Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Dr. Edwina Bigeni, LL.D. Illum, 15 ta' Settembru 2021 f'dawn il-gżejjer: Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellanti, Yousef Vitale u Mohamed Calleja Palmier Farrugia Holland, akkużati quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli fis-26 ta' Lulju, 2021, u/jew fil-jiem, ġimgħat jew xhur ta' qabel din id-data, Iffalsifikaw, bidlu jew għamlu xi tibdil f'passaporti, jew użaw jew kellhom fil- pussess tagżhom xi passaporti li huma kienu jafu li ġew iffalsifikati, mbiddla jew li sar xi tibdil fihom (Kap. 61, Sec 5 tal-Liġijiet ta' Malta); Kif ukoll talli xjentament għamlu użu minn xi dokumenti oħra ffalsifikati (Kap. 189 tal-Liġijiet ta' Malta); Kif ukoll mingħajr awtorita' leġittima, użaw jew kellhom fil-pussess tagħhom xi dokument meħtieġ għall-finijiet ta' dan l-att, li jkun falsifikat skond l-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap. 217, Sec. 32(1) (f) tal-Liġijiet ta' Malta). Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tal-25 ta' Lulju, 2021, fejn il-Qorti, wara li rat l-Artikoli 5 tal-Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta' Malta, l-Artikoli 17 u 189 tal-Kodiċi Kriminali, u l-Artikolu 32(1)(f) tal-Kapitolu 217 tal-Liġijiet ta' Malta, fuq ammissjoni, sabet lill-imputati Yousef Vitale u Mohammed Calleja Palmier Briki ħatja tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħhom u kkundannathom għal piena ta' sitt (6) xhur priġunerija effettiva kull wieħed. il-konfiska ta' Dok KR9 favur il-Gvern ta' Malta ai termini tal-Artikolu 23 tal-Kodiċi Astjeniet milli tieħu konjizzjoni tat-talba tal-Prosekuzzjoni għall-hlas tal- ispejjeż in konnessjoni mal-ħatra tal-esperti skont l-Artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali stante li ma ġewx maħtura esperti f'dawn il-proċeduri. Rat ir-rikors tal-appellanti, Yousef Vitale u Mohamed Calleja Palmier Farrugia Holland, ppreżentat fit- 12 ta' Awwissu, 2021, fejn talbu lil din l-Qorti tilqa' dan l-appell u tirriforma s-sentenza appellata, billi filwaqt li tikkonfermha fil-parti fejn sabet lill-appllanti ħatja tal-akkużi miġjuba fil-konfront tagħhom u kif ukoll tikkonferma d-decide dwar l-ispejjeż tal- esperti, tvarja l-piena inflitta, billi timponi piena aktar ekwa u ġusta għall-fattispeċi tal-każ. Rat l-aggravji imqajjma mill-appellanti. Rat l-atti u d-dokumenti kollha. Semgħet trattazzjoni. Ikkunsidrat: Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellanti esebita mill-Prosekuzzjoni fuq ordni tal- Illi l-gravam sottopost għal ġudizzju ta' din il-Qorti huwa dirett unikament lejn il- piena inflitta mill-Ewwel Qorti fil-konfront ta'l-appellanti ta' sitt xhur priġunerija billi jidhrilhom li din il-piena hija waħda sproporzjonata u eċċessiva kemm fil-kwalita' tagħha kif ukoll fil-kwantita' u li ma toħloqx bilanċ bejn l-aspett retributtiv u dak riformattiv tal-ħatja. Illi l-Ewwel Qorti fid-diskrezzjoni mogħtija lilha bil-liġi għoġobha teroga l-piena ta' priġunerija effettiva u dan wara li l-appellanti, debitament irreġistraw ammissjoni inkondizzjonata għall-akkużi kollha Illi di piu' minn qari tal-verbal tas-seduta tat-28 ta' Lulju 2021 jirriżulta illi: "Il-Qorti wissiet tagħhom, ossia il-piena li tikkontempla l-liġi ghar-reati odjerni." lill-imputati bil-konsegwenzi tal-ammissjoni Dan għandu jfisser allura illi, konsapevoli tal-piena li setgħu jiffaċċjaw, l-appellanti, debitament assistiti, għażlu xortawaħda li jammettu għall-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tagħhom u ħallew f'idejn il-Qorti timponi dik il-piena li dehrilha li tagħmel ġustizzja fiċ-ċirkostanzi. Illi t-tagħlim ġurisprudenzjali jiggwida lill-qorti ta' revizjoni