BORD LI JIRREGOLA L-KERA Illum 14 ta' Lulju 2021 Ra r-Rikors1 tar-rikorrenti pprezentat fit-18 ta' Mejju 2018 li permezz tieghu ppremettew li: Illi l-esponenti huma sub-inkwilini tal-fond ossija hanut bin-numri wiehed u sittin / tnejn u sittin (61/62) fi Triq Santu Wistin, Il-Ħamrun (Malta) għaliex il-fond kien oriġinajament inkera lil ħu l-esponenti Emanuel Morris; Illi dan il-fond huwa mikri mingħand l-intimat bil-kera ta' tlett mija u sitta u disgħin Euro u dsatax il-ċenteżmu (€ 396.19) kull tlett (3) xhur pagabbli bil-quddiem. Illi l-esponenti, prinċipalment Elizabeth Morris ilha topera dan il-ħanut għal dawn l-aħħar ċirka erbgħa u għoxrin (24) sena u dana kif jidher mir-returns tal-VAT u taxxa ta' l-aħħar tlett (3) snin annessi mal-presenti (Dok V1-V3 Dok T1 – T3) Illi l-esponenti għandhom żewġt it-tfal wieħed ta' dsatax (19) il-sena li għadu jistudja l-MCAST u l-ieħor ta' ħmistax (15) il-sena li jattendi l-iskola tal-knisja u għalhekk l-introjtu mill-ħanut flimkien in parti mal-paga ta' l-esponenti imur l-aktar għall-ħtieġiejt tal-minuri. Illi aktar minn hekk l-esponenti għandhom faċiltita' ta' self mill-banek kummeċjali li jitħallas lura permezz ta' pagamenti mensili li ukoll jitħallas in parti mill-introjtu tal-ħanut; Illi għalhekk fl-eventwalita li l-esponenti ma tibqax tiġġestixxi l-ħanut de quo ser issofri preġudizzju serju peress li ser jonqsilha l-introjtu sostanzjalment u ma tkunx tista tħallas fost oħrajn spejjes ta' edukazzjoni ta' ulieda u ħlas lura tas-self. Illi l-esponenti inkarigaw perit arkitett li stema l-valur lokatizju tal-fond fil-present bħala ta' erbgħa mija u tletin Euro (€ 430) fix-xahar. Ghaldaqstant l-esponenti fid-dawl tas-suespost, umilment jitolbu lil dan l-Onorabbli Bord jawtoriżżahom ikomplu jiġġestixxu n-negozju mill-fond ossija hanut bin- numri wiehed u sittin / tnejn u sittin (61/62) fi Triq Santu Wistin, Il-Ħamrun (Malta) taħt dawk il-kondizzjonijiet li jista jiddetermina dan l-Onorabbli Bord, ghal dak il- perjodu li jista' jigi stabbilit mill-Bord sat-terminazzjoni tal-kirja ossija sa l-ewwel (1) ta' Ġunju elfejn u tmienja u għoxrin (2028) jew sa għaxar snin oħra mid-data tas- sentenza jekk ikun il-kaz, liema waħda tkun l-iqsar. Ra r-Risposta3 bil-Kontro-Talbiet tal-intimat prezentata fit-13 ta' Gunju 2018 li permezz taghha eccepixxa u talab li Illi t-talba tar-rikorrenti hija nfondata fil-fatt u fid-dritt u għandha tiġi respinta billi r-rikorrenti m'humiex sub-inkwilini u qatt ma kienu rikonoxxuti jew meqjusa bħala tali mis-sidien. Iżda l-esponenti jtennu illi Emanuel Morris (l-inkwilin rikonoxxut) assenja u ttrasferixxa l-kirja lil Mark u Elisabeth konjuġi Morris mingħajr il-kunsens tas-sidien u konsegwentement, stante li ma tirriżultax il-premessa li r-rikorrenti huma s-sub-inkwilini, t-talba kif dedotta ma tistgħax tintlaqa`. Illi fit-tieni lok u mingħajr preġudizzju għall-premess u in linea sussidjarja, f'każ li jirriżulta li hemm relazzjoni ta` sub-inkwilinat, l-esponenti jopponi bil-qawwa t- talba tar-rikorrenti peress li dan ikun ta` preġudizzju serju għall-esponenti kif ser jiġi spjegat: a) Permezz ta` kuntratt fl-atti tan-Nutar Elaine Buhagiar Brincat tas-7 ta` Settembru 2017 huwa u martu xtraw u akkwistaw id-dar numru 60 flimkien mal-fondi aġaċenti 58, 59, 61 u 62 fi Triq Santu Wistin, Il-Ħamrun. b) Illi