IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Sladden M.A. (Law), LL.D. (melit) Illum it-22 t'Ottubru 2019 Appell numru 385 tal-2017 Il-Qorti : Rat l-imputazzjonijiet miġjuba kontra Rene' (Renato) CISCALDI CAMILLERI li għandu l-karta tal-identita bin-numri 303227(M) u li ġie mixli talli Fl-10 ta' Novembru 2015, ġewwa Montagno Bozzone u f'dawn il-Gżejjer, b'għemil żieni kkorrompa lil minuri OMISSIS ta' 15 il-sena. U aktar talli fl-istess dati, lok, hinijiet u cirkostanzi ippartecipa f' attivitajiet sesswali mal-istess OMISSIS ta' 15 il-sena. U aktar talli fl-istess dati, lok, hinijiet u cirkostanzi kkommetta attentat vjolenti fuq il-pudur fuq l-istess OMISSIS ta' 15 il-sena. Il-Qorti giet mitluba sabiex jekk jidhirlha xieraq tipprovdi ghas-sigurta ta' OMISSIS u l-familja taghha u persuni ohra, u minn issa tapplika l-provvedimenti tal-Artikli 412C tal-Kodici Kriminali u taghmel ordni ta' Protezzjoni taht dawk il- kawteli li din il-Qorti jidhrilha li huma xierqa. F'kaz ta' htija l-Qorti giet mitluba sabiex tipprovdi ghas-sigurta ta' OMISSIS u l- familja taghha ai termini tal-Art 383 et seq tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat ukoll is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) tat-28 ta' Settembru 2017 li permezz tagħha dik il-Qorti ikkunsidrat is-segwenti : - Illi fil-fehma tal-Qorti ghalkemm il-bews u t-tokkamenti fil-partijiet intimi minn fuq il-hwejjeg jistghu jitqiesu bhala atti di libidine dawn ma jistghux jitqiesu bhala partecipazzjoni f'attivita' sesswali per se. Illi ghalhekk din il-Qorti ser issib lill-imuputat hati tal-ewwel imputazzjoni migjuba fil-konfronti tieghu iżda mhux hati tat-tieni mputazzjoni u ser tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet imputazzjoni stante li din inghatat bhala alternattiva ghall-ewwel imputazzjoni li ghaliha l-imputat ser jinstab hati. Ghall-finijiet ta' piena l-Qorti kkunsidrat il-fatt li l-imputat ghandu dedina penali nadifa izda kkunsidrat ukoll il-gravita' tar-reat li tieghu qed jinstab hati u fic- cirkostanzi jidhrilha li ghandha timponi piena karcerarja effettiva ghalkemm mhux fil-massimu mponibbli stante li t-tokkament saru minn fuq il-hwejjeg u stante li l-agir tal-imputat sehh f'okkazjoni wahda u ma kienx ripetut. Ghal dawn il-motifi u wara li rat l-Artikolu 203 tal-kodici Kriminali l-Qorti ssib lill-imputat bati tal-ewwel (1) imputazzjoni migjuba fil-konfronti tieghu u tikkundannah tmintax (18) -il xahar prigunerija. Il-Qorti tiddikjara lill-imputat tieghu u mhux hati konsegwentement tilliberah minnha. Stante li t-tielet (3) imputazzjoni nghatat bhala alternattiva ghall-ewwel (1) imputazzjoni li taghha l-imputat qed jinstab hati l.-Qorti tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet (3) imputazzjoni. B'applikazzjoni tal-Artikolu 412C tal-Kodici Kriminali l-Qorti tordna l-hrug ta' Ordni ta' Protezzjoni ghall-perjodu ta' sentejn (2) millum fejn il-persuni protetti huma OMISSIS u ommha. Sabiex tigi protetta l-identita tal-minuri l-Qorti tordna d-divjet tal-pubblikazzjoni ta' isem il-minuri u ta' ommha kif ukoll l-indirizz taghhom fi kwalunkwe mezz ta' komunikazzjoni. (2) mputazzjoni migjuba fil-konfronti Il-Qorti wara li rat il-Kap. 518 tal-Liġijiet ta' Malta tordna lir-Registratur tal-Qrati Civili u Tribunali sabiex l-imputat jitnizzel fir-Registru ndikat fl-imsemmi Att u ghal dan il-ghan tordna li kopja ta' din is-sentenza tigi komunikata lill-imsemmi Registratur. Rat ir-rikors tal-appell ta' Rene' (Renato) CISCALDI CAMILLERI preżentat minnu nhar id-9 t'Ottubru 2017 fejn huwa ressaq tliet aggravji li, fil-qosor huma s-segwenti: - Il-Qorti tal-Maġistrati, fl-evalwazzjoni tal-provi uriet propensita li taċċetta dak kollu li qalet il-parte civile u skartat dak li qal l- appellant, u dan mingħajr ebda raġuni. Illi l-fatti kif spjegati mill-parte civile f'dan il-każ kienu jikwadraw ruħhom fir-reat ta' attentat vjolenti għall-pudur u mhux dak ta' Il-piena inflitta f'dan il-każ kienet sproporzjonata għaċ-ċirkostanzi korruzzjoni ta' minorenni. tal-każ. Rat l-atti kollha tal-kawża; Semgħet lid-Difensuri tal-partijiet jittrattaw l-appell; Ikkunsidrat : - Il-funzjoni u s-setgħat ta' din il-Qorti, (f'dan il-każ bħala Qorti li tisma' appelli minn sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati), ġew spjegati f'diversi sentenzi, fosthom fis-sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs Emanuel Shamala deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri)1 fejn intqal:- jekk tasal ghall-konkluzjoni kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il- Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill- ewwel Qorti il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha. fl- Fi kliem apprezzament taghmel tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha. Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall- konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment jew legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet id-diskrezzjoni izda tirrimpjazzax il-Qorti ma Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Reale, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Godfrey Farrugia Thornton u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Salomone 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Lawrence Panzavecchia sive Mercieca Hounsell 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Mustafa Ali Elliott; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Farrugia Cann, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Ivan Kordi, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Sant Portanier, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Portelli Cascun, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Riyahi, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Milovanovic*, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Ciangura, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Jappy et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Difesa et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Farrugia Cross, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Sultana Peregin, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Shamala, 31 ta' Mejju 1991. Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs. Domenic Reale ġie mistqarr li : Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih. Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom. Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Farrugia Thornton u r-Repubblika ta' Malta v. Orland sive Lino Salomone decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Panzavecchia sive Mercieca Hounsell deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Elliott deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Farrugia Cann deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Kordi deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994). ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni. B'hekk anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta' reviżjoni tad-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati. Fil-kors ordinarju tal-funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, ċjoe li terġa tisma' l-każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid. Id-deċiżjoni jekk l- imputat ikunx ħati jew le qabel xejn teħodha l-Qorti tal-Maġistrati li għandha d-dover li tanalizza l-provi u l-argumenti legali u tasal għall-konklużjonijiet tagħha wara li tkun qieset kollox.2 Din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell Kriminali twettaq id-dmir ta' reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi tara jekk u safejn, il-Qorti tal-Maġistrati, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill- partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiemha, setgħetx legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni milħuqa minnha fis-sentenza tagħha. Huwa minħabba f'hekk u biex tilħaq dan l-għan li din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell tagħmel l- apprezzament tagħha tal-provi prodotti quddiem dik il-Qorti. Bosta drabi l-fatti li joħorġu mill-provi mhux dejjem ikunu jaqblu Anzi ġieli jkun hemm xiehda li jgħidu bil-maqlub ta' Għalhekk din il-Qorti trid tara jekk, u safejn, b'dawk il-provi li kellha quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati setgħetx tasal għall- konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza b'mod tajjeb u skont il- 2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża. Liġi. Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall- konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali li kellha quddiemha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-konklużjonijiet milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati u dan għaliex jekk il-Qorti tal- Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma tistax taqbad u tibdlilha s-sentenza jekk ma jkunx hemm raġuni valida. Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew mill-argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati tkun żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal- argumenti legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti jkunx sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il- konklużjonijiet, allura din il-Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d- dmir li tibdel dik is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew dawk il-partijiet minnha li jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma jirriflettux il-Liġi. Ikkunsidrat : - Illi l-minuri xehdet quddiem il-Qorti tal-Maġistrati fejn stqarret bil- ġurament l-esperjenzi mistqarra minnha quddiem il-Maġistrat stess. Dan seħħ wara li l-minuri kienet diġa fetħet qalba ma' ommha u mal-Pulizija u eventwalment, skont ommha, ma' xi Psikologa. dubju ta' xejn, l-aktar xiehda importanti u peżanti f'dan il-każ kienet ix-xiehda tal-minuri fuq naħa u tal-imputat appellant u seħibtu Amanda Sant Portanier fuq in-naħa l-oħra. Iżda l-Qorti tal-Maġistrati straħet ukoll fuq ix-xiehda tal-call profiles eżebiti minn Anthony Haj Moussa u Amelie Sammut Jurcik u dan sabiex tkun ukoll tista' tikkontrolla l- kredibilita tax-xiehda tal-parte civile u ommha minn naħa u tal- appellant u seħibtu fuq in-naħa l-oħra. Il-Qorti tal-Maġistrati ma analizzatx biss ix-xiehda tal-minuri iżda stħarġet ukoll ix-xiehda tal-appellant u rat li fuq xaqliba kien hemm l-appellant, li kien raġel adult u matur, filwaqt li fuq ix-xaqliba l- oħra kien hemm il-minuri ta' ħmistax il-sena. Dik il-Qorti kellha quddiemha żewġ xenarji – biss ikkonkludiet li l-aktar li kienet konsistenti kienet dik preżentata mill-minuri in kwantu kienet ukoll korroborata minn xiehda oħra, t'ommha u dik ċirkostanzjali tal-call profiles. Dik il-Qorti qieset li ma kienx hemm inkonsistenzi bejn il-verżjoni tal-minuri u x-xiehda l-oħra, għajr dik Il-minuri xehdet bil-video-conference facilities u kienet ċara fi kliemha u fl-imġieba tagħha fir-rigward ta' dak li tgħid li kien għamlilha l-appellant. L-appellant minn naħa tiegħu jilmenta li l-Qorti tal-Maġistrati straħet b'mod għami fuq il-verżjoni tal-minuri u ma għamlet ebda apprezzament dwar dak li stqarr l-appellant u Amanda Sant Portanier li, l-Avukat Difensur itenni li kienu konsistenti fil-verżjoni li taw. L- abbli Difensur jisħaq li l-kuntest tal-veraċita u konsistenza ma kienetx prerogattiva tal-minuri. L-appellant kien daqstant ieħor konsistenti f'dak li qal kemm fl-istqarrija kif ukoll fid-deposizzjoni tiegħu, għajr ħlief għal xi ftit ineżattezzi li ma kienux determinanti. Fi ftit kliem l-appellant itenni li jekk iż-żewġ verżjonijiet kienu jirriżultaw li kienu kredibbli u konsistenti, il-Qorti tal-Maġistrati kellha tillibera lill-imputat u mhux issibu ħati in kwantu dan il- fattur kien iwassal għal dubju dettat mir-raġuni dwar dak li verament seħħ, liema dubju kellu jiġi interpretat biss favur tal- Ikkunsidrat : - Illi l-Qorti tal-Maġistrati għamlet analiżi dettaljata tal-provi li semgħet quddiemha, kif ukoll eżaminat il-punti ta' dritt pertinenti u ċċitat ġurisprudenza fuq is-suġġett preċiż qabel ma waslet għas- sentenza tagħha. Bejn il-verżjoni tal-minuri u dik tal-appellant hemm distakk totali. Id-difiża tal-appellant hija sempliċi – il-fatt qatt