Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Woolley Falzon Caruana d-Deċiżjoni ta' l-Arbitru Għas-Servizzi Finanzjarji fil-Każ Nru. 448/16 tat-12 ta' Ġunju 2018 fl-ismijiet: Louis P. Longhurst bin-numru tal-karta tal-identità 672154M f'ismu proprju u f' isem hutu Stephen Longhurst (K.I. 0292331M) 21 ta' Ottubru, 2019 Is-sentenza tikkonċerna appell ta' GlobalCapital Financial Management Ltd minn deċiżjoni mogħtija mill-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji fit- 12 ta' Ġunju 2018 u li permezz tagħha laqa' l-ilment ta' Louis P. Longhurst f'ismu proprju u f'isem hutu Stephen Longhurst u Angele Longhurst rigward investimenti li huma kienu għamlu permezz is-soċjetà appellanti fil- prodotti Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR-QI u Lifemark S.A. Fil-qosor, il-proċeduri quddiem l-Arbitru żvolġew kif ġej: Permezz ta' ilment li wasal fl-uffiċċju tal-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji fis- 6 ta' Ottubru 2016, l-appellat 'pro et nomine' limenta fir-rigward tal-prodott Lifemark SA – Secure Income Bond mibjugħ lilu mis-soċjetà appellanti. Jgħid li dan sar b' 'qerq fil-bejgħ lil persuni anzjani bl-assigurazzjoni li "kif jidher mit-Titlu dawn huma secure"'. Talab għalhekk 'il-flus kollha nvestiti' salv ir-rikavat mingħand il-likwidaturi barranin. Dan kollu ġie spjegat aktar fit-tul f' ittra ndirizzata lill-Arbitru b' numru ta' dokumenti annessi magħha1 permezz ta' liema talbu lill-Arbitru: '(i) Jiddikjara li l-kumpanija konvenuta aġixxiet b'mod skorrett u qarrieqi għaliex il-komportament tagħha jikkwalifika bħala prattika kummerċjali nġusta u qarrieqa fil-konfront tagħna l-aħwa Louis, Stephen u Angele Longhurst; (ii) Jiddikjara li l-kumpanija konvenuta tat parir ħażin u aġixxiet b'nuqqas ta' ħila u sengħa u/jew traskuraġni u/jew negliġenza grossolana fit- twettieq tal-inkarigu tagħha kif ukoll nuqqas ta' ħarsien tad-dmirijiet fiduċjarji u tal-Guidelines u Regolamenti dwar l-investimenti tal-MFSA fil- konfront tal-esponenti aħwa Longhurst meta sar il-bejgħ tal-investiment surriferiti; (iii) Tiddikjara li l-kumpens tal-esponenti aħwa Longhurst ġie kaptat mill- kumpanija konvenuta b'egħmil doluż u ngann adoperat għad-dannu tagħhom mir-rappreżentanti tal-istess kumpanija konvenuta, kif ukoll kien riżultat ta' żball materjali pprovokat mill-intimat fuq it-tip u l-kwalità ta' prodott li fih huma kienu qegħdin jinvestu u t-tip ta' servizz ta' investiment li l-kumpanija konvenuta kienet qed tagħti lill-esponenti, u li għalhekk l- kunsens tagħhom kien vizjat u allura ma jiswiex fil-liġi; (iv) Konsegwentement tiddikjara illi l-kumpanija konvenuta hija responsabbli fil-konfront tal-esponenti, għat-telf tal-flus kif ukoll għad- danni kollha li huma sofrew per konsegwenza tal-premess; (v) Tillikwida l-ammont tat-telf u danni sofferti, occorrendo bin-nomina ta' periti nominandi, mill-esponenti aħwa Longhurst; (vi) Tikkundanna lill-kumpanija konvenuta sabiex tħallas lil kull wieħed mill- esponenti l-ammont hekk likwidat.' Il-provditriċi tas-servizz, filwaqt li elenkat il-fatti riżultanti lilha, wieġbet permezz tas-segwenti eċċezzjonijiet li ngħataw mingħajr preġudizzju għal l-ilmentatur irid iġib prova li fil-mument li ġie ntavolat l-ilment ħutu Angele u Stephen Longhurst ma kienux Malta u li huwa kellu prokura appożita biex jintavola l-ilment a nom tagħhom ukoll. Fin-nuqqas (i) Angele u Stephen Longhurst m' għandhomx locus standi f' dawn il-proċeduri u (ii) l-ilment ma jistax jiġi milqugħ inkwantu l-ġudizzju ma jistax ikun wieħed integru; l-ilmentatur ressaq żewġ forom ta' talbiet: waħda għal rifużjoni tal-ammont investit kif imfisser fil-formola tal-ilment u l-oħra konsistenti f' serje ta' talbiet konfużjonarji f' 'Dok 1' liema dokument għandu jiġi sfilzat. F' kull każ, tirriżerva li tesponi ulterjorment f' każ li l-ilmentatur jiċċara l-ilment tiegħu; l-azzjoni hija preskritta a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap. 16 tal- Liġijiet ta' Malta; l-azzjoni hija ukoll preskritta a tenur tal-artikolu 2156(f) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; l-azzjoni hija perenta a tenur tal-artikolu 1222(1) et. seq tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta inkwantu l-ilmentatur qiegħed jallega qerq u/jew vizzju tal-kunsens; l-ilment irid jiġi ċċarat għaliex m' huwiex ċar: hemm ħjiel ta' allegazzjoni ta' misselling, hemm ħjiel ta' allegazzjoni ta' qerq u b' hekk vizzju tal-kunsens; - m' hijiex leġittimu kontradittur tal-ilmentatur peress li hija s- soċjetà Lifemark S.A. li għandha twieġeb għat-talbiet tal- il-casus, stante li kwalunkwé telf li setgħu ġarrbu l-ilmentaturi huwa direttament u/jew indirettament ir-riżultat ta' kriżi finanzjarja li d-Dinja daħlet fiha fl-2008. huwa ċar li l-ilment jitratta effettivament kwistjoni ta' telf fl- investiment u għalhekk qua intermedjarja ma tistax tinsab responsabbli stante li l-investiment ma kienx ġestit minnha; it-talbiet attriċi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li t-telf f' investiment ma jġibx waħdu r-responsabilità awtomatika u/jew vikarja tal-fornitur tas-servizz iżda jrid jiġi mputat xi tort attribwibbli lill-fornitur tas-servizz. Tiċħad li hija tat xi servizz jew parir ħażin l-ilmentaturi u mhux minnu li kienet traskurata, negliġenti, li ma qdietx id-doveri tagħha bħala bonus pater Fil-mertu wieġbet illi: ħutu; - mhux minnu li hija tat parir ħażin fid-19 ta' Awissu 2008; apparti li għad trid issir prova tad-dannu jew telf verament soffert mill-ilmentaturi, ma jsegwix li hija responsabbli għad- Dan apparti, tenut kont l- andament tas-swieq finanzjarji fiż-żmien in kwistjoni, l- ilmentaturi lanqas ma jistgħu jippretendu li kieku l-ilmentatur nvesta flusu f'investiment ieħor il-kapital kien ser jibqa sħiħ. Fis-seduta tas-16 ta' Jannar 2017, l-Arbitru kkonċeda terminu ta' ħmistax-il jum lill-ilmentatur sabiex jintavola lment ġdid peress li dak minnu magħmul ma kienx ċar biżżejjed b' dan illi l-ilment kif intavolat ma jibqax in vigore. Konsegwentement ikkonċeda ukoll żmien lill-provditriċi tas-servizz biex twieġeb mill-ġdid. Permezz ta' rikors intavolat fit-30 ta' Jannar 2017, l-ilmentatur fisser l-ilment tiegħu mill-ġdid u ressaq is-segwenti talbiet quddiem l-Arbitru: '(i) Jiddikjara li s-soċjetà intimata aġixxiet b'nuqqas ta' ħila u sengħa u/jew traskuraġni u/jew negliġenza fit-twettieq tal-inkarigu tagħha kif ukoll nuqqas ta' ħarsien tad-dmirijiet fiduċjarji u tal-Guidelines u Regolamenti dwar l-investimenti tal-MFSA fil-konfront tal-rikorrenti meta sar il-bejgħ tal- investiment surriferiti; (ii) Jiddikjara li s-soċjetà intimata naqset milli teżegwixxi l-obbligi mposti fuqha mil-liġi u/jew mill-kuntratt iffirmat mar-rikorrenti; (iii) Konsegwentement jiddikjara illi s-soċjetà intimata hija responsabbli fil- konfront tar-rikorrenti, għad-danni konsistenti fit-telf tal-investiment u l- qligħ li ġie mtellef lilhom per konsegwenza tal-premess; (iv) Jillikwida l-ammont tat-telf u danni sofferti, occorrendo bin-nomina ta' periti nominandi; (v) Jikkundanna lis-soċjetà intimata sabiex tħallas lil kull wieħed mir- rikorrenti l-ammont hekk likwidat.' Is-soċjetà intimata ppreżentat tweġiba ulterjuri fit-13 ta' Frar 2017 permezz ta' liema eċċepiet: Illi l-eċċepjenti qegħda tirtira t-tieni u s-sitt eċċezzjonijiet tagħha kontenuti fir-risposta oriġinali tagħha in vista tar-rikors intavolat mill-ġdid mill-ilmentatur; Illi l-eċċepjenti żżomm ferm l-eċċezzjonijiet kollha l-oħra tagħha; 3. Illi ulterjorment, b' referenzza għall-ewwel u t-tieni talba, f' każ li dan jintlaqgħu jiġi ppreċiżat li r-rimedji li jista' jagħti l-Arbitru Għas-Servizzi Finanzjarji ai termini ta' l-Artikolu 26 tal-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta jeskludi l-ħlas ta' kwalunkwé forma ta' kumpens sakemm ma tinġiebx prova li tali nuqqasijiet kienu l-kawża prossima tat-telf effettiv, u għaldaqstant it-tielet, ir-raba' u l-ħames talba għandhom jiġu respinti, u semmai għandu jingħata rimedju ieħor kif tiddisponi l-Liġi.' B' sentenza mogħtija fit-12 ta' Ġunju 2018, l-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji ddeċieda kif ġej: 'Eccezzjonijiet preliminari: Fl-ewwel eccezzjoni il-provditur tas-servizz jghid illi trid issir prova li meta l-ilmentatur ipprezenta l-ilment hutu ma kienux f'Malta peress li kellu prokura biex jintavola dan l- ilment f'isimhom; u wkoll li, galadarba huma kienu f'Malta, ghalhekk, ma setax jipprocedi f'isimhom u, allura, l-gudizzju mhux integru. … din l-eccezzjoni qed tigi michuda u Stephen Longhurst u Angele Longhurst ghandhom jitqiesu wkoll partijiet f'dan il-kaz hekk kif rapprezentati minn huhom, Louis P. Longhurst. Eccezzjonijiet dwar preskrizzjoni Il-provditur tas-servizz qed jaghti tlett eccezzjonijiet dwar preskrizzjoni, ibbazati fuq l- Artikoli 1222(1), 2153 u 2156(f) tal-Kodici Civili. … L-ewwel eccezzjoni dwar preskrizzjoni hija a bazi tal-Artikolu 2153 tal-Kap. 16. … Galadarba r-rimedju mitlub mhux indipendenti minn obbligazzjoni kuntrattwali, il- preskrizzjoni a bazi tal-Artikolu 2153 ma tistax tirnexxi u qed tigi michuda. … Eccezzjoni ohra hija ibbazata fuq l-Artikolu 2156(f) tal-Kap. L-Artikolu 2156(f) tal- Kap. 16 jipprovdi li l-preskrizzjoni ta' hames snin … … l-Arbitru qed jichad ukoll din l-eccezzjoni. Dwar l-eccezzjoni a bazi tal-Artikolu 1222(1) tal-Kodici Civili, peress li dan jittratta dwar kazi fejn tkun qed tintalab ir-rexxissjoni ta' obbligazzjoni, u f'dan il-kaz mhux qieghed jintalab dan, din l-eccezzjoni qieghda wkoll tigi michuda. Dwar l-eccezzjoni li l-provditur tas-servizz m'huwiex il-legittimu kontradittur ghax kien biss intermedjarju, l-Arbitru ser jichadha ghal dawn ir-ragunijiet … … Ma hemm l-ebda kaz ta' casus; u l-provditur tas-servizz mhux qed jigi mfittex ghaliex huwa kien qed jiggestixxi l-prodotti de quo izda ghaliex qed jallegaw li, bhala Licence Holder mill-MFSA, huwa bieghilhom prodotti b'mod hazin u kiser l-obbligi kuntrattwali Fil-Mertu … l-Arbitru huwa konvint li lilment huwa wiehed