QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 15 ta' Novembru, 2018 Paolo Ripard u Anthony Spiteri Delia ghal kull interess li jista' jkollu vs AME Limited u b'digriet tas-16 ta' Dicembru 2013 giet korretta ghal Caman Properties Limited Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur Paolo Ripard li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: L-esponenti huwa l-eredi universali u padrun assolut tal-gid appartenenti lil Grazio Shtewil, u dan in forza ta‟ testment datat 19 ta‟ Settembru 1995 atti Nutar Dottor Anthony Feng. Permezz ta‟ kuntratt datat 3 ta‟ April 1995, atti Nutar Pierre Spiteri Delia, l-imsemmi Grazio Shtewil biegh u assenja lis-socjetà konvenuta l-gnien/ghalqa retropost ghall-fondi numru sitta u tletin (36) u sebgha u tletin (37) fi Triq Zenqa, L-Imġarr. Fl-ewwel lok il-kuntratt imsemmi jikkontjeni zball in kwantu ghaz-zieda ta‟ isem il-venditrici Marianna sive Anna Shtewil, u dan ghar-raguni illi l-gnien/ghalqa kien jappartjeni interament lil Grazio Shtewil li akkwistah b‟kuntratt tat-3 ta‟ April 1990, atti Nutar Myriam Gouder Caruana Said. Inoltre, dan il-kuntratt jikkontjeni zball evidenti billi dak li l- partijiet kontraenti kienu appattew bejniethom skond il- konvenju tad-29 ta‟ Marzu 1995 kien limitatament in-nofs indiviz tal-gnien u mhux l-intier tieghu. Fl-istess kuntratt jinghad ukoll illi l-intier tal-prezz gie saldat mentri fir-realtà dan ma huwiex hekk il-kaz, tant li sal-lum ghadha dovuta s-somma ta‟ tletin elf u hames mitt Lira Maltin (Lm30,500), ekwivalenti ghal wiehed u sebghin elf, hamsa u erbghin Ewro u disa‟ u tmenin centezmu (€71,045.89), li skond kif maqbul fil-precitat konvenju kellha, in forza ta‟ delegazzjoni, tithallas lill-attur Anthony Spiteri Delia. Tali zbalji huma hekk rikonoxxuti mill-istess rapprezentant tas- socjetà konvenuta u wkoll minn Nutar Dottor Pierre Spiteri Delia, kif hekk jirrizulta mid-deposizzjonijiet ta‟ dawn fil-proceduri fl- ismijiet "Vella Bardon Shtewil et vs Anton Falzon Farrugia noe" (Citazz. Nru. 1323/1995/JRM) konkluzi bis-sentenza ta‟ dina l-Qorti tal-10 ta‟ Gunju 2009. Nonostante li s-socjetà intimata giet interpellata ufficcjalment sabiex tersaq ghall-att korrettorju opportun u biex thallas l- ammont dovut, l-istess baqghet inadempjenti. Intalbet din il-Qorti sabiex: Tiddikjara u tiddeciedi illi l-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995, atti Nutar Dottor Pierre Spiteri Delia, intervenut bejn Grazio Shtewil u s-socjetà konvenuta jikkontjeni d-diversi zbalji fuq menzjonati. Konsegwentement tordna l-korrezzjonijiet opportuni tal- istess att tat-3 ta‟ April 1995, atti Nutar Pierre Spiteri Delia, okkorrendo billi jigi nominat Nutar biex jircievi l-att opportun u kuraturi biex jirrapprezentaw l-eventwali kontumaci fuq l-att. Konsegwentement ukoll tikkundanna lis-socjetà intimata thallas lill-attur delegatarju Anthony Spiteri Delia is-somma ta‟ wiehed u sebghin elf, hamsa u erbghin Ewro u disa‟ u tmenin centezmu (€71,045.89) rapprezentanti l-bilanc tal- prezz appattwit ghan-nofs tal-gnien/ghalqa surreferit. Bl-ispejjez inkluzi dawk tal-ittra ufficcjali tat-28 ta‟ Novembru 2012, kontra s-socjetà konvenuta kif rapprezentata ingunta minn issa ghas-subizzjoni. Rat id-dokumenti annessi. Rat ir-risposta ġuramentata tas-soċjetà konvenuta Caman Properties ga AME Limited, li permezz tagħha eċċepiet illi: Ma hux kontestat