QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Kumpilazzjoni Nru. 632/06 Illum, 09 ta' Dicembru 2020 Rat l-imputazzjoni migjuba kontra: tal-identita' U nakkuzah talli f' dawn il-gzejjer f' Gunju, 2006 u matul l-ahhar sitt snin, b' diversi atti maghmulin fi zminijiet differenti li jiksru l-istess disposizzjoni tal- Ligi u li gew maghmula b' risoluzzjoni wahda: a. Fil-kariga tieghu ta' Supretendent tal-Pulizija, in konnessjoni mal-kariga jew impjieg tieghu, talab, rigal jew weghda jew offerta ta' xi rigal fi flus jew f' utli iehor, jew ta' xi vantagg iehor, li ghalihom hu ma kellux jedd u minhabba dan naqas li jaghmel dak li kien fid-dmir tieghu li b. Talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, fil-kariga tieghu ta' Supretendent tal-Pulizija, sew jekk hwejjeg ohra bhala salarju tad-dmirijiet tieghu, jew akkont ta' stabbiliment pubbliku, taht il-libsa tal-kariga tieghu, esiga dak li l-ligi ma tippermettix, jew izjed minn dak li tippermetti l-ligi, jew qabel iz-zmien li jmiss skond il-ligi, liema ezazzjoni kontra l-ligi saret b' theddid jew b' abbuz ta' awtorita'; c. Talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, wieghed, ta jew offra, sew b' mod dirett jew indirett, xi jasseixxi jew jikkonferma li kien kapaci jaghmel xi influwenza mhux xierqa fuq il-mod kif jiddeciedu ufficjali tal-Pulizija, sabiex igieghel lil dawn l-ufficjali tal-Pulizija jesercitaw dik l- inflouwenza; d. Talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, ircieva jew accetta xi offerta jew weghda ta' xi vantagg mhux xieraq ghalih innifsu jew ghal haddiehor bil-ghan li jesercita xi influwenza mhux xierqa fuq il-mod kif jiddeciedu ufficjali tal-Pulizija; e. Talli fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, bhala ufficjal jew impjegat pubbliku ikkomunika fatti li minnu minhabba l-kariga jew impjieg tieghu u liema fatti kellhom jibqghu sigrieti, jew illi b' xi mod ghen biex jigu maghrufa dawn il-fatti; fl-istess perjodu, lok u cirkostanzi, xjentement ghen jew assista lil diversi persuni ohra fl-atti illi bihom dawn l-istess persuni ippreparaw jew ikkunsmaw id-delitt meta dawn ghamlu lottu klandestin jew gabru l-flus tal- gugati fuqu; g. Talli fl-24 ta' Gunju 2006 u fil-gurnata ta' qabel, minghajr licenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, Ghalhekk, b' dawn l-atti Patrick Papps Compagno ikkommetta tali reati, filwaqt li kien ufficjali jew impjegat pubbliku u b' hekk sar hati ta' reati li hu kellu jissprvelja biex ma jsirux jew li minhabba l-kariga tieghu kellu d-dmir li jimpedixxi. Il-Qorti hija gentilment mitluba sabiex f' kaz ta' htija, barra li tinfliggi l-pieni stabbiliti mill-Ligi, tapplika l- provvediment ta' l-Artikoli 119, 140 u 141 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qorti giet mitluba wkoll sabiex f' kaz ta' htija, barra li tinfliggi l-pieni stabbiliti mil-Ligi, tordna wkoll il- konfiska ta' l-oggetti kollha esebiti. Il-Qorti giet mitluba wkoll sabiex f' kaz ta' htija tikkundanna lill-imputat ghall-hlas ta' l-ispejjez li ghandhom x' jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti jew periti f' dawn il-proceduri hekk kif ikkontemplat fl-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat l-atti kollha tal-kaz; Rat in-nota ta' rinviju tal-Avukat Generali fejn elenka l- Artikoli li tahthom tista' tinstab htija fl-imputat; Rat il-verbal tas-seduta tas-26 ta' Novembru 20091 fejn l-imputat wiegeb li ma kellux oggezzjoni li jigi gudikat minn din il-Qorti; Semghet is-sottomissjonijiet finali orali tal-partijiet; Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza. Ikkunsidrat: L-Akkuzi fil-qosor Illi f'din il-kawza l-imputat gie akkuzat b'diversi akkuzi illi fil-qosor jinvolvu allegazzjoni ta' esekuzzjoni tad-doveri tieghu fil-kariga tieghu ta' membru fi hdan il-Korp tal-Pulizija, u dan meta kien id- dover tieghu li jiehu hsieb illi ma jsirux tali reati u dan billi jezercitaw l-influwenza tieghu u jgieghel ufficcjali membri ohra tal-Korp jonqsu milli jaghmlu d-dover L-imputat gie akkuzat ukoll illi garr arma tan-nar minghajr il-licenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija3 Il-Ligi, Principji u Gurisprudenza Applikabbli L-Artikolu 115 (c) tal-Kodici Kriminali. L-artikolu 115 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jittratta dwar il-korruzzjoni minn ufficjal jew impjegat "Kull ufficjal jew impjegat pubbliku li, in konnessjoni mal-kariga jew impieg tieghu, jitlob, jircevi jew jaccetta offerta ta' xi rigal fi flus jew f'utli iehor, jew ta' xi vantagg iehor, li ghalihom huwa ma jkollux jedd jehel meta jinstab hati … jekk barra milli jkun accetta l-hlas, il-weghda jew l-offerta, l-ufficjal jew impjegat ikun fil- fatt naqas milli jaghmel dak li hu fid-dmir tieghu li jaghmel, il-piena ta' prigunerija minn .." Illi minn ezami ta' l-artikolu 115 tal-Kodici Kriminali li jikkontempla r-reat ta' korruzzjoni jirrizulta illi l- ippruvati huma essenzjalment erba' u cioe: 1. in-natura ufficjali jew pubblika ta' l-impieg tal- persuna ikkoncernata. 