Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) 18 ta' Dicembru, 2018. B'rikors prezentat fil-25 ta' Gunju, 2015 fil-Bord dwar il-Kontroll ta' Kiri ta' Raba', l-atturi harrku lill-konvenuti sabiex jizgumbraw minn partijiet minn zewg porzjonijiet art bl-ismijiet Tal-Port u tal-Ghandar, fiz-Zebbiegh, Mgarr, Malta fuq il-pretest li parti sostanzjali ma tinhadimx u ghalhekk ma tikkwalifikax bhala art agrikola taht il-Kap. Inoltre talbet ukoll tibdil tal- kundizzjonijiet tal-kirjiet. B'sentenza tal-20 ta' Gunju, 2018 il-Bord iddecieda hekk: "Jichad l-eccezzjonjiet ta' l-intimati limitatament kif gej, u ghalhekk Jilqa t-talba rikorrenti limitatament kif gej: Jichad it-talba tas-socjeta rikorrenti ghar-ripreza ta' parti mill-art kif minnha mitlub; Jilqa t-talba tas-socjeta rikorrenti ghal-awment tal-qbiela ta' zewg porzjonijiet ta' art maghrufa bl-ismijiet "Tal-Port" u "Tal-Andar", fiz-Zebbiegh, Mgarr, Malta, liema qbiela ghandha tizdied minn €19 fis-sena ghal €180 fis-sena b'effett mill-15 ta' Awissu 2018. Jilqa t-talba tas-socjeta ghal varjazzjonijiet tal-kundizzjonjiet tal-qbiela ta' zewg porzjonijiet ta' art maghrufa bl-ismijiet "Tal-Port" u "Tal-Andar", fiz-Zebbiegh, Mgarr, Malta, u dana billi Jordna li l-intimati biex wahedhom ikunu responsabbli ghal kwalunkwe manutenzjoni jew tiswija, sija ordinarja kemm straordinarja ta'l-art meritu tal-kawza odjerna; Jordna li l-intimati huma projbiti milli tissullokaw u/jew icedu b'mod shih jew in parti l-inkwilinat tal-ghalqa; Jordna li l-intimati jkunu projbiti milli jaghtu lil terzi kwalunkwe dritt ta' uzu, inkluz ghal kacca, anke ta' xi parti mill-ghalqa, jew li jippermettu lil terzi, anke bla hlas, li jaghmlu uzu minnha". B'rikors prezentat fis-6 ta' Lulju, 2018 appellat Gevimida Limited. L-aggravji huma li l-Bord: zbalja meta qal li l-membri teknici kienu qalu li mhuwiex prattikabbli li wiehed jissegrega r-raba', stante li din l- osservazzjoni tal-membri teknici kienet tapplika ghal wahda biss miz-zewg ghelieqi meritu tal-kawza. ghamel apprezzament zbaljat tal-ligi meta qies li parti mill-art tal-Port hi raba' skont il-Kap. Parti sostanzjali tal-art mhijiex 'raba' skont id-definizzjoni li hemm fil-Kap. Dik il-parti tal-art tal-Port li l-attrici trid tiehu lura hi kollha art xaghri u ma fiha ebda prodott agrikolu li minnu jaghmlu uzu l-konvenuti jew li minnu jaghmlu qligh. Art li ma tinghatax protezzjoni taht id-disposizzjonijiet tal-Kap. 199 u ghalhekk il-konvenuti ma jistghux jargumentaw li l- kirja hi wahda jew li l-art ghandha l-protezzjoni tal-Kap. 199. ghamel apprezzament hazin tal-provi ghaliex mill-provi rrizulta li l-art tal-Port tista' facilment tinqasam fi tnejn, cjoe' l-parti li tista' tinhadem u dik il-parti li hi blat. Permezz ta' twegiba prezentata fis-26 ta' Lulju, 2018 il-konvenuti wiegbu u taw ir-ragunijiet ghalfejn l-appell ghandu jkun michud. Fir-rigward tat-talba ghar-ripreza tal-artijiet, l-appell sar biss fir-rigward ta' dik il-parti tal-ghalqa tal-Port li ma tinhadimx u skont l-appellanti ma tikkwalifikax bhala raba u li tinsisti li facilment tista' tigi segregata mill-qbija tal-ghalqa. Fir-rapport tal-periti teknici, l-ghalqa tal-Port giet deskritta: "It-tieni access sar fuq ir-raba' 'B' maghrufa tal-Port, li ghandu access dirett minn fuq Triq il-Bidnija u li ghandu kejl ta' cirka 14 il-Tomna. Din l-art hija maqsuma minn moghdija wiesgha (Rit nru 09) li generalment tifred il-parti li hija xaghri mill- kumplament tar-raba'. Il-parti tar-raba' mmarkata nru 1 hija prattikament kollha blat b'hafna harrub ta' kull daqs ghajr parti zghira mahduma u parti ohra li ttiehdet mill- Gvern fejn thaffret spiera (Water Services borehole). L-ghalqa nru 2 hija kollha mahduma bi prodotti ta' ful u basal (Rit. Nru 10 u 11). L-ghalqa nru 3 hija kwazi kollha mahduma u kien fiha qamh, ftit tewm, tadam, tadam tal-qasab u ftit plastic tunnels bi frawli u tadam (Ritratt nru. 17 u 18). Fil-parti li ma tinhadimx, ghax blat, kien hemm tlett harrubiet. Fil-partijiet numru 4 u 5 kien hemm basal, ful u zebbuga, kif ukoll kamra zghira. Il-parti mmarkata numru 6 kienet kollha blat u xaghri (Ritratt nru 12)". Il-perit tekniċi kkonkludew li: "Fil-kaz tal-parti 'B' ta' dan ir-raba', fl-opinjoni taghna, huwa fizikament possibbli li l- medda