ma seħħ – u jressaq l-alibi ta' Amanda Sant Portanier li tgħid li fil- ħin meta allegatament seħħew il-fatti inkriminati l-appellant kien jinsab id-dar t'ommha fir-Rabat, Malta hekk kif kien għadu kif wasal it-tifel minuri tagħha u tal-appellant mill-iskola. Din il-Qorti rat li verament li l-Qorti tal-Maġistrati serrħet il- konklużjonijiet tagħha fuq tal-minuri u skartat kompletament il-verżjoni tal-appellant. Anzi, fis-sentenza tagħha il- Qorti tal-Maġistrati l-anqas għamlet aċċenn għax-xiehda ta' Amanda Sant Portanier li kkonfermat l-alibi tal-appellant. Mill-banda l-oħra l-Qorti tal-Maġistrati qieset li l-minuri kienet skjetta u preċiża fid-deskrizzjoni li tat dwar l-imġieba tal-appellant meta seħħ dan il-każ, inkluż il-komportament tagħha, u dan mid- dettalji li tagħat waqt il-video-konferenza. Ikkunsidrat : - Illi f'dawn il-każijiet huwa ferm diffiċli li jkun hemm elementi korroboranti diretti dwar l-atti ta' natura jew t'indoli sesswali li jkunu saru bejn tnejn minn nies, in kwantu l-episodji jkunu saru f'kuntest fejn, fl-istragrande maġġoranza tagħhom, ma jkunx hemm nies oħra preżenti. Għalhekk minn għewl id-dinja li dawn il-każijiet ikunu jiddependu fuq verżjonijiet taż-żewġ persuni li jkunu involuti, u li bosta drabi jkunu konfliġġenti, jekk mhux ukoll dijametrikament opposti, bħal ma huwa f'dan il-każ. Kif intqal minn Lord Pace Grima fil-każ Re B (Children) (Sexual Il-Qorti tal-Maġistrati kellha l-fakulta li tara b'għajnejha u tisma' b'widnejha kemm lill-minuri kif ukoll lill-imputat appellant, kemm lill-omm il-minuri, kif ukoll lil sieħbet l-appellant. f'qagħda ottima li tagħmel dik l-analiżi li hija meħtieġa li ssir skont il-prinċipji stabbiliti fl-artikoli 637 u 638 tal-Kodiċi Kriminali, u li huma l-għodda prinċipali li għandhom dawn il-Qrati meta jiġu biex jiddeċiedu prinċipalment fuq l-attendibbilita u kredibbilta' ta' L-artikolu 637 jgħid li: L-eċċezzjonijiet dwar waħda jew oħra mir-raġunijiet imsemmijin fl- artikoli 630, 633 u 636, jolqtu biss il-kredibbiltà tax-xhud, u fuq din, id- deċiżjoni titħalla fid-diskrezzjoni ta' mingħandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix- xiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax- xiehda tiegħu, u jekk ix-xiehda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ- ċirkostanzi kollha tal-każ: Iżda attenzjoni partikolari għandha tingħata sabiex jiġi assigurat li evidenza relatata mal-istorja u l-imġiba sesswali tal-vittma ma tkunx permessa sakemm ma tkunx relevanti u neċessarja. Aktar minn hekk l-artikolu 638 tal-Kodiċi Kriminali iżid li : (1) Bħala regola, għandu jitqies li tinġieb il-prova l-aktar sħiħa u sodisfaċenti illi l-każ ikun jagħti, u li ma jitħalla barra ebda xhud li x-xiehda tiegħu tkun importanti. (2) B'dan kollu, f'kull każ, ix-xiehda ta' xhud biss, jekk emmnut minn min għandu jiġġudika fuq il-fatt, hija biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar. Din il-Qorti, tqis li anke fil-verżjoni li taw il-minuri u ommha, kien hemm diskrepanzi inkluż fil-verżjoni reġistrata mill-pulizija li ħadu d-dettalji tal-każ. Dawn id-diskrepanzi huma f'xi dettalji u tkun trid issibom bil-lenti. Iżda fl-assjem tagħhom dawn il-verżjonijiet ġew meqjusa mill-Qorti tal-Maġistrati bħala li kien aktar attendibbli minn dawk mogħtija mill-appellant (u Amanda Sant Portanier) u dan ukoll minħabba xi diskrepanzi li ġew rilevati bejniethom, meta mqabblin mal-call profiles eżebiti f'dan il-każ. Skont dak mgħallem minn din il-Qorti, diversament presjeduta fl- ismijiet Il-Pulizija vs Martin Mark Brincau deċiża nhar id-9 ta' Pero` din il-Qorti m'ghandhiex dubbju li l-ewwel qorti taf ben tajjeb li fil- kamp penali gudikant irid ikun moralment konvint mill-htija ta' dak li jkun biex jiddikjara tali htija u jghaddi ghall-piena jew ghal xi provvediment iehor skond il-ligi, provvediment, pero`, li jimporta kundanna. Meta gudikant ikun rinfaccjat b'zewg versjonijiet konfliggenti (bhalma hemm f'dan il-kaz) jistghu jigru zewg affarijiet: jew il-gudikant ikun tal-fehma li l- kaz tal-prosekuzzjoni ma jkunx gie sodisfacentement pruvat, u allura ghandu jillibera; jew, jekk ikun moralment konvint li l-versjoni korretta hija wahda u mhux l-ohra, jimxi fuq dik il-versjoni li jaccetta, u, jekk dik il- versjoni tkun timporta l-htija tal-imputat jew akkuzat, allura jiddikjara tali htija u jghaddi ghall-piena jew ghal xi provvediment iehor kif inghad. Hu evidenti minn qari tas-sentenza kollha kemm hi li, f'dan il-kaz, l-ewwel qorti accettat il-vesjoni tal-mara u skartat dik tar-ragel; u li a bazi tal- versjoni tal-mara kienu ghalhekk jirrisultaw pruvati l-ewwel, it-tieni u r- raba' imputazzjonijiet. Dan l-insenjament ġie wkoll segwit fis-sentenza Il-Pulizija v. Joseph Morris mogħtija minn din il-Qorti diversament presjeduta nhar id- 9 ta' Lulju 2003: mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghal- liberazzjoni tal-persuna akkuzata. Imma l-Qorti, f'kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali u tasal ghall-konkluzjoni dwar lil min trid temmen u f'hiex ser temmnu jew ma temmnux. Dil-Qorti rat li l-Qorti tal-Maġistrati għamlet dan l-eżerċizzju t'analiżi tax-xiehda tax-xiehda skont dawk il-kriterji u waslet għall- konklużjoni tagħha li tistrieħ fuq il-verżjoni tal-minuri biex tasal għall-verita ġudizzjarja. Huwa veru li l-fatt li l-minuri kienet konsistenti ma jfissirx li hija kienet qegħda bilfors tgħid il-verita' – u din hija l-akbar sfida li jkollu kull Ġudikant li jkun jixtieq dejjem jasal li jiskopri l-verita storika. Dan peress li xhud jista' jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid kif ukoll fil-gideb li jista' jkun qiegħed jgħid. U huwa għalhekk li jeżisti wkoll ir-reat ta' sperġur għaliex il- Qrati mhux dejjem ikunu f'qagħda li jikxfu l-verita storika mix- xiehda tax-xhieda li jixhdu quddiemhom. U f'kull każ, il-Qorti ma għandhiex il-fakulta u s-setgħa li tidħol fil-profondita' tal-moħħ, qalb u kuxjenza tax-xhud li jkun xehed quddiemha b'mod li tkun tista' tistabbilixxi ċ-ċertezza assoluta ta' dak li jkun qed jaħseb u jgħid billi taqralu moħħu u qalbu. U huwa għalhekk li