IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020. Josephine Mary sive Joyce Cascino u żewġha Dr Antoine Cascino v. L-Avukat Generali illum l-Avukat tal-Istat u Mario u Cynthia Sciberras Herrera Fis-26 ta' Frar 2020 l-Avukat tal-Istat appella mis-sentenza tal- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-kompetenza kostituzzjonali li biha sabet ksur tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 1 tal-ewwel protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal- Libertajiet Fundamentali (Konvenzjoni) u tat rimedju għal dak il-ksur. Il-fatti li taw l-lok għall-kawża ġew imfissra hekk mill-ewwel Qorti: Il-fond 243B Peer Gynt, Triq it-Torri, Is-Swatar, L-Imsida huwa maisonette fil-pjan terran proprjeta' tar-rikorrenti Josephine Mary sive Joyce Cascino. Bħala fond għandu entratura ndipendenti b'veduti tal-baħar. Inbena fl-1934 u huwa liberu u frank bil-konjuġi ntimati jgħixu fih bħala nkwilini. Madwar sebgħin sena ilu dan il-fond kien inkera minn missier ir- rikorrenti lin- nanna tal-intimata Cynthia Sciberras Herrera li kienet tgħix fih flimkien ma' familtha. Wara l-mewt tan-nanna, omm Cynthia baqgħet tgħix fih inkluż l-istess Cynthia li minn naħa tagħha wara ż-żwieġ mal- intimat żewġha fl-1981 baqgħu jgħixu hemm ukoll. Meta ġiet nieqsa omm Cynthia, il-konjuġi intimati baqgħu jabitaw fil-fond fejn bħala inkwilini għadhom hemm sal-lum. Ir-rikorrenti jilmentaw li mhux biss l-intimati konjugi għamlu tibdil strutturali mingħajr il-permess tagħhom u ma rnexxielhomx jirriprendu l- pussess tal-fond għax skont il-Bord li Jirregola l-Kera l-ġurisprudenza wessgħet it-tifsira ta' tibdiliet strutturali; iżda addirittura l-kera li jħallsu l- konjuġi ntimati hija baxxa u irrizorja wisq meta mqabbla mar-rati li jġib il- fond fis-suq ħieles. L-istess rikorrenti nkarigaw lill-perit Ivan Byers u lil Simon Mamo Real Estate Agency biex jagħmlu stima tal-valur lokatizju tal-fond bir-rati tas-suq ħieles. Dawn, wara li ħadu numru ta' fatturi in kunsiderazzjoni, fosthom id-daqs, l-istat u l-lok fejn jinsab il-fond in kwistjoni - "(a) Skont il-perit Byers, il-valur tal-proprjeta fis-suq ħieles f'Settembru 2016 kien ta' €400,000 filwaqt li l-valur lokatizju huwa ta' circa €22,000 fis-sena; u "(b) Skont Hugo Bouvet, rappreżentant ta' Simon Mamo Real Estate, f'Ottubru 2016 il-valur lokatizju tal-fond mertu tal-proċeduri odjerni huwa hekk: rata kummerċjali €130/150 kuljum; rata residenzjali: €1,500 fix- xahar. Il-valur tal- post għall-bejgħ huwa ta' €350,000/€400,000. Ir-rikorrenti komplew jilmentaw li lanqas il-liġi l-ġdida ntrodotta bl-Att X tal- 2009 ma ġabet titjib fir-rigward tad-drittijiet proprjetarji tagħhom in kwantu li skont l-istess liġi l-kera li għadhom iħallsu l-konjuġi ntimati hija xorta wisq baxxa tenut kont li dan it-terran jinsab fuq is-seafront ta' Ħal Ghaxaq. Inoltre skont l- istess rikorrenti l-fatt li l-intimati jistgħu joffru dan il-post lil uliedhom jew lin- neputijiet tagħhom għar-residenza tagħhom għandha wkoll implikazzjonijiet serji fuq ir-rikorrenti stante li realment huma m'għandhomx speranza li jiksbu lura l- pussess effettiv tal-fond speċjalment