QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO Aġent President Seduta ta' nhar it-Tnejn 30 ta' Ottubru 2017 Numru 1 Rikors maħluf numru 1096/2015 Avukat Edward Ticehurst bħala mandatarju f'isem is-soċjetà BNP Paribas (Suisse) SA Din is-sentenza hija dwar talba magħmula minn Jean Pierre Hollington ("id- debitur") biex jinstema' mill-ġdid appell maqtugħ b'deċiżjoni ta' din il- qorti tat-30 ta' Settembru 2016, wara li titħassar dik id-deċiżjoni għax l-intimat igħid illi applikat il-liġi ħażin (art. 811 para. (e) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili). B'sentenza mogħtija fid-19 ta' Ottubru 2015 il-Qorti tal-Ewwel Grad ta' Il-fatti relevanti huma dawn: Ġinevra fl-Isvizzera iddeċidiet hekk: B'rikors tad-19 ta' Novembru 2015, magħmul "a tenur tal-artikolu 825A tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, u tar-Regolament 17 tar-Regoli Dwar il-Prattika u l-Proċedura tal-Qrati u l-Bon-Ordni (L.S. 12.09) dwar l-eżekuzzjoni ta' sentenzi ta' tribunali ta' pajjiżi barra minn Malta u tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Numru 44/2001 tat-22 ta' Diċembru 2000 u taħt l-artikoli 54 u 58 tal-Konvenzjoni ta' Lugano dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u esekuzzjoni ta' sentenzi f'materji ċivili u kummerċjali", is-soċjetà BNP Paribas (Suisse) SA ["il-kreditriċi"] talbet illi l-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili: »… … … jogħġobha tordna l-esekuzzjoni ġewwa Malta (1) tal-ordni għal ħlas tal-kapital, interessi u spejjeż tal-Qorti Lokali ta' Geneva tar- Repubblika Helvetika datata 17 ta' Lulju 2015, numru ta' riferenza JTP1/8455/2015 ottenuta mir-rikorrenti BNP Paribas (Suisse) SA kontra Jean Pierre Hollington, u (ii) tal-ordni għal ħlas tal-kapital, interessi u spejjeż tal-Qorti Lokali ta' Geneva tar-Repubblika Helvetika datata 17 ta' Lulju 20151, u tawtorizza lill-istess esponenti nomine jesegwixxi l- istess ordnijiet kontra l-intimat Jean Pierre Hollington bil-fakoltajiet u drittijiet kollha illi l-liġi Maltija takkorda għall-esekuzzjoni ta' sentenzi ġewwa Malta.« Ma jidhirx li kien hemm żewġ ordnijiet għall-ħlas ta' kapital, imgħax u spejjeż. It-tieni ordni li tirreferi għaliha s-soċjetà rikorrenti x'aktarx hija l-ordni għall-ħlas tal-ispejjeż tal-qorti. Dawk l-ispejjeż iżda jitħallsu lill-qorti u mhux lir-rikorrenti. Bi provvediment tal-15 ta' Diċembru 2015 il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili laqgħet it-talbiet tal-kreditriċi. Id-debitur appella b'rikors tad-19 ta' Frar 2016 li għalih il-kreditriċi wieġbet fl-14 ta' Marzu 2015. B'deċiżjoni tat-30 ta' Settembru 2016, li tagħha qiegħed issa jintalab it-tħassir, din il-qorti irriformat id-deċiżjoni tal-15 ta' Diċembru 2015: »… … … billi tħassarha fejn ordnat l-esekuzzjoni tas-sentenza estera tas-17 ta' Lulju 2015, u tikkonfermaha għall-bqija; tordna li l-istess sentenza estera hija esegwibbli hawn Malta, b'dan li l-imgħax irid jiġi ikkalkulat kif stabbiliet il-Qorti Svizzera, iżda b'rata ta' tmienja fil-mija (8%). »L-ispejjeż tal-kawża jitħallsu kollha inkluż dawk in prim'istanza, in kwantu għall-kwart (1⁄4) mill-attur nomine u tliet kwarti (3⁄4) mill- konvenut.