ta' blat bil-harrub tigi segregata mill-bqija tar-raba' l-iehor u li jigi ffurmat access separat ghalih. Wiehed irid jghid ukoll li fuq il-blat kien hemm hafna harrub ta' kull daqs u dan jista' jitqies bhala prodott agrikolu komplimentari ghall-ucuh tar-raba' l-iehor". Kull ma qal il-Bord dwar it-talba ghat-tehid lura tal-parti tal-art li ma "Jirrizulta ben ippruvat, mill-assjem tal-provi, illi r-raba', fil-parti sostanzjali taghha, hija raba' illi qieghda tinhadem mill-intimati filwaqt illi l-parti illi ma tistax tinhadem hija xaghri u li tinsab fl-ghalqa msejha tal-Port hija parti intrinsika tal- ghalqa kollha u ghalhekk, kif qalu l-Membri Teknici korrettement 'mhux prattikabbli li wiehed issegregah mill-bqija tar-raba', anke minhabba li jrid jigi kkrejat access minn fuq ir-raba' l-iehor". Jekk wiehed kellu jibbaza ruhu fuq dak li talbet l-appellanti, il-qorti tistqarr li r- ragunament tal-Bord hu xott wisq u jaghti l-impressjoni lill-qorti li ma kkunsidrax il-fatti sew. Il-qorti tattira l-attenzjoni tal-Bord ghall-mod kif qeghdin jinghataw l-inkarigi lill-membri teknici. In-nomina saret fis-seduta tal-25 ta' Novembru, 2015 u kull ma ntqal hu: "F'dan l-istadju l-Bord jappunta lill-Periti Edgar Zarafa u Anthony Gad sabiex jaccedi fuq il-fond, jaghmlu l-konstatazzjonijiet taghhom u jirrelataw sas-seduta li jmiss". Digriet bhal dak ma joffri l-ebda direzzjoni lill-periti teknici u facilment jaghti lok ghall-incertezzi bla bzonn. Qabel in-nomina l-Bord ghandu jaqra l-atti u jiddetermina x'inhi l-kwistjoni fil-meritu u fid-digriet jiddikjara x'hemm bzonn li jaghmlu l-periti teknici, inkluz l-opinjoni li ghandhom jaghtu. F'dan il-kaz hu evidenti li l-Bord addotta l-opinjoni tal-Bord li l-harrub hu prodott agrikolu kumplimentari ghall-ucuh tar-raba' l-iehor. Dan ifisser li dik l- art hi meħtieġa sabiex il-harrub jintuza f'dawk il-partijiet tal-art li jinhadmu. Pero' l-Bord zbalja fejn iccita estratt mir-rapport li, "mhux prattikabbli li wiehed issegregah mill-bqija tar-raba', anke minhabba li jrid jigi kkrejat access minn fuq ir-raba' l-iehor". Opinjoni li l-periti taw b'riferenza ghall-art tal-Andar u mhux tal-Port kif ta x'jifhem il-Bord (ara fol. 25 hu evidenti li l-parti tal-art tal-Port markata bin-numru 1, li l-periti teknici identifikaw bhala l-parti 'prattikament kollha blat', tikkonfina moghdija. Ghalhekk zgur li mhemmx diffikulta' li tigi segregata dik il-parti mill- kumplament tal-art. Iktar importanti minn hekk pero' hu li l-Kap. 199 jikkontempla tehid ta' parti mill-art f'certu kazijiet biss. Materja li dwarha saru wkoll sottomissjonijiet waqt it-trattazzjoni. Li parti mill-art mikrija ma tkunx tista' tinhadem minhabba li jkun hemm il-blat fiha, mhijiex wahda minn dawk il-kazijiet, tghid x'tghid l- attrici. Li l-kirja si tratta ta' raba' hu fatt li l-attrici stess taccetta, tant hu hekk li l-kawza ghamlitha quddiem il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri ta' Raba'. Il-kirja hi wahda, irrispettivament minn dik il-parti tal-art li ma tistax tinhadem, u huma biss fil-kazijiet specifici kontemplati fil-Kap. 199 li sid il-kera jista' jiehu lura l-pussess ta' parti mir-raba'. Hu evidenti li l-art inkriet ghall-koltivazzjoni tal-prodotti agrikoli u ghalhekk qeghda tintuza. Diment li l-kirja tibqa' fis-sehh, l-oggett mikri ma jistax jinqasam jekk mhux biss f'xi wiehed mill-kazijiet espressament kontemplati fil-Kap. Ir-raguni ghalfejn l-attrici trid tiehu lura taht idejha parti mill-art tal-Port, mhijiex wahda mir-ragunijiet kontemplati fil-Kap. 199 fejn sid il-kera tista titlob ir-ripreza ta' parti mill-art. Il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri ta' Raba' ghandu kompetenza biss f'dawk il- kazijiet kontemplati fil-Kap. Dak li talbet l-attrici fl-ewwel talba tar-rikors promotur zgur li mhuwiex wiehed minnhom1. Ghal dawn il-motivi tichad l-appell bl-ispejjez kontra s-socjeta appellanti. 1 It-talba taqra: "(i) jawtorizza lill-esponenti tiehu lura l-pussess ta' dik il-parti mill-artijiet hawn fuq imsemmija li ma tinhadimx u li ma tikkwalifikax bhala 'raba' ai termini tal-Kap. 199 tal-Ligijiet ta' Malta, okkorrendo bin-nomina ta' perit tekniku sabiex jistabbilixxi dik il-parti preciza mill-artijiet li ma tinhadimx u li ma tikkwalifikax bhala raba".