in vista tal-eta' avvanzata tagħhom. Ir-rikorrenti ndikaw ukoll li mhemmx raġuni valida il-għala l-konjugi Sciberras Herrera għandhom jingħataw xi protezzjoni speċjali tenut kont in-natura tal-impjieg ta' Mario Sciberras Herrera u l-introjtu tal-kumpanija li tagħha huwa direttur maniġerjali. Il-Qorti nkarigat lill-perit Marie Louise Horsman Falzon Kirby sabiex tirrediġi rapport permezz ta' liema testabilixxi l-valur kurrenti residenzjali u kummerċjali tal-fond kif ukoll il-valur lokatizju residenzjali u kummerċjali tiegħu. Wara kunsiderazzjoni tad-daqs, pożizzjoni, stat strutturali u fatturi oħra l-valuri mogħtija mill-perit kienu hekk – "(a) il-valur lokatizju f'Marzu 2018 ġie stmat fl-ammont ta' €1,280 fix- xahar ossia €15,360 fis-sena bħala użu residenzjali; "(b) il-valur fis-suq miftuħ tal-fond battal għal skop residenzjali huwa ta' €470,000; "(c) il-valur lokatizju u kummerċjali ġie stmat fl-ammont ta' €4,500 fix- xahar ossia €54,000 fis-sena bħala użu kummerċjali; "(d) il-valur fis-suq miftuħ tal-fond battal u bil-permess kummerċjali (ħwienet jew uffiċini) huwa ta' €750,000. L-intimata Cynthia Sciberras Herrera li llum għandha 65 sena qalet li ilha għomorha tgħix fil-fond mertu tal-proċeduri odjerni u qabilha kien hemm ommha u nannitha u l-familja tagħhom jgħixu hemm. Hija qalet ukoll li qabel ma nfetħet il-kawża odjerna ma kienx hemm problemi dwar il-ħlas tal-kera. Qalet ukoll li peress li bil-ftuħ tal-kawża odjerna huma nkwetaw li setgħu jispiċċaw barra mill-fond, bil- flus li ġemmgħu huma u oħrajn li sselfu mingħand familjari xtraw post ieħor għall-prezz ta' €190,000. Dan fih il-kmamar tal-banju, twieqi u madum pero' għadu vojt u mhumhiex jużawh. L-intimat Mario Sciberras Herrera xehd li huwa ilu joqgħod fil-fond in kwistjoni sa minn mindu żżewweġ lill-intimata fl-1981 u jużawh bħala r-residenza tagħhom. Il-kera attwali mħallsa mill-intimati hija ta' ftit aktar minn €280 fis-sena. Illum il-ġurnata fis-soċjeta' li jaħdem fiha jaqla' circa €7,120 gross fix-xahar u kwindi circa €86,000 fis-sena gross. Paga f'idejh jaqbad xi €5,200 fix-xahar u ċioe' aktar minn €60,000 fis-sena. Ilu jokkupa l- kariga ta' direttur maniġerjali għal tnax il- sena. "Qal ukoll li r-rikorrenti odjerni kienu ntavolaw proċeduri kontrihom għall- iżgumbrament quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera peress li kienu għamlu xi xogħlijiet strutturali mingħajr il-permess tas-sid u dawn il-proċeduri nqatgħu favur l-intimati. "Huwa qal li flimkien ma' martu xtraw appartament iżda ma jużawhx". ewwel Qorti sabiex:- Fil-kawża li ppreżentaw l-atturi fil-25 ta' Ottubru, 2016 talbu lill- Tiddikjara li qegħdin jiġu vjolati d-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti kif sanċiti mill-artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu tal- Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea (l-ewwel Skeda tal-Kap. 319) għar-raġunijiet fuq esposti u dawk li ser jirriżultaw waqt it-trattazzjoni ta' dan ir-rikors; "2. Konsegwentement tagħtihom dawk ir-rimedji kollha li jidhrilha xierqa u opportuni speċjalment inkluż il-pussess lura tal-fond terran numru 243B, Peer