Qorti tal-Appell Kriminali Illum 6 ta Novembru, 2018 Maltija bin-numru 19376M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali: Talli nhar l-10 ta' Mejju 2012 u fil-jiem u xhur ta' qabel gewwa 88, Triq ix-Xitwa, Ta' Sannat u f'dawn il-gzejjer b'diversi atti maghmulin minnu, ukoll jekk fi zminijiet differenti, li jiksru l-istess dispozizzjoni tal-Ligi, u li jkunu gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda, b'mezzi kontra l-Ligi, jew billi: Ghamel uzu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi nqeda b'qerq iehor jew ingann, jew billi wera haga b'ohra sabiex igieghel titwemmen l- ezistenza ta' intraprizi foloz jew ta' hila, setgha fuq haddiehor, jew ta' krediti immaginarji, jew sabiex iqanqal tama jew biza' dwar xi grajja kimerika, ghamel qligh bi hsara ta' haddiehor u cioe' l-kumpanija Enemalta u/jew il- Gvern ta' Malta; U aktar talli fl-istess lok, hin u cirkostanzi ikkommetta serq ta' dawl elettriku ta' valur ta' izjed minn mitejn u tnejn u tletin euro u erbgha u disghin centezmu (€232.94) izda mhux izjed minn elfejn, tliet mija u disgha u ghoxrin euro u sebgha u tletin centezmu (€2,329.37), ghad-dannu tal-kumpanija Enemalta u/jew il-Gvern ta' Malta, liema serq huwa aggravat bil-valur, bil- mezz, bil-hin u bil-lok; U aktar talli l-istess data, lok u cirkostanzi rrenda ruhu recidiv ai termini tal- artikoli 49, 50 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta b'sentenzi moghtija mill-Qrati ta' Malta, liema sentenzi saru definittivi u ma jistghux jinbidlu. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tat-8 ta' Marzu, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 49 u 50, 261, 263, 267, 269, 270, 308 tal-Kap tal-Ligijiet ta' Malta; u ghalhekk illiberatu minnhom. Ma sabitx lill-imputat hati tal-ewwel u t-tielet akkuzi kif dedotti mill-Prosekuzzjoni Sabitu hati tat-tieni akkuza kif dedotta mill-Prosekuzzjoni u kkundannatu ghal sena prigunerija sospiza ghal sentejn ai termini tal-Artikolu 28A tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Ordnat lill-imputat ihallas is-somma ta' elfejn, mija u sitt ewro, erbgha u tmenin centezmu (€2,106.84) fi zmien sitt xhur ai termini tal-Artikolu 28H tal-Kap 9 tal- Il-Qorti fissret fi kliem car, il-portata ta' din is-sentenza lill-imputat. Rat l-atti u d-dokumenti kollha. Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal- Ligijiet ta' Malta. Rat ir-rikors tal-appell ta' Emanuel Di Bartolo, ipprezentat fir-registru ta' din il-Qorti fl-20 ta' Marzu, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonfermaha fejn sabitu mhux hati, u tirrevokaha ghall-kumplament u hekk tilliberah minn kull htija u piena. Rat illi l-aggravji tal-appellant Emanuel Di Bartolo huma s-segwenti u cioe`:- In-natura generali tas-serq tal-kurrent elettriku. Il-Kodici Kriminali jaghmel biss prezunzjoni wahda dwar is-serq ta' kurrent Illi fuq min ikun irregistrat il-meter jew il-kont tad-dawl, jew id-detentur tal-fond, ikun meqjus illi "jaf" jew ghandu x-xjenza mehtiega. ebda prezunzjoni aktar minn hekk. kull regola ohra tal-Kodici Kriminali tal-procedura u anke dwar il-prezunzjoni tal- Il-Kostituzzjoni taghna tghid li l-piz tal-prova jibqa' dejjem fuq il-prosekuzzjoni salv fejn il-ligi espressa tghaddi l-piz tal-prova ghal fuq l-akkuzat (Artiklu 39 tal- Kostituzzjoni). L-Artiklu 264(2) tal-Kodici Kriminali jaghmilha cara li l-unika prezunzjoni hija dwar L-elementi il- prosekuzzjoni. Il-prosekuzzjoni tista' tghid illi ppruvat illi l-meter kien fih xi bicca plastik u fl-opinjoni tax-xhieda tal-istess prosekuzzjoni kien hemm l-elementi tal- ezistenza ta' mezzi artificjali illi seta' kellhom effett fuq il-konsum tal-elettriku. il-prezunzjoni juri stantum hija illi kien hemm ix-xjenza mehtiega ghar-reat. elementi