QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR. IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM IL-31 TA' OTTUBRU 2019 Ishmael (K.I. numru 164120M), u B'digriet tas-6 ta' Ottubru 2017 giet nominata sabiex tirraprezenta lil Dominic Ishmael (K.I. numru 946773), u Natalino Ishmael (K.I. 74397M) it-tnejn assenti minn Malta u residenti l-Istati Uniti tal-Amerika Rat ir-rikors guramentat ta' Arthur Debattista (K.I. 416109M), direttur permezz is-segwenti: Illi b'att pubbliku tas-17 ta' Jannar, 1979 fl-atti tan-nutar Dottor Victor John Jounaid (kopja ta' liema hija ezibita bhala Dok A) s-socjeta' tal-intimati, settima parti (1/7) indiviza ta' porzjon diviza ta' art fil-Qawra, limiti ta' Iż-Żejtun, ta' cirka 7912.134 metri kwadri konfinanti mit-Tramuntana ma' beni tal-Gvern ta' Malta jew aventi kawza minnu, Punent ma' triq gdida u minn nofsinhar ma' beni ta' Mare Development perpetwi ta' Lm80 (ekwivalenti ghal Euro 186.35) dekorribbli mid-data tal-imsemmi kuntratt pubbliku u pagabbli bil-quddiem sal-14 ta' April, 1979 u b'effett mill-15 ta' April, 1979 kull skull sena bil-quddiem. Illi skont l-imsemmi kuntratt pubbliku (Dok A) mill-imsemmi cens ta' revizjoni bil-mod indikat fil-kuntratt pubbliku fl-atti tan-nutar Dottor Anthony Dempsey tal-11 ta' April, 1965 (kopja ta' liema hija hawn annessa bhala Dok B) "fejn l-imsemmi cens gie bazat fuq hames mija u disgha u hamsin u kwinta parti (559 1/5) granet tax-xoghol ta; haddiem f'Malta bil-'minimum/basic wage' ta' sitt liri Maltin (Lm6) fil-gimgha (kif kienet f'dik id-data u cioe' fil-hmistax ta' April tas-sena elf disa' mija hamsa u sittin). ta' April elf disa' mija hamsa u sittin (1965) u kull hamsin (50 sena wara din id-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' sebghin lira mill- imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi aggustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi perijodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien ta'revissjoni". Illi mill-imsemmi cens ta' Lm80, ic-cens f'ammont ta' Lm10 (ekwivalenti Illi l-imsemmi kuntratt pubbliku tal-15 ta' April, 1965 fl-atti tan-nutar Dr. Ishmael u Peter Celestino, in rigward ta' kif ghandu jigi rivedut ic-cens, taqra hekk: Illi il-partijiet mhumiex qeghdin jaqblu kemm ghandu jkun ic-cens pagabbli mir-rikorrenti lill-intimati b'effett mill-15 ta' April, 2015; Illi ghalhekk huwa mehtieg illi tkun dina l-Onorabbli Qorti li tistabilixxi ic-cens annwu li ir-rikorrenti ghandhom ihallsu lill-intimati bhala dak impost fuq il-propjeta' taghhom fuq imsemmija b'effett mill-15 ta' April, 2015 skont il-kriterji fuq imsemmija; Illi l-esponenti jaf b'dawn il-fatti personalment; Ghaldaqstant, r-rikorrenti jitolbu bir-rispett previa id-dikjarazzjonijiet necessarji u wara li jinghataw il-provvedimenti opportuni, dina l- Onorabbli Qorti joghgobha ghar-ragunijiet fuq imsemmija:- Tistabilixxi u tiddikjara kemm huwa c-cens annwu u perpetwu dovut u pagabbli mis-socjeta' rikorrenti lill-intimati b'effett mill-15 ta' April, 2015 fuq il-propjeta' fuq imsemmija appartenenti lis-socjeta' rikorrenti u li giet moghtija b'cens annwu u perpetwu lilha bl-imsemmi kuntratt nbotarili tas-17 ta' Jannar, 1979. Bl-ispejjez. Rat ir-risposta guramentata ta' Mary Rose Ishmael kemm f'isimha proprju kif ukoll bhala kuratrici tal-assenti Domenic Ishmael u Natalino Ishmael prezentata fl-10 ta' Novembru, 2017 fejn jinghad kif gej: Illi l-esponenti ovvjament ma ghandhomx oggezzjoni li c-cens kif rivedut ghandu jigi stabbilit minn dina l-Qorti izda: Il-kuntratt ippubblikat minn Nutar Victor John Jounaid fis-17 ta' Jannar 1979 (Dok A mar-rikors promotur) u dak precedenti ppubblikat minn- Nutar Antonio Dempsey tal-15 ta' April 1965 huma cari dwar il- mekkanizmu tar-revizjoni tac-cens u zgur ma kienx hemm ghalfejn li s- socjeta rikorrenti taccedi lil dina l-Qorti biex jigi stabilit ic-cens b'effett mill 15 ta' April 2015, ezercizzju semplici u purament matematiku. Ir-revizjoni hija fil-fatt ibazzata fuq paga ta' 559 u 1/5 granet tax-xoghol ta' haddiem f' Malta bil-minimum/basic wage fis-sena 2015 li huwa ta' €41.619 kuljum u ghalhekk il-parti tac-cens riveddibbli ta' Lm70 (illum €163.06) fis-sena ghandu jigi rivedut ghal €23,273.341 fis-sena mizjud mas-somma ta' €23.29 cens mhux rivedibbli. Ghalhekk b' kollox: €23,296.63 fis-sena b' effet mill-15 ta' April 2015 u rivedibbli wara hamsin sena ohra, cioe` fil-15 ta'April 2065. Dwar il-fatti: Illi l-esponenti kienu debitament avzaw lis-socjeta attrici kemm kellu jkun ic-cens kif rivedut u kif waslu ghal dik il-figura inkluz permezz tal-ittra ufficjali numru 1934/2017 ipprezentata fit-25 ta' Mejju 2017, kopja Dok Illi s-socejta attrici qeghda minghajr ebda raguni jew spjegazzjoni tippretendi li ir-revizjoni ghandha tkun ta' €2,077.47 fis-sena kif jidher mic-cedola numru 1450/17 ipprezentata fil-31 ta' Awissu 2017 kopja Ghaldaqstant l-esponenti