FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Seduta ta' nhar l-Erbgha ta' 29 ta' Novembru, 2017 Rat ir-rikors tal-attrici fejn talbet li l-konvenut jigi ddikjarat responsabbli ghall-incident awtomobilistiku li sehh nhar id-19 ta' Novembru, 2012, ghall-habta tas-7 ta' fil-ghodu fi Triq l- Imdina, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, minhabba li saq il-vettura bin-numru ta' registrazzjoni ALN 601, bi traskuragni, b'imperizja, non kuranza u b'nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-traffiku, b'konsegwenza ta' liema incident l-attrici soffriet griehi u kumplikazzjonijiet ta' natura permanenti, u ghalhekk talbet lil din il-Qorti tillikwida, bl-opera occorrendo permezz ta' periti nominandi u li ma jeccedix il-kompetenza taghha, d-danni sofferti minnha (damnum emergens u lucrum cessans) b'konsegwenza ta' dan l-incident. Bl-ispejjez, inkluzi dawk ta' l-ittra ufficjali tat-22 ta' Marzu 2013, kif ukoll ta' l-ittra ufficjali li qed tigi pprezentata kontestwalment mal-prezenti ai termini tal-provvedimenti tal-Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta, u bl-imghaxijiet legali sad-data tal-effettiv pagament, kontra l-konvenut. Rat ir-risposta tal-konvenut fejn eccepixxa: Illi t-talbiet rikorrenti huma infondati stante li ghall-incident awtomobilistiku mertu ta' dan ir-rikors kienet unikament responsabbli r-rikorrenti stess. Illi d-danni sofferti mill-attrici huma kontestati fil-fatt u fid-dritt b'konsegwenza ta' negligenza kontributorja da parti tar-rikorrenti stess stante li ma haditx il-prekawzjonijiet kollha mehtiega. Fil-bidu ta' dawn il-proceduri, u senjatament fis-seduta tat-2 ta' Marzu, 2015, gie verbalizzat hekk: "Dr. Simon Poulton Straface jiddikjara illi l-konvenut qed jammetti li hu unikament responsabbli ghall-incident awtomobilistiku in kwistjoni."1 Semghet ix-xhieda u rat l-atti u d-dokumenti l-ohra ipprezentati. Fl-istess seduta tat-2 ta' Marzu, 2015, din il-Qorti hatret lil Mr Massimo Rafferty sabiex jezamina lill-attrici u jirrelata dwar il-griehi li sofriet u jindika jekk hu l-kaz, il-persentagg ta' dizabilita` Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-attrici, u li ghalkemm il-konvenut inghata l-fakolta li jipprezenta nota ta' sottomissjonijiet responsiva, huwa naqas li jaghmel dan fit-terminu lilu Ikkunsidrat: 8 tal-process. Il-fatti li taw lok ghal din il-vertenza m'humiex kontestati, u huma senjatament is-segwenti: Fid-19 ta' Novembru 2012, l-attrici sfat imtajjra minn vettura misjuqa mill-konvenut. Fil- mori ta' dawn il-proceduri, il-konvenut ammetta li hu kien unikament responsabbli ghal Kawza tal-incident, sofriet diversi griehi gravi konsistenti, fi ksur tal-pelvis, u ftit l-isfel mill-irkoppa, u ksur zghir tal-ghaksa tax-xellug. Fir-rapport tieghu, l-espert mediku Mr. Massimo Rafferty qal hekk li "ghalkemm il-ksur fieq, hi ghadha tilmenta minn ugiegh f'daharha u fir-rigel tal-lemin, u ghad ghandha problema biex timxi. Fil-fatt hija ghada zzappap u tuza bastun. Xi kultant l-irkoppa tal- L-espert mediku ikkonkluda li l-attrici soffriet dizabilita` permanenti ta' tminja fil-mija Kunsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Ladarba fil-mori ta' dawn il-proceduri, l-konvenut ammetta li hu unikament responsabbli ghall- incident awtomobilistiku in kwistjoni, il-vertenza li tibqa' hija dwar il-likwidazzjoni tad-danni L-attrici ipprezentat dokumenti, u xehdet dwar id-danni sofferti minnha. Il-konvenut ma ghamel l-ebda kumment, la fuq ir-rapport tal-espert mediku, lanqas fuq ix-xhieda Pero kif inhu risaput, il-kontumacja mhix ammissjoni, u dan in-nuqqas tal-konvenut li jirrabadixxi l-provi prodotti mill-attrici, ma jfissirx li hu qed jammetti mal-likwidazzjoni tad-danni kif hi qed tissottometti li ghandha ssir. jinkombi fuq din il-Qorti li tevalwa l-provi prodotti mill-attrici, biex tiddetermina jekk ippruvatx sal-grad rikjest fil-kamp civili, d-danni minnha pretizi. Il-Qorti se tikkonsidra komplessivament ghas-somma ta' €4,090.78. Dawn jirraprezentaw in kwantu ghall-ammont ta' €547.00 allegatament spejjez inkorsi kawza tal-incident u in kwantu ghal €3,534.78, telf ta' salarju. Rigward l-ispejjez inkorsi, l-attrici ezebit hamsa u tletin (35) dokument biex tissostanzja l- Dawn id-dokumenti ma gewx ikkonfermati bil-gurament, lanqas mill-attrici, ghalkemm min-naha l-ohra, il-konvenut ma kkummenta xejn dwarhom. L-attrici ezebiet sbatax (17) -il certifikat mediku mahruga ghall-finijiet tal-Att dwar is-Sigurta Kif tammetti l-attrici stess fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, dawn ic-certifikati m'ghandhomx ammont imnizzel fuqhom, u wisq inqas giet ezebita ricevuta relattiva ghalihom. Fin-nota taghha, l-attrici tghid li dawn ic-certifikati xorta gew imhallsa minnha u qed titlob li ghal fini ta' kalkolu, dawn ghandhom jittiehdu bir-rata ta' €14.00 kull certifikat. Pero, l-attrici ma ressqet l-ebda prova ta' din l-allegazzjoni taghha – lanqas biss ghamlet l-icken accenn ghal dan l-allegat fatt fix-xhieda taghha. talba taghha ghall-ispejjez allegatament inkorsi minnha ghal hrug ta' dawn ic-certifikati ma gietx debitam ent ippruvata, u ma tistax tigi akkolta. Imbaghad l-attrici talbet ir-rimbors ta' €69.00 ghal folding bed, pero ma tat l-ebda forma ta' spjegazzjoni ghalfejn kellha bzonn din il-folding bed. Fl-opinjoni ta' din il-Qorti, ladarba l-attrici soffriet mill-ksur fuq elenkat, hi kellha bzonn se mai ta' sodda ortopedika u mhux folding bed. L-attrici qed titlob ir-rimbors ta' tlett ricevuti mahruga mit-tabib personali taghha ghal "medical consultation" minghajr ebda spjegazzjoni ulterjuri, li jgibu d-dati 5 ta' Novembru 2012, 10 t'Ottubru 2012 u 15 ta' Dicembru 2012 rispettivament. jistax ikollhom x'jaqsmu mal-feriti li l-attrici garrbet, stante li dawn l-ircevuti inhargu qabel sehh l-incident mertu ta dawn il-proceduri. It-tielet certifikat bl-ebda mod ma jispecifika li l-attrici marret ghal konsultazzjoni minhabba l-feriti li garrbet fl-incident, u ghalhekk ma jistghax jitqies bhala l-ahjar prova, anke tenut ukoll tal-fatt li fir-rapport tieghu l-espert Mr. Massimo ayers jghid li l-attrici qaltlu li kienet ghadha tmur ghall-visti ghand Mr. Ivan Clews, il-konsulent ortopediku li kienet taht il-kura tieghu meta ddahhlet l-Isptar. rimbors