Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Consuelo Muscat Camilleri, LL.D., Dip Matr., (Can) Il-Pulizja Illum 20 ta' Novembru, 2018, identita Maltija 01332M, akkuzata quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli: Bejn is-26 t' Awwissu, 2017 u s-27 t' Awwissu, 2017, gewwa Triq Fisher, Il-Munxar: Hebbet ghall-Hugh Sajeba u Edin Sajeba u kkagunat griehi ta' natura hafifa Ligijiet ta' Malta; Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta), Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali ta' nhar is-27 t' April, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikolu 221 (l) tal-Kap 9 tal- Il-Qorti sabet lill-imsemmija mputata hatja tal-akkuzi kif dedotti mill-Prosekuzzjoni u illiberatha bil-kundizzjoni li ma taghmilx reat iehor fi zmien xahrejn. Il-Qorti fissret fi kliem car, il-portata ta' din is-sentenza lill-imputata. Rat ir-rikors tal-appell tal-appellanta Maria Victoria Sajeba, prezentat fir-registru ta' din l-Onorabbli Qorti nhar il-11 ta' Mejju, 2018, fejn talbet lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tilqa' dan l-appell billi THASSAR U TANNULLA s-sentenza appellata billi TIDDIKJARA l-istess sentenza nulla u bla effett; jew fin-nuqqas ta' dan, TIRRIFORMA s-sentenza appellata billi THASSARAHA U TIRREVOKAHA fil- tal-imputazzjonijiet u minflok tiddikjaraha mhux hatja Rat l-atti kollha tal-kaz. Rat illi l-aggravji huma cari u manifesti u jikkonsisti fis-segwenti: ILLI l-esponenti appellanta ser tkun qedha tinterponi dan l-umli appell kemm min- nullita' tas-sentenza u kemm mill-apprezzament tal-provi li ghamlet l-Ewwel Onorabbli Qorti. A. Nullita' tas-Sentenza moghtija mill-Ewwel Qorti L-appellanta preliminarjament tissottometti illi s-sentenza moghtija fil-konfront taghha hija nulla u bla effett u dan peress illi fl-ewwel lok l-Ewwel Onorabbli Qorti sabet lill-appellanta hatja ai termini tal-artikoli tal-ligi specifikata minnha izda naqset milli timmotiva l-imsemmija sentenza. Ghaldaqstant, il-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali meta tat is- sentenza fil-konfront tal-appellanta naqset milli tiddikjara l-motivazzjoni ossia l-fatti ghaliex u kif waslet ghas-sentenza taghha fil-konfront tal-appellanta. L-artikolu 382 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li meta l-Qorti tippronunzja s- "ghandha tghid il-fatti li taghhom dan ikun gie misjub hati, taghti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodici jew ta' kull ligi ohra li tkun tikkontempla r-reat." ILLI l-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Benjamino Shoieb et irriteniet illi: L-Artiklu 382 tal-Kap 9 jghid li l-Qorti meta taghti s-Sentenza kontra l-imputat, ghandha tghid il-fatti li taghhom dan ikun gie misjub hati, taghti l-piena u ssemmi l-Artiklu ta' dan il-Kodici jew kull Ligi ohra li tkun tikkontempla r-reat. Hija konsegwenza logika illi meta fis-Sentenza taghha l-Qorti tghid il-fatti li dwarhom l-imputat ikun gie misjub hati trid tirreferi ghall-imputazzjonijiet illi jkunu gew dedotti kontra tieghu u dawn il-fatti jridu jirreferu ghal dawn l- imputazzjonijiet. Inoltre, l-istess Qorti fil-kaz Il-Pulizija vs. Keith Vouyouka irriteniet illi: bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali li ma jkunx fiha dikjarazzjoni ta' liema fatti sabet lill-imputat hati, jew meta minnha ma jirrizultax car ta' x' hiex l-appellant gie misjub hati , jew meta f' kaz ta' imputazzjonijiet alternattivi, l-Qorti tiddikjara lill-imputat hati bla ma tghid ta' liema miz-zewg imputazzjonijiet hu hati u ghalhekk jigi li l-Qorti ma qalitx ta' x' hiex sabet lill-imputat hati, jew meta ma tghid xejn dwar akkuza partikolari, hija nulla u jekk il-kawza tigi appellata, il- Qorti tal-Appell tiddikjara n-nullita' tas-sentenza. ILLI s-sentenza appellata hija karenti minn dan l-element, is-sentenza