IMHALLEF JOSEPH ZAMMIT MCKEON Illum it-Tlieta 30 ta` Ottubru 2018 Rokku maghruf bhala Ronnie Demanuele Farrugia (detentur tal-karta tal-identita` bin- [M]) u martu numru: Rosemary Demanuele Farrugia (detentrici tal-karta tal-identita` bin-numru: 3802558 [M]) Victoria Muscat Borg (detentrici tal-karta tal-identita` bin-numru: 9253912 [M]) u Dario Muscat Borg (detentur tal-karta tal- identita` bin-numru: 260460 [M]) Il-Qorti : I. Rat ir-rikors guramentat prezentat fit-18 ta` Mejju 2017 li jaqra :- Illi l-esponenti huma propjetarji ta` u jirrisjedu gewwa l-fond Illi l-konvenuti huma propjetarji ta` u jirrisjedu gewwa l-fond 31, 33, "Alcantara", Triq Domenico Cachia, Il-Qrendi, liema fond huwa adjacenti ghal dak ta` l-esponenti; Illi ricentament il-konvenut Dario Muscat Borg qieghed numru ta` gaggeg fuq il-bejt tar-residenza tal-konvenuti u beda jrabbi numru sostanzjali ta` hamiem anke fil-bitha tal-istess residenza. L-esponenti jifhmu illi dan sar bil-konsapevolezza u bil-kunsens tal-konvenuta l-ohra; Illi b`rizultat ta` dan l-esponenti qeghdin isofru inkonvenjent gravi u molestja gravi u intollerabbi fil-godiment tal-propjeta` residenzjali taghhom billi l-imsemmi hamiem jaghmel storbju kontinwu, lejl u nhar, jaghmel riha qawwija ta` hmieg u meta l-konvenuti jew min minnhom itajru l-istess hamiem, huma jhammgu fuq il-bejt u fuq in-naxra ta` l-esponenti; Illi minkejja illi l-esponenti ppruvaw jaslu bil-kelma t-tajba mhux talli l-konvenut Dario Muscat Borg ma naqasx jew nehha l-inkonvenjent izda sahansitra zied fin-numru ta` hamiem li huwa jrabbi; Illi dawn il-fatti l-esponenti jafuhom personalment; Illi ghalhekk l-esponenti kellhom jaghmlu din il-kawza; Ghaldaqstant, wara illi jsiru d-dikjarazzjonijiet necessarji u illi ghaliex opportuni, jinghataw m`ghandhiex dina l-Onorabbli Qorti tilqa` t-talbiet ta` l-esponenti illi qeghdin hawn jitolbu illi dina l-Onorabbli Qorti jghogobha: il-provvedimenti l-konvenuti Tiddikjara u tiddeciedi illi bl-agir tal-konvenuti jew min minnhom, b`mod partikolari biz-zamma u t-trobbija tal-hamiem imsemmi, il- konvenuti jew min minnhom qeghdin jimmolestaw lill-esponenti fid-dritt tat- tgawdija tal-propjeta` taghhom u illi l-esponenti qeghdin isofru inkonvenjent gravi u molestja gravi u intollerabbli fil-godiment tal-propjeta` taghhom; Tordna lill-konvenuti, jew min minnhom, sabiex fi zmien qasir u perentorju illi jigi lilhom prefiss ghal dan l-iskop minn dina l-Onorabbli Qorti jehlisu lill-esponenti mill-imsemmija molestja billi jnehhu permanentament, jekk ikun hemm bzonn taht is-sorveljanza ta` perit nominat minn dina l- Onorabbli Qorti, il-hamiem imsemmi; F`kaz illi l-konvenuti, jew min minnhom, jonqsu milli jezegwixxu x-xogholijiet lilhom ordnati b`mod partikolari billi jnehhu permanentament il-hamiem kif mitlub fit-tieni talba fiz-zmien moghti lilhom, tawtorizza lill- esponenti jaghmlu dan kollu huma stess, jekk ikun hemm bzonn taht is- sorveljanza ta` perit nominat minn dina l-Onorabbli Qorti, kollox a spejjez tal-konvenuti, u skond kull direzzjoni jew ordni illi dina l-Onorabbli Qorti jidhirilha illi jkun necessarju jew opportun skond ic-cirkostanzi tal-kaz; Bl-ispejjez kontra l-konvenuti illi huma minn issa stess ingunti in subizzjoni. Rat il-lista tax-xhieda. hekk :- Rat ir-risposta gurmentata prezentata fl-10 ta` Lulju 2017 li taqra L-intimati jeccepixxu bir-rispett u l-intimata Victoria Muscat Borg detentrici tal-karta tal-identità numru 0172865(M) bil-gurament taghha tikkonferma : Eccezzjonijiet: ILLI fl-ewwel lok ir-rikorrenti ghandhom jispecifikaw a bazi ta` liema artikolu jew artikoli tal-ligi huma qeghdin jittantaw l-azzjoni taghhom. ILLI minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, tar- rikorrenti fil-konfront tal-esponenti huma kollha infondati fil-fatt u fid-dritt, u dan kif se jigi provat waqt dawn il-proceduri u ghalhekk l-istess talbiet ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra l-istess rikorrenti. ILLI minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, mhuwiex minnu illi l- eccipjenti qeghdin jikkrejaw molestija jew inkonvenjent gravi fil-godiment tal- proprjetà tar-rikorrenti. Salv eccezzjonijiet ulterjuri permessi mil-Ligi. Illi jigi kjarifikat illi l-esponenti ghandhom biss zewg gageg imdaqqsa fuq il-bejt tar-residenza proprjetà taghhom u mhux kif inghad fir- rikors tar-rikorrenti li qed jaghtu l-impressjoni li l-esponenti ghandhom `numru sostanzjali ta` hamiem`. Illi l-esponenti Dario Muscat Borg beda jrabbi l-hamiem wara li r- rikorrenti Rokku Saliba stess kien irabbi l-hamiem ukoll u fil-fatt kien l-istess rikorrenti illi hajjar lill-esponenti jibda jaghmel dan filwaqt li kien anke tah numru ta` hamiem. Illi rigward il-kwistjoni mertu ta` dina l-kawza, prezentament ghaddejjin proceduri quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) presjeduta mill- Onor. Magistrat Dr. Claire Chiarenza Scudamore li anke accessat il-bejt proprjetà tal-esponenti u dak proprjetà tar-rikorrenti u tat struzzjonijiet sabiex l- esponenti jghollu l-opramorta u jmexxu l-gagga mac-cint l-aktar imbieghed mill-proprjetà tar-rikorrenti (vide kopja tal-verbal datat datat l-erbatax (14) ta` Lulju, 2016 annessa u mmarkata DOK A) liema struzzjonijiet gew rispettati fl-intier taghhom u b`mod immedjat mill-esponenti. Illi hekk kif jixhdu r-ritratti annessi mal-prezenti (DOK B u DOK C), l-gagga tal-esponenti qieghda `l boghod mill-proprjetà tar-rikorrenti hekk kif gie ordnat mill-Onor. Qorti tal-Magistrati (Malta). Inoltre, l- opramorta hija gholja bizzejjed u sal-massimu permess mil-ligi, sabiex ir- rikorrenti la jaraw u lanqas jisimghu il-hamiem tal-esponenti. Illi apparti milli obdew l-ordnijiet moghtija mill-Onor. Qorti tal- Magistrati (Malta), l-esponenti sa anke naqqsu n-numru ta` hamiem li huma kellhom filwaqt illi cekknu l-gagga in kwistjoni u dan sabiex jassiguraw illi ma jikkawzaw l-ebda inkonvenjent lill-girien. Illi l-hamiem li jinsab fil-bitha tal-esponenti, jinsab f`gagga zghira u qatt ma jittajjar. Hawn jinghad illi tali bitha tinsab zewg sulari `l isfel mill-bejt u allura biex ir-rikorrenti qed jarawha bilfors li qed jittawlu ghal gol-proprjetà tal-esponenti, u zgur mhux ghax b`xi mod huma milquta minn xi inkonvenjent rizultat minn tali gagga. Illi l-esponenti ilu xhur ma jtajjar il-hamiem u dan biex jevita kwistjonijiet mar-rikorrenti li huma l-unika girien li qatt ilmentaw mal- esponenti tul is-snin kemm ilhom irabbu l-hamiem. Ghalhekk huwa inkoncepibbli illi l-hamiem ihammeg fuq il-bejt jew fuq in-naxra tar- rikorrenti; Illi assolutament mhuwiex minnu li r-rikorrenti provaw jaslu bil-kelma t-tajba mal-esponenti, fil-fatt l-istess rikorrenti bidlu l-avukat li kien jippatrocinahom precedentament, proprju minhabba l-fatt li huwa kien qed jaghmel hiltu sabiex il-kwistjoni kollha tigi risolta amikevolment. Inoltre r-rikorrenti anke