ta' dan it-tielet certifikat qed tigi michuda. Ir-raba' certifikat hu rilaxxat – sa fejn setghet taghraf din il-Qorti, ghax it-timbru tat-tabib huwa car hafna fil-fotokopja – Mr Ivan Clews fis-6 ta Awwissu 2014 – cioe fil-mori ta' dawn il- proceduri u jghid semplicement "medical report". mediku minn tabib ex parte, u l-attrici ma accennat ghalih bl-ebda mod fix-xhieda taghha, u wisq inqas spjegat ghalfejn kellha bzonn dan ir-rapport. Konsegwentement, anke t-talba fir-rigward ta' din l-ircevuta qieghda tigi michuda. Ghalkemm ma ghamlitx accenn ghalihom fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, l-attrici esebiet ukoll numru ta' fotokopji ta' ricevuti rilaxxati minn diversi spizeriji ghal diversi medicini – uhud minnhom lanqas huma identifikati, pero ghal darb'ohra naqset li tispjega ghalfejn kellha bzonn dawn il-medicini, u jekk kienux gew effettivament preskritti mit-tabib jew konsulent ortopediku La darba l-attrici ma ppruvatx sal-grad rikjest fil-kamp civili, l-ispejjez li hi tallega li ghamlet minhabba l-feriti li sofriet, it-talba taghha ghar-rimbors taghhom ma tistghax tigi milqugha. L-attrici qed titlob ukoll bhala damnum emergens it-telf tal-paga jew qliegh iehor annwali. L- tqandil li dan jinvolvi u saqajha kienu joghtru. L-incident sehh fid-19 ta' Novembru 2012, u mill-atti jirrizulta li c-certifikati ghal talbiet ghal beneficcji socjali ghall-mard baqghu johorgu sas-6 ta' Gunju 2013. L-attrici qed titlob it-telf ta' paga tul dan iz-zmien ta' sitt (6) xhur u hmistax (15) – il jum. Mill-FS3 ghas-sena 2012 ezebit mill-attrici2 jirrizulta li dan ikopri l-perjodu mill-1 ta' Jannar 2012 sat-30 ta' Novembru 2012. Ghaldaqstant, jirrizulta li l-impjieg tal-attrici gie terminat fit-30 ta' Novembru 2012. Fil-fatt fic-certifikati ghal talbiet ghal beneficcju socjali, isem il-principal tal-attrici hu mnizzel biss fl-ewwel wiehed, fl-ohrajn thalla vojt, u f'dan l-ewwel certifikat, id- data tal-ezami mit-tabib saret fit-3 ta' Dicembru 2012. Ghalhekk jidher car li wara li ntemm l- impjieg taghha, l-attrici bdiet titlob il-beneficcju socjali tal-mard. Ladarba l-attrici kienet impjegata, hi kienet intitolata ghas-sick leave skond il-ligi, u ma ngabet l- ebda prova fis-sens li, ghal xi raguni, hi setghetx tiehu s-sick leave b'salarju shih ghal perjodu bejn id-19 ta' Novembru 2012 (id-data tal-incident) u t-30 ta' Novembru 2012 (id-data tat- terminazzjoni tal-impjieg). Konsegwentement, anke it-talba ghal telf ta' salarju ma gietx Fid-dawl tas-suespost, din il-Qorti ma tista' tillikwida l-ebda kumpens ghad-damnum emergens. Fid-data tal-incident, l-attrici kellha 64 sena, izda ghalkemm pensjonanta kienet ghadha tahdem. Din il-Qorti taqbel ma dak li rriteniet il-Prim'Awla tal-Qorti Civili3 fil-kawza fl-ismijiet Il-Lucrum Cessans 24 tal-process. Amabile Calleja Gilson vs Anthony Alazumi, deciza 14 ta' Jannar 2004: "Dwar il-lucrum cessans, jirrizulta li l-attur kellu 62 sena meta gara l-incident. Bniedem li hu pensjonant xorta ghandu s- setgha li jahdem, u din is-setgha ghandha wkoll valur ekonomiku." Il-Qorti se tibbaza l-likwidazzjoni tal-lucrum cessans fuq il-prinċipji