moghtija fil- konfront tal-appellanta hija irrita u ghandha tigi dikjarata nulla stante illi l-ewwel Onorabbli Qorti tal-Magistrati ma segwietx d-dettami ta' l-Artikolu 382 tal-Kap 9 tal- Ligijiet ta' Malta. B. Nuqqas ta' Apprezzament tal-Provi mill-Ewwel Qorti L-appellanta tishaq b' certu konvinzjoni u temmen li mhux seww li uliedha s-subien li hija taf kif rabiethom bhal ma rabbiet lill-ohthom li tirrisjiedi maghha, ghandhom jaslu biex jigbu fuqha … mhux tort taghhom izda tort ta' zewgha il-missier li kien u ghadu jinstiga lill-uliedhom is-subien li ormai illum jirresjiedu mieghu … u kif manifestmanet jirrizulta mic-cctv footage, li kien ipprezentat quddiem l-Ewwel Qorti, uliedha subien jidhru jagixxu fil-konfront taghha u bi sfida [u inkejja] cara, bhala ILLI c-cctv footage jikkontrasta seww max-xhied li taw l-istess ulied permezz ta' video conference mizmuma mill-Magistrat sedenti tal-Ewwel Qorti … u cioe' filwaqt li fil- video conference l-ulied jaghtu impressjoni li huma ' hrief' , mentri li mis-cctv footage jirrizulta li zgur m' humiex ' hrief' [!] ILLI di piu' , fl-opinjoni tal-appellanta, l-Ewwel Qorti ma ghamlitx apprezzament tal-verzjonijiet kontrastanti bejn il-film u x-xhieda mightij mill-ulied meta l-agir tal- ulied juri bic-car li altru milli huma kapaci li jaslu biex jipprovokaw lill-appellanta omm li kif gja gie spjegat u li taf fic-cert li mhux it-tort taghhom izda ghaliex gew indottrinati [billi gew imweghda xi haga jekk jagixxu kif agixxu] minn missierhom[!] Fil-fehma tal-appellanti, l-Ewwel Onorabbli Qorti dunque ma kellha qatt issib htija F' dan ir-rigward jinghad, illi ghalkemm appelli mill-apprezzament tal-provi, huma odjuzi, u dan peress illi Qorti ta' Appell, normalment ma tiddisturbax l- apprezzament tal-provi maghmul mill-Ewwel Qorti, fil-kaz odjern, dan huwa necessarju, peress illi huwa manifest illi l-Ewwel Onorabbli Qorti ma setghet qatt, safely u satisfactory tasal ghal konkluzjoni li waslet ghaliha. Ghalkemm il- gurisprudenza f' dan ir-rigward hija wahda kopjuza, se jigu citati xi kazijiet illi jispjegaw car, meta l-Qorti tal-Appell ghandha tissindika d-diskrezzjoni ezercitata mill-Ewwel Onorabbli Qorti f' dak li huwa apprezzament ta' provi. Fil-kaz il-Pulizija v. Noel Borg Cardona, deciza fl-ghaxra (10) ta' April tas-sena elfejn u tmienja (2008) fl-Appelli Inferjuri, il-Qorti spjegat hekk: Illi dan l-appell hu impernjat fuq l-apprezzament tal-fatti li sar mill-ewwel Issa, kif dejjem gie ritenut minn din il-Qorti, l-Qorti tal-Appell ma tissostitwix id-diskrezzjoni w l-gudizzju taghha ghal dak tal-Ewwel Qorti approfondit tal-istess biex tara jekk il-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha l- Ewwel Qorti fuq il-fatti li jkunu rrizultawlha setghetx tasal ghaliha fuq bazi ta' ligi w ta' ragjonevolezza. Fi kliem iehor tara jekk dik il-konkluzzjoni L-istess intqal mill-Qorti tal-Appell Inferjuri fil-kaz fl-ismijiet Il-Pulizija vs Epifanio Grech Lateo, deciza fit-tletin (30) ta' Marzu, tas-sena kurrenti elfejn u sbatax (2017) kif Illi kif stqarr LORD CHIEF JUSTICE WIDGERY fil-kawza "R. v. Cooper" (1969): Ikkunsidrat; Illi quddiem l-Ewwel Qorti il-prosekuzzjoni esebit affidavit ta' WPS 224 Susanne Cucciardi flimkien ma rapport tal-Pulizija kif ukoll certifikati mediċi dwar Hugh Sajeba Khedri prezentati stills u pendrive mill-parti civile u DVDs mid-difiza. Illi fis-seduta ta' nhar l-għoxrin (20) ta' Settembru tas-sena elfejn u tmintax (2018) quddiem din il-Qorti ġie vverbalizzat li 'L-avukat generali jirrileva illi ir-rikors tal-appell ntavolat mil-appellanti huwa null stante illi fit-tieni talba qed tintalab fl-istes nifs kemm ir- riforma u revoka tas-sentenza appellata.' Din is-sentenza sejra ghaldaqstant tkun limitata dwar l-eccezzjoni ta' nullita' tal- appell kif sollevata mill-Avukat