Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri) 22 ta' Novembru 2016. Mary Grace Farrugia Portelli (ID 517724M) u Paul Carboni Jardim (ID 810308M) (appellati) Andrew Finocchiaro u martu Cristina Finocchiaro u ibnu Claude Finocchiaro ghal kull interess li jista' jkollhom (appellanti) Permezz ta' rikors fil-Bord li Jirregola l-Kera, Mary Grace Farrugia Portelli u Paul Carboni Jardim talbu l-iżgumbrament tal-inkwilin Andrew Finocchiaro mill-post 89, qabel 23, Triq San Ġwann l-Għammied, Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex), Malta, billi dan ma baqax jgħix fih u għamel tibdil strutturali. L-intimati eċċepew li (i) Claude Finocchiaro ma jivvanta ebda titolu fuq il-fond u ghandu jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju, (ii) mhuwiex minnu li l-intimati għandhom residenza alternattiva (iii) mhuwiex minnu id- destinazzjoni tal-fond (iv) mhuwiex minnu li l-intimat ezegwixxa tibdiliet strutturali fil-fond mikri lilu bi ksur tal-kundizzjonijiet tal-kirja, billi x-xoghlijiet eżegwiti saru qabel mal-intimati konjuġi Zammit daħlu joqgħodu hemmhekk bil-kera, waqt li kienu għadhom għarajjes, u bi ftehim tal-predeċessur tar- rikorrenti, Bartolo Lautier Carboni Jardim. B'sentenza tal-5 ta' Mejju 2014 il-Bord laqa' t-talba tar-rikorrenti, wara li kkonkluda li l-intimati ma kinux qegħdin jagħmlu użu tal-fond. "L-intimat u martu qed jaħbu l-verita' tant li anqas biss jaqblu fil-verżjonijiet tagħhom. Il- premessa ta' nuqqas ta' użu ta' fond dejjem kienet ritenuta mill-Qrati tagħna bħala waħda sostanzjalment ta' fatt. Issa kif jiddemostraw il-provi, filwaqt illi l-intimat jinnega li huwa jgħix ġewwa l-fond ieħor u ma jorqodx fir-razzett, martu tixhed li l-fond jintuża bħala villeġġatura żewġ kantunieri bogħod mir-residenza tagħha. Ir-razzett jidher li hu mgħammar b'kollox iżda l-intimat igħid li jinżel hemm biex jaħdem l-għodda tas-sajd filwaqt li martu għamlet żewġt ikmamar tas-sodda u għandha l-kumditajiet li m'għandhiex fil-fond li tgħid li tirisjedi fih. L- intimat jinnega dak kollu li jista' jagħti jagħti x'jifhem li jgħix fir-razzett iżda l-iswimming pool li jgħid li ma jgħumx fih, fil-fatt jintuża mill-familja tiegħu. L-intimati saħansitra għamlu talba mal-Uffiċċju Konġunt sabiex ikunu rikonoxxuti bħala inkwilin tar-raba' izda d-Dipartiment tal- Artijiet ma' aċċettax dan għaliex intebaħ li hemm diversi strutturi illegali fuq ir-raba'. Kien l- intimat minn jeddu li biddel l-indirizz fuq il-karta tal-identita tieghu mill-fond in meritu ghal fuq ir-razzett fis-sena 2004 u ta' dan ma offra l-ebda spjegazzjoni. Hija l-fehma konsiderata ta' dan il-Bord illi r-rikorrenti skontaw il-prova tal-bdil fid- destinazzjoni tal-fond bin-nuqqas ta' użu tiegħu mill-intimat bħala residenza qabel ma ddaħħal fil-Faċilita Korrettiva ta' Kordin. Kwantu ghall-iben l-intimat, dan iddikjara li mhu qed jivvanta l-ebda titolu fuq il-fond in meritu. Madankollu, l-istess iben l-intimat qiegħed igħix f'dan il-fond meta l-inkwilin missieru qed igħix ġewwa fond ieħor. Għalhekk għandu nteress f'din il-kawża". L-intimati appellaw mis-sentenza, bl-aggravju li (i) bħala fatt mhux veru m'għadhomx jgħixu fil-fond li jikru minghand ir-rikorrenti u (ii) anke fl-ipoteżi li m'għandhomx jgħixu hemm, l-aġir tagħhom ma jammontax għal bdil fid- destinazzjoni tal-fond għax binhom baqa' jgħix fih. Id-destinazzjoni kienet u baqghet