l-Liġi ma teħtieġx li biex persuna tiġi misjuba ħatja tkun trid tiġi stabbilita s- suffiċjenza probatorja taċ-ċertezza assoluta, u dan għaliex Qorti rari ħafna tista' tkun konfrontata b'dan il-livell ta' prova. Fil-Liġi Maltija, huwa biżżejjed li Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tkun konvinta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni mill-provi imresqa mill-Prosekuzzjoni, u li ma jkunux ġew newtralizzati fuq bażi ta' probabbilta' mid-Difiża, sabiex tkun tista' ssib ħtija. Jekk dawk il-provi jkunu jikkonsistu prinċipalment fuq il-verżjoni ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sa' dak il-grad ta' prova, jekk dak ix-xhud ikun ġie emnut, in kwantu f'din l- eventwalita, din ix-xiehda ssir biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar u tkun tista' ssib ħtija fl-akkużat. Iżda biex tkun tista' ssib ħtija, il-Qorti trid tkun żgura moralment, sure bl- Ingliż u fis-sistema Legali Ingliż,4 li l-każ seħħ skont kif tkun qed l-Prosekuzzjoni in bażi għall-provi U l-Qorti trid toqgħod aktar attenta fil-mod ta' kif tanalizza tax-xiehda akkużatriċi ta' xhud uniku u meta tiġi biex tistrieħ fuqha. Il-grad ta' suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir- raġuni huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ fis-sistema Ġuridiku Malti sabiex Qorti ta' ġustizzja kriminali tkun tista' ssib persuna akkużata ħatja ta' reat. Huwa livell li ma' jeħtieġx iċ- ċertezza assoluta, iżda li huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet. Fil-każ Ingliż Majid,5 Lord Moses stqarr hekk : Rodrigues u Paul Copperstone jgħidu s-segwenti : - Sabiex tara jekk dan il-livell ta' suffiċjenza probatorja intlaħaqx din il-Qorti trid, inter alia, tara jekk u safejn persuna tkun qed tixhed is- sewwa bil-prinċipji provduti lilha fl-artikolu 637 tal-Kodiċi Jekk il-Qorti tqis li, applikati dawn il-prinċipji, xhud ikun qiegħed jixhed is-sewwa, allura tkun tista' toqgħod fuq dak li jkun qed jgħid jew fuq parti minn dak li jkun qed jgħid skont il-każ. Jispetta dejjem lil min ikun irid jiġġudika l-fatti jiddeċiedi jekk, applikati dawn il-prinċipji, jemminx xhud f'dak kollu li jkun qed jgħid jew safejn jemmen minn dak li jkun qed jgħid, u dan japplika wkoll meta x-xhud ikun xhud waħdieni tal-fatti allegati. Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni, fuq is-sens komun u fuq il-buon sens, u fuq stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l- argumenti kollha li jkunu ġew imresqin mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li dak il-livell ta prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jkun jista' jingħad li ma ntlaħaqx u li allura, bħala konsegwenza, l-akkużat ikun irid jiġi dikjarat mhux ħati tal-akkużi miġjuba kontrih. F'dan il-każ, irriżulta lill-Qorti tal-Maġistrati li x-xiehda tal-minuri bil-video-conferencing, kemm fiha nnifisha, kif ukoll meta mqabbla u mgħarbla ma xiehda oħra fil-proċess (bħax-xiehda t'ommha, u l-call profiles) ma kienetx biss konsistenti, iżda kienet ukoll kredibbli. Qorti tal-Maġistrati rat li l-verżjoni mogħtija mill-minuri kienet b'saħħitha biżżejjed li, magħquda mal-provi l-oħra, kkonvinċietha li l-minuri kienet qegħda tgħid il-verita. Jekk dik il-Qorti kienet konvinta, sure, li l-minuri kienet qed tgħid il-verita, allura dan iwassal għall-konklużjoni loġika li Qorti setgħet tikkonkludi li l-fatti kif mistqarra minnha kienu seħħew verament. U minħabba li d- Difiża tal-appellant kienet li huwa ma wettaqx il-fatt għax ma kienx preżenti fuq il-post tal-akkadut meta l-minuri qalet li seħħ, allura dik il-Qorti bilfors kienet imġegħelha tieħu posizzjoni b'mod li jekk temmen verżjoni tal-minuri, bilfors trid twarrab il-verżjoni tal- Il-Qorti tal-Maġistrati f'paġna sitta tas-sentenza tagħha turi ċar li hija ħadet qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud minuri u tal-appellant, tal-fatt jekk ix-xiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xiehda tagħha, u jekk ix-xiehda tal- minuri hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal- każ. Wara li għamlet dak l-istħarriġ, dik il-Qorti setgħet legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni li temmen dak li kienet qegħda tgħid il-minuri u dan peress li rriżultalha li l-minuri kienet konvinċenti ħafna. U kif qal Lord Pace Grima il-fatt jew seħħ jew ma seħħx. Jekk il-minuri ġiet emnuta mill-Qorti tal-Maġistrati, allura l- Qorti bilfors kellha tikkonkludi li l-imġieba tal-appellant reklamata minnha seħħet, bil-konsegwenzi li dan inissel minnu. Il-mument li l-Qorti tal-Maġistrati għażlet, kif kellha l-jedd li tagħmel, li fil-kuntest kollu tal-provi mresqa f'dan il-każ, temmen il- verżjoni li tat il-minuri, skont il-kriterji msemmija aktar il-fuq, allura qieset dik il-verżjoni tal-minuri bħala prova sħiħa u kompluta b'mod li ħassitha konvinta żgura moralment, sure, lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni li l-fatti tal-każ seħħew skont kif rakkuntat mill-minuri u mhux kif stqarr l-appellant. Il-minuri kellha ħmistax il-sena meta seħħ il-każ u kienet ftit akbar meta xehdet u wriet li kienet ukoll konsapevoli mill-konsegwenzi li jitnisslu jekk tixhed il- Minkejja dan hija xorta għażlet li tixhed u tirrakkonta l-istorja tagħha, b'mod ċar u konvinċenti, fejn akkużat lill-appellant b'fatti li jikkostitwixxu reat, li ta' wħud minnhom instab ħati. Apparti minn hekk din il-Qorti jidhrilha li l-Qorti tal-Maġistrati kienet fl-aħjar posizzjoni biex tkun tista' tevalwa din ix-xiehda tax- xhieda li xehdu f'dan il-każ. Fil-fatt dik il-Qorti kellha l-benefiċċju li mhux biss rat lill-minuri tixhed quddiemha, ħaġa li anke din il- Qorti setgħet tagħmel grazzi għar-reġistrazzjoni video tad- deposizzjoni tagħha. Iżda dik il-Qorti kellha l-benefiċċju li setgħet tisma' u tara lill-appellant u lil Amanda Sant Portanier quddiemha u setgħet ukoll għalhekk tapprezza l-imġieba, l- kondotta u l-karattru tax-xiehda tagħhom meta dawn xehdu quddiemha personalment – ħaġa li din il-Qorti ma kellhiex l- opportunita li tagħmel in kwantu d-deposizzjoni tagħhom ma kienetx ukoll reġistrata bil-video. Din il-Qorti