2. li dik il-persuna irceviet jew accettat flus, jew xi rigal, jew weghda jew offerta u dawn ma ikunux dovuti skond il-ligi. 3. li dana jkun in konnessjoni ma' l-istess kariga jew 4. li l-iskop ikun illi l-persuna taghmel jew ma taghmilx id-dmir tieghu/taghha. Illi ghalhekk essenzjali ghal kummissjoni ta' dana ir-reat huwa n-natura ufficjali jew pubblika ta' l-impieg tal-persuna li allegatament qed tigi Illi l-Professur Mamo fin-noti tieghu dwar id-dritt Illi l-artikolu 92 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta imbaghad jiddisponi testwalment illi: "Taht il-frazi generali 'ufficjal pubbliku' jidhlu mhux biss l-awtoritajiet kostitwiti, civili u militari, izda wkoll dawk il-persuni kollha li huma mahtura skond il-ligi sabiex jamministraw xi parti tas-setgha ezekuttiva tal- Gvern, jew biex jezegwixxu xi dmir iehor pubbliku impost mil-ligi, sew gudizzjarju kemm amministrattiv kif ukoll tax-xorta l-wahda u l-ohra." L-Artikolu 112 tal-Kodici Kriminali Dan l-Artiklu jaqra hekk: "Kull uffiċjal jew impjegat f'amministrazzjoni pubblika, jew kull impjegat tal-Gvern jew mal-Gvern, sew jekk ikollu kemm jekk ma jkollux jedd li jesiġi flus jew ħwejjeġ oħra bħala salarju tad-dmirijiet tiegħu, jew akkont tal-Gvern jew ta' stabbiliment pubbliku, illi, taħt il-libsa tiegħu, jesiġi dak l-liġi ma tippermettix, jew iżjed minn dak li tippermetti l-liġi, jew qabel iż-żmien li jmiss skont il-liġi, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija minn tliet xhur sa sena.". L-Artikolu 121A tal-Kodici Kriminali Dan l-Artiklu jaqra hekk: (1) Kull min iwiegħed, jagħti jew joffri, sew b'mod dirett sew indirett, xi vantaġġ mhux xieraq lil xi persuna oħra li tasserixxi jew tikkonferma li huwa jew hija jkunu kapaċi li jagħmlu xi influwenza mhux xierqa fuq il-mod kif tiddeċiedi xi persuna li hemm imsemmija fl-artikoli preċedenti ta' dan is-subtitolu u ta' xi persuna oħra, sabiex iġiegħel lil dik il-persuna oħra teserċita dik l-influwenza, sew jekk dak il-vantaġġ mhux xieraq ikun għal dik il-persuna oħra jew għal xi ħadd ieħor, għandu, meta jinsab ħati, jeħel il-piena ta' priġunerija għal żmien minn tliet snin sa sitt snin. (2) Kull min jitlob, jirċievi jew jaċċetta xi offerta jew wegħda ta' xi vantaġġ mhux xieraq għalih innifsu jew għal xi ħadd ieħor bil-għan li jeserċita xi influwenza mhux xierqa bħalma hemm imsemmi fis-subartikolu (1) Pagna 8 minn 36 jeħel, meta jinsab ħati, il-piena stabbilita f'dak is- Illi l-interpretazzjoni ta' din id-disposizzjoni tal-ligi giet esposta f'zewg sentenzi moghtija mill-Qrati taghna u cioe' wahda moghtija mill-Qorti Kriminali fit-13 ta' Lulju 2006 fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta vs Dr. Noel Spiteri Jones u it-tieni wahda deciza mill-Qorti ta'l- Appell Kriminali fis-17 ta' Settembru 2008 fl-ismijiet Dak kontemplat fis-subartiklu (1) huwa dak ta' persuna li twieghed, taghti jew toffri, xi vantagg mhux xieraq lil xi persuna ohra li tasserixxi jew tikkonferma li huwa jew hija jkunu kapaci li jaghmlu xi influwenza mhux xierqa fuq il-mod kif tiddeciedi xi persuna li hemm imsemmija fl-artikoli precedenti. ghandha il-kaz is-soggett attiv, qieghed iwieghed, joffri jew jaghti lil B xi vantagg mhux xieraq biex B jinfluwenza kif jiddeciedi C., sija jekk dak il- L-Aggravju pubbliku jew impjegat pubbliku meta huwa kellu d- dmir li jissorvelja jew jimpedixxi li dan ir-reat ma jsirx proprju minhabba Il-Qorti jidrilha li dan l-aggravju jista' Pagna 9 minn 36 jirrizulta stante li gie pruvat illi l-imputat huwa membru tal-Korp tal-Pulizija u ghalhekk kien fid-dmir tieghu illi jara li ma jsirx reat. L-Artiklu 141 tal-Kodici Kriminali jaqra hekk: "'Barra mill-każijiet li fihom il-liġi tgħid espressament liema huma l-pieni li għandhom jingħataw għar-reati li jsiru minn uffiċjali jew impjegati pubbliċi, kull uffiċjal jew impjegat pubbliku li jsir ħati ta' reat ieħor li huwa kellu jissorvelja biex ma jsirx jew li minħabba l-kariga tiegħu huwa kellu d-dmir li jimpedixxi, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena stabbilita għal dak ir-reat, miżjuda Ghalhekk jirrizultaw zewg elementi u cioe: "Ikun ħati ta' dan ir-reat kemm (i) min jagħmel wegħda jew offerta lil persuna oħra li turi li hi għandha influwenza mhux xierqa fuq kif tiddeċiedi terza persuna li