Generali meta ssejjah l-appell u dwar l-aggravju tan- nullita' tas-sentenza li tqajjem mill-appellanta. Din il-Qorti ser tibda' billi tikkunsidra l-aggravju tan-nullita' tal-appell imqajjem mill-Avukat Generali. Illi it-talba maghmula mill-appellanta fl-appell taghha taqra kif isegwi: 'GHALDAQSTANT, in vista tas-suespost, l-esponenti umilment qedha tinterponi dan l- appell mis-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti tal-Gudikatura Kriminali, tas-27 ta' April, 2018 fil-kawża fl-ismijiet "Il-Pulizija vs Maria Victoria Sajeba" Kaz Numru: 43 fuq il-lista, u titlob umilment lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tilqa' dan l- appell billi THASSAR U TANNULLA s-sentenza appellata billi TIDDIKJARA l-istess sentenza nulla u bla effett; jew fin-nuqqas ta' dan, Tirriforma s-sentenza appellata billi THASSARHA U TIRREVOKAHA fil-htija stal-imputazzjonjiet. u minflok tiddikjaraha mhux hatja taghhom u konsegwentement tilliberahah minnhom.' L-artikolu 419 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra: (1) Ir-rikors, barra mill- indikazzjoni komuni għall-atti ġudizzjarji, għandu jkun fih, - (a) il-fatti fil-qosor; (b) ir-raġunijiet tal-appell; (ċ) it-talba għat-taħsir jew għat-tibdil tas-sentenza tal- qorti inferjuri' (Emfazi mizjuda) Issa fl-appell in ezami, l-appellanta talbet kemm it-tħassir u anke r-riforma tas- sentenza appellata fit-tieni talba tagħha ossia it-talba f'kaz li din il-Qorti ma tilqax l- ewwel talba tan-nullita tas-sentenza appellata. L-artikolu 419 jagħmilha cara li ir- rikors tal-appell ghandu jinkludi il-fatti fil-qosor, ir-ragunijiet tal-appell u t-talba ghat-thassir jew tibdil tas-sentenza appellata. Din il-Qorti mit-talba tal-appellanta kif kontenuta fir-rikors tal-appell qiegħda tifhem li l-appellanta fl-ewwel lok in vista tal-ewwel aggravju imqajjem minnha dwar in- nullita' tas-sentenza appellata talbet li din il-Qorti it-thassir u l-annullament billi ikkunsidrat li: revokata' gie kkunsidrat: tiddikjara s-sentenza nulla u bla effett. B'dan li l-appellanta kompliet li fin-nuqqas ta' dan, tirriforma s-sentenza billi thassarha u tirrevokaha fil-ħtija. Ghalhekk mad-daqqa t'ghajn din it-tieni talba hija wahda konfuzjonarja peress li tpoggi lil din il-Qorti f'dubju dwar jekk dak li qieghed jintalab minnha huwiex ir-riforma ossia t-tibdil jew minn naha l-ohra t-thassir tas-sentenza appellata. F'dan ir-rigward, il-Qorti ser tibda billi ssir referenza ghat-tghalim gurisprudenzjali dwar l-artikolu 419 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Il-Qorti fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs George Xuereb Fiorini'1 laqghet l-eccezzjoni tan-nullita sollevata mill-Avukat Generali u ddikjarat l-appell bhala null wara li fost numru ta' kunsiderazzjonijiet, 'Fil-kaz odjern, l-appellant jehtieg li jqieghed lilu nnifsu fis-siggu tal-Qorti li fl-ahhar mill- ahhar trid tiddeciedi billi tilqa' jew tichad it-talba. F'dan il-kaz ma tistghax tilqa' t-talba biex tirriforma s-sentenza u fl-istess waqt tirrevokaha. ghar-riforma tas-sentenza u fl- istess waqt tirrevokaha ghaliex din jew ser tkun varjata jew Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Supt. 'Ir-rekwiziti msemmija fl-Artikolu 419 (1) tal-Kodici Kriminali huma ta' ordni pubbliku u bhala tali huma sollevabbli ex- officcju mill-Qorti jew mil-partijiet fi kwalunkwe stadju tal- Il-Qorti dejjem interpretat dawk il-kweziti bl- aktar mod strett u ricidu. hekk, fil-kawza "Pulizija kontra Joseph Spiteri Camilleri" deciza mil-Qorti ta' l-Appell Kriminali fil-30 ta' Gunju 1995 intqal 'Bhala regola generali, l-Artikolu 419 (1), cioe li r-rikors ghandu jkun "Ghal kemm il-Ligi titkellem dwar talba ghat-thassir jew ghat-tibdil, fil-prassi tal-Qorti ta' l- Appell Kriminali dejjem gie accettat, fil-kazijiet li hekk jippermettu, li jkun hemm