sabiex bħala regola ma tirrimpjazzax il-piena mogħtija mill-Ewwel Qorti b'dik li kieku hija – cioe` din il-Qorti – kienet tagħti f'dawk iċ-ċirkostanzi kemm-il darba ma jkunx jirriżulta li l-piena mogħtija mill-Ewwel Qorti kienet b'xi mod "wrong in principle" jew "manifestly Illi l-artikolu 142(1) tal-Criminal Justice Act 2003 fl-Ingilterra jistabilixxi ħames prinċipji li għandhom jiġu segwiti fl-imposizzjoni tal-piena bħala: Illi allura min hu imsejjaħ biex jiġġudika ma għandux iħares biss l-interessi tal- persuna ikkundannata iżda għandu jara illi jħares l-interessi tal-vittma jew vittmi tar- reat u is-soċjeta in generali billi jagħti dik il-piena li għandha isservi bħala kastig għal min jikkometti r-reat, li tara li twassal għat-tnaqqis tal-kummissjoni ta' reati oħra, li tista' twassal għar-rijabilitazzjoni u r-riforma tal-ħati, li tagħti il-ħarsien meħtieġ lil pubbliku u li l-ħati jagħmel reparazzjoni għal ħażin li jkun għamel. Illi l-appellanti ġew mixlija u misjuba ħatja tar-reati maħsuba fl-artikolu 5 tal-Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta' Malta li jġorr il-piena ta' priġunerija għal żmien minn sitt xhur sa sentejn, tar-reat imfassal fl-artikolu 189 tal-Kodiċi Kriminali li jiġi punit bil-piena ta' priġunerija minn seba' xhur sa sena, u finalment bir-reat misjub fl-artikolu 32(1)(f) tal- Kapitolu 217 tal-Liġijiet ta' Malta li jġorr il-piena tal-multa ta' mhux iżjed minn ħdax- il elf, sitt mija u sitta u erbgħin euro u sebgħa u tmenin ċenteżmu (€11,646.87) jew priġunerija għal żmien ta' mhux aktar minn sentejn jew dik il-multa u priġunerija flimkien, kemm-il darba mhix stabbilita għal dak ir-reat piena akbar b'liġi oħra. Jirriżulta mis-sentenza appellata, imbagħad, illi l-Qorti tal-Maġistrati applikat ukoll l- provvedimenti ta'l-artikolu 17 tal-Kodiċi Kriminali billi kien jirriżulta l-konkors ta' reati u ta' pieni għall-imputazzjonijiet miġjuba kontra l-appellanti, għalkemm ma jiġix indikat liema sub-inċiż qed jiġi applikat. Il-Qorti, madanakollu tista' tifhem mill- quantum tal-piena erogata illi kien qed jiġi applikat is-sub-inċiż (h) ghall-artikolu 17, bl-Ewwel Qorti allura teroga il-piena għar-reat l-iktar gravi u cioe' dak li jaqa' taħt il- Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta' Malta li jġorr il-piena tal-priġunerija bejn sitt xhur u sentejn. Dan ifisser illi l-Ewwel Qorti erogat dik il-piena fil-minimu assolut tagħha biex b'hekk allura wieħed mill-ilmenti imqanqla mill-appellanti u cioe' illi l-piena hija eċċessiva fil-kwantita' tagħha ma jistħoqqilhiex akkoljiment. Kif tajjeb qalet din il-Qorti, kif diversament ippresjeduta, fis-sentenza "Il-Pulizija vs. Rabia YAVUZ u Muzekka Il-piena ta' priġunerija għar-reati li l-appellanti ammettew u ġew misjuba ħatja tagħhom ma kienetx żbaljata fil-prinċipju kemm minħabba li dawn huma meqjusa bħala reati ta' natura serja, li jistgħu, f'ċerti ċirkostanzi, anke jimminaw is-sigurta tal-Istat, kif ukoll minħabba li n-numru ta' persuni li jinqabdu jikkommettu reati ta' din in-natura sploda l-fuq f'dawn l-aħħar snin. Illi l-appellanti jappellaw għal klemenza tal-Qorti billi jikkontendu illi huma ma għandhomx jeħlu piena restrittiva tal-liberta' tagħhom f'ċirkostanzi fejn huma qed ifittxu ażil politiku mill-persekuzjoni li minnha qegħdin ibatu f'pajjiżhom. illi huma diġa' fittxew ażil politiku ġewwa l-Greċja, iżda dan ma ingħatalhomx, u wkoll jilmentaw illi ġew trattati hażin f'dan il-pajjiz, ma sabux impjieg u għalhekk kellhom jitilqu biex ifittxu futur aħjar ġewwa l-Belġju. Isostnu illi huma kellhom iħallu lil familji rispettivi tagħhom u lil uliedhom f'pajjizhom sabiex ifittxu impjieg biex ikunu jistgħu imantnuhom. Issa l-Qorti tista' tifhem dawn iċ-ċirkostanzi tal-ħajja diffiċli ta' persuni persegwitati f'pajjiżhom minħabba it-twemin politiku tagħhom, tant illi jiġu kostretti jaħarbu biex ifittxu il-kenn f'pajjiżi oħra. Kif tajjeb stqarret din il-Qorti (diversament ippresjeduta) fis-sentenza su-iċċitata: L-esperjenza turi li l-maġġor parti ta' dawn il-każijiet ikunu jinvolvu mhux biss il-persuni li jiddeċiedu li jivjaġġjaw b'dokumenti tal-identita jew passaporti foloz, iżda jinvolvu wkoll xibka ta' persuni li jifformaw parti minn organizzazzjonijiet kriminali mifruxa mad-dinja kollha, attrezzati sa snienhom u organizzati tajjeb, li japprofittaw minn min ikun irid jivjaġġja minn pajjiż għall-ieħor bl-użu ta' dawn id-dokumenti tal-identita jew passaporti foloz. Dawn l-organizzazzjonijiet kriminali jipprovdu servizz, 2 Deċiża 06 ta' Awwissu 2021 ġieli komplut, għal min ikun irid jivjaġġja b'mod illegali biex jidħol fl- Unjoni Ewropea kemm minn barra l-Unjoni kif ukoll minn pajjiż għall-ieħor tal-Unjoni Ewropea meta dawn il-persuni li jridu jivjaġġjaw mhux neċessarjament ikollhom id-dritt li jidħlu f'dan it-territorju. Illi fil-fatt ma hemmx dubbju illi dawn in-nies, sforz id-disperazzjoni tagħhom, jispiċċaw vittmi tar-rebgħa ta' dawn l-organiżazzjonijiet kriminali li jagħmlu kapital mit-tbatija u d-diffikultajiet li jkunu jinsabu fihom il-vittmi tagħhom. Fil-fatt mill- istqarrijiet rilaxxati mill-appellanti lil pulizija mal-arrest tagħhom jidher illi huma ħallsu somma konsiderevoli ta' flus sabiex irnexxielhom jiksbu id-dokumenti foloz minn għand dawn il-kriminali. Illi allura r-regola li dawn il-qrati dejjem segwew, u ċioe' illi f'każijiet bħal dawn, li fil- maġġior parti tagħhom ikunu każijiet tipiċi u allura jitqiesu bħala 'an open and shut case, bil-ġudikabbli jitressaq bl-arrest, jammetti minnufih u l-Qorti imbagħad tgħaddi biex timponi piena karcerarja effettiva, ma tidhirx li qed isservi ta' ebda deterrent għal min hu iddisprat illi lest li jidħol għal kwalunkwe riskju biex jaħrab mit-tiġrib li jkun jinsab fih. Hija l-fehma ta' din il-Qorti, madanakollu, illi r-rimedju ma jinstabx fin- natura u l-kwalita' ta'l-issentenzjar magħmul mill-qrati tagħna fil-konfront ta' dawn l-persuni li jidħlu fil-pajjiż b'mod illegali. Huwa id-dmir ta'l-Istat illi għandu jara illi l-konvenzjonijiet internazzjonali li jagħtu protezzjoni lil nies li qed ifittxu ażil politiku jiġu rispettati, u li allura anke f'dawk il-każijiet fejn persuni jispiċċaw inkarċerati minħabba illi jkunu rċevew il-kundanna maħsuba fil-liġi għar-reati minnhom kommessi, jingħataw dik l-għajnuna kollha meħtieġa sabiex japplikaw għall-ażil politiku u li l-applikazzjoni tagħhom tiġi investigata u pproċessata bl-akbar ċelerita'. Illi l-qrati iridu neċessarjament iqiesu, meta jiġu biex jerogaw il-piena idonja għal kull każ ippreżentat quddiemhom, illi kemm jista' jkun ma jkunx hemm repetizzjoni ta' reati li kull ma jmur qed iżiedu fin-numru tagħhom b'periklu għas-sigurta' fil-pajjiż, u li organiżazzjonijiet kriminali li jagħmlu qliegħ minn din l-attivita' illegali ma jitħallewx jimirħu mingħajr ebda rażan u kontroll. 'Kif din il-Qorti kellha l-opportunita` li tosserva diversi drabi, id-dhul f'Malta minghajr dokumenti jew b'dokumenti foloz hija haga serjissima, u li tincidi fuq is-sigurta` ta' l-iStat. Li wiehed anke jghaddilu mill-antiporta ta' mohhu li dan jista' jkun kaz ta' sentenza sospiza juri kemm l-istituzzjoni tas-sentenza sospiza tista' tigi abbuzata. L-ewwel qorti f'dan il-kaz, tenut kont, kif inghad, li si trattava ta' dhul f'Malta b'dokumenti foloz, u fejn ma jirrizultax li kien hemm xi cirkostanzi specjali jew straordinarji li wassal ghal tali dhul b'dawk id-dokumenti, ghamlet sew li tat