Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Bħala Qorti ta` Ġudikatura Kriminali Maġistrat dottor Aaron M. Pitcher M.A. Law, LL.D. (melit) Il-Qorti rat l-imputazzjoni miġjuba kontra Romina Pitcher, li għandha l- karta tal-identita bin-numri 837723M li permezz tagħha hija ġiet akkużata talli fl-1 ta' Settembru 2014 u fil-15 ta' Settembru 2014 fir- residenza "Edera", Triq Mons Anton Cilia, Ix-Xewkija, Malta mingħajr ħsieb li tisraq jew li tagħmel ħsara kontra l-liġi, iżda biss biex teżerċita dritt li tippretendi li kellha, fixklet lil Emanuel Pitcher fil-pussess ta' ħwejġu b'xi mod ieħor, kontra l-liġi. Rat l-atti tal-kawża; Rat id-dokumenti u semgħet il-provi prodotti. Ikkunsidrat : - Illi mill-provi prodotti jirriżulta li fid-dati in kwistjoni bejn l-imputata u l-parte civile l-imputata kienet diġa ddeċidiet li tibda proċeduri ta' separazzjoni personali minn ma żewġha l-parte civile. Biss ġie soddisfaċentement ippruvat ukoll li fid-dati in kwistjoni u bejnhom, l- imputata, minn jeddha, mingħajr ftehim ma żewġha u mingħajr l- awtorita tal-awtorita' ġudizzjarja, għażlet li ssakkar almenu żewġt ikmamar fid-dar matrimonjali tagħha. L-imputata tiddefendi ruħa billi tgħid li hija għamlet dan biex tiddefendi lilha nnifisha minn xi atti t'aggressjoni eżerċitati kontriha mill-parte civile kif ukoll għax kienet qegħda tibża li żewġha l-parte ċivile setgħa jagħmlilha xi ħaġa ħażina. Ma ġiex pruvat li fil-perjodu in kwistjoni kien hemm il-ftehim bejnha u bejn żewġha li hija setgħet liberament issakkar il-bibien ta' dawn iż- żewġt ikmamar. L-anqas ma nġiebet il-prova li hija kienet awtorizzata tagħmel dan mill-Qorti kompetenti. Fil-kawża Il-Pulizija versus Eileen Bartolo Seychell deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-19 ta' Ġunju 2002 mill-Imħallef Joseph Mitchell Loftus intqal : - Illi l-appellanti instabet ħatja tar-reat ta' "ragion fattasi" jew dak li jissejjah "the exercise of a pretended right". Illi din l-azzjoni bazata fuq l- Artikolu 85 tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta hija speci ta' zona grigja bejn il- kamp civili u dak kriminali, tant li Sir Andrew Parsons meta kien qed jigi abbozzat il-Kodici Penali Malti kien osserva fir-Rapport tieghu fir- rigward li :- "It is doubtful whether acts of this kind would not be better Fil-fehma ta' din il-Qorti, fil-Liġi Maltija, l-elementi ta' dan ir-reat kif imħadna fil-ġurisprudenza Maltija jirriflettu l-analiżi tal-ġurista Taljan Papallo, 1868, fejn, f'pagna 487, para 2850 itenni l-elementi ta' dan ir-reat bħala : - Fil-fatt kemm f'sentenzi qodma bħal dik mogħtija mill-Imhallef W. Burns fil-każ Il-Pulizija vs. Giuseppe Parretti et (App.Krim. 14.10.1944 , Vol.XXXII - IV , p.768) kif ukoll f'sentenzi aktar reċenti bħal dik mogħtija mill-Imħallef Lawrence Serra fil-kawża Il-Pulizija vs Anthony De Trafford, nhar l-20 ta' Ġunju 2014 jirriflettu dawn l-elementi skont il-Carrara in kwantu ġew ritenuti li jinkludu :- a) att estern li jimpedixxi persuna oħra minn dritt li hija tgawdi, u li jkun sar bid-dissens espliċitu jew impliċitu ta' dik il-persuna ; b) l-imputat irid jemmen li qed jaġixxi bi dritt ; c) ix-xjenza tal-imputat li qed jieħu b'idejh dak li suppost jieħu tramite l-proċess legali ; d) li l-att ma jinkwadrax ruħu f'reat aktar gravi ; Issa hawnhekk si tratta ta' persuni miżżewġin li għadhom fi stadju ta' separazzjoni personali. Ma hemm ebda deċiżjoni ta' Qorti jew kuntratt bejniethom li jirregola d-drittijiet