jkollha funzjoni pubblika, biex tinqeda b'dik l- influwenza, u jkun ħati wkoll (ii) min, wara li jkun wera li għandu dik l-influwenza, jaċċetta l-offerta li ssirlu bil- għan li jinqeda b'dik l-influwenza fuq it-terza persuna; ma huwiex biżżejjed li jkun laqa' l-offerta biex jinfluwenza lilu nnifsu." Dan ir-reat ikun aggravat taħt l-art. 141 jekk min iwettqu kellu d-dmir, minħabba l-ħatra tiegħu, li jara li dak ir-reat ma jseħħx. Din id-disposizzjoni ta' liġi Pagna 10 minn 36 kienet interpretata hekk mill-Qorti tal-Appell Kriminali f'sentenza mogħtija fis-17 ta' Lulju 2002 in re Il- Pulizija versus Emmanuel Serracino Inglott: "Biex jiskatta d- dover jew obbligu taħt l-artikolu 141 imsemmi, irid ikun hemm xi disposizzjoni ta' liġi jew xi kundizzjoni ta' impjieg li, direttament jew indirettament, timponi l- obbligu fuq l-uffiċjal jew impjegat pubbliku li jkun li jissorvelja li ma jsirx xi reat partikolari (jew ir-reati kollha) jew li jimpedixxi dan ir-reat (jew reati)." L-Artiklu 133 tal-Kodici Kriminali jaqra hekk: "Kull uffiċjal jew impjegat pubbliku li jikkomunika jew jippubblika dokument jew fatt li jkun ġie fdat lilu jew li jkun ġie magħruf minnu minħabba l-kariga jew impjieg tiegħu, u illi għandu jibqa' sigriet, jew illi b'xi mod igħin biex jiġi magħruf, meta jikkostitwixxi fih innifsu delitt aktar gravi, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija għal żmien ta' mhux aktar minn sena jew il-multa.' Il-Qorti se tghaddi issa sabiex tqis il-Provi mressqa mill-partijiet. Xehed John Cacciottolo, dak iz-zmien Kummissarju tal- Pulizija4 li qal li kien ircieva informazzjoni li l-imputat kien involut f'xi tixhim dwar il-lottu klandestin, kien qed jiehu xi tip ta' protection money biex il-Pulizija ma Fl-investigazzjoni dahhal ukoll lid- Deputat Kummissarju, dakinhar Joe Pollacco. ghall-imputat li fil-kors tal-interrogazzjoni ammetta li dan kien very u semma' xi persuni li kienu jorganizzaw il-loghob klandestin tal-lottu, li minn ghandhom kien jircievi mal-mitt Lira Maltin kull xahar. ikun jew biex ma jibghatilhomx nies ifittxulhom jew jinfurmahom meta il-pulizija jfittxulhom. Dan kien beda xi sitt snin qabel, minn meta kien Spettur l-ALE, li kienet responsabbli wkoll li tara li ma jkunx hemm loghob klandestin fil-pajjiz. kompla wara li spicca minn hemm, kien promos ghall- Supretendent, kien Floriana u anke l-Belt u din is- sitwzzjoni kompliet sakemm bdew dawn il-proceduri. Il-hlas kien isir permezz ta' persuna minn Ħal Balzan billi timpustahomlu d-dar u ccempillu u tghidlu li hallietlu l-licenzji jew inkella taghtihomlu fuq il-post Dan skond kif qal l-imputat u anke kif qalet din l-istess persuna. Jghid li l-imputat irrilaxxja stqarrija ta' disa' pagni wara li inghata t-twissija li jista' ma jirrispondix, izda l- imputat ghazel li jirrispondi u anke li jiffirma l-istess stqarrija Dok. Kompla jghid li involva wkoll it-taqsima ta' l-Economic Crime billi baghat ghall-Assistent Kummissarju Michael Scovino u saret operazzjoni biex jingabru n-nies kollha li b'xi mod kienu involuti fil-hlasijiet ta' dawn il- pagamenti ta' kull xahar lill-imputat. operazzjoni u semma wkoll min kienu l-persuni l-ohra li Stqarrija tal-imputat L-istqarrija ta' l-imputat giet esebita bhala Dok JR1 a Fl-istess stqarrija l-imputat ta l- verzjoni tieghu tal-fatti. Spicca l-istqarrija billi qal tqarrija jirrizulta li huwa inghata t-twissija lijista' ma jwegibx ghad-domandi izda jekk iwiegeb dak li jghid jista' Jirrizulta wkoll ikkollabora mal-ufficcjali investigattivi, wiegeb ghad- domandi u anke iffirma l-istess stqarrija. Xehed id-Deputat Kummissarju dak iz-zmien Joseph Uengkla li qal li l-Kummissarju kien infurmah li kellu informazzjoni li l-imputat kien qed jircievi xi flus fuq loghob tal-lottu tal-klandestin. Qal li fuq struzzjonijiet tal-Kummissarju huwa kien cempel lill-imputat u gie d- U wara li nghata s-soliti twissija huwa kien irrilaxxja stqarrija fejn kien ammetta illi kien qed jircievi madwar mitt lira fix-xahar ghal dawn l-ahhar sitt Ix-xhud gharaf lill-imputat fl-awla bhala l-persuna li rrilaxxja l-itqarrija u gharaf il-firma tieghu tal- Kummissarju u tal-imputat fuq l-istess stqarrija. Ix-xhud Carmelo Spiteri k/a Spiteri Shaw ghazel illi ma jixhidx biex ma jinkriminax ruhu6. Xehed l-Assistent Kummissarju Michael Schembri Latman. ewwel parti tax-xhieda tieghu, x-xhud ikkonferma l- investigazzjoni li saret dwar il-hlas tal-flus fuq il-loghob Fit-tieni parti tax-xhieda tieghu x- xhud spjega kif f'wiehed minn zewg basktijiet li l- imputat kien nehha mill-ufficcju tieghu, li skond l- imputat kienu jikkontjenu xi xorb, kien instab ukoll U li l- imputat kien irrilaxxja stqarrija