IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI Onor. Imħallef Dr. Aaron M. lles M.A. (Law), LL.D. (melit) lllum il-5 ta' Diċembru 2019 Appell numru 196 tal-2019 Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) nhar l-24 ta' Ġunju 2019 fil-konfront ta' Clifford DELCEPPO, karta tal-identità bin-numru 339395M fejn ġie mixli talli: Nhar id-29 ta' Diċembru 2013 għall-ħabta ta' 05:00a.m. ġewwa San Ġiljan: 1. Mingħajr il-ħsieb li joqtol jew li jqiegħed il-ħajja ta' Ramon Cassar Farrugia f'periklu ċar, ikkaġunalu ħsara fil-ġisem jew fis-saħħa liema ħsara hija ta' natura gravi. F'każ ta' ħtija l-Qorti ġiet mitluba biex tipprovdi għas-sigurtà ta' Ramon Cassar Farrugia ai termini tal-Artikolu 383 et sequitur tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Permezz tas-sentenza aktar 'il fuq imsemmija, il-Qorti tal- Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, wara li rat l-imputazzjoni miġjuba kontra l-appellant, stqarret is-segwenti: Rat l-eżami tal-imputat fejn huwa wieġeb mhux ħati tal-akkuża kif dedotta kontrih; Rat in-nota tal-Avukat Ġenerali (a fol. 12) datata tlieta u għoxrin (23) ta' Ottubru tas-sena elfejn u erbatax (2014) fejn ta l-awtoriżżazzjoni tiegħu kif ukoll il-kunsens tal-imputat (a fol. 15) sabiex din il-kawża tiġi trattata u deċiża minn din il-Qorti bil-proċedura sommarja; Rat il-fedina tal-imputat li hija waħda netta; Rat l-atti kollha tal-kawża inkluż il-provi prodotti u l-istqarrija tal- imputat; Ikkunsidrat illi din il-kawża tittratta fuq ġlieda li seħħet fid-29 ta' Diċembru 2013, San Ġiljan, bejn l-imputat Clifford lles u l-parte civile Ramon Cassar Farrugia fejn il-parte civile allegatament ġarrab ġrieħi gravi. Illi fl-istqarrija tiegħu, l-imputat Clifford lles stqarr illi huwa jaħdem bħala 'security' ġewwa l-istabbiliment bl-isem ta' 'Ir-Rabat (Malta)' u qal illi dakinhar tad-29 ta' Diċembru 2013, għall-ħabta tal-ħamsa ta' filgħodu (05:00) huwa kien qiegħed waqt xogħlu hekk kif tfajla fi stat ta' sokor ħebbet għalih. Jgħid ukoll illi sieħeb it-tfajla tah xi daqqiet f'wiċċu u fil- kustilji. Huwa jgħid illi hekk kif irnexxielu joħroġhom barra mill- istabbiliment, huwa ta daqqa waħda lil sieħeb it-tfajla (Ramon Cassar Farrugia), b'dan illi ma jafx fejn kien laqtu. L-imputat jgħid illi huwa mar jagħmel ċertifikat tal-ġrieħi li kien sofra u qal lill-Pulizija li jrid jieħu passi kontra Ramon Cassar Farrugia. Ix-xhud stqarr illi huwa qatt ma tressaq il-Qorti qabel dan l-inċident u lill-parte civile ma kienx jafu. L-imputat kien iffirma dikjarazzjoni ta' rifjut tal-jedd għal parir legali li ġie esebit a fol. 7 tal- proċess. Illi xehed it-tabib Dr. Owen Van Dommelen fejn ikkonferma ċ-ċertifikat mediku li jinsab esebit a fol. 8 tal-proċess fejn Ramon Cassar Farrugia ġie ċċertifikat li sofra minn ġrieħi gravi. Fl-istess ċertifikat it-tabib niżżel li kien hemm ksur fl- imnieħer pero` mill-X Ray meħud Mater Dei rriżulta li ma kienx hemm ksur. It-tabib xorta qal li huwa kien tal-opinjoni li kien hemm ksur. Ix- xhud ippreżenta dokument mill-Isptar Mater Dei li ma kienx hemm ksur Ix-xhud qal ukoll illi r-raġuni li l-ġrieħi kienu ta' natura gravi hija għaliex Ramon Cassar Farrugia kellu bżonn il-punti fuq in-naħa tal- lemin tal-wiċċ. Waqt is-seduta x-xhud ra l-ferita li ġarrab il-parte civile fuq wiċċu fejn kellu bżonn żewġ punti u qal illi din il-ferita għalkemm għadha tidher trid taraha b'ċerta attenzjoni. Illi in kontro eżami, Dr. Owen Van Dommelen spjega illi l-injury inkwistjoni hija l- istess waħda fejn kellhom isiru l-punti fuq wiċċ Ramon Cassar Farrugia. Jikkonferma illi kien huwa stess li għamel iż-żewġ punti fuq il-wiċċ tal- parte civile, iżda jippreċiża illi ma kienx hu li neħħa l-istess punti. Illi xehed il-parte civile Ramon Cassar Farrugia fejn għaraf l-imputat fl-awla. Ix- xhud spjega illi l-imputat kien qabad u waddab lil ħabibtu Yanika Vassallo mal-art bl-intenzjoni li jkeċċiha l-barra. Hekk kif ix-xhud kien fit-taraġ tal-isabbiliment huwa ġie mwissi sabiex jitlaq u hekk kif kien nieżel it-taraġ sab lill-imputat ma' wiċċu u tah daqqa ta' ħadida tal-ponn. Ix-xhud qal illi rrikorra ġewwa klinika f'Birkirkara minħabba d-daqqa li kellu taħt għajnejh il-leminija, b'dan illi sarulu wkoll xi punti li tneħħew wara ġimgħa. Ix-xhud qal illi fil-ħin tal-inċident kien hemm ukoll il-ħabib tiegħu, Kevin Cutajar Conti. Ix-xhud ippreċiża illi minkejja li Yanika Vassallo kienet taħt l-effett tal-alkoħol, din ma bdiet iddejjaq lil ħadd għajr li bdiet tiċċajta ftit mal-imputat u sieħbu. Ix-xhud jgħid illi ħadd minn sħabu m'attakka lill-bouncer (l-imputat) iżda kien propju hu li attakkahom. Ix- xhud jgħid illi minbarra l-ferita li sofra f'wiċċu kellu wkoll xi swelling. Huwa qal li minkejja li l-feriti kienu bdew ifiequ, huwa xorta kellu nefħa f'għajnejh b'dan illi għamlet madwar xahar biex fieqet. Huwa qal li dan kollu kkawżalu tfixkil fil-lant lavorattiv tiegħu għaliex huwa jaħdem fit- trabijiet u għalhekk kien kostrett illi jilbes in-nuċċali. Ix-xhud qal illi dan l- inċident seħħ għall-ħabta tal-erbgħa u nofs u l-ħamsa ta' filgħodu. Qal ukoll illi huwa flimkien ma' sħabu kienu opponew xi ftit reżistenza għall- imġieba tal-imputat iżda jipreċiża illi huma ma kkawżalu l-ebda ġrieħi. Ix- xhud għalaq billi qal li kien hemm tnejn iżommuh u wieħed itih f'rasu. Mistoqsi mill-Qorti min kien qed itih f'rasu, ix-xhud indika lill-imputat. Xehed ukoll Kevin Cutajar Conti li qal li huwa ħabib ta' Ramon Cassar Farrugia. Qal li dakinhar tal-inċident huwa flimkien ma' sħabu Ramon Cassar Farrugia u Yanica Vassallo kienu ġo bar f'Paceville. Huwa stqarr illi Yanica Vassallo kienet xi ftit xurbana u għalhekk poġġiet fuq sufan fejn hekk kif mar l- imputat sabiex ikeċċiha 'l barra, hija waqgħet mal-art. Fl-istess ħin Ramon Cassar Farrugia qal lill-imputat sabiex jagħtiha ftit ċans għaliex ma kinitx f'qagħda li tiċċaqlaq malajr. Qal li dak il-ħin ġew żewġ bouncers oħra apparti l- Din id-daqqa ngħatat fuq wiċċ Ramon Cassar Farrugia. Ix-xhud ippreċiża illi huwa assista di persona għal dan l-inċident. Ix-xhud qal ukoll illi huwa kien reġa' mar 'l fuq fl- istabbiliment sabiex javża lil sħabu l-oħra li kien sejjer u kif reġa' niżel isfel sab lil Ramon Cassar Farrugia b'wiċċu mimli demm. Illi xehed l-Ispettur Luke Bondin fejn qal illi s-Surġent 1128 Glenn Calenti kien għadda rapport li għamel Ramon Cassar Farrugia dwar ġrieħi ta' natura gravi fuq persuntu. Ix-xhud qal illi n-natura tal-ġrieħi kienet ġiet ċċertifikata bħala waħda 'gravi' a bażi tar-rapport mediku maħruġ minn Dr. Owen Van Dommelen. Ix-xhud għaraf il-firma tiegħu fuq l-istqarrija tal-imputat. Illi xehdet Yanika Vassallo fejn irrikonoxxiet l-imputat fl-awla. Qalet illi ftit qabel il-ħin tal-inċident, hija ħassitha ma tiflaħx u għalhekk kellha tpoġġi fuq sufan. Qalet li l-bouncer (l-imputat) qalilha biex tqum u fl-istess ħin qabadha minn spallitha u mbuttaha mal-art. Kompliet tgħid illi Ramon Cassar Farrugia qal lill-imputat li ma kellux għalfejn jagħmlilha hekk u minn hemm qamet konfużjoni sħiħa bir-riżultat li Clifford lles ta lil Ramon Cassar Farrugia daqqa ġo wiċċu fejn Ramon djelassi bi black eye. Fuq domanda tal-Qorti x-xhud qalet li dan sar quddiemha. Hija qalet li wara dan kollu marret 'l barra ma' Ramon iżda ma marritx miegħu l-klinika. Ix- xhud ftakret li dan l-episodju ġara fi żmien il-Milied però ma setgħetx tiftakar id-data u s-sena. Il-Qorti rat li fis-seduta tal-wieħed u għoxrin (21) ta' Jannar tas-sena elfejn u dsatax (2019) id-difiża ddikjarat li m'għandhiex iżjed provi xi tressaq. Illi fl-għaxra (10) ta' Ġunju tas-sena elfejn u dsatax (2019) Clifford lles ppreżenta n-nota ta' sottomissjonijiet tiegħu. Ikkunsidrat: Illi mill-provi prodotti mill-Prosekuzzjoni, senjatament mix-xhieda tal- parte civile, dik ta' Yanika Vassallo u anki dik ta' Kevin Cutajar Conti, joħroġ b'mod inekwivoku li l-imputat effetivament ta lill-parte civile daqqa ta' ponn fuq wiċċu. Fil-fatt ix-xhieda tal-parte civile hija kkorroborata bix- xhieda tal-ħbieb tiegħu Yanika Vassallo u Kevin Cutajar Conti li kienu proprju xhieda okulari tal-akkadut stante li kienu preżenti waqt li nqalgħet il- ġlieda. Illi dan il-fatt ġie anki kkonfermat mill-imputat innifsu waqt l-istqarrija tiegħu li ngħatat bis-solitu twissija u kawteli. Fl-istqarrija tiegħu l-imputat qal ċar u tond li huwa tah daqqa waħda b'idejh iżda ma kienx jaf fejn laqtu. Minkejja dan ix-xhieda okulari kienu ċari fid-deposizzjoni tagħhom fejn it-tnejn li huma qalu li raw lill-imputat jagħti daqqa fuq wiċċ Ramon Cassar Farrugia. Illi fl-istqarrija tiegħu l-imputat qal li Ramon Cassar Farrugia għamel għalih fejn tah xi daqqiet f'wiċċu u anki fil-kustilji. Minkejja dan ma jirriżulta minn imkien mill-atti proċesswali li din id-daqqa ngħatat in leġittima difesa. Apparti minn hekk ix-xhieda okulari fl-ebda ħin ma jsemmu li Ramon Cassar Farrugia attakka lill-imputat. Ramon Cassar Farrugia stess jafferma illi huwa m'għamel xejn lill-imputat. Illi l-Qorti tinnota li l-imputat ma pproduċa l-ebda prova in difiża u għażel li ma jirribattix il-verżjoni tal-parte civile u lanqas dik tax-xhieda okulari. Tinnota wkoll li l-imputat għażel li ma jtellax il-kollegi tiegħu, iż-żewġ bouncers l-oħra li jissemmew, sabiex jagħtu l-verżjoni tagħhom. Illi għalhekk il-verżjoni tal-parte civile fl-ebda ħin ma ġiet kontradetta. Illi għalhekk ukoll il-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova l-każ tagħha oltre kull dubju dettat mir-raġuni. Illi dwar in-natura tal-ġrieħi sofferti mill-parte civile, il-Qorti tinnota li qatt ma kien hemm ksur. Għalkemm fuq iċ-ċertifikat mediku t-tabib indika dan, id-dokument esebit a folio 23 tal-atti proċesswali jindika mod ieħor. Minkejja dan jirriżulta li d-daqqa ngħatat fuq il-wiċċ fejn il-parte civile kellu bżonn żewġ punti. Illi l-Qorti tinnota li fis-seduta tal-10 ta' Marzu 2015, u ċioe` kważi sentejn mid-data inkriminata, it-tabib Dr. Owen Van Dommelen qal li l-ferita tal-parte civile għadha tidher però meta mistoqsi mill-Qorti jekk tidhirx from talking distance huwa qal li ma tantx tidher u li wieħed irid jidħol jara b'ċerta attenzjoni. Għalhekk għalkemm ma ġietx ippruvata l-permanenza tal-ferita oltre kull dubju dettat mir-raġuni, il-Prosekuzzjoni xorta waħda rnexxielha tipprova li d-daqqa li tal-imputat lill-parte civile ġab sfreġju fuq wiċċ Ramon Cassar Farrugia liema sfreġju jikkonsisti f' offiża ta' natura gravi. Illi ai finijiet ta' piena l-Qorti kkunsidrat illi l-imputat huwa a first-time offender. Kien għal dawn il-motivi li wara li rat l-Artikoli 216(1)(b) u 28A tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, sabet lill-imputat Clifford lles ħati tal-akkuża kif dedotta kontrih u kkundannatu għall-piena ta' sena (1) priġunerija sospiża għal sentejn (2). Finalment il-Qorti tat lill-imputat Clifford lles l-ispjegazzjoni preskritta fl-Artikolu 28A(4) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Illi minn din is-sentenza Clifford DELCEPPO interpona appell permezz ta' rikors datat 9 ta' Lulju 2019 li permezz tiegħu talab lil din il-Qorti jogħġobha: (1) Tirrevoka u tħassar l-istess sentenza u konsegwentement tillibera lill- esponent minn kull imputazzjoni u ħtija, jew (2) sussidjarjament u mingħajr preġudizzju għall-ewwel talba, tirriforma s-sentenza appellata billi in rigward tal-piena inflitta tissostitwixxi piena oħra li tkun tirrifletti ċ-ċirkostanzi tal-każ. Dan wara li saħaq is-segwenti: - (i) Illi fl-assjem tal-provi prodotti ftit jista' jkun hemm dubju li l- kundizzjoni li fiha kienet tinsab it-tfajla Yanika Vassallo, meta kienu saru l-ħamsa ta' filgħodu, ħolqot konfużjoni sħiħa fl-istabbiliment. Ma kienx l- esponent li ħoloq il-konfużjoni, iżda min beda joġġezzjona li jiġi kkontrollat biex jaġixxi bħan-nies f'post pubbliku. (ii) Jiġi sottomess bir-rispett illi oltre kull apprezzament ta' x'seta' ġara fil- ħin tal-inċident, il-kwistjoni fundamentali li riedet tiġi indiriżżata f'din il- kawża hi jekk effettivament skont il-liġi ġewx ikkaġunati ġrieħi ta' natura gravi, kif ikkontemplat fl-artikolu 216 (1) (b) tal-Kodiċi Kriminali, fi kliem ieħor 'mankament jew sfreġju fil-wiċċ'. L-elementi ta' prova li jimmilitaw kontra l-eżistenza f'dan il-każ ta' 'mankament jew sfreġju fil-wiċċ' huma dawn: (a) Ramon Cassar Farrugia, parte civile, kien ġie eżaminat mit-tabib Owen Van Dommelen, li rrilaxxja ċertifikat (a fol 8 in atti). Tali ċertifikat jindika li t-tabib kien tal-fehma li seħħ "ksur fl-imnieħer", iżda mill-x-ray li ttieħdet f'Mater Dei irriżulta li ma kien hemm l-ebda ksur. (b) In rigward tal-punti, żewġ punti, li kien jinħtieġ il-parte civile fil-wiċċ, it-tabib Mifsud xehed (a fol 16 et seq in atti) illi kien ra lil Ramon Cassar Farrugia darba waħda biss, u fil-verità ma ġie prodott l-ebda tabib ieħor li seta' ra lill-parte civile sussegwentement, jekk kien il-każ. Dak li ġie kkonfermat mit-tabib Van Dommelen, wara mistoqsija tal-Qorti jekk "f'distanza li wieħed jitkellem il-ferita tidher jew ma tidhirx", kien illi "ma tantx tidher, trid tidħol", u "trid taraha b'ċerta attenzjoni" (a fol 19 in atti). (c) Fis-sentenza appellata jingħad illi t-tabib Mifsud qal ukoll illi r-raġuni li l-ġrieħi kienu ta' natura gravi hija għaliex Ramon Cassar Farrugia kellu bżonn il-punti fuq in-naħa tal-lemin tal-wiċċ" (paġna 4 tas-sentenza). Infatti però l-istess xhud stqarr (a fol 22) illi kienet l-idea li kellu ta' ksur fl-imnieħer illi nfluwenzatu biex jikkonkludi, kif iċċertifika, illi l-ferita kienet waħda 'gravi'. Jiġi sottomess bir-rispett illi f'kull każ, ferita ta' żewġ punti li ma baqgħetx tidher "within talking distance" ma setgħetx tiġi ekwiparata kif ġiet ma' 'mankament jew sfreġju fil-wiċċ'. Ikkunsidrat : - Illi nhar id-29 ta' Diċembru 2013 għall-ħabta tal-11:40 ta' filgħodu l-Għassa ta' San Ġwann kienu rċevew rapport mingħand Ramon Cassar Farrugia fejn spjega illi dakinhar stess għall-ħabta tal-5:00 ta' filgħodu filwaqt li kien qiegħed fl-istabiliment Ir-Rabat (Malta) ma sħabu, wieħed mill-bouncers ta' dan l-istabilliment kien taħ xi daqqiet fuq rasu kif ukoll daqqa taħt għajnejħ. Dan seħħ wara li dan l-istess bouncer ried illi ħabiba ta' Cassar Farrugia, ċerta Yanika Vassallo, li kienet fl-istess stabbiliment, titlaq mill-post peress illi ma kinitx f'sikkitha. Skond Cassar Farrugia dan il-bouncer qabad u mbuttha biex toħroġ bil- konsegwenza li din waqgħet mal-art. F'dak il-waqt Cassar Farrugia intervjena fejn indirizza lil dan il-bouncer billi qallu li ma kellux għalfejn jagħmel hekk lil Argoub. Skond Cassar Farrugia, dan il-bouncer, li wara rriżulta li kien l-appellant, Intervjenew xi żewġ bouncers oħra sabiex jittratjenu lil Cassar Farrugia, f'liema waqt hu kien laqqat xi daqqiet. Cassar Farrugia jgħid li kif ħareġ barra wara din il-konfrontazzjoni, kien sab lill-appellant barra fejn dan ta' l-aħħar taħ daqqa oħra f'wiċċu. Cassar Farrugia irrikorra l-poliklinika fejn hu kellu jagħmel żewġ punti f'wiċċu taħt għajnejħ kif ukoll X-ray ta' imnieħru fuq suspett li seta Sussegwentement il-Pulizija bagħtu għal Bugeja fejn kelmuħ dwar l-inċident. L-appellant minn naħa tiegħu ikkonferma li hu kien involut f'dan l-inċident u li kien filfatt ta daqqa lil Cassar Farrugia fil-kors tal-kommozzjoni li nqalgħet. L-appellant jgħid illi hu kien ipprova joħroġ lil Yanika Vassallo l- barra bis-sewwa peress illi kienet fis-sakra. Madankollu hi ħebbet għaliħ bħalma għamlu wkoll sħabha. Kien għal din ir-raġuni illi nqala' dan id-disgwid, fil-kors ta' liema l-appellant kien ta daqqa lil Cassar Farrugia b'idu allavolja ma jafx fejn laqtu. Ikkunsidrat: Illi f'dan il-każ l-appell jistrieħ fuq l-apprezzament tal-fatti magħmula mill-Qorti tal-Maġistrati. B'mod partikolari f'appelli ta' dan il-ġeneru, huwa importanti li jiġi ċċarat x'inhuma l-funzjonijiet ta' din il-Qorti tal-Appell Kriminali, li f'dan il-każ tisma' appelli minn sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati. Dawn il- funzjonijiet ġew spjegati f'diversi sentenzi, fosthom fis-sentenza Ir- Repubblika ta' Malta vs Emanuel PORTANIER deċiża mill-Qorti tal- Appell Kriminali (Sede Superjuri)1 fejn intqal:- Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Buhagiar Brincat, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Schembri Mc Intyre u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Cassar Farrugia 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Gingell sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Borg Rizgalla; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Gata!, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Lloyd, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Briffa, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Spiteri Pace Bardon, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Griffiths, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Hayes, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Livori Bonici Mompalao, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Spiteri Colombo et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond jekk il-Qorti ma tasal ghall-konkluzjoni kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il- Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill- ewwel Qorti il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha. Fi kliem fl- apprezzament taghmel tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha. Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall- konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment jew legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni. id-diskrezzjoni izda tirrimpjazzax B'hekk anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta' reviżjoni tad-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati. Fil-kors ordinarju tal-funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, ċjoe li terġa tisma' l-każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid. Id-deċiżjoni jekk l- imputat ikunx ħati jew le qabel xejn teħodha l-Qorti tal-Maġistrati li Psaila et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Custo, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Spiteri Holt, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Borg Giuliano, 31 ta' Mejju 1991. Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Buhagiar Brincat ġie mistqarr li : Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih. Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom. Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Schembri Mc Intyre u r-Repubblika ta' Malta v. Peplow sive Lino Cassar Farrugia decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Gingell sive Conrad deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Bundy Borg Rizgalla deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Gata! deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Lloyd deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994). għandha d-dover li tanalizza l-provi u l-argumenti legali u tasal għall-konklużjonijiet tagħha wara li tkun qieset kollox.2 Din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell Kriminali twettaq id-dmir ta' reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi tara jekk u safejn, il-Qorti tal-Maġistrati, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill- partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiemha, setgħetx legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni milħuqa minnha fis-sentenza tagħha. Huwa minħabba f'hekk u biex tilħaq dan l-għan li din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell tagħmel l- apprezzament tagħha tal-provi prodotti quddiem dik il-Qorti. Bosta drabi l-fatti li joħorġu mill-provi mhux dejjem ikunu jaqblu Anzi ġieli jkun hemm xiehda li jgħidu bil-maqlub ta' Għalhekk din il-Qorti trid tara jekk, u safejn, b'dawk il-provi li kellha quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati setgħetx tasal għall- konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza b'mod tajjeb u skont il- Liġi. Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall- konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali li kellha quddiemha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-konklużjonijiet milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati u dan għaliex jekk il-Qorti tal- Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma tistax taqbad u tibdlilha s-sentenza jekk ma jkunx hemm raġuni valida. 2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża. Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew mill-argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati tkun żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal- argumenti legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti tqis ma jkunx sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il- konklużjonijiet, allura din il-Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d- dmir li tibdel dik is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew dawk il-partijiet minnha li jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma jirriflettux il-Liġi.3 In oltre, għal dak li jirrigwarda l-kredibbilta' tax-xhieda, l-artikolu 638 tal-Kodiċi Kriminali jagħmilha ċara li filwaqt li huwa fid-dover tal-Prosekuzzjoni li ġġib il-provi kollha u l-aħjar prova possibbli sabiex il-grad tal-prova tal-Prosekuzzjoni jintlaħaq b'suċċess, is- subartikolu (2) tal-istess artikolu jippostula li xhud wieħed waħdu jekk emnut huwa suffiċjenti. Dan ukoll ġie kkonfermat minn ġurisprudenza nostrana kopjuża il-prinċipju ġie 3 Ara wkoll, fost oħrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Rida Salem Ghirxi Kamel El Din, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta vs Paul Zammit Genovese, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta vs Etienne Boldarini, 14 ta' Dicembru 2004; Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Buhagiar Brincat, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Godfrey Schembri Mc Intyre u Ir-Repubblika ta' Malta vs Eleno sive Lino Cassar Farrugia, 24 ta' April 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs Lawrence Gingell sive Conrad, 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs Mustafa Ali Borg Rizgalla, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Gata!, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs Ivan Lloyd, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Briffa, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Spiteri Pace Bardon, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Griffiths, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Hayes, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Livori Bonici Mompalao, 30 ta' Marzu 2004; Il- Pulizija vs Seifeddine Mohamed Spiteri Colombo et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Trapani Maggi et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Custo, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Spiteri Holt, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Borg Giuliano, 31 ta' Mejju 1991. 4 Ara fost oħrajn l-appelli kriminali sede inferjuri fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Galea Sciberras ppreseduta mill-imħallef Joseph Santoc Castaldi Paris u datata s-6 ta' Novembru 2002; Il-Pulizija vs Antoine Livori Bonici Mompalao ippreseduta mill-Imħallef Patrick Ragonesi u deċiża fis-16 ta' Marzu 2001; Il-Pulizija vs Carmel Borg Myatt ippreseduta mill-Imħallef David Swain u gulic' hammett fid-9 ta’ Novembru 2011; Ara wkoll Ir-Repubblika Illi wkoll relevanti ai fini tat-test tal-kredibbilta huwa l-artikolu 637 tal-Kodiċi Kriminali li jistipula li għal dak li jirrigwarda xhieda ta' eta' minuri, xhieda tal-imputat kif ukoll ix-xhieda ta' persuni li huma klassifikati taħt l-artikolu 636 tal-Kodiċi Kriminali, fosthom persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun meħtieġa x- xhieda tagħhom, jew fir-riżultat tal-kawża : - id-deċiżjoni (dwar il-kredibbilta tagħhom) titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda għandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix-xhieda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ. Skond il-ġurisprudenza nostrana jekk il-Qorti tal-Maġistrati tonqos milli tagħmel dan l-ezerċizzju fir-rigward ta' xhieda ta' ċertu portata jew li permezz tat-testimonjanza tagħhom ikollhom pern fuq is-sentenza finali, tista tirriżulta n-nullita' tal-proċeduri, li tista' titqajjem anki ex officio mill-Qorti stess u dan partikolarment meta l- każ ikun jistrieħ fuq il-kredibbilta' o meno tax-xhieda. ieħor jekk il-Qorti tkun qed tibbaża s-sentenza tagħha fuq in-nuqqas ta' kredibbilta' o meno ta' xhud jew xhieda partikolari, dik il-Qorti ma tkunx tista tasal għal tali konkluzjoni b'mod sodisfaċċenti mingħajr l-ewwel ma tkun semgħet dawn ix-xhieda partikolari ta' Malta vs Martin Kelly deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Superjuri u ppreseduta mill-Imħallfin Joseph Buttigieg Scicluna, David Swain u Joseph R. Tanti Mangion u datata 24 ta' Settembru 2004. 5 Ara is-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Griffiths deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id-9 ta' Settembru 1999 ippreseduta mill-imhallef Vincent Kephart. In oltre kif gie ritenut mil-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl- ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Borg Muscat,6 mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghall- liberazzjoni tal-persuna akkuzata. Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil-provi, trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux'. L-akbar sfida li jkollu kull Ġudikant hi li huwa jkun jixtieq dejjem jasal li jiskopri l-verita storika. Dan peress li l-evidenza li jkollu indiretta, mhux dejjem neċessarjament iwasluh għall-dik il-verita'. Xhud jista' jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid kif ukoll fil- gideb li jista' jkun qiegħed jgħid. U huwa għalhekk li jeżisti wkoll ir-reat ta' sperġur għaliex il-Qrati mhux dejjem ikunu f'qagħda li jikxfu l-verita storika mix-xiehda tax-xhieda li jixhdu quddiemhom. U f'kull każ, il-Qorti ma għandhiex il-fakulta u s-setgħa li tidħol fil- profondita' tal-moħħ, qalb u kuxjenza tax-xhud li jkun xehed quddiemha b'mod li tkun tista' tistabbilixxi ċ-ċertezza assoluta ta' dak li jkun qed jaħseb u jgħid billi taqralu moħħu u qalbu. Mill-banda l-oħra l-evidenza indiretta, dik li tistrieħ prinċipalment fuq iċ-ċirkostanzi u li tkun bażata fuq l-analiżi taċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, għalkemm mhix giddieba, tista' tkun qarrieqa. Huwa għalhekk li dawn il-Qrati dejjem straħu fuq il-massima li biex l-evidenza ċirkostanzjali tkun is-sies ta' sejbien ta' ħtija, din trid tkun inevitabbilment univoka. Ċjoe li tipponta biss u esklussivament lejn 6 Deċiza fid-9 ta' Lulju 2003 mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri ippreseduta mill-Imħallef Joseph Galea Castaldi Paris. direzzjoni waħda biss. U xejn ħliefha. Għax altrimenti, din it-tip t'evidenza tista' tiżvijja lil Ġudikant mir-riċerka tiegħu tal-verita. Il-Liġi penali ma teħtieġx li biex persuna tiġi misjuba ħatja tkun trid tiġi stabbilita s-suffiċjenza probatorja taċ-ċertezza assoluta, u dan għaliex Qorti rari ħafna tista' tkun konfrontata b'dan il-livell ta' Fil-Liġi Maltija, bħal dawk li jsegwu l-proċedura penali imnisla mis-sistema Anglo-Sassoni, huwa biżżejjed li Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tkun konvinta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni mill-provi imresqa mill-Prosekuzzjoni, u li ma jkunux ġew newtralizzati fuq bażi ta' probabbilta' mid-Difiża, sabiex tkun tista' ssib ħtija. Dawn il-provi pero jridu qabel xejn ikunu jirrispettaw ir-regoli stabbiliti tal-evidenza fi proċedimenti penali, ċjoe l-Law of Evidence. Jekk dawk il-provi jkunu jikkonsistu prinċipalment fuq il-verżjoni ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sa' dak il-grad ta' prova, jekk dak ix-xhud ikun ġie emnut, in kwantu f'din l- eventwalita, din ix-xiehda ssir biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar u tkun tista' ssib ħtija fl-akkużat. Iżda jekk mill-banda l-oħra Qorti tkun teħtieġ prova teknika jew xjentifika u għalhekk tkun teħtieġ ħila jew sengħa speċjali, tkun teħtieġ li tiġi magħmula perizja minn persuni kwalifikati fil-qasam partikolari li tkun tolqot dik il-prova. Dawn ix-xiehda jitħarku bħal xiehda oħra, u huma mistennija li fl-aħħar tal-perizja tagħhom jipproduċu rapport, bil-fomm jew bil-miktub, lill-Qorti li tkun ħatrithom. Dawn ix-xiehda esperti jistgħu jixhdu dwar il-fatti u ċirkostanzi mistħarġa minnhom u li fuqhom ikunu bażaw ir-rapport tagħhom. Konsegwentement, a differenza ta' xiehda oħra, jistgħu jesprimu opinjoni fuq il-materja teknika li għaliha huma jkunu ġew maħtura. Fil-qadi ta' din il-mansjoni, dawn ix-xiehda jridu jaħilfu r-rapport tagħhom u meta jixhdu huma jagħmlu dan bil-ġurament. Fattur ieħor importanti msemmi fil-Liġi Maltija huwa li meta dawn il-periti, matul ix-xogħol tagħhom ikunu ħadu informazzjoni mingħand persuni oħra fuq ċirkostanzi ta' fatt, dawn il-persuni għandhom jissemmew fir-rapport u jridu jiġi mismugħin fil-Qorti bħal kull xhud ieħor – dment pero li l-perit ma jkunx semgħa lil dawn ix-xiehda hu stess u bil-ġurament skont dak imsemmi fl- artikoli 650(5) tal-Kodiċi Kriminali. Eċċezzjonalment pero, jekk il- Qorti tħoss il-ħtieġa li dawn ix-xiehda jinstemgħu xorta waħda tista tordna li jinstemgħu quddiemha. Dan jista' jiġri wkoll fuq talba tal- Imbagħad, dik il-Qorti wara li tkun għarblet kemm l-evidenza ordinarja kif ukoll dik esperta, kemm dik diretta u kif ukoll