rrifjutaw li l-perit ta` fiducja taghhom jiltaqa` mal-perit tal- esponenti rigwardanti l-opramorta li tifred il-bjut tal-partijiet. Illi l-esponenti huma vittmi ta` theddid u intimidazzjoni kontinwa min-naha tar-rikorrenti Sciberras Grungo Demanuele Farrugia illi dejjem jara kif jintimida lill-esponenti (vide ritratti mal-prezenti anness u mmarkat DOK E – DOK H li juru l-van tar-rikorrenti ipparkjat imiss mal-vettura tal-esponenti) u fil-fatt din il-kawza r-rikorrenti fetahha ghax akkosta kollox irid li l-esponenti jkollhom inehhu l-hamiem. Illi jingieb ukoll ghall-attenzjoni ta` din l-Onor. Qorti l-fatt illi huma r-rikorrenti li jhallu l-hmieg tal-klieb fuq il-bejt proprjeta` taghhom (u dan hekk kif jixhed ir-ritratt anness u mmarkat DOK D) liema hmieg jaghmel irwejjah qawwija u jdejjaq lill-esponenti izda l-esponenti dejjem provaw izommu l-kwiet. Rat il-lista tax-xhieda u l-elenku ta` dokumenti. Rat il-verbal tal-access li ghamlet fis-16 ta` Novembru 2017 fil-postijiet tal-partijiet mertu ta` din il-kawza. Kienet assistita mill-Perit Valerio Uengkla li kien mahtur ghal dan l-iskop. Perit Uengkla kien inkarikat sabiex ihejji verbal bl-osservazzjonijiet tieghu. Semghet ix-xhieda tal-partijiet. Rat id-digriet li tat fil-15 ta` Jannar 2018 fejn inkarikat lill-Perit Valerio Uengkla bhala perit tekniku sabiex jipprezenta relazzjoni abbazi ta` dak li kkostata waqt l-access kif ukoll l-atti tal-kawza. Rat ir-relazzjoni tal-perit tekniku u semghet l-eskussjoni tieghu fl- udjenza tal-14 ta` Gunju 2018. Rat il-provi l-ohra li tressqu fil-kors tal-kawza. Rat illi l-kawza thalliet ghas-sentenza ghal-lum bil-fakolta` li l- partijiet jipprezentaw noti ta` osservazzjonijiet. Rat in-nota ta` osservazzjonijiet li pprezentaw il-konvenuti. Rat l-atti l-ohra tal-kawza. L-attur xehed illi huwa jirrisjedi 29, Triq Domenico Cachia, Il-Qrendi. Kien ilu hemm 33 sena. Taht id-dar mal-livell tat-triq ghandu hanut tax-xoghol mnejn jopera bhala tappezzar. Il-konvenuti bdew joqghodu fid-dar taghhom ma` genb tieghu madwar 30 sena ilu. Qal illi l-konvenut Dario Muscat Borg sar dilettant tal-hamiem. Ghall- ewwel, kellu ftit hamiem fil-garage ta` mad-dar tal-konvenuta ommu, izda wara xi zmien, dawn bdew gejjin rwejjah tant li bdew imorru jgergru n-nies fil-hanut tieghu. Huwa kellem lill-konvenut bil-kwiet biex jirrimedja meta hu u l-familja tieghu jkunu villeggjatura. Meta marru lura mill-villeggjatura, sab li Muscat Borg kellu d-doppju tal-hamiem u zied gallinar ghalihom. Kellu wkoll xi sriedaq. Sahaq li kien jilmenta mieghu ta` spiss. dar ta` ommu. Huwa talbu sabiex ma jqieghedx il-gallinar qrib il-bejt tieghu. Qallu biex jaghmlu fil-washroom. Portelli ma riedx ghaliex taht il-washroom kien hemm kamra tas-sodda. Minn dakinhar beda l-inkwiet. Kompla jixhed illi in segwitu, Portelli tella` l-gallinar fuq il-bejt tad- Fisser illi jekk bil-lejl ikun dawl ta` qamar, il-hamiem ma jorqdux. Huwa ghamel recording ta` l-hsejjes minn gol-kamra tas-sodda taghhom waqt li martu kienet rieqda. Spjega li l-intejjen waqt li Portelli jkun qed inaddfilhom ikunu Ipprezenta ritratti u video li juri l-gallinari bil-hamiem fihom. Xehed illi huwa personalment kellu tuzzana hamiem. Stqarr illi kien hemm hasira fuq l-opramorta bejn il-bjut taghhom. Qal li huma ghamlu l-plastik fuq il-bejt biex il-hamiem ma jibqax imur fuq il-bejt taghhom u jhammeg. Ghamel hekk biex il-hamiem jibza` u ma jmurx ihammeg fuq in- naha taghhom. Stqarr illi wara li saru rapport, il-pulizija hadu passi u l-Magistrat marret fuq il-post. Intant il-konvenut beda jirranga u johrog l-affarijiet mill- garaxx izda l-gallinar hallih hemm. Meta marret il-Magistrat,, rat li l-kamra kollha tal-hamiem kienet maghluqa bil-plastic. Il-Magistrat qaltlu li jrid japplika biex igholli l-hajt ta` bejniethom halli l-gallinar jigi n-naha l-ohra. Il- Magistrat ordnat li l-gallinar jinghalaq biex ma jdejjaq lil hadd. Sostna li ghalkemm telghet l-opramorta, il- hsejjes xorta baqghu hemm. Kompla stqarr illi wara li saret il-kawza tal-lum, il-konvenut nizzel il- hamiem isfel fil-garaxx. Pero` l-hsejjes u l-irwejjah baqghu hemm. Sostna li bil-lejl ma jistghux jorqdu. L-inkonvenjent ikun matul is-sena kollha. Jekk il-hamiem jisma` hoss, jibda jbarqam u ma jieqafx. Meta hu kellu l-hamiem, kien poggihom 50 pied `il barra mill-bini sabiex ma jdejjaq lil hadd. Fil-kontroezami xehed illi huwa ghandu kelb wiehed. Cahad li l-kelb ihammeg fuq il-bejt. Ikkonferma li l-Magistrat kienet ordnat li jsir tibdil min-naha tal- Ikkonferma li fl-istess triq hemm iktar nies li ghandhom il-hamiem. L-attrici kkonfermat id-deposizzjoni tal-attur zewgha. Il-konvenuta xehdet illi hi u binha l-konvenut l-iehor joqghodu bieb ma` bieb mal-atturi. Xehdet illi binha beda bi ftit hamiem u beda jzid tant li llum jikkompeti billi jtajjar il-hamiem. Jiehu l-hamiem barra minn Malta anke ghat-tigrijiet. Spjegat li wara li marret il-Magistrat fuq il-post, u minn mindu l-attur ghamel il-wires, binha ma ghadux ihalli l-hamiem johrog ghax jibza` li jahbat mal-wires u jmut. rotta u jdur. Stqarret illi l-hamiem jiehu rotta, fis-sens li johrog mill-gallinar, jiehu Qalet illi binha jnaddaf il-hamiem b`mod regolari. Fissret illi fejn kien il-gallinar originarjament kien ezatt fuq il-kamra Wara li marret il-Magistrat fuq il-post ordnat illi jittella` l-hajt u l- gallinar jiccaqlaq ghan-naha l-ohra. Fil-fatt il-gallinar sar u qieghed mal- appogg l-iehor tad-dar l-ohra. Qieghed distanza mill-proprjeta` ta` l-atturi daqs il-wisgha tal-bejt. Binha cekken il-gallinar fis-sens illi qabel kien jidhol go fih waqt li llum m`ghadux jista` jidhol u qed izomm inqas hamiem. Qalet li ghandu gallinar iehor li baqa` fejn kien u iehor fil-garaxx/bitha. Fil-gallinar tal-bitha, izomm il-hamiem missier u ommli minnhom ikollu l-bciecen. Fil-kontroezami xehdet illi binha ghandu madwar 60 hamiema. Stqarret illi qatt ma tisma` storbju mill-hamiem ; u dejjem raqdet. hamiem ma jaghmilx hsejjes li ma jippermettix li torqod. Qalet illi jekk il-hamiem tixghellu d-dawl fin-nofs tal-lejl se jaghmel l- istorbu izda jekk thallih kwiet, il-hamiem jorqod. Il-konvenut xehed illi huwa huwa ghandu 2 gallinari fuq il-bejt. Ghandu iehor isfel fil-bitha fejn izomm l-stock birds. Fil-gallinar ta` isfel ghandu 20 hamiema. Fil-gallinari ta` fuq hemm bejn 20 u 25 hamiema go kull gallinar. Dawk huma hamiem tat-tigrijiet. Stqarr illi huwa jnaddaf il-hamiem b` mod regolari. Jixtri prodotti apposta biex jassigura s-sanita` tal-gallinar. Jaf illi jekk ikollu l-mard ma jkunx jista` jirbah bil-hamiem. Cahad li l-hamiem jaghmlu storbju li ma jhallux l-irqad. Bhala prekawzjoni, bil-lejl idawwar il-gallinari bi plastic apposta biex id-dawl ma jidholx. Ikkonferma li kienu marru ghandhom ufficjali mid-Dipartiment tas- Sahha biex jispezzjonaw il-post taghhom. Fil-kontroezami stqarr illi kien hemm zmien fejn kellu