Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tas-7 ta' Lulju, 2021 Kunsill Lokali Gżira ('Ir-ritrattand') ('Ir-ritrattati') Appell Inferjuri Numru: 5/2020/1LM L-Awtorità tal-Ippjanar (ġia l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l- Ippjanar) u l-kjamat in kawża Simon Bugeja Muscat (K.I. nru 087278M) Dan huwa rikors ta' ritrattazzjoni magħmul mill-appellant l-Kunsill Lokali Gżira [minn issa 'l quddiem 'il-Kunsill ritrattand'] wara s-sentenza tal-appell ta' din il-Qorti kif diversament ippreseduta mogħtija fil-15 ta' Ottubru, 2020, [minn issa 'l quddiem 'is-sentenza impunjata'], li permezz tagħha ddeċidiet billi Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM ċaħdet l-appell tiegħu fil-konfront tal-appellati l-Awtorità tal-Ippjanar [minn issa 'l quddiem 'l-Awtorità ritrattata'] u l-kjamat fil-kawża Simon Bugeja Muscat (K.I. Numru 087278M) [minn issa 'l quddiem 'il-kjamat fil-kawża ritrattat' u flimkien 'ir-ritrattati'], filwaqt li kkonfermat d-deċiżjoni tat-Tribunal ta' Reviżjoni tal- Ambjent u l-Ippjanar tat-2 ta' Lulju, 2020, [minn issa 'l quddiem 'it-Tribunal' u 'id-deċiżjoni tat-Tribunal' rispettivament], bl-ispejjeż kontra l-Kunsill ritrattand. Il-fatti ta' dawn il-proċeduri jirrigwardaw id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal- Ippjannar għall-approvazzjoni tal-applikazzjoni għall-iżvilupp bin-numru PA/2000/99, li kienet ġiet ippreżentata mil-kjamat fil-kawża ritrattat, u li ix-Xatt, Marsaxlokk. Il-Kunsill ritrattand kien appella minn din id-deċiżjoni quddiem it- Tribunal, li permezz tad-deċiżjoni tiegħu tat-2 ta' Lulju 2020 ċaħad l-appell tiegħu. Il-Kunsill ritrattand intavola proċeduri tal-appell mid-deċiżjoni tat- Tribunal quddiem din il-Qorti diversament preseduta permezz tal-preżentata ta' rikors fit-22 ta' Lulju, 2020, fejn talab sabiex titħassar u tiġi revokata d- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM deċiżjoni tat-Tribunal u jingħataw dawk il-provedimenti kollha li jidhrilha xierqa u ġusti. L-Awtorità ritrattata wieġbet fis-17 ta' Awwissu, 2020 billi filwaqt li ssottomettiet li l-appell interpost mill-Kunsill ritrattand kien wieħed frivolu u vessatorju, u anki saħansitra irritu u null, għal dawk ir-raġunijiet li fissret fit- tweġiba tagħha, sostniet li d-deċiżjoni tat-Tribunal hija korretta u għandha tiġi kkonfermata. Il-kjamat fil-kawża ritrattat wieġeb fid-9 ta' Settembru, 2020 fejn talab sabiex l-appell intavolat mill-Kunsill ritrattand jiġi miċħud u b'hekk tiġi kkonfermata d-deċiżjoni tat-Tribunal. Is-Sentenza tal-Appell Din il-Qorti kif diversament preseduta waslet għas-sentenza tal-appell li għamlet is-segwenti konsiderazzjonijiet rilevanti għal dawn il- proċeduri: "Qabel mal-Qorti tikkunsidra l-aggravji tal-appellant għandha tiġi kunsidrata l- eċċezzjoni preliminari tal-Awtorità li l-appell hu msejjes fuq riapprezzament ta' fatti u interpretazzjoni tal-policies u dan mhux ammissibbli. Għalkemm bħala prinċipju din il-Qorti taqbel mal-Awtorità iżda ħarsa anki superfiċjali lejn wħud mill-aggravji tal-appellant iwasslu lil din il-Qorti għal fehma illi l-appellant qed jilmenta minn kunsiderazzjoni ta' fatti li huma żbaljati u applikazzjoni jew nuqqas ta' applikazzjoni ta' policies speċifiċi abbinati mal-fatti kif verament kellhom jirriżultaw lit-Tribunal. Jekk dan hu minnu l-appell żgur jirrigwarda punt ta' liġi kif sostniet kemm-il darba din il-Qorti. Jekk it-Tribunal ikun sostna l-konsiderazzjonijiet tiegħu fuq fatti li Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM irriżultaw żbaljati u li per konsegwenza induċewh japplika liġijiet, pjanijiet jew policies żbaljati jew invece ma ikkunsidrax il-liġijiet, pjanijiet jew policies abbinati għal fatti kif trattati, dan hu punt ta' liġi għax id-deċiżjoni tkun sostanzjalment strieħet fuq żball ta' liġi jew nuqqas ta' użu tal-liġi, pjan jew policy relatata mal-każ. Għalhekk l-aggravju safejn jaffettwa dawk l-aggravji kif fuq ingħad qed jiġi miċħud. L-ewwel aggravju Jibda biex jingħad li dan il-permess hu l-konsegwenza ta' talba ta' rilokazzjoni magħmula fl-1999 