dwaru fejn spjega li dan kien sabu l-Ghassa ta' San Giljan meta kien stazzjonat hemmhekk fis-sena circa 2000. Qal li ma sab l-ebda record tieghu u peress li kien antic u ma sab l-ebda record tieghu ddecieda li jiehdu u baqa' jgorru mieghu minn San Giljan, ghall-Bormla, ghall-Belt bil-hsieb li jirrangah, jirrestawrah u jaghmlu vintage. Qal li qabel l- imputat irrilaxxja l-istqarrija huwa inghata s-solitu esebita a folio 45 tal-process, u fiha gharaf il-firma tal- imputat, ta' l-Ispettur Angelo Bonnici Bellotti u dik tal-imputat. jispjega fid-dettal kif investigazzjoni. Xehed l-Ispettur Simon Wubbels stazzjonat Human Resources fi hdan il-Korp tal-Pulizija. Huwa kkonferma li jaghraf lill-imputat, li l-imputat dahal membru tal- Korp bhala Kuntistabbli fil-05 ta' Frar 1979, inhatar Surgent fis-17 ta' Settembru 1984, inhatar Spettur fis-16 ta' Gunju 1989 u kien promoss ghall-Supretendent fit- 13 ta' Settembru 2000 u irrizenja b'effett mill-25 ta' 50 tal-process li juri l-istorja tal-imputat fi hdan il-Korp tfittxija li ghamlet mas-sistema tal-Pulizija l-imputat tal-Karta 314017M mhux illicenzjat biex izomm armi u fis- sistema jirrizulta mhux irregistrat. Esebiet Dokument In kontro-ezami mistoqsija jekk il-membri tal- jgorru armi fuqhom humiex licenzjati sabiex igorru armi qalet li "Dik ma nistax Xehed Gejtu Moore, li inghata s-solitu twissija u ghazel illi jixhed. Qal li ilu snin jaf lill-imputat minn meta l-imputat kien ghadu surgent u li kienu saru hbieb. Spjega li kien hu li ressaq lil Nardu, lil Leli u lil Karmenu mal-imputat. Qal li kien prezenti ghal-laqgha li saret ma' kull wiehed minnhom, fejn intalbet l- ghajnuna mill-imputat sabiex dawn ikunu jafu meta tkun ser issirilhom tfittxija mill-Pulizija. Qal li wara l- flus kull wiehed minnhom lill-imputat, u li kien hu li qalilhom kemm ghandhom ihallsu. Kien hu li kien jigbor il-flus u kien hu li kien jghaddihom lill-imputat. Mistoqsi kemm il-darba saret tfittxija qal li darba zgur li fittxew lil Nardu u li ma jafx kienx hemm aktar okkazjonijiet. Tfittxijiet fuq lohrajn ma semmiex.qal li l-ammont shih kien ta' mitt Lira Maltin u li kollha kien Qal li ghall-ewwel Nardu kien Il-Hlas kien isir kull xahar. Qal li hu kien jigbor kollox minn ghand Nardu, li kien jghaddilu l-flus ta' Leli wkoll. Hu kien javza lil Nardu biss dwar xi tfittxija u Nardu kien javza lil Leli. Dwar kif kien isir jaf Qal li hu kien jghaddi l-mitt lira lill-imputat u li ma zamm xejn ghalih u li dan kollu baqa' jsir sa xi Mejju ta' dik is-sena u cioe Mejju ta' qabel ma tressaq l-imputat il-Qorti. passi kontrih u kien wehel mitt Lira multa u sitt xhur Huwa qal li Gejtu kien irrangalu laqgha ma' l-imputat, li fillaqgha ma intqal u ma sar xejn hlief li huwa ghadda lill-imputat it-tahrika li kien Qal li huwa ha l-piena u qal ukoll illi l-imputat ma ghamel xejn dwar il-karta li kien hadlu. Qal li wara li inqatghet il-kawza kien cempillu Gejtu u qallu biex jiehu xi haga lill-imputat, u hu wiegbu lura ta' xhiex ghax dan ma kien ghamillu xejn, izda biex jaqtaghha fil-qasir hadlu envelope l-Ghassa l-Belt li fih kien hemm hamsa u ghoxrin Lira. Qal li wara cempillu Gejtu u qallu Hu ma accettax u qatta' s-sim card biex ma jergax icempillu. Qal li lilu qatt ma kellmu l-imputat u li l-imputat qatt ma talbu xejn u qatt ma Qal li l-imputat ma kien irrangalu xejn. Xehed l-iSpettur Angelo Hajami, stazzjonat Economic Crimes Unit, li spjega li hu kien xhud ta' l-istqarrija Dokument MC 1 u gharaf il-firma tieghu, tal-Assistent Kummissarju Michael Scovino u ta' l-imputat. spjega li kien ghamel tfittxija, flimkien ma' membri lil Nardu Greengrocer ghal-lottu lanqas fil-karozza ta' Banavage. interrogat u rrilaxxja stqarrija fejn spejga li Gejtu kien ressqu ma' l-imputat sabiex ma jibqghux isirulu raids mill-Pulizija. Hu ftiehem ma' Gejtu li kien se jhallas lill-imputat hamsin Lira fix-xahar, u baqa' jhallsu sa ftit xhur qabel ma tressaq l-imputat. Spjega li Nardu qal ukoll illi huwa kien ressaq lil Leli ma' Gejtu u sar l- ghoxrin Lira li kien jghaddihom hu stress lil Gejtu. ukoll li gie interrogat Carmelo Spiteri k/a Spiteri Shaw (riferut mix- kollox izda l-ghada stqarr ukoll li kien Gejtu li laqqghu ma' l-imputat, u li beda jhallas hamsin Lira fix-xahar lil Gejtu biex ma jinzlux aktar fuq il-Pulizija jfittxulu ghal- Xehed l-iSpettur Ian J. Kordi, stazzjonat Economic Crimes Unit, illi ukoll spjega fid-dettal kif saret l- invstigazzjoni. Xehed il-Brigadier Maurice Harris, li gie mahtur mill-Qorti sabiex jezamina s-senter li kien gie elevat Huwa qal li s-senter kien antic, ghandu ta' lanqas tmenin sena, ghandu l-paletta nieqsa u ghaldaqstant ma jistax jigi sparat. rapport ieghu Dokument MC 1, korrett ghal MC 1A17 a Xehed Emanuel Vella Catalano, illi ghazel li ma jwegibx. Xehed Lenard Mattocks:, illi ghazel li ma jwegibx. Xehed Emanuel Von Brockdorff, illi ghazel li ma jwegibx. 