« Ir-raġunijiet li wasslu lil din il-qorti għal din id-deċiżjoni ġew imfissra hekk: »… … … f'din il-kawża l-attur nomine talab li tkun enforzabbli lokalment sentenza li ngħatat favur tiegħu gewwa l-Iżvizzera datata 17 ta' Lulju 2015. L-ewwel qorti, wara li qieset li saret il-prova dokument- ali kif rikjest mir-Regolament relattiv, laqgħet it-talba. »Il-konvenut appella mis-sentenza, u ressaq tliet aggravji: (i) li l-ordni ta' esekuzzjoni tas-sentenza hija irrita u nulla; (ii) li s-sentenza estera tmur kontra l-ordni pubbliku Malti peress illi (a) kien hemm nuqqas ta' liċenzja skont l-Att dwar is-Servizzi Finanzjarji sabiex is-soċjetà estera topera bħala istituzzjoni ġudizzjarja [recte, finanzjarja], u (b) ordnat ħlas ta' mgħax kontra d-dispozizzjonijiet tal-liġi Maltija. »Trattat l-appell, din il-qorti trid tirrileva, fl-ewwel lok, illi bis-saħħa tar- Regolament stess hija prekluża milli teżamina mill-ġdid il-każ għal dak li hi s-sustanza tiegħu, u lanqas ma tista' tagħmel stħarriġ ġudizzjarju (fis-sens ta' "review") tad-deċiżjoni estera. »Dwar l-ewwel aggravju, din il-qorti tgħid li fil-waqt li hu veru li din il- Qorti, fis-sentenza tagħha tat-22 ta' Frar 2013, fil-kawża fl-ismijiet Azzopardi Bencini Ben Mubarek nomine v. European Insurance Group Ltd, għamlet distinzjoni bejn li tiddikjara esekwibbli s-sentenza estera u li tordna l- esekuzzjoni tal-istess sentenza, u osservat li l-aħħar ordni mhux permessibbli taħt ir-Regolament, f'dan il-każ, apparti talba għal ordni għall-esekuzzjoni, saret talba wkoll għal awtorizzazzjoni biex ir- rikorrenti nomine jesegwixxi sentenza estera, li tista' tiġi assimilata għal dikjarazzjoni ta' esekwibbilità tas-sentenza estera. Għalhekk, filwaqt li l-ewwel talba attriċi tista' titqies mhux ammissibbli, mhux l- istess jista' jingħad dwar it-tieni talba li tista' allura, tiġi milqugħa. »Fil-kuntest tal-aggravju marbuta man-nuqqas ta' liċenzja da parti tas- soċjetà estera għall-għoti ta' self, jirriżulta, bħala fatt, li dik is-soċjetà ma kellhiex liċenzja għal dak il-għan kif meħtieġ skont l-artikolu 3(1) tal-Att dwar is-Servizzi Finanzjarji (Kap. 376 tal-Liġijiet ta' Malta). Jirriżulta wkoll li l-attività prinċipali tas-soċjetà estera huwa "to grant loans". Il-konvenut jissottometti wkoll illi s-self li ngħata lill-konvenut mis-soċjetà estera effettivament ingħata ġewwa Malta, u mhux ġewwa l-Isvizzera, u s-self, isostni, huwa null għax milqut b'kawża illeċita. Apparti l-kwistjoni dwar jekk din il-liġi Maltija għandhiex tingħata effett extra-territorjali biex tolqot ukoll soċjetajiet esteri, l-aħħar ġuris- prudenza ta' din il-qorti hi fis-sens li ksur ta' dik il-liġi tista' twassal għat-teħid ta' proċeduri kriminali fil-konfront ta' min ikun hekk aġixxa, però ma jwassalx biex is-self, ossija il-kuntratt innifsu, jitqies bħala null jew attività illeċita. Dan qalitu din il-qorti fil-kawża Bonett v. Borg deċiża fis-6 ta' Ottubru 1999. Dak kien każ taħt il-liġi tal-banek (Att XV tal-1994) li wkoll kienet tirrikjedi liċenzja għal min jeżerċita negozju ta' istituzzjoni finanzjarja. Din il-qorti qalet li l-validità tas-self kienet ħaġa li ma tiddipendix mill-konsegwenzi legali li jistgħu jitnisslu mill-ksur ta' liġi amministrattiva. L-istess osservat il-qorti Svizzera f'dan il-każ. »Fir-rigward tal-aggravju marbut mal-imgħax, il-liġi ta' Malta tipproj- bixxi r-reklam ta' mgħax li jaqbeż it-8%, u talba għall-ħlas ta' mgħax in eċċess hija meqjusa bħala użura kondannabbli anke bil-liġi kriminali; tali restrizzjoni hija meqjusa ta' ordni pubbliku tant li lanqas tista' twassal għall-ħolqien ta' obbligazzjoni naturali (ara Farrugia v. Direttur tas-Sigurtà Soċjali, deċiża