Gynt, Triq it-Torri, Is-Swatar, L-Imsida u kumpens xieraq għall- okkupazzjoni tal-fond bi vjolazzjoni tad-drittijiet tar-rikorrenti." L-ewwel Qorti iddeċidiet il-kawża hekk:- Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-Avukat Ġenerali; Tiċħad l-ewwel ħames eċċezzjonijiet tal-konjuġi Mazzola, safejn kompatibbli ma' dak deċiż fis-sentenza tilqa' s-sitt eċċezzjoni filwaqt li tilqa' s-seba' eċċezzjoni tagħhom; Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti u tiddikjara li qegħdin jiġu vjolati d- drittijiet fondamentali tagħhom kif sanċiti mill-Artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu ta' l-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea (l-Ewwel skeda tal-Kap. 319) għar-raġunijiet esposti fis- sentenza tal-lum; Tilqa' limitatament it-tieni talba u tordna lill-intimati konjuġi Mazzola sabiex ma jibqgħux igawdu mill-protezzjoni offerta lilhom s'issa mill- applikazzjoni tal-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini u l-Att (Kap. 69) u tal-Att X tal-2009 fir-rigward tal-abitazzjoni tagħhom fil-fond numru 243B, Peer Gynt, Triq it-Torri Sliema. Dan peress li t-tħaddim tal- liġijiet imsemmija fiċ-ċirkustanzi tal-każ tal-lum huma leżivi tal- artikolu 37(1) tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni. Tillikwida kumpens ta' għoxrin elf Ewro (€20,000) sabiex jagħmel tajjeb għall-leżjoni sofferta u tordna lill-intimat Avukat Ġenerali jħallas din is- somma lir-rikorrenti. L-ispejjeż għandhom ikunu a karigu tal-Avukat Ġenerali". L-Avukat tal-Istat appella mis-sentenza. Konsiderazzjoni. L-atturi wieġbu u qalu r-raġunijiet għalfejn din il-Qorti għandha tiċħad l-appell filwaqt li l-konvenuti Mazzola taw ir-raġunijiet għalfejn fil- fehma tagħhom l-appell għandu jintlaqa'. L-ewwel aggravju tal-Avukat tal-Istat jirreferi għal dik il-parti tas- sentenza li biha l-ewwel Qorti qalet li hemm ksur tal-artikolu 37 tal- Kostituzzjoni. Argumenta li dik id-disposizzjoni tapplika fejn hemm teħid forżuż ta' proprjeta` u mhux meta hemm kontroll ta' użu. Inoltre żied li l- Ordinanza Li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini (Kap. 69) kienet fis-seħħ qabel Marzu tal-1962, mela bis-saħħa tal-Art. 47(9) tal-Kostituzzjoni ma tintlaqatx bl-Art. L-Art. 37 tal-Kostituzzjoni jipprovdi li "ebda interess fi jew dritt fuq proprjeta` li kull xorta li tkun" ma jista' jittieħed jekk mhux inter alia bi ħlas ta' kumpens xieraq. Id-dritt ta' sid li jkollu l- pussess materjali u mhux biss pussess legali huwa interess fuq proprjeta`. B'hekk hu imħares taħt l-Art. 37 minkejja li s- sid ma ġie imċaħħad minn kull interess fil-proprjeta`. B'referenza għat-tieni parti tal-aggravju, il-Kap. emendat b'liġijiet li daħlu fis-seħħ wara l-1962 li pero` ma għandhomx l-effetti msemmija fil-para. (a) sa (d) tal-art. Fit-tweġiba l-atturi argumentaw li l-Artikolu 37 huwa in fatti irrilevanti għaliex xorta waħda tibqa' l-vjolazzjoni taħt l- artikolu wieħed tal-ewwel protokoll. Madankollu kienu l-atturi li fir-rikors promutur ilmentaw minn ksur tal-Artikolu 37 tal- Kostituzzjoni. L-Artikolu 47(9) jirreferi għal 'liġi fis-seħħ minnufih qabel it-3 ta' Marzu 