ekwu, gust u ragonevoli u qed jilqghu sakemm dan huwa kompatibbli ma' din id-decizjoni. Ghaldaqstant, ai termini tal-Artikolu 26(3)(c) (iv) tal-Kap. 555 tal-Ligijiet ta' Malta, l- Arbitru jordna lil GlobalCapital Financial Management Ltd. thallas lil Louis P. Longhurst, lil Angele Longhurst u lil Stephen Longhurst, solidament bejniethom, is-somma ta' wiehed u hamsin elf ewro (€51,000) investiti fil-Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR-QI, u tnax-il elf, mitejn u sitta u sebghin liri sterlini (GBP 12,276) investiti fil-Lifemark S.A. Secure Income Bond 4 GBP-QI, jew l-ekwivalenti fl-ewro, u minn dawn is-somom jitnaqqas kwalunkwe rikavat li l-ilmentaturi setghu ircevew. Bl-imghax legali mid-data ta' din id-decizjoni sad-data tal-hlas effettiv. L-ispejjez legali ta' dan il-kaz huma ghall-provditur tas-servizz.' Minn din id-deċiżjoni appellat is-soċjeta intimata u provditur u lmentat: Rigward l-ewwel eċċezzjoni tagħha, l-Arbitru kien żbaljat meta rritjena li l- ilment huwa integru u kellu jiċħad it-talbiet tal-ilmentaturi fuq il-bażi li hemm nuqqas ta' integrità tal-ġudizzju; L-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji applika ħażin il-liġi dwar il-preskrizzjoni u qies b'mod ugwalment żbaljat meta t-termini jibdew jiddekorru, b' dan illi l-azzjoni odjerna kellha tiġi dikjarata preskritta u għaldaqstant hija kellha tiġi liberata mill-osservanza tal-ġudizzju; L-Arbitru naqas milli jqis it-8 eċċezzjoni tagħha, ċioé tal-kriżi finanzjarja dinjija li faqqgħat ftit ġranet wara li l-investiment ġie akkwistat, Irrispettivament minn kwalunkwé ksur regolatorju li seta' ġie ravviżat, l- Arbitru naqas milli jindaga x'kien in-ness kawżali għat-telf lamentat mill- ilmentaturi u jekk tali telf effettivament seħħx minħabba tort imputabbli lilha; Anke kieku kellu jirriżulta xi ksur regolatorju, ir-rimedju mogħti mill-Arbitru jinkorpora ħlas l-ilmentaturi konsistenti l-Arbitru żbalja meta ċaħad l-eċċezzjoni tal-leġittimu kontradittur; Il-konklużjoni tal-Arbitru fil-mertu hija bbażata fuq apprezzament ħażin tal-fatti u l-provi miġjuba quddiemu. Flimkien mal-appell tagħha, l-appellanti ppreżentat is-segwenti dokumenti a tenur tal-artikolu 145 tal-Kap.12: Dok MDF – Relazzjoni tal-espert Michael Desmond Romagnoli rigward l- Dok DH – Rapport dwar il-prodott 'Lifemark S.A. Secure Income Bond' Dok AA – Itrra tal-1 ta' Awissu 2008; A tenur tad-digriet ta' din il-Qorti tal-10 t' April 2019, il-partijiet ippreżentaw ukoll noti konċiżi biex jispjegaw b' mod konċiż l-aggravji u t-tweġibiet rispettivi tagħhom. Konsiderazzjonijiet: Fl-ewwel parti tat-tweġiba tal-appellati jingħad li bħala regola ġenerali l-appell huwa biss reviżjoni tal-proċess tal-prim' istanza b' dan illi din il-Qorti m' għandies tiddisturba l-apprezzament tal-provi żvolt mill-Arbitru sakemm ma jirriżultawx raġunijiet gravi li jwassluha għall-konvinzjoni li altrimenti se tiġi kkawżatha inġustizzja manifesta. F' dan il-kuntest, hu magħruf li din il-Qorti ma tiddisturbax leġġerment id- diskrezzjoni tal-prim' istanza. Il-Qorti tal-Appell (Superjuri) fis-sentenza Dr Illi din il-Qorti ttenni li meta jitqajjem quddiemha aggravju ta' appell li jolqot l-apprezzament tal-provi li jkun sar minn qorti tal-ewwel grad, hi tħares b'reqqa lejn l-istedina li tkun qiegħda ssirilha biex tagħmel valutazzjoni tagħha ta' dawk il-provi minflok dik tal-ewwel Qorti. Għalkemm din il-Qorti għandha tara u tifli dik il-valutazzjoni, m'għandhiex taqbad u twarrabha jekk ma jkunx hemm raġunijiet tabilħaqq serji biex tagħmel dan. Il-funzjoni ta' reviżjoni li trid tagħmel din il-Qorti ma jwasslu bilfors biex twarrab id-diskrezzjoni tal-eżerċiżżju tal-apprezzament tal- provi li jkun sar mill-ewwel Qorti bħallikieku ma sar xejn. Għall-kuntrarju, jekk jirriżulta li l-apprezzament tal-provi li jkun sar mill-ewwel Qorti huwa wieħed sostnut mill-provi li jinsabu fl-atti, u li l-konklużjonijiet tas-sentenza appellata jkunu s-sinteżi tar-raġunament mibni fuq dawk il-provi u tħaddim xieraq tal-liġi dwarhom, din il-Qorti ma twaqqax dik id-diskrezzjoni". Prinċipju li din il-Qorti se tħaddan fl-eżami tal-aggravji tas-soċjetà appellanti. L-appellati jikkritikaw ukoll il-fatt li l-ewwel, it-tieni u s-sitt aggravji huma fil- maġġior parti identiċi għan-nota ta' sottomissjonijiet ippreżentata mill-appellanti Ġustament jikkontendu li l-appellanti kellha tuża ċertu ċirkospezzjoni f' dan ir-rigward u tindirizza speċifikament l-aggravju tagħha mid- deċiżjoni tal-Arbitru kkontestata permezz tal-proċeduri odjerni. Bla dubju, din il-Qorti se tqis l-aggravji tal-appellanti limitatament fil-kuntest tad- deċiżjoni appellata. L-appellati jilmentaw ukoll mill-fatt li flimkien mar-rikors tal-appell in diżamina ġew eżebiti diversi dokumenti li qatt ma ġew eżebiti quddiem l-Arbitru. ġurisprudenza fis-sens li din il-Qorti m'għandiex, bħala regola, tqis provi li ma nġibux quddiem il-qorti tal-ewwel grad ghax jekk tagħmel hekk tkun qed iċċaħħad il-partijiet mill-benefiċċju tad-doppio esame. Dan aktar u aktar fil-kuntest tal-fatt li l-appellati ma ġewx notifikati bid-dokumenti annessi mar-rikors tal-appell. F'dan ir-rigward, in linea ma' dak deċiż f'appelli oħra minn deċiżjonijiet tal-Arbitru kontra l-appellanti odjerna li ġew trattati ukoll fis-seduta tat-3 ta' Ġunju 2019, din il-Qorti mhix sejra tieħu konjizzjoni tad-'Dok MDF' preżentat mar-rikors tal-appell inkwantu tali dokument jammonta għal prova ġdida li l-appellanti kellha kull opportunità tippreżenta fl-istadju tal-ġbir tal-provi quddiem l-Arbitru u ma tirriżulta l-ebda raġuni valida għaliex tali prova ma saritx qabel. L-appellati fissru għalfejn id-deċiżjoni appellata hija ġusta u timmerita konferma. Din il-Qorti hija tal-fehma li qabel kull kunsiderazzjoni legali, jeħtieġ li jsir sunt tal-fatti saljenti li jirriżultaw mill-atti: Permezz tal-affidavit tiegħu l-appellat xehed2 li fl-2008 ċertu Daniela Nolan Ruzicic, li dak iż-żmien kienet Financial Planning Officer mal-appellanti, ċemplitlu u talbitu sabiex titkellem miegħu u ma' ħutu Stephen u Angele Longhurst dwar investiment ta' 50% f'Friends Provident Ground Rent Income Fund Seris 2 li kienu wirtu mingħand missierhom. Il-50% l-ieħor kien jappartjeni lit-tieni mara ta' missierhom u użufruttwarja tiegħu Karmen Longhurst Igħid li l-imsemmija Daniela Nolan Ruzicic insistiet li tiltaqa' magħhom u għalhekk saret laqa' fid-dar tiegħu f'Tas-Sliema. Matul din il- laqa' nfurmathom li 'kien hemm probbabiltà kbira li xi units mis-sehem tagħhom kienu se jiġu mnaqqra' favur l-użufruttwarja għal xi raġuni teknika li ma jiftakarx u b'hekk tagħathom parir biex joħorġu minn Friends Provident sterlini u biex ir-rikavat tinvestijulna parti fil-Lifemark S.A Secure Income Bond Fund Issue 4 denominat f'munita Sterlina u parti fil-Lifemark S.A Secure Jiftakar li kien staqsiha jekk kienx aħjar li jinvestu kollox fi Stocks tal-Gvern Malti, 'iżda hi baqgħet tinsisti magħna u assiguratna li kif kien jindika t-titolu tal-Investiment propost dan kien wieħed 'Secure'.' Konsegwentement iffirmaw xi karti li hija kienet ħadet magħha u sussegwentement bagħtitilhom kopja tal-istess biż-żieda tal-firma tagħha u xi kaxxex ittikjati. B'kollox investew 12,276 units f'munita Sterlina u 51,000 units fil-munita Euro.3 Inizjalment kienu jirċievu l-imgħaxijiet fis- sena regolarment permezz ta' cheques li huma kienu jgħaddu lill- użufruttwarja iżda fl-2010, ħabta u sabta, ġew infurmati mill-intimata li l- Lifemark SA kienet waqfet tħallas l-imgħaxijiet u li r-regolatur fil- Lussemburgu kien qabbad amministraturi sabiex jieħu ħsieb il-management tal-kumpanija Lifemark SA. Igħid li ġew infurmati ukoll li l-investiment kien ġie sospiż. Jiddikjara li dan kien xokk kbir għalihom għaliex ma stennewx Żied li għalkemm jifhmu li l-valur ta' investiment jista' jitla u jinżel, qatt ma basru li dan l-investiment seta' b'xi mod jispiċċa fix-xejn u dan speċjalment in vista tal-kliem li kienet qaltilhom ir-rappreżentanta tal- Wara li saru jafu bl-akkadut ikkuntattjaw lill-intimata iżda ma sabux ko-operazzjoni u ma ngħatawx l-informazzjoni minnhom mitluba. Għalhekk beda jinvestiga dwar il-kwistjoni u sar jaf li l-investiment tagħhom ma kienx kopert minn xi Compensation Scheme u li dan kien prodott kumpless u ntiż għall-investituri ta' esperjenza minħabba fir-riskji partikolari li kien iġorr u li huma ma kienux a konoxxenza tagħhom stante li r-riskji u l-karatteristiċi li ġew spjegati lilhom kienu totalment differenti min dak li fir-realtà kien l- investiment fil-Lifemark. Jħoss għalhekk li l-intimata naqset milli taqdi l-aktar standard bażiku ta' diliġenza ta' bonus pater familias. Jgħid ukoll li 'bħala entita liċenzjata mill-MFSA kellha ta' kuljum timmoniterja is-sitwazzjoni finanzjarja tal-klijenti tagħha biex jilqgħu minn kmieni għal kull eventwalità u mhux kif ġara meta l-affarijiet kienu diġa ħżiena u bħal sajjetta fil-bnazzi ġejna mgħarrfa liż-żewġ investimenti kienu 'in liquidation'. Jilmenta li l- appellanti kellha l-mezzi biex tinfurmahom qabel ma kien tard wisq u dan m'għamlitux u b' hekk ikkaġunatilhom danni nġenti konsistenti f' €51,000 u STG12,276 investiment inizzjali u STG3,000 sabiex ħarġu mill-Friends Provident u xtraw l-investiment fil-Lifemark. Minn dawn iridu jitnaqqsu s- sommom ta' €7,882.65 u STG1,947.67 li huma rċevew mingħand il- likwidaturi barranin. Jirreferi ukoll għall-fatt li kien sar ilment mal-MFSA4; Pemezz ta' affidavit,5 Angele Longhurst kkonfermat l-kontenut tal-affidavit ta' ħuha Louis Longhurst u li hija u ħuha Stephen kienu awtorizzawh sabiex jistitwixxi l-proċeduri odjerni f' isimhom ukoll; - Ġie ppreżentat ukoll l-affidavit ta' Stephen Serag fejn jikkonferma kemm l- kontenut tal-affidavit ta' ħuh Louis Longhurst kif ukoll li huwa u oħtu Angele kienu awtorizzawh sabiex jistitwixxi l-proċeduri odjerni f' isimhom ukoll; - Da parti tal-appellanti xehed Michael Tanti Gregoraci, MLRO u compliance manager, abbażi tal-file relattiv. Jgħid li l-investimenti li saru mill-appellati f' Lifemark