rispettivi. Huma baqgħu jirrisjedu t- tnejn li huma fl-istess fond, ossija fl-istess dar matrimonjali, għalkemm jorqdu fi kmamar separati. Bil-fatt li l-imputata sakkret il-bibien ta' dawn iż-żewġt ikmamar hija għalqet l-aċċess lil żewgha għal dawn iż- żewġt ikmamar. Sa dak il-punt iċ-ċwievet kienu miżmuma minnha u ma jirriżultax li kien hemm ċwievet oħra li bihom il-parte civile setgħa jiftaħ il-bibien ta' dawn il-kmamar. setgħax jaqbad u jisfronda jew jiżgassa dawn il-bibien. Huwa għażel li jirrikorri għall-awtorita' ġudizzjarja. L-imputata dan ma għamlitux. Fil-kawża fl-ismijiet : Il-Pulizija vs Raymond Grech, deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-1 ta' Diċembru 2000 ġie deċiż is-segwenti : - Fil-fehma tal- Qorti, meta l-konjugi jistabilixxu d-dar matrimonjali skond l- Artikolu 3A tal-Kodici Civili, huma jkollhom dritt ta' tgawdija ugwali ta' l- imsemmija dar; huma ghandhom jitqiesu bhala "ko-possessuri" tad-dar matrimonjali indipendentement minn jekk id-dar tkunx tappartjeni, cioe` bhala proprjeta`, kollha kemm hi jew sehem minnha lil parti wahda mill- mizzewgin (ara s-subartikolu (2) tal- Artikolu 3A imsemmi). Bhala ko- possessuri, kull wiehed mill-konjugi ghandu dritt jaghmel uzu ragjonevoli mid-dar b'mod li ma jipprivax lill-parti l-ohra mit-tgawdija ragjonevoli tal-istess dar (ara f'dan is-sens is-sentenza ta' din il-Qorti tas-7 ta' Jannar, 1998 fl-ismijiet Il-Pulizija v. Georgina Arrigo Azzopardi li ghaliha ghamlu referenza kemm l- appellant kif ukoll l-Avukat Generali). Il-konjugi jibqghu hekk ko-possessuri anke jekk parti minnhom, fil-pendenza ta' kawza ta' seperazzjoni, titlaq mid-dar matrimonjali, sakemm ma jkunx hemm ordni ta' qorti kompetenti li tiddetermina min mill-konjugi ghandu jibqa', pendente lite, f'dik id-dar ad eskluzjoni tal-parti l-ohra (Artikolu 46, Kap. Kieku kien mod iehor, cioe` kieku l-parti li thalli d-dar matrimonjali pendente lite titlef id-dritt taghha ta' tgawdija tad-dar u d-dritt li x'hin trid terga' tidhol f'dik id-dar, anke jekk temporanjament, tigi nieqsa incentiva kbira ghar- rikonciljazzjoni bejn il-partijiet; u, kif inhu risaput, il-ligi tiffavorixxi r-rikonciljazzjoni (ara l-Artikoli 37(2), 42(1) U 58(1) tal-Kap. Din il-Qorti tinterpreta din is-sentenza li tinkludi l-jedd tad-tgawdija għad-dar kollha – ossija tal-kmamar u l-ambjenti kollha li jiffurmaw l- Għalhekk il-prinċipju li japplika għall-bieb ta' barra għandu jiġi ritenut applikabbli wkoll għall-bibien interni tal-kmamar fl-istess dar Altrimenti l-insenjament ta' din is-sentenza (u diversi oħrajn li segwewha) jiġi stultifikat. Il-Qorti tal-Appell Kriminali, fl-għerf tagħha, taf li jista' jkun hemm ċirkostanzi fejn persuna tista' tħoss l-inkolumnita tagħha mhedda għal raġuni jew oħra. Għalhekk l-istess sentenza tipprovdi wkoll ir-rimedju:- li ma ghandhomx dritt S'intendi, dan ma jfissirx li minn jibqa' fid-dar matrimonjali ma jistax jiehu dawk il-prekawzjonijiet ragjonevoli sabiex jassigura, per ezempju, li terzi persuni jidhlux. Tali prekawzjonijiet ragjonevoli jistghu jkunu jirrikjedu t-tibdil tac-cavetta tal- bieb ta' barra; pero` jekk isir hekk irid jigi assigurat mill- banda l-ohra li l- parti li tkun halliet id-dar matrimonjali jkollha l-possibilita` li tidhol fid- dar x'hin trid, u, jekk tkun trid, anke li tibqa' f'dik id-dar. S'intendi l-prekawzjonijiet li xtaqet tieħu l-imputata kienu li jekk ma ġġibx il-kunsens ta' żewġha biex tkun tista' ssakkar dawn il-kmamar, almenu