dik ta' residenza rrispettivament min kien qiegħed igħix fil-fond. Ir-rikorrenti wieġbu billi ddefendew is-sentenza tal-Bord, u żiedu li l-aggravju tal-appellanti jikkonsisti sostanzjalment fi kritika għall-apprezzament tal-fatti tal-istess Bord, li m'għandux jiġi faċilment iddisturbat. Konsiderazzjoni tal-aggravji. Huwa minnu li l-appellanti qegħdin jikkwerelaw l-apprezzament tal-fatti. Filwaqt li jaqblu mal-fatti ewleninin infushom kif ikkonstati mill-Bord, u ċjoe` li tabilħaqq (i) għandhom il-pussess tar-razzett, (ii) huwa abitabbli u (iii) jqattgħu ħafna ħin fih huma jikkwerelaw l-inferenzi li ġibed l-istess Bord. Jisħqu li għadhom jgħixu fil-fond mikri, li jqattgħu ħafna ħin fir-razzett għal skop ta' xogħol u bħala villeġġatura, u li ma jistgħux jistabbilixxu r-residenza ewlenija fir-razzett billi dan mhux kopert bil-permessi tal-MEPA u hemm ordni mill-MEPA biex jitwaqqa'. Kif inhu sewwa magħruf, u kif ma naqsux li jirrimarkaw l-appellati, din il-Qorti hija waħda ta' reviżjoni u ma tiddisturbax id-diskrezzjoni tal-ewwel tribunal, f'dan il-każ il-Bord li Jirregola l-Kera, fl- evalwazzjoni tiegħu tal-fatti, sakemm din l-evalwazzjoni ma tkunx waħda inkongruwa jew illoġika. L-ewwel tribunal għandu l-vantaġġ li semgħa x- xhieda. Mhux kompitu ta' din il-Qorti li, bħalma jittantaw jagħmlu l-appellanti, twarrab il-konklużjonijiet li l-Bord silet mill-fatti li kellu quddiemu sabiex tagħmel evaluwazzjoni mill-ġdid tagħhom, sempliċiment għax huwa possibbli li jsiru inferenzi differenti mill-istess fatti. Biex jitwarrbu d-deduzzjonijiet magħmulin mill-Bord, irid jintwera li l-provi akkwiżiti kienu tali li ma setgħu qatt iwasslu lill-Qorti għall-istess konklużjoni li wasal għaliha l-istess Bord. F'dan il-każ iżda l-appellanti ma kkonvincewx lill-qorti li r-raġunar tal-Bord jiddifetta b'dan il-mod. Minn April 2004, fil-karta tal-identita l-appellant iddikjara li l-fond fejn ighix hu 45, Razzett tal-Merhliet, Triq il-Merhliet, Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex), Malta (fol. L-istess taghrif ta waqt is-seduta tat-23 ta' Dicembru 2005 f'proceduri kriminali li nbdew kontrih (fol. Ghalkemm l-appellant xehed li qatt m'ghex fir-Razzett tal- Merhliet, dawn il-provi juru mod iehor; Fis-sentenza l-Bord semma fejn il-konjugi Zammit ma qablux fil- verzjoni li taw. F'dan ir-rigward, il-qorti tosserva: (a) L-appellant qatt ma semma li r-razzett jintuza bħala villeġġatura filwaqt li martu qalet li jintuża bħala villeġatura. (b) L-appellant qal li fir-razzett kien ghamel intercom filwaqt li martu qalet li m'hemmx intercom. (c) L-appellant qal, "Dak li l-kontroparti qed tghid illi huwa swimming pool mhu swimming pool xejn. Dak huwa tal-pastik u jiżżarma". Martu qalet li fir-razzett hemm swimming pool li jużawh fis- sajf. Meta l-appellant xehed li ma kienx jaf jekk uliedu jużawx din l-istruttura biex igħumu, ma jistax jitwemmen meta tqies li kien ikun hemm. (d) L-appellant xehed li s-satellite dish kien fil-post qabel ma ha l- pussess tieghu. Martu xehedet li dan l-apparat tpogga minnhom. (e) L-appellant xehed li hdejn ir-razzett hemm djar ohra. Min- naħa l-oħra martu qalet li ma torqodx fil-fond għaliex qiegħed fid-diżabitat u "Dan il-post huwa ċirka ħames mitt pied bogħod mill-eqreb bini" (fol. Fil-hajt ta' barra hemm kaxxa tal-ittri. Prova ċirkostanzjali li tindika li l-post ma jintużax biss biex fih l-inkwilini