l-ohra il-prosekuzzjoni riedet tippruvahom. Ghax effettivament lanqas saret prova tas-serq. Prova biss li l-meter kien hemm hsara fih fuq il-kaxxa tieghu, imma ma kien hemm l-ebda prova ta' "mezzi li jwaqqfu l-konsum". Ma nstab l-ebda brix jew xi sinjal iehor. prova ta' komunikazzjoni qarrieqa, xi wire jew konnessi. L-Enemalta ppresumiet Qed issir riferenza ghas-sentenza Qorti tal-Appell Kriminali Pulizija v Raymond Tickle ta' provi mehtiega biex jipprovaw min hu detentur tal-fond jew il- persuna li jkollha f'idejha l-fond Huwa important li jsir ezami tax-xhieda. L-ezami tax-xhieda juri s-segwenti: John Borg k/a Borg Bonaci xehed ilil mar u ezamina biss il-meter. konkluzjonijiet tieghu. Dan ix-xhud waqt li jsemmi lis-Sur Emmanuel Di Bartolo fl-ebda mument ma gie mistoqsi mill-prosekuzzjoni jew mill-Qorti biex jindika min kien is- Dan huwa aspett normali hafna ghaliex m'hemmx prezunzjoni illi s-Sur Di Bartolo illi jkun fl-izbarra huwa l-istess Sur Di Bartolo illi qed jitkellem fuqu s-Sur Sammut b'wiccu lejn il-Magistrat u minghajr ma jaghmel referenza ghall-persuna li huwa qieghed jaghraf u jindika fl-awla. Huma proprju John Borg k/a Borg Bonaci u Joseph Sammut illi marru fuq il-post, u hadd minnhom ma pponta subghajh lejn Emmanuel Di Bartolo li Certament m'hemmx prezunzjoni li min ikun fl-izbarra huwa l- persuna li x-xhud ikun qieghed jirreferi ghalih. Dan qal illi l-meter effettivament kien gie rregistrat fuq talba Il-Qorti staqsietu jekk kienx hemm change of ownership jew Hu qal li ma jistax jirrispondiha u kellu jerga' jgib ir- Fil-fatt qatt ma kien hemm tibdil minn Francis Di Bartolo bhala registered owner tal-post. Dan ukoll qal biss li ha r-rapport ta' Giuliano li qallu li kien mar fir-residenza 88, Triq ix-Xitwa, Pembroke, fil-prezenza ta' sidha "Emmanuel Di Bartolo" fejn sabu l-meter tad-dawl tal-marka mbabas. xhud qal, "Jien ma mortx fuq il-post, just kemm gie jkellimna s-Sur Giuliano". ohra ma kien hemm l-ebda parti mix-xhieda tas-Surgent Fabian Nugent illi jdur u juri b'subghajh lill-imputat prezenti fl-awla u l-Qorti tirregistra l-verbal "ix-xhud qed jindika Ta' min jirrileva wkoll li l-ebda wiehed mix-xhieda tal-prosekuzzjoni indika l- Identity Card ta' Emmanuel Di Bartolo ghall-inqas. Ta' min jghid ukoll kemm huwa zbaljat ir-rapport li ta s-Sur Giuliano lis-Surgent Fabian Nugent illi jghid li 88, Triq ix-Xitwa, Pembroke, hija r-residenza ta' Emmanuel Di Bartolo, hu min hu, meta Emmanuel Di Bartolo li kellha quddiemha l-Qorti joqghod fid-dar Peprina, Triq il-Helsien, Pembroke u ilu hekk irregistrat bl-Identity Card tieghu ghall- eternità ta' zmien. L-Ispettur tal-Pulizija lanqas biss investiga lil Emmanuel Di Bartolo u hadlu stqarrija. Naturalment kieku kien ikollu bzonn sahansitra l-prova tal-identità. Il-prosekuzzjoni kienet qed tipprezumi wisq illi kollox se jigi prezunt favur taghha meta l-ligi ma tghidx hekk. Hemm ukoll certu mistoqsijiet tal-Qorti li huma ipotetici illi xorta wahda ma jwasslux partikularment ghall-prova tal-identità tal-persuna akkuzata mal-fatti li kienu qeghdin jirrakkuntaw. Kien f'dan il-kwadru li l-imputat kellu dritt u zamm is-silenzju tieghu. Allura lanqas dik il-prova l-prosekuzzjoni ma tista' tghid illi ghandha. U ma tistax taghmel ebda uzu mill-fatt li l-appellanti baqa' sieket quddiem il-Qorti. Xi prova hemm illi Emmanuel Di Bartolo kien il-persuna li qed jokkupa l-fond jew id- detentur tal-fond jew tal-installazzjoni tal-elettriku illi kienet mill-bidu u ghadha registrata fuq Francis Di Bartolo? Bir-rispett kollu din is-sentenza ipprezumiet il-htija ta' Emmanuel Di Bartolo u li kellu hu jipprova l-innocenza tieghu. Naturalment dan jivvjola kull principju tad-dritt fundamentali u tal-prezunzjoni tal-innocenza. L-ewwel il-prosekuzzjoni kellha tipprova minghajr dubju ragjonevoli u bi provi skont il-ligi, li l-appellant kien okkupant jew kellu kontroll tal-fond, imbaghad tista' tistrieh fuq il-prezunzjoni Il-valur tas-serq u r-reat kontinwat Hawnhekk il-prosekuzzjoni bhalma jigri diversi drabi, hadet il-linja illi l-EneMalta taghmel kalkolu globali tal-ammont li tippretendi illi gie kkunsmat u mhux imhallas. Anke taqbad u tiffissa sena meta jidhrilha u tibda minn hemmhekk 'il quddiem. Jidher illi huwa zball endemiku li diversi sentenzi, u dan specjalment minhabba li l- Qrati jigu indotti fi zball mill-prosekuturi, meta jkun hemm reat illi jirrepeti ruhu kull gurnata u allura jaslu illi flok jaghtu l-per diem u l-kontinwat, jigbru s-somma globali u jghidu illi dak is-serq ikun qabez per ezempju l-ammont ta' €2,329. Fil-fatt il-ligi taghna mhijiex hekk. Jekk wiehed jigi akkuzat illi seraq u s-serq kien ikkunsmat f'diversi okkazjonijiet ma taghmilx it-total imma tiehu l-ikbar somma u Naturalment minhabba r-ripetizzjoni jkun hemm ir-reat Issa din il-kwistjoni gieli qamet u giet ikkontestata u meta giet ikkontestata il- pozizzjoni tal-prosekuzzjoni illi tiehu ammont globali dejjem giet respinta. L-aktar sentenza remota hija dik tal-Imhallef William Fituri, Pul v Salvu Depares Peress li ma tistax facilment tikkopja minnha, l-esponenti qed jesebixxi kopja taghha intiera u tinsab fil-process. L-esponenti qed jaghmel riferenza ghas-sentenza App Krim Mc Kenna v Peter Di Bartolo Din is-sentenza hija importanti ghal zewg ragunijiet. Wahda minnhom hija minhabba l-elementi tat-truffa u l-ohra minhabba l-kwistjoni tal-valur u l-kontinwat. F'dak il-kaz ta' Peter Di Bartolo, kien bejjiegh tal-gass u kien inaqqas ftit minn kull Il-Qorti ma sabitx naturalment it-truffa ghaliex ma kien hemm l-ebda messa in scena u l-vittma volontarjament imbaghad gie ngannat biex Imma dik is-sentenza marret oltre u spjegat il-punt tal- kalkolu tal-valur. Il-kalkolu tal-valur f'dak il-kaz il-Qorti qalet li ma jistax ikun la l-ammont globali, sempliciment l-ammont ta' kull darba pero` bil-kontinwat. "Illi ghar-rigward tal-aggravju dwar il-valur involut pero` l-appellant ghandu ragun. Kull att ta' biegh ta' cilindru imbaghbas kien jikkostitwixxi reat kunsmat f'sensiela ta' reati kommessi fi zmienijiet differenti li kienu jiksru l-istess dispozizzjoni tal-ligi u li gew maghmula b' rizoluzzjoni wahda w konsegwentement jammontaw ghal reat Ghalhekk irid jittiehed biss l-oghla valur talhsara pprokurata b' kull biegh ta' cilindru "uti singoli" u mhux tal-valur komplessiv tac-cilindri kollha li setghu mbieghu jew li kienu lesti biex jimbieghu fil-garage tal-appellant. Ghalhekk, peress li l-valur ta' kull cilindru mimli kif suppost ma kienx jeccedi l-Ewro 11.65c (u ergo il-gass mehud minn kull cilindru b' qerq kien indubbjament inqas minn hekk ukoll), ghall-fini tal-piena, japplika l-artikolu 310 (d), s' intendi biz-zieda ta' grad jew F'dak il-kaz kienet nizzlitu ghal anqas minn €11 u mhux ghal eluf ta' ewro. L-istess argument japplika ghal dan il-kaz ukoll. Il-konsum ta' kull gurnata gie stabbilit u ma jistax jinghad illi din mhijiex il-pozizzjoni gusta. €2 kuljum. l-ebda prezunzjoni li d-dawl ikun qed jigi kkunsmat il-hin kollu, ma jieqaf qatt, u accidentalment li ma jinqatax id-dawl. Appena jigi kkalkulat kull gurnata kif gara f'dan il-kaz, l-ammont jigi ma jaqbizx il- valur minimu u mhux dak illi qed jigi mitlub jew indikat mill-EneMalta. Bizzejjed hija prova ghal kollox arbitrarja illi l-EneMalta tfajjar ammont skont kalkolu illi jidhrilha? Is-serq irid jigi ppruvat fl-elementi kollha tieghu u anke fil- U jekk lanqas dell ta' prova ma kien hemm jekk l-appellant hux detentur u minn meta, kif fajru 4 snin? Fin-nuqqas, din l-Onorabbli