minn din il-qorti, sede inferjuri, fid-19 ta' Ottubru 2005). Hu veru li fit-termini tar-Regolamenti dwar Eżenzjoni mir-Rata ta' Imgħax (Avviż Legali 142/2009) il-gvern qies validu ftehim ma' ċerti entitajiet esteri li jikkontempla ħlas ta' mgħax aktar għoli mit- 8%, daqs kemm jippermetti imgħax li jeċċedi l-ammont ta' kapital dovut. Din il-qorti, però, ma għandhiex il-prova li s-soċjetà attriċi tissodisfa l-kriterji li l-avviż legali jqis meħtieġa biex soċjetà estera tista' titqies bħala "entità magħżula" għall-fini ta' dik il-liġi, u ma tistax, allura, taċċetta l-validità tal-ordni tal-qorti Svizzera għall-ħlas ta' mgħax bi 12%. Bħala fatt, anzi, jirriżulta li s-soċjetà attriċi ma għandhiex liċenzja bankarja lanqas ġewwa l-Isvizzera. Il-fatt li l-leġislatur Malti illimita l- każijiet fejn ftehim fuq imgħax ta' aktar minn 8% jista' jitqies validu jikkonferma kemm din ir-restrizzjoni hija meqjusa ta' interess nazzjon- ali u ta' ordni pubbliku. »Kif osservat International GmbH v. Ellul et, deċiża fis-26 ta' Ottubru 2001: il-Prim'Awla fil-kawża Weber »"Sentenza ma titqiesx li tmur kontra l-ordni pubbliku ta' Malta għar-raġuni biss illi, li kieku l-kawża nstemgħet u nqatgħet hawn Malta, kienet tinqata' mod ieħor; tmur kontra l-ordni pubbliku jekk toħloq konflitt ma' dawk il-prinċipji ewlenin tal-ordni ġuridiku li huma l-qofol tas-sistema legali billi jħarsu l-valuri l-aktar fonda- mentali tas-soċjetà fejn ikun fis-seħħ dak l-ordni." »Fil-fehma ta' din il-qorti, talba għall-ħlas ta' mgħax li teċċedi t-8% hi milquta bl-użura, u dik l-ordni hija soġġetta għar-riduzzjoni skont il-liġi. L-użura huwa kunċett fondamentali fl-ordinament ġuridiku Malti, u ħlief fil-każijiet espressament eżenti mil-liġi l-qorti ma tistax tqis esegwibbli sentenza estera safejn ordnat ħlas ta' mgħax li jeċċedi t-8%.« B'rikors tal-4 ta' Novembru 2016 id-debitur talab illi l-appell jinstema' mill-ġdid wara li titħassar id-deċiżjoni tal-15 ta' Diċembru 2015 għax igħid illi applikat il-liġi ħażin (art. 811 para. (e) tal-Kodiċi ta' Organizz- azzjoni u Proċedura Ċivili). Il-kreditriċi wieġbet fl-14 ta' Novembru Billi l-kreditriċi ressqet eċċezzjoni illi l-proċedura ta' ritrattazzjoni taħt l- 811 et seqq. tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili ma tgħoddx għall-każ tallum, il-qorti sejra tibda billi tqis dik l-eċċezzjoni għax, jekk tintlaqa', il-każ jieqaf hawn. L-eċċezzjoni ġiet imfissra hekk: »Illi s-sentenza tal-Qorti tal-Appell tat-30 ta' Settembru 2016 fil-kawża fl-ismijiet premessi hija finali u m'hemmx lok għal ritrattazzioni stante illi d-disposittivi tal-artikolu 811(e) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta ma japplikawx fil-każ in eżami stante illi preliminarjament ir-Regolament 44 tal-2001 tal-Kunsill Ewropew tat-22 ta' Diċembru 2000 fl-artikolu 43 tal-istess Regolament kif ukoll l-artikolu 54 u 58 tal-Konvenzjoni ta' Lugano ma jagħti ebda dritt għal ritrattazzjoni. »Illi r-raġuni hija sempliċi stante li hawn si tratta ta' rikonoxximent u infurzar ta' sentenzi ta' deċiżjonijiet ċivili u kummerċjali mill-Unjoni Ewropea u mill-Unjoni Helvetika [recte, Konfederazzjoni Elvetika]. Kif jirriżulta mis-sentenza tal-Qorti tal-Appell ai termini tal-artikolu 36 tar- Regolament 44 tal-2001 tal-Kunsill Ewropew kif ukoll tal-artikolu 36 tal-Konvenzjoni ta' Lugano, bis-saħħa tar-regolamenti fuq imsemmija l-qorti maltija hija prekluża milli teżamina