kemm talba Infatti, anke jekk jintalab biss ghat-thassir, il-Qorti tista' minflokk thassar ghal kollox 1 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-30 ta' Ottubru, 2017 (Appell Nru. 20/2017) 2 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id-19 ta' Jannar, 2012 (Appell Kriminali Numru. is-sentenza u konsegwentement tillibera lil l-appellant jew issib hati lil l-appellant – skond min ikun appella – tilqa l-appell in parti u tbiddel is- sentenza, per ezempju limitatament ghal piena inflitta fuq l-appellant. Mill-banda l-ohra, jekk is-sentenza appellata tkun in parti sabet hati lil l-appellant u in parti illiberatu minn xi akkuzi jew imputazzjonijiet, dejjem gie retenut li jekk flok talba ghal bdil issir talba ghat-thissir, ir-rikors ikun null". "Ir-raison d'etre ta' l-Artikolu 419 (1) (A) (B) (C) huwa simplifikazzjoni u kjarezza li l- legislatur ried li r-rikors ta' appell ghandu jkun redatt b'ta' li mod li mil-ewwel ipoggi kemm lil Qorti kif ukoll lil intimat fil-pozizzjoni li jkun qieghed ezatt x'inhuma l-fatti kollha essenzjali, minn xiex qieghed jilmenta l-appellant u x'inhu qieghed jitlob. Il-vot tal-Ligi ma jkunx sodisfatt jekk dawn ikunu sparpaljati l'hawn u l'hinn b'mod li wiehed irid joqghod jistad ghalihom biex forsi jindividwhom". L-insenjament ta' din is-sentenza huwa car. It-thassir jew it-tibdil huma alternattivi u ma jistghux jintalbu flimkien salkemm wahda ma tkunx subordinata ghal ohra. F'dan il-kaz l- appellant tefa' kollox f'keffa wahda u talab il- possibiltajiet kollha bhal li kieku xi wahda sejjer Bir- rispett, dan m'huwiex il-mod kif isiru l-atti tal-Qorti u fil- waqt li huwa minnu illi l-Qorti tiprova kemm jista' jkun ma tkunx formali zzejjed f'certa dispozizzjonijiet li jikkoncernaw ordni pubbliku ma tistax tkun leggera u thalli kollox ghaddej.' Il-Qorti fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija Spettur Yvonne Cremona Camilleri Vs Frances Abdel Nabi'3, ididikjarat l-appell bhala null wara li qieset it-tghallim gurisprudenzjali u kkunsidrat li: 'Issa huwa indubitat illi id- decizjoni impunjata sabet reita' ghar-reati kollha addebitati lill- appellanti u li hi qed tilmenta minn din is-sejbien ta' htija fuq bazi generali. Di piu mir- rikors ta'l-appell lanqas jidher illi hemm xi aggravvju marbut biss mal-piena erogata mill- Ewwel Qorti ghalkemm d-difensur ta'l-appellanti isemmi dina l- lanjanza fil-kors tat- trattazzjoni orali. Kwindi ma hemm l-ebda talba subordinata ghal dik tat-thassir billi tintalab xi riforma biss fil-piena inflitta. It-talba hija ghal kollox kontradittorja billi jidher illi b'mod ewlieni qed tintalab ir-riforma u dan ghandu isir, fil-fehma tal-appellanti, billi din il- Qorti tirrevoka d-decizjoni impunjata fl-intier taghha. Talba li evidentement ma tottemperax ruhha 3 Deciza mill-Qorti tal-Appell kriminali nhar is-26 ta' Jannar, 2017 (Appell nru: 531/2015) mar-rekwiziti stabbilita fl-artikolu 419, hawn fuq iccitata taht piena ta' nullita'. Illi kien hemm Qrati fejn ħadu atteġjament anqas rigidu u ddecidew li jsalvaw l-att. Filfatt fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt. ikkunsidrat li: Ikkunsidrat. 'Ir-raisond'etre ta' l-Artiklu 419 (1) huwa s-simplifikazzjoni u l-kjarezza li l-legizlatur ried li r-rikors ta' l-appell ghandu jkun redatt b'tali mod li mill-ewwel ipoggi kemm lill-Qorti kif ukoll lill-intimat li jkun jafu ezatt x'inhuma l-fatti kollha essenzjali, minn xiex qed jilmenta l- appellant u x'inhu jitlob. Il-vot tal-Ligi ma jkunx sodisfatt jekk dawn ikunu sparpaljati 'l hawn u 'l hinn b'mod li wiehed irid joqghod jistad ghalihom biex forsi jindividwahom." Ma hemmx dubju illi r-rikors messu kien redatt ahjar u hemm element konfuzjonali fil-hsieb tat-talba tieghu u din il-Qorti kellha toqghod tfittex fil-korp tar-rikors biex tara ezattament