jaħdmu r-raba' u sabiex l-appellant jaħdem l-għodda tas-sajd. Kif osserva l-Bord, irriżulta li r-razzett hu armat biex fih igħixu n- nies. L-appellanti qalet: "F'dawn il-kmamar għandi daqsxejn t'għamara, għandi l-għodda. F'dan ir-razzett hemm kċina, kamra tal-banju, għamilt kamra tas-sodda għar-raġel għaliex ġieli jinżel hemmhekk, għamilt kamra tas-sodda oħra u post fejn joqgħod sufan" (fol. Fil-post hemm ukoll magna tal-ħasil (fol. Hemm ukoll servizz tal-Go plc, li jikkonsisti fit-televixin u telefon (fol. L-appellant xehed ukoll li fir-razzett kien tpogga intercom. Saħansitra fir-razzett hemm ukoll airconditioner, filwaqt li fil-fond oġġett tal-kawża m'hemmx. Dawn kollha huma provi li jkomplu jsaħħu t-teżi tal-appellati. M'hemmx dubju li r- razzett hu abitabbli, kif wara kollox l-istess appellant1. ikkonfermat L-appellanti xehedu li Cristina Finocchiaro ma torqodx fir-razzett. Pero' meta tqies li l-appellant kien qiegħed igħix fir-razzett, il- probabilta hi li martu kienet torqod hemm ukoll. Meħud in konsiderazzjoni dawn iċ-ċirkostanzi, il-qorti ma tara l-ebda raġuni għalfejn il-Bord kellu jiskarta l-verżjoni ta' sidien il-kera u minflok jemmen lill- 1 Christina Finocchiaro qalet: "Dan huwa razzett konsistenti f'erbat ikmamar pero' huwa abitabbli, għandu l-użu tad-dawl u ilma" (fol. appellanti li r-residenza taghhom kienet u baqgħet il-fond oġġett tal-kawża. Barra minn hekk, il-fatt li r-razzett huwa kkundannat mill-Awtorita tal-Ippjanar m'hijiex prova li r-razzett ma jintużax bħala residenza. Il-bdil fid-destinazzjoni hu minħabba li l-inkwilini ma baqgħux jużaw il-fond mikri lilhom bħala r-residenza tagħhom. Kif qalet din il-qorti fis-sentenza Vella Caruana et vs Saliba Galea et, 12 ta' Lulju 2007: "in-nuqqas ta' uzu ta' fond in lokazzjoni ghal zmien sostanzjali u tenut kont tac-cirkustanzi kollha tal-kaz jikkostitwixxi kambjament tad-destinazzjoni tieghu (ara, fost ohrajn, Kollez. XXXIV P I p 164 u Appelli Civili 14 ta' Dicembru 1953 "Schembri -vs- Portanier", 8 ta' Frar 1954 "Schembri -vs- Bonnici", u 26 ta' Mejju 1961 "Farrugia -vs- Vella et"), liema principju japplika sew ghall-fondi kummercjali kemm ghad-djar ta' abitazzjoni (ara Kollez. Għalkemm fil-fond igħix Claude Finocchiaro, iben l-inkwilini, dan 'il fatt ma jbiddel xejn2. Il-fond inkera lill-konjugi Finocchiaro sabiex igħixu fih u mill-provi rriżulta li ma baqgħux jużawh bħala r-residenza tagħhom. Ghalhekk peress li l-inkwilini m'humiex jaghmlu użu mill-fond ghall-iskop li għalih inkera lilhom, hemm bdil ta' destinazzjoni. Min ma jagħmilx użu mill-fond mikri għall-iskop li jkun krieh mingħand sid il-kera, ma jkunx qiegħed juża l-fond skond id-destinazzjoni. Il- fatt li l-fond qiegħed jintuża minn terza persuna bħala r-residenza tiegħu, b'daqshekk ma jfissirx li għadu jintuża ghall-iskop li għalih inkera. Mill-provi hu evidenti li l-iskop li l-fond ġie mogħti b'kera lil Finocchiaro kien sabiex jużah bħala r-residenza tiegħu u mhux biex igħix ħaddieħor fih. Ħaġa li ma baqgħetx isseħħ. Għaldaqstant, kien hemm bdil ta' destinazzjoni. Għaldaqstant l-appell hu miċħud. Spejjeż taż-żewġ istanzi a karigu tal-appellanti. It-terminu prefiss mill-Bord jiddekorri mil-lum. 2 Claude Finocchiaro stess fit-twegiba tal-5 ta' Mejju 2009 iddikjara li m'għandu l-ebda pretensjoni fuq il-fond u li kellu jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju.