QORTI ĊIVILI PRIM' AWLA SEDE KOSTITUZZJONALI ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tlieta Erbgħa u għoxrin (24) ta' Novembru 2020 Rikors Numru 41/2017 FDP Fl-ismijiet Vs L-Avukat Ġenerali u *Charles Muxi Attard (ID Card No: 302316 M) u Maria Dolores Muxi Attard (ID Card No: 672217 M) intervjenew fil-kawża permezz ta' digriet mogħti fil-5 ta' Diċembru 2017* *korrezzjoni awtorizzata 18.01.2021 (MC/GCD/AE)* segwenti: Rat ir-rikors datat 26 ta' Mejju 2017, li permezz tiegħu r-rikorrent talab is- Illi r-rikorrent huwa intimat f'kawża dwar żgumbrament fl-ismijiet "Charles u Maria Dolores konjuġi Grech vs Cecil Herbert Perren" (Rikors Numru 1267/07 AF). Illi r-rikorrent appella minn sentenza preliminari tal-Prim' Awla tal- Qorti Ċivili tas-7 ta' Mejju 2009 u minn sentenza finali tal-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili tad-9 ta' Frar 2012. Illi b'sentenza tad-29 ta' April 1016 l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell ċaħdet iż-żewġ appelli. Illi r-rikorrent ressaq talba għal ritrattazzjoni tal-kawża fi grad ta' appell, liema talba tinsab differita għat-3 ta' Lulju 2017. Illi permezz ta' Rikors Numru 347/16 fl-ismijiet "Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard vs. Cecil Herbert Perren", ir-rikorrent talab (1) biex huwa jiġi meħlus milli jġib il-garanziji kollha msemmija fl-artikolu 823(2)(a) tal-Kap 12 billi huwa kien ingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali, (2) biex jiġi dikjarat li l-eżekuzzjoni tas-sentenza preċitata tad-29 ta' April 2016 aktarx tikkaġuna preġudizzju akbar lilu milli lill-atturi, u (3) biex il-Qorti tordna t-twaqqif tal-eżekuzzjoni tas-sentenza msemmija sakemm tinqata' t-talba ta' ritrattazzjoni. Illi permezz ta' provvediment mogħti fis-27 ta' Frar 2017, l-Onorabbli Qorti tal-Appell iddeċidiet illi hi tal-fehma li t-talbiet numru (2) u (3) ma kinux ġustifikati u ċaħdithom, filwaqt li astjeniet milli tieħu konjizzjoni tat-talba numru (1) stante li superfluwa. Illi s-sentenza ta' l-Onorabbli Qorti tal-Appell tad-29 ta' April 2016 u l- provvediment tas-27 ta Frar 2017 ingħataw mis-S.T.O. Prim Imħallef Silvio Schembri Jones, Onor. Imħallef Giannino Mockridge Galea St John u Onor. Imħallef Noel Woollard, filwaqt li t-talba għal ritrattazzjoni tal-kawża fi grad ta' appell ser tinstema' quddiem l-istess Imħallfin. Illi l-fatt li l-provvediment tas-27 ta' Frar 2017 ġie mogħti mill-istess Imħallfin li ddeċidew l-appelli mis-sentenza preliminari tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tas-7 ta' Mejju 2009 u minn sentenza finali tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tad-9 ta' Frar 2012 permezz tas-sentenza tad-29 ta' April 2016 tar-rikorrent għal smigħ xieraq minn qorti indipendenti u imparzjali, u dan peress li wara li taw is-sentenza tagħhom u esprimew ruħhom, għaddew biex jisimgħu u jiddeċiedu talba li kienet tolqot l-eżekuzzjoni tas-sentenza mogħtija minnhom stess. Illi barra minn hekk, l-istess S.T.O. Prim Imħallef Silvio Schembri Jones, Onor. Imħallef Giannino Mockridge Galea St John u Onor. Imħallef Noel Woollard, minkejja l-premess, għaddew biex jiffissaw id-data għas-smigħ tat-talba tar-rikorrent għal smigħ xieraq minn qorti għal ritrattazzjoni mingħajr ma rtiraw mill-kawża, u dan ukoll jilledi d- dritt indipendenti u imparzjali, u dan peress li wara li taw is-sentenza tagħhom tad-29 ta' April 2016 u esprimew ruħhom fiha, u wara li taw ukoll il-provvediment tas-27 ta' Frar 2017 u ddeċidew fuq it-talba ulterjuri tar-rikorrent, għaddew biex jagħtu bidu għas-smigħ tat-talba għal ritrattazzjoni ta' l- istess kawża fi grad ta' appell. Illi dan kollu jmur kontra l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja għad- Drittijiet tal-Bniedem (Kap 319), li jiggarantixxi d-dritt għal smigħ xieraq minn qorti indipendenti u imparzjali, kif ukoll kontra l- ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti ta' Kappara, San Ġwann. Illi l-ġudikanti kellhom jirtiraw mill-kawża minnufih wara li esprimew ruħhom fis-sentenza tad-29 ta' April 2016 u naqsu li jagħmlu dan. Illi fit-2 ta' Marzu 2017, in forza tas-sentenza tad-29 ta' April 2016 u wara li ġiet miċħuda t-talba għat-twaqqif ta' l-eżekuzzjoni tas-sentenza, il-konjuġi Grech talbu l-ħruġ ta' mandat ta' żgumbrament numru 360/2017, liema mandat ma kienx jinħareġ kieku ma twettqux il- vjolazzjonijiet imsemmija fuq. Għaldaqstant ir-rikorrent jitlob bir-rispett illi din l-Onorabbli Qorti jogħġobha: (1) tiddikjara illi r-rikorrent sofra leżjoni tad-dritt garantit mill- artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja meta l-imsemmija Imħallfin taw il-provvediment tas-27 ta' Frar 2017 billi naqsu li jirtiraw mill- każ; (2) tiddikjara illi r-rikorrent sofra leżjoni tad-dritt garantit mill- artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja meta l-imsemmija Imħallfin għaddew biex jagħtu bidu għas-smigħ tat-talba għal ritrattazzjoni ta' l-istess kawża fi grad ta' appell billi naqsu li jirtiraw mill- kawża; (3) tordna t-twaqqif minnufih tal-vjolazzjoni ta' l-artikolu 6 li qed jilmenta dwarha r-rikorrent, okkorrendo permezz ta' miżuri provvizorji; (4) tagħti r-rimedji xierqa 'ad interim', inkluż it-twaqqif tal-mandat ta' fuq żgumbrament numru 360/17 deċiżjonijiet li jivvjolaw id-dritt tar-rikorrent għal smigħ xieraq, li nħareġ u qed jistrieħ (5) tordna l-ħlas ta' kumpens xieraq. Bl-ispejjeż. Rat illi fit-13 ta' Ġunju 2017 l-Avukat Ġenerali irrisponda għal dak mitlub billi qajjem is-segwenti difiżi: Illi fl-ewwel lok, l-esponent jitlob li għandhom jiġu kjamati in kawża Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard li kienu l-partijiet li ntavolaw ir-Rikors Promotur fl-ismijiet Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard v Cecil Herbert Perren (Ref. 1267/2007) li minnhom skattaw il-proċeduri odjerni u li l-proċeduri odjerni jistgħu għalhekk ikollhom effett fuq id-drittijiet tagħhom, u dan sabiex il-proċess ikun integru; Illi fit-tieni lok, l-esponent jirrileva li r-Rikors odjern huwa bid- dovut rispett svijanti stante li għalkemm ir-rikorrent odjern Cecil Herbert Perren jidher li qed jilmenta mill-fatt li l-Imħallfin Sedenti li se jisimgħu ir-Rikors dwar it-talba għar-ritrattazzjoni fil-każ fl- ismijiet Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard v Cecil Herbert jirtiraw mill-każ, ma Perren jirriżultax li l-istess rikorrent Perren għamel xi talba ad hoc ai termini tal-Artikolu 734 tal-Kap 12. Jekk ir-rikorrent dehrlu li fiċ- ċirkostanzi odjerni teżisti xi raġuni serja li tissodisfa l-imsemmi Artikolu 734 tal-Kap 12 u li terradika r-rikuża, ir-rikorrent kien imissu ssollevaha in limine litis fil-proċeduri fejn se mai seta' jqajjimha u mhux, minflok, f'dawk il-proċeduri u fil-ħin propizju jissokkombi għall-istat ta' fatt viġenti u mbagħad jintavola proċeduri oħra biex jitlob rikuża li ma talabx fejn u meta qed jallega li seta' jitlobha; Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, filwaqt li jopponi għat- talbiet tar-rikorrent, l-esponent jirribatti li mhux minnu li seħħ jew li qed iseħħ xi ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrent ai termini tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja, minħabba l-fatt li l-Onorabbli Qorti tal-Appell ċaħdet it-talbiet tar-rikorrent permezz tal-provvediment tal-istess Qorti tas-27 ta' Frar, 2017, u dan minħabba l-fatt li l-istess talbiet kif dedotti fir-Rikors in kwistjoni ma kinux ġustifikati skont il-liġi u konsegwentement l- Imħallfin Sedenti għaddew sabiex jagħtu bidu għas-smigħ tat- talba għar-ritrattazzjoni, u dan għar-raġunijiet segwenti li qed jiġu elenkati mingħajr preġudizzju għal xulxin:- (i) Illi l-esponent jeċepixxi li jidher mill-atti tal-provvediment