ta' pompa tal-petrol eżistenti biswit it-triq li tagħti għal Manoel Island u t-triq prinċipali tax-Xatt Ta' Xbiex u San Lawrenz. Din it-talba saret billi f'dak il- perijodu kien jidher li ser isir proġett ta' triq li minn Triq Reġjonali kienet ser twassal sa Marina Street, Marsaxlokk bir-'resiting of exisitng petrol station and kiosk' magħrufa bħala Manoel Island Project (PA6798/99) liema żvilupp kien approvat fl-1999. Dan il-permess ġie revokat fit-13 ta' Settembru 2002 u ma jidher li sar xejn aktar dwaru jew floku. L-applikazzjoni mertu ta' dan l-appell PA2000/99 ġiet ripublikata f'Marzu 2019. L-appellant sostna illi l-pompa tal-petrol fi ġnien pubbliku u ta' rikreazzjoni protetta parti minnu klassifikat bħala public open space (ara mappa GT1 fil-pjan lokali NHLP) jikser l-iSPED u illi r-raġuni tal-bżonn tar-rilokazzjoni minħabba twessiegħ tat-triq ma għadhiex teżisti billi l-Manoel Island Project ġie rtirat fl-2002. Il-Qorti tqis illi l-appellant mhux korrett fil-fatti li fuqu jibni dan l-aggravju. Jibda biex jingħad illi kif rilevat mill-Awtorità s-sit fejn qed jiġi propost ir-rilokazzjoni, għalkemm fattwalment illum jifforma parti minn ġnien pubbliku però fil-pjan ta' struttura tal-1992 kien ġia maħsub reġenerazzjoni taż-żona (ara policy RDS4 dwar links and major improvements from Regional Road to Sliema and Gżira). Meta sar il- pjan lokali dettaljat għaż-żona u saret il-pjanta fil-pjan lokali fl-2005, dik magħrufa bħala pjanta GT1, l-ispazju riservat għal pompa ma ġiex inkluż fil-parti kulurita aħdar desinjat bħala 'public open space' minħabba li kien ġia maħsub ir-rilokazzjoni tal-istess pompa minħabba l-junction improvement. Il-Qorti tqis li kif ġustament irrilevat id-difensur tal-appellanti hemm però 'overlapping' ta' xi 43 metri kwadri li qed jirkbu fuq il-parti markata bħala 'public open space'. Dawn il-fatti ixejnu l- pretensjoni tal-appellant li r-rilokazzjoni qed issir f'żona protetta skont il-pjan lokali. Dan ma jirriżultax ħlief għal parti żgħira. Il-fatt li għal diversi snin il-parti fejn ġie mitlub il-permess tar-rilokazzjoni intużat bħala ġnien pubbliku ma tistax ixxejjen dak li ried inizjalment il-pjan lokali fejn tħalliet barra din iż-żona maħsuba għar- rilokazzjoni. Ir-referenza għal diversi objettivi iSPED magħmula mill-appellant għalkemm għandhom l-importanza tagħhom però huma fil-maġġor parti prinċipji li Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM għandhom jirregolaw l-iżivlupp b'mod ġenerali u kull żvilupp imbagħad irid jiġi kunsidrat fuq il-mertu proprju tiegħu basta ma tiġix vjolata policy ċara u inekwivoka li tirreferi għall-iżvilupp in kwistjoni. F'dan il-każ ir-rilokazzjoni ħlief għal parti żgħira, qed issir f'żona fejn ilu pjanat u proġettat għal dan l-iskop għal circa għoxrin sena u hu indikat fil-pjan lokali bl-esklużjoni tiegħu bħala parti mill-public open space. In kwantu għal dik il-parti tal-aggravju fejn l-appellant isostni li ma għadu jeżisti ebda proġett li jinneċessita r-rilokazzjoni tal-pompa tal-petrol, il-Qorti tqis li fl-istess mappa GT1 is-sit attwali tal-pompa ġie indikat bħala parti mis-sit fejn ser issir Junction Improvement (ara mappa TR1 esebita mill-applikant fl-appell) u ġie indikat mill-istess applikant permess PA9407/17 li emenda PA1235/94 rigward il-Manoel Island Master Plan fejn l-Awtorita tat-Trasport reġgħet irreferiet għar-roundabout junction fejn hemm is-sit preżenti tal-pompa tal-petrol. L-applikant stess sostna li l- appellant li kien fuq il-Bord tal-Awtorità ma oġġezzjonax għal tali permess. Di più saret applikazzjoni PA3920/20 biex jibdew ix-xogħlijiet. Għalhekk l-aggravju tal-appellant kif magħmul ma jistax jintlaqa'. It-tieni u t-tielet aggravji It-tieni aggravju jkompli mal-ewwel wieħed. Hu minnu illi hemm parti żgħira ħafna mill-public open space li ser tiġi inkluża fil-pompa tal-petrol però l-Qorti tqis li l- policy 9.4 qed tirreferi għal żviluppi fuq urban open space però dan fil-fehma tal- Qorti mhux dak li jrid jxekkel il-policy 9.4 u f'kull każ il-parti li ser tinvadi l-public open space hi żgħira ħafna