għalhekk trid tagħti l-piż xieraq lill-evalwazzjoni li kellha l-opportunita tagħmel il-Qorti tal-Maġistrati. Dan peress li hi setgħet tqis il-provi kollha u għexet personalment il-proċess Kemm dan l-eżerċizzju tal-Qorti tal-Maġistrati huwa meħtieġ, joħroġ ukoll mill-ġurisprudenza Maltija, bħal fil-kawża Il- Pulizija vs Lorenzo Farrugia Cann deċiża mill-Qorti Kriminali bħala Qorti tal-Appell deċiża nhar it-30 ta' Marzu 1963 mill-Imħallef William Cremona Gabriele fejn intqal is-segwenti : - Lanqas hu traskurabili l-fatt li l-ewwel Qorti kienet impressjonata bil-mod serju u sod li bih xehdet din Consiglia kif hemm rikordat fis-sentenza stess. Ghalhekk, kontra l-imputat hemm oltre dak ti sejjer jinghad, dawn iż-żewġ xhidiet li ma gewx bl-ebda mod żvalorizzati, u li jassodaw pjenament l-imputazzjoni; Dan qiegħed jingħad b'mod partikolari għaliex il-Qorti tal- Maġistrati stqarret li : Illi din il-Qorti wara li ezaminat bir-reqqa kollha dovuta l-provi prodotti mill-Prosekuzzjoni f'dan il-kaz tinsab moralment konvinta li l-verzjoni tal- fatti moghtija mill-minuri ghandha titwenmmen. Il-Qorti waslet ghal din il-konkluzjoni mhux biss ghaliex il-komportament tal-minuri waqt li kienet qed tixhed indika li kienet qed tghid il-verita' u mhud biss ghaliex hija kienet konsistenti fir-rakkont taghha dwar il-fatti izda anki ghaliex il- minuri ma kellha ebda raguni il-ghala taghmel dan ir-rapport salv li ghaliex dawn l-affarijiet effettivament graw. Kif jindika l-istess imputat me kien hemm ebda dizgwid jew rapporti hziena bejn l-imputat u l-parti civili u l- minuri koncernata. 122 jikkorroboraw il- verzjoni tal-fatti dwar hinijiet moghtija mill-minuri. Illi in kwantu jirrigwarda l-verzjoni tal-fatti moghtija mill-imputat din il- Qorti ma setghetx ma tinnutax li kien hemm inkonsistenzi bejn il-ftit informazzjoni li huwa ghazel li jaghti a tempo vergine u dak li huwa qal meta huwa ghazel li jixhed quddiem din il-Qorti.… Illi ghalhekk mill-kumpless tal-provi din il-Qorti tinsab sodisfatta kif diga' inghad li l-verzjoni tal-fatti moghtija mill-minuri koncernata hija wahda veritjiera u korretta. Wara li din il-Qorti eżaminat sewwa dawn il-provi u l-argumenti kollha imresqin f'dan il-każ, hija tara li in bażi għal dawn il-provi u l-argumenti, il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) setgħet legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni li temmen il-verżjoni tal- minuri aktar milli dik tal-appellant. F'dan is-sens għalhekk l- ewwel aggravju qiegħed jiġi respint. Ikkunsidrat - Illi t-tieni aggravju huwa fis-sens l-fatti kif rakkontati minn OMISSIS kienu tali li jintegraw ir-reat ta' attentat vjolent fuq il-pudur aktar milli r-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni. Illi f'dan is-sens, din il-Qorti reġgħet fliet il-verżjoni tal-fatti kif rakkontata mill-minuri nonche ċ-ċirkostanzi kollha li hija tgħid li seħħew fihom. Din il-Qorti qieset ukoll il-konsiderazzjonijiet li waslu lill-Qorti tal-Maġistrati biex tikkonkludi li l-fatti rakkuntati mill-minuri kienu jintegraw ir-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni. Dwar dan il-punt dik il-Qorti stqarret li dak rakkuntat mill-minuri kien jikkonsisti f'atti di libidine konsistenti fi French kissing u tbagħbis fil-parti ġenitali u fuq il-warrani minn fuq il-ħwejjeġ iżda wkoll għaliex dan l-aġir kien akkumpanjat minn aġir u kliem ieħor tal- imputat li kienu evidentement intiżi bħala atti ta' seduzzjoni u intiżi sabiex jikkorrompu lill-istess minuri. Il-Qorti ġġib l-eżempju ta' meta l-minuri tgħid li l-appellant qalilha li kienu qishom żewġt namrati waħidhom fil-blokk t'appartamenti u fejn huwa qalilha li kienet qed tikber u tisbieh qabel ma avviċinaha sabiex ibusha jew fejn huwa qalilha li kien hemm okkażjoni oħra fejn huwa xtaq jaqbdilha l-warrani iżda ma setgħax għaliex kien hemm ommha. Dik il-Qorti imbagħad għaddiet biex tiċċita diversi siltiet mis- sentenzi The Police vs Thomas Pisani Bugeja,7 liema sentenza tiġi ċitata bħala awtorita' f'diversi sentenzi li jittrattaw dan ir-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni. Ikkunsidrat : - Illi s-siltiet mix-xiehda tal-minorenni u li wassal lill-Qorti tal- Maġistrati biex issib ħtija fl-appellant huma s-segwenti : - Imbaghad malli wasalt quddiem il-bieb tieghu hareg ikellimni. Speci hareg ikellimni u saqsieni kif mort l-iSkola, kif inhi l-mummy u affarijiet bazici. Imbaghad beda jsaqsini, ghidtlu jiena qeghda ccempilli l-mummy bi skuza biex nitla' jiena biex ma nahlix il-hin noqghod nitkellem mieghu ghax jien m'ghandix ghalfejn noqghod nitkellem mieghu. U saqsieni nistghux niehdu l-mobile maghna l-iSkola. Jien ghidtlu li ma nistghux hlief ghal xi Emergenza jew xi kaz partikolari jew hekk. U mbaghad kelli l-imsielet kelli par imsielet differenti u saqsieni fuq l-imsielet. U kelli ta' din in-naha kellha 7 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-8 ta' Jannar, 1996. fossa u qalli li bhal speci jhallukom tmorru bl-imsielet l-iSkola. Ghidtlu iva jiena ghidtlu imma bit-tieni wahda ma mmorrux ma jhalluniex. U mbaghad qalli li qed nikber u nisbieh u jiena ghidtlu speci nikber u l-istudju jikber mieghi. Naturalment qisek sa kemm tikber fl-eta' u tavvanza fl-istudji tieghek iktar ha jkollok xogholijiet x'taghmel u hekk. U gie vicin tieghi u qallli qisna zewg gharajjes fil-Flat.8 Dak il-hin speci ghidt tipo all tight speci ghalfejn qalli hekk dan. U mbaghad wara gie lejja fil-vicin tieghi u beda jbusni u beda jmissni u hekk darbtejn Qorti: Beda jbusek fejn beda jbusek? Qorti fuq xuftejk? Xhud : Fuq xuftejja bi lsienu u jiena kont qeghda niddejjaq. U darbtejn u jien ghidtlu li niddejjaq darbtejn. U qalli ghala? Jiena ghidtlu li qeghda ma' xi hadd imma fil-verita' ma qeghda ma hadd. Il-mummy ma tiehux gost jekk issir taf biha u mhux haga sabiha li jiena, li hu ghamel hekk lili. Lili jekk ghamel hekk urieni kemm m'ghandux rispett lejn it-tfajla tieghu, lejn it-tifel tieghu u lejn it-tarbija li gejja fid-dinja dalwaqt ghax it-tfajla tieghu hija pregnant. U r-rispett u d-dinjita tieghi ma tezistiex ghalih ghax bhal speci m'ghandux rispett