ghasafar Spjega li huwa ma jistax ihallat il-hamiem li qeghdin fuq il-bejt ma` dawk li jinsab fil-bitha isfel. Fisser illi meta caqlaq il-gagga u cekkinha, kellu jnaqqas xi hamiem. Dak iz-zmien kien ghaddej bit-tigrijiet u ghalhekk jonqsu ghaliex waqt it- tigrijiet jintilef xi hamiem. biex jipprova jikkuntenta lill-atturi. Qal li huwa qatt ma ried inkwiet mal-attur. Ghamel l-almu tieghu L-access Il-Qorti ghamlet dan il-verbal :- L-ewwel ma marret il-qorti kien fil-fond tal-konvenuti. Fil-bitha, li tinsab fuq wara tal-fond, rat il-guvi tal-hamiem fejn isir il- "mating" tal-hamiem. Fl-istess livell tad-dar, rat illi qed jinzammu kelb, zewgt iqtates u tliet ghasafar. Telghet fuq il-bejt. Kienu ndikati lill-qorti l-bejt tal-atturi u l-hajt li jifred iz-zewg bjut. Fuq il-bejt tal-konvenuti, rat il-guvi li jinsabu n-naha l-ohra tal-hajt divizorju mal-atturi. Fuq in-naha tal-bejt tal-atturi, rat wires orizzontali b`bicciet tal-plastic Il-qorti marret imbaghad fil-fond tal-atturi. Ikkostatat id-diversi ambjenti, partikolarment dawk (il-kmamar tas- sodda) fejn qed isir ilment minn hsejjes tal-hamiem tal-konvenuti. Fuq il-bejt, il-qorti kienet murija saqaf li skont l-atturi qed jithammeg mill-hamiem tal-kontroparti bil-konsegwenza li qed ihammeg l-ilma li qed jingabar go diversi tankijiet li l-atturi juzaw skopijiet ta` igjene fid-dar. Marret ukoll fil-garage sottostanti l-fond tal-atturi mnejn l-attur jiggestixxi negozju ta` tappezzerija. Il-qorti tat struzzjonijiet lill-perit tekniku sabiex jiehu ritratti u jhejji verbal min-naha tieghu fejn jindika l-fatti kollha rilevanti ghall-mertu ta` din il-kawza. Dan il-verbal kien inserit fl-atti. Ma jirrizultax li xi parti ghamlet riserva ta` xi natura dwar il- Ir-relazzjoni tal-perit tekniku Dwar l-allegat hmieg tal-hamiem, il-perit tekniku jaghmel dawn l-osservazzjonijiet :- lill-Onorabbli Qorti L-attur fid-depozizzjoni tieghu a fol 32 tal- 01 process jispjega li ghamel il-plastic fuq il-bejt biex il-hamiem tal-konvenut ma jibqax jigi fuq l-istess bejt u jhammeg. Izid ukoll illi ghamel bicca wire u plastic iswed ghaliex il-hamiem jibza` mill-plastic iswed. 02 Il-wire u l-plastic iswed in kwistjoni gew in situ hekk kif murija jirrizulta mill-verbal ta` l-access u mir-ritratt anness DOK BKR 15. 03 Jirrizulta car u manifest fi minn kliem l- attur stess illi tali mizura hadha sabiex itellef lill- hamiem tal-konvenut fir-rotta tieghu jekk ikun ghaddej minn fuq il-bejt tal-fond ta` l-atturi. 04 Il-konvenuta Victoria Muscat Borg fid-depozizzjoni taghha a fol 52 tal-process tikkonferma li mindu l- konvenut ghamel il-wires in kwistjoni binha l- konvenut l-iehor ma baqax ihalli l-hamiem tieghu johrog peress li l-hamiem beda jahbat ma` l-istess fili. 05 Dok POR 6 sottomess b` nota tal-konvenut a fol 72 tal-process juri hamiema li allegatament wegghet meta habtet ma` l-istess fili. 06 Huwa fatt ben saput illi meta l-hamiem johrog mill-gallinar jew loft tieghu huwa jiehu r- rotta ta` faccata tal-bieba li tkun infethet, ergo ghall-grazzja ta` l-argument il-konvenut Dario Muscat Borg jista` b` xi mod jikkontrolla r-rotta jew tal- hrug ta` l-istess amiem, f` da nil-kaz biex se mai jevita l-wires li ghamel il-konvenut. Anke fin- nuqqas tal-prezenza ta` tali wires tali via fir-rotta tal-hrug tista` tigi se mai ikkontrollata biex ma taghtix fastidju lill-atturi. 07 Mhux l-istess jista` jinghad ghal meta l- hamiem jigi biex jidhol lura fil-gallinar jew loft. Il- hamiem fl-inzul tieghu dejjem jaghzel id-direzzjoni ta` kontra r-rih u ghaldaqstant sidu ma jista` qatt ikolli kontrol tar-rotta meeta jigi biex jirritorna. B` hekk jidher jekk se mai il-verzjoni ta` Victoria Muscat Borg hija minnha l-konvenut Dario Muscat Borg ddecieda li ma jhallix il-hamiem johrog izjed. Ma jaghmilx sens ghall-konvenut li jitlef il-hamiem anke fit-training fuq il-bejt ghalkemm minn naha l- ohra l-hamiem ghandu bzonn ta` minimu ta` siegha titjir kuljum. Fic-cirkostanzi madanakollu l- esponent jasal biex jemmen il-verzjoni illi l-hamiem fil-prezent jew se mai kemm ilhom hemm il-wires u l-plastic l-iswed mhux jinhareg ghat-training. 08 Dwar l-allegazzjoni tal-atturi li l-hamiem tal-konvenut Dario Muscat Borg kien qed ihammeg il-bejt u s-saqaf u anke jikkontamina l-ilma, l-esponent salv il-verzjoni verbali tal-atturi ma sabx in atti. Ta` min jirrimarka wkoll li waqt l-access gie stabbilit li hemm gallinari/lofts ohrajn fl-akwati. Waqt l-access gew osservati wkoll qtajja ohra ta` hamiem jittajjar fuq il-bjut ta` l-akkwati. Jsegwi fl-umli opinjoni s- sottofirmat b` certezza jista` jikkonkludi illi llum aktarx ma ghadux jissustixxi dan l- inkonvenjent fuq il-bejt tal-atturi, se mai ghal dak li kien gej (jekk kien gej) mill-hamiem tal- X` kien jigri qabel ma` l-attur ghamel il-wire u l-plastic u l- esponent ma jistax jasal ghalih b` certezza teknika se mai mill-livell ta` provi li ghandu Dwar l-allegati hsejjes, il-perit tekniku jghid hekk :- jezebixxu wkoll cd sabiex 09 L-atturi jallegaw illi l-hamiem tal-konvenut Dario Muscat Borg qed joholqilhom inkonvenjent a kawza tal-hsejjes li jtellfu l-mistrieh taghhom anke bil-lejl. 10 Minn barra li jixhdu f` dan ir-rigward l- jispjegaw il- atturi lanjanza taghhom. L-esponent ezamina il-kontenut ta` dan ic-cd u jirrimarka kif ser jigi spjegat fil- paragrafi l jsegwu. 11 Illi meta wiehed jezamina l-video recordings jirrizultalu li dawn huma maqsumin fi tnejn u coe` uhud meta l-attrezzatura jew loft li llum ghandu l- konvenut Dario Muscat Borg fuq il-bejt kienet biswit ic- cint divizorju mal-atturi qabel gie inalzat l-istess cint u ohrajn meta tnehhiet. F` dawn il-video clips mehudin minn fuq il-bejt, specjalment dawk ta` filghodu jinstema` t-tbarqim tal-hamiem pero fl- umli opinjoni ta` l-esponent huwa iktar prominenti l-hoss tat-traffiku li qed jikkontamina l-ambjent noise tal-akkwati. Il-vicinanza ta` Triq Domenico Cachia ghal Triq Dun Karm (jew ahjar il-bypass ta` Il-Qrendi) hija aktarx il- kontaminazzjoni. 12 Galadarba nnalzat ic-cint divizorju li jifred il-bjut tal-partijiet u allura l-gallinar tal-konvenut Dario Muscat Borg gie spostat fuq in-naha l-ohra tal-bejt u dan hekk kif ikkonstatat in situ waqt l-access li nzamm mill-Onorabbli Qorti (ara Dok BKR 16), it- tbaqrim li jirrizulta minn video clips mehudin fuq il-bejt bin-nhar huwa inqas ippronunzjat u l-hoss tat-traffiku jissupera bil-wisq l-allegat inkonvenjent. 13 Nigu issa ghall-video clips mehudin minn fuq il-bejt tal-konvenuti bil-lejl u hawn hemm bzonn normalment igib ruhu l-hamiem matul il-lejl. ovvju li bil-lejl il-hamiem jorqod u meta jorqod il- hamiem ma jbarqamx, pero huwa fatt maghruf li jekk il-hamiem jara d-dawl iqum u jibda t-tbarqim. 