li Paolo Ripard huwa eredi ta‟ Grazio Shtewil u lanqas ma huwa kontestat li gie ppubblikat il-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995. Huwa kontestat li l-istess kuntratt jikkontjeni l-izbalji allegati mill-atturi jew li dak il-kuntratt jehtieg xi korrezzjoni: il- presenza ta‟ Marianna sive Anna Shtewil kienet espressament voluta fil-kontrattazzjoni u l-kwistjoni jekk kellhiex sehem fil- irrilevanti ghall-kwistjoni tal-partecipazzjoni proprjetà hija taghha fil-kuntratt. Ir-riferenza ghall-konvenju hija kompletament irrilevanti u l- fatt li dak li gie kontrattat kien differenti mill-konvenju ma hux prova ta‟ zball imma prova ta‟ bdil fl-intenzjoni; inoltre l- allegazzjoni li l-kontrattazzjoni kellha tigi limitata biss ghan- nofs indiviz tal-gnien hija kompletament negata u inveritjiera: il-ftehim kien ghall-bejgh tal-intier kif kjarament espress fil- kuntratt u l-allegazzjoni tal-atturi ma hiex kwistjoni ta‟ zball imma pretensjoni in kwantu rexissjoni jirrigwarda n-nofs indiviz tal-proprjetà billi tali trasferiment kien ta‟ affett minn zball; l-azzjoni tal-korrezzjoni qieghda in realtà tahbi azzjoni ghall-rexissjoni li gjà giet deciza wara li giet proposta mill-atturi u hija milquta mir-res judicata. L-istess jinghad dwar il-kwistjoni tal-prezz. Il-prezz gie interament imhallas fuq il-kuntratt kif kjarament jirrizulta. Kien hemm diversi negozjati bejn il-konvenju u l-kuntratt u bl- ebda mod ma jista‟ jigi pretiz li l-kuntratt kellu jirrifletti l- konvenju. Din it-talba tmur oltre is-semplici korrezzjoni ta‟ zball ghaliex timplika l-kreazzjoni ta‟ obbligazzjoni li ma gietx stipulata fil-kuntratt in kwistjoni. Inoltre ma huwa veru xejn li l-prezz ma thallasx kompletament fuq il-kuntratt anzi il-prezz gie kompletament saldat mal-kuntratt. L-esponent ma‟ Anthony Spiteri Delia ma ghandu l-ebda relazzjoni kwalsiasi mas-socjetà konvenuta u l-istess Anthony Spiteri Delia ma ghandu l-ebda interess f‟din il-kawza. Mhux minnu li tali zbalji gew rikonoxxuti mill-konvenut u min- nutar Pierre Spiteri Delia kif allegat mill-atturi u dak li qalu dawn il- persuni qieghed jittiehed barra mill-kuntest f‟liema ntqalu u mhux minnu li tirrizulta kwalsiasi ammissjoni ta‟ zbalji li saru fil-kuntratt. Is-socjetà konvenuta ma resqitx kif mitluba ghall-korrezzjoni tal-kuntratt ghaliex f‟dak il-kuntratt ma hemm xejn li ghandu jigi korrett u l-pretensjonijiet tal-atturi huma bla bazi fid-dritt u fil-ligi u ghalhekk ghandhom jigu michuda. Ghalhekk fir-rigward tat-talbiet tal-atturi l-esponent iqajjem is- segwenti eccezzjonijiet: 1. In linea preliminari in-notifika hija nulla billi AME Limited ma ghadhiex socjetà li tezisti taht dak l-isem u l-isem taghha illum huwa Caman Properties Limited u ghalhekk l- atti jridu jigu korretti u n-notifika issir mill-gdid. Fir-rigward ta‟ Anthony Spiteri Delia dan ma ghandu l-ebda interess guridiku f‟din il-kawza u ghandu jinhareg il-barra mill-kawza. Fir-rigward tat-talbiet tal-atturi il-preskrizzjoni ta‟ sentejn ghat-tenur tal-artikoli 1222 tal-Kodici Civili u dik ta‟ hames snin ghat-tenur tal-artikoli 1224 u 2156(f) tal- Kodici Civili; kif ukoll l-preskrizzjoni ta‟ ghaxar snin fir- rigward ta‟ nofs l-art li implicitament qieghed jigi pretiz li ghadu jappartjeni lill-attur. L-azzjoni prezenti ghalkemm fil-forma azzjoni ghall- korrezzjoni hija azzjoni in parti ghar-rexissjoni u in parti ghall-kreazzjoni ta‟ obbligi li ma jirrizultawx mill-kuntratt u ghalhekk fil-forma kif maghmula hija inamissibbli. Ghat-tenur tal-artikolu 992 tal-Kodici Civili il-kontenut tal- kuntratt huwa ligi bejn il-partijiet. Il-meritu ta‟ dina l-kawza jinsab milqut bil-gudikat billi l- kwistjonijiet mqajjma digà gew decizi f‟kawzi istitwiti mill- istess rezzio Vella tul hajtu. Fil-meritu it-talbiet tal-atturi huma infondati fil-fatt ghaliex ma kien hemm l-ebda zball fil-kuntratt kif allegat mill- atturi. It-talbiet tal-atturi huma kompletament infondati fil-fatt u fid-dritt u ghalhekk ghandhom jigu respinti. Rat illi fl-udjenza tad-19 ta‟ Jannar 2015 il-Qorti laqgħet it- talba tal-atturi sabiex jiġi allegat il-proċess biċ-ċitazzjoni numru 1323/1995 JRM fl-ismijiet Grezzju Shtewil et vs Anton Falzon Farrugia noe, deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-10 ta‟ Ġunju 2009. Semgħet ix-xhieda prodotti. Rat in noti ta‟ sottomissjonijiet tal-partijiet. Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza. Rat l-atti kollha tal-kawża. Ikkunsidrat illi din hija kawża b‟talbiet għall-korrezzjoni ta‟ diversi żbalji li saru f‟att pubbliku u għall-ħlas ta‟ bilanċ tal- prezz dovut. Mill-provi prodotti jirriżulta li permezz ta‟ skrittura privata ossia konvenju datat 29 ta‟ Marzu 1995, Vella Bardon Shtewil obbliga ruħu li jbiegħ lil Anton Falzon Farrugia f‟isem is-soċjetà konvenuta AME Limited, illum Caman Properties Limited, li da parti tiegħu obbliga ruħu li jixtri mingħand Vella Bardon Vella nofs indiviż ta‟ ġardina fabbrikabbli inIn-Naxxar murija fuq pjanta annessa mal-istess konvenju. Il-prezz miftiehem għall-bejgħ kien ta‟ Lm36,500, li minnhom il-konvenuta ħallset Lm6,000 akkont tal-prezz finali lill-attur Anthony Spiteri Delia kif delegat minn Grezzju Shtewil. Ġie miftiehem illi l-bilanċ tal-prezz kellu wkoll jitħallas lil Anthony Spiteri Delia fuq l-att finali. Dan il-konvenju kellu jkun validu għal seba‟ xhur. Anqas minn ġimgħa wara, fit-3 ta‟ April 1995, sar l-att finali ta‟ bejgħ. Permezz ta‟ dan il-kuntratt pubbliku, redatt min-Nutar Pierre Spiteri Delia, Grezzju Shtewil, li deher fuq il-kuntratt f‟isem oħtu Marianna wkoll, biegħ lis-soċjetà konvenuta l-ġardina kollha in kwistjoni għall-prezz ta‟ Lm30,000 li Grezzju Shtewil ddikjara li kien qiegħed jirċievi fuq il-kuntratt. Skont Vella Bardon Shtewil hu kien ippressat jersaq fuq l-att finali ta‟ bejgħ u peress illi kien raġel marid, ma kienx induna li l- kuntratt kien fih numru ta‟ żbalji. Senjatament, (i) li kien qiegħed jidher għall-oħtu Marianna bħala venditriċi meta l- ġardina kienet tappartjeni lilu biss; (ii) li ġie dikjarat li kienet qiegħda tinbiegħ il-ġardina kollha minflok nofs indiviż; u (iii) li minkejja li ġie dikjarat illi huwa kien qiegħed jirċievi s-somma ta‟ Lm30,000 bħala l-prezz tal-bejgħ, fir-realtà, ma kien irċieva l-ebda flus mingħand ix-xerrejja, la dakinhar tal-kuntratt, la qabel u lanqas wara. Permezz ta‟ ċitazzjoni mressqa fid-29 ta‟ Settembru 1995, Vella Bardon u Marianna Vella talbu lill-Qorti tal-Kummerċ (a) issib li l-kuntratt magħmul bejn il-partijiet fit-3 ta‟ April 1995, fl-atti tan-Nutar Dottor Pierre Spiteri Delia, ma kienx jgħodd għaliex l- istess kuntratt fih għadd ta‟ żbalji li jolqtu s-sustanza nnifisha tiegħu u minħabba li l-kunsens tal-attur kien vizzjat bi żball billi hu ma tax il-kunsens tiegħu skont il-liġi, u kif ukoll għaliex kien meħud b‟qerq jew għemil doluż u wkoll għaliex l-istess kuntratt kien nieqes minn kawża leċita u (b) tirrexxindi, tħassar u tannulla l-istess kuntratt u tieħu l-provvedimenti kollha xierqa u meħtieġa biex dan isir, fosthom li taħtar nutar biex jippubblika l-att ġudizzjarju meħtieġ u kuraturi biex jidhru għal dawk li jonqsu li jersqu għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt. Din il-Qorti diversament presjeduta ċaħdet it-talbiet attriċi permezz ta‟ sentenza datata 10 ta‟ Ġunju 2009 li minnha ma ġie intavolat l-ebda appell. Madanakollu, fid-deċiżjoni tagħha l- Qorti għamlet is-segwenti osservazzjonijiet: is-somma ta' sitt elef "Illi l-Qorti tqis li huwa minnu li bejn l-ammont imsemmi fl- att ta' konvenju li sar fid-29 ta' Marzu, 1995, u dak imsemmi fil-kuntratt li sar ħamest ijiem wara, hemm nuqqas ta' qbil. Tali differenza hija bejn dak li kien maqbul dak inhar tal-konvenju u dak li kien għadu dovut bħala bilanċ sa dak inhar tal-kuntratt. L-istess ħaġa tingħad dwar in-nuqqas ta' ħlas tal-prezz fuq l-att, minkejja l-kliem espressi tal-kuntratt li jgħidu li l-prezz (jew aħjar, il-bilanċ) kien qiegħed jitħallas fuq l-att. Illi mill-provi mressqa joħroġ ċar li kulma tħallas mill-prezz lira Maltin miftiehem kienet (Lm6,000) b'delega tal-attur lil wieħed Anthony Spiteri Delia. In-nutar li ippubblika l-kuntratt iddikjara wkoll li dak inhar li huwa ippubblika l-kuntratt, ma tħallsux flus mix-xerrejja lill-attur proprio u nomine. Meta Anton Falzon Farrugia (direttur ta' AME) xehed, stqarr ukoll li l-prezz tal-bejgħ mhux imħallas. Huwa jgħid li, minbarra l-ħlas akkont li sar lil Anthony Spiteri Delia b'delega mill-attur, kien ħallas ukoll is- somma ta' elfejn u mitt lira Maltin (Lm 2,100) dak inhar tal-kuntratt b'cheque maħruġ lin-nutar bħala taxxa dovuta mill-attur dwar il-bejgħ u akkont tal-prezz ta' dak il-bejgħ. Huwa jgħid li l-bilanċ ma ħallsux għaliex, sadattant, l-attur fetaħlu din il-kawża.‟ … „Illi meta wieħed iqis li l-attur hawn qiegħed jirreferi għall- fatt li l-ftehim kien li l-bejgħ kellu jkun tan-nofs mhux maqsum tal-ġardina, u l-kuntratt jgħid li nbiegħet il- ġardina kollha, l-Qorti hija tal-fehma li lanqas f'dawn iċ- ċirkostanzi ma ntwera li tassew kien hemm vizzju tal- kunsens tal-attur. Dan qiegħed jingħad mhux għaliex l- attur qabel li jbiegħ il-ġardina kollha, imma għaliex in- nuqqas ta' korrispondenza bejn dak miftiehem fuq l-att tal- konvenju u dak imniżżel fil-kuntratt impunjat ma ntweriex li sar b'ħażen ta' AME imma minn nuqqas (lapsus calami) mwettaq min-naħa tan-nutar li fassal il-kuntratt u li l- partijiet naqsu milli jiġbdulu l-attenzjoni tiegħu fil-ħin li sar il-kuntratt. Dan huwa nuqqas li seta' u għadu jista' jissewwa b'att korrettorju, kif xehed l-istess nutar u kif l- imħarrek Anton Falzon Farrugia nomine wera li għadu dispost li jagħmel." Grezzju Vella miet fis-17 ta‟ Lulju 1996, u ċioè fil-mori tal- kawża 1323/1995 JRM u l-attur Paolo Ripard huwa l-uniku eredi universali tiegħu. In linea preliminari, il-konvenuta teċċepixxi li n-notifika tar- rikors ġuramentat hija nulla stante li AME Limited m‟għadhiex teżisti għaliex illum jisimha Caman Properties Limited u li għalhekk l-atti jridu jiġu korretti u n-notifika ssir mill-ġdid. Jidher li din l-eċċezzjoni hija llum sorvolata in kwantu li l-Qorti ordnat il-korrezzjoni tal-isem tal-konvenuta fl-udjenza tas-16 ta‟ Diċembru 2013. Isegwi