QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE (SEDE KOSTITUZZJONALI) Illum 09 ta' Dicembru, 2020 Rikors Kostituzzjonali Nru: 279/2020/1 AF vs L-Avukat tal-Istat L-Avukat Generali Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Lineker Aboulezz li permezz tieghu, ghar- ragunijiet moghtija, huwa talab lil din il-Qorti: 1. Tappunta dan ir-rikors ghas-smiegh bl-urgenza; Bhal rimedju provizorju tal-esponenti, provizorju l-helsien mill-arrest il-kundizzjonijiet kollha li thoss xierqa u konsegwentement tordna lid- Direttur tal-Facilità Korrettiva ta' Kordin jew dik l-awtorità ohra kompetenti jirrilaxxa lil esponenti hekk kif u meta l- kundizzjonijiet impost minnha jigu sodisfatti. Salv ghal kull provvediment li dina l-Onroabbli Qorti joghgboha timponi. Rat ir-risposta tal-intimati Avukat tal-Istat u l-Avukat Generali. Semghet lid-difensuri jittrattaw ir-rikors. Ikkunsidrat illi l-procedura odjerna qeghda ssir fil-kuntest ta' proceduri kostituzzjonali istitwiti minn Lineker Aboulezz b'talba illi, fost ohrajn, bl-applikazzjoni tal-Art. 422 tal-Kap. 12 huwa sofra lezjoni tad-dritt tieghu ghal smiegh xieraq meta l-appell tieghu gie meqjus dezert ghax ma deherx fil-Qorti f'cirkostanzi li ma kellu ebda kontroll fuqhom. Jirrizulta illi fis-6 ta' Lulju 2018 Lineker Aboulezz gie kundannat mill-Qorti tal-Magistrati ghal piena ta' sentejn prigunerija. Huwa interpona appell minn din is-sentenza. Fil-frattemp huwa kien beda u temm b'success programm ta' rijabilitazzjoni mill- vizzju tad-droga. Sussegwentement xi granet qabel id-data tas-smiegh tal-appell, cioè 8 ta' Ottubru 2020, huwa rega' gie arrestat. Huwa informa lill-awtoritajiet tal-habs illi kellu jidher il-Qorti però ma twemminx. Lanqas ma thalla jikkomunika mal-avukat. Jidher ukoll illi lanqas risposti mill-avukati tieghu stess ma kienu qed jigu mghoddija lilu. B'hekk gara illi s- sentenza ta' prigunerija effettiva ghaddiet in gudikat galadarba l-appell gie dikjarat dezert skond il-ligi. Sakemm ir-rikorrenti rnexxielu jikkomunika mad-difensur tieghu u jipprezenta rikors a tenur tal-Art. 422 tal-Kap. 9 lahaq skada t-terminu impost u t-talba tieghu ghar-riappuntament giet konsegwentement Ghaldaqstant Mangion Quintano Aboulezz jinsab inkarcerat skond is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati tas-6 ta' Lulju 2018. Il-gurisprudenza fil-kuntest ta' talba ghal mizuri provizorji hija ben stabbilita. Il-Qorti tibda biex tissenjala l-insenjament kostanti ta' dawk il- Qrati illi proceduri kostituzzjonali m'ghandhom qatt jintuzaw bhala appell minn decizjoni legittima ta' Qorti ohra, u inoltre, lanqas ma jigu moghtija rimedji straordinarji meta jkun ghadu disponibbli r-rimedju ordinarji. Ikkunsidrat illi l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fil- "Factsheet" mahruga minnha dwar "Interim Measures" tqis dan ix-xorta ta' rimedju bhala eccezzjonali u tiddeskrivi hekk: Kif osservat il-Qorti diversament presjeduta fil-kawza Rosette Burgio et vs Prim Ministru et (Atti tar-rikors 50/16/1 JRM): "biex jista' jinghata rimedju provvizorju, jehtieg li min jitolbu juri li hemm kaz prima facie ta' ksur ta' jedd