u għaliha għandu japplika l-prinċipju de minimis. Għalhekk l-aggravju qed jiġi miċħud. It-tielet aggravju wkoll japplika għalih dak li ġia intqal fl-ewwel u t-tieni aggravji. Is- sit hu ġia kommess mil-local plan u għalhekk ir-referenza għal NHRL06 hu irrelevanti f'dan il-kuntest partikolari. In kwantu għal konsiderazzjonijiet ta' natura fattwali u teknika, dan mhux il-kompitu tal-Qorti li tidħol fihom u t-Tribunal qies dan l-ilment mill-punto di vista fattwali u teknika u wasal għal konklużjoni differenti minn dak tal-appellant. Għalhekk anki dan l-aggravju qed jiġi miċħud. Ir-raba' u s-sitt aggravji Dan l-aggravju kien ikollu rilevanza li kieku l-għażla tar-rilokazzjoni saret mill- applikant iżda jirriżulta mill-fatti a dispozizzjoni tal-Qorti illi r-rilokazzjoni kienet ġiet indirizzata mill-awtoritajiet konċernati u kif intqal kemm fil-pjan ta' struttura kemm fil-pjan lokali tħalla sit uffiċjalment inutilizzbbli fejn għandha tiġi rilokata l-pompa Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM tal-petrol meta jsir il-proġett ta' dak li llum hu twessiegħ ta' toroq u junction improvement. Għalhekk dak li jingħad f'paragrafu 4.3a tal-Fuel Station Policy 2015 ma jistax jittieħed in konsiderazzjoni f'sitwazzjoni simili li hi indirizzata ad hoc fil- pjan lokali li għadu viġenti. Il-kobor tal-pompa li dwarha hemm diverġenza konsiderevoli bejn l-appellant u l-applikant, aspetti ambjentali u viżwali u l-impatt li ser jikkrea huma kollha fatturi tekniċi mhux legali. In kwantu għal kwistjoni tal- ġibjun u l-biża' ta' għargħar u soil sealing, din il-Qorti tqis li r-referenza għal policy P47 tad-DC2015 mhix applikabbli għax l-applikazzjoni kellha tiġi kunsidrata fuq il- provedimenti tal-linji gwida DC07 skont ma hemm fl-interim transitory provisions tal-istess fejn applikazzjonijiet validati qabel id-DC15 iżda għadhom qed jiġu kunsidrati għandhom jiġu proċessati skont id-DC07. Il-pubblikazzjoni mill-ġdid tal- applikazzjoni fl-2019 ma biddel xejn mill-istat fattwali tal-applikazzjoni iżda kienet tfisser biss avviż għall-pubbliku biex ikun mgħarraf li l-applikazzjoni ser tkompli tiġi kunsidrata. It-Tribunal xorta qies l-ilmenti tal-appellant fuq dawn il-kwistjonijiet li din il-Qorti ma tistax tikkontradiċi billi huma punti tekniċi li fuqhom il-Qorti ma għandhiex tintrometti sakemm ma jiksrux pjan, liġi jew policy li mhux il-każ. Għalhekk dan l-aggravju qed jiġi miċħud. Il-ħames aggravju Dan l-aggravju hu bla siwi. Ma hemm xejn fil-liġi li jipprojbixxi t-tqassir taż-żmien għar-reġistrazzjoni ta' interess pubbliku. Madankollu t-Tribunal qies li t-tul li ħadet din l-applikazzjoni kellu jittieħed in konsiderazzjoni u għalhekk qies raġonevoli t- tqassir tat-terminu skont ma tippermetti l-liġi. Ma irriżultax li xi parti sofriet xi preġudizzju li ma setax jissewwa b'dan it-tqassir. L-aggravju hu għalhekk miċħud. Is-seba' aggravju Dan l-aggravju hu wieħed ġeneriku ħafna. Ma jistax jintqal li t-Tribunal ma qies l- aggravji ta' kunsiderazzjonijiet materjali dwar ambjent, estetika u sanitarji safejn dawn kienu in linea mal-parametri li dwarhom seta' jiddeċiedi t-Tribunal. Ħarsa lejn l-aggravji kollha mressqa mill-appellant, juru li t-Tribunal indirizzahom dejjem fl- isfond tal-pjan lokali u policies applikabbli. Jista' jkun li parti ma taqbilx mar- raġunament li waslu għal ċerti konklużjonijiet iżda dan mhux legalment appellabbli. Ma jistax jingħad li t-Tribunal injora l-aggravji magħmula. F'ċerti konsiderazzjonijiet kien skjett perὸ dan ma jfissirx li ma indirizzax l-ilmenti. Di più ċerti lmenti għandhom jiġu indirizzati mhux mit-Tribunal iżda mid-dipartimenti speċifiċi li l- iżvilupp ser jolqot bħal dawk sanitarji, ta' trasport, estetiċi u ambjentali fejn kull Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM dipartiment li jqis li l-applikant mhux isegwi skrupolożament il-permess jista' jintervjeni u juża l-mezzi kollha biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet. Il-permess ma jagħtix carte blanche biex l-iżviluppatur jagħmel li jrid fl-esekuzzjoni tal-permess. Għalhekk l-aggravju