dik indiretta, biex tkun tista' ssib ħtija fl-imputat, il-Qorti tkun trid tkun żgura moralment, sure bl-Ingliż u fis-sistema Legali Ingliż,7 li l-każ seħħ skont kif tkun qed tipprospetta l-Prosekuzzjoni in bażi għall- provi ammissibbli li jitresqu quddiemha. Il-grad ta' suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir- raġuni huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ fis-sistema Ġuridiku Malti sabiex Qorti ta' ġustizzja kriminali tkun tista' ssib persuna akkużata ħatja ta' reat. Huwa livell li ma' jeħtieġx iċ- ċertezza assoluta, iżda li huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet. Fil-każ Ingliż Dolgopoliuk,8 Lord Ellul Cacciottolo stqarr hekk : Hall u Paul Carabott Damato jgħidu s-segwenti : - Illi din it-tifsira mhix aljena għall-ġurisprudenza Maltija in kwantu anke l-Imħallef William Vassallo Ciliberti fis-sentenzi tiegħu kien xi drabi jagħmel riferenza għal-kunċett tas-sikurezza meta jiġi biex ifisser dan il-grad ta' prova. Hekk per eżempju fl-appell kriminali fl- ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Ferrando deċiża mill-Qorti Kriminali nhar il-25 t'April 1957 dik il-Qorti kienet qalet li f'dak il-każ, in bażi għall-provi miġjuba quddiemha hija setgħet tasal b'sikurezza għall- konklużjoni fir-rigward tal-istat tal-imputat, liema stat fattwali kellu jiġi pruvat in bażi għal suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni. B'hekk dik il-Qorti ġja fl-1957 kienet irrikonoxxiet l-ekwivalenza bejn l-istat mentali ta' sikurezza mas- suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, kif ukoll illum rifless fil-ġurisprudenza l-aktar reċenti fl-Ingilterra u Bormla tara jekk dan il-livell ta' suffiċjenza probatorja intlaħaqx din il-Qorti trid, inter alia, tara jekk u safejn persuna tkun qed tixhed is- sewwa bil-prinċipji provduti lilha fl-artikolu 637 tal-Kodiċi Jekk il-Qorti tqis li, applikati dawn il-prinċipji, xhud ikun qiegħed jixhed is-sewwa, allura tkun tista' toqgħod fuq dak li jkun qed jgħid jew fuq parti minn dak li jkun qed jgħid skont il-każ. Jispetta dejjem lil min ikun irid jiġġudika l-fatti jiddeċiedi jekk, applikati dawn il-prinċipji, jemminx xhud f'dak kollu li jkun qed jgħid jew safejn jemmen minn dak li jkun qed jgħid, u dan japplika wkoll meta x-xhud ikun xhud waħdieni tal-fatti allegati. Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni, fuq is-sens komun u fuq il-buon sens, u fuq stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l- argumenti kollha li jkunu ġew imresqin mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li jwassal sabiex dak il-livell ta prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jkun jista' jingħad li ma ntlaħaqx u li allura, bħala konsegwenza, l-akkużat ikun irid jiġi dikjarat mhux ħati tal- akkużi miġjuba kontrih. Ikkunsidrat: Illi l-appellant jilmenta prinċipalment dwar is-sejbien ta' ħtija tiegħu u dan peress illi skond hu, mill-provi prodotti mill- Prosekuzzjoni, senjatament mix-xhieda tat-Tabib Owen Van Dommelen, kien jidher ċar illi Cassar Farrugia ma subixxa l-ebda offiża ta' natura gravi skond id-dettami tal-artikolu 216 tal-Kodiċi Kriminali. kontestat li hu ta daqqa lill-Bezzina – dan huwa konfermat mill- provi tal-Prosekuzzjoni li ma ġewx kontradetti - kif ukoll mill- istqarrija tal-appellant stess fejn hu ma ċaħadx illi ta daqqa lil Cassar Farrugia allavolja ma kienx ċert dwar fejn taħ din id-daqqa. In oltre ma jidhirx lanqas illi l-appellant qiegħed iqajjem xi dubbju dwar il-volontarjeta' o meno ta' dan ir-reat iżda jgħid illi ma tressqux provi li jikkonfermaw li hu filfatt ikkaġuna ferita gravi skond il-liġi. Illi fl-ewwel lok jingħad illi ma ġiex speċifikat taħt liema artikolu tal-Kodiċi Kriminali l-Prosekuzzjoni kienet qegħda tipotizza l-offiża ta' natura gravi u ċjoe jekk hux taħt l-artikolu 216 jew l-artikolu 218 tal-Kodiċi Kriminali. Il-Qorti tal-Maġistrati sabet ħtija taħt l- artikolu 216 tal-Kodiċi Kriminali. Dan l-artikolu 216 tal-Kodiċi Kriminali jgħid hekk : (1) L-offiża fuq il-persuna hija gravi, u għaliha tingħata l-piena ta' priġunerija minn tlett xhur sa tlett snin – (a) jekk tista' ġġib periklu - (i) tal-ħajja; jew (ii) ta' debbulizza permanenti fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' xi parti tal- ġisem; jew (iii) ta' difett permanenti f'parti tal-għamla tal-ġisem; inkella (iv) ta' marda permanenti tal-moħħ; (b) jekk iġġib mankament jew sfreġju fil-wiċċ, fil-għonq jew f'waħda mill- idejn tal-offiż; (ċ) jekk tkun magħmula b'ferita li tidħol f'waħda mill-kavitajiet tal-ġisem, mingħajr ma ġġib l-ebda waħda mill-konsegwenzi msemmijin fl-artikolu 218; (d) jekk iġġib marda tal-moħħ jew tal-ġisem li ddum għal tletin ġurnata jew iżjed, inkella, għal daqshekk żmien, iżżomm lill-offiż milli jmur għax- xogħol tiegħu; (e) jekk, meta ssir fuq mara tqila, iġġiegħelha teħles qabel iż-żmien. (2) Jekk il-persuna offiża tfieq mingħajr ma kienet qatt matul il-marda, f' periklu attwali tal-ħajja jew tal-konsegwenzi msemmijin fis-subartikolu (1)(a), jitqies li l-offiża setgħat iġġib dak il-periklu fil-każ biss illi dan il- periklu kien probabbli minħabba n-natura jew il-konsegwenzi naturali tal- offiża. Illi skond iċ-ċertifikat mediku eżebit fl-atti u maħruġ mit-Tabib Owen Van Dommelen, il-parte civile kien qed ibgħati minn ferita gravi u dan minħabba l-fatt illi kien jinħtieġ żewġ punti fuq in-naħa leminija ta' wiċċu kif ukoll minħabba nefħa fuq l-imnieħer fejn l- istess tabib kien ordna li jittieħed X-ray biex jara jekk hemmx xi ksur fiħ. Issa meta t-tabib xehed, filwaqt li kkonferma il-kontenut taċ-ċertifikat tiegħu hu spjega wkoll illi meta sar l-X-ray ta' imnieħer Cassar Farrugia kien irriżulta illi ma kien hemm l-ebda ksur fiħ. In oltre fl-10 ta' Marzu 2015 meta l-istess tabib intalab seduta stante mill-Qorti tal-Maġistrati biex jeżamina lil Cassar Farrugia sabiex jiġi stabilit jekk kienux għadhom jidhru l-punti li