x'ried jghid l-appellant u ghalxiex kien qed jirreferi meta talab l-annullament u t-thassir tas- Ghalhekk skont il-principju fuq annuncjat din il-Qorti ghandha tiddisponi minn dan l-appell billi tiddikjarah null. Pero', l-Qorti ghandha ripensament fuq din il- gurisprudenza u filwaqt illi tiddikjara illi bhala principju l- hsieb imfisser b'din is-Sentenza huwa validu, dan m'ghandux ikun ta' pregudizzju ghall-appellant illi aktar u aktar kaz ta' habs illi jkun priv minn smieh ta' appell u kunsiderazzjoni dwar il-mertu, dejjem skont il- gurisprudenza kostanti f'dan ir-rigward tal-kaz tieghu. F'dan il-kaz, l-appellant qieghed jinfacca prigunerija ta' disa' (9) xhur, oltre multa sostanzjali ta' ghoxrin elf Euro (€20,000) u minkejja d-diffikulta li qed titfacca din il-Qorti biex tifhem sew ezattament x'talab ma jkunx gust illi dan l- appell jigi ddikjarat null u kull tama li jista' jkollu ghar- revizjoni tas- Sentenza tisfuma fix-xejn u jkollu jinfacca l- konsegwenzi serji imposi fuqu fuq l-ewwel Sentenza minghar il-possibilta tad-doppju ezami. Il-Qorti jidhrila illi dan id-dritt huwa mportanti wisq ghall-appellant biex jigi mitluf sempiciment minhabba "poor drafting" tar- rikors ta' l-appell. Veru li l-ligi qieghda hemm biex tigi osservata imma lanqas ghandha tintuza sabiex jigi kkalpestat dritt fundamentali ta' l-appellant: id-dritt illi jkollu revizjoni tad- decizjoni moghtija mill-ewwel Qorti. Ghalhekk f'dan il-kaz, minkejja l-istat konfuzjonali 4 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nharis-17 ta' Settembru, 2012 (Appell Kriminali Numru. tat-talba tar-rikors ta' l-appell il-Qorti, sejra tikkonsidra illi t-talba ta' l-annullament u thassir tas-Sentenza u r-riforma ta' l-istess Sentenza jkunu sub-ordinati ghal xulxin biex b'hekk tissana r-rikors u tkun tista' tisimghu fuq il-mertu.' Ikkunsidrat; Illi permezz tal-Att 1 tal-2018 li dahal fis-sehh fid-dsatax ta' Jannar tas-sena elfejn u tmintax (2018) il-kliem "taħt piena ta' nullita'" fl-artikolu 419 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet Ghalhekk peress li s-sentenza appellata giet deciza fis- sebgha u ghoxrin (27) ta' April tas-sena elfejn u tmintax (2018) filwaqt li r-rikors tal- Appell gie prezentat fil-hdax (11) ta' Mejju tas-sena elfejn u tmintax (2018), l-uzu tal- kliem 'tirriforma' u 'thassar' fit-tieni talba tar-rikors tal-appell u għalhekk bi ksur ghal dak li jispecifika l-artikolu 419 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, xorta ma jwassalx ghan-nullita tal-appell. F'dan ir-rigward kif ikkunsidrat fis-sentenza fl-ismijiet 'Il- 'Illi t-talba tal-appellant hija wahda konfuzjonarja ghall- ahhar u li ma kienx ghall-emendi introdotti bl-Att I tal-2018, rikors konsimili kien ikun possibilment soggett ghal ezitu infelici. Ghalkemm l-imsemmi att emenda l-artikolu 419 tal-Kodici Kriminali billi nehha l-piena ta' nullita' fejn si tratta inter alia tat- talba ghat-tahsir jew tibdil tas-sentenza kif ukoll fl- artikolu 520 li jaghmel applikabbli l-artikoli tal-Kodici ta' Organizzazzjoni ta' Procedura Civili, ma jfissirx b'daqshekk illi l-appellant, ossia l- avukat difensur tieghu, jista' juri daqstant apatija u nuqqas ta' struzzjoni fil-ligi billi jixhet b'daqstant leggerezza dak kollu li jigi f'rasu fir-rikors tal-appell biex imbaghad il-Qorti tara hi x'tista' testrapola minnu. L-agir tad-difensur tal-appellant imur oltre billi azzarda jakkludi dokumenti godda mar-rikors tal- appell tieghu minghajr il-permess preventiv tal-Qorti skond id-dispost tal- artikolu 424 tal- Ventilat dan, u minghajr ebda dell fuq l-appellant inniffsu, din il-Qorti ser tghaddi biex taghmel il-kunsiderazzjonijiet taghha sia dwar is-sejbien ta' htija kif ukoll dwar il-piena u dan ai termini tal-artikolu 143 (4) tal-Kapitolu 12 tal-ligijiet ta' Malta applikabbli bl-artikolu 