1962'. It-tiġdid tal-kera seħħ bis-saħħa ta' liġi li kienet fis-seħħ qabel l-1962. Għalhekk hu mħares mill- artikolu 47(9) tal-Kostituzzjoni u għaldaqstant m'huwiex milqut minn Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni. Għaldaqstant l-ewwel aggravju ser jintlaqa'. Bit-tieni aggravju l-Avukat tal-Istat jilmenta minn dik il-parti tas- sentenza tal-ewwel Qorti li sabet ksur tad-dritt tal-atturi għat-tgawdija ta' ħwejjiġhom. Jikkontesta l-konklużjoni tal-ewwel Qorti li sabet li s-sidien ġarrbu piż eċċessiv u sproporzjonat. L-ewwel Qorti wara li għamlet referenza estensiva għall- ġurisprudenza, qalet:- "Fid-dawl ta' dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali suesposti l-Qorti tagħmel is- segwenti kunsiderazzjonijiet għall-fini tal-każ odjern – Għalkemm wara li saret proprjetarja tal-fond in kwistjoni ir-rikorrenti għamlet żmien taċċetta l-kera mingħand il-konjuġi ntimati mingħajr kontestazzjoni dan ma jippreġudikax id-dritt tagħha li, flimkien mar- rikorrent żewġha, tiftaħ dawn il-proċeduri u tavvanza t-talbiet in eżami; Huwa paċifiku li l-Istat għandu d-dritt u l-obbligu li jippromulga l-liġijiet li jidhirlu xierqa biex jikkontrolla l-użu tal-proprjeta' skont u għal fini ta' l- interess ġenerali. Infatti l-Istat għandu f'idejh diskrezzjoni wiesgħa sabiex jidentifika x'inhu meħtieg fl-interess ġenerali u sabiex jistabilixxi liema huma dawk il- miżuri meħtieġa għall-ħarsien tal-interess ġenerali. joħloq Ħal Tarxien, mekkaniżmu li jipproteġi kategorija ta' persuni (utilisti ta' fondi għal fini tal-każ tal-lum) huwa xorta m'għandux il-mano libera li jippreġudika b'mod sproporzjonat id-drittijiet ta' kategorija ta' persuni oħra (sidien ta' dawk il-fondi għal fini tal-każ tal-lum). Fin-nuqqas huwa l-Istat li għandu jġorr ir-responsabbilta' għal dan l-iżbilanċ bejn il-varji drittijiet imsemmija; id-diskrezzjoni fit-tħaddim ta' din tiegħu Meħudin iċ-ċirkustanzi kollha tal-każ odjern il-Qorti tqis li d- dispożizzjonijiet tal-liġijiet in eżami qegħdin iċaħħdu lir-rikorrenti milli jgawdu l-proprjeta' tagħhom in kwantu mhux biss jikkontrollaw il- quantum li l-istess rikorrenti jistgħu jirċievu bħala kera iżda anke r-ripreża tal-fond. Inoltre, minkejja li kien hemm xi titjib fil-valur tal-kera bis-saħħa tal-emendi tal-Att X tal-2009 kif sussegwentement emendati, meta mqabbla mal- valuri lokatizji tal-fond skont is- suq ħieles ma hemm ebda dubju li hemm disparita' enormi. Jiġi sottolineat li anke jekk il-valur tal- kera stabbilit mill-liġi mhux bilfors ikun daqs kemm irendi s-suq ħieles xorta jirriżulta li hemm qabża kbira meta mqabbel mal-valur lokatizju massimu li r-rikorrenti jistgħu jirċievu mingħand l-intimati konjuġi Mazzola skont il-liġi. Kif diġa' ngħad ripetutament fil-varji sentenzi in materja, r-rata ta' ħlas tal-kera dettata mill-liġi la tista' titqies li hija kompatibbli mar-realta' soċjali f'Malta fiż-żminijiet tal-lum u lanqas mar- rati lokatizji applikabbli fis-suq ħieles tal-proprjeta'; Fil-fehma tal-Qorti, filwaqt li l-Istat bil-liġijiet imsemmija indirizza li problema fil-qafas soċjali pero' naqas ta' akkomodazzjoni jikkontrobilanċja din il-miżura