236 tal-process. Xehed l-iSpettur Ian J. Ebsadi, li kkonferma li kien l-Ufficcjal Prosekutur fil-kawza l-Pulizija vs Alfred Spencer u kkonferma s-sentenza. 17 B'digriet tal-Qorti tad-19 t' April 2007. Xehed Leonard sive Nardu Serra, wara li nqatghu l-proceduri kontra tieghu. Huwa qal li lill-imputat rah u kellmu darba wahda biss u kien kellmu fuq citazzjoni li kien ircieva dwar il-kaxxi tal-haxix li kellu barra l- Qal li hadu jkellmu d-depot certu Gejtu u li Gejtu ma kienx fil-kamra waqt li huwa kellem lill-imputat. Qal li Gejtu qaghad barra l-bieb. Sostna li f'dik il- laqgha hu u l-imputat tkellmu fuq dik ic-citazzjoni biss. Qal li lill-imputat ma kienx jafu u li "Gejtu gie igieghelni biec immure ghandu jien dak, mhux jien Qal li kien Gejtu li mar fuqu u qallu jekk iridx ihallas hamsin Lira biex il-pulizija ma jmorrux fuqu dwar lottu klandestin. Jghid li ma jafx kemm il-darba xahar" u li ghamel snin ihallas. Qal li hu kien ihallas lil Gejtu u ma jafx jekk il-flus kinux jaslu ghand l-imputat. Qal li wara xi tlett snin naqqas is-somma huwa stress ghal hamsa u ghoxrin Lira ghax ix-xoghol kien naqas. Spjega wkoll li f'xi zmien huwa kien laqqa' lil Carmelo Spiteri k/a Spiteri Shaw li ghandu banka tal-Lottu ma' Gejtu Thake fejn it-Torri ta' San Luciano, u telaq. Qal ukoll illi Leli Papps Compagno kien halla hamsin Lira mieghu, darbtejn, biex hu jghaddihom lil Gejtu. Spjega illi l-iskwadra tal-ALE kienu marru darbtejn fuqu minhabba li kien halla l-kaxxi tal-haxix vojta barra fuq il-bankina. Spjega li qabel kellem lill-imputat tal-ALE kienu marru fuqu darba wahda biss, fittxewlu u ma sabu xejn. ta' Novembru 200925, Angelo Bonnici Bellotti ghall-Prosekuzzjoni irrinunzja ghax- xhieda ta' Emanuel Papps Compagno u Carmelo Spiteri k/a Spiteri Shaw u iddikjara li l-Prosekuzzjoni m'ghandhiex aktar provi. F'dik l-istess seduta l-imputat wiegeb li m'ghandux oggezzjoni sabiex il-kaz ikun trattat u deciz bil- Rega' xehed in kontro-ezami Gejtu Vella k/a Vella Gregory li spjega li huwa kien laqqa' lil dawn in-nies ma' l-imputat fuq inizjattiva tieghu stress, li dawn in-nies kienu jafu lilu u mhux lill-imputat u li l-imputat qatt ma talbu sabiex ilaqqghu ma' xi hadd jew imur ifittex lil xi hadd. ukoll illi huwa kien jaf li l-ulied il-bniet tal -imputat kellhom problem medici u li l-imputat kien gej u sejjer Spjega illi apparti meta laqqagghom mal-imputat u meta ftiehem fuq il-flus, qatt ma kellu konversazzjonijiet ohra dwar dawn in-nies ma' l-imputat. Spjega wkoll illi minkejja li kien laqqaghhom mal-impuat, l-imputat kien vzahom illi hu ma jaghmilx mirakli u sabiex joqoghdu attenti u ma jiksrux il-ligi27. Spjega wkoll illi kellu ilmenti li dawn kienu qed ihallsu l-flus ghalxejn peress illi l-Pulizija xorta kienu qed imorru jfittxulhom.28 spjega li l-arrangament kien sar ma' Gejtu u li minkejja dan il-Pulizija xorta kienu qed imorru jfittxulu. wkoll li kien ilmenta ma' Gejtu illi huwa kien qed ihallas il-flus ghalxejn u Gejtu qallu "Issa naraw", pero xorta baqghu jsirulu tfittxijiet mill-Pulizija. b'kollox f'erba' snin sarulu zewg tfittxijiet, darba qabel kellem lil Gejtu u darba wara li kellem lil Gejtu. Illi fl-20 ta' Gunju 2011, l-imputat ressaq rikors wara illi inghataw is-sentenzi mill-Qorti Kostituzzjonali fil- kawzi fl-ismijiet Il-Pulizija vs Alvin Gauci Cunningham, Parti min-Naxxar fejn gie dikjarat illi stqarrijiet maghmula mill- imputat lill-Pulizija minghajr ma l-imputat kellu l- fakolta li jikkonsulta ma' Avukat huma lezivi tad-dritt ghal smiegh xieraq kif kontemplat fl-Artiklu 6 (1) u 6 (3) (C) tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem.30 Illi fit-12 t'Ottubru 2011 l-imputat ressaq rikors iehor fejn talab referenza kostituzzjonali fuq dan il-punt kif ukoll fuq il-punt li l-istqarrijiet moghtija minn Leonard Pollacco u u Alfred Spencer u x-xhieda taghhom ukoll huma mittiefsa bil-fatt illi dawn ittiehdu minghajr ma inghata d-dritt ta' konsultazzjoni ghall-parir legali qabel l-interrogazzjoni.31 Illi din it-talba giet milqugha u saret referenza kostituzzjonali. Illi permess tas-sentenza taghha tal-25 ta' Mejju 201232 il-Qorti Kostituzzjonali laqghet l-ilment tal-imputat u cioe li gie lez id-dritt fundamentali tieghu ghal smiegh xieraq u dan fir-rigward tal-istqarrijiet rilaxxjati minnu izda mhux fir-rigward tal-istqarrijiet rilaxxjati minn Illi din is-sentenza giet revokata b'sentenza tal-Qorti tal- Appell (Sede Kostituzzjonali) tal-25 ta' Jannar 