kien għamel f'wiċċ Cassar Farrugia, sena u tlett xhur wara l-allegat fatt dan it-tabib saħaq illi l-ferita kienet għadha vizibbli allavolja biex tinduna biha trid tkun viċin tal-parte ċivile u 'trid tarha b'ċerta attenzjoni'. Hu qal illi ma tantx kienet tidher minn distanza li tkellem bniedem. Huwa ikkonferma li l-ġerha li rrefera għaliha kienet l-istess li hu kien ikkura bil-punti. In kontro-eżami qal illi l-ħsieb li kellu dwar il-ksur f'imnieħer Cassar Farrugia influwenzatu sabiex jindika n-natura tal-ġrieħi bħala Ikkunsidrat : - Illi fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Emily Padley il-Qorti Kriminali eżerċenti rwol ta' qorti tal-appell minn sentenzi tal-Qorti tal-Maġistrati ġie ritenut illi:- F'materja ta' offizi fuq il-persuna, hemm sfregju anki jekk ic-cikatrici tkun sfregjanti, cjoe' tkun taghti fil-ghajn minn distanza normali. Jekk l-isfregju jkunx semplici jew gravi u permanenti hija kwistjoni ta' gradazzjoni; imma l-isfregju jkun hemm dejjem, jekk ikun hemm dik ic-cikatrici".10 Illi fil-każ Il-Pulizija vs Fortunata Magro, il-Qorti tal-Appell Kriminali kellha dan xi tgħid dwar sfreġju li jkun seħħ fil-wiċċ: Skond l-artikolu 216 (1) (b) tal-Kodici Kriminali, l-offiza fuq il-persuna hi gravi jekk, fost cirkostanzi ohra, ggib sfregju fil-wicc. Il-ligi ma tirrikjedix li dana l-isfregju jipperdura ghal xi zmien partikolari; sfegju fil-wicc (jew fl-ghonq jew f'wahda mill-idejn) anke ta' ftit granet jibqa' sfregju ghall- finijiet ta' l-imsemmija disposizzjoni. Il-permanenza ta' l-isfregju hi rilevanti biss meta abbinata mal-gravita, tahti lok ghal hekk imsejjha "offiza gravvissima" skond l-artikolu 218 (1) (b) tal-Kodici kriminali.11 10 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Inferjuri u ppresduta mill-Imħallef William Vassallo Ciliberti nhar il-15 ta' Frar 1958. 11 Deċiża mill-Imħallef Vincent Kephart nhar il-5 ta' Frar 1998. In oltre b'referenza fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Briffa mogħtija fit- 30 ta' Lulju 2004 intqal is-segwenti: Ma hix, ghalhekk, kwistjoni, Il-kwistjoni ta' jekk offiza hix wahda hafifa u ta' importanza zghira, hafifa, gravi jew gravissima hi wahda ta' fatt u ghalhekk rimessa ghall-gudikant tal-fatt (fil-kaz ta' guri, ghalhekk, rimessa f'idejn il-gurati; fil-kaz odjern rimessa f'idejn il-gudikant ta' l-ewwel grad – il-magistrat – u issa f'idejn l- imhallef tiddependi necessarjament jew esklussivament fuq "opinjoni medika". It-tabib jew tobba jispjegaw x'irriskontraw bhala fatt; u, jekk il-qorti tippermettilhom, jistghu joffru l-opinjoni taghhom dwar, fost affarijiet ohra, kif setghet giet ikkagunata dik l-offiza, jew ma' xhiex huma kompatibbli s-sintomi li jkunu gew klinikament riskontrati. Ikun jispetta mbaghad ghall-gudikant tal-fatt li, fid-dawl mhux biss ta' dak li jkun xehed it-tabib izda fid-dawl tal-provi kollha, jiddetermina n-natura ta' l-offiza.12 Fl-appell kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Francis De Marco deċiż fit- 12 ta' Settembru 1996, intqal: L-artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali jghid li offiza hija gravi jekk iggib mankament jew sfregju f'certi postijiet tal-gisem, fosthom fil-wicc tal-offiz. Ma huwiex mehtieg li dan il-mankament jew sfregju jkun permanenti jew li jdum ghal certu numru ta' sighat, granet, gimghat jew xhur. Jekk, imbaghad, l-isfregju jkun gravi u permanenti jkun hemm il-figura tal-hekk imsejjha offiza gravissima kontemplata fl-artikolu 218(1)(b).… L-appellant donnu qed jippretendi li biex il-Qorti tiddeciedi jekk offiza ggibx sfregju fil-wicc o meno jrid jghaddi certu zmien halli wiehed jara l-effetti li thalli l-ferita in kwistjoni fil-wicc. Dan mhux korrett. Kif ga` nghad, ghall-finijiet tal-artikolu 216(1)(b) sfregju anke ta' ftit granet, per ezempju sakemm is- suturi jew ponti jkunu ghadhom f'posthom, jammonta ghal offiza gravi, ghalkemm wara li jitnehhew il-ponti u jghaddi aktar zmien il-marka li tibqa' ma tkunx tikkwalifika bhala sfregju. Imbaghad fl-appell kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Paul Farrugia Sciuech deciz fit-12 ta' Settembru 1996, gie spjegat: Sfregju, mill-banda l-ohra u a differenza ta' mankament, hija kull hsara li tista' ssir fir-regolarita` tal-wicc, fl-armonija tal-lineamenti tal-wicc, u anke f'dik li hija s-sbuhija tal-wicc. Skond gurisprudenza ormai pacifika, din il- hsara li tammonta ghal sfregju trid tkun vizibbli minn distanza li hi dik "li 12 Deċiża mill-Imħallef Vincent Kephart. soltu jkun hemm bejn in-nies meta jitkellmu ma' xulxin" (Il-Pulizija v. Emily Padley, App. Din il-Qorti tirreferi wkoll ghal dak li ntqal fl-appell kriminali fl- ismijiet Il-Pulizija vs Antonio sive Anthony Ferriggl deċiż fit-2 ta' Kif din il-Qorti kellha l-opportunita` li tirrimarka f'okkazjonijiet ohra, l- isfregju ('disfigurement') fil-wicc (jew fl-ghonq jew fl-id) kontemplat fl- artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali jkun anke ta' natura temporanea, bhal, per ezempju, sakemm il-ferita tfiq. Huwa biss fil-kaz tal-hekk imsejjha 'offiza gravissima' fl-artikolu 218(1)(b) li l-ligi tirrikjedi l-permanenza (oltre l-gravita`) ta' l-isfregju. Mir-ritratti esibiti din il-Qorti tara li l-ewwel Qorti setghet legalment u ragjonevolment tikkwalifika l- offiza f'wicc Sultana bhala sfregju (ghalkemm mhux gravi u anqas permanenti) peress li dik l-offiza kienet tiddisturba l-armonija tal- lineamenti tal-wicc u kienet tidher minn distanza normali. jista' Kwindi kemm b'referenza għad-diċitura tal-artikolu 216 tal-Kodiċi Kriminali kif ukoll mill-analiżi tal-ġurisprudenza kopjuża u stabbilita, jirriżulta li l-ferita riskontrata taħt għajnejn il-parte civile f'dan il-każ setgħet legalment u raġonevolment tiġi klassifikata taħt l-artikolu 216(1)(b) tal-Kodiċi Kriminali. jitkellem fuq sfreġju effettiv jista jkun temporaneju u eventwalment ifiq għal kollox ukoll. Skond it-tabib, sa sena u