l-esponenti m'akkwistax il-fond biex jikrih lill-terzi. c) Huma xtraw din il-proprjetà b'sagrifiċċju finanzjarju qawwi bil-għan li din il-proprjetà tkun ir-residenza tagħhom u tat-tlett itfal tagħhom. d) Il-proprjetà ma kienet abbandunata għal aktar minn 30 sena u kien hemm bżonn ta` diversi xogħolijiet. e) Il-proprjetà mertu ta` dan ir-rikors (61 u 62) hija parti minn din id-dar u fil- fatt kienu kmamar laterali u fuqhom hemm kmamar tas-sodda. f) Parti mix-xogħolijiet li ġew neċessitati huma relatati għat-titjib tal-faċilitajiet sanitarji biex isiru skond l-eżiġenzi tal-lum. Dawn jeżiġu routing tal-katusi 3 Mhux enumerata, qabel fol. li jridu jgħaddu minn fond mertu tar-rikors u għalhekk ukoll huwa neċessarju li l-esponenti jkollhom il-pussess tal-fond. g) Illi apparti dan, l-esponenti għandhom dubji serji dwar kemm verament ser ikun hemm l-allegat "financial hardship" tar-rikorrenti. Hija qajla kredibbli li l-fond huwa xi fond importanti għall-għejxien tar-rikorrenti. Fuq il-bażi tal-VAT u Tax Returns presentati jidher li l-konjuġi Micallef jghamlu dhul fqir u ċertament kienu jaqilgħu ferm iktar kieku kellhom isibu part-time job band'oħra. L-esponenti jtenni li din hija biss skuża biex jibqgħu jżommu l- fond, mhux għax verament hemm raġuni valida fil-liġi iżda għal skop ulterjuri stante li l-esponenti kien sema qabel ma huwa akkwista l-fond, li biex jizgumbraw ir-rikorrenti kienu qed jisstennew kumpens sostanzjali mingħand is-sidien preċedenti li evidentement ma aċċettawx din it-talba. h) L-esponenti qeghdin jirrestawraw id-dar taghhom, li hija palazzino tas-seklu tmientax, u fl-istat attwali l-fond de quo huwa dunque sfregju li jikkontrasta ferm mal-kumplament tal-proprjeta' tal-esponenti.. Illi l-kera hija waħda efimera tenut kont il-valur tal-proprjetà fiż-żminijiet tal-lum, però l-issue mhux daqstant il-kera (għalkemm din hija issue), iżda l-fatt li l- esponenti jridu l-proprjetà biex jgħixu fiha u din tiġi ri-unita mal-kumplament tad- dar. Iżda b'dana kollu jekk ser tiġi iffissata xi rata ta` kera din għandha tirrifletti l- valur skond is-suq liberu viġenti b'mekkaniżmu reali u effettiv ta` awmenti perjodiċi. Konsegwentement it-talbiet tar-rikorrenti għandhom jiġi miċħuda. Ra l-kontro-talba tal-intimati illi taqra hekk: Illi permezz ta` kuntratt fl-atti tan-Nutar Elaine Buhagiar Brincat tas-7 ta` Settembru 2017 huma xtraw u akkwistaw il-kumpless ta` bini 58, 59, 60, 61 u 62 Triq Santu Wistin, Marsaskala. Illi parti minn dan il-kumpless u cioe l-fond 61/62 Triq Santu Wistin, Marsaskala qed iservi bħala ħanut bl-isem 'Rite-Fit' li huwa mikri lill-intimat Emanuel Morris versu l-kera ta` €1,664 fis-sena, liema kera hija pagabbli kull tlett xhur bil-quddiem u l-iskadenza li tmiss tagħlaq fl-1 ta` Awwissu 2018. Illi l-intimat Emanuel Morris ittrasferixxa l-kirja lill-intimati Mark u Elisabeth konjuġi Morris mingħajr il-kunsens espress tas-sidien. Illi Mark u Elisabeth Morris qatt ma ġew rikonoxxuti bħala inkwilini. Illi għalhekk à tenur tal-Artikolu 9(a) tal-Kap. 69 l-esponenti għandhom dritt li jitolbu r-ripreża tal-fond in kwistjoni. Illi apparti dan u mingħajr preġudizzju għas-suespost, r-rikorrenti issa qed isostnu li huma sub-inkwilini u qed jitolbu tiġdid tal-kirja. Illi l-esponenti huma tal-fehma li din it-talba hija infondata