fl-ismijiet Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard v Cecil Herbert Perren (Rik. 1267/2007/2) li jinsab appuntat għat-3 ta' Lulju, 2017, li r-rikorrent odjern Cecil Herbert Perren li del resto jidher li hu rappreżentat minn Avukat tal- għajnuna Legali fil-proċeduri għat-talba tar-Ritrattazzjoni tal-każ, ma ntavolax talba sabiex jitlob ir-rikuża tal- Imħallfin Sedenti ai termini tal- Artikolu 742 tal-Kap 12; (ii) Illi l-esponent jirribatti li t-talba tar-rikorrent fejn qed jintalab rimedju ad interim inkluż it-twaqqif tal-Mandat ta' Żgumbrament bin-numru ta' referenza 360/17, hija bid- dovut rispett insostenibbli fil-fatt u fid-dritt stante li kif jirriżulta mill-provvediment tal-Onorabbli Qorti tal-Appell tas-27 ta' Frar, 2017, l-istess Qorti wara li għarblet iċ- ċirkostanzi kollha tal-każ, waslet għall-konklużjoni tagħha li t-talbiet tar-rikorrent kif dedotti fir-Rikors in kwistjoni ma kinux ġustifikati skont il-liġi. Efettivament, l-Onorabbli Qorti tal-Appell ikkunsidrat li: 4 … Li l-konvenut qed jibbaża t-talba tiegħu għar- ritrattazzjoni tal-Artikoli fuq 811[k] u 811[l] tal-Kodiċi, jiġifieri li hemm dokument allegatament ġdid li ma kienx f'idejh waqt il-proċeduri u li sar żball li jirriżulta mill-atti tal-kawża. L-atturi jsostnu li d-dokument li qed jirreferi għalih il-konvenut huwa kont maħruġ mill-Arms Ltd. li seta' faċilment inġieb matul il-proċeduri ordinarji. Apparti minn hekk ma jistax ikun hemm żball li jidher mill-atti jekk il-bażi tal-allegat żball huwa dokument li lanqas biss huwa fl-atti. Huma jissenjalaw li waqt il-proċeduri rriżulta li linja tat-telephone fil-fond in kwistjoni ma kienx hemm u li ż- żewġ linji li kien hemm waħda fis-sena 1999 u l-oħra fis-sena 1998 kienu ġew maqtugħa minħabba nuqqas ta' pagament. Inoltre, mill-provi rriżulta li ma hemmx dawl u ilma fil-fond. Kif xehdet ir-rappreżentant tal- Korporazzjoni Għas-Servizzi tal-Ilma, konsum ma kienx hemm mis-sena 2005 il-quddiem. Jissottometti wkoll li l-konvenut kien iddepożita fil-Qorti l-arretrati ta' sitt snin kera b'ċedola waħda preżentata fis-sena 2007, peress li kien ġie rinfaċċjat bil-kawża. … … … 9. Din il-Qorti, wara li rat l-atti id-dokument anness mar-rikors tat-talba għar-ritrattazzjoni li huwa kopja parzjali ta' dokument, ikkonsidrat li l-każ jirriżali għas-sena 2007 meta kienet ġiet istitwita l-kawża mill- atturi quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili. Il-każ kien ġie deċiż fis-sena 2012 b'eżitu sfavorevoli għal konvenut. Cecil Sussegwentement sar appell mid-deċiżjoni tal-ewwel Qorti, li eventwalment ġie deċiż fid-29 ta' April 2016. Issa, bil-proċeduri straordinarji odjerni istitwiti fid-29 ta' Lulju 2016 l-istess konvenut qed jitlob is-smigħ mill-ġdid it- tal-appell kontestwalment qed twaqqif ta' l-eżekuzzjoni tas-sentenza tad-29 ta' April 2016 sakemm tinqata' l-kawża ta' ritrattazzjoni. Din il-Qorti, wara debita konsiderazzjoni tal-fatti kif jirriżultaw mill-atti, mhix tal-fehma li t-talba tal- konvenut hija ġustifikata u li hu ser isofri preġudizzju akbar mill-atturi jekk it-talba tiegħu ma tintlaqax. Tul dawn id-disa' snin proċeduri ġudizzjarji li rriżultaw f'ezitu favorevoli għall-atturi dawn baqgħu privati mill-godiment tal-proprjeta' tagħhom u fiċ-ċirkostanzi, din il-Qorti ma tarax li aktar dewmien sabiex l-atturi jieħdu dak li, kemm l-ewwel Qorti kif ukoll din il-Qorti, iddeċidew li huwa tagħhom bi dritt jissarraf fi preġudizzju anqas minn dak li allegatament isofri l- konvenut bl-eżekuzzjoni tas-sentenza; Għalhekk, din id-deċiżjoni dwar l-eżekuzzjoni tas-sentenza għandha l- awtorita' tar-res judicata ; (iii) Inoltre u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-esponent jirrileva li in kwantu din l-Onorabbli Qorti qed tintalab li tagħti rimedju ad interim inkluż it-twaqqif tal-Mandat ta' ta' Żgumbrament numru 360/17 quddiem kompetenza ordinarja, l-esponent