201333 fejn il-Qorti tal-Appell iddikjarat li ma kien hemm l- ebda ksur tad-drittijiet fundamentali tal-imputat. Illi permezz ta' nota tal-11 ta' Lulju 201334, l-imputat informal ill-Qorti li kienu gew intavolati procedure quddiem il-Qorti Ewropeja ghad-Drittijiet tal-Bniedem u prezenta kopja tal-applikazzjoni tieghu. Xehed l-iSpettur Jonathan De Battista, fejn l-ezami gie sospiz stante li x-xhud ma kienx f'posizzjoni li jwiegeb peress illi huwa ma kienx l-ufficcjal investigattiv tal- Kompla jixhed36 fejn spjega li ma kienx hemm rapport illi is-senter maqsum fi tnejn li nstab ghand l- imputat kien fil-fatt misruq jew mitluf jew kien hemm xi hadd li ghamel talba dwarha. Ikkonferma li dan l- oggett kien oggett ghat-tizjin. Ikkonferma li kien ix- xufier li zvojta l-ufficcju tal-imputat mill-oggetti kollha Ikkonferma li l- verzjoni tal-imputat dwar din l-arma, fil-kors tal- investigazzjoni skond il-file tal-investigazzjoni Pulizija, ma giet kontradetta minn hadd. Xehed Gaetano Ferrando Cutajar illi ghazel illi ma jixhidx biex ma jinkriminax ruhu. Xehed George ‘Wismayer, ex Kummissarju tal-Pulizija li xehed dwar il-karattru tal-imputat u dwar il-karriera tal- imputat fi hdan il-Korp tal-Pulizija. Korp tal-Pulizija li xehed dwar id-drabi li tkellem mal- imputat minn fejn, fost hwejjeg ohra, kien sar jaf ukoll bil-problemi medici li ulied l-imputat kellhom. Xehed Il-Kummissarju Lawrence Monaco, li ukoll xehed dwar il-karriera ta' l-imputat fi hdan il-Korp tal- Pulizija u li wkoll kien sar jaf ukoll bil-problemi medici Xehed Alfred Kokavessis, ex-Assistant Kummissarju tal- Pulizija, li ukoll xehed dwar il-karriera ta' l-imputat fi hdan il-Korp tal-Pulizija u li wkoll kien sar jaf ukoll bil- Illi skond in-nota ta' rinviju tal-Avukat Generali tas-16 ta' Frar 200942, tista' tinstab htija fl-imputat taht dak li Ikkunsidrat: hemm mahsub: u 133 tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta; (b) Fl-Artikoli 18, 42(d), 43, 46 u 47(b) tal-Kap. 9 tal- Ligijiet ta' Malta u fl-Artikolu 12 tal-Kapitolu 70 tal-Ligijiet ta' Malta; (c) Fl-Artikolu 18, 261 (d), 268 u 281 (a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (d) Fl-Artikoli 2, 3(1A), 9 (1) (3), 19, 26 u 27 tal- Kapitlu 66 tal-Ligijiet ta' Malta; (e) Fl-Artikoli 119, 140 u 141 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' 533 tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta. Illi l-Qorti se tghaddi sabiex tqis l-elementi ossija r- rekwiziti li skond il-ligi jiffurmaw ir-reat addebitat lill- imputat taht il-paragrafu (a). Illi, dwar il-prova li l-imputat huwa ufficcjal pubbliku, mix-xhieda tal-Ispettur Simon Kerr jirrizulta li l- imputat fiz-zmien tal-allegati reati kien membru fil- Korp tal-Pulizija fil-kariga ta' Spettur u imbaghad fil- kariga ta' Supretendent u ghalhekk dan il-fatt gie pruvat u cioe li l-imputat huwa ufficjal pubbliku fit-termini hawn fuq spjegati u ghalhekk ma hemmx dubju li l- Illi fit-tieni lok dik il-persuna trid tkun irceviet jew accettat flus jew xi rigali jew weghda jew offerta u dawn ma jkunux dovuti skond il-ligi. Fil-fehma ta' din il-Qorti wara li fliet bir-reqqa u fid- dettal x-xhieda u l-provi mressqa mill-Prosekuzzjoni, liema migbura fil-qosor aktar 'il fuq f'din l-istess sentenza, fil-kaz odjern bl-ebda mod ma jirrizulta li l- il-flus minnghand l-imsemmija erbgha minn nies. Gejtu Zerafa li kien esiga l-flus minn ghandhom, tant illi huma stess xehdu li l-imputat qatt ma talabhom flus. Mhux biss izda xehdu wkoll jaghadduhom lil Gejtu u bhala fatt ma jafux jekk dan Konsegwentament huwa nieqes l-element ta' estorsjoni kif rikjest u kontemplat mil-ligi fl-Artikolu 115 tal- Konsegwentament ma tistax tinstab htija fl-imputat f'dan ir-rigward. L-Istqarrija tal-Imputat Illi din il-Qorti ikkunsidrat iz-zewg sentenzi li gew esebiti li ighataw fil-konfront tal-imputat fir-rigward tar-rikorsi kostituzzjonali u minkejja s-sentenza tal- Pagna 27 minn 36 Qorti tal-Appell tal-25 ta' Jannar 2013, fejn dik il-Qorti kienet iddikjarat li ma kien hemm l-ebda ksur tad- ddrittijiet fundamentali illi minn dakinhar sal-lum kien hemm diversi zviluppi fuq dan il- punt, liema zviluppi llum huma ben rassodati fil- tal-Qorti Ewropeja tad-Drittijiet Fundamentali Bniedem44, u in partikolari s-sentenzi Borg vs Malta45 Illi ghalhekk a bazi tal-imsemmija gursprudenza u fuq tad-decizjonijiet mill-Qorti Kostituzzjonali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Aldo Cuomo, Brian Guiducci vs l-Avukat Generali, kif ukoll dawk tal- Qorti tal-Appell Kriminali Ir-Repubblika ta' Malta vs istqarrijiet tal-imputat, galadarba nghataw minghajr id- dritt li jkun assistit minn Avukat tal-ghazla tieghu