520 (1)(c) tal-Kapitolu 9 li jiddisponi li talba ghat-thassir tinkludi talba ghat-tibdil tas- 5 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-10 ta' Settembru, 2018 (Appell Nru. 143/2018) Għalhekk din il-Qorti in vista tal-emendi ricenti, qieghda tichad l-eccezzjoni mressqa mill-Avukat Generali fejn talab li r-rikors tal-appell jigi dikjarat null, u sejra ghalhekk ai termini tal-artikolu 143(4) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta applikabbli bl- artikolu 520(1)(c) tal-Kapitrolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta tikkunsidra li l-kelma 'thassir' tinkludi kemm l-annullament u anke t-tibdil tas-sentenza appellata. F'dan l-istadju għalhekk, din il-Qorti sejra tikkunsidra l-ewwel aggravju tal-appell Ikkunsidrat; Illi l-Ewwel Aggravju tal-appellanta jirrigwarda n-nullita tas-sentenza appellata u dan peress li l-Ewwel Qorti sabet lil appellanta hatja ai termini tal-artikoli tal-ligi specifikata minnha izda naqset milli timmotiva l-imsemmija sentenza. L-artikolu 382 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jaqra: 'Il-qorti, meta tagħti s-sentenza kontra l-imputat, għandha tgħid il-fatti li tagħhom dan ikun ġie misjub ħati, tagħti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodiċi jew ta' kull liġi oħra li tkun tikkontempla r-reat'. fejn gie kkunsidrat: Tibda billli ssir referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija Vs Carmel Polidano'6 'Jig ifieri għall-validita` huwa suffic jenti illi sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Mag istrati ssemmi l-fatti (ossia l-imputazzjonijiet) li tagħhom persuna tkun instabet ħatja, il-piena u l- artikoli li jikkontempaw ir- reati li tagħhom persuna tkun instabet ħatja. Minn dan l- Ewwel Qorti ma tippekkax fis-sentenza appellata peress illi tikkontjeni dawn l-elementi kollha. Imbagħad l-artikolu 662(2) jipprovdi: "Kull dec iz joni tal-Qorti tal-Appell Kriminali u tal- Qorti Kriminali li biha tig i dec iz a kwistjoni ta' lig i, għandu jkun fiha qabel kollox ir- rag unijiet li jkunu wasslu l-qorti għal dik id-dec iz joni". Jig ifieri sentenza tal-Qorti tal- Mag istrati li ma ssemmix ir- rag unijiet li wassluha għad-dec iz joni tagħha ma titqiesx nulla. 6 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-11 ta' Dicembru, 2013 (Appell Kriminali Numru. Naturalment huwa dejjem rakkomandabbli li jissemmew almenu minimu ta' rag unijiet, iz da n-nuqqas tagħhom ma jwassalx għan-nullita` tas-sentenza.' Sentenza li tikjarifika dak li l-legislatur ried ifisser bil-kelma 'fatti' fl-artikolu 382 tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta hija dik fl-ismijiet 'Il-Pulizija v. Elton Sloan'7: 'Il-fatti li l-artikolu 382 jirreferi ghalihom huma l-fatti tar-reat u mhux, kif jippretendi l- appellant, il-fatti li jiggustifikaw il- kundanna ossia l-motivazzjoni. fatti tar-reat huma effettivament elenkati fil-bidu nett. L- ewwel Qorti mbaghad ghaddiet biex telenka l-artikoli tal- ligi relattivi ghal dawk ir-reati kollha u ddikjaratu hati wara li qalet li kienet semghet ix-xhieda kollha u ezaminat id- dokumenti esibiti. Dak li kellha f'mohha l- ewwel Qorti huwa car, cioe` li kienet qed issib il-htija ghall- imputazzjonijiet kollha peress li ma ghamlet l-ebda kwalifika, u wiehed m'ghandux ghalfejn janalizza s- sentenza biex jipprova jiddetermina ta' x'hiex hija kienet qed issib lill-appellant hati. deziderabbli li kieku l-ewwel Qorti ziedet il-kliem "ta' l- imputazzjonijiet kollha" wara l- Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt. Omissis'8 wara li l-Avukat Generali qajjem eccezzjoni dwar in-nullita tal-appell tal- appellant u wara li qieset kemm it-talba fl-appell u anke l-parti disposittiva tas- sentenza, fost kunsiderazzjonijiet ohra kkunsidrat li: 'Inoltre kif fuq intqal, l-Ewwel Qorti ma qalitx espressament