fil-fatt u fid-dritt għar-raġunijiet fuq imsemmija u li jirriżultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawża. Illi l-intimati inadempjenti. Illi minħabba f'hekk l-esponenti qed isofru ħsara u danni li għalihom huma responsabbli l-intimati. tal-fond baqgħu jirrilaxxaw il-pussess Għaldaqstant l-esponenti jitolbu bir-rispett li dan il-Bord jogħġbu; i. jiddikjara li saret ċessjoni tal-inkwilinat tal-fond lir-rikorrenti Morris mingħajr il-kunsens espress tas-sid u jawtorizza lill-esponenti sabiex jirriprendu l-pussess tal-fond u konsegwentement jordna lir-rikorrenti Micallef sabiex jirrilaxxaw il-pussess battal tal-fond u għalhekk jordna l- iżgumbrament tar-rikorrenti Micallef mill-fond fuq imsemmi fi żmien qasir u perentorju li jiġi hekk lilhom prefiss. Mingħajr preġudizzju għal ewwel talba u sussidjarjament għall-istess, f'każ li l-ewwel talba tal-esponenti tiġi miċħuda, tikkonferma li r-rikorrenti Morris m'għandhomx jedd ikomplu jiġġestixxu l-fond de quo u tordna lir-rikorrenti Morris sabiex jirrilaxxaw il-pussess battal tal-fond u għalhekk jordna l- iżgumbrament tar-rikorrenti Morris mill-fond fuq imsemmi fi żmien qasir u perentorju li jiġi hekk lilhom prefiss. Tiddikjara lir-rikorrenti Morris responsabbili għad-danni sofferti mir- rikorrenti minħabba r-rifjut tagħhom li jirrilaxxjaw l-pussess battal tal-fond. Tillikwida l-istess danni u dan jekk hemm bżonn b'opra ta` periti nominandi v. Tikkundanna lir-rikorrenti Micallef iħallsu lill-esponenti d-danni hekk Bl-ispejjeż kontra r-rikorrenti Morris li minn issa huma nġunti għas-subizzjoni u b'riserva għal kull azzjoni ulterjuri spettanti lill-esponenti. Ra r-Risposta tar-rikorrenti ghall-Kontro-Talbiet tal-intimati, li permezz taghha eccepew li Illi ma huwiex assolutament minnu li Emanuel Morris ittrasferixxa l-inkwilinat minghajr il-kunsens tas-sidien kif ser jirrizulta fit-trattazzjoni tal-kawza, kif ukoll minn korrispondenzi mibghuta lill-esponenti mill-intimat Cali fejn huwa konferma li s-sullokazzjoni kienet rikonoxxuta minnu wara li akkwista l-propjeta' recentement; Illi bil-fatt biss li l-espoenti qed juzufruwixxu rwiehhom mid-drittijiet lilhom spettanti bil-ligi precisament bl-emendi tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta li ddahlu permezz ta' l-Att VIII ta' l-2018, li emendaw artikolu 1613 ma jistghu qatt jikkawzaw danni; Illi ghalhekk i-talbiet rikonvenzjonali huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda bl-ispejjez. Ra d-dokumenti pprezentati mill-partijiet. Sema' lix-xhieda mressqa minnhom. Ra s-sottomissjonijiet bil-miktub maghmula mir-rikorrenti, u sema' t-trattazzjoni orali tad-difensur tal-intimat. Ikkunsidra li: Din hija kawza li r-rikorrenti qed jipprosegwu kontra l-intimat, sid il-fond 61 u 62, Triq Santu Wistin, Marsaskala, Malta, fit-termini tal-art. 1613 tal-Kodici Civili wara d- dhul fis-sehh tal-emendi mizjuda f'din id-disposizzjoni bl-Att VIII tal-2018. Ghal din it-talba tar-rikorrenti, l-intimat laqa' billi kkontesta li r-rikorrenti ghandhom sullokazzjoni fuq dan il-fond, u b'kontro-talbiet qed ifittex li dan il-Bord jiddikjara li l-kirja originali ta' dan il-fond kienet ceduta minghajr il-kunsens espress tas-sidien lir-rikorrenti, u li minhabba f'hekk ir-rikorrenti m'ghandhomx jedd ikomplu f'din il- kirja, u li konsegwentement