14 Mis-cd esebita jirrizultaw istanzi fejn meta l- video clips ittiehdu bil-lejl (allegatament minn fuq il-bejt ta` l-atturi) jinstema` hamiem ibarqam irqiq. il-kawza Biex dan il-hamiem kien qed ibarqam bilfors kien qed jara d-dawl. L-esponent umilment jirrimarka illi f` video minnhom jidhru fil-faccata kmamar tal- ghasafar mixghulin u jinstema car l-ghana tal- kanarini. Jsegwi li tali video ittiehed fi zmien meta jkun beda l-breeding tal-kanarini pero l-gurnata jkun ghadha ma bdietx turi. F` tali cirkostanzi stagjonali jekk il-gallinar ma jkunx iddisinjat tajjeb il-hamiem ser jara d-dawl u jhoss l-ghana ta` ghasafar ohra u bil-fors ibarqam. Dwar jekk wiehed jistax iressaq bhala lanjanza t-tbarqim tal-hamiem u mhux jirrizulta manifestament car mill-istess video clip hija materja legali li ma taqax fil-kompetenza teknika ta` l-esponent. Fis-cd hemm ukoll video clips mehudin minn 15 gewwa bil-lejl u l-esponenti jirrizulatlu spejcalment meta aktarx il-video clip qed jigi rrekordjat mill- kuritur tal-konvenuti illi tbarqim irqiq jinstema`. 16 Pero bir-rispett l-esponent ma jistax jifhem kif wiehed jista` jipprezenta video clip bhal dan bhala prova ta` nkonvenjent serju meta fl-istess video clip tidher persuna rieqda aktarx fil-fond. Ma jsegwix fl- umli opinjoni tal-esponent illi jekk l-inkonvenjent kien tant gravi, fl-istess cirkostanzi jkollok persuna rieqda hekk kif jirrizulta mill-istess video. 17 In oltre hekk kif gustament irrimarkat l- Onorabbli Qorti waqt l-access li nzamm fuq il-post, fil-kmamar tas-sodda in kwistjoni hemm l-air conditioning units li normalment il-hoss taghhom Tali livell ta` hoss zgur jissupera t-tbarqim irqiq li jinstema` fil- L-esponenti jaghlaq din il-parti tar-relazzjoni tieghu billi jghid illi ghalkemm hekk kif ser jigi rrilevat fir-rakkomandazzjonijiet ta` l-esponent fil- ghandu hafna x` jirranga ghal dak li jirrigwarda l- gallinar tieghu sabiex jevita li l-hamiem jara d- dawl bil-lejl, l-atturi bil-provi li hemm in atti aggravju serju naxxenti mit-tbarqim tal- hamiem tal-konvenut li jista` jigi kkunsidrat lill-esponenti jikkonvincux jsegwu, teknikament qed Se mai f` uhud mill-video clips in li jiddnu atti anke sriedaq jippronunzja ruhu sew u jiehu prominenza cara li tissupera kull tbarqim. Hija l-umli opinjoni ta` l- esponent illi wiehed ma jistax jilmenta mit-tbarqim meta mbaghad jipprezenta prova bi hsejjes ta` sriedaq u ghasafar ohrajn u ma jghidx li dawn jiffurmaw parti mill-inkonvenjent." Dwar l-allegati rwejjah, il-perit tekniku jghid hekk :- L-atturi jallegaw illi l-hamiem tal-konvenut 19 qed jikkawzalhom inkonvenjent a kawza ta` rwejjah tal-hmieg ta` l-istess hamiem. 20 Huwa fatt ben saput illi l-hmieg tal-hamiem jhalli hafna rwejjah u tali hmieg jekk ma jkunx serjament ikkontrollat jista` wkoll jikkaguna mard u nfezzjonijiet anke fil-bniedem. 21 Minn naha l-ohra kull breeder jew dilettant tal-hamiem ma jista` qatt ihalli l-hamiem tieghu traskurat ghal dak li jirrigwarda hmieg, ghaliex il- hmieg igib il-mard anke fil-hamiem tieghu stess. Jekk il-hamiem ma jkunx "in top condition" ergo ma jkollu l-ebda forma ta` mard anke zghir kemm hu zghir, dan ma jkunx tajjeb biex jinstaq fit-tigriejiet u lanqas se mai ma jkun tajjeb ghall-"breeding". Isegwi ghaldaqstant illi huwa fl-interess tal- 22 konvenut Dario Muscat Borg li jzomm il-hamiem tieghu f` kundizzjonijiet perfetti ghal dak li jirrigwarda ndafa jekk se mai rrid jara rizultati tajbin fis-sahha tal-ghasafar tieghu. Bir-rispett pero l-esponent u dan fir- rakkomandazzjonijiet tieghu fil-paragrafi li jsegwu l-esponent ihoss illi l-istess konvenut Muscat Borg jonqsu hafna x` jaghmel sabiex ikollu sistema fejn il- hamiem tieghu jkun kontinwament fin-nadif kemm jista` jkun. 23 Jigi ghal kull bwon fini rrimarkat illi waqt l- access l-esponent osserva li l-hamiem kellu l-friex u l-gradilji ta` tahtu ndaf. Wiehed hawn jista` jargumenta illi galadarba l-konvenut kien jaf bl- L- esponent b` dan mhux jissuspetta li l-konvenut Portelli ma jnaddafx ghaliex kif spjegat fis-suespost mhuc fl-interess tad-dilettant tal-hamiem li ma jzommx l-indafa. Pero` bir-rispett id-disinn tal- gageg u l-gallinari tal-konvenut huwa ferm `il boghod mid-disinji li qed jigu adottati llum u li jiggarantixxu li l-hamiem ikun fil-maggor parti tal- hin fin-nadif. Is-sistemi ta` llum jirrendu anke l- process tat-tindif bhala wiehed facli, haga li ma tirrizultax mid-disinn tal-gallinari tal-konvenut specjalment dak ta` fuq il-bejt. L-Onorabbli Qorti waqt l-access li nzamm in 24 situ gustament irrimarkat li fil-fond tal-atturi kienet tinxtamm ir-riha. Tali rimarka l-Onorabbli Qorti ma ghamlithiex fil-fond tal-konvenuti u fil- veru fatt rieha tal-hmieg tal-hamiem ma kienx hemm lanqas qrib il-gallinari stess. Jekk se mai l- irwejjah kienu gejjin mill-hamiem tal-konvenut l- ewwel li jinxtammu huwa minn biswit il-gallinari stess, haga li ma rrizultatx waqt l-access. 25 Waqt l-istess access l-Onorabbli Qorti ordnat l-Perit Tekniku li jsegwuHa tinzel it-tarag li jaghti ghall-workshop ta` l-attur minn fejn jiggestixxi sangha ta` tapezzar. Hija l-umli opinjoni ta` l-esponent illi s-sengha in kwistjoni tirredi ghal certu rwejjah li min ma jkunx imdorri fihom jigbdulu l-attenzjonin mill-ewwel. 26 Hija l-umli opinjoni ta` l-esponent illi mill-konstatazzjonijiet li saru waqt l-access u mill-atti, l-Perit Tekniku ma jistax jistabilixxi li kien jirrizulta xi nkonvenjent a kawza ta` jirranga s-sitwazzjoni ta` kif izomm il-hamiem tieghu b` tali mod li t-tindif tal-gallinari ikun izjed efficjenti u b` hekk jitnaqqas ir-riskju ta` rwejjah u mard. lid-difensuri u l-partijiet, Il-perit tekniku jirrakkomanda dan il-gej :- Sabiex tigi evitata kull possibilita li l- 27 hamiem jara d-dawl bil-lejl jew fil-hinijiet fis-sistema moderna tad-dlam illum jezistu sistemi ta` "louvering" li minnhom tghaddi l-arja u c-cirkolazzjoni li hemm bzonn pero` l-hamiem qatt ma jara dawl bil-lejl u b` hekk ma jbarqamx. Bir-rispett dak li ra l- esponent in situ u li jirrizulta anke mir-ritratti annessi huwa ferm il-boghod minn dak li wiehed tat-trobbija u jistenna akkomodazzjoni tar-"racing pigeons". 28 Dwar l-indafa tal-loft jinghad illi din irid ikollha gholi ta` mill-inqas 1.80m sabiex id-dilettant ikun jista` jidhol go fiha u jnaddaf. Bir-rispett il-qisien ta` l-attrezzaturi li gew ikkonstatati waqt l-access huma ferm il-boghod minn dan l-idejal. Illum jezistu wkoll sistemi ta` artijiet tal-loft 29 fil-forma ta` grilji anke ta` l-injam li bihom il- hmieg jaqa` f` kompartament sottostanti ghall-art tal-attrezzatura u l-hmieg jitnehha b` facilita. In oltre jkun difficli biex il-hamiem jigi in kuntatt mal-hmieg u b` hekk jigi evitat il- mard kemm fil-hamiem stess u anke se mai fil- bniedem li jigi in kuntatt mieghu. Jekk il- konvenut Dario Muscat Borg jiddeciedi li ser jiehu d-delizzju tieghu bis-serjeta li tixraw, ghandu jara kif jaghmel u jinvesti f` sistemi simili sabiex jissalvagwardja s-sahha tal-hamiem tieghu u jnaqqas kemm jista` jkun l-irwejjah li jistghu jikkagunaw inkonvenjent anke lill- girien. Jekk il-konvenut jiddeciedi li ma juzax 30 hemm bizzejjed "pigeon litter" fl-art tal-lofts u kif diga` jinghad fis-suespost jkollu gholi bizzejjed sabiex jidhol fil-lofts u jnaddaf minghajr diffikulta. 