u kif ukoll illi l-interrogatorju sar minghajr ma l-imputat kien assistit minn Avukat interrogatorja, din il-Qorti l-istqarrijiet irrilaxxjati mill-imputat, kif ukoll ix-xhieda kollha li inghatat mid-diversi ufficcjali fi hdan il-Korp tal- 47 Qorti Civili, Sede Kostituzzjonali deciza 28 Frar 2017 Pulizija dwar l-interrogatoji li saru lill-imputat minghajr Illi fir-rigward tax-xhieda moghtija minn Gejtu Thake, minkejja li x-xhud Gejtu Thake qal li se jghid il-verita, din il-Qorti ssib li x-xhieda tieghu mhix daqshekk Jibda biex jinghad li huwa difficli li wiehed jemmen li xi hadd jidhol ghal bicca xoghol bhal din ghalxejn, prattikament ghall-inkwiet li ggib maghha Ix-xhud qal li huwa kien prezenti meta kull wiehed minn dawn in-nies kien iltaqa' mal-imputat izda f'tali laqgha qatt ma ssemmew kemm kellu jkun il-hlas. naha l-ohra l-imputat fl-istqarrija tieghu jghid li hu qatt ma ltaqa' personalment ma' dawn in-nies u jekk iltaqa' kien tkellem wahdu maghhom u ma tkellimx fuq flus. Ix-xhud pero kkonferma li kien hu li qal lil dawn in-nies kemm ghandhom ihallsu wara li tkellem fuq hekk ma' l- Din il-Qorti, ma kellhiex il-possibilta li tara lil dan ix-xhud jixhed, la lil dan u lanqas lix-xhieda l-ohra tal-Prosekuzzjoni jixhdu stante illi l-Qorti kif preseduta wirtet dan il-process minn ghand Qorti ohra u ghalhekk ma setetx tifli u tikkunsidra l-komportament tax-xhud waqt li kien qieghed jixhed. ix-xhieda u waslet ghall-konkluzjoni li wara illi kien dan l-istess xhud li ressaq lil dawn in-nies lill-imputat, nies li jghid li hu ma kienx jafhom ghajr li kellhom banka tal-lottu u l-iehor kien ibiegh il-haxix, ma hasibhiex darbtejn biex iwikki kollox fuq spallejn l- Il-Qorti issibha difficli li tifhem kif dawn tal- Pagna 29 minn 36 lottu li skond ix-xhud huwa kien jaf lil wiehed minnhom biss bhala li kellu banka tal-Lottu, waqt li lill- iehor ma kien jafu xejn, setghu jafdaw lix-xhud li jaghmilha ta' medjatur bejnhom u bejn l-imputat sabiex Il-Qorti hija tal-fehma li biex wiehed jafda lil xi hadd iehor b'sitwazzjoni bhal ikun hemm hafna aktar minn semplici konoxxenza bejn iz-zewg partijiet. Il-Qorti lanqas ma ssib kredibbli li tali medjatur kien se jaccetta li jaghmel din il-bicca xoghol ghal terz li lanqas biss kien jafu u li Lanqas ma hu kredibbli li dan ix- xhud ma kien qed jiehu xejn ghal dan li kien qed Il-Prosekuzzjoni ma ressqet l-ebda prova dwar jekk ittiehdux passi kontra dan ix-xhud fir-rigward tal- partecipazzjoni tieghu f'din is-sitwazzjoni u ghalhekk din il-Qorti hija tal-fehma li din ix-xhieda ghandha tigi kunsidrata wkoll minn dak il-lat. Illi snin wara li tressaq l-imputat u wara diversi drabi li d-difizi issenjalat dan il-punt illi l-Prosekuzzjoni ma kienet hadet l-ebda passi kontra Gejtu Thake, l-Prosekuzzjoni tharrket u harget l- Illi meta dan ix-xhud tressaq sabiex isirlu l-kontro- minhabba illi fil-frattemp kienu Id-difiza fil-fatt irrilevat illi tinsab fi zvantagg minhabba li ma tistax taghmel kontro-ezami u ghamlet referenza ghas- Pagna 30 minn 36 sentenza Repubblika ta' Malta vs Ian Spiteri k/a Spiteri Shaw, Marsaxlokk din il-Qorti ghalhekk tqis illi x-xhieda ta' Gejtu jaghmel il-kontro-ezami tieghu. Illi l-Artiklu 12 tal-Kapitlu 70 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra hekk: "12.(1) Il-lottu klandestin, ikun li jkun il-mod li bih u l- isem li taħtu jsir, hu ipprojbit. Din il-projbizzjoni tgħodd fil-każ ta' kull lottu klandestin li jsir b'wegħdiet lill-ġugaturi ta' premjijiet ta' flus jew ta' ħaġ'oħra, jew bil-mezz ta' ġbir jew ta' sottoskrizzjonijiet ta' ġugati fuq komunikazzjonijiet ta' numri li jaqblu ma' dawk tal- lottu pubbliku jew li jkunu bħalhom. (2) Kull min jagħmel lottu klandestin jew jiġbor il- flus tal-ġugati fuqu kif jingħad hawn fuq, u kull min b'xi mod igħin jew iħajjar f'daqshekk, jeħel, meta jinsab ħati, multa ta' mhux anqasminn erbat elef, sitt mija u tmienja u ħamsin euro u ħamsa usebgħin ċenteżmu (4,658.75) u mhux iżjed minn sitta u erbgħin elf,ħames mija u sebgħa u tmenin euro u sebgħa u erbgħin ċenteżmu(46,587.47) u l-priġunerija għal żmien ta' (3) Il-ġugatur li ma jkunx kompliċi kif jingħad hawn fuq, jeħel,meta jinsab ħati, multa ta' mhux anqas minn mija u sittax-il euro usebgħa u erbgħin ċenteżmu (116.47) u mhux iżjed minn erba' mijau ħamsa u sittin euro u sebgħa u tmenin ċenteżmu (465.87).' Illi ma ngabet l-ebda prova mill-Prosekuzzjoni illi l- imputat kien jorganizza l-lottu klandestin jew li kien jghin fl-organizzazzjoni ta' l-istess u ghalhekk ma tistax Illi ghaldaqstant u ghar-ragunijiet fuq spjegati, il-Qorti ma tistax issib htija fl-imputat taht il-paragrafi (a) u (b) tal-imsemmija nota