jordna l-izgumbrament taghhom minn dan il-fond, u l- hlas tad-danni minhabba l-okkupazzjoni taghhom minghajr titolu. TALBIET PRINCIPALI Il-Bord ser jibda billi jqis u jiddeciedi dwar it-talbiet principali tar-rikorrenti. Billi s-sullokazzjoni allegata mir-rikorrenti hija kontestata mill-intimat, li jirritjeni li kien hemm cessjoni tal-kirja originali favur ir-rikorrenti, u mhux sullokazzjoni mill- inkwilin originali Emanuel Morris, u tenut kont li l-ezistenza ta' din is- sullokazzjoni hija rekwizit essenzjali ghall-ezercizzju tal-azzjoni tentata mir- rikorrenti fit-termini tal-art. 1613(2) et seq. tal-Kodici Civili, kif emendat bl-Att VIII tal-2018, dan il-Bord ser jikkunsidra l-ewwel jekk, mill-provi mressqa quddiemu, jirrizultax li tirrikorri din is-sullokazzjoni. Qabel xejn, jehtieg li jigi stabilit liema ligi se tkun applikabbli inkwantu ghal kif se jigi definit is-sub-inkwilinat o meno. Infatti permezz tal-Att X tal-2009 gie introdott l-artikolu 1614(2) fil-Kodici Civili li jipprovdi: (2) Għall-finijiet ta' dan is-Sub-titolu, l-għoti ta' kuntratt ta' ġestjoni jew kull forma ta' ftehim ieħor, li permezz tiegħu inkwilin jerħi f'idejn terzi l-pussess tal-fond jew tal-kummerċ ġestit minn fond kummerċjali, għandu jitqies bħala sullokazzjoni. Il-Bord jirreferi ghas-sentenza fl-ismijiet Consiglio D'Amato et vs Invicta Limited deciza mill-Qorti tal-Appell (Inferjuri)4 li wara li rreferiet ghal dak li ntqal fis- sentenza tas-7 ta' Ottubru 2016 fl-ismijiet Blackley Company Limited C-5711 vs Edward Attard Williams et5, fejn intqal li l-artikolu 1614 tal-Kodiċi Ċivili (Kap. 16 tal- Liġijiet ta' Malta) bis-saħħa tal-artikolu 39(1) japplika bis-saħħa tal-Att X tal-2009, il-Qorti tal-Appell qalet hekk: Il-qorti hi tal-fehma li dak li qalet f'dik is-sentenza, li ntqal obiter ghaliex ikkonkludiet li l-artikolu 1614(2) tal-Kodiċi Ċivili ma kienx japplika ghall-kaz li kellha quddiemha, m'huwiex korrett. Dan peress li ma jqiesx dak li jipprovdi l- artikolu 1531B tal-Kodiċi Ċivili li wkoll żdied bl-Att X tal-2009, ċjoe' l-istess Att fejn insibu l-artikolu 39 li hi d-disposizzjoni tranżitorja. Artikolu 1531B jipprovdi: "Għal kirja li kienet fis-seħħ qabel l-1 ta' Ġunju, 1995, għandha tibqa' tgħodd il- liġi kif kienet fis-seħħ qabel l-1 ta' Ġunju, 1995, hekk iżda li mill-1 ta' Jannar, 2010 għandhom japplikaw l-artikoli 1531C, 1531D, 1531E, 1531F, 1531G, 1531H, 1531I, 1531J u 1531K". Il-qorti hi għalhekk tal-fehma li l-artikolu 39 tal-Att X tal-2009 ghandu jinftiehem u jigi applikat b'mod li ma jkunx konfliggenti mal-artikolu 1531B, li hu ċar u ma jħalli ebda dubju li fir-rigward ta' kirjiet ta' qabel l-1 ta' Ġunju, 1995, kif inhi tal-każ in eżami, tapplika l-liġi kif kienet qabel dakinhar bl-eċċezzjoni tad-disposizzjonijiet li jissemmew f'dik l-istess disposizzjoni. Każ ieħor ta' inċertezza li ta lok għaliha l- leġislatur f'dik il-liġi. 4 Nhar il-25 ta' Frar 2019 5 Li rreferew ghaliha l-appellati Mill-provi prodotti m'hemmx kontestazzjoni li l-kirja hija wahda li kienet fis-sehh qabel l-1 ta' Gunju 1995. Ghalkemm il-Kodici Civili ma jaghtix tifsira ta' 'sullokazzjoni', l-art. 1613(1) jipprovdi li 'Fin-nuqqas ta' dispozizzjonijiet ohra partikolari, il-kuntratt ta' sullokazzjoni hu regolat mid-dispozizzjonijiet li jghoddu ghall-kuntratt ta' kiri'. It- tifsira