ghaliha li ahna konna nafdawh u hekk. U jiena dak il-hin kont imfixkla, kont f'xokk ma stajt naghmel xejn ghax naturalment tbellaht jiena kont f'xokk qawwi u qalli biex ma nghid lil hadd u ma nghidx lil mummy. U jien ghidtlu le ma jien ser nghid lil hadd. Ovvjament ma kontx ha noqghod hekk ma nghid lil hadd ridt nghid lil xi hadd. U Qorti : Qabel ma tkompli meta ghidtli biesek u missek, fejn missek? Xhud : Missni isfel quddiem u wara Qorti: Isfel fejn? Hu pacenzja trid tkun specifika Xhud : Fil-parti tieghi Qorti : U minn fuq jew minn taht il-hwejjeg? Xhud : Minn fuq il-hwejjeg Qorti : Minn fuq il-hwejjeg u fejn aktar? Xhud : U wara l-patata 8 A fol 95, fix-xiehda t'ommha OMISSIS1, din tgħid li din l-espressjoni Farrugia użaha mhux qabel ma biesha l-ewwel darba iżda wara li kien reġgħa biesha għat-tieni darba. Qorti : Il-patata u dejjem minn fuq il-hwejjeg? Xhud : Ija, Ija dejjem Qorti : U fejn aktar? Qalli li darb'ohra meta gie jhabtilna d-dar qalli li kien ha jaqbadli l-patata imma ma setax ghax kien hemm il-mummy. Jigifieri kienet diga intenzjonata l-haga li ha jaghmel haga hekk. Imbaghad jiena tlajt fuq id-dar u l-bieb tal-flat sakkartu taghna u cemplit nigri lil mummy. Giet ghalija l-mummy mix-xoghol qas damet hames minuti, giet u bqajna sejrin l-Ghassa naghmlu r-rapport. Illi wara li qieset din ix-xiehda tal-minuri, magħquda sewwasew ma il-każistika ċitata mill-Qorti tal-Maġistrati, kif ukoll ġurisprudenza oħra ta' dawn il-Qrati, mhux l-anqas dik ċitata mid- Difiża, u każistika oħra li ma ssemmiet minn ħadd dwar ir-reati ta' korruzzjoni ta' minorenni kif ukoll dik dwar ir-reat t'attentat vjolenti fuq il-pudur, din il-Qorti qieset li kollox ma kollox, il-fatti kif deskritti mill-minuri, fiċ-ċirkostanzi partikolari kollha spjegati minnha, jagħtu raġun lid-Difiża. Mingħajr bl-ebda mod ma tnaqqas mit-trawma li l-minuri tispjega li għaddiet minnha, fosthom li dakinhar kienet ħassitha mbeżża' u taħt xokk, li ma riedetx tiekol kif ukoll li skont ommha kienet ħaditha għand psikologa minħabba li l-minuri ma riedetx li tersaq lejn il-flat, din il-Qorti ma tqisx li bil-fattispecie tal-każ kif preżentati lill-Qorti tal-Maġistrati, kien sigur u sodisfaċenti li l-appellant jinstab ħati tar-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni. Din il-Qorti ma tqisx li l-elementi kollha tar-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni, tal- korruzzjoni effettiva tal-minorenni, ġew pruvati. B'xorti ħażina diversi persuni li jgħaddu minn attentat vjolent għall-pudur tagħhom jgħaddu minn din it-tip ta' trawma. l-minuri tkun ġiet legalment korrotta kif tenniet il-Qorti tal- Maġistrati fis-sentenza tagħha. Il-Qorti tal-Maġistrati qieset li l-egħmil tal-appellant fil-forma tal- French kissing kif ukoll it-tokkamenti minn fuq il-ħwejjeġ tal-parti privata tal-minuri u tal-warrani tal-minuri kienu atti di libidine u qieset ukoll li peress li dawn kienu akkumpanjati b'atti u kliem ta' seduzzjoni allura, lkoll flimkien, magħquda mal-eta ta' ħmistax il- sena tal-minuri, kienu jintegraw ir-reat ta' korruzzjoni ta' Il-każistika Maltija tgħallem li kull każ ta' allegat korruzzjoni ta' minorenni jrid jittieħed fil-kuntest partikolari li jkun sar fih. Maltin taw gwida fis-sentenzi tagħhom li ppreżentaw diversi xenarji tal-każijiet li ġew dibattuti quddiemhom fejn qiesu li ġie integrat ir-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni jew b'eliminazzjoni tal- elementi ta' dak ir-reat il-possibilita tar-reat t'attentat vjolent għall- Illi fis-sentenza Il-Pulizija vs L21559 Leading Lorenzen Victor Cilia Mumford deċiża mill-Qorti Kriminali eżerċenti s-setgħa t'appell kriminali nhar it-13 ta' Mejju 1961, f'kuntest soċjali Malti ferm aktar konservattiv minn dak li ninsabu ngħixu fih illum, l-Imħalllef William Cremona Gabriele kien ikkunsidra l-French kiss bħala forma ta' atto di libidine, iżda fiċ-ċirkostanzi ta' dak il-każ kien iddeċieda bil-mod segwenti : - Ghalhekk, l-att libidinus ghandu jitqies dak li t-tifla ddeskriviet bhala "with his tongue he licked my tongue", u dippjù xi ħaġa ohra mhux speċifikata li kienet "rude". Kif osservat l-Ewwel Qorti, l-ewwel att hu dak li volgarment jissejjah "bacio colombino" ossija 'French kiss", li pjuttost, fuq tifla ta' sitt snin, f'dawk iċ-ċirkustanzi, jikkostitwixxi almenu attentat vjolent ghall- pudur; F'dak il-każ, minbarra l-bacio colombino, l-atti l-oħra li t-tifla ta' sitt snin issubiet fuq ġisimha u li hi kkunsidrat bħala "rude", ma ġiex pruvat x'kienu, u jitħallew biss għall-immaġinazzjoni ta' dak li jkun. Dik il-Qorti kienet ikkunsidrat dak ix-xenarju, inkluż il-bacio colombino, bħala tali li kienu jagħtu lok għall-konferma tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati, li kienet sabet lill-imputat ħati t'attentat vjolent għall-pudur fuq din it-tifla ta' sitt snin u mhux korruzzjoni ta' minorenni. Illi f'dan il-każ, il-minuri tgħid li l-appellant mhux biss biesa bacio colombino iżda wkoll messha darba waħda biss minn fuq il-ħwejjeġ fuq il-parti ġenitali u fuq il-warrani waqt li qalilha d-diskors li l- Qorti tal-Maġistrati kkunsidratu bħala seduċenti. Din il-Qorti tqis li l-grad ta' libidini f'bacio colombino, French Kiss jew sejjaħlu kif trid, magħqud ma tokkament waħdieni fuq il-parti privata u l-warrani fuq il-persuna ta' tfajla ta' ħmistax il-sena minn fuq il-ħwejjeġ huwa differenti minn dak li rriżulta fil-każ Thomas Pisani Bugeja. Dik il-Qorti fil-kawża Pisani Bugeja kienet tenniet is-segwenti : - Din il-Qorti ma tqisx li f'dan il-każ kien hemm atti ta' gravita' tali li minnhom infushom, imwetqin darba waħda, bil-mod kif saru u fil- kuntest li fihom twetqu, għandhom dik l-effikaċja estrema li jintegraw ir-reat tal-korruzzjoni tal-minorenni. dwar il-korruzzjoni effettiva tal-minuri; iżda din il-Qorti tqis li l- atti imsemmija, għalkemm xorta waħda kundannabbli, ġew imwetqin darba waħda, fuq il-persuna ta' tfajla ta' ħmistax il-sena u t-tokkamenti fil-partijiet privati u l-warrani saru minn fuq il- ħwejjeġ u li ma damux. It-tfajla uriet li kienet taf biżżejjed xi tfisser french kiss, u mix-xiehda tagħha uriet maturita