31 Huwa importanti wkoll illi l-hamiem ma jinzammx f` density ta` izjed minn sitt hamimiet propizju sabiex ikun hemm anke passiggieri tal- Dak li gie kkonstatat in situ specjalment fil-guva li kien hemm fil-bitha tal-fond tal- jirrispettax dan jinsab kondizzjonijiet adegwati jirrendu ambjent mahmug u jkabbru r-riskju ta` mard fil-hamiem li finalment jista` jigi trasmess anke lill-bniedem. 32 Il-konvenut Dario Muscat Borg in situ fl-ebda hin ma gieb a konjizzjoni ta` l-Onorabbli Qorti "daily log" tal-hin li fih il-hamiem kien qed jithalla jtir fil- liberta` fil-minimu ta` siegha kull jum. Huwa minnhuh li l-konvenut Muscat Borg jghid li dan l-ahhar mhux itajjar il-hamiem tieghu minhabba l-wire li ghamillu l-attur pero hi x` inhi s-sitwazzjoni llum, se mai elenku precedenti ghal meta sar il-wire suppost kien jezisti. Mhux idonju lanqas illi l- hamiem tat-tigrija jithalla msakkar ghal zmien twil minghajr ma jittajjar hekk kif jidher illi qed jigri fil-prezent u dan fis- l-hamiem tal- sitwazzjoni konvenut. Hija haga certa li dan in-nuqqas ta` ezercizzju fl-ghasfuq bil- konsegwenza tal-mard assocjat mieghu. 33 Bir-rispett ukoll wiehed kien jistenna li l- ewwel haga li jaghmel dilettant tal-hamiem serju meta taccedi wahda mill-ghola istittuzjonijiet tal- pajjiz bhal ma hija l-Onorabbli Qorti huwa li juri l- "vaccination record book" haga li l-konvenut Dario Elhendawy Muscat Borg jissalvagwardja s-sahha tal-hamiem tieghu u anke se mai tal-ambjent ta` madwaru (inkluz il-girien), il-konvenut ghandu jkollu prova minn veterinarju jew tekniku fil-materja li l- hamiem tieghu kull sena jiehu l-vaccin tas- Salmonella u l-Paramyxovirus. L-esponent b` dan mhux jallega li l-konvenut naqas jew qed jonqos li jiehu tali mizuri ta` vaccinar pero kienu juri iktar serjeta kieku indika prova taghhom lill- Onorabbli Qorti. naqas milli L-eskussjoni tal-perit tekniku Mill-atti jirrizulta li l-konvenuti rrimettew ruhhom ghar-relazzjoni tal- perit tekniku waqt li l-atturi talbu (u kisbu) li jeskutu lill-perit tekniku. Fil-kors tal-eskussjoni, il-perit tekniku kien mistoqsi jekk wasalx biex jikkonkludi li minhabba l-plastik (iswed) li l-attur ghamel mal-habel ta` l- inxir, il-hamiem ma kienx jghaddi minn fuq il-bejt tal-atturi, wiegeb illi l- hamiem johrog fejn ikollu l-bokka u jinzel kontra r-rih. Jekk ir-rih ikun gej minn hemm, bil-kontra t`hemmhekk ma jistax jinzel. Dan ifisser illi mhux se jghaddi minn hemm. Sostna li kemm ilu hemm il-wire, il-hamiem ma ghadux jithalla johrog ghax facilment jahbat mal-wire. Ikkonferma li bil-plastic li ghamel il-konvenut mal-gallinar, il-hamiem Spjega li llum is-sistemi l-godda jghidu li ghandu jkollok loft tal- hamiem li wiehed jidhol jimxi fiha biex tkun tista` titnaddaf sew. Spjega li jkun hemm il-gradilja isfel biex jaqa` l-hmieg fiha. Ikun hemm ukoll mezz kif jiccirkola l-arja. Din is-sistema giet disinjata sabiex jigi evitat tbarqim tal- hamiem bil-lejl u sabiex tigi salvagwardjata s-sahha tal-hamiem. Ikkonferma li t-tbarqim tal-hamiem jinstema` fil-videos ezebiti. Huwa ghamel distinzjoni dwar meta ttiehdu dawn il-videos u fic- cirkostanzi li fihom ittiehdu. Qal li meta l-attur gieli tela` bil-lejl, darba minnhom anke kanarini Sostna li l-ambient noise huwa ferm izjed accentwat mill-hsejjes li kienu qed jaghmlu l-hamiem. Sostna li l-mod kif inhu mizmum il-hamiem, ossija b` mod li mhux ta` professjonist, jaffettwa s-sanita` tal-hamiem. Spjega li r-riha bdiet tinxtamm minn dak it-tarag li mbaghad nizlu isfel minnu fejn kien qed jaghmel xogholijiet u dana b` referenza ghal tarag dejjaq. Sostna li r-riha kienet tiela` minn hemm taht u mhux minn fejn il- Stqarr li ma jiftakarx li fil-bitha tal-konvenuti kien hemm riha qawwija ta` hmieg tal-annimali. Spjega li l-fatt li l-hajt divizorju kien inalzat ma jaghmel l-ebda effett fuq il-hsejjes. Ir-relazzjoni teknika bhala prova ta` fatt Fis-sentenza taghha tad-19 ta` Novembru 2001 fil-kawza "Calleja vs Mifsud", il-Qorti tal-Appell qalet hekk – Kemm il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku nominat mill-Qorti kif ukoll il-konsiderazzjonijiet u opinjonijiet esperti tieghu jikkostitwixxu skond il-ligi prova ta` fatt li kellhom bhala tali jigu meqjusa mill-Qorti. Il-Qorti ma kenitx obbligata li taccetta r-rapport tekniku bhala prova determinanti u kellha dritt li tiskartah kif setghet tiskarta kull prova ohra. Mill-banda l-ohra pero`, huwa ritenut minn dawn il-Qrati li kellu jinghata piz debitu lill-fehma teknika ta` l- espert nominat mill-Qorti billi l-Qorti ma kellhiex leggerment tinjora dik il- prova. Hu manifest mill-atti u hu wkoll sottolinejat fir-rikors ta` l-appell illi l- mertu tal-prezenti istanza kien kollu kemm hu wiehed ta` natura teknika li ma setax jigi epurat u deciz mill-Qorti minghajr l-assistenza ta` espert in materja. B`danakollu dan ma jfissirx illi l-Qorti ma kellhiex thares b`lenti kritika lejn l-opinjoni teknika lilha sottomessa u ma kellhiex tezita li tiskarta dik l-opinjoni jekk din ma tkunx wahda sodisfacentement u adegwatament tinvesti l-mertu, jew jekk il-konkluzjoni ma kenitx sewwa tirrizolvi l-kwezit ta` natura teknika. In linea ta` principju, ghalkemm qorti mhix marbuta li taccetta l- konkluzjonijiet ta` perit tekniku kontra l-konvinzjoni taghha (dictum expertorum numquam transit in rem judicata), fl-istess waqt dak ma jfissirx pero` illi qorti dan tista` taghmlu b` mod legger jew kapriccjuz. Il-konvinzjoni kuntrarja taghha kellha tkun ben informata u bazata fuq ragunijiet li gravament ipoggu fid-dubju dik l-opinjoni teknika lilha sottomessa b` ragunijiet li ma ghandhomx ikunu privi mill-konsiderazzjoni ta` l-aspett tekniku tal-materja taht ezami ("Grima vs Cacciattolo et noe" – Qorti tal-Appell – 29 ta` Mejju 1998). Jigifieri qorti ma tistax tinjora r-relazzjoni peritali sakemm ma tkunx konvinta li l-konkluzjoni ta` tali relazzjoni ma kienetx gusta u korretta. Din il- konvinzjoni pero` kellha tkun wahda motivata minn gudizzju ben informat, anke fejn mehtieg mil-lat tekniku. ( ara - "Zammit Fiorentino vs Abela Parnis" – Qorti tal- Appell – 6 ta` Ottubru 1999 ; "Demanuele Farrugia vs Ghenam" – Qorti tal-Appell – 28 ta` Jannar 2000 ; "Debono Refalo vs Debono Refalo et" – Qorti tal-Appell – 5 ta` Ottubru 2001 ; `Attard vs Kukeli et` - Qorti tal-Appell – 1 ta` Gunju 2007 u "Poll & Spa Supplies Ltd vs Cacciattolo et" (Qorti tal-Appell Inferjuri – 12 ta` Dicembru 2008). Din il-Qorti tirribadixxi li l-giudizio dell`arte espress mill-perit tekniku ma jistax u ma ghandux, aktar u aktar fejn il-parti nteressata ma tkunx ipprevaliet ruhha mill-fakolta` lilha moghtija ta` talba ghan-nomina