ta' dan il-kuntratt hija b'hekk ekwiparata ghat-tifsira tal-kuntratt tal-kiri, li fl- art. (1) Il-kiri ta' ħaġa hu kuntratt li bih waħda mill-partijiet tintrabat li tagħti lill-oħra t-tgawdija ta' ħaġa, għal żmien miftiehem u b'kera miftiehem, li din il-parti l-oħra tintrabat li tħallas lilha. (2) Jistgħu jingħataw b'kiri kull xorta ta' ħwejjeġ korporali, mobbli jew immobbli. Dan il-Bord, u l-Qorti tal-Appell (Inferjuri), kellhom diversi okkazjonijiet jikkunsidraw dan il-kuntratt ta' sullokazzjoni, u fil-gurisprudenza taghna nsibu diversi gudikati li spjegaw ir-rekwiziti mehtiega sabiex jirrikorri dan il-kuntratt. Hekk per ezempju, f'sentenza ricenti tal-Qorti tal-Appell (Inferjuri) fl-ismijiet Anthony Bedingfield vs Daniel Avallone, saret riferenza fil-materja ghas-sentenza Gino Peregin Tibayan Farr pro et noe vs Paola Picarelli et7, fejn l-istess Qorti, diversament presjeduta, qalet li: "Is-sullokazzjoni "toħloq kuntratt ġdid ta' kiri, li għalih sid il-kera prinċipali huwa totalment estraneu u li hu nettament distint mill-kuntratt oriġinarju tal-kirja prinċipali, u għalhekk, quddiem sid il-kera, is-sub- inkwilin huwa terza persuna." (Kollez. Dwar it-tifsira tas-sullokazzjoni, u d-distinzjoni bejnha u c-cessjoni jew trasferiment tal-kirja, jew twillija tal-fond mikri, xi minn daqqiet konfuzi bejniethom minkejja li huma zewg kuncetti guridici distinti, il-Qrati f'diversi okkazjonijiet irreferew ghall- ispjegazzjoni li jaghtu Caruana Pulls-Calleja Ghirxi et Abdilla Scurrah fit-trattat taghhom, Trattato 6 60/17/1LM, deciza fl-4 ta' Novembru 2020, illum gudikat 7 Appell (Inferjuri), 1.12.2004 8 Ara wkoll Francis Xavier Mirpuri vs Brian Pace Gouder, Zarrouk, 28.1.2000 Mentri fil-kaz ta' sullokazzjoni d-dritt tal-lokazzjoni jibqa' jissokta fil-kerrej originali u kwindi anki d-dritt ta' sullokazzjoni."9 F'dan il-kaz, jirrizulta mill-provi kemmxejn skarsi li tressqu f'din il-kawza li: (i) ir-rikorrenti Mark Morris u martu Elizabeth Morris ilhom jiggestixxu n- negozju tal-bejgh tal-hwejjeg tal-irgiel mill-fond mertu tal-kawza, wahedhom u ad eskluzjoni tal-inkwilin originali Emanuel Morris, li jigi hu r-rikorrent, ghal kwazi tletin sena10; (ii) ghalkemm ma gietx prezentata kopja tal-kuntratt tal-akkwist, li jinghad li kien pubblikat min-Nutar Elaine Buhagiar Brincat fis-7 ta' Settembru 201711, l-intimat jiddikjara li akkwista – flimkien ma' martu Claire Cali li pero' mhix parti fil-kawza12 - il- proprjeta' ta' dan il-fond flimkien ma' ambjenti adjacenti, li originarjament kienu jikkostitwixxu fond wiehed; (iii) meta akkwista l-fond mertu tal-kawza, l-intimat kien jaf li dan kien okkupat mir-rikorrenti u li dawn kienu jiggestixxu n-negozju minnu, tant li bil-mezz tad- difensur tieghu ddikjara li kien jirrikonoxxihom bhala s-subinkwilini tal-fond13; (iv) qabel xtara l-fond l-intimat, ir-rikorrenti kienu jhallsu l-kera lil wiehed mis- sidien ta' dakinhar, ghan-nom tal-eredi tas-sid originali Giuseppa Borg Buttigieg, u l-kera kienet tigi accettata b'ricevuta rilaxxjata f'isem Emanuel Morris, hu r-rikorrent u inkwilin originali14; 78 sa 82; ara xiehda ta' Elizabeth Morris, 14.1.2019, fol. 14 12 Ara affidavit ta' Dr. Paul Borg Buttigieg, fol. ir-rapprezentant tas-sidien, Dr. Paul Johnson, ma jichadx li kien jaf li l- (v) hanut kien okkupat u gestit