b'salvagwardji adegwati li jipproteġu d- drittijiet tas-sidien tal-fondi milquta b'tali liġijiet. Għaldaqstant ir-rikorrenti odjerni, l-istess bħal sidien oħra fl-istess pożizzjoni tagħhom, spiċċaw iġorru piż sproporzjonat u nġust fuqhom peress li nħoloq żbilanċ bejn il- jeddijiet tas-sidien min-naħa l-waħda u l-interess ġenerali min-naħa l- oħra. Dan bi ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti għat- tgawdija tal-proprjeta' tagħhom kif protetti bl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l- ewwel artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni. Fiċ-ċirkustanzi u fid-dawl ta' tali lezjonijiet, lanqas ma huwa akkoljibbli l- argument tal-intimati konjugi Sciberras Herrera li sejbien ta' ksur tad-drittijiet l-Konvenzjoni fundamentali a msemmija jwassal għal preġudizzju tal-aspettativa leġittima tagħhom qua inkwilini li jibqgħu jikru l-fond in kwistjoni". tal-Kostituzzjoni u M'hemmx dubju li l-artikolu tal-ewwel protokoll ma jiggarantixxix kumpens sħiħ fejn ikun hemm preżenti għanijiet leġittimi li jkunu ttieħdu fl-interess ġenerali kif inhu s-social welfare. Il-fatturi li ssemmew mill-Avukat tal-Istat jistgħu jiġġustifikaw il-ħlas ta' kumpens inqas minn dak li jagħti s-suq. Pero` jibqa' l-fatt li hu meħtieġ element ta' proporzjonalita` bejn il-kera li tipprovdi għaliha l-lġi u l-kera li jagħti s-suq miftuħ. Jekk id-differenza tkun wisq, mela ma jkunx hemm bilanċ bejn id-drittijiet tas-sid u l-jedd tal-Istat. Fis-sentenza Cassar v. Malta (50570/13) tat-30 ta' Jannar 2018, il-QEDB qalet:- Is-sidien ilhom is-snin ma jaċċettaw kera. Fil-fatt hemm ċedola ta' depożitu preżentata fil-5 ta' Lulju 2006 (numru 1088/06) li biha l-konvenuti ddepożitaw is-somma ta' Lm32 kera ta' sena għall-perjodu mill-10 ta' Ġunju 2006 sad-9 ta' Ġunju 2007. L-istess ġara fis-sentejn ta' wara (ċedola 1335/07 preżentata fil-25 ta' Ġunju 2007 u ċedola ta' depożitu fis-7 ta' Ottubru 2009). Imbagħad iddepożitaw is-somma ta' €185 kera ta' sena skond l-emenda li kienet daħlet fis-seħħ bl-Att X tal-2009. Kera li kellha tiżdied kull tliet snin b'mod proporzjonali għall-mod li bih żdied l-indiċi ta' inflazzjoni (artikolu 1531Ċ tal-Kodiċi Ċivili) bl-ewwel awment ikun fl-1 ta' Jannar 2013. Fl-2013 il- Ammont depożitat b'ċedola numru 1277/13 preżentata fit-12 ta' Lulju, 2013. Illum intqal li l-kera hi ta' €280 kull sena, filwaqt li skont l-istima tal- perit tekniku l-valur lokatizju hu €15,360 kull sena għal skop ta' residenza. Dan ifisser li sidien il-kera qegħdin jirċievu 1.82% tal-kera li jistgħu jirċievu jekk jikru l-fond fis-suq ħieles. Saħansitra jekk il-fond jinkera għal skop kummerċjali, il-perit tekniku ta stima fl-ammont ta' €4,500 kull xahar (fol. Din hi l-aqwa prova li sidien il-kera ilhom is-snin jirċievu qligħ Dan iktar u iktar meta mill-provi rriżulta li l-konvenut hu impjegat mal-kumpanija Aeromaritime (Mediterranean) Limited u meta xehed kien ilu tnax-il sena jokkupa l-kariga ta' direttur maniġerjali. Xehed li għandu qligħ nett ta' €5,200 fix-xahar, li għal Malta hu salarju tajjeb ħafna. L- għan wara l-liġi speċjali suppost hu li tagħti l-wens lil min m'għandux