tadixxi lill-Qorti kompetenti għall-awtorizzazzjoni meħtieġa. Iżda qatt li tagħmel di privato braccio dak li huwa riżervat għall-awtorita ġudizzjarja. Fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Carboni Jardim, deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-22 t'Ottubru 2001 ġie deċiż li : - Mela dan l-Artikolu 85 tal-Kodici Kriminali, bl-ewwel rekwizit tieghu, kjarament iqis bhal agir kriminali kull att ta' xi hadd li jfixkel lil xi haddiehor fil-pussess ta' xi haga li qed igawdi. L-imsemmi artikolu, ghalhekk, jittutela l-pussess tal-haga u mhux necessarjament ukoll il-propjeta' taghha. Il-kelma pussess, ghalhekk, tinkludi l-uzu jew dgawdija ta' dik il-haga. Issa f'dan il-każ preżenti huwa veru li l-imputata ma bidlitx is-serratura taċ-ċwievet tal-bibien interni. Iżda bl-azzjoni unilaterali tagħha, konsapevoli mill-fatt li żewġha ma kellux ċwievet extra, hija kienet qegħda fil-fatt taqfel lil żewġha barra minn dawn il-kmamar fid-dar matrimonjali, mingħajr ma ħallietlu mezz kif ikun jista' jaċċedi għalihom għajr ħlief billi jisfronda l-istess bibien u mhux bil-mezz naturali kif bieb jinfetaħ skont il-mezz ta' sokor li jkollu. Tant hu veru li huwa ma setgħax jerġa jidħol f'din il-parti tal-fond matrimonjali għajr ħlief meta mbagħad mar u rnexxielu jakkwista sett ċwievet ġodda mill-ħanut li mingħandu snin qabel kien xtara s-serraturi għal dawn il-bibien. Mhux talli hekk talli kellu jixtri s-sensiela kollha taċ-ċwievet disponibbli għal dawn it-tip ta' serraturi in kwantu ma kellux idea liema ċavetta setgħet kienet taqbel mas-serratura tal-bibien interni tad-dar tiegħu. Pero dan il-fatt ma jinċidi bl-ebda mod fuq in-nuqqas tar-responsabbilta' tal-imputata f'dan il-każ u fil-perjodu rilevanti għal din il-kawża. peress li għaliha, l-intenzjoni tagħha kienet li, tajjeb jew ħażin, minn jeddha, mingħajr ftehim ma' żewġha u mingħajr awtorizzazzjoni ġudizzjarja, ssakkar dawn il-bibien u ċċaħħad lil żewġha mill-unika ċwievet li kienu disponibbli għalihom u b'hekk taqflu barra l-imsemmija kmamar bil-konsegwenza li ċċaħdu mill-aċċess li huwa legalment kellu għall-imsemmija kmamar. Il-fatt li żewġha rnexxielu jottjeni kopja ta' ċavetta wara li l-imputata kienet għamlet din l-azzjoni ta' ssikkar tas- serratura ma jeżonerahiex mir-responsabbilita' tagħha li twettaq l- azzjoni unilaterali hawn fuq deskritta fl-ewwel lok. Kif intqal ukoll fis-sentenza Said hawn fuq imsemmija : - Issa fil-kaz in ezami, ma hemmx dubju li Raymond Bartolo Seychell kellu id-dritt li jgawdi il-flat de quo larba kienet ghadha ma saritx separazzjoni bejnu u bejn martu li tassenjalha dan il-post bi proprjeta' jew uzu esklussiv . Lanqas ma kien hemm xi digriet tas-Sekond' Awla jew tal-Prim' Awla tal- Qorti Civili li jallontanah mill-post de quo "pendente lite" . Bl-azzjoni tagħha li ssakkar il-kmamar de quo, l-imputata ma kienetx qegħda biss iċċaħħad lill-parte civile mill-aċċess għall-imsemmija kmamar iżda wkoll mill-aċċess u t-tgawdija tal-oġġetti formanti parti mill-komunjoni tal-akkwisti misjuba fl-imsemmija kmamar. Hekk per eżempju jingħad ukoll fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl- ismijiet Il-Pulizija vs. Lawrence Micallef Moreno :- B'dan il-mod, u ghar-ragunijiet aktar 'il fuq imfissra fis-sentenza citata, hu kien qed ifixkel lil martu fil-pussess ta' hwejjigha ossia jindahal fi hwejjigha, kemm ghal dik li hi d-dar matrimonjali kif ukoll ghal dawk li huma oggetti fid-dar li huma proprjeta` taghha jew li