qed jiġi miċħud." Permezz tar-rikors tiegħu, il-Kunsill ritrattand qed jikkontendi li hemm lok għal ritrattazzjoni mis-sentenza tal-appell abbażi tas-subinċiżi (e), (k) u (l) tal-artikolu 811 tal-Kap. 12, għar-raġunijiet li jfisser fl-imsemmi rikors. L-Awtorità ritrattata wieġbet fit-8 ta' Frar, 2021 fejn issostni li r-rikors tal-Kunsill ritrattand huwa infondat fil-fatt u fid-dritt, għaliex ma jeżistux raġunijiet li minħabba fihom għandha tiġi mħassra s-sentenza tal-appell. Il-kjamat fil-kawża ritrattat wieġeb fil-15 ta' Frar, 2021, fejn huwa wkoll qed isostni li r-rikors ta' ritrattazzjoni huwa infondat fil-fatt u fid-dritt u stante l-irritwalità tiegħu wkoll, dan għandu jiġi miċħud fit-totalità tiegħu. Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-kapijiet rispettivi li fuqhom il- Kunsill ritrattand qed jinsisti li hemm lok għal ritrattazzjoni, filwaqt li tqis ukoll l-argumenti miġjuba mir-ritrattati fejn dawn qed jinsistu li ma jeżistu l-ebda raġunijiet validi sabiex tiġi milqugħa t-talba tal-Kunsill ritrattand. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM Applikazzjoni ħażina ta' liġi L-ewwel ilment tal-Kunsill ritrattand taħt dan il-kap huwa li din il-Qorti m'applikatx il-provvedimenti tal-iStrateġija Spazjali dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp Qorti sostniet li dawn jirregolaw l-iżvilupp b'mod ġenerali u li s-sit propost għar-rilokazzjoni huwa indikat fil-pjan lokali. Il-Kunsill ritrattand jissottometti li b'hekk il-Qorti naqset milli tapplika l-provvedimenti tal-iSPED, liema Strateġija hija wara kollox il-pjan regulatur proprju, u li għandha tiġi applikata b'mod Hawn il-Kunsill ritrattand jagħmel riferiment għal żewġ sentenzi1 ta' din il-Qorti in sostenn tal-argument tiegħu li l-iSPED għandu jiġi applikat ad unguem, u jirrileva li minflok il-Qorti applikat dawk il-provvedimenti tal-Pjan ta' Struttura li m'għadhomx applikabbli, flimkien mal-provvedimenti ineżistenti tal-Pjan Lokali viġenti u prinċipji suġġettivi. Ikompli jispjega x'inhuma l- limitazzjonijiet għall-iżvilupp inkwistjoni jinstabu provvedimenti tiegħu huma applikabbli għall-każ odjern. It-tieni lment tal-Kunsill ritrattand taħt dan il-kap huwa li din il-Qorti applikat il-prinċipju 'de minimis' minflok il-provvedimenti tal-Policy NHRL 01 tal-Pjan Lokali North Harbour Local Plan, li ma tippermettix diverġenza mit- termini ċari tagħha. Jiċċita l-Artikolu 9.4 ta' dik il-Policy wara li jargumenta li l- użu ta' pompa tal-fuel mhuwiex komplimentarju mal-funzjoni ta' spazju pubbliku miftuħ jew żona għall-isports kif jipprovdi l-para. (ii) ta' dak l-Artikolu. Fil-każ odjern, parti tas-sit intiż għar-rilokazzjoni tal-pompa tal-fuel, kienet immarkata bl-aħdar fuq il-pjanta TG1 bħala 'public open space', u dan il-fatt 1 Birdlife Malta vs. Awtorità tal-Ippjanar, P.A., 28.11.2019; Bicycle Advocacy Group et vs. Awtorità tal-Ippjanar, 12.02.2020. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM kien ġie rikonoxxut minn din il-Qorti, iżda minn hemm xorta waħda għaddiet sabiex tapplika l-prinċipju suċitat ta' de minimis minflok il-policy u l-pjan speċifiku applikabbli għal dik il-lokalità. Isostni li ċirka tlieta u erbgħin metri l-ispazju pubbliku u rikreattiv huwa jippreġudika sew il-komunità. Jagħlaq billi jissottometti li fil-każ odjern stante li l-leġiżlatur ma pprova għall-ebda limitu ta' metraġġ, dan ried li l-Policy NHRL 01 tiġi applikata kif inhi. It-tielet ilment tal-Kunsill ritrattand huwa li l-Qorti m'applikatx il-Fuel Station Policy 2015 u b'hekk għadda sabiex jispjega dawk il-provvdimenti li jsostni kellhom jiġu mħarsa. Ikompli jispjega li fil-każ odjern ma kienx sar l- eżerċizzju ta' assessjar ta' siti oħra alternattivi, saħansitra s-sit propost kien eqreb minn 500 metru mill-eqreb pompa li kien ipprojbit skont il-para. 5.4 ta' dik il-Policy. Il-Kunsill ritrattand jirrileva li l-Qorti għażlet li ma tapplikax din il- Policy u ċċita l-parti rilevanti mis-sentenza tal-appell fejn intqal li "...dak li jingħad f'paragrafu 4.3a tal-Fuel Station Policy 2015 ma jistax jittieħed inkonsiderazzjoni