għalhekk li ma kien hemm l-ebda bżonn li n-notifika ssir mill-ġdid. Din l-eċċezzjoni qiegħda għalhekk tiġi respinta. Il-konvenuta teċċepixxi li l-attur Anthony Spiteri Delia m‟għandu l- ebda interess ġuridiku f‟din il-kawża. Fis-sentenza fl-ismijiet Agatha sive Agathina Formosa Swift vs Avukat Dottor Francis Beattie et, deċiża fit-28 ta‟ Novembru 2003, il-Qorti tal- Appell elenkat il-prinċipji li jirriżultaw mill-ġurisprudenza ċitata mill-Ewwel Qorti li fil-fehma tagħha, għandhom iservu ta‟ gwida li fuqhom għandha timxi Qorti biex tirriżolvi eċċezzjoni ta‟ din ix-xorta. Dawn il-prinċipji huma s-segwenti: "(i) l-interess (ġuridiku) meħtieġ irid ikun wieħed dirett, leġittimu, kif ukoll attwali; (ii) l-istat attwali ta' ksur ta' jedd jikkonsisti f'kundizzjoni pożittiva jew negattiva li xxejjen jew tinnewtraliżża dritt li jkun jappartjeni lid-detentur jew lil dak li lilu jkun mistħoqq; (iii) l-interess ġuridiku fl-attur huwa dak li l-imħarrek jirrifjuta li jagħraf il-jedd ta' l-istess attur u dan billi kull persuna għandha d-dritt titlob li, fil-konfront tagħha, isir ħaqq jew tiġi msewwija inġustizzja li tkun ġiet magħmulha kontriha; (iv) l-interess ġuridiku irid ikun iwassal għal riżultat ta' utilita` u vantaġġ għal min irid jeżerċita l-jedd. Jekk l- azzjoni ma tistax twassal għal tali riżultat għal min jibdiha, dik l-azzjoni ma tistax treġi; (v) l-interess ġuridiku jrid jibqa' jissussisti matul il-ħajja kollha ta' l-azzjoni, u mhux biss fil-bidu tagħha. Jekk l- interess jintemm, il-konsegwenza immedjata tkun li l- imħarrek jinħeles milli jibqa' fil-kawża; (vi) l-interess ta' l-attur għandu jkun jidher mill-att taċ- ċitazzjoni nnifisha. Għalkemm il-mottiv ta' l-interess mhux meħtieġ fiċ-ċitazzjoni, dan għandu jirriżulta mill-provi jekk kemm-il darba jiġi kkuntrastat; (vii) fil-prattika ġudizzjarja, wieħed jista' jippromuovi kawża biex jikseb dikjarazzjoni preordinata għal azzjoni definittiva u aħħarija, minkejja li din ma tkunx ġiet inkluża fl-azzjoni ta' aċċertament. Madankollu, f'każ bħal dan, il- Qorti trid tkun soddisfatta li jkun hemm l-interess meħtieġ, anki preordinat għall-kawża l-oħra, u li d-dikjarazzjoni hekk miksuba tkun tifforma l-bażi tal-kawża l-oħra li tista' ssir aktar 'l quddiem; (viii) l-interess mhux bilfors ikun wieħed li jiġi kkwantifikat f'somma determinata ta' flus jew ġid, imma jista' jkun imsejjes biex iħares jew jagħti għarfien għal jedd morali jew soġġettiv, imbasta l-jedd invokat ma jkunx wieħed ipotetiku. (ix) jekk azzjoni, għalkemm tkun imsejsa fuq jedd ta' l- attur, tkun maħsuba biss biex tirreka ħsara lill-imħarrek bla ebda vantaġġ utli lill-attur tali azzjoni titqies bħala waħda illegali – azzjoni magħrufa fid-duttrina bħala waħda acta ad aemulationem – u titqies li fiha jkun jonqos l-interess ġuridiku meħtieġ." Applikati dawn il-prinċipji għall-kawża odjerna, il-Qorti tqis illi din l-eċċezzjoni ma tistax tintlaqa‟. It-tielet talba attriċi hija sabiex il-konvenuta tiġi kundannata tħallas lil Anthony Spiteri Delia il-bilanċ tal-prezz pattwit kif kien stipulat fuq il-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995. Din il-Qorti tqis li Anthony Spiteri Delia għandu l- interess ġuridiku meħtieġ sabiex jippromwovi din il-kawża kontra l-konvenuta li kellha tħallsu. Din l-eċċezzjoni sejra għalhekk tiġi miċħuda wkoll. Il-konvenuta teċċepixxi l-preskrizzjoni a tenur tal-artikoli 1222, 