ta' rinviju. Illi l-Prosekuzzjoni ma ressqet l-ebda prova bejn is- seduta tad-19 t'April 2007 u s-seduta tal-14 ta' Jannar 2009, f'liema seduta giet ikkonfermata biss is-sentenza li nghatat fil-kawza Il-Pulizija vs Alfred Spencer. Illi l-Artikli hargu fis-16 ta' Frar 200948 bir-riserva li Illi dan Illi fir-rigward tal-paragrafu (c) tan-nota ta' rinviju tal- Avukat Generali fejn hargu l-Artikli li dwarhom tista' tinstab htija fl-imputat u cioe li taqra "Fl-Artikolu 18, 261 (d), 268 u 281 (a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta", din il-Qorti tqis illi mill-provi kollha prodotti mill-Prosekuzzjoni ma ngabet l-ebda prova li l-imputat seraq l-imsemmija arma u ghalhekk din il-Qorti ma tista' ssib l-ebda htija fl-imputat f'dan ir-rigward. Illi fir-rigward tal-paragrafu (d) tan-nota ta' rinviju tal- Avukat Generali fejn hargu l-Artikli li dwarhom tista' tinstab htija fl-imputat u cioe li taqra: "Fl-Artikoli 2, 3(1A), 9 (1) (3), 19, 26 u 27 tal-Kapitlu 66 tal-Ligijiet ta' Malta", dan l-Att gie abolit u ma baqax jifforma parti mil-Ligijiet ta' Malta, hekk kif permezz tal-Avviz Legali 173 tas-sena 2006 gie fis-sehh l-Att 480 tal- Ligijiet ta' Malta u cioe l-Att Dwar l-Armi li permezz tieghu gie abolit il-Kapitlu 66 u cioe l-Ordinanza dwar Illi ghalhekk l-Artikli tal-Ligi referiti fil- paragrafu (d) tal-imsemmi rinviju kif ukoll fl-att ta' l- akkuza ma kinux ghadhom jezistu stante li l-Kap. kien ilu li gie abolit mill-15 t'Awissu 2006 u cioe ftit Illi minn naha tal-Prosekuzzjoni qatt ma saret l-ebda talba f'dan ir-rigward ghall-korrezzjoni tal-imsemmija akkuzi, mhux biss izda dan lanqas sar minn naha tal- Avukat Generali meta hargu l-Artikli li fuqhom tista' tinstab htija fl-imputat, ghalkemm id-disposizzjonijiet tal-Kapitlu 480 kien ilhom fis-sehh. Lanqas saru sottomissjonijiet b'referenza ghall-Artikoli l-godda fil- ligi, u konsegwentament a bazi tal-principju "nullum crimen sine lege" din il-Qorti ma tistax issib htija fl- Pagna 33 minn 36 480 tal-Ligijiet ta' Malta. imputat a bazi tal-imsemmija Artikoli illi, kif dedotti fl- akkuza u fl-imsemmija nota ta' rinviju tal-Avukat Generali, m'ghadhomx jikkostitwixxu reat. qeghda tissottolinja dan il-punt stante illi hija ben jirregola kontravvenzjonijiet u l-Artiklu 67 (3) tal-Kapitlu 480, u tqis illi minkejja s-sistanza tal-Ligi setghet baqghet l- stante illi nbidlet il-ligi kollha li tirregola l-arma. Qorti tqis ukoll illi kemm il-Prosekuzzjoni kif ukoll l- Avukat Generali kellhom aktar minn bizzejjed zmien sabiex jirregolaw ruhhom dwar dan, izda naqsu milli jirregolaw l-atti in vista tad-dhul fis-sehh tal-Kapitlu Illi fir-rigward tal-paragrafu (e) tan-nota ta' rinviju tal- Avukat Generali fejn hargu l-Artikli li dwarhom tista' tinstab htija fl-imputat u cioe li taqra: "Fl-Artikoli 119, 140 u 141 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta;". Illi l-Artiklu 119 tal-Kap. 9 jaqra hekk: "Il-piena tal-interdizzjoni ġenerali perpetwa jewinterdizzjoni ġenerali speċjali, jew it-tnejn, skont kif ikun il-każ, tiżdied mal-pieni msemmijin fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, meta l-maximum ta' dawn il- pieni jkun iżjed minn sentejn priġunerija; meta l-piena ma tkunx iżjed minn sentejn priġunerija, tiżdied il-piena tal-interdizzjoni ġenerali temporanja jew interdizzjoni speċjali temporanja, jew it-tnejn, kif ikun il-każ.". Illi l-Artiklu 140 tal-Kap. 9 jaqra hekk: "Fil-każijiet ikkontemplati fl-artikoli 133 sal-139 inklużivament, il-qorti tista', mal-piena hemm fihom imsemmija, iżżid il-piena tal-interdizzjoni ġenerali, temporanja jew perpetwa." Illi l-Artiklu 141 tal-Kap. 9 jaqra hekk: "Barra mill-każijiet li fihom il-liġi tgħid espressament liema huma l-pieni li għandhom jingħataw għar-reati li jsiru minnuffiċjali jew impjegati pubbliċi, kull uffiċjal jew impjegat pubblikuli jsir ħati ta' reat ieħor li huwa kellu jissorvelja biex ma jsirx jew liminħabba l-kariga tiegħu huwa kellu d-dmir li jimpedixxi, jeħel,meta jinsab ħati, il-piena stabbilita għal dak ir-reat, miżjuda Illi stante illi l-Qorti ma hiex issib htija fl-imputat, dawn l-Artikli ma humiex applikabbli. Illi fir-rigward tal-paragrafu (f) tan-nota ta' rinviju tal- Avukat Generali fejn hargu l-Artikli li dwarhom tista' tinstab htija fl-imputat u cioe li taqra: "Fl-Artikoli 17, 23, 23B, 30, 31, 289, 532A, 532B, 533 tal-Kap.9 tal- Ligijiet ta' Malta". Illi stante illi l-Qorti ma hiex issib htija fl-imputat, dawn l-Artikli ma humiex applikabbli. Ghaldaqstant u ghar-ragunijiet kollha moghtija u spjegati f'din is-sentenza, din il-Qorti ma tistax ssib htija fl-imputat u ghalhekk qed tilliberah mill-akkuzi kollha kif migjuba kontra tieghu.