ta` periti addizzjonali, jidher sodisfacentement illi l-konkluzjonijiet peritali huma, fil-kumpless kollha tac- cirkostanzi, irragonevoli" – ("Battistino et vs Korsten et" – Qorti tal-Appell – 23 ta` Gunju 1967). Din il-Qorti tirrileva bhala fatt illi wara li l-perit tekniku halef ir-rapport, il-konvenuti rrimettew ruhhom ghar-rapport peritali. Min-naha taghhom l-atturi ma talbux il-hatra ta` periti teknici addizzjonali. Konsiderazzjonijiet ta` din il-Qorti 1. Fis-sentenza taghha tat-30 ta` Mejju 1988 fil-kawza "John Felice Seychell vs "F`dan ir-rigward il-Qorti tosserva li hu principju rikonoxxut kemm-il darba fil-gurisprudenza lokali illi l-molestija ghandha tigi sopportata mill- vicin meta ma tkunx gravi u ma tkunx gravi jekk ma tecceddix il-limiti tat- tolleranza (Ara Grima Sciberras Korsten vs Stellini 27-6-52 Kollez Dec Vol XXXVI.I.233 u gurisprudenza hemm citata). Dan il-principju japplika wkoll meta l- molestija tkun qieghda tigi arrekata fil-waqt li l-proprjetarju jkun qed jaghmel uzu mill-fond tieghu jew jaghmel fih modifikazzjonijiet li jidhirlu konvenjenti (Koll Dec Vol XXXIX.I.413, Battistino vs Camilleri Falzon 27-6-55) " Fis-sentenza taghha tas-7 ta` Frar 2012 fil-kawza "Alexander Vella Briffa et vs Mamma Mia Company Limited et" din il-Qorti diversament presjeduta qalet hekk :– "Illi minn naha l-ohra ghalkemm is-sid ghandu d-dmir li jnaqqas kemm jista` l-inkonvenjent lill-girien, dawn, min-naha taghhom, bhala parti mid-dmir tal-bwon vicinat, ghandhom jittollerew dawn l-emmissjonijiet fl- interess ta` sfruttament ahjar tal-proprjeta sakemm dawn l-emmissjonijiet ikunu fil-limitu ta` dak li hu ragevolment tollerabbli. L-obbligazzjonijiet tal- "buon vicinato" ghalhekk essenzjalment huma li, waqt li s-sid ghandu l- ewwelnett inaqqas kemm jista` l-inkonvenjent li johloq lill-girien l-użu tal- proprjeta tieghu, il-girien ghandhom id-dmir li jittolleraw dak ir-residwu ta` inkonvenjent inevitabbli sakemm dan ikun normalment tollerabbli f`dik iż- żona partikolari. Din il-Qorti fil-kawza "Battistino et. vs Washington et." (P.A. - 14 ta` Ottobru 1896), ghal dak li jirrigwarda r-regoli tal-buon vicinato kienet qalet :- Illi dawn il-principji gew applikati aktar il-quddiem mill- Onorabbli Qorti ta` l-Appell fil-kawza fl-ismijiet "Pio Custo vs Giacomo Camilleri Falzon" deciza fis-27 ta` Gunju 1995, fejn gie sostnut li :- `Skond id-dottrina, ghalkemm huwa pacifiku li l- proprjetarju ghandu d-dritt assolut li jgawdi u li jiddisponi kif irid mill-haga tieghu, iżda dan id- dritt ghandu jitqies limitat fis-sens li fl-ezercizzju tieghu ma ghandux jigi pregudikat id-dritt ta` haddiehor. Ghalhekk kulhadd jista` jaghmel li jrid bil- haga tieghu sakemm ma jilledix id-dritt ta` haddiehor. Infatti, huwa principju generali li jolqot l-atti kollha tal-bniedem, u li ghandu jkun ghalih il-gwida kostanti fl-azzjonijiet tieghu kollha, illi hadd ma jista` bil-fatt tieghu jaghmel hsara lil haddiehor, u ghalhekk kulhadd jista` jiddisponi liberament mill-haga tieghu sakemm b`dak il-fatt ma joffendix id-dritt ta` haddiehor, billi "ove comincia l`altrui offesa, ivi si arresta il potere assoluto sulla propria cosa". Illi tenut kont ta` dan kollu din il-Qorti thoss li llum huwa ormai principju stabbilit li d-dritt ta` proprjeta` ma huwiex wiehed assolut izda huwa limitat bid-dritt ta` proprjetarji ohra fl-ezercitazzjoni tad-drittijiet taghhom ("Filippa Tucci et vs Anthony Zammit Fiorentino" – P.A. (GCD) – 12 ta` Gunju 2003) u dan konformi mal-principji ta` bwon vicinat li jridu li s-sid ta` proprjeta` jittollera inkonvenjent, sakemm dan ma jkunx ghal zmien itwal minn kemm assolutament mehtieg u jkun proporzjonat, sabiex l-istess gar ikun b`hekk jista` jinqeda bil-proprjeta` tieghu u billi jizviluppa, bl-inqas disturb possibbli lill-istess ghalih. Trattasi ta` attijiet li jistghu jipprokuraw certu vantagg lil minn jaghmilhom, minghajr ma jikkagunaw dannu apprezzabbli lil min jissubihom "quae sunt accipienti utilia, danti non molestia"; u dana kwindi, juri nuqqas ta` kortezija jekk jaghmel opposizzjoni ghalihom". Illi dawn l-atti naturalment jigu ezercitati minn min jaghmilhom minghajr l-intenzjoni li jagixxi bhala proprjetarju, u l-gar jissuplixxi l-istess dment li tali inkonvenjenzi ma jkunux gravi u jkunu tollerabbli u ma jikkawzawx hsara. Fil-fatt inghad li "dan huwa principju rikonnoxxut kemm il-darba fil-gurisprudenza lokali li l- molestja ghandha tigi sopportata mill- gar/girien meta din ma tkunx gravi u cjoe` meta din ma teccedix il-limiti tat- tolleranza (ara l-kawza fl-ismijiet John Felice Seychell v. Anthony Micallef Tanti et noe, deciza minn din il-Qorti diversament komposta fit-30 ta` Mejju, 1988). Il-Qorti ta` l- Appell diga` kellha l-okkazzjoni biex il-kawza fl-ismijiet Pio Custo v. Giacomo Camilleri Falzon deciza fis-27 ta` Gunju 1955 inter alia tirritjeni hekk dwar l- argument in kwistjoni : `Jista` liberalment jinghad li l-gurisprudenza taghna hija, f`din il- materja, f`dan is-sens: jigifieri li d-dritt tal- proprjetarju li juza u jiddisponi mill-haga proprja ghandhu jigi kontemperat ma` dak tal-proprjetarji vicini`. Illi hawn il-Qorti taghmel riferenza ghas-sentenza "George Berry Brincat et vs Raymond Tucci et" (P.A. (PS) – 16 ta` Gunju 2003) fejn inghad li :- Illi fil-fatt dan gie applikat ghall-kaz ta` zieda ta` pied tul ta` pipe servjenti lill-kcina b`ilma tal-mishun fl-ispazju ta` parti mill-fond tal-atturi li huwa certament differenti ghall-kaz odjern; l-istess principji gew applikati wkoll fil-kaz imsemmi ta` "Emanuel Berry Brincat et vs Victor Bagnaschi" deciz mill- Onorabbli Qorti ta` l-Appell ghall dhahen u gassijiet li kienu hergin minn kalkara tal-gir (stabbilimenti industrijali), fejn inghad li jekk tali molestja hijiex gravi jew le tiddependi dejjem mic-cirkostanzi kollha tal-kaz in ezami, li ovvjament ivarjaw minn wiehed ghall-iehor, b`dan li b`tollerabilita` ghanda tiftiehem tollerabilita` fizika, medja u komuni u l-impressjonabilita` ghandha tkun dik ta` persuna sana. Illi dawn l-istess principji gew applikati ghall-kazi ta` hsejjes minn sala fejn jigu organnizzati attivatijiet varji ("Filippa Tucci et vs Anthony Zammit Fiorentino" – P. A. (GCD) – 12 ta` Gunju 2003) u hsejjes u vibrazzjonijiet u rwejjah fi stabbilimenti ndustrijali fil-kaz "George Azzopardi Bencini et vs Joseph sive Joe Haidon nomine" (P.A. (AD) – 7 ta` Ottubru 2002). Dan l- ahhar kaz kien jittratta fost affarijiet ohra ghall-access ghall-bejt. Illi ma` dan jizdied jinghad li ghalhekk huwa principju rikonoxxut tigi konsistentement sopportata mill-gar/girien meta din ma tkunx gravi u cioe meta din ma teccedix il-limiti tat- tolleranza ("John Felice Seychell vs Anthony Micallef Tanti et noe" A.C. - 30 ta` Mejju 1988). fil-gurisprudenza `Hu pacifiku illi ma huwiex bizzejjed li wiehed jaghmel uzu mid-drit tieghu izda dan l-uzu irid ikun fil-limiti gusti kwindi anke konciljat ghad- drittijiet ohra ta` haddiehor li altrimenti jistghu jigu vvjolati b`dan l-uzu u dan ikun illeggittimu.