sentenza ta' prigunerija b'effett immedjat.3 Illi f'dan il-kaz il-Qorti ma tista' tirriskontra ebda ċirkostanza speċjali u straordinarja bħal fil-każ imsemmi mill-abbli difensur tal-appellanti, ta' Yavuz u Deneri hawn fuq iċċitat, li jista' iwassalha titbiegħed mid-diskrezzjoni eżerċitata mill-Ewwel Qorti u għalhekk timponi piena alternattiva għal dik tal-inkarċerazzjoni, kif qed jitolbu l- Illi meta l-pieni alternattivi għal dawk ta' prigunerija kienu qed jiġu introdotti fis-sistema penali, gie superjorment deċiż illi: "Ma jistax ikun hemm dubbju li l-emendi, introdotti recentement fil-ligi kriminali maltija, f'materja ta' penologija, huwa ferm enkomjabili, u korrettement ispirati ghal koncett reformattiv tal-piena, u jistghu ikunu ta' gid kbir anke ghas-socjeta, BASTA pero li jigu applikati fil-kazijiet fejn ghandhom ikunu applikati – diversament l-iskop ta'l-emendi jigi travizat, u jigi anke frustat l-effett taghhom. Hu veru ukoll dak li qal l-insinji Leo Woodhouse Scicluna fil-ktieb tieghu, The Problem of Punishment, fis-sens li – Hu pero' ugwalment veru dak li inghad ghap-propositu tal-kwistjoni tal- piena fil-Criminal Law Review, July 1961, p.482 – Mr. Justice Dean, f'konferenza li hu ta taht l-awspicji tal-Clarke Hall Society, - li hi socjeta intiza ghat-trattament riformatiku tal-hati – intitolata 'Criminal Justice Problems and Punishment' qal hekk – 3 Il-Pulizija vs. Mohammed Genovese bilke fl-20 ta' Mejju 2010 4 Il-Pulizija vs Lorenzo Dos Santos Calcado- Qorti Kriminali – 30/03/1963 Illi l-fatti indikati fir-rikors ta'l-appell u anke imsemmija mill-abbli difensur fit- trattazzjoni tiegħu li isawwru dan il-każ, kif indikati iktar 'il fuq, ma humiex rispekkjati fl-atti billi ma hemmx l-iċken prova li tikkonferma dak minnu sottomess, fatti li allura jistgħu iwasslu lil din il-Qorti tqies jekk f'dan il-każ hemmx dawk iċ- ċirkostanzi li jimmeritaw konsiderazzjonijiet differenti minn dawk magħmula mill- Ewwel Qorti. Illi l-Qorti tqies illi dawn il-każijiet ma għandhomx jibqgħu jiġu trattati mill-investigaturi, fil-kors ta'l-investigazzjonijiet minnhom kondotti, u imbagħad mill-Prosekuzzjoni fil-qorti, b'mod uniformi mingħajr ma jiġu ndagati iċ-ċirkostanzi partikolari ta' kull każ b'mod individwali. Dan għandu jsir sabiex jiġi mistħarreġ jekk każ ikunx wieħed ġenwin fejn persuna tkun tassew ħaqqha tfittex ażil politiku, u każijiet oħra li ma jkunux daqstant ġenwini, u li allura l-Qorti tiġi mogħnija bi provi f'dan ir-rigward li jistgħu igħinuha tqies il-kwalita' u il-kwantita' tal-piena li għandha tiġi erogata f'kull każ għalih. Wasal iż-żmien illi dawn il-każijiet ma jibqgħux jiġu trattati b'mod riġidu u li jsegwu dejjem l-istess regola, billi kull każ għandu iċ- ċirkostanzi partikolari tiegħu li jsawwruh. Illi dan magħdud, madanakollu, billi f'dan il-każ il-Qorti ma għandhiex provi f'idejha li jistgħu jsaħħu l-argumenti imqanqla mill-appellanti fir-rikors tagħhom tal-appell, hija ma tista' ssib ebda mottiv li jista' igiegħlha titbiegħed mid-diskrezzjoni eżerċitata mill-Ewwel Qorti meta huma ġew ikkundannati għal piena ta' sitt xhur priġunerija, piena li del resto mhijiex waħda eċċessiva, iżda hija fil-minimu assolut. Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma is- sentenza appellata, b'dan illi tagħmel rakkomandazzjoni lid-Direttur tal-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin sabiex jagħti l-assistenza kollha meħtieġa lill-appellanti biex ikunu jistgħu japplikaw għall-ażil u li jassistiehom tul il-proċess li jsegwi wara tali Tordna komunika ta' din is-sentenza lid-Direttur Facilita Korretiva ta' Kordin u lill- Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni. applikazzjoni. Imħallef