tlett xhur wara l-ġerha li l-vittma kellu f'wiċċu taħt għajnejħ il-leminija kienet għadha tidher, allavolja ftit. Konsegwentement din il-Qorti setgħet raġġonevolment ssib ħtija fil-konfront tal-appellant għal dak li jirrigwarda l-unika imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu. 13 Deċiża mill-Imħallef Vincent Kephart. Ikkunsidrat: Illi b'mod sussidjarju l-appellant qiegħed jitlob li l-piena imposta fuqu tiġi ridotta. F'appell magħmul mill-piena, il-Qorti tal-Appell Kriminali trid tistħarreġ jekk il-Qorti tal-Maġistrati kienetx legalment żbaljata fil-prinċipju manifestament eċċessiva. Kif ġie mistqarr mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Superjuri) fil-kawża fl-ismijiet The Republic of Malta vs El Gazzar Grima D'amato and Kucuk Melek gulic' hammett nhar il-25 Mill-banda l-oħra din il-Qorti trid tagħmel l-evalwazzjoni tagħha dwar jekk il-Qorti tal-Maġistrati applikatx piena manifestament eċċessiva meta wieħed jieħu kont ukoll tal-aspetti retributtivi u preventivi tas-sentenza emessa minnha. Kif intqal aktar il-fuq fl-appell Kandemir u li ġie wkoll imbagħad ribadit fl- appell superjuri Ir-Repubblika ta' Malta vs Marco Padley, deċiża nhar il-15 ta' Diċembru 2005, din il-Qorti bħala Qorti ta' appell ma tiddisturbax is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-ewwel istanza sempliċiment għaliex kienet tippreskrivi piena li kienet għola minn dik li din il-Qorti kif komposta kienet kieku tagħti kieku kienet hi li qegħda teroga l-piena. Biex l-appell jirnexxi, kien meħtieġ li l- appellant juri li l-piena mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati kienet toħroġ barra mill-parametri tal-piena jew miżuri applikabbli għall- każ. Din il-Qorti ma tinterferix ma pieni li ma jkunux jidhru li huma żbaljati fil-prinċipju, għalkemm ikunu jidhru li huma pieni ħorox għal xi Ġudikanti. Biex piena mogħtija minn Qorti tal-Ewwel Istanza tkun tista' tiġi mibdula jrid jiġi pruvat li kien hemm xi żball fil-prinċipju wara l-emanazzjoni ta' dik il-piena. Il-Qorti tal-Appell Kriminali fl-Ingilterra żviluppat ukoll il-kunċett ta' sindakabilita tal-piena tal-Qorti tal-Ewwel Istanza fil-każ li din tkun eċċessiva jew manifestament eċċessiva. Biss dan ma jfissirx li sempliċiment għax sentenza tkun tidher li hija fuq in-naħa aktar severa din tkun tissodisfa dan it-test tal-eċċessivita jew eċċessivita manifesta. dik il-Qorti ttenni li appell fuq tali piena jkun jista' jiġi milqugħ jekk jirriżulta li s-sentenza tkun barra l-parametri tal-piena li tkun applikabbli : a. għall-offiża in kwistjoni u b. għaċ-ċirkostanzi tal-ħati u mhux għaliex tkun piena li tkun għola minn dik li kieku l-Qorti tal-Appell kienet teroga għall-każ in kwistjoni. il-prinċipji ġew ukoll imħadnin minn din il-Qorti, kolleġjalment komposta fis-sentenza Ir-Repubblika ta' Malta vs Carmen Qoul et gulic' hammett nhar is-26 ta' Frar 2009 fejn ġie mistqarr ukoll is-segwenti : Fil-verita`, dawn il-principji huma rifless tal-principju l-iehor li meta jkun hemm sentenza li tigi appellata mill-hati, il-Qorti tal-Appell Kriminali, bhala regola, ma tiddisturbax il-piena erogata mill-ewwel qorti sakemm dik il-piena ma tkunx manifestament sproporzjonata jew sakemm ma jirrizultax li l-ewwel qorti tkun naqset milli taghti importanza lil xi aspett partikolari tal-kaz (u anke, possibilment, lil xi cirkostanza sussegwenti ghas-sentenza ta' l-ewwel qorti) li kien jincidi b'mod partikolari fuq il- piena. S'intendi, kif diga` nghad, "sentencing is an art rather than a science" u wiehed ma jistax jippretendi xi precizjoni matematika jew identita` perfetta fit-tqabbil tal- fatti ta' kaz ma' iehor jew tal-piena erogata f'kaz ma' dik erogata f'kaz iehor. Il-ġurisprudenza prevalenti f'dan il-kuntest, tgħallem li meta Qorti tiġi biex teroga piena trid tieħu kont taċ-ċirkostanzi kollha li jsawru l-każ, jiġifieri dawk tal-vitmi, l-interessi tal-komunita kollha kemm hi, kif ukoll dawk tal-ħati. F'dan is-sens, kemm il-ġurisprudenza lokali kif ukoll dik Ingliża tistabbilixxi li fl-eżerċiżżju ta' reviżjoni imħolli lilha, il-Qorti tal-Appell Kriminali trid tistħarreġ appell fuq il-piena inflitta kemm billi tqis iċ-ċirkostanzi kollha prevalenti li l- Qorti tal-Ewwel Istanza setgħet kienet f'qagħda li tara, kif ukoll, skont kif imsemmi fis-sentenza Butler tqis anke, possibilment, lil xi cirkostanza sussegwenti ghas-sentenza ta' l-ewwel qorti. Mill-atti proċesswali jirriżulta li l-appellant ġie kundannat għal sentenza ta' sena priġunerija li ġiet sospiża ai termini tal-artikolu tal-Kodiċi Kriminali għal perijodu ta' sentejn. ġurisprudenza tgħallem li bħala regola, każijiet t'offiżi fuq il- persuna għandhom ikunu puniti b'piena karċerarji effettivi,14 u tqis ukoll li anke f'dan il-każ, il-piena idoneja kellha, kellha tkun dik ta' priġunerija. Fil-prinċipju għalhekk il-piena erogata mill-Qorti tal- Maġistrati kienet dik indikata għall-każ u ma kienetx piena żbaljata fil-prinċipju. Dak li l-Qorti tal-Maġistrati għamlet kien li ssospendiet l-effett tal-piena karċerarja – iżda kwalitattivament kienet korretta u kwantitattivament fil-parametri tal-Liġi. tal-Maġistrati eżerċitat id-diskrezzjoni tagħha li tissospendi l- effetti tal-piena karċerarja – ħaġa li ma kienetx vjetata li tagħmel mill-ġurisprudenza, li tesprimi preferenza għal piena karċerarja effettiva f'każijiet ta' din in-natura. Fi kwalunkwe każ dan mhux appell mill-Avukat Ġenerali fejn il-piena setgħet tiġi awmentata. 14 Ara Il-Pulizija vs Mariano Failla deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta nhar it-8 ta' Frar 2002, kif ukoll Il-Pulizija vs Youssef Platania deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta nhar l-4 ta' Ġunju 2010. Mill-banda l-oħra l-appellant ma ressaq l-ebda raġuni li fil-fehma ta' din il-Qorti għandha twassal sabiex hu jkollu riduzzjoni fil- Għaldaqstant, għall-motivi premessi, din il-Qorti tiċħad l-appell u Imħallef