zgur ma ghandhomx ibghatu spejjez ta' dina l- Rat ir-risposta guramentata ta' l-Avukat Mark Lofreda ghan-nom u in rapprezentanza ta' Dolores sive Doreen Gusman Ishmael presentement assenti minn dawn il-gzejjer prezentata fil-22 ta' Dicembru, 2017 fejn Illi l-ewwel sitt paragrafi attrici ma humiex kontestati u cioe` il-partijiet jaqblu illi fl-att pubbliku imsemmi tas-17 ta' Jannar 1979 fl-atti tan-nutar Dottor Victor John Jounaid tinsab l-klawsola illi mic-cens ta' LM80, LM70 huma soggetti ghal revizjoni bil-mod indikat fl-att pubbliku tas-sena 1965, u illi dan l-kuntratt carament jghid illi dan ic-cens huwa soggett ghal revizjoni wara kull hamsin sena u illi din ir-revizjoni ghandha tkun ekwivalenti ghal paga ta' haddiem f'Malta ghal perjodu ta' hames mija u disghin u hamsin u kwinta parti granet tax-xoghol; Illi effettivament il-kliem testwali tal-kuntratt pubbliku fuq citat huwa car inkwantu jolqot il-proprjeta` ta' l-esponenti, u cioe` wara hamsin sena mill-15 t'April 1965 ic-cens fuq il-proprjeta` appartenenti lil intimati kellhu jigi awmentat u aggustat "sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien ta' revizjoni" Illi ghalhekk l-uniku kalkolu li ghandhu jsir x'kien il-paga ta' haddiem vigenti fil-15 t'April 2015 ghall-perjodu ta' 559 1/5 granet. ammont gia` gie likwidat mill-intimati ta' Euro 23,296.63permezz ta' l-ittra ufficjali numru 1197/15, u dana wara li gie stabbilit li l-paga ta' haddiem ghal gurnata xoghol fis-sena 2015 kien jammonta ghal wiehed u erbghin euro tnejn u sittin centezmu (€41.619); Is-socjeta` rikorrenti ma pprovdiet l-ebda kalkolu alternattiv izda qieghda taghmel dina l-kawza semplicement biex tevadi l-obbligi kontrattwali eccezzjonijiet: esponenti qeghda is-segwenti Illi fl-ewwel lok ma hemm l-ebda lok ghall-interpretazzjoni tal-kuntratt billi l-kliem tal-konvenzjoni huma cari u espressi u ma ghandhu jkun hemm l-ebda dubju dwar l-interpretazzjoni tal-klawsola partikolari; U fit-tieni lok l-esponenti jopponi ghall-ispejjez ta' dina l-procedura billi jekk is-socjeta` rikorrenti kellha xi oggezzjoni dwar il-kalkolu ta' l- ammont dovut wiehed kien jippretendi li qabel xejn tipprovdi l-kalkolu alternattiva taghha ta' kif ghandhu jigi stabbilit il-paga ta' haddiem f'Malta ghall-perjodu ta' 559 1/5 granet u jinterpella lill-esponenti sabiex jaccettaw il-kalkolu alternattiva. Fit-tielet lok l-esponenti zzomm ferm mal-kalkolu taghha li c-cens stabbilit Salv eccezzjonijiet ohra fil-fatt u fid-dritt; Bl-ispejjez u l-ingunzjoni in subizzjoni tar-rikorrenti. Eżaminat il-provi mressqa mill-partijiet. Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tas-soċjeta attriċi2 tat-8 ta' April 2019, in- nota ta' sottomissjonijiet responsiva tal-konvenuti Mary Rose Ishmael proprio et nomine3tat-3 ta' Mejju 2019; u n-nota tal-konvenuta Dolores Novak Fenech Melillo tat-22 ta' Mejju 2019. Semgħat it-trattazzjoni finali tal-abbli Avukati tal-partijiet fl-udjenza tat-3 Rat li l-kawża tħalliet għallum għas-sentenza. ta' Lulju 2019. Ikkunsidrat Bis-saħħa ta' att pubbliku fl-atti tan-Nutar Victor John Jounaid datat 17 ta' Jannar 1979 is-soċjetà rikorrenti akkwistat b'titolu t'enfitewsi perpetwa mingħand Carmelo Ishmael, l-awtur tal-konvenuti, parti minn sebgħa (1/7) indiviża ta' art ta' madwar tlett elef, erbgħa mija u sebgħa punt erbgħa erbgħa disgħa metri kwadri (3407.449m2) ġewwa Ħal Gharghur, limiti ta' Ix-Xewkija. Dan sar versu ċens annwali ta' tmenin Lira Maltin (Lm80) ekwivalenti għal mija sitta u tmenin ewro u ħamsa u tletin ċenteżmu (€186.35), fejn mija tlieta u sittin ewro u sitt ċenteżmi (€163.06) huwa soġġett għal reviżjoni kull ħamsin sena bil-mod spjegat fil-kuntratt pubbliku tal-11 ta' April 1965 fl-atti tan-Nutar Anthony Dempsey. Il-kuntratt tal-1979 jipprovdi s-segwenti: 2 Paġna 65 tal-proċess 3 Paġna 75 tal-proċess 4 Paġna 81 tal-proċess Jibqa miftiehem bejn il-Kumpanija u Carmelo Ishmael illi mill- imsemmi ċens ta' tmenin Lira Maltin l-ammont ta' sebghin Lira Maltin (Lm 70) ghandu jkun soġġett ghal revisjoni bil-mod indikat fl-imsemmi kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Antonio Dempsey tal- hmistax ta' April tas-sena elf disa' mija hamsa u sittin fejn l- imsemmi ċens gie basat fuq hames mija u disgha u hamsin u kwinta parti (559 1/5) granet tax-xoghol ta' haddiem f'Malta bil-'minimum basic wage' ta' sitt liri (Lm6) fil-gimgha (kif kienet f'dik id-data u cioe fil-hmistax ta' April tas-sena elf disa' mija hamsa u sittin). B'dana illi fi żmien hamsin (50) sena mill-hmistax (15) ta' April elf disa' mija ħamsa u sitting (1965) u kull hamsin (50) sena wara dina d-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' sebghin lira (Lm70) mill-imsemmi ċens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jiġi aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall- imsemmi periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien tar-revissjoni'. Ġaladarba ssir referenza għall-kuntratt tal-1965 jeħtieġ jiġi kkwotat ukoll dak li jipprovdi dak il-kuntratt u ċioe: Il-partijiet mhux qed jaqblu fuq kemm għandu jkun iċ-ċens pagabbli mis- soċjetà rikorrenti. Fiċ-ċedola ta' depożitu ppreżentata fil-31 t'Awwissu 2017 is-soċjetà rikorrenti indikat l-ammont ta' elfejn u sebgħa u sebgħin ewro u sebgħa u erbgħin ċenteżmu (€2077.47)5 għall-finijiet tal-fidi taċ- ċens; min-naħa l-oħra l-konvenuti jgħidu li ċens annwali huwa ta' tlieta u 5 Paġna 41 tal-proċess. għoxrin elf, mitejn sitta u disgħin ewro tlieta u sittin ċenteżmu (€23,296.63) u li magħhom iridu jiżdiedu l-ammont ta' tlieta u għoxrin ewro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (€23.29)6. Din il-Qorti tosserva li fin- nota ta' sottomissjonijiet finali l-konvenuti Mary Rose Ishmael f'isimha proprju u bħala kuratriċi tal-assenti Dominic Ishmael u Natalino Ishmael, wara li għamlu l-kalkoli fuq paga minima nazzjonali, statutory bonus u weekly allowance l-ammont ta' ċens niżel b'mod komplessiv għas-somma ta' dsatax-il elef sebgħa mija u tmintax-il ewro u ħamsa u tletin ċenteżmu (€19,718.35)7. is-somma kif maħduma mill-konvenuti l-oħra u dan għaliex skont l-istess intimata mal-paga minima u l-bonuses għandhom jiżdiedu statutory leave, u l-NI li jitħallas mill-prinċipal biex l-ammont komplessiv taċ-ċens għandu jkun ta' tlieta u għoxrin elf mitejn u sitta u disgħin ewro u sebgħa u sittin ċenteżmu (€23.296.67)8. Ikkunsidrat L-unika xhud li tressaq quddiem il-Qorti huwa Brandon Coleiro Grech, impjegat mad-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impieg fejn fil-21 ta' Frar 20179 huwa spjega li fis-sena 2015 il-paga minima kienet ta' erbgħa ewro u dsatax-il ċenteżmu is-siegħa (€4.19/hr) maħduma fuq erbgħin siegħa xogħol fil-ġimgħa, liema rata teskludi l-bonuses, iżda dawn il- bonuses iridu jitħallsu bilfors. L-istess xhud spjega li 4 huma l-bonuses li jitħallsu fis-sena: (a) statutory bonus li jingħata lill-ħaddiema fix-xahar ta' Ġunju u Diċembru fis-somma ta' mija, ħamsa u tletin ewro u għaxar ċenteżmi (€135.10) ekwivalenti għal erbgħa u sebgħin ċenteżmu (€0.74) kuljum, u (b) allowance fil-ġimgħa ta' erbgħa ewro u sitta u sittin ċenteżmu (€4.66), total ta' mija wieħed u għoxrin ewro u sittax-il ċenteżmu (€121.16) kull sitt xhur li jingħataw fix-xahar ta' Marzu u ta' 6 Paġna 39 tal-proċess. 7 Paġna 77 tal-proċess. 8 Paġna 84 tal-proċess. 9 Paġna 51 et seq tal-proċess. Ikkunsidrat Qabel ma din il-Qorti tgħaddi sabiex tagħmel il-kalkolu ta' kemm għandu jkun iċ-ċens pagabbli kull sena wara r-reviżżjoni jeħtieġ li l-ewwel jiġi eżaminat dak li tgħid il-ġurisprudenza fir-rigward ta' interpretazzjoni ta' kuntratt u dan in vista li l-konvenuti jinsistu li ġaladarba l-kuntratt huwa ċar10, ma hemm l-ebda ħtieġa ta' interpretazzjoni ulterjuri minn din il- Interpretazzjoni ta' Kuntratti. Bħala linja ġenerali jingħad illi l-Artikolu 1002 tal-Kapitolu 16 jistipula illi "Meta l-kliem ta' konvenzjoni meħud fis-sens li għandu skond l-użu fiż-żmien tal-kuntratt, hu ċar, ma hemmx lok għal interpretazzjoni". Fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Gloria mart Jonathan Sultana et vs L- Arkitett u Inginier Civili Anthony Borg Azzopardi Staines mogħtija mill-Qorti tal-Appell fil-5 ta' Ottubru 1998 ġie enunzjat illi: "Il-principju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li l-vinkolu kontrattwali ghandu jigi rispettat u li hi l-volonta' tal- kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tigi kostanti filli rriteniet li ma hix ammissibbli li prova testimonjali kontra jew in aggjunta ghall-kontenut ta' att miktub u hi talvolta ammessa biex tikkjarifika l-intenzjoni tal-partijiet meta din hi espressa b'mod ambigwu" Illi inoltre gie deciz illi "Il-Qrati jkunu obbligati jinterpretaw il- konvenzjoni meta f'kuntratt il-partijiet ma jkunux spjegaw ruhhom car jew posterjorment ghall-kuntratt jintervjeni avveniment li jkollu bhala 10 Paġni 78 u 82 tal-proċess. konsegwenza kwistjoni li ma tkunx giet preveduta u li kien hemm bzonn li tigi maqtugha, u din ghandha tigi primarjament interpretata skond l- intenzjoni tal-partijiet li jkunu hadu parti fil-kuntratt u li tkun tidher car mill-kumpless tal-konvenzjonijiet" (Vol. XXIV, P. I., p.27) (ikkwotata fis- Gilbert Mizzi Cremona" – P.A 12 ta' Lulju 2001; "Anton Borg Azzopardi v. Alfred Quinton" – P.A. 30 ta' Novembru 2000; "Emanuel Archer vs Leonard Vella Grech, 30 ta' Ottubru 2001. Accountant General" – P.A. – 29 ta' Novembru 2001). Din il-Qorti diversament preseduta fil-kawża fl-ismijiet Terres Co Ltd et vs. L-Ghajn Construction Co. Ltd (Ċit Nru 1123/10 MCH) deċiża fil-15 ta' Jannar 2013 tagħmel tagħha dak li ingħad fis-sentenza deċiża fid-29 ta' sentenza enunċjat b'mod ċar il-prinċipji regolatriċi tal-kuntratt b'ħarsa dettaljata lejn il-ġurisprudenza prevalenti: "Fil-fatt kif gie ritenut fis-sentenza "Lay Lay Company