mir-rikorrenti, ghaliex kien imur jigbor il-kera hu minghandhom, pero' jiddikjara li 'Kont sibt l-ircevuti ta' qabel f'isem Emanuel Morris u bqajt nohrog ricevuti fuq l-istess isem' u l-inkwilin originali qatt ma talbu jibdel l-isem tal-inkwilin fuq ir-ricevuta. Il-fatt wahdu li l-ircevuta baqghet tohrog fuq isem l-inwilin originali ma jfissirx la li m'hemmx rikonoxximent tas-sub- inkwilini min-naha, u min-naha l-ohra lanqas li l-inkwilin baqa' fix-xena. l-inkwilin originali Emanuel Morris ikkonferma l-verzjoni tal-fatti moghtija (vi) mir-rikorrenti, li kien kera l-hanut hu originarjament minghand is-sidien ghall-habta tas-sena 1991, u wara 10 snin, iddecieda li ma jkomplihiex hu l-kirja u ghadda kollox lil huh ir-rikorrent, li minn hemm 'il quddiem baqa' jmexxi l-hanut fil-kapacita' tieghu ta' inkwilin minfloku. Dan ghamlu wara li tkellem mas-sid – Georgina Borg Buttigieg, li tigi omm ix-xhud Dr. Paul Borg Buttigieg – u fi kliemu, din 'Qalti ma hija problema xejn. Qaltli jiena importanti ghalija li l-hanut jibqa' ghand tal-familja. Qaltli kuntenta kif inhi li jiehdu huk … Il-kera imbaghad kien ihallasha hija … Hija Marco kien ihallasha'16 mis-sena 1992 'l hawn. '[L]ili tani tal-istock hija. Tani il- flus tal-istock li kien hemm u that's all. U dejjem jigifieri kienet kuntenta hi li hija qed imexxi il-hanut'.17 Huwa kkonferma li qatt ma talab lis-sid tnehhi ismu minn fuq ir-ricevuta tal-hlas tal-kera minn huh. Wara li qies dawn il-fatti kollha, il-Bord jinsab moralment konvint, tal-anqas fuq bilanc ta' probabiltajiet, li r-relazzjoni bejn l-inkwilin originali Emanuel Morris u r-rikorrent huh Marco Morris, u martu r-rikorrenti, mhix wahda ta' sullokazzjoni. Ma jirrizultax li kien hemm f'xi zmien relazzjoni lokatizja bejn ir-rikorrenti u Emanuel Morris, u dan ghaliex la kien hemm ebda ftehim dwar hlas ta' kera, u lanqas ma jirrizulta li qatt thallset xi kunsiderazzjoni bhala kera mir-rikorrenti lil Emanuel Morris. Mill-fatti li jirrizultaw, jidher li l-inkwilin originali kien issostitwixxa ruhu bir-rikorrenti fil-vesti ta' inkwilin, u dawn hadu kontroll esklussiv tal-fond mikri, minghajr ebda relazzjoni ta' zmien jew hlas ma' Emanuel Morris, filwaqt li zammew haj huma, minfloku, ir-relazzjoni lokatizja mas-sid. Minn dan isegwi li ma kienx jikkompeti lir-rikorrenti r-rimedju ezercitat minnhom b'din l-azzjoni, skond l-art. Konsegwentement, kwantu ghat-talbiet principali, u l-eccezzjonijiet imressqa mill- intimat kontra l-istess talbiet, dan il-Bord ser jilqa' limitatament l-ewwel eccezzjoni fir-Risposta tal-intimat in kwantu eccepixxa li r-rikorrenti mhumiex subinkwilini, u filwaqt li jichadha ghall-bqija, ser jichad it-talbiet principali tar-rikorrenti. Ikkunsidra wkoll li: TALBIET RIKONVENZJONALI Bit-talbiet rikonvenzjonali tieghu, l-intimat rikonvenzjonant18 qieghed jitlob dikjarazzjoni li l-inkwilinat tal-fond mertu tal-kawza gie cedut lir-rikorrenti minghajr il-kunsens espress tas-sid, u minhabba f'hekk qed jitlob permess minghand dan il-Bord biex ma jirrilokalhomx dan il-fond, u anke fin-nuqqas ta' dikjarazzjoni li saret ic-cessjoni allegata, biex jikkonferma li r-rikorrenti m'ghandhomx jedd ikomplu fil-gestjoni ta' dan il-fond u biex jirrilaxxjawh battal favur tieghu, u jhallsuh id-danni minhabba r-rifjut taghhom li jivvakawh. Mill-fatti kollha fuq riportati, u partikolarment: (i) mid-dikjarazzjoni ta' Emanuel Morris – mhux kontradetta mill-intimat jew mill-awturi tieghu – li s-sidien originali kienu mgharrfa minn qabel li l-kirja tal-fond mertu tal-kawza kienet ser tghaddi in toto ghand ir-rikorrenti, kwazi tletin sena ilu; li dawn accettaw li ssir dik ic-cessjoni ghaliex il-fond, u l-kirja, kienu ser (ii) jibqghu fil-familja tal-inkwilin originali; 18 Ghalkemm l-istess talbiet huma espressi fil-plural, 'l-esponenti jridu jipprevalixxu ruhhom minn din ir- rispsota biex jintavolaw… Illi permezz ta' kuntratt … huma xtraw u akkwistaw ...', ir-Risposta bil-Kontro- Talba giet intavolata biss mill-intimat, li allura huwa l-uniku rikonvenzjonant' (iii) mill-probabilita' qawwija li l-fatti graw proprju hekk tenut kont tat-tul konsiderevoli taz-zmien, li matulu s-sidien ma setghux ma kinux jafu li dan il-fond kummercjali filfatt kien qed jigi gestit ghal kollox mir-rikorrenti, li minghandhom kienu qed jircievu l-hlas tal-kera, u minghajr ebda involviment dirett jew indirett mill-inkwilin originali qarib taghhom Emanuel Morris; dan il-Bord jasal ghall-konkluzjoni li l-intimat rikonvenzjonant ma rnexxielux jipprova, tal-anqas sal-livell tal-bilanc tal-probabiltajiet, li l-awturi tieghu ma kinux taw il-kunsens espress taghhom ghal dan it-trasferiment tal-kirja. Jinghad fil-gurisprudenza tal-Qrati taghna, dwar il-kawzali rilevanti fl-art. 9(a) tal- Kap. 6919, li: 'Kwantu għal fatt tat-trasferiment tal-kirja li jsemmi d-dispost tal-liġi in diskussjoni, kif drabi oħra rilevat, dik il-lokazzjoni ma hijiex limitata għaċ-ċessjoni kif kontemplat fil-Kodiċi Ċivili iżda għandha konnotazzjoni aktar wiesgħa u "tikkolpixxi kull forma ta' trasferimenti tal-kirja li ssir mingħajr il-kunsens espress tas-sid, u ma tagħmel ebda distinzjoni bejn trasferiment oneruż u gratuwitu; u konsegwentement mhux rikjest li jkun ħallas xi korrispettiv biex jissussisti t-trasferiment tal-kirja kontemplat bl- Art. 9 tal-Kap. Huwa paċifikament akkolt illi "però hu ċar u ovvju illi hu s- sid li jrid jipprova li jallega u ċioe li l-inkwilin bla kunsens tiegħu ssulloka l-fond u ttrasferixxa l-kirja. U tali prova mhux biżżejjed li tkun indizju jew probabilità. Jeħtieġ li tkun univoka u kredibbli sal-punt li twassal lill- ġudikant għall-konvinċiment illi l-inkwilin ma kienx għadu bħala fatt li jużufruwixxi mid-drittijiet lilu kompetenti bħala kerrej u li kien għadda dawn l-istess drittijiet kompriżi fit-tgawdija tal-ħaġa lilu mikrija lil ħaddieħor." 19 'ikun issulloka l-fond jew ittrasferixxa l-kiri mingħajr il-kunsens espress ta' sid il-kera' 20 Anthony Bedingfield vs Daniel Millo, supra Lil hinn mill-kwistjoni jekk l-intimat rikonvenzjonant jistax jitlob wahdu l-permess biex ma jirrilokax il-fond mertu tal-kawza lir-rikorrenti, f'kirja fejn mhux lokatur wahdu imma hemm lokatrici tieghu martu, bhala successuri flimkien tas-sidien originali li kienu krew lil Emanuel Morris, sabiex tirnexxi l-ewwel talba rikonvenzjonali, "Kif ġa kostantement ġie ribadit minn dawn il-Qrati, tali prova kellha tkun waħda ċara u univoka u ma tħalli ebda lok għal dubju raġonevoli. Altrimenti l-Qorti jkollha taqa' fuq ir-regola 'actore non probante, reus absolvitur'. Dan hu hekk dejjem u f'kull każ. Fil-kirjiet imbagħad, viżwalizzata l-qagħda mill- ottika