f'sitwazzjoni simili li hi indirizzata ad hoc fil-pjan lokali li għadu viġenti". Isostni li jekk kien hemm dispożizzjonijiet ad hoc fil-pjan lokali, xorta waħda kellhom jiġu applikati l-provvedimenti tal-Fuel Station Policy 2015 stante li din kienet tipprovdi li l-provvedimenti tagħha jissorvolaw kull policy dwar l-ippjanar li ġiet approvata qabilha u jiċċita l-para. 11 tagħha in sostenn tal-argument tiegħu, filwaqt li jgħid li din il-Qorti kienet tenuta tapplika l- paragrafi 4.2, 4.3a, 4.3bii, 4.3bvii, 4.3c u 5.4. L-Awtorità ritrattata għal dak li jirrigwarda l-ewwel ilment tal-Kunsill ritrattand, filwaqt li tagħraf li l-iSPED jieħu preċedenza fuq kull regolament u Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM policy ta' ppjanar, dan jipprovdi għal prinċipji ġenerali li fuqhom imbagħad għandhom isiru r-regolamenti u l-policies tal-ippjanar li jirregolaw fid-dettall l- iżvilupp u fl-istess ħin jirriflettu l-prinċipji ġenerali tal-iSPED. L-Awtorità ritrattata tirrileva li fil-każ odjern il-Qorti kienet interpretat il-prinċipji tal-iSPED kif ċitati mill-Kunsill ritrattand stess, u stqarret li l-prinċipji ċitati ma kinux qed jinkisru stante li r-rilokazzjoni tal-pompa kienet ilha maħsuba kif indikat fuq il- Għalhekk dak li kien qed jitlob il-Kunsill ritrattand huwa li ssir interpretazzjoni mill-ġdid ta' fatti u prinċipji tal-iSPED, li diġà kkonsidratu din il-Qorti fis-sentenza tal-appell. Tirrileva wkoll li skont l-artikolu 816 tal-Kap. 12, għandu jissemma l-artikolu tal-liġi li kellu jiġi applikat u għalhekk ma kinux jeżistu l-estremi tal-para. (e) tal-artikolu 811 tal-Kap. Dwar it-tieni u t-tielet ilmenti fejn il-Kunsill ritrattand qed jilmenta mill-applikazzjoni tal-prinċipju "de minimis" u li ma ġietx applikata l-Fuel Station Policy, l-Awtorità ritratta tgħid li kif diġà rriteniet fir-rigward tal-ilment ta' qabel, ġaladarba dan huwa punt li l- Qorti kkonsidrat fis-sentenza tal-appell, ma jistax jingħad applikazzjoni ħażina tal-liġi, iżda interpretazzjoni diversa tal-liġi korretta. joħroġ ċar meta l-Kunsill jinsisti li kellha tiġi applikata l-Policy NHRL 01 u mhux il-prinċipju de minimis. Tkompli tgħid li l-Qorti kienet interpretat il-Fuel Station Policy fl-isfond tal-fatti tal-każ u mhux applikat il-liġi ħażin u għalhekk ma setax jitressaq rikors ta' ritrattazzjoni. Il-kjamat fil-kawża ritrattat jissottometti li hawnhekk huwa kien ser jistrieħ fuq il-ġurisprudenza. Jissottometti wkoll li l-interpretazzjoni li għamlet il-Qorti fis-sentenza tal-appell ma kinitx waħda sindakabbli permezz tal- proċeduri odjerni, liema interpretazzjoni wara kollox kienet waħda tajba. Iżda Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM din il-Qorti kellha toqgħod attenta u tagħraf li l-Kunsill ritrattand qed jistedinha tagħmel riapprezzament tal-fatti. Fil-każ odjern il-Qorti kienet iddeċidiet li l-prinċipji enunċjati mill-Kunsill ritrattand ma kinux qegħdin jinkisru, u dan kuntrarjament għal dak allegat mill-istess Kunsill ritrattand. Jissottometti li wara kollox il-policies u r-regolamenti kienu ġew formolati u bbażati fuq il-prinċipji enunċjati mill-iSPED u r-raġuni li kien qed iressaq il- Kunsill ritrattand għat-talba ta' ritrattazzjoni hija għalkollox kontradittorja. Għal dak li kien jirrigwarda l-ilment li ma kinitx ġiet applikata l-Fuel Station il-kjamat fil-kawża ritrattat jissottometti ikkonsidrat l-istess meta ttrattat ir-raba' u s-sitt aggravju tal-Kunsill ritrattand. Il-Qorti tibda billi tikkonsidra li l-para. (e) tal-artikolu 811 tal-Kap. 12 tal- Liġijiet ta' Malta jipprovdi għal lok ta' ritrattazzjoni ta' sentenza ta' qorti tal- "(e) jekk is-sentenza tkun applikat il-liġi ħażin; għall-finijiet ta' dan il-paragrafu, jitqies li kien hemm applikazzjoni ħażina tal-liġi, fil- każ biss li d-deċiżjoni, meta l-fatt kien tassew kif stabbilit fis-sentenza attakkata, ma tkunx skont il-liġi, basta li l-kwistjoni ma tkunx dwar interpretazzjoni ta' liġi, li fuqha l- qorti tkun espressament tat deċiżjoni". Imbagħad l-artikolu 816 ikompli jgħid li "...meta r-raġuni hija l-applikazjoni