1224 u 2156(f) tal-Kodiċi Ċivili li jipprovdu testwalment: (1) Meta l-liġi f'xi każ partikolari ma tistabbilixxix żmien aqsar, l-azzjoni għar-rexxissjoni minħabba vjolenza, żball, egħmil doluż, stat ta' interdizzjoni, jew nuqqas ta' età, taqa' bil-preskrizzjoni egħluq sentejn. (2) Dan igħodd ukoll għar-rexxissjoni ta' obbligazzjonijiet mingħajr kawża, jew magħmulin fuq kawża falza. F'kull każ ieħor mhux imsemmi fl-aħħar żewġ artikoli qabel dan, il-jedd tal-azzjoni ta' rexxissjoni ta' obbligazzjoni jaqa' bil-preskrizzjoni egħluq ħames snin minn dak in-nhar li l-azzjoni tista' titmexxa, bla ma jittieħed qies tal-istat jew tal-kondizzjonital-persuni li jkollhom jedd għal din l-azzjoni, bla ħsara ta' kull dispożizzjoni oħra ta' dan il-Kodiċi. L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' ħames snin: (f) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' kull kreditu ieħor li ġej minn operazzjonijiet kummerċjali jew minn ħwejjeġ oħra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il-liġi jew liġijiet oħra, taħt preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirriżulta minn att pubbliku." Fil-fehma tal-Qorti, l-ebda wieħed minn dawn l-artikoli ma huwa applikabbli għall-każ. Minkejja l-insistenza xort‟oħra tal- konvenuta, l-atturi mhumiex qegħdin jitolbu r-rexxissjoni tal- kuntratt in kwistjoni imma l-korrezzjoni tiegħu minħabba żbalji li saru min-nutar fil-waqt li kien qiegħed jiġi redatt. Ukoll il-kreditu li qegħdin jitolbu mingħand il-konvenuta jirriżulta proprju minn att pubbliku għaliex l-atturi jinsistu li dak li kellu jitħallas fuq il-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995, infatti ma tħallasx. Il-konvenuta tkompli bl-eċċezzjoni tagħha billi teċċepixxi l- preskrizzjoni „ta għaxar snin fir-rigward ta' nofs l-art li impliċitament qiegħed jiġi pretiż li għadu jappartjeni lill-attur.‟ Minkejja li ma saritx riferenza għall-artikolu specifiku tal-liġi, din il-Qorti m‟għandha l-ebda dubbju li hawnhekk il-konvenuta qiegħda teċċepixxi l-preskrizzjoni deċennali a tenur tal-artikolu 2140(1) tal-Kodiċi Ċivili li jaqra hekk: "(1) Kull min b'bona fidi u b'titolu tajjeb biex jittrasferixxi l- proprjetà, jipposjedi ħaġa immobbli għal żmien ta' għaxar snin, jakkwista l-proprjetà tagħha." jista‟ jkun għandha Din il-parti tal-eċċezzjoni ser tiġi miċħuda wkoll għaliex il- konvenuta ma ġabet l-ebda prova li hija għandha l-pussess tal- ġardina in kwistjoni. B‟żieda ma dan, għar-raġunijiet li ser jiġu spjegati aktar „il quddiem f‟din is-sentenza, il-Qorti tqis illi kwalunkwe pussess l-konvenuta ċertament mhuwiex bil-bona fidi meħtieġa mill-ligi fil-kuntest. Il-konvenuta teċċepixxi inoltre li din il-kawża hija milquta bil- ġudikat minħabba dak diġa deċiż fil-kawża 1323/1995 JRM. Huwa stabbilit fil-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna li sabiex tirnexxi din l-eċċezzjoni, iridu jikkonkorru tlett elementi li huma: eadem personae (l-istess partijiet), eadem res (l-istess oġġett) u eadem causa petendi (l-istess mertu). Issa fil-każ tal-lum, il-kawża mhijiex bejn l-istess partijiet għaliex nonostante li l-preżenza ta‟ Marianna Shtewil ma kienitx meħtieġa għal finijiet tal-eċċezzjoni tal-ġudikat, l-istess ma jistax jingħad dwar il-preżenza tal-attur Anthony Spiteri Delia. Dwar l-oġġett tal-kawża, lanqas dan ma huwa l-istess għaliex minkejja li ż-żewġ kawżi jiskattaw