ta' x' hiex qed issib htija u minn x' hiex kienet qed tillibera lill-appellant u dan jista' jiftiehem biss b'implikazzjoni, fatt dan li seta' bir-ragun kien il-kagun tal-appell in parti nebuluz tal-appellant li fuqu l-Avukat Generali bbaza l- eccezzjoni tieghu tan-nullita' tar-rikors tal-appell. Issa ukoll skond il- gurisprudenza kostanti, meta l-Qorti tal-Magistrati tati s-sentenza kontra l-imputat, ghandha tghid il-fatti li taghhom ikun misjub hati.' L-appellant fl-appell tieħu jagħmel referenza għas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija ikkunsidrat li: 'L-Artiklu 382 tal-Kap 9 jghid li l-Qorti meta taghti s- Sentenza kontra l-imputat, ghandha 7 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-28 ta' Jannar, 2005 (Appell Kriminali Numru. 194/2004) 8 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-19 ta' Mejju, 2005 (Appell Kriminali Numru, 61/2005) 9 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-17 ta' Settembru, 2012 (Appell Kriminali Numru. tghid il-fatti li taghhom dan ikun gie misjub hati, taghti l-piena u ssemmi l-Artiklu ta' dan il- Kodici jew kull Ligi ohra li tkun tikkontempla r-reat. Hija konsegwenza logika illi meta fis- Sentenza taghha l-Qorti tghid il-fatti li dwarhom l-imputat ikun gie misjub hati trid tirreferi ghall-imputazzjonijiet illi jkunu gew dedotti kontra tieghu u dawn il-fatti jridu jirreferu ghal dawn l-imputazzjonijiet. F'dan il-kaz jidher illi hemm xi mputazzjoni illi dwarhom il-fatti ma gewx indikati u dan ipoggi lill-appellant f'sitwazzjoni ta' ncertezza illi huwa ma jafx ezatt Ovjament Sentenza ma jistax ikollha dawn il-konsegwenzi u dana jammonta ghal nuqqas ta' formalita sostanzjali li ghandha twassal ghan-nullita tas- Pace'10 fejn gie kkunsidrat li: L-appellant jaghmel ukoll referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs. Keith ta' Gudikatura Kriminali li ma jkunx fiha dikjarazzjoni ta' liema fatti sabet lill-imputat hati, jew meta minnha ma jirrizultax car ta' x'hiex l- appellant gie misjub hati , jew meta f' kaz ta' imputazzjonijiet alternattivi , l-Qorti tiddikjara lill-imputat hati bla ma tghid ta' liema miz- zewg imputazzjonijiet hu hati u ghalhekk jigi li l-Qorti ma qalitx ta' x'hiex sabet lill- imputat hati , jew meta ma tghid xejn dwar akkuza partikolari, hija nulla u jekk il-kawza tigi appellata, il- Qorti tal-Appell tiddikjara n-nullita' tas-sentenza . (Emfażi miżjuda u dettalji tas- sentenżi ċitati jinsabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegħ il-paġna) Fis-sentenza citata15, dik il-Qorti kompliet tikkunsidra li: 'Veru li gie ritenut ukoll fl-Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Emmanuel Borg Debono Grech"16 li meta s-sentenza originali tkun miktuba fuq ic-citazzjoni li fuqha jkun hemm riprodotti l-fatti u mis-sentenza kif redatta ma jkunx hemm dubju dwar liema fatti jkun gie misjub hati l- imputat , il- formalizmu ma hemmx postu u ghandha tigi salvata s- sentenza, pero' dan ma 10 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-5 ta' Mejju, 2005 (Appell Kriminali Numru. 51/2005) 11 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-26 ta' Novembru, 1960; 12 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-3 ta' Frar, 1992; 13 Deciza mill-Qorti ta-Appell Kriminali nhar it-18 ta' April, 1959; 14 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-13 ta' Ottubru, 2004. 15 Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Keith Vouyouka', deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-5 ta' Mejju, 2005 (Appell Kriminali Numru. 