l- ġurisprudenza nostrana hija opposta għal miżura simili, in kwantu ta' proċeduri Ċivili u twaqqaf l-ispeditezza li tesiġi l-ġustizzja fi żmien raġjonevoli u biex : kull kawża dan 'jista' biss iwassal għal kroll totali tas-sistema tal- ġustizzja tagħna li hija ġia mgħobbija b'diversi diffikultajiet il-Qorti li tali miżura twaqqaf tinqata' li mhux il-kompitu ta' din il-Qorti li tidħol fihom f'din is- sentenza. (iv) Illi l-esponent jirribatti wkoll li legalment hemm biss l- obbligu tas-soprasessjoni fiċ-ċirkostanza eċċezzjonali fejn Qorti ta' kompetenza ordinarja rinfaċċata b'ilment dwar l- allegat ksur tad-drittijiet tal-Bniedem jew tal-Libertajiet Fundamentali tiddeċiedi, wara li tanalizza l-każ u l-lanjanzi quddiemha, li ma tistax tkompli bis-smigħ tal-każ mingħajr d-direzzjoni tal-Qorti Ċivili fis-Sede Kostituzzjonali tagħha u għalhekk tirreferi l-każ lilha. Għalhekk, hija l-Qorti ta' kompetenza ordinarja li qed tisma' l-każ, li għandha l- kompetenza sabiex tiddeċiedi jekk għandhiex twaqqaf il- proċeduri tagħha o meno; (v) Illi fil-każ odjern u dejjem mingħajr preġudizzju, bid-dovut rispett in kwantu permezz tar-Rikors odjern ir-rikorrent qed jittenta jissovverti dak diġa' deċiż mill-Onorabbli Qorti tal- Appell permezz tad-deċiżjoni tad-29 ta' April, 2016, l- esponent jirrileva li din l-Onorabbli Qorti li hi ta' kompetenza straordinarja, bid-dovut rispett mhix intiża biex tkun Qorti ta' Appell minn deċiżjonijiet ta' Qrati oħra; il-Qrati (vi) Illi effettivament u dejjem mingħajr preġudizzju għas- suespost, rinfaċċati b'talbiet bħal dik odjerna tennew illi m'għandhomx jidħlu fi proċeduri quddiem Qrati oħra u dan għaliex hija l-Qorti ta' Ġurisdizzjoni ordinarja li għandha tiddeċiedi jekk għandiex tibqa' għaddejja bil-kawża o meno pendenti l-proċeduri Kostituzzjonali; fis-Sede Kostituzzjonali (vii) Illi minn eżami tar-Rikors Promotur odjern huwa manifest li l-proċeduri intavolati mir-rikorrent huma intiżi sabiex jissospendu l-eżekuzzjoni tal-Mandat ta' Żgumbrament li inħareġ fil-konfront tar-rikorrent Cecil Herbert Perren wara d-debitu proċess fil-qrati. Illi dato ma non concesso li l- allegazzjonijiet tar-rikorrent huma fondati, ħaġa li l- esponent qed jikkontesta, xorta waħda ma jsegwix li l- eżekuzzjoni tas-sentenza tagħti lok għal-nuqqas ta' smigħ xieraq. Kif tgħallimna l-Ġurisprudenza nostrana, id-dritt l-aderenza ma' ċerti għas-smigħ xieraq għall- prinċipji amministrazzjoni l- indipendenza u l-imparzjalita' tal-Qorti u tal-ġudikant, audi alteram partem u smigħ u pronunzjament tad-deċiżjoni fil- fil-mansjoni pubbliku. Fil-fatt, din jiggarantixxi li tal-ġustizzja bħal minima proċedurali tajba l-Onorabbli Qorti konduċenti Kostituzzjonali tagħha hija kompetenti biss biex tiddeċiedi jekk ġewx leżi xi drittijiet fundamentali kif protetti bil- Kostituzzjoni u bil-Konvenzjoni Ewropeja u mhux biex tirrevedi d-deċiżjonijiet tal-Qrati l-oħra sabiex tiddeċiedi jekk dawn ġewx deċiżi b'mod korrett o meno. Isegwi għalhekk li l-allegazzjoni tar-rikorrent li t-talba tiegħu sabiex l-Qorti konċernata tordna t-twaqqif tal-eżekuzzjoni ta' tas-sentenza msemmija sakemm ritrattazzjoni ma kellhiex tiġi miċħuda, ma ssegwix u hija legalment infondata. tinqata' l-Qorti Ewropeja tinterpreta kwistjonijiet ta' interim measures b'mod ristrett u tikkonċedi tali miżuri biss f'ċirkostanzi li jirrigwardaw sitwazzjonijiet estremi ta' allegata vjolazzjoni tad-dritt għall-ħajja u tad-dritt li persuna ma tiġix assoġġettata għal tortura jew għal trattament inuman u degredanti f'kuntest ta' estradizzjoni, deportazzjoni u espulsjoni. Ċertament illi l-każ odjern ma jinkwadra taħt l-ebda wieħed minn dawn l-artikoli tal- Konvenjoni li abbażi tagħhom jingħataw dawn il-miżuri; (ix) Salv eċċezzjonijiet ulterjuri; jekk ikun il-każ. Għaldaqstant l-esponent, jitlob bir-rispett lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha tiċħad it-talbiet kollha tar-rikorrent kif dedotti fir-Rikors Promotur bħala infondati fil-fatt u fid-dritt stante li ċ-ċirkostanzi lamentati ma jiksrux id-dritt tar-rikorrent ai termini tal-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropeja. Di piu, l-esponent jissottometti illi fl-umli fehma tieghu m'huwiex indikat illi din l-Onorabbli Qorti 'tordna t-twaqqif minnufih tal-vjolazzjoni tal-Artikolu 6 li qed jilmenta dwarha r-rikorrent, okkorrendo permezz ta' miżuri provvizorji' kif mitlub mir-rikorrent u dan stante li ma qiegħda sseħħ ebda tali vjolazzjoni u, bid-dovut rispett, jidher li dawn il-proċeduri huma sostanzjalment abbuż tal-proċess ġudizzjarju li jirrappreżentaw tentattiv in extremis biex iwaqqfu l- eżekuzzjoni' ta' sentenza tal-Qrati kompetenti li taw smigħ xieraq lill- partijiet kollha. Rat li Charles Muxi Attard u Maria Dolores Muxi Attard ippreżentaw rikors datat 12 ta' Ġunju 2017, sabiex jintervjenu fil-każ odjern. Din il-Qorti kif diversament ippresjeduta laqgħet it-talba sabiex jintervjeni fil-każ fil-5 ta' Diċembru 2017 (fol 57). Rat li permezz ta' rikors ippreżentat fit-18 ta' Settembru 2017 ir-rikorrent talab li l-Qorti toħroġ miżura provviżorja, liema talba ġiet miċħuda fis-16 ta' Ottubru 2017 (fol 49). Rat l-affidavit ta' Cecil Herbert Perren ippreżentat fil-31 ta' Ottubru 2017 (fol Rat ix-xhieda viva voce ta' Charles Muxi Attard mogħtija fil 5 ta' Diċembru 2017. (fol Rat li fit-22 ta' Diċembru 2017, ir-rikorrent talab, għal darba oħra, l-ħruġ ta' miżura provviżorja, liema rikors ġie miċħud permezz ta' digriet datat 10 ta' Jannar 2018. Rat ix-xhieda viva voce ta' Cecil Herbert Perren mogħtija fil-15 ta' Frar 2018. (fol Rat ix-xhieda viva voce ta' Dr. Tonio Fletcher moghtija fit-18 ta' Ottubru Rat illi fil-11 ta' Ottubru 2019, dina l-Qorti, kif komposta, ħadet konjiżzjoni tal- każ, fejn ir-rikorrent għarrafha li sa seduta oħra jkun għalaq il-provi tiegħu. Rat illi fit-13 ta' Novembru 2019, ir-rikorrent eżebixxa dokumentazzjoni in konnessjoni mal-proċeduri 1267/2007 quddiem il-Qorti tal-Appell. (fol 97 sa 179) Rat illi fit-8 ta' Jannar 2020, l-intimat ippreżenta serje ta' dokumentazzjoni in konnessjoni mal-varji proċeduri legali involuti fil-proċess odjern. (fol 183 sa 229) Rat illi b'rikors datat 8 ta' Jannar 2020, l-intimat Avukat Ġenerali talab illi l- pożizzjoni legali ta' l-intervenuti fil-kawża Charles u Maria Dolores Muxi Attard tinbidel għal waħda ta' imsejjħin fil-kawża, liema talba ġiet miċħuda fid-29 ta' Jannar 2020. Rat illi fil-5 ta' Frar 2020, il-partijiet qablu illi l-kawża setgħet titħalla għas- Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrent ippreżentata fl-1 ta' Ġunju 2020 (fol Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-Avukat tal-Istat ippreżentata fil-15 ta' Ġunju sottomissjonijiet finali. Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-intervenuti fil-kawża Charles u Rita Muxi Attard ippreżentata fl-10 ta' Settembru 2020. Rat illi fil-25 ta' Settembru 2020, il-kawża tħalliet għas-sentenza. Fatti tal-każ Jirriżulta li r-rikorrent kien intimat fil-każ ta' żgumbrament mill-fond "Sacred Heart", Triq Gorse, B'kara, fil-każ Ċitazzjoni Nru 1267/07 fl-ismijiet 'Charles u Maria Dolores konjuġi Muxi Attard vs Cecil Herbert Perren', liema każ ġie deċiż mill- Prim' Awla Qorti Ċivili fid-9 ta' Frar 2012. Jirriżulta illi, sussegwentement, Cecil Herbert Perren appella kemm mis-sentenza preliminari tal-ewwel Qorti datata 7 ta' Mejju 2009 kif ukoll mis-sentenza finali tad-9 ta' Frar 2012. Iżda, b'sentenza tad-29 ta' April 2016, il-Qorti tal-Appell ċahdet iż-żewġ appelli. Jirriżulta li, eventwalment, ir-rikorrent ressaq ukoll talba għal ritrattazzjoni fi grad ta' appell, li kienet appuntata l-ewwelnett għat-3 ta' Lulju 2017 u li ġiet eventwalment deċiża fl-14 ta Diċembru 2018 (fol 165), fejn ċaħdet l-appell tar- rikorrent