Qorti ghalhekk kemm minhabba r-raguni tal-ammont ta' kull gurnata bil-kontinwat kommess f'diversi granet distinti u kemm minhabba illi l-prova tal-valur trid tkun bhala aggravanti tar-reat, trid tkun ippruvata minghajr ebda dubju ragonevoli mill-prosekuzzjoni. Kalkolu bir-rispett kollu mhuwiex prova Fl-aghar ipotesi ghalhekk li hu applikabbli huwa l-artikolu 278(4) tal-Kodici Kriminali, meta l-valur ikun taht €23.29, bil-kontinwat. Il-piena tigi sa massimu ta' 9 xhur, bhala piena ordinarja. L-awment tal-kontinwat skont l-artiklu 18 huwa fakoltativ u mhux mandatorju. Preskrizzjoni. L-Enemalta marru fuq il-post fl-10 ta' Mejju 2012. Ghaddew 4 snin sakemm infethu l- proceduri quddiem il-Qorti. Ghaddew aktar minn sentejn. Skont l-Artiklu 689 il-preskrizzjoni hija ghar-reat fil-piena ordinarja tieghu. Il-piena ordinarja tieghu (cioe` l-piena tassattiva tal-ligi) hija dik tal-Artiklu 278(4). Skont l-Art 688(2) il-preskrizzjoni hija ta' sentejn. Ghal dawn ir-ragunijiet kollha l-esponent kellu jigi liberat. Rat ix-xhieda prodotta mill-prosekuzzjoni. Semghet lill-partijiet jittrattaw il-kaz u dan fis-seduta tas-6 ta' Novembru, 2018. Ikkunsidrat, Rat illi nhar il-21 ta' April 2016 deher Alan Thake rappresentant tal-Enemalta u esebixxa l-kwerela mahruga mill-Enemalta mibghuta lill-Kummisarju tal-Pulizija sabiex jittiehdu proceduri kriminali fil-konfront tal-fond Townhouse 88, Triq ix- 9 tal-process. Alan Thake rega xehed nhar it-2 ta' Gunju ,2016 u spjega l-kaz fejn l-Enemalta kienet sabet xi irregolaritajiet f'dan l-imsemmi meter u ghalhekk ghamlu stima ghal- Marru lura l-ahhar erba' snin hajja ta' dan il-post u l-kont hareg fuq relazzjoni tar-readings l-antiki li gew fattwalment registrati fuq dan il- meter f'dawk l-ahhar erba' snin, ikkumparati ma l-ewwel reading ta' l-ewwel sena jew biex ikun preciz 384 jiem wara l-ispezzjoni fejn ir-readings telghu ghal 42.16 units ta' dawl kuljum. Jekk iqabbel r-readings ta' l-ahhar erba' snin on average kienu 8 ta' circa 31.9units ta' dawl kuljum. Hawnhekk hawn penali li huwa ta' 20% bhala konsum mhux registrat minghajr penali minghajr imghaxijiet u ghalhekk kien qed jitkellem fuq is-somma ta'€2,106.84. Huwa pprezenta kopja ta' l-istima u readings li gew registrati mis-sena 1996 sal-ahhar reading li ttihed f'Mejju li ghadda dawn gew markati bhala dok AC1 u AC2 rispettivament. In kontro esami jghid li l-meter antik kien twahhal fl-20 ta' Gunju 1983 izda jista' jkun li jkun hemm xi varjanza ta' gurnata. Dan twahhal fuq applikazjoni ta' Francis owner jghid li ma setghax iwiegeb dakinhar. Pero' jaf li fil-fond jghix Emmanuel Thomas jekk il-meter reader mar darba biss jghid li le, pero' imur biex jiccekja u jaqra r-reading u mhux biex jezamina il-meter. Spjega li l-meter kien inqara fit 3 ta' Mejju, 2012 pero' l-meter reader rega' mar fl-10 ta' Mejju 2012. F'dawn is-sitt ijiem il-meter irregistra konsum ta' 91.7 units ta' dawk kuljum mentri fil-perijodu precedenti kien qieghed jirregistra 26,34 u 41 kieku kellu jarhom b'lura x'gara f'dawk is-6 ijiem meta mar l-meter reader ma jafx. jaghti raguni ghaliex il-konsum sploda ghal livell li qatt ma kien gie registrat qabel. Rat ix-xhieda moghtija minn Joseph Sammut nhar it-2 ta' Gunju, 2016 u spjega illi nhar l-10 ta' Mejju 2012 ghal habta ta' 9.00a.m. mar ghand is-sur Emanuel Di Bartolo go razzett numru 88, Triq ix Xitwa, Pembroke. Waqt kienu qed jibdlulu l-arlogg l-antik biex ighamlulu l-arlogg il-gdid u cioe' tas-sistema ta' l-ismart meters sabu li dan kien Spjega li dan fisser li xi hadd kien fethu, kellu s-sigilli ta' l-arlogg imbghabsin, kellu bicca plastic li bdiet tintuza biex tieqaf ir-rota, kellu bicca mill- gasket (il-kumpaniha tghamillu gasket biex ma jidholx trab fih biex jibqa' dejjem tajjeb biex jibqa' preciz) u din kellha bicca maqtugha biex johloq spazju biex jidhol oggett u kellu ukoll parti diformata (mghawga) minnu fil-hadid biex johloq spazju ghal dak l-oggett li kien qed jidhol bex izomm ir rota milli ddur. Barra minn hekk l- arlogg kien mimli bit-trab u hmieg li beda jidhol ovvjament minhabba li ma kienx maghluq sewwa u dak wahdu diga' qieghed jirizulta li l-arlogg ma kienx qieghed f'posizjoni li jimmarka kemm suppost. Fuq il-post kien mar ukoll John Borg k/a Borg Bonaci mieghu u jidhirlu li ha xi ritratti ukoll. Spjega li John Borg k/a Borg Bonaci huwa s-Superjur tieghu. PS 539 Fabian Nugent xehed fl-istess jum tat-2 ta' Gunju, 2016 u kkonferma li kien hu li ghamel ir-rapport fl-10 ta' Mejju, 2012. Qal li ma kienx mar fuq il-post fejn saret l-ispezzjoni izda kien mar ghandu s-Sur Giuliano fil- kariga tieghu ta' team leader mal-Enemalta fejn qal li ghal-habta tad-9.00am kienu ghamlu spezzjoni fir-residenza 88, Triq ix Xitwa, Ix-Xewkija fil-presenza ta' sidha Emmanuel Di Bartolo fejn sabu meter tad-dawl tal-marka Ganz bis-serial number 0492830 u kien jaqra 108970 li kien hsara mal-genb tal-meter fejn dan gie mibdul b'wiehed gdid tal-mudell GIST bis- serial number 11-15016090 u li kien jaqra zero li gew issigillati mill-gdid dakinhar. Huwa esebixxa kopja tal-okkorenza li giet mmarkata bhal dok FC 1 a fol. 25 ta' l-atti. John Borg k/a Borg Bonaci xehed fl-14 ta' Lujlu, 2016 (fol. 28) u spjega li fl-10 ta' Mejju 2012 kien mar l-installer Joseph Sanfilippo minn tal-Enemalta biex ibddel il-meter li kien hemm installat fil-fond numru 88, Triq ix-Xitwa, Pembroke u dan innota xi irregolaritajiet u Meta mar fuq il-post innota li l-meter kien fih xi affarijiet go fih ili zgur jindika li dan ma baqghax issigillat kif suppost kien. kien hemm hafna trab, bicca qisu zrar irqiq u bicca plastic hamra u dan allura ta x'jifhem li dan il-meter f'xi zmien kien infitah. Huwa esebixxa numru ta' ritratti u r ritratt a fol 78 juri bicca plastic hamra li ma kellha x'taqsam xejn mal-meter u instabet Qal li jidhru wkoll is-sigilli li ma humiex originali speci vera huma tac- comb izda jidhru li kienu maltratati. Qal li jista' jghati l-kaz li dawn is-sigilli infethu b'xi tnalja normali u inghalqu bi tnalja tas-sigilli u dan qed ighidu ghaliex kien hemm numru ta' ghafiesi. Qal li kien ilu ighamel dan ix-xoghol ghal perijodu ta' ghoxrin sena. Qal li mill-esperjenza jinduna li hemm xi haga hazina appena ihares lejn meter u wara li jiftah il-meter jikkonfemra il-hsieb tieghu. Spjega illi huwa m'ghandux x'jxaqsam xejn mal-ownership tal-meter u ma jidholx Dik hija il-materja ta' Alan Cowles. Ikkonferma li l-meter in kwistjoni kien wiehed antik forsi kellu xi sittin sena ghaliex bil-minutiera u bir-roti. Mistoqsi jekk jistax jistabilixxi meta in effetti infetah il-meter jghid li ma jistax jistabilixxi iz-zmien. Michael Ghenam xehed in difesa nhar it-12 ta' Ottubru 2017 u jghid li huma ghamlu il-kalkolu taghhom fuq perjodu ta' 51 gurnata u dan kien fl-ammont ta' Qal li kellu perijodu ukoll fejn l-istima kienet ghola minn zewg euros kuljum. Hemm perijodu ta' bejn l-1 ta' Ottubru, 2008 sal-31 ta' Marzu 2009 bl-istess bench mark ta' 42 unit li jigi €748.27 centzmu euro fuq mija u ghoxrin gurnata. hemmhekk hemm inkluz ukoll l-interessi. Ikkunsidrat, Illi l-ewwel Qorti ma kienitx sabet htija fil-konfront tal-appellant dwar ir-reat ta' frodi u lanqas li hu recidiv u ghalhekk dan l-appell sar biss mill-pronunzjament dwar l-akkuza ta' serq aggravat ta' konsum elettriku. Illi l-fatti fil-qososr kienu s segwenti:- Illi nhar l-10 ta' Mejju 2012 xi haddiema tal-Enemalta marru jghamlu spezzjoni fil-fond 88, Triq ix-Xitwa Qormi u dan bil-ghan li jbiddlu l-meter li Gie provat li l-meter kien registrat f'isem Francis Di Bartolo kif stqarr Alan Thake pero' ir-rappresentant tal-pulizija u tal-Enematla jghidu li l-fond in kwisjtoni jappartjeni lill-appellant. Illi Joseph Schembri Farrugia jghid li kien hemm tbaghbis fil-meter tant li kien hemm bicca plastic hamra fil-meter li bdiet tintuza biex tieqaf ir-rota1, kellu bicca mill-gasket u din kellha bicca maqtugha biex johloq spazju biex jidhol oggett u kellu parti diformata (mghawga) minnu tal-hadid biex johloq spazju ghal dak l-oggett li kien qed jidhol biex izomm ir-rota milli iddur. Il-meter infetah fil-presenza tal-appellant. 12 seduta tat-2 ta' Gunju 2016. Illi skond Chetcuti l-Enemalta ghamlet il-kalkoli taghha fuq kalkolu ta' l- ahhar erbgha snin hajja ta' dan il-post u l-kont hareg fuq ir- readings l-antiki li F'dan il-kaz kien gie kalkolat li l-imputat kien qed waqt l- ispezzjoni dawn kellhom qari ta' 42.16 unit kuljum2. Bhala konsum mhux registrat gie stmat l-ammont ta'€2,106.84 filwaqt li €140 kienu dovuti bhala disconnection fee ta' €139.76, settlement fee ta' €210.68 u Vat ta' 5 % fl-ammont ta' €105.34 u ghalhekk l-Enemalta kienet qed titlob l- ammont globali ta' €2,948.49 minghand l-appellant. Ikkunsidrat, L-Artikolu 264(1) tal-Kap 9 li bih huwa akkuzat l-imputat jistabilixxi li jekk jigi ppruvat il-ksur u l-presenza ta' mezzi qarrieqa li bihom wiehed jista' jkollu l-uzu jew il-konsum illegittimu tal-kurrent elettriku (kif gara f'dan il-kaz) jew ibiddel ir- registrazzjoni tal-konsum, allura jitqies bhala prova li d-detentur tal-fond jew il- persuna li jkollha f'idejha l-fond fejn ikunu nstabu dawn il-mezzi qarrieqa, jaf b'dan l-uzu jew konsum ta' kurrent elettriku, sakemm ma jigix ippruvat il-kuntrarju. Il-Qorti taghmel referenza ghal diversi sentenzi moghtija mill-Qorti tal-Appell Cassar4, Il-Pulizija v Paul Barbara 5 fejn gie spjiegat il-presunzjoni iuris tantum applikabbli ghal dan ir-reat kif dispost fl-Artikolu 264(2) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Ghalhekk f'dan il-kaz, l-onus tal-prova jinqaleb u ma jibqax iktar fuq il- Prosekuzzjoni izda jinkombi fuq l-imputat odjern. Ir-rizultat ta' dan l-ispustjar tal- prova ghal fuq l-imputat hi li l-posizzjoni tal-Prosekuzzjoni tkun giet reza aktar facli u b'hekk hi tkun tista' tasal fejn trid minghajr sforzi ta' xejn. 3 Deciza nhar it-2 ta' Settembru, 1998 4 Deciza nhar is-26 ta' Ottubru, 1998 5 Deciza nhar is-26 ta' Mejju, 1998 Illi huwa car ghalhekk li dan l-Artikolu 264(2) tal-Kap. 9 johrog presunzjoni ta' dolo, iuris tantum, li ghandha tipprevali jekk ma jigix ippruvat il-kuntrarju. Din il-presunzjoni ma hix xi wahda assoluta w li ghandha tigi applikata bl-akbar rigorosita'. Din tregi biss sakemm ma jingibux provi kuntrarji li jistghu jingiebu mill- Ma' dan il-Qorti trid tosserva li l-ligi ma tispustjax l-oneru tal-prova tal- fuqu. tal-prova jibqa' dejjem fuq il- Prosekuzzjoni li ghandha a favur taghha din il-presunzjoni li pero', tista' tigi newtralizzata b'xhieda u provi ohra tal-istess Prosekuzzjoni jew tad-Difiza [ara wkoll Appell Kriminali 282/93 Il-Pulizija v Michael Church per Faure Canovari Lino Huwa ovvju li l-asportazzjoni ta' l-elettriku hi asportazzjoni ta' tip specjali u sui generis, trattandosi mhux ta' korp fiziku imma ta' current ta' elettriku, issir mhux bil- komunikazzjoni llegali, li ghal bzonn tista' tkun saret minn haddiema qabel, imma bl-uzu attivat ta' l-apparat kunsumatur ta' l-elettriku fil-konsapevolezza li l-konsum mhux qed jimmarka jew mhux qed jimmarka sew minhabba interruzzjoni. l-apparat konsumatur u wara li jkun sar it-tbaghbis u meta jkun jaf b'dan, ma jigux qed jisraq inqas milli kieku kien hu stess li interrompa r-registrazzjoni. Huwa ovvju illi biex jigi ppruvat is-serq, iridu jikkalkulaw l-element materjali u formali necessarji f'kull reat, il-mens u l-actus iridu jissussistu l-elementi kollha ta' dan ir-reat. L-actus reus tas-serq jinkludi fih il-fatt li l-akkuzat ibbenifika anke minimament mill- ezekuzzjoni tal-hsieb li bil-mens rea tieghu iddecieda illi jattwa. Illi fis-sentenza Il-Pulizija vs Saviour Spiteri Cesare gie deciz: Fl-artikolu 264(2) tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jinghad testwalment: "Fil-kaz ta' ksur ta' kanni tas- servizz pubbliku ta' l-ilma jew tas-servizz tal-gass, jew tal-fili jew gumi fis-servizz pubbliku, il-fatt li jkun hemm mezzi qarrieqa li bihom wiehed jista' jkollu l-uzu jew il-konsum 6 Deciza nhar il--12 ta' Frar, 1993. 7 Deciz fit- 18 ta' Marzu 2010 mill-Qort tal-Appelli Kriminali . Vide anke deciz minn din l-istess Qorti , Il-Pulizija vs Peter Yarovaya, deciz nhar it- 13 ta' Jannar 2011 u Il- Pulizija vs Joseph a et deciz nhar l- 20 ta' Gunju ,.2013. illegittimu ta' dan l-ilma, gass jew kurrent ta' l-elettriku, jew li bihom jista' jwaqqaf jew ibiddel il-kejl jew marker fil-meter tal-kwantita mehudha jew kunsmata jitqies sakemm ma jigix pruvat il-kuntrarju, bhala prova illi d-detentur tal-fond jew il-persuna li jkollha f'idejha il-fond fejn ikunu jinsabu l-mezzi qarrieqa, jaf jew taf b'dan l-uzu jew konsum ta' ilma, gass jew kurrent elettriku skond ma jkun il-kaz." Illi dina hija presunzjoni li giet deskritta f'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appelli Kriminali f'sentenza moghtija fl-ismijiet Il-Pulizija vs Raymond Sortino, bhala "presunzjoni feroci" u kompliet tghid: "La l-presunzjoni hija daqstant feroci l-Qorti tifhem li biex tapplikaha il-mezzi qarrieqa jridu jirrizultaw konkluzivament u mhux semplicement b'mod illi joholqu suspett … il-mezzi qarrieqa jridu jkunu jistghu jwasslu ghal dak l-effett li bihom jista' jwaqqaf jew ibiddel il-kejl jew il-markar." Illi fl-isfond ta' dawn ir-rizultanzi ssir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Ronald Stafrace. Din il-Qorti, pero`, tosserva li hawn si tratta ta' periodu ta' aktar minn erba' snin–minn wara Novembru 1989 sat- 13 ta' April, 1994. Fil-fehma ta' din il-Qorti, biex issir il-prova, sal-grad li trid il-ligi li probabbli li kien hemm) serq ta' kurrent elettriku fil-periodu inkriminat, kellha tingieb prova tal-load ta' l-apparat elettriku f'dak il- periodu. Jidher li l-pulizija ma ghamlux l-icken sforz ta' investigazzjoni f'dana r-rigward. appellant lanqas ma staqsewh x'apparat elettriku u x'dawl kien hemm fil-fond tul iz- zmien li l-fond baqa f'idejgh ; l-appellant ma giex interrogat mill-pulizija bil-hsieb li jigi stabbilit dana l-punt. Fil-kaz in dizamina ma jistax jinghad li kien hemm prova sodisfacenti, cioe` sal-grad li trid il-ligi fil-kamp penali, ta' tali serq fil-periodu inkriminat. 8 Deciza fis-16 ta' Lulju 1990 9 Appell Nru 129/00; Deciz 31 ta' Mejju, 2000, per Onor. Imhallef Dr Vincent Handy Pero' l-appellant ma xehedx u lanqas ma ressaq xi xhieda sbaiex jittenta jippotja l- onus li l-ligi tistabilixxi fil-konfront tieghu. Strah biss fuq il-provi imresqa ill- prosekuzzjoni. Ghalhekk fil-kamp penali hu d-dover tal-prosekuzzjoni li tipprova l-akkuza sa l- inqas dettal u ma jispettax lill-akkuzat jipprova hu li kien ilu anqas minn hames snin jisraq id-dawl jew li jipprova x'appliances kellu tul il-medda taz-zmien li gie akkuzat li fih wettaq is-serq imputat lilu u dan sabeix jigi provat b'mod sodisfacenti id- differenza fil-qari; Dan qed jinghad anke jekk jidher li s-service box in kwistjoni kienet ilha snin fl-istess post u li in effetti dehret imbaghbsa! Galadarba l-Pulizija ghazlet li tohrog akkuzi fuq serq, kien fid-dmir taghha li taghmel id-debita prova dwar l-ammont tas-serq hekk addebitat lill-akkuzat. Illi