jiffurmaw parti mill- komunjoni tal-akkwisti. Ma jirrizultax li fil-perijodu in kwistjoni kien hemm ordni tal-qorti kompetenti li kienet tawtorizzah jaghmel hekk, ossia li kienet tiddetermina li hu seta' joqghod fid-dar matrimonjali ad eskluzjoni ta' martu. Jekk kien qieghed jibza' ghall-inkolumita` tieghu, l- appellant kellu rimedji gudizzjarji li seta' jaghmel uzu minnhom - seta' per ezempju dak iz-zmien irrikorra quddiem is-Sekond'Awla tal-Qorti Ciuvili skond l-artikolu 6A tal-Kap. Ma setax, pero`, jiehu l-ligi f'idejh u jippriva lil martu mit-tgawdija tad-dar matrimonjali u ta' l-oggetti ta' go Ghalhekk kienet korretta l-ewwel Qorti meta sabitu hati tar-reat kontemplat fl-artikolu 85 tal-Kodici Kriminali. Fil-parametri ta' dak kollu mistqarr aktar il-fuq din il-Qorti taqbel ma' dan l-insenjament tal-Imħallef David ili f'din il-kawża imsemmija. Din il-Qorti tqis li l-elementi kollha tar-reat ta' raġjon fattasi ġew debitament pruvati u integrati f'dan il-każ : - a) L-ewwel element huwa pruvat għaliex l-azzjoni tal-imputata li lill-żewġha barra mill-kmamar imsemmija kien jikkostitwixxi att estern li mpedixxa lil żewġha minn dritt li huwa jgawdi, u li dan sar bid-dissens espliċitu jew impliċitu ta' żewġha – tant li wassal mhux biss għal diversi diverbji oħra iżda wkoll sfoċa f'dawn il-proċeduri penali; b) l-imputata kienet qegħda temmen li qed taġixxi bi dritt għaliex skontha hija kellha dritt li tissalvagwarda l-interessi tagħha f'darha u ħwejjiġha – proprjeta mibnija fuq art mogħtija mill- ġenituri tagħha lilha, iżda mibnija bi flusha u flus żewġha; c) ix-xjenza tal-imputata li qed jieħu b'idejha dak li suppost jieħu tramite l-proċess legali huwa wkoll ippruvat għaliex hija kellha d- dmir li jew tottjeni l-kunsens ta' żewġha jew li tadixxi l-Qorti kompetenti għad-debita awtorizzazzjoni – ħaġa li hija ma għamlitx – għalkemm tistqarr fix-xiehda tagħha li f'xi mument meta spiċċaw quddiem il-Pulizija kien allegatament sar ftehim ma' żewġha biex hi tkun tista ssakkar il-kmamar de quo – għalkemm ma nġiebet ebda prova li dan il-ftehim sar u sar qabel id-dati rilevanti għal dan il-każ; d) li l-att ma jinkwadrax ruħu f'reat aktar gravi. F'dan il-każ, ma jirriżultax li l-azzjoni tagħha tinkwadra ruħha f'reat aktar serju minn dak tar-ragion fattasi. Li wara li rat l-Artikolu 85(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta qegħda ssib lill-imputata Romina Pitcher ħatja tal-imputazzjoni miġjuba kontra tagħha; iżda peress li fiċ-ċirkostanzi ta' dan il-każ hija tal-fehma li jeżistu l-elementi rikjesti mill-Liġi taħt l-Artikoli 7(2) u 22(1) tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta, tenut kont tax-xorta tar-reat u ċ-ċirkostanzi li seħħew fih, il-Qorti tqis li mhux spedjenti li twaħħal piena, iżda li għandhom jiġu applikati d-disposizzjonijiet tal-istess Artikolu 22 tal- Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta, u għalhekk il-Qorti qegħda tagħmel ordni li biha tillibera lill-ħatja bil-kundizzjoni li ma tagħmilx reat ieħor matul il-perjodu ta' sitt xhur mid-data tal-lum. Ai termini tal-Artikolu 22(3) tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta il- Qorti fissret lill-ħatja bi kliem ċar u li jinftiehem l-effetti tal-ordni għall- liberazzjoni kondizzjonata fis-sens li jekk tagħmel reat ieħor matul dan il-perjodu ta' liberazzjoni kondizzjonata, il-ħatja tkun tista' tingħata sentenza għar-reat oriġinali. Mogħtija illum il-11 ta' Diċembru 2015 fil-Qrati tal-Ġustizzja,