fundamentali u li n-nuqqas tal-ghoti tal-mizura provvizorja serja ggib hsara li ma titreggax lura fil-kaz tieghu. "Minhabba f'hekk, l-ghoti ta' provvediment provvizorju f'kawza ta' allegat ksur ta' jedd fundamentali jitlob li jintwerew cirkostanzi eccezzjonali li jaghmluh mehtieg" ara Daniel King Attard Demanuele vs Avukat Generali et – digriet P.A. kostit. Illi fil-kawza Emmanuel Manning v Ruscio Debattista Louise Borg Crockford et (PA (Kost), din il-Qorti kif diversament presjeduta enuncjat il-principji legali u dottrinali li ggwidaw il-Qrati taghna fil- materja ta' interim relief:- "Illi s-setgħat mogħtijin mil-liġi lil din il-Qorti f'kawżi ta' għamla Kostituzzjonali mhumiex imfissrin b'mod eżawrjenti f'xi dispożizzjoni partikolari, u r-rimedji li hija tista' tintalab tagħti huma mħollijin fl-aħjar interess tal-ġustizzja u biex tagħmel ħaqq fejn meħtieġ; Illi hija għandha s-setgħa tirregola l-proċedura tagħha u li tagħti dawk il-provvedimenti, kemm definittivi u kif ukoll fid-diskrezzjoni tagħha li sseħħ. Minħabba interlokutorji, li tinqala' l-ħtieġa tagħhom waqt kull smigħ, sabiex jiggarantixxu li t-trattazzjoni tal-kwestjoni li tkun tressqet quddiemha bl-ebda mod ma tkun suġġetta għallpressjonijiet indebiti jew ħsara irriversibbli għal xi waħda mill-partijiet1; Illi l-miżuri provviżorji huma maħsuba biex iżommu milli ssir ħsara li ma tissewwiex lil vittma ta' ksur ta' jedd fundamentali b'tali mod li ma jsir xejn li jista' jxejjen jew inaqqas mill-awtorita' u l-effikaċja tas-sentenza li tingħata dwar l-istess ilment2. F'dan ir-rigward, biex jista' jingħata rimedju provviżorju, jeħtieġ li min jitolbu juri li hemm każ 'prima facie' ta' ksur ta' jedd fundamentali u li n-nuqqas talgħoti tal-miżura provviżorja sejra ġġib ħsara li ma titreġġax lura fil-każ tiegħu. Għalhekk, m'huwiex biżżejjed li wieħed joqgħod biss fuq xi sitwazzjoni ipotetika jew li mhix ċerta ta' provvediment proviżorju f'kawża ta' allegat ksur ta' jedd fundamentali jitlob li jintwerew ċirkostanzi eċċezzjonali li jagħmluh meħtieġ3; Illi jew provviżorju ma għandu qatt jintalab jew jingħata b'mod li jippreġudika l-mixi nnifsu tal-proċedura li fiha jintalab u blebda mod ma għandu jintuża biex jorbot idejn il-Qorti li tagħtih dwar il-mod kif fl-aħħar mill-aħħar tagħti s- sentenza tagħha jew kif tikkunsidra bis-serenita' jew l- indipendenza meħtieġa l-provi u l-argumenti li l-partijiet iressqu quddiemha. Illi għalkemm huwa minnu, kif jallegaw l-intimati, li l-għoti provviżorju tal-provvediment ta' tal- ir-regolament 39 taħt Proċedura ta' dik il-Qorti jkun bosta drabi marbut ma' ksur ta' jedd taħt l-artikolu 2 jew l-artikolu 3 tal- Konvenzjoni4, ma hemm l-ebda dispożizzjoni li tillimita l- il-Qorti tar-Regoli l-għoti tar-rimedju fuq kollox, f'hekk, l-għoti 1 Ara provvediment P.A. (Kost.) Nru. 46837/99) § 110 3 Deg P.A. (Kost.) AE 16.4.2014 fil-kawza fl-ismijiet Daniel Alexander Attard Demanuele vs Avukat Generali et. għoti ta' provvediment bħal dak biss għall-imsemmija żewġ artikoli. Kemm hu hekk, kien hemm każijiet fejn l-għoti ta' provvediment li kienu jirrigwardaw ukoll ilment ta' ksur tal-artikolu 6 