stabbiliti mill-Qorti ta' l- Appell fil-kawża fl-ismijiet Bondin Corso vs Carboni Jardim deciza fit-22 ta' Dicembru 1967, li baqghu jigu segwiti mill-Qrati taghna sal-lum. Mill-provi jirrizulta li circa l-ahhar sena u nofs qabel l-incident, l-attrici kienet tahdem bhala Ghalkemm fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, l-attrici tissottometti li d-dhul ghandu jigi kkalkulat fuq il-paga netta annwali taghha, li kienet ta' circa €6,576, din il-Qorti ma taqbilx, ghax kif gie ritenut mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili4 fil-kawza fl- ismijiet Josef Xi vs Thomas Gove! deciza fis-7 ta' Lulju 2004, id-dhul ghandu jigi ikkalkulat fuq id-dhul gross, minghajr tnaqqis ta' income tax jew kontribuzzjonijiet tas-sigurta Mill-FS3 ezebiti mill-attrici ghas-snin 2011 u 2012, jirrizulta li d-dhul gross taghha mill-impjieg mas-socjeta Clentec Limited kien ta' circa €7928, li l-Qorti sejra tarrottondihom ghal €8000, tenut kont li l-minimum wage is-soltu tghola kull sena. Ma ngabu l-ebda provi dwar il-prospetti futuri tal-attrici, u dwar il-livell ta' edukazzjoni taghha. sehh l-incident, l-attrici ma kienx se jkollha hajja lavorattiva fit-tul u inoltre ma jidhirx li l-attrici hija persuna li kienet se taqla' izjed minn hekk. Rigward il-persentagg ta' disabilita sofferta mill-attrici, din il-Qorti ma tara l-ebda raguni valida ghalfejn ghandha tiddepartixxi mill-konkluzjoni tal-espert Mr. Massimo Rafferty, u ghalhekk din il-Qorti se tiehu bhala persentagg ta' disabilita dak ta' 8%. Pero, fl-opinjoni ta' din il-Qorti, il-multiplier ghandu jkun dak ta' sitt (6) snin u mhux ta' tminn (8) snin, kif issottomettiet l-attrici, u dan tenut kont l-eta' taghha, u cioe' erbgha u sittin (64) Limited meta sehh dan l-incident, u dan ix-xoghol jinvolvi ammont ta' strapazz u tqandil, li mhux probabbli li persuna normali li tkun ghalqet l-eta ta' sebghin (70) sena tkun tiflah ghalih. Ghalhekk il-kumpens dovut lill-attrici ghandu jinhadem hekk: €8,000 x 6 x 8% = €3,840 Peress din il-kawza giet intavolata fl-2014, u s-sentenza qed tinghata tlett snin (3) wara, il-Qorti tqis li jkun ekwu li jkun hemm tnaqqis ta' 18%, minflok is-soltu 20%, minhabba l-lump sum payment. Konkluzjoni Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti: Tichad l-eccezzjonijiet kollha tal-konvenut; Tiddikjara lill-konvenut unikament responsabbli ghall-incident awtomobilistiku li sehh nhar id-19 ta' Novembru 2012 ghal habta tas-7.00am fi Triq l-Imdina, Haz-Zebbug, b'konsegwenza ta' liema incident l-attrici sofriet diversi griehi ta' natura permanenti; Tikkundanna lill-konvenut ihallas lill-attrici is-somma ta' tlett elef mija u tmienja u erbghin Euro u tmenin centezmu (€3184.80), bl-imghaxijiet legali sad-data tal-pagament L-ispejjez ta' dawn il-proceduri, inkluz dawk tal-ittra ufficjali tat-22 ta' Marzu 2013 kif ukoll tal-ittra ufficjali ipprezentata kontestwalment mar-rikors promotur ai termini tal- Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta, ghandhom jigu subiti mill-konvenut. 5 Ara Annunziata sive Nancy Anastasi Seguna vs Odette Bason deciza mill-Qorti tal-Appell fis-27 ta' Frar, 2004.