ritrattant. Jirriżulta li kontestwalment mat-talba ta' ritrattazzjoni, r-rikorrent kien talab li s- sentenza t-talba għar- ritrattazzjoni, iżda din it-talba għas-sospensjoni ġiet miċħuda mill-Qorti tal- Appell fid-29 ta' April 2016. tiġi sospiża sakemm tinqata' Jirriżulta wkoll li fl-1 ta' Awissu 2017, ġie eżegwit il-mandat ta' inibizzjoni, u r- rikorrent sab ruħu barra mid-dar tar-residenza tiegħu, fejn kien joqgħod, in vista tal-iżgumbrament li sofra konsegwenza tal-kawża tal-Qorti. Jirriżulta li in segwitu, hu ppreżenta Mandat ta' Inibizzjoni biex Charles Muxi Attard ma jieħux iċ-cċwievet tad-dar tiegħu, iżda din ġiet miċħuda. Talab ukoll għal miżura provviżorja oħra biex ma jittieħdux lura ċ-ċwievet u ma jinħarġux ħwejjeġ mill-fond, iżda din it-talba ġiet ukoll miċħuda. Jirriżulta li fix-xhieda ta' Charles Muxi Attard quddiem dina l-Qorti, meta referut għall- iskrittura (fol 54) hu xehed li qatt ma raha. Jirriżulta li l-Imħallfin fil-Qorti tal-Appell kienu l-Prim Imħallef Silvio Schembri Jones, Noel Woollard u Giannino Mockridge Galea St John. Ir-rikorrent qed jilmenta li r- ritrattazzjoni kienet tinsab quddem l-istess Imħallfin li ddeċidew l-Appell. Meta' r-ritrattazzjoni kienet għadha pendenti, ġiet eżegwita d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell, b'konsegwenza li r-rikorrent ġie żgumbrat. Meta r-rikorrent ġie żgumbrat mid-dar fejn kien jirrisjedi f'Birkirkara, mar joqgħod għand ħabib tiegħu f'Burmarrad, u għadu jgħix hemm. Meta rrikorrent għamel talba lill- Awtorita` tad-Djar, ġie infurmat li ma setgħux jgħinuh għax hu ma kellux titolu fuq id-dar. Dwar l-iskrittura eżebita a fol 54, ir-rikorrent sostna li din l-iskrittura saret bejn ommu, illum defunta Rita Perren, u s-sid oriġinali tal-fond fejn kien jabita, Emanuel Meyer, liema skrittura saret f'Novembru 1965. Ir-rikorrent sostna li huwa jissemma' fit-tieni paragrafu ta' din l-iskrittura. Jirriżulta li l-avukat Dottor Tonio Fletcher beda jippatroċinja lir-rikorrent wara li kien ġie deċiż l-appell. Ikkunsidrat Jirriżulta, mill-provi prodotti, illi r-rikorrent qiegħed, permezz tal-azzjoni preżenti, jilmenta li sofra leżjoni tad-dritt lilu garantit mill-artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea meta jirtiraw mill-każ skont l-Imħallfin naqsu provvediment datat 27 ta' Frar 2017. Inoltre`, huwa qed jilmenta wkoll li sofra leżjoni ta' dritt kif garantit mill-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea, meta taw bidu għar-ritrattazzjoni tal-kawża li kienet ġiet deċiża mil-Qorti tal-Appell, u dana billi naqsu li jirtiraw mill-kawża. Jirriżulta, mill-banda l-oħra, illi l-Avukat tal-Istat, qajjem is-segwenti difiżi: a. Ir-rikorrent ma għamilx talba ad hoc ai termini tal-artikolu 734 tal-Kap b. Ir-rikorrent fil-proċeduri ta' ritrattazzjoni ma ntavolax talba għar-rikuża tal-Imħallfin ai termini tal-Artikolu 742 tal-Kap 12. c. Mhuwiex minnu li seħħet leżjoni skont l-artikolu 6 tal-konvenzjoni Ewropea, għaliex it-talbiet tar-rikorrent kif dedotti ma kinux ġustifikati skont il-liġi. fejn qed ta' żgumbrament numru 360/17 hija insostenibbli. Fejn qed jintalab rimedju inkluż it-twaqqif tal-mandat ta' żgumbrament, din twaqqaf l-andament ta' proċedura ċivili, u hija opposta fil-ġurisprudenza nostrana. tal-mandat jintalab e. L-obbligu tas-soprassessjoni huwa biss f'ċirkostanzi eċċezzjonali fejn il- Qorti tkun rinfaċċjata b'allegat ksur tad-Drittijiet tal-Bniedem. L-eċċezzjoni preliminari tal-Avukat tal-Istat Jirriżulta li, permezz tal-ewwel eċċezzjoni preliminari, l-Avukat tal-Istat talab li Charles Muxi Attard u Maria Dolores Muxi Attard jiġu kjamati in kawża. Jirriżulta illi in segwitu għal rikors tal-istess konjuġi Grech biex jintervjenu fil-kawża, din il-Qorti diversament ippresjeduta kienet laqgħet it-talba fil-5 ta' Diċembru 2017 (fol 57) sabiex il-konjuġi Grech jintervjenu fil-kawża. Jirriżulta