ħażina tal-liġi, l-attur għandu jsemmi l-liġi li kien imissha ġiet applikata". Issa fil-każ odjern, il-Kunsill ritrattand qed jikkontendi li l-Qorti (a) m'applikatx il-provvedimenti tal-iSPED u minflok applikat dawk rilevanti fil- Pjan ta' Struttura li ma kienx applikabbli, provvedimenti oħra ineżistenti tal- Pjan Lokali u kunċetti u prinċipji suġġettivi; (b) m'applikatax il-provvedimenti Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM tal-Pjan Lokali u in partikolari dawk kontenuti fil-Policy NHRL 01, u minflok applikat il-prinċipju de minimis; u (ċ) għażlet li ma tapplikax il-Fuel Station Policy 2015, u minflok applikat dak li kien jipprovdi għalih il-Pjan Lokali. Dwar l-ewwel ilment, il-Qorti tgħid li s-sentenza tal-appell hija tajba għaliex fejn hemm policies li jittrattaw l-iżvilupp b'mod aktar partikolari u speċifiku, l-applikazzjoni tagħhom għandha tieħu preċedenza fuq l-iSPED, li huwa miktub b'mod aktar ġeneriku sabiex jipprovdi l-qafas u l-parametri tal- policies li jinkitbu proprju fuq il-gwida li jagħti l-iSPED. imsejjes fuq il-prinċipju lex specialis derogat legi generali. Għalhekk it-talba tal-Kunsill ritrattand ma tistax tintlaqa'. l-Kunsill ritrattand jissottometti fit-tielet ilment tiegħu, li l-Qorti kienet tenuta tapplika l-Fuel Station Policy 2015, meta hija fil-fatt iddikjarat li "...dak li jingħad jistax jittieħed inkonsiderazzjoni f'sitwazjoni simili li hi indirizzata ad hoc fil-Pjan Lokali li għadu viġenti". Iżda hawnhekk ukoll il-Qorti kienet korretta fl-applikazzjoni tal- Pjan Lokali, senjatament permezz tal-applikazzjoni ta' dak li turi u tipprovdi għalih il-pjanta GT1 a fol. 75 tal-atti tas-sentenza tal-appell, f'dan il-każ stante li din kienet saret f'Lulju, 2006, jiġifieri ferm qabel il-Fuel Station Policy 2015. L- argument tal-Kunsill ritrattand huwa li din tal-aħħar skont l-Artikolu 11 tagħha hemm dispożizzjonijiet ad hoc fil-pjan jiġu applikati provvedimenti ta' dik il-policy. Iżda l-Qorti tirrileva li l-argument li qed iressaq il-Kunsill ritrattand mhux tajjeb, għaliex l-Artikolu 11 jagħti preċedenza lill-Fuel Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM Station Policy 2015, saħansitra fuq kull policy oħra li ġiet fis-seħħ qabilha, iżda ma jgħidx l-istess fir-rigward ta' dak li jista' jipprovdi pjan lokali, li fil-każ odjern huwa n-North Harbour Local Plan, li jipprovdi għall-pjanta GT1. It-tielet ilment tal-Kunsill ritrattand ukoll mhux ġustifikat. Huwa qed jippretendi li l-Qorti kienet tenuta żżomm mal-Policy NHRL 01 tal-Pjan Lokali North Harbour Local Plan, li hija applikabbli fir-rigward ta' spazji pubbliċi miftuħa u/jew żoni tal-isports, fejn dawn huma indikati fuq il-pjanta rilevanti GT1, minflok li tapplika l-prinċipju de minimis. Iżda l-Qorti tgħid li hawnhekk ukoll ma ssibx l-ilment tal-Kunsill ritrattand ġustifikat, għaliex ma tara l-ebda raġuni għaliex il-prinċipju de minimis ma jistax jiġi adoperat taħt l-artikolu 9.4 tal-Policy NHRL 01, li kuntrarjament għal dak li qed isostni l-Kunsill ritrattand ma jistax isir. Dan il-Qorti tgħidu għaliex l-imsemmi artikolu jipprovdi għal tliet eċċezzjonijiet fejn il-Qorti qiegħda tagħraf li l-paragrafi (i) u (ii) jistgħu jagħtu lok għal eċċezzjoni, u l-Kunsill ritrattand mhux qed juri li tali eċċezzjonijiet mhumiex applikabbli fil-każ odjern. Wara kollox il-Kunsill ritrattand stess qed jgħid li "...il-prinċipju de minimis normalment japplika meta l-estent tad- diskrepanza jew tal-kwistjoni hija tant żgħira li mhu ħa tagħmel differenza lil ħadd jekk tiġi applikata". Il-Qorti tikkonsidra li għall-kuntrarju għal dak li l- Kunsill ritrattand qed jikkontendi, spazju ta' ċirka 43 metru kwadru mhuwiex ser jagħmel wisq differenza għall-kobor o meno tal-ispazji pubbliċi miftuħa f'din il-lokalità, b'mod li n-nuqqas tiegħu ser jkollu impatt sostanzjali fuq l- attivitajiet ta' kwalunkwe xorta f'din il-lokalità. Għalhekk kien opportun li jiġi applikat dan il-prinċipju għall-każ odjern. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM Żball Il-Kunsill ritrattand jinsisti li l-Qorti żbaljat meta qalet li s-sit huwa indikat/kommess fil-Pjan Lokali. Jinsisti li dan il-Qorti tgħidu diversi drabi fis- sentenza tal-appell, u qed jallega li konsegwentement għandu dritt li jitlob li s- sentenza tal-appell tiġi revokata. Il-Kunsill ritrattand jispjega li ma hemm ebda sit, policy jew pjanta li turi li l-pompa tal-fuel għandha tiġi rilokata proprju fis- Ikompli jispjega wkoll li fuq il-pjanta GT1 is-sit propost għal rilokazzjoni huwa muri bl-aħdar, u b'hekk bħala Public Open Space tapplika l- Policy NHRL 01 kif diġà spjega, filwaqt li parti oħra minnha hija murija bl-abjad fejn ma hemm l-ebda leġġenda jew policy abbinata u għaldaqstant applikabbli. B'hekk jinsisti wkoll li m'hemm l-ebda "commitment" jew sit riżervat għall- Fid-dawl tal-prinċipju ubi lex voluit lex dicit, il-Kunsill ritrattand jissottometti li jekk il-leġiżlatur ried iżomm xi sit għall-imsemmija pompa tal- fuel, dan kien jagħmlu fil-Pjan Lokali u għalhekk m'għandhiex tiġi sostitwita r- rieda tal-leġiżlatur b'mod li m'hemm l-ebda sostenn fil-Pjan Lokali msemmi. Barra minn hekk meta l-Qorti qalet li "r-rilokazzjoni kienet ġiet indirizzata mill- awtoritajiet konċernati", din kienet żbaljata għaliex ma kien jirriżulta l-ebda intervent leġiżlattiv jew applikazzjoni tal-istess awtoritajiet. Il-Kunsill ritrattand jissottometti li dan huwa żball fattwali u għandu jagħti lok għar-revoka tas- sentenza u għar-ritrattazzjoni tal-kawża a tenur tal-para. (l) tal-artikolu 811 tal- L-Awtorità ritrattata tikkontendi li l-Qorti ma wettqet l-ebda żball. Tgħid li (1) il-fatt ikkontestat ġie interpretat mill-Qorti wara li qieset il-fatti tal-każ u l- fatt li hija kkostatat li fil-pjanta tal-Pjan Lokali hemm indikat żona riservata Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM għar-rilokazzjoni tal-pompa tal-fuel, ma kien jikkostitwixxi l-ebda żball ai termini tal-para. (l) tal-artikolu 811 tal-artikolu 12; (2) sabiex tirnexxi l-azzjoni kien jeħtieġ li l-punt qatt ma tressaq quddiem il-Qorti, iżda fil-każ odjern il- punt tressaq u anki ġie deċiż fis-sentenza impunjata. l-kjamat fil-kawża jikkontesta s-sottomissjonijiet magħmula mill-Kunsill ritrattand. Huwa jagħmel riferiment ampju għall- ġurisprudenza tal-qrati tal-appell, u jirrileva li l-Qorti evalwat u saħqet fuq il- fatti li fil-Pjan Lokali hemm indikat żona riservata sabiex tiġi rilokata l-pompa B'hekk it-talba tal-Kunsill ritrattand kif imsejsa fuq il-para. (l) tal- artikolu 811 tal-Kap. 12 ma kellhiex tintlaqa'. Il-Qorti tibda billi tiċċita li l-para. (1) tal-artikolu 811 tal-Kap. 12, li jaqra "(1) jekk is-sentenza kienet l-effett ta' żball li jidher mill-atti jew mid-dokumenti tal- kawża. Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu, jitqies li hemm dak l-iżball, fil-każ biss li d-deċiżjoni tkun ibbażata fuq is-suppożizzjoni ta' xi fatt li l-verità tiegħu tkun bla ebda dubju eskluża, jew fuq is-suppożizzjoni li ma jeżistix xi fatt, li l-verità tiegħu tkun stabbilita pożittivament, basta li, fil-każ il-wieħed u l-ieħor, il-fatt ma jkunx punt ikkontestat illi jkun ġie deċiż bis-sentenza" Il-Kunsill ritrattand jikkontendi li l-Qorti għamlet żball meta qalet li: "F'dan il-każ ir-rilokazzjoni ħlief għal parti żgħira, qed issir f'żona fejn ilu pjanat u proġettat għal dan l-iskop għal circa għoxrin sena u hu indikat fil-pjan lokali bl- esklużjoni tiegħu bħala parti mill-public open space", Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 18 hekk: Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM u dan għaliex fil-pjan lokali għal dik il-lokalità, li huwa n-North Harbour Local Plan, ma kien hemm l-ebda sit, policy jew pjanta li jindikaw jew juru li l-pompa tal-fuel għandha tiġi rilokata għas-sit inkwistjoni. Iżda kif sewwa tirrileva l- Awtorità ritrattata, il-fatt li s-sit propost għar-rilokazzjoni tal-pompa huwa kommess fil-pjanta tal-Pjan Lokali, ġie interpretat u deċiż mill-Qorti hekk kif kienet qiegħda tittratta l-ewwel aggravju tiegħu. Fil-fatt mill-ewwel stqarret li l-Kunsill ritrattand ma kienx korrett rigward il-fatti li fuqhom huwa kien bena l- aggravju tiegħu, u minn