mill-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995, f‟dan il-każ mhuwiex qiegħed jintalab it-tħassir tal- kuntratt bħal ma ntalab fil-kawża preċedenti. Finalment, u dwar il-mertu, din il-Qorti tqis li lanqas dan ma huwa komuni għaż-żewġ kawżi għaliex il-kawżali tat-talbiet tal-lum mhumiex fondati fuq l-istess fatt ġuridiku li kien jifforma l-bażi tat-talba preċedenti. Fil-każ tal-lum, mhuwiex qiegħed jintalab ir- rexxissjoni tal-kuntratt u lanqas qiegħed jiġi allegat li l-kunsens ta‟ Grezzju Shtewil kien vizzjat. Li qed jitolbu l-atturi huwa li jsir att korrettorju sabiex jiġu rettifikati l-iżbalji li fih il-kuntratt, kif ukoll sabiex il-konvenuta tħallas il-bilanċ tal-prezz minnha dovut. Din l-eċċezzjoni qiegħda għalhekk ukoll tiġi respinta. Finalment, il-konvenuta teċċepixxi li l-azzjoni tal-lum hija inammissibbli in kwantu li l-atturi qegħdin jippruvaw joħolqu obbligi li ma jirriżultawx mill-kuntratt li, a tenur tal-artikolu 992 tal-Kodiċi Ċivili huwa liġi bejn il-partijiet. Issostni li ma sar l- ebda żball l- fil-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995. eċċezzjonijiet ser jiġu trattati flimkien. Jidher ċar li f‟din il-kawża, d-determinazzjoni tal-vertenza tiddependi ħafna fuq il-kredibilità tal-partijiet u l-verosimiljanza tal-verżjonijiet rispettivi tagħhom. Anton Falzon Farrugia għan-nom tal-konvenuta jgħid li huwa kien ħallas il-prezz miftiehem għall-bejgħ skont il-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995. Jinsisti wkoll illi l-kuntratt ma fih l-ebda żball għaliex il-ħsieb tal-partijiet inbidel minn dakinhar tal-konvenju u allura kien intenzjonat illi l-kuntratt isir għall-ġardina kollha u mhux biss għal nofs indiviż. Madanakollu, quddiem il-Qorti fil-kawża 1323/1995 JRM, l- istess Anton Falzon Farrugia kien preżenta affidavit tiegħu stess fejn ikkonferma li huwa ma kienx ħallas il-bilanċ għax-xiri tal-art għaliex Grezzju Vella kien laħaq fetaħlu dik il-kawża. Huwa żied jgħid ukoll illi huwa ovvju mill-kuntratt li huwa ma kienx akkwista l-ġardina kollha għaliex il-kuntratt stess jgħid li „Il- partijiet jirriservaw a favur xulxin id-dritt ta' preferenza f'każ li xi wieħed minnhom jiġi jbiegħ sehmu' u li huwa kien lest jersaq għall-att korrettorju dwar dan. Imbagħad, quddiem din joħroġ b‟verżjoni divergenti u jgħid li Grezzju Vella kien għamel xi ftehim ma‟ terzi, u li kien għalhekk li fil-kuntratt iddikjara li tħallas dakinhar. Dan meta, dejjem skont Falzon Farrugia, huwa kien ħallsu qabel. Il-verżjoni li huwa ressaq f‟din il-kawża tieħu xejra aktar inkredibbli meta jsiru l-kontro eżami u jgħid li kien ħa żball fl-affidavit li preżenta fil-kawża preċedenti meta qal illi kien jaf li ma xtarax il-ġardina kollha. Iżid jgħid li meta f‟dak l- affidavit kien qal li kien lest jagħmel korrezzjoni huwa kien qiegħed jirreferi għall-konvenju. Il-Qorti tqis din il-verzjoni tal- fatti inversosimili u b‟hekk qeghda tiskartaha. L-atturi jressqu bħala prova wkoll kopja tad-dikjarazzjoni ġuramentata tan-Nutar Pierre Spiteri Delia datata 13 ta‟ Settembru 1995 fejn in-nutar kien ikkonferma li dakinhar tal-kuntratt finali, quddiemu ma għaddew l-ebda flus u fejn ġie dikjarat li kienet qiegħda tinbiegħ il-ġardina kollha dan kien żball għaliex il-bejgħ kien filfatt jirrigwarda nofs indiviż biss ta‟ din il- ġardina. Madanakollu, meta n-nutar xehed viva voce quddiem il-Qorti kemm f‟din il-kawża u kemm f‟dik