mezzi finanzjarji li jippermettulu li jikri bir-rati ta' kera li qegħdin jintalbu fis-suq ħieles. Bid-dħul li għandu l-konvenut jew li kellu jekk illum hu irtirat, m'hemmx dubju li dak l-argument ma japplikax. Hu veru li meta xehed fl-1 ta' Marzu 2009, il-konvenut qal li dik is-sena kien ser jirtira. Madankollu irriżulta wkoll li flimkien ma' martu kienu xtraw appartament fil-Mellieħa. Ifisser li jekk iridu għandhom akkomodazzjoni alternattiva u dan irrispettivament jekk il-fond fil-Mellieħa xtrawhx bl-għajnuna ta' familjari jew le. Dan apparti li oriġinarjament snin twal ilu (jissemmew sebgħin sena) il-fond kien mikri lin-nanna tal-konvenuta, u wara l-mewt tal- inkwilina komplew igħixu fil-fond il-konvenuta u ommha. Imbagħad fl- 1981 iżżewġet l-attriċi u l-fond sar id-dar taż-żwieġ tal-konvenuti. B'hekk il-konvenuti ilhom igawdu l-fond għal snin twal għal ftit flus, u dan bis- saħħa tal-liġi speċjali dwar il-kera. Il-konvenuta stess xehdet, "Dan il-post ilu mikri lill-familja tiegħi għal dawn l-aħħar 70 sena" (fol. ovvjament a skapitu tas-sid. Il-konvenut semma wkoll li għamel spejjeż fil-fond oġġett tal-kawża ta' madwar ħamsa u għoxrin elf euro (€25,000). Fatt li ma jbiddilx ir- raġunament tal-Qorti meta tqis is-snin twal li l-konvenuti ilhom igawdu l- fond, u li l-ispejjeż li setgħu saru kienu għal benefiċċju tagħhom sabiex ikollhom iktar kumdita` fid-dar. Dan apparti li ma tressqet l-ebda prova dokumentarja li effettivament intefqet dik is-somma. Il-fond ġie assenjat lill-attriċi permezz ta' att ta' diviżjoni pubblika fid-9 ta' Jannar 1996 min-Nutar Dr Anthony Gharz Eddin, u għalhekk ilha tagħmel qligħ miżeru għal snin twal. Rilevanti wkoll li l-fond jinsab fi Triq it-Torri, Is-Swatar, L-Imsida. Hu fatt magħruf il-valur għoli ta' proprjeta` li tinsab tas-Sliema, iktar u iktar fi Triq it-Torri. M'hemmx dubju li fis-suq ħieles l-atturi ser jirnexxielhom isibu kirja meta jridu u b'kera li tkun ferm vantaġġuża. Il-kera attwali hi a pittance ħdejn dik li tirċievi l-attriċi jekk tikri l-fond fis-suq. Hu veru li l-liġi tikkontempla ċirkostanzi fejn sidien il-kera jistgħu jitolbu l-awtorizzazzjoni tal-Bord Li Jirregola l-Kera sabiex ma jġeddux il- Madankollu, il-każijiet meta dan jista' jseħħ huma ferm limitati u fil- każ in eżami ma jirriżultax li hemm xi waħda miċ-ċirkostanzi li jissemmew mil-liġi. Hu minnu wkoll li l-atturi setgħu jitolbu għall-awment tal-kera tal- Kera quddiem il-Bord Li Jirregola l-Kera qabel l-emendi introdotti bl-Att X tal-2009 (ara paragrafu 7 tat-tweġiba tal-konvenuti Mazzola). Proċedura li pero` ma kinitx ser twassal għal titjib konsiderevoli. Iż-żidiet li setgħu jintalbu kienu jiġu kkalkolati ma' kera bażiku li hu baxx u m'għandu l-ebda rabta mas-suq ħieles. Sewwa qalu l-atturi, fin-nota ta' sottomissjonijiet, li l-liġijiet speċjali tal-kera ".