mill-ġdid il-każ għal dak li hi s-sustanza tiegħu u lanqas ma tista' tagħmel stħarriġ ġudizzjarju fis- sens ta' review tad-deċiżjoni estera. »Illi dan ifisser li l-kundanna għal ħlas ta' debitu dovut lil [recte, minn] Jean Pierre Hollington hija finali u dak li ġie deċiż mill-qrati Maltin huwa l- awtorizzazzjoni għall-esekuzzjoni tas-sentenza estera Ii torbot in kon- front mal-intimat fil-ġurisdizzjoni Maltija. »Illi l-artikolu 43 tar-Regolament 44 tal-2001 tal-Kunsill Ewropew u l- artikolu 43 tal-Konvenzjoni ta' Lugano jagħti d-dritt għall-appell minn deċiżjoni tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili però ma tagħtix id-dritt ta' ri- trattazzioni ai termini tal-istess liġi. »Illi effettivament ċerti ġurisdizzjonijiet fl-Ewropa għandhom id-dritt ta' appell ogħla quddiem qrati ogħla f'pajjiżhom bħal Qorti ta' Kassazzjoni u dan kif jirriżulta mir-Regolament 44 tal-2001 tal-KunsilI tal-Ewropa [sic.] Isegwi illi Annex IV »Illi ġaladarba l-ebda qorti Maltija ma tista' teżamina mill-ġdid il-każ ta' dak li hi s-sustanza tiegħu ossija l-kundanna tal-pagament dovut mir- ritrattant lir-ritrattat ergo jsegwi illi l-Prim'Awla tat-Qorti Ċivili u l-Qorti tal-Appell diġà eżaminat il-każ in mertu ai termini tar-Regolament 44 tal-2001 tal-Kunsill Ewropew u tal-artikolu 54 u 58 tal-Konvenzjoni ta' Is-Swatar, L-Imsida u għalhekk il-lanjanzi mtella' mir-ritrattant huma frivoli u vessatorji f'dan l-istadju u huma intiżi biss bħala tentattiv għad- delungar tal-proċeduri u ma jistgħux jerġgħu jitqajjmu fl-istadju tal- appell wisq inqas li terġa' tintalab ir-ritrattazzjoni ġaladarba l-Qorti tal- Appell diġà eżaminat dawn il-lanjanzi intavolati mir-ritrattant.« Għandu jingħad, qabel xejn, illi peress illi l-Isvizzera mhijiex stat membru tal-Unjoni Ewropea, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) numru 44/2001 tat-22 ta' Diċembru 2000 (u r-Regolament (UE) numru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta' Diċembru 2012 li daħal fis-seħħ flok ir-Regolament 44/2001 għal "proċedimenti legali istitwiti … wara l-10 ta' Jannar 2015") ma jgħoddux għall-każ, u l-materja hija regolata bil-Konvenzjoni dwar il-Ġurisdizzjoni u r-Riko- noxximent u l-Esekuzzjoni ta' Sentenzi f'Materji Ċivili u Kummerċjali ["il-Konvenzjoni ta' Is-Swatar, L-Imsida tal-2007"]. L-artt. 43 u 44 tal-Konvenzjoni ta' Lugano tal-2007 igħidu hekk, fil-parti Id-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni għal dikjarazzjoni ta' eżekutorjetà tista' tiġi appellata minn kwalunkwe parti. »Is-sentenza mogħtija fl-appell tista' tiġi kkontestata biss bl-appell imsemmi fl-Anness IV.« L-Anness IV imbagħad igħid illi: » f'Malta: ma jistax isir appell ieħor quddiem ebda qorti oħra; … … ...« Peress illi talba għal ritrattazzjoni hija "kontestazzjoni", il-proċedura tintlaqat bl-art. Billi, f'Malta, ma hemmx grad ieħor ta' appell ma tistax issir kontestazzjoni ulterjuri, la b'appell u lanqas b'talba għal ritrattazzjoni. Għal din ir-raġuni t-talba għat-tħassir tad-deċiżjoni tat-30 ta' Settem- bru 2016 la setgħet issir u lanqas tista' tintlaqa'. Ma jibqax meħtieġ li l- qorti tqis il-meritu tal-aggravji tad-debitur. Il-qorti għalhekk tiċħad it-talbiet magħmula bir-rikors tal-4 ta' Novem- L-ispejjeż ta' dan l-episodju jħallashom id-debitur Jean Noel Soler Busuttil Risiott Anthony Mallia Martin Busuttil Risiott Giannino Borg Brincat Clappara Aġent President Deputat Reġistratur df