wkoll, li wara li l-Avukat tal-Istat, sussegwentement fil-mori tal- każ ippreżenta rikors fejn talab, li l-konjuġi Grech jiġi imsejħa fil-kawża, din il-Qorti ċaħdet it-talba permezz ta' digriet tad-29 ta' Jannar 2020 (fol 234), wara li rat li l-atti huma integri ladarba l-konjuġi Grech intervjenew fil-każ. Meritu tal-każ. Għaldaqstant, il-Qorti li għandha tiċħad l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-Avukat tal-Istat. Ir-rikorrent qed jikkontendi li d-dritt fundamentali tiegħu għal smiegħ xieraq ġie leż wara li t-tlett Imħallfin, li kienu taw il-provvediment datat 27 ta' Frar 2017 u illi l-istess tlett Imħallfin taw bidu għall-proċedura ta' ritrattazzjoni wara li kienu ddeċidew kawża ta' appell fil-konfront tiegħu, u ma rtirawx mill-każ. Fis- sottomissjonijiet tiegħu, r-rikorrent issottometta, li dan l-istess panel ta' tlett id-dritt Imħallfin fundamentali tar-rikorrent għal smiegħ xieraq skont l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea. Fis-sottomissjonijiet, ir-rikorrent jilmenta b'mod approfondit li t-tlett Imħallfin ma kellhomx jipproċedu bis-smiegħ tal-każ ta' ritrattazzjoni wara li diġà kienu ddeċidew il-każ tar-rikorrent fl-Appell u wara li taw il-provvediment datat 27 ta' Frar 2017. ta' deċiżjonijiet, b'hekk ġie iddeċidew "kullana" Fis-sottomissjonijiet tiegħu, ir-rikorrent irrefera għal diversi kawżi, fosthom tal- Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, fosthom, Scuereb k/a Xuereb vs Albania u Farrugia Gillibrand leyland Forster vs Portugal, fejn ingħad li la darba l-Imħallfin kienu diġa' esprimew l- opinjoni tagħhom fuq kwistjoni, huma ma kellhomx jerġgħu jiddeċiedu fuq l- istess kwistjoni. Ir-rikorrent kompla jissottolinea dwar il-ħtieġa ta' indipendenza u imparzjalita` tal-Qorti, billi rrefera għall-każ De Riklin-Dingli, deċiża fis-26 ta' Ottubru 1984, kif ukoll Stajic & Schembri Wismayer vs Russia, deċiża fit-23 ta' Frar 2016 fejn ingħad: "The risk of issuing contradictory judgements was a factor that discouraged the Judge in finding the truth". Għalhekk, ir-rikorrent ikkontenda li meta l-Imħallfin jerġgħu jiddeċiedu dwar l-istess każ, ikun ta' dannu għall- imparzjalita` meħtieġa f'deċiżjonijiet ta' din ix-xorta. Din il-Qorti tosserva li r-referenza għall-ġurisprudenza fis-sottomissjonijiet tal- intimat jista jkollhom relevanza għall-prinċipju ta' imparzjalita` u indipendenza ta' Ġudikant, iżda mhumiex direttament applikabbli għall-każ odjern, peress li fil- każ odjern, l-ilment huwa essenzjalment dwar il-proċedura ta' ritrattazzjoni. Il-Qorti tosserva illi, mill-ottika tal-fatti u ċirkostanzi tal-każ eżistenti kif esposti quddiemha, jidher li r-rikorrent kellu kull opportunita` sabiex jitlob ir-rikuża tal- Imħallfin ai termini tal-Artikolu 734 tal-Kap 12. Tali talba għar-rikuża għandha ssir in limine litis sakemm ir-raġuni għar-rikuża ma tkunx inqalgħet wara, kif jiddisponi l-artikolu 739 tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta. Infatti, fil-ġurisprudenza tagħna, hemm diversi każijiet fejn il-Qrati kellhom jikkunsidraw iċ-ċaħda ta' talba għar-rikuża fi stadju bikri tal-proċeduri f'Sede Kostituzzjonali fil-kuntest tad-dritt ta' smiegħ xieraq. (Ara Lawrence Muxi Attard et vs Avukat Ġenerali et- deċiża mill- Qorti Kostituzzjonai fis-7 ta' Marzu 2017; Sawan and Arrigo vs Malta deċiża fl- 10 ta' Mejju 2005; L-Imħ Dottor Carmelo Bonavia Bundy Pardew vs L-Onor. Prim Ministru et, deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fis-27 ta' Jannar 2014 u L-E.T. Rev. Mons. Arcisqof Giuseppe Feng pro et noe vs L-Onor Prim Ministru noe et Qorti Kostituzzjonali, deċiża fis-27 ta' Settembru 1984.) Il-Qorti tosserva illi l-artikolu 734 tal-Kap 12 ma jeskludix raġunijiet oħra għar- rikuża ta' ġudikant. Il-Qorti tagħraf li r-raġunijiet li għalihom ġudikant jista' jiġi rikużat milli jkompli jisma' l-każ mhumiex biss dawk