ma tista' qatt tinstab htija fuq akkuzi bbazati semplicement fuq stima; stima arbitrarja mahduma fuq perjodu daqstant iehor arbitrarju ta' erbgha snin, fejn jigi skartat ghall-kollox il-principju baziku legali li "onus probandi incumbit qui Issa f'dan il-kaz il-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova li verament kien hemm serq ta' kurrent elettriku - w dan qed jinghad ghaliex l-imputat ma rnexxilux jeghleb il- presunzjoni iuris tantum li l-ligi timponi fuqu, irnexxielha wkoll tipprova l-mezz tas- serq stante li kien hemm tbaghbis fil-gumi li bhala konsegwenza ta' dan kien hemm in-non-registrar tal-konsum, pero' verament li kif sostniet id-difiza ma pprovatx l- aggravju tal-hin. Kien jispetta lill-istess Prosekuzzjoni tipprova dan l-aggravju, minkejja li tezisti l-prezunzjoni iuris tantum. Illi pero' kien jispetta lil prosekuzzjoni tipprova ukoll l-aggravji tal-hin, vlaur, lok u mezz moghtija minnha. dubbju li filwaqt li l-aggravju tal-mezz jirrizulta provata u dan ghaliex is-serq sar permezz ta' sgass fil-gumi tal-elettriku, u fil-lok ghaliex is-serq sar fir-residenza tal- L-aggravju tal-hin ma jirrizutlax u lanqas tal-valur stante li l-Qorti m'hix konvinta bil-modalita ta' kif gie kalkolat l-ammont allegatament misruq u ghal Illi d-difiza issostni fir-rikors taghha li l-akkuza hija preskritta u dan ai termini tal- artikolu 688( (e) tal-kap 9 tal ligijiet ta Malta u cioe' bl-gheluq ta' sentejn . Jinghad li l-appellant hu akkzuat bir-reat ta serq aggravat bil-mezz u bil-lok. l- artikolu 278.(1) tal- kap 9 jipprovdi is segwenti Il-ħati ta' serq ikkwalifikat bil-"mezz" biss, jeħel il-piena ta' priġunerija għal żmien minn ħames xhur sa tliet snin. Waqt li is sub inciz (2) jipprovdi li Jekk is-serq, barra milli bil-kwalifika tal-"mezz", ikunakkumpanjat ukoll b'waħda mill-kwalifiki l-oħra, iżda mhux diktal-"vjolenza", il-piena fuq imsemmija ma tingħatax fil-minimum tagħha. Ghalhekk il-piena li din il-Qorti tista' tikkomina hija dik ta' bejn ħames xhur sa tliet snin. Ghalhekk l-artikolu tal- preskrizzjoni citat mid difiza hu zbaljat. Semmai l-artikolu tal- prskrizzjoni li kellu japplika hu dak tal-artikolu 688 ( c) li jipprovdi s-segwenti:- Artikolu 688 "Bla ħsara ta' fejn il-liġi tiddisponi xort'oħra, l-azzjoni kriminali taqa' bi preskrizzjoni (d) l-egħluq ta' ħames snin għad-delitti suġġetti għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' anqas minn erba'snin u mhux anqas minn sena Ghalhekk il perijodu preskrittiv fil-kaz in desamina huwa dak ta' hames snin. rapport sar f'Mejju 2012 u l-kawza giet intavolata f'Dicembru 2015 u ghalhekk entro il-hames snin u konsegwentment din l-eccezzjoni tad-difiza qed tigi respinta. Illi mill-provi fuq imsemmija jidher li ghalhekk minkejja li l-ewwel Qorti kienet koretta li issib lill-appeklant hati ta' serq ta' kurrent elettriku din il-Qorti hija tal- fehma li l-aggravji tal-hin u tal-valur ma gew pprovati u ghalhekk sejra tilliberah minn dawn l-aggravji. Ghaldaqstant din il-Qorti filwaqt li tilqa' l-appell tal-appellant fis-sens li tikkofnerma dik il-parti tas-sentenza moghtija mill-ewwel Qorti fejn illiberatu mill-ewwel u mit- tielet akkuza,e qeda timmodifika is-sentenza fir-rigward tal-htija tat-tieni akkuza fis- 16 sens li tiddikajr tali akkuza ta' serq aggravat bil-hin u bil- valur ma jirrizultax pero' tikkofnermha f'dik il-pati fejn sabithu hati tal-aggravju tal-lok u l-mezz. Din il-Qorti qeghda tvarja l-piena inflitta mill-ewwel Qorti b'dan illi qeghda timmodifika s-sentenza appellate fis-sens li m'hix ser tikkofnerma dik il-parti tas- sentenza fejn ordnat lill-appellant ihallas is-somma ta' €2106.84 lil Enemalta u dan ghaliex m'hix konvinta li l-ammont dovut lil Enemalta fil-fatt huwa dak citat fis-