suffiċjenti biex tifhem mhux biss li din il-bewsa fuq il-persuna tagħha mill-appellant kienet kompletament barra minn lokha, iżda wkoll li kienet turi nuqqas kbir ta' rispett lejha mill-appellant, nonche nuqqas kbir ta' rispett mill-appellant lejn terzi. Ġustament, il-minuri ħassitha maħsuda, ixxukjata, imdejqa u turbata bl-azzjoni tal-appellant. ma tgħid u tagħti x'jifhem xejn li juri li din l-azzjoni tal-appellant kienet tant gravi li kellha xi effett korruttriċi fuqha. Wieħed ma jridx jinsa' l-anqas, li ta' ħmistax il-sena, din it-tfajla kellha diġa konsapevolezza mhux biss tat-tifsira tal-French Kiss, iżda wkoll tal- ġist tat-tokkamenti u kemm huwa improprju meta dan il-ġist jitwettaq minn persuna bħall-appellant meta ma kienx volut. Għalkemm l-azzjoni tal-appellant fuq il-minuri ma kienx ta' korruzzjoni xorta waħda jibqa, ġustament, mitqies ta' stmerrija u ripulsjoni fil-konfront tal-appellant. Jista' jkun li l-appellant aġixxa b'dak il-mod biex jipprova jqajjem il-libido jew l-interess sesswali fih innifsu jew fil-minuri li lejha kienu diretti dawk l-azzjonijiet. Iżda mill-provi prodotti, għarralu bl-ikrah għax il-minuri warbitu l- hemm u ma komplietx miegħu. Il-Qorti tista' tifhem li l-minuri ġiet maħsuda u trawmatizzata bl- azzjoni tal-appellant. Biss biex l-atti li għamel ikunu jistgħu jitqiesu li jwaslu għall-korruzzjoni ta' minorenni f'dan il-każ riedu jkunu aktar gravi minn dak imwettaq. Il-Professur Mamo, fin-Noti tiegħu itenni li l-iskop wara dan ir-reat tal-korruzzjoni tal-minorenni huwa li jipproteġi l-minuri mill-effetti perniċjużi tal-korruzzjoni morali tal-minuri. Il-Qorti tal-Maġistrati jidher li xaqilbet lejn l- integrazjoni tar-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni in bażi għall-fatt li anke skont is-sentenza 'Il-Pulizija vs Kelinu Ziada'9 il-kelma 'jikkorrompi' tindika li flimkien mal-att libidinuż, irid ukoll ikun hemm l-opera perikoluża tas-seduzzjoni u li skont l-Imħallef Cremona Gabriele f'dik is-sentenza kienet tagħmel id-differenza minn un fuggevole atto F'dik il-kawża, dwar l-elementi tar-reat tal- korruzzjoni tal-minorenni, intqal li : - Għalhekk, kull meta l-Qorti tkun perswaza li l-fattijiet tal-każ in ispeċje jinkwadraw ruħhom fl-ipotesi tal-liġi relattiva għar-reat ta' korruzzjoni ta' minorreni, ċjoe' kull meta jkun hemm (1) l-eta' minuri tal-vittima, (2) l- element materjal tal-attijiet ta' libidini, ċjoe' attijiet intiżi għas-sodifazzjoni sesswali, u li fihom innfishom ikollhom l-attitudini li jokkorrompu, u (3) l- element intenzjonali, ċjoe' ir-rieda tal-ħati li jagħmel dawk l-attijiet, li hu jaf li huma libidinużi fis-sens premess, allura hemm ir-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni, appuntu in forza tal-kriterju negattiv fuq imsemmi, u skond il- prinċipji fuq espost; 9 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-8 ta' Jannar, 1955 Din il-Qorti jidhrilha li l-atti kommessi mill-appellant f'dan il-każ għalkemm kienu intiżi għas-sodisfazzjoni sesswali u in kwantu tali atti ta' libidini, pero ma kellhomx l-effikaċja korruttriċi fuq il- persuni tal-minuri involuta. Dan qiegħed jingħad ukoll fid-dawl tal-insenjament ta' din il-Qorti diversament presjeduta fil-kawża Il- Pulizija vs. Omar M. Ellul Lanfranco Z. Jolqham10 fejn kienet ikkunsidrat is-segwenti : - L-ewwel Qorti rravvizat f'dan kollu r-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni. Bid-dovut rigward lejn l-ewwel qorti, din il-Qorti ma taqbilx. Il-fatti kif deskritti mit-tfajjel MM, fil-fehma ta' din il-Qorti, jammontaw (ghal dak li jirrigwarda l-ewwel imputazzjoni) ghar-reat ta' attentat vjolent ghall- pudur tat- tfajjel MM – reat li hu inferjuri fil-gravita` ghal, izda kompriz u involut fi, ir-reat ta' korruzzjoni ta' minorenni – u fil-forma kontinwata stante li certi atti sehhew fil-kazin u ohrajn fl-appartament. Din il-Qorti kellha diga` okkazzjoni li telabora dwar id-differenza bejn iz-zewg reati fis- sentenza taghha tat-13 ta' Novembru 1998 fl-ismijiet Il-Pulizija v. Joseph Micallef, ghal liema sentenza qed issir piena referenza a skans ta' hafna ripetizzjoni. Inghad in partikolari f'dik is-sentenza hekk: "Fil-kaz in dizamina, din il-Qorti tara li l-atti kommessi mill-appellant, deplorevoli kemm huma deplorevoli meta wiehed iqis ir-relazzjoni li kienet tezisti ta' ghalliem u studenti, ma kienux jammontaw ghal atti ta' libidini fis-sens tal-ligi taghna peress li, ghall- anqas kif jirrizulta li gew kommessi f'dan il-kaz -- tokkamenti ta' malajr u minghajr ma gew preceduti jew segwiti b'xi attitudini ta' seduzzjoni -- dawn l-atti kienu nieqsa mill-potenzjalita` korrutrici. Dawn l-atti, izda, certament wasslu biex jilledu s-sens ta' pudur tat-tfajliet li, minkejja l-eta` tenera taghhom, hassew li kien hemm xi haga mhux korretta f'dak li kien qed jaghmel l- appellant, nehhewlu idejh, u tlieta minnhom anke rraportawh dak il-hin stess lil Miss Bronsdijk. L- appellant ma jistax jippretendi li dak li ghamel ma jammontax ghal attentat vjolent ghall-pudur. Il-ligi taghna tipprovdi li kull attentat ghall-pudur jitqies bhala vjolent meta jsir fuq persuna taht l- eta` ta' tnax- il sena (Art. Anke li kieku ma kienitx tapplika din id-disposizzjoni b'din il-presunzjoni ta' ligi, mill-provi jirrisulta car li dak li sar mill-appellant sar kontra l-volonta` tat-tfal in kwistjoni u, f'dan is- sens, vjolentement. L-iskop li ghalih ikun sar l-att hu rrelevanti..." Anke fil-kaz in dizamina, ghandna biss tokkamenti fuggeski fuq il-parti genitali u fuq ilhwejjeg, tmellis fuq l- idejn u l-koxxa u – fl-appartament – 10 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-15 ta' Frar, 2008. tenatttiv ta' bewsa fuq ix-xufftejn. Ebda wiehed minn dawn l-atti ma jammonta ghal att ta' libidini – "lewd act" – ut sic, ghalkemm jistghu certament ikunu l-preludju ghal tali atti. Dawn gew kommessi f'zewg okkazzjonijiet separati, fil-kazin u fl- appartament, izda certament saru bhala konsegwenza ta' risoluzzjoni wahda, risoluzzjoni preordinata biex l- appellant jillixka lit-tfajjel ghal atti aktar serji.' Il-Qorti analizzat il-kliem mistqarr mill-appellant