51/2005) 16 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-16 ta' Jannar, 1986 hux il-kaz, ghax hawn si tratta ta' sentenza motivata u mhux miktuba fuq il-kopja tal- komparixxi li jkollha l-Qorti bhal kif jigri kwazi dejjem fil- kawzi li jinstemghu bil-procedura sommarja, u proprju hemm id-dubji fuq imsemmija.' (Emfażi miżjuda u dettalji tas- sentenżi ċitati jinsabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegħ il-paġna) Fis-sentenza fl-ismijiet Portanier'17, il-Qorti kkunsidrat li: 'Jibda biex jinghad illi l-appellant tressaq il-Qorti fuq procedura sommarja fid-distrett tal- Mosta f'liema kaz allura l-Qorti tal-Magistrati biex tissodisfa l-vot tal-ligi kien ikun bizzejjed li taghmel riferenza ghall-fatti kif esposti fic- citazzjoni, tindika l-artikoli tal-ligi u taghmel id- dikjarazzjoni ta' htija o meno u jekk ikun il-kaz, il-piena. M'ghandhiex ghalfejn terga' tirrepeti b'mod aktar dettaljat il-fatti kif jidhru fil-bidu tac-citazzjoni peress illi jekk ippruvati, l-Qorti tista' taghmel pjena riferenza ghalihom u xejn aktar. F'dan il-kaz il-Qorti hekk ghamlet u teknikament ma hemm xejn hazin fis-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati. il-Qorti tirrileva illi mhux il-kawzi kollha sommarji ghandhom jimxu bl-istess mod peress illi certa kawzi ghad illi jkunu bdew bi procedura sommarja jkunu ta' certa importanza u tajjeb illi tinghata motivazzjoni ghar-ragunament tal-Qorti. F'dan il- kaz il-motivazzjoni hija nieqsa kompletament u hawnhekk din il-Qorti thoss illi ghandha ticcensura 'l-Qorti tal- Magistrati peress illi f'kawza bhal din kien jimmerita motivazzjoni u konsiderazzjonijiet u mhux taqbad u tiddeciedi fuq il-htija o meno minghajr ma taghmel l-icken motivazzjoni jew konsiderazzjoni. Il-Magistrat ghandha taghraf tiddistingwi l-importanza ta' kawza minn ohra u fejn normalment forsi jkollha ragun illi ma jkollhiex ghalfejn tidhol fil-motivazzjoni, certa kawzi però min-natura taghhom stess jirrikjedu aktar studju, motivazzjoni u konsiderazzjonijiet, u dina hija proprja wahda minnhom fejn il-Qorti imissha tat aktar importanza ghas-serjetà ta' din il-kawza u l-konsegwenzi taghha. inghad, teknikament l-ewwel Qorti kienet korretta bil-mod kif kitbet is-sentenza u ma tistax din il- Qorti tilqa' t-talba ta' nullità tal-appellant.' Ikkunsidrat; Illi fis-sentenza appellata, l-Ewwel Qorti wara li nizlet x'kienet l-akkuza nizlet: 'Rat id-dokumenti kollha ezebiti; 17 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-19 ta' Frar, 2014 (Appell Kriminali Numru. Rat l-atti kollha tal-kawza; Semgħet lill-partijiet; Ikkunsidrat; Wara li rat l-Artikolu 221(1) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Din il-Qorti qieghda ssib lill-imsemmija mputata hatja tal-akkuzi kif dedotti mill- Prosekuzzjoni w qed tilliberha bil-kundizzjoni li ma taghmilx reat iehor fi zmien xahrejn. Il-Qorti fissret fi kliem car, il-portata ta' din is-sentenza lill-imputata.' Din il-Qorti temmen li f'kawzi bhal din in ezami fejn si tratta ta' allegata offiza hafifa fuq il-persuna ta' zewg minuri minn ommhom, ikun ta' beneficcju ghal partijiet kollha li titnizzel il-motivazzjoni li abbazi taghha il-Qorti tkun waslet ghal decizjoni ta' htija. Minkejja dan, stante li jirrizulta li l-Qorti fis-sentenza apppellata nizlet l- imputazzjoni, l-artikolu li dwaru sabet il-htija u l-piena f'dan il-kaz il-liberta kundizzjonata ifisser li l-kweziti tal-artikolu 382 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta gew rispettati u għaldaqstant din il-Qorti ma tistax tilqa' l-ewwel aggravju tal- In-nuqqas ta' motivazzjoni ta' sentenza ma twassalx ghan-nullita tas- sentenza u f'dan ir-rigward din il-Qorti thoss li hemm lok li ssir emenda fejn ikun rikjest li f'sentenza jitnizzel il-hsieb jew motivazzjoni li jkun wassal lil dik il-Qorti ghad-decizjoni li waslet ghaliha. Ghal dawn il-motivi tiddeciedi billi tichad l-eccezzjoni mressqa mill-Avukat Generali dwar in-nullita tal-appell kif ukoll l-ewwel aggravji tal-appellanta rigwardanti n- nullita tas-sentenza appellata u tordna l-prosegwiment tas-smiegh tal-appell.