` (Vol LXIX.iii.1228). Illi l-istess inghad fis-sentenzi "Bagnaschi v Bagnaschi" (A.C. - 30 ta` Gunju 2000) ; "Joseph Debono Refalo et vs Emanuel Battistino et" (A.C. - 28 ta` April 1998) ; u "Emanuel u Lucy konjugi Berry Brincat vs Victor Bagnaschi" (A.C. - 15 ta` Dicembru 2004) kif gja imsemmi fost ohrajn. Fis-sentenza li tat din il-Qorti diversament presjeduta fis-17 ta` Novembru 2016 fil-kawza fl-ismijiet Mario Cuschieri Debono et vs Justin De Giovanni (liema sentenza qeghda tistenna l-esitu tal-appell) inghad hekk :- Illi preliminarjament issir riferenza ghad-decizjoni tal-Prim`Awla tal-Qorti Civili fl-ismijiet Gustu Costa vs. Emanuel Darrie datata l-21 t`Ottubru, 2002, li elenkat ir-regoli in materja b`dan il-mod: "… l-artiklu 320 tal-Kodici Civili jiddisponi illi "il- li proprjeta` hija jiddisponi minn hwejgu bil-mod l-aktar assolut..." Dan id-dispost jissokta b`danakollu jzid il-frazi li bihom ma daqstant jaghmilx uzu ipprojbit mill-ligi" Jinghad fis-sentenza fl-ismijiet Padre Antonio Maria Darrie noe v. L-Onorevoli Reverendu Dr. Don Enrico Fenech Pomroy noe. Tali principju hu rifless ukoll f`dak li jiddisponu l- tal-Kap 16 kif artikli 1030, 1031 u 1032 (Diritto elokwentement Civile Vol. "M`hemmx dubju li l-proprjetarju ta`fond ghandu kull dritt li jaghmel uzu shih u kif jidhirlu, mill- bil-qies u gustament u cioe`, b`mod li ma jigix mahluq pregudizzju serju lid-dritt/drittijiet ta` Infatti, l-artiklu 1030 tal-Kodici Civili, (Kap 16 tal-Ligijiet ta` Malta), jghid hekk: "Kull min jaghmel uzu tal-jedd tieghu fil-qies li jmiss, ma jwegibx ghall-hsara li tigri b`dan l-uzu". Illi "jekk imbaghad il- molestja tkun derivanti minn allegat abbuz ta` bon vicinat, il-vicin jista` jagixxi fuq moestja biss meta din tkun gravi u mhux facilment tollerabbli". issir riferenza ghall-Qorti Konflitt ta` provi Il-Qorti osservat konflitt car fil-verzjonijiet li taw il-partijiet dwar is-sostanza tal-vertenza. Fis-sentenza li tat fl-24 ta` Marzu 2004 fil-kawza Fauzza et vs Wolf et il-Qorti ta` l-Appell Inferjuri ttrattat il-konflitt ta` provi fil-kamp civili billi qalet hekk – tkun gwidata minn zewg principji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha : Huwa pacifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha Li taghraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi wahda miz-zewg verzjonijiet bhala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn ohra ; u Fin-nuqqas, li tigi applikata l-massima "actore non probante Fi kliem iehor il-Qorti ghandha tezamina jekk xi wahda miz-zewg verzjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilita` u specjalment dawk tal- konsistenza u verosimiljanza, ghandhiex teskludi lill-ohra, anke fuq il-bilanc tal-probabilitajiet u tal-preponderanza tal-provi, ghax dawn, f`kawzi civili, huma generalment sufficjenti ghall-konvinciment tal-gudikant (Kollez. Vol L pII p440). (ara wkoll : "Battistino vs Sammut Ghigo" – PA – 30 ta` Ottubru 2003 ; "Kmandant tal-Forzi Armati ta` Malta vs Difesa" – PA – 28 ta` Mejju 2003 ; "Ghenam vs Ghenam" – PA – 24 ta` Novembru 1966) Fis-sentenza ta` din il-Qorti diversament presjeduta tat-28 ta` April Huwa ben maghruf f`materja konsimili illi mhux kwalunkwe konflitt, kontradizzjonijiet jew inezattezzi fil-provi ghandhom ihallu lill-Qorti f`dak l-istat ta` perplessita` li minhabba fihom ma tkunx tista` tiddeciedi b`kuxjenza kwieta jew jkollha b`konsegwenza taqa` fuq ir-regola ta` in dubio pro reo ; Fil-kamp civili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il-kriterju ma huwiex dak jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijiet forniti lilu imma jekk dawn l-istess spjegazzjonijiet humiex, fic- cirkostanzi zvarjati tal-hajja, verosimili. Dan fuq il-bilanc tal- probabilitajiet, sostrat baziku ta` azzjoni civili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, generalment bastanti ghall- konvinciment. Ghax kif inhu pacifikament akkolt, ic-certezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet. Dan ghad-differenza ta` dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il-htija trid tirrizulta minghajr ma thalli dubju ragjonevoli. Fis-sentenza li tat fis-26 ta` Settembru 2013 fil-kawza "Chef Choice Limited vs Raymond Camilleri Falzon et" din il-Qorti diversament presjeduta qalet hekk :- Illi l-Qorti tqis li, ghalkemm il-grad ta` prova fil-procediment civili m`huwiex wiehed tassattiv daqs dak mistenni fil-procediment kriminali, b`daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b`sahhithom. Il- prova mistennija fil-qasam tal-procediment civili ma tistax tkun semplici supposizzjoni, suspett jew kongettura, imma prova li tikkonvinci lil min irid jaghmel gudizzju. Izda f`kazijiet mibnija fuq id-delitt jew il-kwazi-delitt, l- aktar meta jkun hemm imdahhal xi eghmil tal-qerq tal-parti mharrka huwa ammess li "f`kawza civili d-dolo jista` jigi stabbilit anke permezz ta` presunzjonijiet u ndizji, purke` s`intendi jkunu serji, precizi u konkordanti, b`tali mod li ma jhallu l-ebda dubju f`min hu msejjah biex jiggudika" (ara - P.A. PS - Emanuel Cutajar Conti vs David Bugeja Coster et - konfermata mill-Qorti tal- Appell fid-19.6.2006). Illi minbarra dan, il-parti attrici ghandha l-obbligu li tipprova kif imiss il-premessi ghat-talbiet taghha b`mod li, jekk tonqos li taghmel dan, iwassal ghall-helsien tal-parti mharrka (ara - App. Il-fatt li l-parti mharrka tkun ressqet verzjoni li ma taqbilx ma` dik imressqa mill-parti attrici ma jfissirx li l-parti attrici tkun naqset minn dan l-obbligu, ghaliex jekk kemm-il darba l-provi cirkostanzjali, materjali jew fattwali jaghtu piz lil dik il-verzjoni tal-parti attrici, l-Qorti tista` taghzel li toqghod fuqha u twarrab il-verzjoni tal-parti mharrka. Min-naha l-ohra, il-fatt li l-parti mharrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l-pretensjonijiet tal-parti attrici, ma jehlisx lil din milli tipprova kif imiss l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet taghha (ara - App. Illi huwa ghalhekk li l-ligi torbot lill-parti f`kawza li tipprova dak li tallega (ara l-Art. 562 tal-Kap 12) u li taghmel dan billi tressaq l-ahjar prova (Art. 559 tal-Kap 12). … Izda dak li jghodd f`kawza m`huwiex l-ghadd tax-xhieda mressqa ghaliex "il-fatt li xhieda jkunu gew prodotti minn parti partikolari f`kawza … certament ma jfissirx li l-Qorti hija marbuta li temmen b`ghajnejha maghluqa, jew li temmen aktar, dak kollu li dawn ix-xhieda jghidu `favur` il- parti. Fuq kollox, ix-xhud ma jigix prodott biex jixhed `favur` parti jew `kontra` ohra, imma jigi prodott biex jghid il-verita`, il-verita` kollha, u xejn anqas minn dik il-verita` kollha" (ara - App. 19.6.2006 - Emanuel Cutajar Conti vs David Bugeja Coster et) Illi l-Qorti