Limited vs L- Ghajn Contstruction Company Limited" (P.A. (RC) – 28 ta' Gunju 2011) u li kkonfermat dak li nghad fis-sentenza "Anton Borg Azzopardi vs Alfred Quinton" (P.A. (RCP) - 30 ta' Novembru 2000) fuq is-suggett ta' interpretazzjoni ta' kuntratt inghad li "ghalhekk hawn japplika l-principju stabbilit fl-artikolu 1002 tal-Kap 12, fejn meta il-kliem ta' konvenzjoni mehud fis-sens skont l-uzu tal-kuntratt, hu car, ma hemmx lok ta' interpretazzjoni, ghaliex tali interpretazzjoni, anke supplita minn xhieda, tista' tinghata biss sabiex telucida l-iskrittura jew il-kuntratt f'xi patt Winters" - A. C. 30 ta' Marzu 1997). "Illi kif inghad fis-sentenza "Emmanuel Defelice vs Centru Speranza fl-Inkapacitati" (P.A. (RCP) – 28 ta' Frar 2002) dan huwa wkoll konformi mal-principju 'contra scriptum non est argumentum', li jibqa' japplika sakemm ma tingiebx prova li tali skrittura hija nieqsa minn xi element kostituttiv taghha, prova li tirrizultax li saret f'din il-pendenza. "Illi dan il-principju gie applikat konsistentement minn dawn il-Qrati u hawn issir riferenza ghas-sentenzi "Bartolomeo Farrugia Vella vs JCR Limited" (P.A. (RCP) – 29 ta' Jannar 2009) fejn inghad li la darba "minn qari tal-istess kuntratt jirrizulta car li l-kliem tal-istess ftehim jindikaw b'mod preciz x'kienet l-intenzjoni tal-partijiet u dan kien li jigi trasferit bhala korp il-hanut hemm indikat, b'mod li ma hemm bzonn ta' ebda interpretazzjoni (artikolu 1002) "Avukat Dottor Joselle Bellotti vs Dr. allura ghandu jigi ritenut li l-intenzjoni tal-partijiet hija manifestata b'dak li jipprovdi b'mod car l-istess kuntratt u ma ghandhux ikun hemm ebda lok ta' interpretazzzjoni. "Illi fis-sentenza "John Borg Azzopardi et vs Popeye Investments Limited" (A.C. – 3 ta' Novembru 2006) inghad illi li kif "ravvizat fis-sentenza fl-ismijiet Elena Farrugia Vella v. E. Ciantar (Vol.X.345) deciza fit-3 ta' Jannar 1884 "Hawhekk opportun li jigu ribaditi certi principji regolanti materji ta' "i) F'materja kontrattwali l-ftehim hu ligi ghall-partijiet kontraenti (Art. deciz 16 ta' Lulju 1973); "ii) Ir-regola fundamentali hija dettata mill-Artikolu 1002 tal-Kodici Civili li jghid li meta l-kliem tal-kuntratt mehud fis-sens li ghandu skont l-uzu fiz-zmien tal-kuntratt, hu car m'hemmx lok ghall interpretazzjoni L-interpretazzjoni ghandha tittiehed mill-atti innifsu u mhux minn provi estraneji, specjalment meta l-interpretazzjoni hija relattiva ghall-kwistjoni principali". "iii) Illi meta s-sens letterali tal-kelma ma jaqbilx ma' l-intenzjoni tal- partijiet kontraenti kif tidher car mill-pattijiet mehudin flimkien, ghandha tipprevali l-intenzjoni. Dwar dan din il-Qorti, diversament presjeduta, spjegat illi "din ir-regola ghandha tigi sewwa apprezzata u applikata. jirrizulta bla dubju li s-sens tal-kwalsola li tkun jista' biss jigi nterpretat Irid jirrizulta wkoll li dan is-sens car tal-kliem ma jkunx jaqbel ma' dak li kellhom f'mohhom il-partijiet kollha u mhux ma' dak biss li xi wahda mill-partijiet kellha f'rasha u dan irid jidher mill- pattijiet kollha tal-kuntratt mehudin flimkien ("J. Morales et v. A. Konietzny deciza 7 ta' Ottubru 1997")". "iv) Fl-applikazzjoni tar-regoli ta' interpretazzjoni mhux l-interpretazzjoni tal-kontendenti ghall kliem tal-ftehim jew is-sens divers li huma jaghtu lill- kliem li jiswa imma dak li huwa importanti "hu l-qari oggettiv tal-gudikant li jaghti lil kliem is-sens ordinarju tieghu fil-kuntest ta' kif gie uzat mill- noe – Appell Superjuri deciz 28 ta' Frar 1997). "Illi dan jikkonferma dak li nghad fis-sentenza "Emanuel Unus Camilleri et vs BCF Holdings Limited et" (P.A. (RCP) – 28 ta' Gunju 2006) fis-sens "li bl-aktar mod esplicitu gie ritenut li "l-principju kardinali li jirregola l- istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li l-vinkolu kontrattwali ghandu jigi rispettat u li hi l-volonta' tal-kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tigi osservata. (A.C. 5 ta' "Illi hekk ukoll fis-sentenza "Gemma Montfort Hartley vs John Federici" (A.I.C. (PS) – 20 ta' Ottubru 2003) inghad li:- "Tajjeb li jigi osservat ukoll qabel kull konsiderazzjoni tal-meritu illi huwa pacifiku f'materja ta' interpretazzjoni ta' kuntratti illi meta ddicitura tal-kuntratt hija wahda cara allura ma huwiex lecitu ghall-Qorti li tittanta tinterpretah billi tindahal x'kienet il-motivazzjoni tal-kontraenti meta kkonkludew il-ftehim. jinsab rispekkjat ukoll fl-Artikolu 1002 tal-Kap. "Illi imbaghad ferm assodat bhala principju ta' interpretazzjoni illi "contra Dan fis- sens illi mhux ammess illi provi orali jfissru dak li fih innifsu huwa diga car ("Joseph Zurgani vs Joseph Sammut", Appell Civili, 14 ta' April 1975) u l-kontraenti ma jkunux jistghu jipprovaw permezz ta' testimoni dak li ma jirrizultax, jew jirrizulta eskluz, mill-istess kuntratt (Vol. u r-rassenja ta' gurisprudenza f'din is-sentenza