lill-minuri f'dan il-każ u jirriżulta li kien dan: - a. Speci hareg ikellimni u saqsieni kif mort l-iSkola, kif inhi l-mummy u b. U saqsieni nistghux niehdu l-mobile maghna l-iSkola. Jien ghidtlu li ma nistghux hlief ghal xi Emergenza jew xi kaz partikolari jew hekk. c. U mbaghad kelli l-imsielet kelli par imsielet differenti u saqsieni fuq l- imsielet. U kelli ta' din in-naha kellha fossa u qalli li bhal speci jhallukom tmorru bl-imsielet l-iSkola. Ghidtlu iva jiena ghidtlu imma bit-tieni wahda ma mmorrux ma jhalluniex. d. U mbaghad qalli li qed nikber u nisbieh u jiena ghidtlu speci nikber u l- istudju jikber mieghi. e. Naturalment qisek sa kemm tikber fl-eta' u tavvanza fl-istudji tieghek iktar ha jkollok xogholijiet x'taghmel u hekk. f. U gie vicin tieghi u qalli qisna zewg gharajjes fil-Flat. U mbaghad wara gie lejja fil- vicin tieghi u beda jbusni u beda jmissni (fil-parti privata u fuq il-warrani) u hekk darbtejn...f'halqi....Fuq xuftejja bi lsienu u jiena kont qeghda niddejjaq. U darbtejn u jien ghidtlu li niddejjaq darbtejn. g. U qalli ghala? h. Qalli li darb'ohra meta gie jhabtilna d-dar qalli li kien ha jaqbadli l-patata imma ma setax ghax kien hemm il-mummy. Din is-sekwenza, turi li l-appellant beda jkellimha fuq affarijiet li għall-bidu deheru newtrali, iżda li mbagħad bdew jidħlu aktar fil- Kienu l-kummenti fis-sens li qegħda tikber u tisbieh u li kienu qishom żewġt għarajjes fil-flat li jidher li skont il-minuri preċedew il-bews u t-tbagħbis. Mill-banda l-oħra skont omm il- minuri l-espressjoni li kienu qishom żewġt għarajjes intqalet wara l- ewwel bewsa u qabel it-tieni bewsa. Il-kumment li darba qabel kien xtaq li jmissilha l-warrani ma jirriżultax li intqal qabel ma beda' l- bews u t-tbagħbis. Bir-rispett kollu, għalkemm dan huwa kliem fierah u huwa intiż li juri ċertu interess da parti tal-appellant lejn il- minuri, mhux ta' gravita tali li jista' jitqies bħala li huwa ta' seduzzjoni fis-sens nefast li trid il-Liġi. Dan qiegħed jingħad fuq l- iskorta wkoll tal-ġurisprudenza patrija fejn ġew analizzati wkoll espressjonijiet simili għal dawk in disamina u li ma ġewx ritenuti bħala li jikkwalifikaw l-estremi tas-seduzzjoni fis-sens gravi tal- Liġi. Fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija v. Orazio Borg Debono Grech sive Horace Mallia Vella" ġie mistqarr is-segwenti : - Illi, kif gie indikat aktar il-fuq mix-xiehda ta' OMISSIS, jirrizulta li l- imputat beda jhares u jidhak lil OMISSIS u kien hemm drabi fejn beda jmiss il-parti tieghu 'l fuq u 'l isfel il-barra mill-qalziet. Irrizulta wkoll li l-imputat ghadda diversi kummenti lil OMISSIS, fejn qalilha li kienet sabiha, li kellha gisem u li kieku kien nemusa kien imur fuqha. Irrizulta wkoll li l-imputat qabad lil OMISSIS minn idha, minkejja li jichad, u li kien ser ipoggiehilha fuq il-parti tieghu pero' hi mbuttatu. Minkejja li, b'differenza tal-kaz hawn fuq citat, il-minuri fil-kawza odjerna ghandha sittax il-sena, jirrizulta li dak li sar mill-imputat sar kontra l- volonta' ta' OMISSIS u, f'dan is- sens, vjolentement. Illi l-Qorti hija tal-fehma li, tenut kont ta' dak li nghad hawn fuq, dak li ghamel l-imputat u dak li huwa qal fil-konfront ta' OMISSIS jista' jitqies bhala attentat vjolenti ghall-pudur fuq il-minuri OMISSIS u b'hekk it-tielet (3) imputazzjoni addebitata fil-konfront tal-imputat giet sodisfacentment pruvata u ghaldaqstant l-imputat ser jinstab hati taghha.' Fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs Anthony Gafa ġie deċiż li l-mess ossija t-tokkata fugaċi u momentanja fuq il-warrani ta' tfajla minorenni – anke minn taħt il-ħwejjeġ12 – aktar jinkwadra taħt ir- reat ta' attentat vjolenti għall-pudur aktar milli fir-reat ta' 11 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-14 ta' Frar, 2008. 12 U mhux minn fuq il-ħwejjeġ kif seħħ f'dan il-każ. korruzzjoni ta' minorenni. Mill-banda l-oħra att fuġġesk, anke jekk ikun fuġġesk iżda jkun magħmul fuq persuna b'mod indesiderat jekk mhux ukoll għall-għarrieda, jista' jintegra r-reat ta' attentat vjolent għall-pudur, anke kif jirriżulta mis-sentenza Il-Pulizija vs. Omissis deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta nhar it-22 ta' Marzu 2017. jiġi milqugħ. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti jidhrilha li t-tieni aggravju għandu Konklużjoni Għaldaqstant il-Qorti qegħda tiddisponi minn dan l-appell billi filwaqt li tiċħad l-ewwel aggravju, tilqa' t-tieni aggravju u tirriforma s-sentenza appellata billi : (a) tikkonfermaha lill-appellant ħati imputazzjoni u minnha illiberatu minn kull ħtija u piena; filwaqt li (b) tħassarha f'dik il-parti fejn :- sabet lill-appellant ħati tal-ewwel imputazzjoni miġjuba fil- konfronti tiegħu; u fejn astjeniet milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet imputazzjoni stante li din kienet ingħatat bħala alternattiva għall-ewwel imputazzjoni li għaliha l-imputat kien instab fejn ikkundannatu għall-piena ta' tmintax (18) -il xahar ħati; u priġunerija, u (c) Issib lill-imputat mhux ħati tal-ewwel imputazzjoni u minnha tilliberah minn kull ħtija u piena; (d) Issibu ħati tat-tielet imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u wara li rat l-artikoli 207 (kif kien fiż-żmien meta seħħ id-delitt), kif ukoll l-artikoli 28A(1) u 28B tal-Kodiċi Kriminali qegħdha tikkundanna lill-ħati għall-piena ta' disa' xhur priġunerija iżda tordna li din is-sentenza in kwantu għal piena ta' priġunerija m'għandhiex tibda' sseħħ ħlief jekk matul il-perjodu ta' sentejn mill-lum l-appellat jikkommetti reat ieħor punibbli bi priġunerija u dan wara li l-Qorti kompetenti tkun ai termini tal-Artikolu 28B tal-Kodiċi Kriminali ordnat li din is-sentenza għandha tiġi fis-seħħ. Ai termini tal-Artikolu 28A(4) tal-Kodiċi Kriminali, il-Qorti spjegat bi kliem ċar u li jinftiehem lill-appellat ir-responsabbilita tiegħu mnissla mill-Artikolu 28B tal-Kodiċi Kriminali fil-każ li huwa jikkommetti reat ieħor li għalih hemm il-piena ta' priġunerija fil-perjodu operattiv ta' din Altrimenti, il-Qorti tikkonferma s-sentenza appellata fil-kumplament is-sentenza. tagħha. Imħallef