tal-Kapitolu 69 meta din il-prova ma tkunx waħda konkludenti l-Qorti hi obbligata tiffavorixxi lill-inkwilin u ssalva l-kirja. Fil-każ in eżami, kien inkombenti fuq l-appellanti [sid u lokatrici] li tipprova żewġ affarijiet, u ċioe:- i. Il-fatt tas- sullokazzjoni tal-fond jew tat-trasferiment tal-kirja; ii. Li tali sullokazzjoni, ċessjoni jew trasferiment sar mingħajr l-awtorizzazzjoni espresso tagħha, qua sid. Jekk ir- rikorrenti appellant ma tirnexxix twassal lill-Qorti, jew lill-Bord qabilha, sal-punt tal-konvinċiment, il-kawża tagħha hi destinata li tfalli."21 F'dan il-kaz, l-intimat rikonvenzjonant ghazel li ma jixhidx, u ma jressaqx provi, ghajr ghax-xiehda bl-affidavit ta' wiehed mill-awturi tieghu, li qal li kien beda jigbor il-kera ghall-habta tas-sena 2002, jigifieri xi ghaxar snin wara li r-rikorrenti dahlu jiggestixxu dan il-fond u n-negozju minn go fih minflok l-inkwilin originali. Qablu kien ircieva l-kera ghal xi sentejn huh, u kkonferma li originarjament, kienet tircievi l-kera u tiehu hsieb din il-kirja ommu Georgina Borg Buttigieg. Din il-verzjoni tal-fatti tikkorrobora ghal kollox il-verzjoni moghtija mir-rikorrenti, u mill-inkwilin originali Emanuel Morris, imma bl-ebda mod ma tissodisfa r-rekwizit tal-prova li t- trasferiment ta' din il-kirja minn Emanuel Morris lir-rikorrenti saret minghajr il- kunsens espress tas-sid. Ix-xhud Borg Buttigieg anzi jikkonferma li hu qatt ma ltaqa' ma' Emanuel Morris, li f'ismu kien johrog ir-ricevuti, bil-konsegwenza inevitabbli allura li kien jaf tajjeb li n-negozju minn dan il-fond ma kienx qed jiggestih Emanuel Morris, kif lanqas kien qed ihallas il-kera. Ix-xhud iddikjara b'mod car li baqa' 21 Pauline Sciortino vs Carmela Coleiro Tonna, Appell (Inferjuri), 12.5.2003 citata ricentement fis-sentenza Maria Howe et vs Joseph Talamayan, Appell (Inferjuri), 13.1.2021, ara wkoll f'dan ir-rigward dak spjegat obiter mill-istess Qorti fis-sentenza Anthony Borg Cardona et vs Anthony Grixti Micallef et, Zarrouk (Kompetenza Inferjuri - Ghawdex), 26.9.2019 jaghmel ir-ricevuti f'isem Emanuel Morris ghax hekk sab li kienu ghamlu ta' qablu u ghaliex dan qatt ma talbu jaghmilhom mod iehor. Billi l-intimat rikonvenzjonant ma spjegax ghal liema ragunijiet ohra dan il-Bord jista' jiddikjara li r-rikorrenti Morris m'ghandhomx jedd ikomplu jiggestixxu n- negozju taghhom tal-bejgh tal-hwejjeg tal-irgiel minn dan il-fond, lanqas din it-talba ma tirrizulta fondata, u ser tigi michuda, flimkien mat-talba ghall-hlas tad-danni minhabba okkupazzjoni bla titolu, li lanqas ma tirrizulta mill-provi ghar-ragunijiet fuq moghtija. Ghal dawn ir-ragunijiet kollha, dan il-Bord jaqta' u jiddeciedi din il-kawza billi: kwantu ghat-talbiet principali, u l-eccezzjonijiet imressqa mill-intimat kontra (i) l-istess talbiet, jilqa' limitatament l-ewwel eccezzjoni fir-Risposta tal-intimat in kwantu eccepixxa li r-rikorrenti mhumiex subinkwilini, u filwaqt li jichadha ghall- bqija, jichad it-talbiet principali tar-rikorrenti; kwantu ghat-talbiet rikonvenzjonali tal-intimat, u l-eccezzjonijiet tar- (ii) rikorrenti kontra l-istess kontro-talbiet, tilqa' t-tielet eccezzjoni tar-rikorrenti rikonvenzjonati, u filwaqt li tichad il-bqija tal-eccezzjonijiet, tichad it-talbiet rikonvenzjonali. Kull parti ghandha tbati l-ispejjez taghha f'din il-kawza.