kontemplata)". Il-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) imbagħad fis-sentenza tagħha (Terres tirreferi għal aktar ġurisprudenza li jispjegaw proprju dawn il-principji saljenti f'materja ta' interpretazzjoni tal-kuntratti: Il-Qorti tal-Appell Kummercjali, fil-kawza fl-ismijiet Albert Bronsdijk v. Anthony Fenech Pace deciza fl-14 ta' Novembru, 1983, osservat li jistghu jigu prodotti provi orali biex jigu elucidati punti oskuri ta' kitba, jew ghall- impunjazzjoni ta' kitba (dan dejjem sa fejn il-kliem uzat fil-konvenzjoni Hekk ukoll din il-Qorti, fis-sentenza taghha tat-13 ta' Frar, 1950, fil-kawza fl-ismijiet Causon. Edgar Cascino O.B.E. noe v. Perit Gustavo R. Scalpello Hammett, qalet hekk:- "Illi fid-dritt dwar il-materja ta' interpretazzjoni tal-kuntratti, meta l- partijiet ma jkunux spjegaw ruhhom car, jew ikunu spjegaw ruhhom ekwivokament, jew fil-kaz li posterjorment ghall-kuntratt jintervjeni avveniment li jkollu bhala konsegwenza kwistjoni li ma tkunx preveduta u li hemm bzonn li tigi maqtugha, allura l-Qrati jkunu obligati jinterpretaw il-konvenzjoni ... Fis-sentenza fil-kawza fl-ismijiet Stanislao Mallia Muscat et vs Chevalier Antonio Mallia Muscat tal-15 ta' Dicembru, 1995 (Kollez Vol. "Meta l-kliem ta' konvenzjoni mehud fis-sens li ghandu skont l-uzu fiz- zmien tal-kuntratt hu car ma hemmx lok ghal interpretazzjoni" (Artikolu Issa hu ovvju illi fil-kliem espress fil-klawsoli taz- zewg kuntratti fuq riportati ma hemm l-ebda ambigwita' jew ekwivocita'. Hu biss "meta s-sens tal-kliem ma jaqbilx ma' dak li kellhom fi hsiebhom il-partijiet kollha, kif ikun jidher mill-pattijiet mehudin kollha flimkien, (li) ghandha tghodd lintenzjoni tal-partijiet" (artikolu 1003 tal-Kap. Filwaqt li din il-Qorti diverament presjeduta fis-sentenza taghha tal-14 ta' "Meta l-kliem tal-att huma cari l-interpretu ghandu joqghod ghal dan il- kliem u mhux jirrikorri ghal kongetturi (Vol. osservat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kawza Sciberras Trigona vs regoli ta' interpretazzjoni ma hijiex l-interpretazzjoni tal-kontendenti ghall-kliem tal-konvenzjoni jew is-sens divers minnhom lilhom moghti li jiswa imma hu l-qari oggettiv tal-gudikant li jaghti l-kliem is-sens ordinarju tieghu, fil-kuntest ta' kif gie uzat mill-kontraenti, li ghandu Jekk ghall-gudikant id-dicitura wzata ma tistax ma twassalx oggettivament ghall-sens car u univoku hu dan is-sens illi ghandu jfisser il-volonta' espressa mill-kontraenti fil-konvenzjoni taht ezami. 'meta t-termini tal-kuntratt huma oskuri li jrid jigi kkunsidrat dawk il- pattijiet li l-kontraenti riedu." (enfasi mizjuda mill-Qorti tal-Appell). Ikkunsidrat; Jeħtieġ issa li jiġi stabbilit x'inhi l-paga minima u x'għandha tkun is- somma ta' ċens annwali riveduta li titħallas mis-soċjetà rikorrenti bħala ċens mill-15 ta' April 2015 sal-14 ta' April 2065. Il-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fil-kawża fl-ismijiet Avukat Dottor Marco Marlow nomine vs. Edrichton Holdings Ltd (Ċit Nru 2807/1997) diġà kellha l-opportunità tikkunsidra talba simili għal dik odjerna u għalhekk din il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tikkwota minn din is-sentenza: konfort fl-avviz legali li jinhareg kull sena mid-dipartiment koncernat. Pero` huwa daqstant veru li l-bonus li jinghata lill-impjegat illum ma ghandux aktar l-aspett ta' rikonoxximent lill-impjegat u bhala korrispettiv ghall-entuzjazmu tieghu fuq il-bank tax-xoghol. Dan il-'bonus' illum huwa dovut bi dritt u jithallas lil kull impjegat indiskriminatament. Ghalhekk kull ammont percepit bhala tali jifforma parti mill-"paga" ta' kull impjegat, inkluz ukoll dak l-qieghed fuq il-"minimum wage". Dan il- hsieb tal-Qorti huwa assodat b'dak li jipprovdi l-Artikolu 2 tal-Att numru 11 tal-1952 dwar il-Kondizzjonijiet tal-Impieg billi hemm "paga" hija definita bhala "remunerazzjoni jew qligh, li jithallsu bil-flus minn principal lil impjegat u tinkludi kull bonus li ghandu jithallas skond l- Artikolu 29 ta' dan l-Att." "Issa l-Artikolu 29 tal-Att imsemmi jipprovdi li "Kull principal ghandu jhallas, jew jara li jithallas, lil kull wiehed mill-impjegati whole time tieghu, bejn il-15 u t-30 tax-xahar ta' Gunju u bejn il-15 u t-23 tax-xahar ta' Dicembru ta' kull sena, bonus fil-forma ta' somma ta' flus li, f'kull kaz, ma tkunx inqas minn nofs dik li l-Gvern ikun avza, fl-estimi generali ta' kull sena partikolari, li sejjer ihallas lil kull wiehed mill-impjegati tieghu matul dik is-sena." Fuq li skorta ta' dan l-artikolu l-attur appellat qed jissottometti li anke jekk, ghal grazzja tal-argument, il-'bonus' jigi kunsidrat bhala parti mill-"basic minimum wage" l-ammont li ghandu jizdied mas-salarju annwu tal-'minimum wage earner' ghandu jkun nofs l- ammont dikjarat bhala bonus mill-gvern billi strettament dan l-ammont biss huwa dovut lill-impjegat kif jiddisponi l-istess Artikolu 29 fuq citat u Ghalkemm illum hija