preċedenti, huwa ċċara li dak l-affidavit ma kienx irrediġih hu, imma l-avukat ta‟ Grezzju Shtewil. In-nutar jiddiskrivi lill-istess Grezzju Shtewil bħala bniedem li „ma kienx mill-ħelwin‟ u jagħti lil wieħed x‟jifhem li dak l-affidavit iffirmah taħt xi forma ta‟ theddid. Nonostante, il-Qorti tinnota li n-Nutar ma jiċħadx li dak l-kuntratt kellu jkun dwar nofs indiviż biss tal-ġardina u li dakinhar Anton Falzon Farrugia ma kien għamel l-ebda pagament lil Grezzju Shtewil. Fil-fatt, fil- kawża preċedenti, il-Qorti diversament presjeduta li ħafna minn dak li ddikjara fl-affidavit tiegħu kien verità. Huwa veru li a tenur tal-artikolu 992 tal-Kodiċi Ċivili, kuntratt huwa liġi bejn il-partijiet, imma huwa daqstant validu l- prinċipju stabbilit permezz tal-artikolu sussegwenti „l- kuntratti għandhom jiġu esegwiti bil-bona fidi, u jobbligaw mhux biss għal dak li jingħad fihom, iżda wkoll għall- konsegwenzi kollha li ġġib magħha l-obbligazzjoni skont ix- xorta tagħha, bl-ekwità, bl-użu jew bil-liġi.‟ Fil-każ tal-lum, kif diġà ntqal, il-verżjoni tal-konvenut qeghda tigi skartata ghaliex ma hijiex meqjusa li tirrispetta la l-verità u lanqas il-bona fidi Kif jingħad fil-kawża fl-ismijiet Carmelo Portelli Pisani vs Gaetano Decesare, deċiża mill-Qorti tal-Appell fil-15 ta‟ Dicembru 1947, il- prinċipju illi contra testimonium scriptum (testimonium) non scriptum non fertur, "… jista' jsehh biss sakemm il-Qorti ma tkunx perswaza illi hemm zball fil-kuntratt, jew inkella dak il-patt thalla barra ghal xi raguni specjali; ghaliex f'dawn il-kazijiet il-principji bazati fuq il-gustizzja u l-ekwità ghandhom ikunu supremi." Dan l-insenjament baqa‟ jiġi segwit minn dawn il-Qrati – ara f‟dan is-sens id-deċiżjoni tal-Prim‟Awla tal-Qorti Ċivili fil-kawża fl-ismijiet Francesca Alzeni va Avukat Dottor Spiridione Roberts noe, mogħtija fid-9 ta‟ Ġunju 1964. Fil-każ tal-lum, abbażi tal-provi prodotti f‟din il-kawża u dik 1323/1995 JRM, il-Qorti hija moralment konvinta li l-atturi għandhom raġun fil-pretensjonijiet tagħhom li l-kuntratt tat-3 ta‟ April 1995 fih żbalji li ma jirriflettux l-intenzjoni vera tal- partijiet fuq il-kuntratt u li għad huwa dovut lill-attur Anthony Spiteri Delia l-ammont ta‟ Lm30,500, illum €71,045.89. Isegwi għalhekk illi lanqas m‟għandha mis-sewwa l-eċċezzjoni tal- konvenuta li permezz ta‟ din l-azzjoni l-atturi qegħdin joħolqu obbligazzjonijiet ġodda li mill-kuntratt ma jirriżultawx. Finalment, l-atturi preżentaw kopja ta‟ kuntratt pubbliku fl-atti tan-Nutar Myriam Gouder Caruana Said tat-23 ta‟ April 1990 minn fejn jirriżulta li kien Grezzju Shtewil waħdu li xtara il-fond li minnu kienet tagħmel parti l-ġardina mertu tal-kawża, u allura, Marianna Shtewil ma kellhiex tiffigura bħala venditriċi fuq il- kuntratt tat-3 ta‟ April 1995. Għalhekk u għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti qiegħda taqta‟ u tiddeċiedi l-kawża billi filwaqt illi tiċħad l-eċċezzjonijiet tal- konvenuta, inkluż l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni, tilqa‟ t-talbiet attriċi kollha u għal finijiet tat-tieni talba tinnomina lin-Nutar Sean Ferrante sabiex l-att korrettorju relattiv dakinhar tal-21 ta‟ Jannar 2019 fil-11:00 ta‟ filghodu fil-Binja tal-Qorti. jippubblika Tahtar lill-Avukat Dottor Josette Camilleri Zahra sabiex tidher għall- eventwali kontumaċi fuq l-istess att. L-ispejjeż tal-kawża jitħallsu mis-soċjetà konvenuta.