… jagħtu protezzjoni lill-inkwilin u jżommu ferm il-kera fuq livelli li kienu fl-1914 b'żied ta' erbgħin fil-mija (40%)" (Artikolu 4 tal-Kap. M'hemmx dubju li l-ewwel Qorti setgħet tasal għall-konklużjoni waħda, u ċioe` li hemm nuqqas ta' proporzjon bejn l-għan soċjali tal-liġi speċjali u l-ħtieġa li jitħares il-jedd fundamentali tas-sid għat-tgawdija ta' ħwejġu. Id-diskrepanza kbira bejn il-kera li titħallas u dik li tista' tintalab fis-suq ħieles, hi biżżejjed sabiex tikkonkludi li hemm nuqqas ta' proporzjon. Dan apparti l-inċertezza dwar meta s-sid sejra tirkupra lura għandha. l-pussess tal-fond, iktar u iktar meta tikkunsidra l-eta' avvanzata li Fit-tielet aggravju l-ilment hu li l-ewwel Qorti ma kkunsidratx l- emendi li saru bl-Att X tal-2009. Dan apparti l-konsultazzjoni estensiva li l-Avukat tal-Istat qal li saret qabel daħlet fis-seħħ dik il-liġi. It-tibdil li sar bl-Att X tal-2009 dwar l-awment ta' kera ma jġib l-ebda titjib sinifikanti għas-sidien il-kera. Hu minnu li dik il-liġi wasslet biex inqas persuni jitqiesu bħala inkwilini, madankollu xorta tibqa' l-inċertezza dwar meta s-sidien ser jirnexxielhom jieħdu lura l-pussess tal-fond u jibdew igawdu qligħ deċenti. Dan iktar u iktar meta l-konvenuta xehdet, ".... għandna żewġt itfal li joqogħdu magħna, f'appartament mikri mingħand Il-fatt li l-emendi proposti kienu pubblikati u l-pubbliku kien mistieden biex jagħti l-kummenti, ma jfissirx b'daqshekk li l-Att X tal-2009 irrimedja għal ksur tal-Artikolu 1 tal-ewwel protokoll li kien diġa` qiegħed iseħħ. Permezz tar-raba' aggravju, l-Avukat tal-Istat argumenta li l- kumpens li tat l-ewwel Qorti m'huwiex ġustifikat u anzi eċċessiv. wasal biex jargumenta li ħafna drabi dikjarazzjoni ta' vjolazzjoni hi biżżejjed. Dan l-aggravju hu fieragħ. L-ewwel Qorti kkundannat lill- Avukat tal-Istat sabiex iħallas kumpens ta' għoxrin elf euro (€20,000). Somma ferm konservattiva meta tikkunsidra:- Il-potenzjal li għandu l-fond li fi kliem Hugo Bouvet, aġent tal- proprjeta` mal-aġenzija Simon Bouvet, xehed li jista' jiġi L-istima tal-kera fis-suq ħieles li għamel il-perit tekniku u li ma ġietx kontradetta b'xi provi, meta paragunat mal-kera li l-atturi huma intitolati jirċievu; Is-snin twal li l-konvenuti Sciberras Herrera ilhom igawdu mill- protezzjoni taħt il-liġi speċjali u jħallsu kera irriżorja; Is-snin twal li l-atturi ilhom jirċievu kera baxxa; Il-qligħ tajjeb li għandu jew kellu l-konvenut Sciberras Herrera. Żgur li l-konjuġi Sciberras Herrera ma jistgħux jiġu deskritti bħala social case li kienu jeħtieġu l-protezzjoni tal-Istat sabiex ikollhom saqaf fuq rashom. Magħmula dawn il-konsiderazzjonijiet iddeċidiet sew l-ewwel Qorti meta qalet li ma kellhomx jibqgħu igawdu mill-protezzjoni li jagħti l-Kap. 69, u dwar liema ordni ma sarx appell. Għal dawn ir-raġunijiet il-Qorti qegħda tiddeċiedi l-appell tal-Avukat tal- Tilqa' parzjalment l-appell in kwantu jirreferi għall-ewwel aggravju, u tvarja s-sentenza tal-ewwel Qorti fis-sens li tiċħad l-ewwel talba tal-atturi biss in kwantu tirreferi għall- Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta. Għall-kumplament ticħad l-appell tal-Avukat tal-Istat u tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti. Spejjeż tal-appell jinqasmu in kwantu għal 10% a karigu tal- atturi u 90% a karigu tal-Avukat tal-Istat. Istat billi: Mark Houghton Prim Morgan Giannino Horsman Roelse Mizzi Morgan Anthony Mion Morgan Deputat Reġistratur gr