l-prassi li l-impjegati, anke dawk mal-privat, jithallsu l-'bonus' kollu dikjarat mill-Gvern din il-Qorti hija tal-fehma li s- sottomissjoni tal-attur appellat hija korretta. Il-komputazzjoni tal- "multiplier" ghal fini tal-fissazzjoni tac-cens u sub cens awmentat trid, ta' bilfors, tkun bazata fuq dak li strettament huwa dovut legalment lill- "minimum wage earner" sabiex b'hekk tkun qed tigi sodisfatta l- kondizzjoni imposta fil-klawsola numru 10 ta' Ikkunsidrat; Filwaqt li l-ġurisprudenza hawn ċitata tirreferi għall-Artikolu 2 tal-Att numru 11 tal-1952 dwar il-Kondizzjonijiet tal-Impieg, illum dan l-Att ġie konsolidat b'emendi f'Kapitolu 452 (Att XXII tal-2002, Att dwar l- Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali) fejn l-Artikolu 2 jiddefinixxi 'paga' bħala 'rimunerazzjoni jew qligħ, li jitħallsu minn prinċipal lil impjegat u tinkludi kull bonus li jitħallas skont l-artikolu 23 minbarra kull bonus jew allowance relatati mal-esekuzzjoni tax-xogħol jew mal- produzzjoni'. L-Artikolu 23 illum jaqra hekk: "Kull prinċipal għandu jħallas, jew jara li titħallas, lil kull wieħed mill- impjegati whole-time tiegħu dawk il-bonuses statutorji fl-ammont li jista' jiġi stabbilit b'avviż legali maħruġ mill-Ministru tal-Finanzi bis-saħħa ta' dan l-artikolu jew kif il-Gvern jista' jħabbar fl-estimi ġenerali ta' xi sena Iżda dawn il-bonuses statutorji għandhom jitħallsu bejn il-15 u t- 30 ġurnata tax-xahar ta' Ġunju u bejn il-15 u t-23 ġurnata tax-xahar ta' Diċembru ta' kull sena u għandhom ikunu f'forma ta'somma ta' flus li, f'kull każ, m'għandhiex tkun inqas min-nofs ta'dak li l-Gvern ikun ħabbar fl-estimi ġenerali ta' xi sena partikolari kif iħallas il-Gvern lil kull impjegat tiegħu matul dik is-sena: Iżda l-prinċipal għandu wkoll iħallas, jew jara li jitħallas, lil kull wieħed mill-impjegati whole-time tiegħu xi supplimenti tad-dħul fl- ammonti u fiż-żminijiet li jistgħu jiġu stabbiliti b'avviż legali maħruġ mill- Ministru tal-Finanzi bis-saħħa ta' dan l-artikolu: Iżda wkoll illi, meta xi persuna tkun impjegata whole-time ma' xi prinċipal partikolari għal perjodu ta' inqas minn sena, dak l-impjegat għandu jkun intitolat li jirċievi mingħand il-prinċipal, jew minn xi prinċipali tiegħu, ammont proporzjonat tal-bonus jew ta' supplement tad- dħul u għal għanjiet ta' dan l-artikolu, il-kalkulazzjoni pro rata għandha ssir fuq il-bażi tas-sigħat maħduma f'sena: Iżda fl-aħħar nett dan l-artikolu għandu japplika wkoll għall- apprentisti b'mod li jista' jiġi speċifikat f'xi skema applikabbli skont l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ." Minn dan l-artikolu huwa għalhekk stabbilit li mal-paga minima stabbilita fl-Avviż Legali 126 tal-1992, Ordni ta' Standard Nazzjonali dwar l-Inqas Paga Nazzjonali (L.S. 452.71) jeħtieġ li jiġi miżjud l-bonuses statutorji u l-allowance kif regolat bl-Avviż Legali 112 tal-1998, Ordni ta' Standard Nazzjonali dwar l-allowance fil-ġimgħa (L.S. 452.62). Għalhekk mhux korrett dak sottomess mill-konvenuta Doreen Gusman Ishmael li mal-paga minoma għandha tiġi nkuża statutory leave u l-NI li jitħallas mill- prinċipal. Għaldaqstant il-Qorti qed tiddeċiedi illi għall-finijiet tar-reviżżjoni taċ- ċens in meritu fir-rata tal-paga minima ser jigu inklużi l-bonuses u l- allowances ai termini tal-Avviz Legali 126 tal-1992, iżda mhux ser jigu nklużi l-NI u l-leave statutorju. Il-paga minima ai termini tal-Avviż Legali 126 tal-1992 għas-sena 2015, is-sena li fiha kellha ssir r-reviżjoni taċ-ċens, hija ta' €166.26 fil-ġimgħa, filwaqt li l-allowance tal-ġimgħa skont l-Avviż Legali 112 tal-1998 hija ta' €4.66 fil-ġimgħa. Ai termini tal-Artikolu 23 tal-Kapitolu 452 hemm ukoll bonus statutorju li skont ix-xhud Brandon Coleiro Grech dan huwa ta' €135.10 kull sitt xhur. Fir-rigward ta' dan l-aħħar bonus, il-Qorti ser tagħmel tagħha dak li intqal mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fis- sentenza suċċitata Avukat Dottor Marco Marlow nomine vs. Edrichton Holdings Ltd (Ċit Nru 2807/1997) fejn ġie determinat li ġaladarba l-liġi tgħid "m'għandhiex tkun inqas min-nofs ta'dak li l-Gvern ikun ħabbar", il-kalkolu taċ-ċens għandha "tkun bażata fuq dak li strettament huwa dovut legalment lill-"minimum wage earner"" u ċioe nofs l-imsemmi bonus. Tenut kont ta' dak kollu fuq ikkonsidrat il-Qorti ser tipproċedi sabiex tistabbilixxi l-ammont relattiv għall-paga minima fis-sena 2015 għall- finijijet tar-reviżżjoni mertu tal-kawża: Paga bażika fil-ġimgħa hija ta' €166.26, immultiplikat b'52 ġimgħa = Weekly Allowance ta' €4.66 fil-ġimgħa, immultiplikat b'52 ġimgħa = Nofs il-bonus statutorju = €135.10 Total ta' paga minima fis-sena huwa ta' €9,022.94 Sabiex tiġi determinata l-paga minima ta' kuljum jeħtieġ li paga minima fis-sena tiġi diviża b'52 ġimgħa u t-total jerġa' jiġi diviż b'ħamest ijiem tal-ħidma11. B'dan għalhekk fis-sena rilevanti l-paga minima ta' kuljum Reviżżjoni