tqis li, izda, bhal ma jigri f`kazijiet bhal dawn, il-verzjonijiet tal-partijiet u ta` dawk li setghu nvoluti maghhom ikunu tabilfors mizghuda b`doza qawwija ta` apprezzament suggettiv ta` dak li jkun gara. Il-Qorti tifhem li kull parti jkollha t-tendenza li tpingi lilha nnifisha bhala l-vittma u l-parti l-ohra bhala l-hatja, u dan jghodd ukoll ghall-verzjonijiet li jaghtu dawk il-persuni l-ohrajn li jkunu b`xi mod involuti fl-episodju. Huwa d-dmir tal-Qorti li tgharbel minn fost dawn il-verzjonijiet kollha u minn provi indipendenti li jistghu jirrizultaw il-fatti essenzjali li jistghu jghinuha tasal biex issib x`kien li tassew gara u kif imxew l-affarijiet ; Illi l-Qorti tifhem li, fil-kamp civili, il-piz probatorju m`huwiex dak ta` provi lil hinn mid-dubju ragonevoli (ara App. Izda fejn ikun hemm verzjonijiet li dijametrikament ma jaqblux, u li t-tnejn jistghu jkunu plawsibbli, il-principju ghandu jkun li tkun favorita t-tezi tal-parti li kontra taghha tkun saret l- allegazzjoni (ara - P.A. NC - 28.4.2004 - Frank Best Winkler et vs William Atkin et). Ladarba min kellu l-obbligu li jipprova dak li jallega ma jsehhlux iwettaq dan, il-parti l-ohra m`ghandhiex tbati tali nuqqas u dan bi qbil mal-principju li actore non probante reus absolvitur (ara P.A. LFS - 18.5.2009 - Col. Min-naha l-ohra, mhux kull konflitt ta` prova jew kontradizzjoni ghandha twassal lil Qorti biex ma tasalx ghal decizjoni jew li jkollha ddur fuq il- principju li ghadu kemm issemma. Dan ghaliex, fil-qasam tal-azzjoni civili, l- kriterju li jwassal ghall-konvinciment tal-gudikant ghandu jkun li l-verzjoni tinstab li tkun wahda li l-Qorti tista` toqghod fuqha u li tkun tirrizulta bis- sahha ta` xi wahda mill-ghodda procedurali li l-ligi tippermetti fil-process probatorju (ara - App. Fit-twettiq ta` ezercizzju bhal dak, il-Qorti hija marbuta biss li taghti motivazzjoni kongruwa li tixhed ir-ragunijiet u l-kriterju tal-hsieb li hija tkun haddmet biex tasal ghall-fehmiet taghha ta` gudizzju fuq il-kwestjoni mressqa quddiemha (ara - App. Fis-sentenza li tat il-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fit-12 ta` April Ibda biex ir-regola tradizzjonali tal-piz tal-provi timponi a kariku tal-parti li tallega fatt l-oneru li ggib il-prova ta` l-ezistenza tieghu. Tali oneru hu ugwalment spartit bejn il-kontendenti, sija fuq l-attur li jsostni l-fatti favorevoli li jikkostitwixxu l-bazi tad-dritt azzjonat minnu (actori incumbit probatio), sija fuq il-konvenut ghas-sostenn tal-fatt migjub minnu biex jikkontrasta l-pretiza tal-attur (reus in excipiendo fit actor) – Ara Vol. (ii) Fil-kors tal-kawza dan il-piz jista` joxxilla minn parti ghall- ohra, ghax, kif jinghad, `jista jkun gie stabbilit fatt li juri prima facie li t-tezi ta` l-attur hija sostenuta` – Ara Vol. (iii) Il-gudikant adit mill-meritu tal-kaz hu tenut jiddeciedi iuxta allegata et probata, u dan jimporta li d-decizjoni tieghu tigi estratta unikament mill-allegazzjoni tal-partijiet. Jigifieri, minn dawk ic-cirkustanzi tal-fatti dedotti ghab-bazi tad-domanda jew ta` l-eccezzjoni u l-provi offerti mill-partijiet. Jikkonsegwi illi d-dixxiplina tal-piz tal-provi ssir bazi tar- regola legali tal-gudizzju `n kwantu timponi fuq il-gudikant l-konsiderazzjoni li l-fatt allegat mhuwiex veru ghax mhux ippruvat ; fuq il-principju tal-provi hu Il-valutazzjoni tal- konvinciment liberu tal-gudikant. Lilu hu moghti l-poter diskrezzjonali tal- apprezzament tar-rizultanzi probatorji w allura hu liberu li jibbaza l- konvinciment tieghu minn dawk il-provi li hu jidhirlu li huma l-aktar attendibbli w idoneji ghall-formazzjoni tal-konvinciment tieghu. b) L-ilment tal-atturi dwar allegat hmieg tal-hamiem tal-konvenut Dan premess, din il-Qorti tosserva illi fil-kawza tal-lum, il-perit tekniku wasal ghall-konkluzjoni illi mhijiex sostenibbli l-allegazzjoni tal- atturi li l-hamiem tal-konvenut qed ihammeg il-bejt u n-naxra tal-atturi u li qed jikkontamina l-ilma ta` t-tankijiet li l-atturi ghandhom fuq il-bejt ghaliex irrizulta li l-konvenut mhuwiex qed ihalli l-hamiem johrog mill-gallinar jew mil-loft taghhom. Tqis li bil-wire u l-plastic li ghamel l-attur fuq il-bejt tieghu, zdiedet il- possibilita` li l-hamiem (hu ta` min hu) jahbat mieghu u jwegga`. Fuq bilanc ta` probabilitajiet, tifhem li minhabba l-wire il-konvenut waqaf milli jhalli l-hamiem tieghu johrog mil-loft. Irrizulta (kif osserva anke l-perit tekniku) li fl-inhawi ta` fejn hemm il- postijiet tal-partijiet, hemm terzi li ghandhom ukoll gallinari u lofts ghall- hamiem. Anke waqt l-access kien notat hamiem (li mhuwiex tal-konvenut) jittajjar fl-gholi. Il-perit tekniku ma setax ikun cert jekk il-hmieg tal-hamiem li sabu l- atturi kienx tal-hamiem tal-konvenut. Il-Qorti ma tista` tqis bhala ppruvat sal-grad rikjest mil-ligi (supra) dan l-ilment tal-atturi. L-ilment tal-atturi dwar allegati hsejjes tal-hamiem tal- konvenut Dwar dan l-ilment, il-perit tekniku sab illi ma kienx hemm aggravju serju gej mit-tbarqim tal-hamiem tal-konvenut, peress li kien hemm ambient noise gholi gej mit-traffiku ghaddej mit-triq. Ikkostata li fil-post tal-attur kien hemm air conditioner li anke dan jaghmel il-hoss. Il-perit tekniku osserva li minkejja l-hsejjes l-attrici xorta wahda L-accertamenti tal-perit tekniku jikkostitwixxu prova ta` fatt, daqs kull fatt iehor li jkun ippruvat, ghalkemm tishaq li l-verzjonijiet tal-partijiet kienu konfliggenti. Dan premess, din il-Qorti tghid illi wara li qieset l-assjem ta` fatti li rrizultaw fil-kors ta` din il-kawza qeghda tesprimi ruhha fis- sens illi l-hsejjes li jaghmel il-hamiem tal-konvenut ma jiskonfinawx f`molestja ghad-dannu tal-atturi. L-atturi ma ressqux provi sodisfacjenti u sal-grad rikjest mil- ligi li l-hamiem tal-konvenut jaghmel hoss mhux tollerabbli jew mhux ragonevoli meta tqis l-ambjent tal-inhawi fejn qed jinzamm il- hamiem. L-ilment tal-atturi dwar allegati rwejjah tal-hamiem tal- konvenut Il-perit tekniku jikkonkludi li ma setax jistabilixxi li kien ippruvat li kien hemm irwejjah provenjenti specifikament mill- hamiem tal-konvenut. Meta l-Qorti marret fuq il-post, tikkonferma li anke hi xammet riha. Tistqarr li xejn persistenti li joltrepassa t-tolleranza ! Skont il-perit tekniku, ir-riha giet mill-fond tal-atturi, mentri ma nxtammet l-ebda riha ta` hmieg tal-hamiem qrib il-gallinari tal-konvenut. Accertata r-riha, il-Qorti sejra toqghod fuq il-fehma tal-perit tekniku. Tghid dan anke ghaliex l-ilment ewlieni tal-atturi ma kenitx ir-riha izda kienu l-allegat hmieg u l-hsejjes. Dwar dan m`ghandux ikun l-icken dubju kif jirrizulta ampjament mill-atti. Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda taqta` u tiddeciedi din il-kawza billi filwaqt illi qeghda tilqa` l-eccezzjonijiet qeghda tichad it-talbiet kollha tal-atturi. Tordna lill-atturi sabiex ihallsu l-ispejjez kollha ta` din il-kawza.