tal-istess Konvenzjoni."5 ingħata wkoll waqt proċeduri Illi il-Qorti Kostituzzjonali irriteniet hekk fil-kaz Angelo Frank Paul Zammit v L-Avukat Generali (9 ta' Jannar 2017): "Fl-ewwel lok jigi ribadit minn din il-Qorti li f'materja tal- hekk imsejjha interim measures huwa car l-insenjament ta' din il-Qorti li tali mizuri ghandhom jittiehdu biss f'kazijiet ta' urgenza u sahansitra f'kazijiet ta' "urgenza estrema" 5 Ara Ordni Interim Q.E.D.B. 30.11.1999 fil-kawza Ocalan vs Turkija (Applik. fejn innuqqas ta' tehid ta' tali mizuri jirrizulta, jew jazzarda li jirrizulta, fi hsara irreparabbli ghall-interessi vitali tal- parti koncernata jew ghall-perkors tal-ezami li l-Qorti jkun jehtigilha taghmel. Din il-Qorti rriteniet ukoll li mizuri ad interim huma indikati f'kazijiet ecezzjonali. Federation of Estate Agents v. Direttur Generali [Kompetizzjoni, deciza 25 ta' Settembru, 2014)." Fil-kaz in ezami jidher mad-daqqa t'ghajn illi l-Art. 422 tal-Kap. 9 ma jaghmel ebda provvediment ghal sitwazzjoni fejn appellant jonqos li jidher minhabba xi raguni li kienet totalment barra mill-volontà tieghu, kif effettivament gara f'dan il-kaz. Lineker Aboulezz kien qieghed jinzamm arrestat. Ma twemminx meta informa lill-awtoritajiet tal-habs illi kellu appell appuntat u, fuq kollox, kif ikkonferma bil-gurament tieghu mhux kontradett lanqas kontro-ezaminat, talab li jkellem l-avukat tieghu però din it-talba giet michuda. Jidher ukoll illi l-avukat stess kien qieghed jipprova jikkomunika mieghu fil-habs però dan ukoll ma wassal ghal xejn. F'dawn ic-cirkostanzi, fejn l-appellant spicca minghajr rimedju meta l-appell tieghu gie dikjarat dezert, il-Qorti tqis illi tezisti mad-daqqa t'ghajn il-lezjoni lmentata. Il-Qorti tenfasizza, però illi dan bl-ebda mod ma jorbtilha jdejha jew jippregudika l- proceduri principali. Madanakollu l-Qorti tqis illi l-fatt li r- rikorrenti qieghed jiskonta piena ta' inkarcerazzjoni meta tezisti possibilità ragonevoli li tali piena tista' tigi rikonsidrata jekk u meta jkollu l-opportunità tal-appell twassal ghall-gustifikazzjoni tar-rimedju provizorju kif mitlub. L-inkarcerazzjoni hija piena estrema u bhala tali ghandha tigi subita f'sitwazzjonijiet ta' certezza estrema. Din tal-lum ghadha mhijiex. Ghaldaqstant il-Qorti tqis li ngabet lilha raguni tajba u serja bizzejjed fil-ligi biex taghti provvediment provizorju dwar it- talba imressqa. Tilqa' t-talba tar-rikorrent u tordna li Lineker Aboulezz jinheles minnufih miz-zamma tieghu ta' detenzjoni fil-facilità korrettiva hekk kif issir in-notifika ta' dan id-digriet lid-Direttur tas- Servizzi Korrettivi, u li jibqa' hekk hieles sakemm ma jkunx hemm bdil fic-cirkostanzi li ngabu sal-lum quddiem din il-Qorti. Tordna illi waqt il-helsien mid-detenzjoni Lineker Aboulezz m'ghandu bl-ebda mod jitlaq minn Malta ghaz-zmien kollu li dan il-provvediment ikun fis-sehh u ma jonqosx milli jidher quddiem din il-Qorti f'kull smiegh tal-kawza sakemm ma jkunx mehlus minn qabel b'ordni ta' din il-Qorti. Il-Qorti tirrizerva li tipprovdi ulterjorment fir-rigward jekk tinqala' l-htiega. Il-Qorti minnufih. il-provvediment huwa ezegwibbli