taċ-Ċens. Stabbilita r-rata ta' paga minima fil-jum rilevanti għar-reviżżjoni tal- canone jeħtieg issa li l-Qorti tiddelibera dwar kif għandu jiġi interpretat il- kuntratt mertu tal-kawża odjerna f'dak li jirrigwarda r-reviżżjoni taċ-ċens wara ħamsin sena. Fil-kuntratt tas-17 ta' Jannar 1979 il-partijiet ftehmu inter alia kif ġej:- Jibqa' miftiehem bejn il-Kumpanija u Carmelo Ishmael illi mill- imsemmi cens ta' tmenin lira l-ammont ta' sebghin lira (Lm70) ghandu jkun soggett ghal revisjoni bil-mod indikat fl-imsemmi kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Anotnio Dempsey tal-15 ta' April 1965 fejn l-imsemmi cens gie basat fuq 559 1/5 granet ta' xoghol ta' haddiem f'Malta bil-minimum basic wage ta' sitt liri (Lm6) fil- gimgha (kif kienet f'dik id-data u cioe' fil-15 ta' April 1965. illi fi zmien 50 sena mill-15 ta' April 1965 u kull 50 sena wara din d- data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' Lm70 mill-imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1//5 granet f'dak iz-zmien ta' revissjoni. Minn eżami tal-kuntratt tas-sena 1965 jirriżulta illi qabel ma ġie ffirmat dak il-kuntratt saret emenda min-Nutar bil-kitba tal-id għall-abbozz ippreparat li kien ittajpjat, għaliex fir-rigward tal-ammont qabel ġie emendat il-kliem użat kien: Kalkolu matematiku sempliċi juri illi il-paga minima bażika komplessiva li ħaddiem kien jirċevi f'100 ġurnata ta' xogħol, kalkolat bir-rata ta' £6 fil- ġimgħa, b5 ijiem ta' xogħol fil-ġimgħa ma twassalx għal £467.28 iżda għal Jirrżulta mid-dokument f'paġna 8 tal-proċess illi n-Nutar emenda dik il- klawsola, ħassar in-numru '100' u ssostitwih bin-numru '559 1/5'.12 Il-Qorti tagħraf illi bil-mod kif ġiet redattta l-klawsola fil-kuntratt tas-sena 1965, l-użu tal-kliem "working days" jindika illi l-partijiet kienu qegħdin jirreferu mhux għall-ġranet kollha tal-ġimgħa iżda għal ħamest ijiem ta' xogħol f'ġimgħa. Fil-kawża odjerna l-Qorti strettament hija msejħa sabiex tiddeċiedi mhux x'kienet l-intenzjoni tal-partijiet fuq il-kuntratt tas-sena 1965 iżda x'kienet l-intenzjoni tal-partijiet fuq il-kuntratt tas-17 ta' Jannar 1979. Fuq dan l- aħħar kuntratt il-kontraenti Carmelo Ishmael u l-kumpanijaa "Munro Phillips and Company Limited" ftehmu illi Carmelo Ishmael jikkonċedi b'titoltu ta' emfitwsi perpetwa lill-Kumpanija 1/7 indiviża ta' porzjon diviża ta' art li fuqha kien hemm mibnija l-Hyperon Hotel. Jingħad hekk fil-kuntratt:- "Dina l-koncessjoni enfitewtika perpetwa qieghda ssir u tigi accettata bil- pattijiet u l-kondizzonijiet li gejjin: Versu c-cens annwu u perpetwu ta' tmenin lira (£m80) li jibda jghaddi millum u li jithallas bil-quddiem sal-14 ta' April 1979 u b'effett mill-15 ta' April tas-sena 1979 kull sena bil-quddiem. Jibqa' miftiehem bejn il-Kumpanija u Carmelo Ishmael illi mill- imsemmi cens ta' tmenin lira l-ammont ta' sebghin lira (£m70) ghandu jkun soggett ghal revisjoni bil-mod indikat fl-imsemmi kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Anotnio Dempsey tal-15 ta' April 1965 fejn l- imsemmi cens gie basat fuq 559 1/5 granet ta' xoghol ta' haddiem f'Malta bil-minimum basic wage ta' sitt liri (Lm6) fil-gimgha (kif kienet f'dik id-data u cioe' fil-15 ta' April 1965. B'dan illi fi zmien 50 sena mill- 15 ta' April 1965 u kull 50 sena wara din d-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' Lm70 mill-imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1//5 granet f'dak iz-zmien ta' revissjoni." Huwa evidenti għall-Qorti illi Carmelo Ishmael u l-kumpanija kontraenti li dehru fuq il-kuntratt tas-sena 1979 abbinaw il-modalita' tar-revizzjoni tal-canone kull ħamsin sena mal-modalita' ta' revizzjoni mifthema fuq il- kuntratt tas-sena 1965. Fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha s-soċjeta' attriċi issottomettiet illi "Il- kuntratt jiddikjara ukoll illi l-paga minima ta' Lm6 (Euro 13.98) hija bbasata ovvjament b'mod ghal kollox fittizju fuq 559 u 1/5 jiem tax-xoghol ta' labourer." Is-soċjeta attriċi ssostni illi wieħed għandu jasal għall- ammont ta' ċens rivedut billi tikkumpara c-cens pagabbli fis-sena 1965 mal-paga bazika minima fis-sena 1965 sabiex issib dak li fil-matematika jissejjaħ "ratio"; u b'dak ir-"ratio" taqbad il-paga bazika minima fis-sena 2015 u tasal għall-quantum taċ-ċens rivedut. B'dan il-kalkolu s-soċjeta' attriċi tqis li ċ-ċens rivedut għandu jiġi stabbilit fis-somma ta' €2,054.18. Is-soċjeta' attriċi tqis li l-ammont li qed jirreklamaw il-konvenuti huwa Il-konvenuti mill-banda l-oħra jsostnu illi l-kuntratt tas-sena 1979 huwa ċar u ma jagħti lok għal ebda dubju dwar il-modalita' tar-reviżżjoni. il-konvenuti l-istipulazzjoni illi "… fi żmien 50 sena mill-15 ta' April 1965 u kull 50 sena wara dina d-data ghandha ssir revissjoni tas-somma ta' Lm70 mill-imsemmi cens u l-ammont pagabbli kull sena ghandu jigi aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien tar-revissjoni." Ikkunsidrat; Fil-fehma tal-Qorti il-kuntratt tas-sena 1979 huwa ċar dwar il-mod kif għandu jiġi rivedut iċ-ċens wara ħamsin sena. Jiġi sottolineat illi iċ-ċens rivedibbli mertu tal-kawża odjerna huwa ċens li twieled fis-sena 1979, ġħalkemm l-ewwel reviżżjoni tieġħu ġie stabbilit li kellha sseħħ 50 sena mill-15 ta' April 1965. Il-Qorti ma taqbilx mas-sottomissjoni tas-soċjeta' attriċi illi jekk iċ-ċens rivedut jiġi kalkolat fuq kemm jaqla' llum ħaddiem bil-paga minima f'559 1/5 gurnata jwassal għal ċifra "assurda" u "esagerata". tali sottomissjoni tas-soċjeta' attriċi ma hiex fondata mhux biss legalment iżda lanqas fattwalment. Hawn si tratta ta' settima parti (1/7) indiviza ta' porzjon diviza ta' art li fuqha hi jew kienet mibnija lukanda u li għandha arja superfiċjali ta' tlett elef, erba' mija u sebg'ħa punt erbgħa disgħa metri Settima parti (1/7) ta' 3,407.49 m2 hija ekwivalenti Il-Qorti ma tara xejn assurd jew esaġerat fl-ammont reklamat mill-konvenuti, għalkemm hemm differenza bejn l-istess konvenuti f'dan ir-rigward. L-iskop ta' reviżżjoni taċ-ċens huwa motivat mill-fatt illi il-valuri tal- proprjeta' għandhom tendenza li maż-zmien jawmentaw. F'xi żminijiet iż- żieda fil-prezzjijiet tal-proprjeta' immobiljari tkun kajma, fi żminijiet oħra, tkun mgħaġġla jew mgħaggla ħafna. Peress li fis-sena 1965 kien prattikament impossibbli li wieħed jantiċipa kemm ser ikun il-valur tal- proprjeta' soġġetta għaċ-ċens wara ħamsin sena, il-partijiet qablu li jabbinaw l-ammont wara r-reviżżjoni ma' ammont verifikabbli anke wara ħamsin sena, u cioe' il-paga minima. Wieħed irid ukoll iżomm quddiem għajnejh illi l-art soġġetta għaċ-ċens ma kenitx xi art barra ż-żona ta' żvilupp mingħajr l-ebda prospett li tiġi żviluppata iżda kienet art żviluppata b'lukanda f'nofs żona turistika. Konsiderazzjoni oħra hi illi una volta ċens perpetwu jiġi rivedut iċ- ċenswalist għandu l-fakolta li jifdi dak iċ-ċens perpetwu ai termini tal- Artikolu 1501 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta. Anke f'dan il-kuntest, il-possibilita' ta' akkwist b'mod assolut ta' settima parti indiviża ta' 3,407.49 metri kwadri (ekwivalenti ghal fini biss ta' dan l-eżerċizzju għal 486.78 metri kwadri) bil-prezz ta' ċirka mitt elf ewro permezz ta' fidi ta' ċens m'għandux jitqies la esaġerat u wisq anqas assurd kif tikkontendi s- soċjeta' attriċi. 486.78 metri kwadri ta' art fabbrikabbli bil-benefikati fuqha f'nofs ċentru turistiku ċertament li llum għandu valur notevoli. Dawn ta' l-aħħar pero' jibqgħu dejjem konsiderazzjoniijiet sekondarji għaliex li huwa verament rilevanti mhux jekk il-modalita' tar-reviżżjoni stipulata fil-kuntratt tas-sena 1975 hiex ġusta jew raġjonevoli iżda biss jekk l-istipulazzjoni kontrattwali referibbli għar-reviżżjoni taċ-ċens tagħtix lok għal inċertezza ta' interpretazzjoni jew le. Fil-fehma tal-Qorti il-klawsola in dizamina hija ċara u ma tagħtix lok ghal Il-frażi "… l-ammont pagabbi kull sena għandu jigi aggjustat sabiex jekwivali ghall-paga ta' haddiem f'Malta ghall-imsemmi periodu ta' 559 1/5 granet f'dak iz-zmien tar-revissjoni" hija ċara biżżejjed u ma tatix lok għal ekwivoċi. Din il-klawsola turi biċ-ċar li l-partijiet kienu jafu x'inhuma jiftehmu. Riedu li fil-jum stabbilit għar-reviżżjoni tinstab kemm jaqla f'jum ta' xogħol min qiegħed bil-paga minima u dak l-ammont Kif rajna supra l-paga minima fis-sena 2015 kienet is-segwenti: Paga bażika fil-ġimgħa ta' €166.26, immultiplikat b'52 ġimgħa = Bonus fil-ġimgħa ta' €4.66 fil-ġimgħa, immultiplikat b'52 ġimgħa = Nofs il-bonus statutorju = €135.10 Total ta' paga minima fis-sena huwa ta' €9,022.94 Sabiex tiġi determinata l-paga minima ta' kuljum jeħtieġ li paga minima fis-sena tiġi diviża b'52 ġimgħa u t-total jerġa' jiġi diviż b'ħamest ijiem tal-ħidma13. B'dan għalhekk il-paga minima ta' kuljum hija €34.70. Għalhekk il-Qorti qed tiddeċiedi illi ċ-ċens perpetwu mertu tal-kawża odjerna għandu, b'effett mill-15 ta' April 2015, jiġi aġġustat u awmentat għal dsatax-il elf, erba' mija u erba' ewro u erba' u għoxrin ċenteżmu (€19,404.24) fis-sena u mhux kif reklamat mis-socjeta' attrici. deċiż, Għal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi filwaqt li tiddisponi mill-eċċezzjonijiet tal-konvenuti konformement ma' dak hawn Tiddikjara illi ċ-ċens annwu u perpetwu gravanti settima parti (1/7) indiviża ta' porzjon diviza ta' art ta' kejl ta' cirka 3,407.49 metri kwadri fuq imsemmija u kif deskritta fil-kuntratt tas-17 ta' Jannar 1979 ippubblikat min-Nutar Dottor Victor John Jounaid, dovut u pagabbli mis-soċjeta' attriċi lill-konvenuti għandu, b'effett mill-15 ta' April 2015, jiġi awmentat għal dsatax-il elf, erba' mija u erba' ewro u erba' u għoxrin ċenteżmu (€19,404.24) oltre tlieta u għoxrin ewro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (€23.29), b'kollox €19,427.53 fis-sena. Bl-ispejjez kontra s-soċjeta' attriċi. Imħallef