d-dejn li kellu mal-atturi, u ghalhekk "uza" lill-bintu bhala prestanome ghall-iskopijiet tieghu. L-analizi tal- prova tiddependi hafna fuq il-konvinciment morali tal-qorti u f'dan il-kaz, din il-Qorti taccetta l-verzjoni attrici fir-rigward. Kif intqal drabi ohra, fil- qasam tal-azzjoni civili, il-kriterju li jwassal ghall-konvinciment tal- gudikant ghandu jkun li l-verzjoni tinstab li tkun wahda li l-qorti tista' toqghod fuqha u tkun tirrizulta bis-sahha ta' xi wahda mill-ghodda procedurali li l-ligi tippermetti fil-process probatarju (ara Ciantar v. Curmi, deciza minn din il-Qorti fid-19 ta' Gunju, 2006). Din il-Qorti tara li l-verzjoni tal-atturi hija aktar kredibbli u attendibbli, kif anke osservat l- Fil-kuntest tal-aggravju marbut mal-allegata interpretazzjoni skorretta tal-ligi, din il-Qorti ma tikkondividix l-argument tal-konvenuti appellanti. It-tieni talba attrici ma hijiex konsegwenzjali ghall-ewwel talba marbuta mad-dikjarazzjoni ta' nullita` tal-att ta' emancipazzjoni. Huwa veru li l- atturi jilmentaw li l-att ta' emancipazzjoni kien intiz li jgib fix-xejn id- drittijiet taghhom fuq il-proprjeta` tal-konvenuti debituri, pero`, it-talbiet lejn iz-zewg kuntratti ma humiex l-istess. Filwaqt li talbu li l-att ta' emancipazzjoni jigi dikjarat null a bazi tal-Artikolu 1144 tal-Kodici Civili (l-ao. pauliana), fir-rigward tal-kuntratt ta' compro-vendita, talbu li jigi dikjarat li l-proprjeta` hemm akkwistata suppost minn Pawla Caruana Gatt, hija effettivament proprjeta` tal-konvenuti konjugi Caruana Gatt. azzjonijiet huma distinti, u biex tirnexxi din it-tieni azzjoni, mhux mehtieg l-elementi relatati mall-ao. pauliana, izda prova ta' agir bhala fiducjarja da parti tat-tifla Paula Caruana Gatt, prova li fil-fehma tal-qorti, saret kif trid Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, konvenuti billi tichad l-istess u tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti, bl-ispejjez kollha tal-kawza jithallsu mill-konvenuti in solidum. il-ligi. Deputat Registratur mb