hemm hija tgħaddi sabiex tispjega kif il-fatti kienu juru mod ieħor u b'hekk iddeċidiet punt ikkontestat li fuqu tistrieħ il-vertenza bejn il-partijiet. Għalhekk għall-fini tal-para. (1) tal-artikolu 811 tal-Kap. 12, l-iżball lamentat mhuwa żball xejn, iżda huwa kwistjoni li ġiet deċiża mill-Qorti b'mod li ma tiffavorix dak li qed isostni l-Kunsill ritrattand. Sejba ta' dokument deċiżiv Il-Kunsill ritrattand jirrileva li hemm raġuni oħra għaliex is-sentenza impunjata għandha tiġi revokata u l-kawża tiġi ritrattata, u din kienet is-sejbien ta' dokumenti li huwa ma kienx jaf bihom, iżda li kien ikollhom effett deċiżiv fuq il-proċeduri u d-deċiżjoni tal-kawża. Jispjega li t-Tribunal li quddiemu huwa kien ippreżenta appell mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-Ippjanar, kien ġie ppresedut minn Dr Joseph Sultana Peregin bħala Chairman, li sussegwenti għad-data li fiha ngħatat is-sentenza impjunata, kien ġie rrappurat fit-8 ta' Novembru, 2020 fil-gazzetta 'The Times of Malta' li kien, u saħansitra għadu llum, impjegat tal-Awtorità tal-Ippjanar. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM 26. L-Awtorità ritrattata tirrileva li l-para. (k) tal-artikolu 811 tal-Kap. jirrikjedi li d-dokument mhux biss ikun wieħed deċiżiv, iżda wkoll li l-parti li ma kinitx taf bih għamlet ħilitha sabiex tikseb l-informazzjoni, u minn hawn tgħaddi sabiex tagħmel riferiment għall-ġurisprudenza fil-materja in sostenn tal-argument tagħha. Tisħaq li fid-dawl ta' din il-ġurisprudenza (a) id- dokument ma kienx wieħed deċiżiv għaliex hija proprju s-sentenza tal-Qorti tal-Appell li qed tiġi impunjata u mhux id-deċiżjoni tat-Tribunal; (b) id- dokument mhux "determinanti fuq il-qofol tal-kwestjoni impunjata tkun stħarrġet"; u (ċ) il-Kunsill ritrattand kellu l-mezzi neċessarji a dispożizzjoni tiegħu sabiex isir jaf bl-imsemmi dokumenti ai termini tal-Kap. Dwar it-talba tal-Kunsill ritrattand kif imsejsa fuq il-para. (k) tal-artikolu 811 tal-Kap. 12, il-kjamat fil-kawża ritrattat isostni li sabiex tingħata r- ritrattazzjoni abbażi ta' din id-dispożizzjoni tal-liġi, irid ikun il-każ li l-prova ma setgħetx tiġi esebita qabel jew li l-produzzjoni tagħha kienet diffiċli ferm. Fil- każ odjern, il-Kunsill ritrattand seta' faċilment minn sempliċi riċerka jsib dak li huwa qed jirrapporta. Dan kollu l-kjamat fil-kawża ritrattat jgħidu filwaqt li jagħmel riferiment għal diversi sentenzi tal-qrati tagħna sabiex jissostanzja l- argumenti tiegħu. Mingħajr preġudizzju għal dan kollu, huwa jissottometti li l- fatt li Joseph Sultana Peregin kien ukoll impjegat fi ħdan l-Awtorità tal-Ippjanar ma kienx ifisser preġudizzju il-prinċipju tal-imparzjalità tal-ġudizzju għaliex kwalunkwe deċiżjoni u/jew arrangament, dejjem osservat il-liġijiet viġenti u l- prinċipji relattivi. Il-Qorti tikkonsidra li l-para. (k) tal-artikolu 811 tal-Kap. 12 jipprovdi dan li ġej: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 18 Appell Inferjuri Numru 5/2020/1 LM "(k) jekk, wara s-sentenza, ikun instab dokument deċiżiv, u li l-parti li ġġibu ma kinitx taf bih, inkella, illi, bil-mezzi li tagħti l-liġi, ma setgħatx iġġibu, qabel dik is- sentenza;" Din il-Qorti hawnhekk ukoll ma ssibx li t-talba tal-Kunsill ritrattat hija ġustifikata kif imsejsa. Tqis li d-dokument huwa nieqes mill-element deċiżiv rikjest mil-liġi għaliex ma setax ikun ta' utilità fid-deċiżjoni tal-kwistjoni minn din il-Qorti, liema kwistjoni hija msejsa fuq konsiderazzjonijiet tal-pjanijiet u policies tal-ippjanar. Għalhekk is-sejbien tiegħu ma jistax ixejjen il-ħsibijiet u d- deċiżjoni ta' din il-Qorti, u dan tgħidu filwaqt li tirrileva li dawn il-proċeduri mhumiex il-proċeduri adattati sabiex jitressaq l-ilment dwar nuqqas ta' smigħ l-Kunsill ritrattand qed isejjes fuq l-informazzjoni żvelata fid- Onor. Dr Lawrence Ferriggi LL.D. Gingell Little John Rosemarie Ransley Brownrigg Deputat Reġistratur Għar-raġunijiet premessi, l-Qorti tiddeċiedi dwar ir-rikors tal-Kunsill ritrattand, billi tiċħdu bl-ispejjeż kontrih. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 18