S.A. Secure Income Bond Issue 3 EUR-QI u Lifemark S.A. Secure Income Bond Issue 4 GBP-QI saru tramite l-appellanti biss bħala intermedjarja li ma kinitx qed taġixxi bħala prinċipal. Żied li l-punti prinċipali tad-diskussjoni li tkun saret meta ingħata s-servizz tal-investiment jinsabu elenkati fil-File Notes datati 23 ta' Lulju 2008 u 9 ta' Settembru 2008 eżebiti bħala 'Dok MS1i u Dok MS1ii7 rispettivament, liema dokument ġie ffirmat mill-ilmentaturi. Jgħid li bil-firma tagħhom l-appellati kkonfermaw li kienu jafu li l-investiment jista' jogħla kif ukoll jinżel u li jista' jkun ukoll illi huma jirkupraw lura anqas mis-somma investita minnhom, kif ukoll li l-passat mhux garanzija tal-futur. Iżid li dak iż-żmien l-MFSA kienet tippermetti li sa fejn hu possibbli l-informazzjoni fil-File Note tkun in a standard form. Jgħid ukoll li Louis u Stephen Longhurst huma t-tnejn accountants. Żied li l-ilmentaturi kienu ilhom klijenti tagħha minn Jannar tal-2008 u tramite l-intervent tagħha bħala intermedjarja kienu nvestew f' prodotti oħra8 li ma kienux garantiti u kellhom lkoll element ta' riskju. Jgħid li lanqas huwa minnu li ż-żewġ investimenti fil- Lifemark S.A. Secure Income Bond fiż-żmien li fih saru l-investimenti kien wieħed riskjuż ħafna iżda fil-fatt kien konformi mal-attitudni ta' riskju tal- ilmentaturi bħala 'Quite adventurous with a reasonable amount of risk'.9 Jgħid li l-intimata qdiet id-doveri tagħha bħala intermedjarja billi fil-5 ta' Marzu 2010 u f' Lulju 2010, bħala intermedjarja, bagħtet ċirkolari/ittra lill- investituri kollha fejn infurmathom li b' dak li kien qiegħed jiġri.10 Ikkonferma ukoll li s-security trustee ħallas xi ammonti lill-ilmentaturi.11 In-kontro- eżami12 kkonferma inolté li qatt ma tkellem ma Daniela Nolan Ruzicic fuq il-każ u mexa fuq dak li sab fil-file. Jirriżultalu ukoll li l-investimenti ta' l- ilmentaturi li għamel referenza għalihom fl-affidavit tiegħu, kollha ġejjin minn - Da parti tiegħu, Louis Longhurst in kontro-eżami13 ċaħad li hu u ħuħ accountants. Jgħid iżda li huwa kien senior civil servant li kien pensjonant meta sar l- Illum huwa ċ-Chairman tal-Public Service Ħuh, min-naħa l-oħra, kien jaħdem ma' Farsons fil-Marketing. Għalkemm jaqra u jifhem bl-Ingliż ma jifhimx kliem tekniku. Ikkonferma li 104 u 105 iżda l-kliem tekniku ma fehmux. Jgħid ukoll li Farrugia Randon ma kinitx immarkat il-kaxex fl-file notes dak il- ħin stess, iżda kienet bagħtitlu kopja tagħhom bil-kaxex ittikkjati wara. Ikkonferma li rċieva l-ittri tal-intimata ta' Marzu u Lulju 2010 u li kellu u għad għandu l-investimenti li ssemmi l-intimata. Mistoqsi għamilx xi ittra uffiċjali bil-Qorti jgħid li le; Stephen Longhurst in kontro-eżami14 da parti tiegħu qal li ma qrax id-dokumenti qabel ma ffirmahom għaliex kellu fiduċja sħiħa f' dak li qaltlu Farrugia Randon li kienet qaltlu li l-investiment kien secure. Jgħid li jaf li investiment jista' jitla' u jinżel u fehem li seta' jieħu anqas minn dak li nvesta pero jilmenta li frott il-parir ħażin ta' Farrugia Randon tilef ammont kbir u saru jafu biss meta kien Jgħid li Farrugia Randon kienet qaltilhom jagħmlu l-iswitch mill- Friends Provident għal-Lifemark għax dik tal-ewwel ma kinitx sejra tajjeb u qagħdu fuq il-parir tagħha. Ikkonferma ukoll li hija speċifikament semmiet il-Lifemark u ma semmitilhomx prodotti oħra. 9 Hawnhekk ix-xhud jirreferi għal Dok B ippreżentat mar-risposta tal-intimata, liema dokument, għalkemm verament saret referenza għalih fl-elenku tad-dokumenti tal-imsemmija risposta, ma jinsabx allegat mal-istess u mhemmx kopja tiegħu in atti 10 Dok MS5i u MS5ii a fol. L-Ewwel Aggravju L-ewwel aggravju tal-appellanti jirreferi għall-ewwel eċċezzjoni tagħha. Tgħid li l-Arbitru kien żbaljat meta rritjena li l-ilment huwa integru u tinsisti li kellu iżda jiċħad it-talbiet tal-ilmentaturi fuq il-bażi li hemm nuqqas ta' integrità tal-ġudizzju. Fir-rigward, il-kunsiderazzjonijiet tal-Arbitru kienu s-segwenti: 'Fl-ewwel eccezzjoni il-provditur tas-servizz jghid illi trid issir prova li meta l- ilmentatur ipprezenta l-ilment hutu ma kienux f'Malta peress li kellu prokura biex jintavola dan l-ilment f'isimhom; u wkoll li, galadarba huma kienu f'Malta, ghalhekk, ma setax jipprocedi f'isimhom u, allura, l-gudizzju mhux integru. L-Arbitru jrid, qabel xejn, jiccara l-pozizzjoni legali ta' ilment quddiem l-Arbitru. Skont il-Kap. 555 tal-Ligijiet ta' Malta, il-proceduri quddiem l-Arbitru huma informali tant li anke jista' jinbeda kaz b'sempliciment ittra. Dawn il-proceduri m'humiex regolati bil-Kodici Civili jew bil-Kodici tal-Organizzazzjoni u Procedura Civili hlief fejn il-legizlatur jirreferi ghalihom specifikament fl-istess Kap. 555. Perezempju, bhal nghidu ahna, fil-kaz tal-preskrizzjoni jew f'kazi fejn hemm rimedji kawtelatorji jew fi drittijiet u obbligi tax-xhieda quddiem l-Arbitru. Mill- bqija, m'hemmx il-formalità bhal fil-kaz ta' rikors guramentat quddiem il-Qorti. Ghalhekk, ir-referenza ghall-Artikolu 1866 tal-Kodici Civili u l-Artikolu 786 tal-Kap. 12, ma kienux mahsuba ghall-proceduri odjerni. Tant li fid-definizzjoni ta' 'partijiet' il-ligi tghid hekk: '"partijiet", fir-rigward ta' ilment, tfisser il-parti li tkun qed taghmel l-ilment, il- provditur tas-servizzi finanzjarji li kontrih ikun sar l-ilment, u kull persuna ohra li fil-fehma tal-Arbitru ghandha tigi ttrattata bhala parti fl-ilment'. F'dan il-kaz gie ppruvat li kemm Stephen Longhurst kif ukoll Angele Longhurst huma hut Louis P. Longhurst, li kollha wirtu l-flus investiti minghand missierhom u li, bl- awtorizzazzjoni taghhom, huwa ghamel dan l-ilment f'isimhom ukoll. Tant li huma ghamlu l-affidavits taghhom u spjegaw kif l-investiment kien sar f'isimhom ukoll. Ghalhekk, ai termini talArtikolu 2 tal-Kap. 555, l-Arbitru jifhem li huma wkoll ghandhom jitqiesu bhala parti f'dan il-kaz ghax huwa kjarament ippruvat li huma kienu parti minn dan l-investiment, u kjarament jidher ukoll li awtorizzaw lil huhom jilmenta f'isimhom ukoll. Irid jigi pprecizat ukoll li l-Arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji m'huwiex qorti, u l- pratticità inghatat supremazija mil-legizlatur kemm meta ipprovda li l-Arbitru ghandu jistabbilixxi l-procedura hu (sakemm jigu osservati l-principji ta' gustizzja naturali) u kemm meta obbliga lill-Arbitru jara li l-proceduri jkunu 'informali, L-appellanti ssostni li l-Kap. 555 ma jeskludix l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili b'dan illi l-artikolu 1866 tal-Kap. 16 huwa ukoll applikabbli għall- Tinsisti li ladarba ma ġiex pruvat li: (i) Stephen u Angele Longhurst kienu nieqsa minn Malta meta ġie preżentat l-ilment u; (ii) li għadhom preżentement nieqsa minn Malta, ħuhom Louis ma setax jippreżenta l-ilment f' isimhom u konsegwentement l-ġudizzju mhuwiex integru. L-imsemmi artikolu tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi kif ġej: Iżda, il-mandatarju ma jistax joqgħod fil-kawża, bħala attur jew konvenut, fl-isem tal-mandant, għalkemm dan ikun tahdin is-setgħa, meta l-mandant innifsu ma jkunx nieqes mill-gżira lifiha l-kawża għandha ssir, bla ħsara dejjem ta' dak li jingħad fl-artikolu 786 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili: ...' Din il-Qorti hija tal-fehma li hemm distinzjoni netta bejn 'kawża' ġudizzjarja li għaliha ssir referenza fl-artikolu 1866 tal-Kap. 16 u 'ilment' mressaq quddiem l- 555 tal-Liġijiet ta' Malta. L-artikolu 22(1) tal-Kap. 555 jiddisponi kif ġej: 'Persuna li tkun qed tagħmel l-ilment għandha tressaq ilment quddiem l-Arbitru bil-miktub fejn tidentifika l-parti li kontriha jkun sar l-ilment, ir-raġunijiet għall- ilment, u r-rimedju li jkun qed jintalab ...' L-istess liġi tistipula li l-Arbitru għandu 'jittratta lment b'mod proċeduralment ġust, informali, ekonomiku u mħaffef '15 u li: '(8) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att u ta' kull regola magħmula hawn taħt kif imsemmi fl-artikolu 33, l-Arbitru għandu jirregola l-proċedimenti kif jidhirlu xieraq skont ir-regoli ta' ġustizzja naturali: Iżda l-ebda proċedimenti quddiem l-Arbitru m' għandhom ikunu invalidi minħabba f' xi nuqqas ta' osservanza ta' xi formalitajiet jekk kien hemm konformità sostantiva mal-liġi.'16 F' dan il-każ, l-iment oriġinali li wasal fl-uffiċċju tal-Arbitru fis-6 ta' Ottubru 2016 ġie ppreżentat minn Louis P. Longhurst 'pro et nomine'. Permezz ta' ittra mehmuża mal-istess ilment ippreżenta 'Dok 1' spjega, għan-nom tiegħu u ta' ħutu Angele u Stephen Longhurst, li huma kienu wirtu investiment f'Friends Provident Ground Rend Income Fund Series 2 mingħand missierhom, liema nvestiment huma biegħu fuq parir u nsistenza tar-rappreżentanti tal-appellanti li dderiġiethom jinvestu r-rikavat fil-Lifemark S.A. Fit-30 ta' Jannar 2017, Louis Philip Longhurst reġa' ppreżenta l-ilment tiegħu mill-ġdid stante li l-ilment oriġinali minnu ntavolat ma kienx meqjus ċar. Għal darb'oħra huwa ilmenta 'f' ismu proprju u f' isem ħutu Stephen Longhurst (I.D. 3665964(M)) u oħtu Angele Longhurst (I.D. 838561(M)). Fil-mori tal-proċeduri quddiem l-Arbitru, dawn ta' l-aħħar ppreżentaw l-affidavits rispettivi tagħhom permezz ta' liema kkonfermaw: (i) li awtorizzaw lil ħuhom Louis sabiex 19(3)(d) tal-Kap. 16 Art 22(8) tal-Kap. jistitwixxi l-proċeduri quddiem l-Arbitru f' isimhom ukoll; u (ii) il-kontenut tal- affidavit ta' ħuhom Louis P. Longhurst. Minn dan jirriżulta suffiċjentement ċar li l-ilment in diżamina ġie promoss mill- aħwa Longhurst kollha għalhemm kien Louis P. Longhurst waħdu li mela l-formola tal- ilment f'isem kulħadd. Apparti dan, il-Kap. 555 li jrid li: "partijiet", fir-rigward ta' ilment, tfisser il-parti li tkun qed tagħmel-ilment, il- provditur tas-servizzi finanzjarji li kontrih ikun sar l-ilment, u kull persuna oħra li fil-fehma tal-Arbitru għandha tiġi trattata bħala parti fl-ilment". Fiċ-ċirkostanzi għalhekk, din il-Qorti ma ssib l-ebda bażi biex tħassar id-deċiżjoni tal-Arbitru fir-rigward. Dan l-aggravju huwa għalhekk miċħud. It-Tieni Aggravju. L-appellanti tilmenta mbagħad li l-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji applika ħażin il-liġi dwar il-preskrizzjoni u qies b'mod ugwalment żbaljat meta t-termini jibdew jiddekorru, b' dan illi l-azzjoni odjerna kellha tiġi dikjarata preskritta u għaldaqstant hija kellha tiġi liberata mill-osservanza tal-ġudizzju. Dwar l-eċċezzjonijiet tal-preskrizzjoni sollevati mill-appellanti, l-Arbitru għamel il- kunsiderazzjonijiet segwenti: 'Il-provditur tas-servizz qed jaghti tlett eccezzjonijiet dwar preskrizzjoni, ibbazati fuq l-Artikoli 1222(1), 2153 u 2156(f) tal-Kodici Civili. … dwar preskrizzjoni, illegizlatur ried li l-Arbitru jimxi fuq il-Kodici Civili. … L-ewwel eccezzjoni dwar preskrizzjoni hija a bazi tal-Artikolu 2153 tal-Kap. L-Artikolu 2153 tal-Kap. 16 jghid li 'L-azzjoni ghall-hlas tal-hsarat mhux ikkagunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-eghluq ta' sentejn.' Il-Qrati taghna dejjem irritennew illi l-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl- Artikolu 1917 tal-Ordinanza VII tal-1868 (dak li illum hu l-Artikolu 2153 tal-Kodici Civili) hija applikabbli ghad-danni extra-kontrattwali jigifieri dawk li gejjin mhux minn inadempjenza ta' obbligazzjoni imma 'ex delictu vel quasi'. Meta d- danni huma 'ex contractu', ghax gejjin minn vjolazzjoni ta' obbligazzjoni, l- preskrizzjoni hija dik ta' hames snin u mhux ta' sentejn. … F'dan il-kaz inbiegh prodott finanzjarju, kif jirrizulta minn diversi dokumenti fosthom, il-Purchase Contract Note u, ghalhekk, sehhet tranzazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet. Galadarba r-rimedju mitlub mhux indipendenti minn obbligazzjoni kuntrattwali, il-preskrizzjoni a bazi tal-Artikolu 2153 ma tistax tirnexxi u qed tigi michuda. L-Arbitru jaghmel referenza wkoll ghas-sentenza fl-ismijiet: Roland Bouvett Abudu vs GlobalCapital Financial Management Ltd. deciza fl-1 ta' Gunju 2017, fejn gie deciz li dawn it-tranzazzjonijiet huma ta' natura kuntrattwali. Eccezzjoni ohra hija ibbazata fuq l-Artikolu 2156(f) tal-Kap. L-Artikolu 2156(f) tal-Kap. 16 jipprovdi li l-preskrizzjoni ta' hames snin tapplika ghal: azzjonijiet ghall-hlas ta' kull kreditu iehor li gej minn operazzjonijiet kummercjali jew minn hwejjeg ohra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il-ligi jew ligijiet ohra, taht preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirrizulta minn att pubbliku'. … l-Arbitru jrid jara jekk fil-kaz odjern, il-provditur tasservizz irnexxilux jipprova li l- ilmentaturi skadielhom iz-zmien ta' hames snin minn mindu setghu jezercitaw l- azzjoni. Huwa l-provditur tas-servizz li jrid jipprova dan. Huma skarsi hafna l-provi li tressqu f'dan ir-rigward. L-uniku xhud tal-provditur tas-servizz, Michael Tanti Gregoraci, ma jaghmel l-ebda referenza ghall-eccezzjonijiet tal-preskrizzjoni, u l-unika referenza ghalihom saret fin-nota ta' sottomissjonijiet tal-provditur tas-servizz fejn jghid li l-perjodu preskrittiv ghandu jiddekorri minn dakinhar li, allegatament, inghata parir hazin jigifieri minn dakinhar li nbiegh il-prodott. Isemmi wkoll 'Marzu tas-sena 2010'. Din id-data hija d-data meta l-provditur tas-servizz kien baghat ittra lill-klijenti tieghu fejn kien infurmahom li kienu nhatru amministraturi provizorji ghal-Lifemark. F'Lulju tal-istess sena, il-provditur tas-servizz baqa' jghid lill-klijenti tieghu illi huwa ser ikompli jsegwi l-izviluppi u jinfurmahom. F'Jannar 2014, sar pagament iehor u l-provditur tas-servizz wieghed li '… we F'Jannar 2016, sar dak li ssejjah 'final distribution payment' fl-ammont ta' Kien hawn li l-provditur tas-servizz ma baqax iwieghed li ser ikompli jsegwi l-kaz f'isem il-klijenti tieghu. Dan iwassal lill-Arbitru ghall-konkluzjoni li jkun ingust li l-provditur qed iqajjem l- eccezzjonijiet tal-preskrizzjoni meta sal-2016 kien hu li zamm lill-ilmentaturi imdendlin billi kien iwieghedhom li ser ikompli jindaga l-kaz f'isimhom, u issa qed jghid li l-preskrizzjoni ghandha tibda tghodd minn dakinhar li nbieghu il-prodotti Apparti l-fatt ukoll li, galadarba kienu qed isiru l-hlasijiet, kienet qieghda tigi interrotta l-preskrizzjoni. Il-provditur tas-servizz baqa' jwieghedhom li ser jibqa' jindaga dwar l-ezitu tal-kaz sal 2016, u issa jkun qed jagixxi in mala fede jekk jghid li kellhom ifittxuh qabel. Apparti dan, f'dan il-qasam ma jistax ikun li azzjoni tinbeda minn dakinhar li jinbiegh il-prodott ghaliex kieku jsir hekk, minghajr ma l-ilmentatur ikollu l-ebda hjiel ta' kif ser imur il-prodott, il-provditur ikollu ragun jikkontendi li l-ilmentatur ikun intempestiv, jekk mhux ukoll ikun qed jagixxi b'mod vessatorju. Ghal dawn ir-ragunijiet, l-Arbitru qed jichad ukoll din l-eccezzjoni. Dwar l-eccezzjoni a bazi tal-Artikolu 1222(1) tal-Kodici Civili, peress li dan jittratta dwar kazi fejn tkun qed tintalab ir-rexxissjoni ta' obbligazzjoni, u f'dan il-kaz mhux qieghed jintalab dan, din l-eccezzjoni qieghda wkoll tigi michuda.' Safejn l-appellanti tinsisti fuq il-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 1222(1) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta, l-appell tagħha huwa fieragħ abbażi tal-fatt li fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha ddikjarat li 'din l-eċċezzjoni qegħda tiġi rtirata għaliex kienet tirreferi għall-ilment preċedenti li dan l-Onorabbli Arbitru kien ordna li jitbiddel u ġie sostitwit.'17 F' kull każ, fil-mertu m'għandiex raġun. Dan l-artikolu jipprovdi kif ġej: (1) Meta l-liġi f' xi każ partikolari ma tistabbilixxix żmien aqsar, l-azzjoni għar-rexxissjoni minħabba vjolenza, żball, għemil doluż, stat ta' interdizzjoni, jew nuqqas ta' età, taqa' bil-preskrizzjoni egħluq sentejn. (2) Dan igħodd ukoll għar-rexxissjoni ta' obbligazzjonijiet mingħajr kawża, jew magħmulin fuq kawża falza.' Fl-appell tagħha l-appellanti tinsisti iżda li l-ilmentaturi jgħidu li 's-soċjetà intimata pittret stampa totalment differenti tan-natura, riskji u karatteristiċi tal-investiment fil-prodott Lifemark minn dak li fir-realtà kien. Għalhekk jirriżutla li l-ilment effettivament jittratta dak li jitqies biss bħala każ ta' vizzju tal-kunsens … it-talba tagħhom hija preskritta a tenur tal-art. 1222 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta.' L-azzjoni odjerna ġiet intavolata quddiem l-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji sabiex jistħarreġ imġieba allegatament mhix xierqa da parti tal-provditur tas- servizz finanzjarju. It-talba tal-appellati18 mhix waħda għar-rexissjoni iżda għall- kumpens skont il-Kap. 555, u dan in vista ta' danni minħabba telf li jgħidu li sofrew b'riżultat tal-fatt li ngħataw parir sabiex jinvestu fi prodotti finanzjarji li ma kinux adattati għalihom bħala retail clients, u li kienu ferm aktar riskjużi minn dak li ġie spjegat lilhom mill-appellanti meta aċċettaw li jagħmlu l-investiment skont il-parir li ngħata lilhom mill-appellanti.19 Fil-fehma ta' din il-Qorti huwa ċar għalhekk li l-preskrizzjoni li għaliha jirreferi l-artikolu 1222(1) ma tapplikax fiċ- ċirkostanzi. In kwantu għall-artikolu 2153, l-appellanti tinsisti li t-talbiet tal-ilmentatur u ħutu huma bbażati fuq allegazzjoni ta' ksur ta' liġi u għalhekk id-dannu allegatament kaġunat huwa wieħed ta' naura tortwuża u mhux kuntrattwali. Tgħid li relazzjoni kuntrattwali, anké jekk teżisti, ma teskludix responsabilità akwiljana. Tirreferi f' dan il-kuntest għad-deċiżjoni fl-ismijiet Cassar Vassallo Ciscaldi vs GlobalCapital Financial Management Limited mogħtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-5 ta' Mejju 2017 fejn intlaqgħat l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap. 16 u tilmenta li l-Arbitru ma ħax konjizzjoni ta' din is-sentenza. L-artikolu 19(3) tal-Kap. 555 jipprovdi illi: 'Fil-qadi tal-funzjonijiet tiegħu taħt is-subartikolu (1), l-Arbitru għandu: … (e) jittratta kull mistoqsija dwar preskrizzjoni skont il-liġi: Iżda l-provditur ta' servizzi finanzjarji jista' jqajjem l-eċċezzjoni tal- preskrizzjoni biss fl-ewwel sottomissjonijiet bil-miktub li huwa provdut dwarhom fl-artikolu 22(3)(ċ) sakemm majkunx awtorizzat mod ieħor mill-Arbitru li għandu jagħti r-raġunijiet għal dik l-awtorizzazzjoni: Iżda wkoll l-Arbitru ma jkunx intitolat li jqajjem il-kwistjoni tal-preskrizzjoni minn jeddu: Iżda wkoll xejn f'dan l-Att ma għandu jinftiehem bħala li qed jagħti xi setgħa lill- Arbitru li jagħti deċiżjoni dwar talba li tkun waqgħet bi preskrizzjoni skont il-liġi meta l-parti investigata tqajjem eċċezzjoni tal-preskrizzjoni.' Imiss issa jiġu mistħarrġa l-artikoli tal-liġi li fuqhom huwa bbażat l-dan l-aggravju. L-artikoli pertinenti tal-Kap. 16 huma s-segwenti: L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b' reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn.' '2156. L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjonibl-egħluq ta' ħames snin: … (f) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' kull kreditu ieħor li ġej minn operazzjonijiet kummerċjali jew minn ħwejjeġ oħra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il- liġi jew liġijiet oħra, taħt preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirriżulta minn att pubbliku;' '2137. Bla ħsara ta' dispożizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss. In linea ta' prinċipji ġenerali ssir referenza għad-deċiżjoni parzjali mogħtija mill- Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ fl-ismijiet Pace Mario Vs Corinthia Palace Hotel Company Limited Et fit-13 ta' Ġunju 2013: 'Hu ribadit fil-gurisprudenza taghna li ghall-finijiet ta' preskrizzjoni, il-ligi taghraf tliet ghamliet ta' azzjoni ghaddanni, u jigifieri: (a) azzjoni dwar hsarat imnissla minn ghemil li jikkostitwixxi reat, f'liema kaz iz-zmien tal-preskrizzjoni huwa dak imfisser mil-ligi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat (regolat bl- art.2154(1) talKap.16); (b) azzjoni ghall-hsarat imnisslin minn delitt jew kwazi- delitt ('l hekk imsejha culpa aquiliana), f'liema kaz il-preskrizzjoni hija ta' sentejn - principju rifless fl-artikolu 2153 tal-Kodici Civili; u (c) azzjoni ghall-hsarat imnissla minn nuqqas ta' twettieq ta' kuntratt li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema kaz il-preskrizzjoni hija dik ta' hames snin; Hu ghalhekk pacifiku li illi l-preskrizzjoni bjennali prevvista mill-Artikolu 2153, tal-Kodici Civili tikkolpixxi "l' azione per risarcimento del danno derivante dal fatto illecito, e non quello del risaricimento del danno contrattuale, soggetta quest' ultima azione alla prescrizione confacente al determinato contratto" (Kollez. Illi, ghalhekk, il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 tal-Kodici Civili, minbarra li ma tapplikax ghall-hsara mahluqa minn ghemil li jikkostitwixxi reat, lanqas ma tapplika fejn l-allegata hsara titnissel minn ksur ta' patt kuntrattwali (Ara per ez. "Benatiya vs Ryabova", deciza fil-5 ta' Frar, 1895 (Vol. XV.44); "Longhurst vs Bellissimo", deciza mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fid-9 ta' Marzu, 1925 (Vol. XXVI.I.54), "Lia vs Urry", deciza minn din il-Qorti fl- 10 ta' Mejju, 1982). Fil-kawza "Borda vs Arrigo Group of Hotels et", deciza minn din ilQorti fil-15 ta' Jannar, 1999, gie konfermat li l-preskrizzjoni applikabbli tkun ta' hames snin jekk id-danni huma rizultat ta' inadempjenza ta' obbligazzjoni. Il-kwistjoni in ezami hija jekk il-kolpa fil-kaz prezenti kinetx kontrattwali jew extra - kontrattwali / aquiliana naxxenti mid-delitt jew kwazi delitt. L-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawza "Joseph Scifo v Emmanuel Tanti Gregoraci" deciza fid-19 ta' Frar 1954 per Sir. Luigi Darmenia, irriteniet li wiehed mill-kriterji sabiex jigi deciz jekk il-fatt hux kolpa kontrattwali jew aquiliana, vwoldiri li, meta hemm kuntratt, il-kolpa tista' tkun aquiliana biss meta l-fatt ikun indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali." (enfasi ta' din il-Qorti.) Din il-Qorti irriteniet li fatt ta' negligenza u imperizja li jikkostitwixxi inadempjenza kuntrattwali, li jista' ikun non factum jew anke male factum ma tistax tkun kolpa aquiliana imma damnum injuria datum li jista' isir fl-okkazzjoni ta' kuntratt. Hu ammess il-konkors bejn ir-responsabbilita' kontrattwali u dik extra kontrattwali. Kif gie deciz fis-sentenza fil-kawza fl-ismijiet "Francalanza vs Sciortino et", deciza fid-9 ta' April 1949, (Vol. XXXIII.II.379) il-Qorti kkunsidrat illi "l-htija meta tigi kkunsidrata fl-entita' taghha, hija wahda; u taht dan l-aspett ma hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejha aquiliana, li titnissel minn delitt jew kwazi delitt. Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawza u fil-grad. In kwantu ghall-kawza, il-htija kontrattwali tippresupponi obbligazzjoni pre- ezistenti li maghha hija marbuta; mentri l-htija aquiliana tippresupponi fatt li minnu titnissel 'ex nunc'. In kwantu ghall-grad id-differenza hija riposta fl- estensjoni tar-responsabbilita' fis-sens illi fil-kolpa kontrattwali wiehed jista' jirrispondi ta' htija hafifa skont il-kaz, mentri fil-kolpa aquiliana r-responsabbilita' testendi ruhha b'mod li dwarha ma hemmx grad." XLVII.III.1110) gie deciz li "ma hemm xejn inkompatibbli bejn responsabbilita' kontrattwali u htija aquiliana … jista' jkun hemm materja ta' delitt jew kwazidelitt anke f'materja ta' obbligazzjonijiet konvenzjonali; f'liema ipotesi l-parti lesa jista' jkollha zewg azzjonijiet – dik nascenti minn htija contrattuale u dik nascenti minn htija extra contrattuale." Fil-kaz ta' azzjoni ghad-danni nascenti mir-responsabbilita' contrattuale l-attur ghandu jipprova li huwa kellu favur tieghu dik l-obbligazzjoni kuntrattwali u li l- konvenut kien inadempjenti fl-esekuzzjoni ta' dik lobbligazzjoni fil-konfront ta' l- istess attur. B'hekk irresponsabbilita' ghad-danni tirrizulta mir-rabta guridika jew nuqqas taghha, u dana skont il-kaz, li hemm bejn il-partijiet kontendenti. L-awtur Andrea Micallef Grimaud jaghti ezempju car sabiex ikun jista' jaghraf id- distinzjoni bejn rabta kontrattwali li taghti lok ghar-responsabbilita' contrattuale u n-nuqqas ta' rabta kontrattwali li taghti lok ghar-responsabbilita' extra contrattuale. L-awtur jispjega li fl-ambitu tar-responsabbilita' Applikati dawn il-prinċipji għall-każ odjern, din il-Qorti tqies li l-ilment tal- appellati ma jistax jitqies indipendenti u awtonomu mir-rapport kuntrattwali bejn il-partijiet. L-ilment tal-appellati mhuwiex bażat fuq danni minħabba delitt jew kważi delitt. Dwar dak deċiż mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ Carmel Baguley vs GlobalCapital Financial Management Limited, li l-appellanti tant għamlet enfażi fuqu, jirriżulta li dak il-każ għadu sub judice. Issir riferenza iżda għal dak deċiż mill-Qorti tal-Appell (Superjuri) fil-każ Darmanin Abudu Roland Vs Globalcapital Financial Management Limited, sentenza mogħtija fid-29 ta' Marzu 2009: 'Fil-kuntest tal-aggravju marbut mal-eccezzjoni tal-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kodici Civili, din il-Qorti taqbel ma' dak deciz mill-ewwel Qorti li din il-kawza ma hijiex wahda aquiliana. Hu car li l-azzjoni attrici hija bazata fuq kuntratt u ksur tal-istess daparti tas-socjeta` konvenuta. L-attur avvicina lis- socjeta` konvenuta biex jiehu parir dwar kif jinvesti flusu bi qligh ghalih, u hekk kif is-socjeta` konvenuta accettat li taqdi lill-attur u toffrilu s-servizzi professjonali taghha, hija dahlet f'relazzjoni kuntrattwali mal-attur, b'obbligu li ssegwi d- dmirijiet legali u fiducjarji imposti fuqha u li jemergu mill-kuntratt ta' din ix-xorta. Dak li qed ikun allegat huwa inadempjenza ta' obbligazzjoni, u allura il- preskrizzjoni tal-azzjoni ma hijiex dik ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 (ara "Naudi v. Zammit", deciza minn din il-Qorti fid-9 ta' Marzu, 1925) (Kollez. Dak li qed jigi allegat li sehh mhux indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali li inholoq bejn il-partijiet, u t-talba ghad- danni hija meqjusa mhux biss meta jkun hemm agir delitjuz, izda anke u aktar meta jigi allegat agir bi ksur ta' kuntratt.'20 L-ilment tal-appellat pro et noe huwa bbażat fuq pretensjoni għal telf allegatament soffert minnu u minn ħutu b'riżultat tal-fatt li ġie mibjugħ lilhom prodott finanzjarju li ma kienx adattat għalihom, liema prodott kien ferm aktar riskjuż minn dak li ġie spjegat lilhom mill-appellanti meta huma aċċettaw li jinvestu fl-istess. Jilmentaw ukoll li l-appellanti nfurmathom bl-andament ħażin tal-prodott meta kien tard wisq u li missha avżathom qabel. Isegwi għalhekk li l- pretensjoni tal-ilmentaturi mhijiex waħda għal danni kkaġunati minn delitt jew kważi delitt, iżda minn nuqqas ta' adempiment da parti al-appellanti ta' obbligu mpost fuqha msejjes fuq ir-rabta kuntrattwali bejn il-partijiet. Għal din ir-raġuni, din il-Qorti hija tal-fehma li mhux applikabbli l-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap. L-artikolu 2137 tal-Kap. 16 'l fuq ċitat jipprovdi minn meta tibda tiddekorri l- preskrizzjoni. In linea ta' prinċipji ġenerali fir-rigward ta' dan il-punt, din il-Qorti tagħmel referenza għad-deċiżjoni tal-Prim' Awla Ċivili (mhux appellata) fl-ismijiet Axisa Karen Pace Meli Pace Bonello James Et meilak fit-28 ta' Ġunju 2017: 'Il-ħarsien ta' din ir-regola hu wieħed bażiku, tant li huwa dottrinalment aċċettat li l-impossibilità li wieħed jaġixxi trid tkun impossibilità indipendenti mir-rieda ta' dak li jkun, dovuta għal kawża barranija minnu, li huwa ma setax iwarrab; Illi dan il-prinċipju jinbena fuq il-massima li actione non natae non praescribitur. U band'oħra jżidu jgħidu illi "La prescrizione estintiva in materia di diritti eventuali non decorre evidentemente se non dopo il verificarsi dell'evento che fa nascere il diritto rimasto fin allora puramente eventuale";21 Illi, hu x'inhu l-għajn tal-preskrizzjoni invokata mill-parti mħarrka, jaqa' dejjem fuq il-Qorti li tqis minn liema data tali preskrizzjoni bdiet għaddejja, u l-eċċezzjoni 20 Enfażi ta' din il-Qorti. 21 Enfasi ta' din il-Qorti. m'għandhiex tintlaqa' jekk mill-provi mressqin jew mill-atti tal-proċess dik id-data ma tkunx tista' tiġi stabilita; Illi min-naħa l-oħra, ladarba tkun stabbilita d-data li minnha 'l quddiem tnisslet il- ħsara u beda għaddej iż-żmien preskrittiv, iċ-ċirkostanza dwar jekk il-parti mġarrba kenitx taf jew le li dik il-ġrajja seħħet ma tkunx rilevanti biex il-Qorti tqis jekk dak iż-żmien għaddiex jew għalaqx. Dan jingħad għaliex, fid-dawl tat- tagħlim imsemmi hawn fuq, "Hu risaput illi ddies a quo tal-preskrizzjoni jibda jgħodd minn meta ssir il-ħsara, u mhux minn meta dak li jkun jinduna bil-ħsara. Fil-kawża Xuereb v Agius, deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-31 ta' Ottubru, 1959, intqal illi: "il-preskrizzjoni tibda tgħaddi u timxi mill-jum li fih ikun ġara l- fatt illeċitu li minnu jidderiva d-dannu, u mhux mill-jum meta l-parti leża tiġi taf bih". It-test huwa wieħed oġġettiv u mhux dipendenti fuq meta l-vittma jkun komdu li jinduna bil-ħsara. Din il-Qorti, Sede Inferjuri, fil-kawża Psaila v. Vella Degabriele, deċiża fil-11 ta' Ġunju, 2010, qalet: ".....… jibda biex jiġi reġistrat illi kif jinghad fl-Artikolu 2137 Kodiċi Ċivili, "bla ħsara ta' disposizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak innhar li din l-azzjoni tista' tigi ezerċitata, mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal-kundizzjoni tal-persuna li lilha din l- azzjoni tmiss". Hu spjegat mill-Qorti tal-Appell Supejuri illi "t-test li trid il-liġi allura kien dak oġġettiv, dipendenti mill-fatti li minnhom joriġina d-dritt tal-attur li jaġixxi, mhux it-test soġġettiv għall-persuna tal-attur u ċioe` jekk din kenitx jew le f'kundizzjoni li taġixxi, tkun xi tkun ir-raġuni" ("Raphel Moon -vs Anthony Ruscio Debattista", 6 ta' Ottubru, 2000). Evidentement, imbagħad, "iż-żmien hu dak li fih tkun twieldet l-obbligazzjoni, u li fih ikunu twieldu d-dritt u l-azzjoni konsegwenzjali" ("Joseph Vella Degabriele -vs- Prof. Joseph Spiteri Shaw", Prim' Awla, Qorti Ċivili, 9 ta' Jannar 1953")"; Illi, minkejja dan, tibqa' dejjem tgħodd ir-regola li l-parti li tqanqal leċċezzjoni tal- preskrizzjoni trid tippruvaha kif imiss u li, f'każ ta' dubju, dan imur kontra l-istess parti eċċipjenti. Minbarra dan, hu x'inhu l-għajn tal-preskrizzjoni invokata mill- parti mħarrka, jaqa' dejjem fuq il-Qorti li tqis minn liema data tali preskrizzjoni bdiet għaddejja, u l-azzjoni attriċi għandha tiġi miċħuda jekk mill-provi mressqin jew mill-atti tal-proċess dik id-data ma tkunx tista' tiġi stabilita;' L-appellanti tirreferi ukoll għad-deċiżjoni mogħtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Jannar 2003 fl-ismijiet Malcolm Sullivan vs Joseph Touarha et fejn ġie deċiż li l-perjodu preskrittiv jiddekorri minn meta x-xogħlijiet tal-appalt spiċċaw. Fil-każ in eżami, minkejja l-insistenza tal-appellanti li l-fatt lamentat jirrisali għal meta sar il-bejgħ tal-prodotti in kwistjoni, din il-Qorti hija tal-fehma li r-rabta kuntrattwali bejn il-partijiet, u l-aspettativi tal-appellati derivanti mill-istess, kienet waħda kontinwa u pperdurat matul l-andament sħiħ tal-investimenti in kwistjoni. Għalkemm l-ilment tal-appellati dwar imġieba mhux xierqa tas-soċjetà appellanti jirreferi għall-pariri u spjegazzjonijiet mogħtija lilhom fl-2008, ossija meta nbiegħu lilhom lilhom il-prodotti finanzjarji in kwistjoni, huma jilmentaw ukoll li l- appellanti ma nfurmathomx qabel dwar l-andament ħażin tal-investimenti tagħhom fil-Lifemark u li wara l-akkadut, minkejja kienu jikkorrispondu magħha sabiex jaraw x'kien qed jiġri, damu biex ngħataw risposta u meta fl-aħħar irċevew tweġiba din ma kinitx waħda sodisfaċenti.22 Jirriżulta mill-atti, kif tajjeb rilevat mill-Abitru, li kien fl-2010 li l-appellanti kkorispondiet mal-ilmentaturi u investituri oħra, sabiex tinfurmahom dwar dak li kien qiegħed jiġri fil-kumpanija Lifemark S.A. Kif jirriżulta minn dokumenti li hemm fl-atti, l-appellanti baqgħu jiġu ttamati li l-issuer kien ser joħroġ bi pjann ta' ristrutturazzjoni. Dan kien investiment għall-perjodu li kien għadu m'għalaqx. L-investituri ovvjament baqgħu jittamaw li ser tinstab soluzzjoni. Fil-fehma tal- qorti ma jistax jingħad li dak iż-żmien kienet għaddejja l-preskrizzjoni. L-artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi li l-preskrizzjoni għandha tgħaddi minn meta l- azzjoni tista' tiġi eżerċitata. Sa dak iż-żmien l-appellanti kienu għadhom ma sofrewx id-dannu fil-valur tal-kapital. Hu veru li l-valur tal-investiment kien naqas. Pero' hu veru wkoll li l-investituri kienu qegħdin jingħataw messaġġ ċar li l-issuer kien fil-proċess li jipproponi a restructuring plan. Għalhekk wieħed ma jistax jippretendi li f'dak l-istadju min investa fil-prodott Lifemark kellu jaqbad u jmur jiġri l-qorti. Wara kollox sa dak l-istadju is-sitwazzjoni ma kinitx ċara li l-investituri mhux ser jikupraw il-kapital. Anzi l-messaġġ li tat l-appellanti kien li l-issuer kien qiegħed jaħdem sabiex isib soluzzjoni fl-interess ta' kulħadd. Il-qorti tagħmel riferenza għall-konsiderazzjonijiet li għamlet fl-appell Joseph Doublet Meagher vs GlobalCapital Financial Management Ltd (55/2017) u deċiż illum, minn fejn hu evidenti li kien biss lejn l-aħħar tas-sena 2012 li l-investituri rċevew cirkolari li seta' jagħtihom x'jifhmu li l-prodott falla. L-iktar kmieni li wieħed jista' jgħid li bdiet tgħaddi l-preskrizzjoni, kien minn dakinhar għalkemm f'dak l-istadju wkoll kien għadu mhux magħruf jekk l-investituri humiex ser jirċievu lura l-kapital li investew fil-prodott. Pero' żgur li minn dak iż-żmien sad-data tal-preżentata tal- ilment lill-Arbitru (6 ta' Ottubru, 2016) ma kinux għaddew il-ħames snin Għaldaqstant, tiċħad l-aggravju. Permezz tat-tielet aggravju tagħha, l-appellanti tilmenta li l-Arbitru naqas milli jqis it-tmien eċċezzjoni, ċioé l-effett tal-kriżi finanzjarja dinjija ftit ġranet wara li sar l- investiment, u li ssostni li jikkostitwixxi casus. Fid-deċiżjoni appellata l-Arbitru qal kif ġej:- 'Ma hemm l-ebda kaz ta' casus; u l-provditur tas-servizz mhux qed jigi mfittex ghaliex huwa kien qed jiggestixxi l-prodotti de quo izda ghaliex qed jallegaw li, bhala Licence Holder mill-MFSA, huwa bieghilhom prodotti b'mod hazin u kiser l- obbligi kuntrattwali maghhom.' Huwa fatt għalhekk li t-tmien eċċezzjoni tal-appellanti ġiet meqjusa. Għalkemm il-kunsiderazzjonijiet dwarha huma skjetti, il-motiviazzjoni li fuqha l-Arbitru jibbaża l-konklużjoni tiegħu tirriżulta ċara u ma kellux għalfejn jelabora oltré. F' kull każ, kif ġustament wieġeb l-appellat, min jeċċepixxi l-casus irid jippruvah u jrid ukoll iressaq prova li d-dannu kien inevitabbli u li huwa għamel dak kollu fil-kontroll tiegħu sabiex jiġi evitat id-dannu: '… Infatti l-kuncett tal-kaz fortuwitu jew forza magguri ma jsehhx meta ghall- hsara jkun ikkontribwixxa l-fatt, pozittiv jew negativ, tal-bniedem. Skont il- principju tad-dritt, biex ikun hemm il-kaz fortuwitu mhux bizzejjed li jkun avveniment insolitu, sproporzjonat, u li jkun prodott mill-forzi tan-natura, imma jehtieg li jkun inevitabili, b'mod li ma jistax jigi evitat bid-diligenza ordinarja tal- "bonus pater familias". "Persuna ma tistax semplicement tistrieh fuq il-kaz fortuwitu, jew forza magguri jew stat ta' necessità biex tiskolpa ruhha mill-htija meta tezisti l-kolpa antecedenti' … "Il-Qorti tikkwota mis-sentenza fl-ismijiet Paul Francalanza et vs Carmelo Mercieca Gauci moghtija fil-5 ta' Marzu 1986 (Qorti ta' l-Appell, Vol. F'din jinghad: "L min jallega li dak li gara kien dovut ghall-inevitable accidentL., fejn qed jghid li dak li gara kien dovut ghal casus ghandu l-obbligu li jippruvah. Dan il-principju.. gie mehud mid-dottrina u gurisprudenza Ingliza. Ladarba l-Arbitru wasal għall-konklużjoni li dan kien każ ta' misselling, ossija li d- dannu subit mill-appellat u ħutu kien konsegwenza ta' nuqqas da parti tal- appellanti li tbiegħlhom prodott adattat għalihom, in linea mal-ġurisprudenza surriferita, il-casus huwa awtomatikament prekluż. Dan l-aggravju huwa għalhekk miċħud. 23 Joe Bertolo v. Philip Chircop & Sons Limited et, deċiża mill-Qorti tal-Appell (Superjuri) fl-24 ta' April 2015. Ir-Raba' u l-Ħames Aggravju. L-appellanti tilmenta ukoll li rrispettivament minn kwalunkwe ksur regolatorju, l- Arbitru naqas milli jindaga x'kien in-ness kawżali għat-telf lamentat mill- ilmentaturi u jekk tali telf effettivament seħħx minħabba tort imputabbli lilha. sostenn ta' dan l-aggravju l-appellanti tirreferi għall-fatti li fil-fehma tagħha huma 'pubblikament magħrufa' u għar-relazzjoni ta' Michael Desmond Vitale li jattestaw li hija ma kellha l-ebda involviment fl-andament negattiv tal-prodott finanzjarju in kwistjoni stante li hija kienet biss intermedjarja bejn l-appellati u l- prinċipal. Permezz tal-ħames aggravju tagħha, l-appellanti tilmenta ukoll li anké kieku kellu jirriżulta xi ksur regolatorju, ir-rimedju mogħti mill-Arbitru ma kellux jinkorpora ħlas favur l-ilmentaturi konsistenti f' dak effettivament mitluf minnhom. Għall-finijiet ta' prattiċità dawn l-aggravji sejrin jiġu trattati f'daqqa. Fl-evalwazzjoni tal-mertu tal-każ, l-Arbitru għamel is-segwenti analiżi tal-prodott 'Dan il-prodott, il-Keydata Secure Income Bond (SIB), jew kif indikat fuq il- Purchase Contract Note bhala Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR, u Lifemark S.A. Secure Income Bond 4 GBP, kien prodott ibbazat fuq negozju fil- pensjonijiet dwar il-hajja fis-suq Amerikan. Filwaqt li l-provditur tas-servizz ipprezenta diversi brochures ta' prodotti ohra li mhux mertu tal-kaz, naqas milli jipprezenta l-brochure tal-prodotti mertu tal-kaz. L-istess brochures ma gew lanqas ipprezentati mill-ilmentaturi. Ghalhekk l-Arbitru ghamel l-analizi tieghu fuq brochures fil-pussess tal-Ufficcju tal-Arbitru ghas-Servizzi Finanzjarji. Kif jidher mill-brochure tipiku tal-SIB, dan il-prodott ippronunzja ruhu bl-aktar mod enfatiku li jaghti qligh ta' 7.5% kull sena fl-iSterlina u 7% fis-sena fid-Dollaru u l-Ewro ghall-perjodu ta' hames snin. Minghajr ma wiehed joqghod jidhol fid-dettall tal-istruttura legali (u kumplikata tieghu), l-SIB kien jinvesti f'bonds (security bonds) li l-assi underlying taghhom kienu poloz tal-assikurazzjoni fuq il-hajja ta' individwi Amerikani. 24 Dokument ppreżentat biss fi stadju ta' appell meta l-istadju tal-provi hu magħluq u l-appellanti ma ssodisfawx lill-qorti għalfejn dik il-prova ma saritx fl-ewwel stadju. Quddiem l-Arbitru l-appellanti altru milli kellha biżżejjed żmien sabiex tfittex u ġġib parir tekniku. Għan-nuqqas tagħha m'għandux jingħata permess li terġa tiftaħ l-istadju tal-provi quddiem qorti ta' reviżjoni. Dan il-prodott, fost affarijiet ohra, falla ghaliex l-analizi tal-aspettattiva tal- hajja/mewt tal-life-assured ma kinitx korretta. Aktar ma wiehed idum haj, aktar irid idum ihallas premium biex il-polza tibqa' hajja inkella titlef fil-valur. Dan johloq problema ta' likwidità biex tkompli ssostni finanzjarjament il-mudell kompost minn diversi poloz ta' assikurazzjoni fuq il-hajja. Dan kien riskju li hafna analisti ma tawx kazu. Imma kien, fil-fatt, aspett importanti hafna. Minhabba l-avvanzi fil-medicina, hafna nies jibqghu jghixu ghal zmien itwal u, b'hekk, il-premium irid idum jithallas ghal numru ta' snin aktar. Jekk l-analisti u nies professjonali li kellhom esperjenza biex janalizzaw dawn il-prodotti ma waslux ghal dan, allura, lanqas wiehed jistenna li retail investors, bhalma huma l-ilmentaturi, kellhom ikunu f'qaghda li jaghmlu dan. Apparti l-fatt ukoll, li l-isem SECURE INCOME BOND, jaghti lill- investitur bla esperjenza x'jifhem li l-investiment huwa wiehed sikur u bla riskji, jew riskji baxxi u limitati. Jekk wiehed ihares lejn il-brochure tipiku tal-SIB jara li mal-ewwel faccata, bi prominenza kbira, hemm rati tajba ta' dhul (Annual Income Over 5 Years), ritratt kbir ta' lighthouse (simbolu tas-sigurtà) u b'indikazzjoni ta' x'inhuma l-beneficcji u l-kwalità tal-prodott: 'Aims to provide return of Capital after 5 years: Bond invests in cash and assets by institutions rated 'A' or better by Standard and Poor's or equivalent; Quarterly income option available'. Ghalkemm fl-istess brochure jissemma li jista' jkun hemm xi riskju ghall-kapital, u jista' jkun hemm xi tnaqqis fl-ahhar jew jekk tigbed l-investiment qabel, però l- enfasi qieghda fuq il-beneficcji li kien joffri dan il-prodott. • Fil-qiegh tal-pagna hemm dan il-kliem b'tipa izghar: Il-prodott kellu riskji – il-kapital ma kienx garantit, u kif kien se jmur kien pjuttost ibbazat fuq il-performance ta' prodotti ohra simili ta' dak iz-zmien, apparti l- mudelli matematici u l-assumptions li jigu ma' dawn il-mudelli. Ir-riskji kif deskritti forsi kienu jaghtu l-impressjoni li ma kienux ivarjaw wisq minn uhud mill-prodotti l-ohra ta' investiment li forsi kienu qed jigu offruti lil investituri ohra. Il-prodott fl-ebda mument ma kien iwieghed protezzjoni assoluta ghall- kapital. Però, ma jistax jitqies li dak iz-zmien li nbiegh l-SIB, kien investiment b'riskju baxx. Anzi, kien investiment f'kategorija ta' riskju medju ghal riskju gholi. Dan mhux qed jinghad with the benefit of hindsight, imma ghaliex in-natura tal- prodott – li jinvesti f'bonds li jinvestu f'poloz tal-assikurazzjoni fuq il-hajja – u l- istruttura innifisha tal-investiment kienu jaghmlu l-SIB investiment riskjuz li ma kienx addattat ghal retail investors kif kien l-ilmentatur. Dawn it-tip ta' investimenti huma Asset-Backed Securities li huma prodotti kumplessi u ta' riskju gholi.' L-Arbitru bl-ebda mod ma addebita xi ħtija lill-appellanti għall-falliment tal- prodotti finanzjarji in kwistjoni. Inutli għalhekk li l-appellanti tinsisti li ma kinitx hi li ġestiet l-investimenti de quo. Huwa iżda wasal għall-konklużjoni li dan huwa każ ta' misselling fejn l-appelanti, li tat advisory services lill-appellati meta xtaw il-prodotti in kwisjtoni, biegħulhom prodotti li ma kienx suitable għalilhom. inkwantu: (i) ma kienux adattati għal retail clients bħal ma kien huma; (ii) l- appellati ma kellhomx l-għarfien u l-esperjenza biex jifhem ir-risju marbut mal- investimenti fil-Lifemark; u (iii) meta wieħed iqis l-ammont kbir ta' flus li ġew investiti mingħajr diversifikazzjoni, il-provditur kien qed ipoġġi lill-ilmentaturi f'pożizzjoni li jistgħu jġarrbu telf kbir. L-Arbitru kompla jgħid: Huwa minnu li dan l-avviz lill-investituri hareg wara li nbiegh il-prodott de quo lill- ilmentaturi, imma li qalet l-MFSA kien proprju dwar dawk il-prodotti li kienu qed jinbieghu (bhall-SIB) u r-riskji li rat l-MFSA kienu digà jezistu fil-prodotti li nbieghu. Barra minn hekk, fis-sentenza taghha f'kaz simili, il-Prim'Awla tal-Qorti Civili iddeskriviet il-prodotti bhal-Lifemark hekk: 'Hu minnu illi ma jfissirx li investment li jkun sigur, dan ma jistax ifalli xorta, izda investiment f'kumpaniji ta' life insurances ma jistghux jitqiesu bhala investimenti siguri ghall-ahhar. Il-Qorti tirreferi ghal dak li jghid f'artikolu pubblikat fl-14 ta' Frar 2014, il-Financial Conduct Authority tar-Renju Unit li jitkellem fuq traded life policy investments kif jidher li kien kostitwit dan il-fund. M'hemm l-ebda dubju li l-ilmentaturi kellhom jitqiesu investituri zghar li, anke kif kienu r-Regoli dak iz-zmien, kellhom jinghataw protezzjoni massima minn min bieghilhom dan il-prodott.' Din il-Qorti mhix sejra tidħol fil-mertu tal-kunsiderazzjonijiet tal-Arbitru f'dan il- kuntest għaliex l-istess huma l-mertu tas-seba' aggravju. Għall-finijiet tar-raba' u l-ħames aggravju biżżejjed jingħad li l-Arbitru kkonkluda li l-prodott ma kienx suitable u appropriate għall-appellati. Altru għalhekk milli ma kien hemm l-ebda ness bejn it-telf lamanetat mill-ilmentaturi u t-tort imputabbli lill-appellanti kif allegat permezz ta' dan l-aggravju. A tenur tal-artikolu 26(3)(ċ) tal-Kap. 'Jekk l-ilment jinstab totalment jew parzjalment sostanzjat, l-Arbitru jista' jordna lill-provditur tas-servizzi finanzjarji jagħmel waħda jew iżjed minn dawn li ġejjin: … (iv) li jħallas ammont ta' kumpens għal kull telf ta' kapital jew dħul jew danni sofferti mill-persuna li tagħmel l-ilment minħabba fl-imġiba li fuqha jkun sar l- ilment, mingħajr imgħax jew bl-imgħax, b'dik ir-rata raġonevoli u fil-parametri stabbiliti bil-liġi kif l-Arbitru jista' jiddeċiedi, fuq il-flus kollha jew xi parti mill-flus, u fuq iż-żmien kollu jew xi parti mill-perjodu bejn id-data li fiha l-imġiba li fuqha jkun sar l-ilmenttkun bdiet sad-data li fiha jsir il-ħlas;' Ladarba l-appellanti biegħat lill-appellati prodott finanzjarju li ma kienx xieraq għailhom, l-Arbitru bla dubju kien pjenament ġustifikat li jiddeċiedi li huma għandhom dritt jiġu rifużi l-ammont sħiħ minnhom pretiż. L-appellanti tilmenta ukoll li l-Arbitru żbalja meta ċaħad l-eċċezzjoni tal-leġittimu Tinsisti li l-ilmentaturi misshom indirizzaw il-lanjaza tagħhom kontra s-soċjetà estera Lifemark li emettiet il-prodott. L-Abitru ċaħad l-imsemmija deċiżjoni abbażi tas-segwenti: 'Dwar l-eccezzjoni li l-provditur tas-servizz m'huwiex il-legittimu kontradittur ghax kien biss intermedjarju, l-Arbitru ser jichadha ghal dawn ir-ragunijiet. Imkien il- provditur tas-servizz ma gab xi prova soda li juri dan. Anzi, l-Purchase Contract Note, jigifieri d-dokument li jaghti prova tax-xiri tal-prodotti in kwistjoni, huma kollha mahrugin u ffirmati f'isem GlobalCapital Financial Management Ltd. li ddeskriviet lilha nnifisha biss bhala kumpanija licenzjata mill-MFSA. Il-provditur tas-servizz ma gab l-ebda prova konkreta jew xi xhud li jghid li huma kienu qalu lill-ilmentaturi li qed jagixxu f'isem haddiehor meta bieghu il-prodotti in kwistjoni. Apparti dan, bhala Licence Holder mill-MFSA biex jaghti pariri u jbiegh prodotti finanzjarji, il-provditur tas-servizz huwa marbut bir-regoli mahruga mill-MFSA taht il-Kap. 370 tal-Ligijiet ta' Malta u, peress li huwa provditur tas-servizzi finanzjarji skont id-definizjoni taht il-Kap. 555, u kien hu li biegh dawn ilprodotti lill- ilmentaturi, ghalhekk huwa soggett ghall-proceduri quddiem l-Arbitru fil-kwalità tieghu ta' provditur tas-servizzi finanzjarji u huwa l-legittimu kontradittur.' Jiġi mtenni għal darb' oħra li l-fatt li l-issuer tal-prodotti in kwistjoni kienet il- Lifemark S.A. ma jbiddel xejn mill-fatt li l-istess inbiegħu lill-appellati mis-soċjetà appellanti li kellha obbligi preċiżi fil-konfront tagħhom bħala soċjetà liċenzjata mill-MFSA. Fl-ilment tagħhom l-ilmentaturi appellati allegaw proprju li l-appellanti naqset milli tħares id-dmirijiet tagħha a tenur tal-Guidelines u Regolamenti applikabbli tal-MFSA u li naqset milli teżegwixxi l-obbligi mposti fuqha mill-liġi u mill-kuntratt viġenti bejniethom. F' dan il-kuntest, ma hemm l-ebda dubju li hija s-soċjetà appellanti li għandha twieġeb għal dawn l-allegazzjonijiet. Dan l-aggravju hu miċħud ukoll. Is-Seba' Aggravju 63. Finalment l-appellanti tilmenta li l-konklużjoni tal-Arbitru fil-mertu hija bbażata fuq apprezzament ħażin tal-fatti u l-provi miġjuba quddiemu. Tilmenta li l-Arbitru għamel analiżi ħażina tal-investiment mertu tal-każ odjern u tar-raġuni għalfejn F' dan is-sens tirreferi għan-Nota ta' Sottomissjonijiet tagħha. Tgħid li l-Arbitru ma jagħti l-ebda spjegazzjoni għalfejn skont il-fehma tiegħu l-Lifemark S.A. Secure Income Bond kien prodott kumpless ta' riskju għoli u ma kienx adattat għal retail investors u tilmenta mill-fatt li l-Arbitru njora Tirreferi ukoll għar-relazzjoni ta' Michael Desmond Romagnoli eżebita minnha mar-rikors tal-appell tagħha u tinsisti li l-appellat Louis Longhurst kien jaf li kien hemm riskju hekk kif xehed huwa stess. Tinsisti li l-ilment tal-appellat ġie bbażat unikament fuq il-fatt li l-investiment mar ħażin u hija ma taħtix għal dan stante li r-rwol tagħha kien biss ta' intermedjarja. Għal dak li jirrigwarda l-apprezzament tal-provi, il-Qorti tirreferi għall-parti preliminari tal-konsiderazzjonijiet tagħha. Ittenni wkoll li d-dokument 'MDF', ossija r-rapport tekniku ta' Dr. M. Desmond Romagnoli, jammonta għall-prova ġdida li l-appellanti kellha kull opportunità tressaq quddiem l-Arbitru u għalhekk mhux se tieħu konjizzjoni tiegħu. Jiġi ribadit li mhuwiex kontestat li l-issuer tal-prodott mibjugħ lill-appellati ma kinitx is-soċjetà appellanti u tant anqas ma ġie allegat/deċiż li s-soċjetà appellanti kienet il-kaġun tal-andament ħażin tal-prodott finanzjarju in kwistjoni. L-Arbitru fl-ebda waqt ma qal hekk. Dak li kkonkluda l-Arbitru meta evalwa l-mertu tal-każ kien iżda li in-nuqqas imputat lis-soċjetà appellanti kien dak ta' misselling għaliex il-prodott mibjugħ lill-appellati mis-soċjetà appellanti ma kiex suitable għalihom: 'Peress li l-ilmentaturi xehdu b'mod li ma gewx kontradetti, li huma kienu investew fuq parir ta' Ms Nolan Ruzicic, allura, s-servizz li inghataw kien wiehed 'advisory'. Biex il-provditur tas-servizz seta' jaghmel dan l-investiment lill-ilmentaturi, kellu jissodisfa dawn it-tliet kriterji. Dwar l-ewwel kriterju, jekk l-investiment kienx jissodisfa l-objettivi tal-investiment li kellhom l-ilmentaturi, huma jsostnu li ghalkemm kienu jafu li investiment seta' jitla' kif ukoll jinzel, dawn huma kriterji li ssibhom kwazi f'kull investiment. Però, huma jinsistu li ghamluha cara ma' Ms Nolan Ruzicic li ma riedux li jitilfu flushom kollha billi jidhlu f'investiment riskjuz aktar milli xtaqu. Kif digà gie accennat f'din id-decizjoni, l-SIB, anke skont ismu bhala Secure Income Bond, kien iwieghed investiment sikur li fil-fatt ma kienx. Mill-analizi tal- prodott aktar 'il fuq, jirrizulta li dan il-prodott ma kellux jinbiegh lil retail clients kif kienu l-ilmentaturi, u dan qalitu l-MFSA u anke l-awtorità tar-Renju Unit. Ghalhekk l-ewwel kriterju ma giex sodisfatt. Dwar it-tieni kriterju, meta wiehed iqis l-ammont kbir ta' flus li gew investiti f'darbtejn f'dan il-prodott minghajr ebda diversifikazzjoni, il-provditur kien qed ipoggi lill-ilmentaturi f'pozizzjoni li jistghu igarrbu telf kbir. provditur tas-servizz jipprova jaghti l-impressjoni li l-ilmentaturi kellhom hafna esperjenza fl-investimenti u jsemmi tliet prodotti li kellhom. Apparti l-fatt li dawn m'humiex kollha tal-istess natura tal-Lifemark, jirrizulta li dawn l-investimenti Fil-fatt, fil-kontroezami tieghu, Michael Tanti Gregoraci, jammetti dan … Ghalhekk it-tielet kriterju ma giex sodisfatt u ma giex ippruvat li kellhom 'the experience and knowledge' li setghu jifhmu r-riskji abbinati ma' dan il-prodott. Dan ifisser li l-provditur kiser ir-Regola 2.16. Ghar-ragunijiet moghtija, l-investimenti li nbieghu mill-provditur tas-servizz lill- ilmentaturi ma kienux 'suitable' ghalihom u, ghalhekk, sar bejgh hazin tal-prodott. Galadarba sar bejgh hazin tal-prodott, l-ilmentaturi ghandhom jitpoggew fis- sitwazzjoni taghhom qabel ma nbiegh il-prodott. Konsegwentement, jirrizulta wkoll li dan il-prodott ma kienx jilhaq 'l-aspettattivi ragonevoli u legittimi tal-konsumaturi' meta nbiegh lilhom dan linvestiment. Ukoll, il-provditur tas-servizz ma kienx adempjenti mal-obbligi kuntrattwali tieghu li johorgu min-natura ta' dawn it-tranzazzjonijiet billi l-konsumatur jinghata l- informazzjoni kollha mehtiega dwar il-prodott sabiex ikun jista' jaghmel ghazla li tirrispekkja l-aspettattivi tieghu; il-livell ta' riskju li ried jiehu u, fuq kollox, li jinghata protezzjoni minn min jifhem aktar minnu biex jitharsu flusu. Dan ukoll ikkumplimentat mill-kwezit baziku li Licence Holder ghandu, fuq kollox, jagixxi b'mod professjonali u gust … L-Arbitru m'huwiex konvint li dan sar mill-provditur tas-servizz. Jidher li l-aktar haga li kkundizzjonat lil din it-tranzazzjoni kienet l-exit fee qawwija li hallsu lilmentaturi lill-provditur tas-servizz, jigifieri dik ta' 3,000 liri sterlini, biex johorgu mill-'Friends Provident' (li skont l-ilmentatur, Louis P. Longhurst, fir-realtà, ma kellux il-problemi kif intqal lilhom) u jidhlu fil-Lifemark. Dan ma giex kontradett millprovditur tas-servizz. Ghal dawn ir-ragunijiet kollha 'l fuq imsemmija, l-Arbitru huwa konvint li lilment huwa wiehed ekwu, gust u ragonevoli u qed jilqghu sakemm dan huwa kompatibbli ma' din id-decizjoni.' Huwa minnu li l-ilmentaturi Louis P. Longhurst u Stephen Longhurst kkonfermaw li kienu konsapevoli li l-invesetiment jista' jitla' jew jinżel. Iżda mhux kull investiment iġorr miegħu l-istess tip u livell ta' riskju. Huwa l-livell u n-natura tar- riskju marbut ma dawn il-prodotti partikolari li kellhom jiġu spjegati '… s-sinjura Nolan Ruzicic kienet insistiet li tiltaqa' magħna u fil-fatt saret laqa' d-dar tiegħi … Qaltilna wkoll li kienet qed ittina parir biex noħorġu mill-Friends Provident 'against a one time only exit fee' ta' 3000 liri sterlini u biex ir-rikavat tinvestijulna parti fil-Lifemark S.A. Secure Income Bond Fund Issue 4 denominat f' munita Sterlina u parti fil-Lifemark S.A. Secure Income Bond Fund Issue 3 denominat f' munita Ewro … jien niftakar li staqsejtha kienx ikun aħjar li ninvestu kollox fi Stocks tal-Gvern Malti għaliex ħassejt illi dawn kienu investimenti ċerti u bla riskji u li tagħhom kont midħla. Iżda hi baqgħat tinsisti magħna u assiguratna li kif kien jindika it-titolu tal-Investiment propost dan kien wieħed 'Secure'' 25 Kliem li jindika li l-appellati ma riedux jinvestu f' prodott riskjuż. In-kontro-eżami, mistoqsi jikkonferma l-firma tiegħu fuq il-File Notes żied jgħid: '… fejn ma kienx tekniku fhimtu, u fejn kien tekniku ma fhimtux' manager a bażi tal-file tal-appellat miżmum għand l-appellanti u jistrieħ prinċipalment fuq File Note ta' meta saret il-laqa' li matula ġie offrut l-prodott in kwistjoni lill-appellat. Lanqas ma xehed / xehdu l-impjegat/a tal-appellanti li ffirmaw il-File Notes preżentati mill-appellanti li jinsabu a fol. 104 u 105 tal-proċess u li skont l- istess dokument spjegaw lill-ilmentaturi l-kontenut tal-istess. Jiġi osservat li l-File huma dokumenti standard form; jużaq kliem li mhux neċessarjament jinftiehem minn persuna li mhux teknika; huma miktuba b' tipa verament żgħira u diffiċilment leġġibbli; u jinkludu 'option' immarkata b' salib permezz ta' liema l-appellat L-appellat Louis Longhurst jgħid iżda li xi żmien wara kien irċieva kopja tal-istess: '… Sussegwentement hija kienet bagħtitilna kopji ta' dak illi konna ffirmajna b' żieda tal-firma tagħha u xi kaxxex ittikjati.'26 In kontro-eżami nsista li: '… għalkemm iffirmajt dawn id-dokumenti quddiem Nolan Ruzicic, dawn il- kaxex hi ma ttikkjathomx dak il-ħin, u ġew ittikjati wara. Indunajt għax, kif għedt, kif iffirmajt ma kienux ittikjati u meta ġew għandi kienu ttikjati. Ngħid li ġew għandi għall-ħabta ta' Settembru 2008. Ngħid li ffirmajt xahar qabel f' Awissu.'27 F' kull każ, dwar ir-riskju nvolut, il-File Notes in kwistjoni li tant tistrieħ fuqhom l- appellanti jaqraw hekk: Din hija disclaimer ġenerika li ma tammonta għal ebda informazzjoni speċifika dwar ir-riskju reali tal-investiment in kwistjoni. investiment jaf jitla' u jinżel iżda mhux kull investiment iġorr miegħu l- istess livell ta' riskju. Imkien ma jirriżulta x' kienu r-riskji partikolari marbuta mal-investiment f' Lifemark SA – Secure Income Bond Issue 3 u 4 mibjugħin lill-appellati. asserzjoni ġiet kontestata mill-appellati li xehedu li Nolan Ruzicic insistiet magħhom fuq il-prodott in kwistjoni. L-appellanti bl-ebda mod ma kkontradiċiet dan u mkien ma jirriżulta x' kienu l-allegati prodotti alternattivi offerti lill-appellati skont l-imsemmija File Notes. Fihom jingħad ukoll: Fih jingħad: Il-brochure relattiv ġie eżebit biss mar-rikors tal-appell tal-appellanti bħala 'Dok Il-bochure jagħti mbagħad spjegazzjoni simplistika ta' kif l-flejjes jiġu nvestiti wara liema jingħad: F'paġna 13 tal-imsemmi brochure jingħad biss li uħud mill-parties involved Paġna 14 mbagħad telenka 'RISK FACTORS' u 'OTHER RISK FACTORS' fejn jingħad li: Din il-Qorti ma tippretendix li l-appellati, bħala retail clients, fehmu l-import reali tar-risk factors hemm elenkati meta ma jirriżultax li dawn ir-risk factors partikolari ġew spjegati lilhom. Huwa manifest li l-informazzjoni fl-imsemmi brochure ma kinitx tali li persuni mhux esperti fis-servizzi finanzjarji, kif bla dubju kienu l- appellati, setgħu jifhmu faċilment. L-investimenti li l-appellati wirtu mingħand missierhom żġur li ma jagħmluhomx xi esperti fis-settur jew f' dan it-tip ta' prodott Dwar l-element ta' riskju involut, l-appellanti tinsisti li dan il-prodott 'kien wieħed ta' riskju baxx, jew baxx sa medju' kif spjegat fin-Nota ta' Sottomissjonijiet tagħha. Fl-imsemmija nota argumentat:28 … il-prodott in kwistjoni ma kienx espost direttament għar-riskju tas- swieq tal-azzjonijiet liema swieq huma aktar volatili, partikolarment fi żmien ta' kriżijiet ekonomiċi u finanzjarji mondjali; Illi jirriżulta ukoll li l-investimenti li kienet tagħmel Lifemark S.A. kienu jikkonsistu (apparti minn flus likwidi ossija cash) f' portafoll ta' senior life policies Għalhekk l-investimenti li kienet tagħmel Lifemark S.A. kienu ukoll diversifikati u din il-kumpanija ma kinitx esposta għar-riskju ta' kumpanija tal- assikurazzjoni waħda; Illi, kuntrarjament għall-investimenti l-oħra li kellhom l-ilmentatur u ħutu, is-senior life policies li Lifemark SA kienet tinvesti fihom kienu maħruġin minn istituzzjonijiet li għandhom rating ta' 'A' jew aħjar minn oħra). Illi di piú l-kustodju maħtur minn Lifemark S.A. sabiex iħares l-istess investiment, inkluż l-amministrazzjoni tiegħu, kif ukoll sabiex iżomm taħt il- kustodja tiegħu il-flejjes u l-assi kollha ta' Lifemark S.A. kien bank internazzjonali ewlieni fl-Istati Uniti b' rating ta' 'AA-' minn Standard & Poor's ... Illi għalhekk fil-mument li l-ilmentatur u ħutu akkwistaw l-investiment in kwistjoni, dan l-investiment, fl-isfond tal-informazzjoni li kienet teżisti dwaru dak iż-żmien u abbażi tal-informazzjoni li kellha s-soċjetà intimata mingħand l- ilmentatur stess, kellu l-premessi kollha neċessarji biex jinbiegħ lilhom bħala investiment b' riskju baxx jew limitat ...' Apparti s-sottomissjonijiet surriferiti, l-appellanti ppreżentat għall-ewwel darba flimkien mar-rikors tal-appell tagħha 'Dok. għalkemm inkiteb minn terz, jidher maħruġ mill-issuer tal-investiment innifsu. jirriżultax li dan ir-review ġie mgħoddi jew spjegat lill-appellat qabel ma investa fil-prodott in kwistjoni. Fih jingħad: Iżda skont l-Arbitru ma jistax jitqies li dak iż-żmien li nbiegħ il-Lifemark SA – Secure Income Bond lill-appellati, dan kien investiment b'riskju baxx iżda kien investiment f' kategorija ta' riskju medju għal riskju għoli. L-ispjegazzjoni mogħtija mill-Arbitru sabiex wasal għal din il-konklużjoni diġa' ġiet riprodotta aktar 'l fuq b' dan illi a skans ta' ripetizzjoni u dilungar inutli, il-Qorti mhux se terġa tirriproduċiha hawnhekk. In sinteżi, huwa jgħid li l-prodott li nbiegħ lill-appellati huwa kategorizzat bħala asset-backed securities, prodott kumpless biex tifhmu tant illi ma kellux jiġi mibjugħ lil retail investors bla esperjenza kif kienu l-appellati. Release tal-MFSA datata 13 ta' Novembru 2009 li tgħid li 'consumers should Bla dubju, l-appellati ma kellhomx l-esperjenza u l-għarfien biex jifhmu kif jaħdem il-prodott in kwistjoni. Huwa minnu li din il-Media Release inħarġet wara li dan l- investiment inbiegħ lill-appellati, iżda fil-kuntest tal-fatt li l-appellanti hija soċjetà speċjalizzata u liċenzjata biex tagħti investment advisory services lill-klijenti tagħha, hija kellha tkun konsapevoli ta' dawn ir-riskji rrispettivament mill-Media Release tal-MFSA. Dan apparti li minn dak li xehed l-appellat, ma jirriżultax lill- qorti li l-appellanti għamlet risk assessment kif suppost dwar l-appellati. L- 29 Enfażi tal-Qorti. interess tagħha jidher li pjuttost kien li tikkonvinċi lil Louis Longhurst sabiex jinvestu fil-prodott. Mill-provi li tressqu l-qorti m'għandhiex dubju li l-appellanti kellha tqies li l-prodott ma kienx suitable għall-ilmentaturi appellati b' dan illi ma kellu Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha kontra l-appellanti. qatt jiġi mibjugħ lilhom. L-aggravju hu miċħud ukoll.