imsemmija fil-liġi fl- artikolu 734 tal-Kap 12. Iżda, jeżistu każijiet eċċezzjonali, fejn jista' jkun hemm raġunijiet serji oħra li jwasslu għar-rikuża. (Ara Attard ManicoloZammit AgiusErasmus vs Joseph Patiniott, deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fit-18 ta' Frar 2008). L-istitut tar-rikuża huwa maħsub biex iħares l-aħjar interessi tal-ġustizzja, b'mod partikolari f'dak li jirrigwarda l-jedd ta' smiegħ xieraq b'mod imparzjali u kif ukoll it-tisħiħ tal-fiduċja pubblika fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja. Dan il- prinċipju isib l-applikazzjoni akbar fil-qafas ta' kawża ta' natura Kostituzzjonali (Ara Dr. Alfred Rapa vs Abdilla Cunningham. Prim Ministru et deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fis-6 ta' Ottubru 1994). Kif stabbilit mill-Qrati tagħna li: "Anke jekk skont id-disposizzjonijiet relattivi tal-Kap 12 ma hemmx lok għal rikuża – anzi jista' jkun hemm divjiet ta' astensjoni – iżda tista' tinħoloq sitwazzjoni fejn ikun hemm kuntrast mad-drittijiet fundamentali u kostituzzjonali tal-individwu bil-konsegwenza li dawn tal-aħħar għandhom jipprevalu fuq id-disposizzjonijiet l-oħra tal-liġi ordinarja." (Ara Scinto vs Onor Prim Ministru noe et deċiża fl-10 ta' Ottubru 1991 Celestino et vs Onor Prim Ministru noe et deċiża fis-17 ta' Ġunju 1994 u Ghirxi vs Abdilla Cunningham. Prim Ministru et deċiża fl-1 ta' Novembru 1996. Jirriżulta illi fil-każ li waslu għall-proċeduri odjerni, l-avukat li dak iż-żmien kien jippatroċinja lir-rikorrent kienet għamlet eċċezzjoni dwar ir-rikuża tal-Imħallfin. Illi sussegwentement, fit-8 ta' Jannar 2018, il-Qorti tal-Appell komposta mit-tlett ġudikanti ċaħdet it-talba għar-rikuża, abbażi tal-fatt li għalkemm il-Qorti kif komposta kienet diġa' wasslet għall-konklużjoni dwar il-punt ikkontestat, bil- produzzjoni ta' dokument ġdid l-Imħallfin ser jiddeċiedu dwar punt u xenarju ġdid u għalhekk kienu ser iqisu fatti ġodda li twassal għal deċiżjoni oħra. Jiġi osservat, li kif tajjeb eċċepit, mill-intimat Avukat tal-Istat ma saret l-ebda talba ad hoc ai termini tal-artikolu 734 u fil-proċeduri ta' ritrattazzjoni ma saritx talba għar-rikuża ai termini tal-Artikolu 742 tal-Kap 12. Jirriżulta li kien hemm eċċezzjoni dwar ir-rikuża li ġiet respinta abbażi tal-fatt li permezz tad-dokument ġdid prodott mir-rikorrent, l-Imħallfin kienu ser jiddeċiedu dwar punt ġdid. Għaldaqstant, ma saritx talba ad hoc kif rikjest fil-provvedimenti tal-liġi dwar ir- rikuża. Għalhekk, fiċ-ċirkostanzi, din il-Qorti tilqa' t-tieni eċċezzjoni tal-Avukat tal- Istat. Tilqa' wkoll in parte dak eċċepit fit-tielet eċċezzjoni tal-Avukat tal-Istat dwar in-nuqqas tar-rikorrent, meta fil-proċeduri tar-ritrattazzjoni, ma ntavolax talba sabiex jitlob ir-rikuża tal-Imħallfin ai termini tal-Artikolu 742 tal-Kap 12. Provvediment tas-27 ta' Frar 2017 Dwar l-ilment tar-rikorrent in konnessjoni mal-provvediment tal-Imħallfin datat 27 ta' Frar 2017, jingħad li r-rikorrent kien ippreżenta rikors sabiex iwaqqaf l- eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell li ngħatat fil-konfront tiegħu sakemm tiġi deċiża l-proċedura ta' ritrattazzjoni - l-istess Imħallfin li ddeċidew fil-Qorti tal-Appell, taw il-provvediment datat 27 ta' Frar 2017, fejn ma laqgħux it-talba tar-rikorrent għall-waqfien tal-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Onorabbli Qorti tal-Appell. Ir-rikorrent, permezz tal-presenti proċeduri, qed jilmenta mill- fatt illi kienu l-istess Imħallfin li ddeċidew dan il-provvediment. Il-Qorti tosserva, l-ewwel u qabel kollox, li l-artikolu 823(1) tal-Kap 12 tal- Liġijiet ta' Malta jipprovdi illi "It-talba għar-ritrattazzjoni ma twaqqafx l- eżekuzzjoni tas-sentenza attakkata." Fis-subinċiż 2 tal-istess artikolu 823, il- leġislatur jgħaddi beix jelenka lista eżawrenti ta' istanzi meta l-Qorti tista' twaqqaf l-eżekuzzjoni ta' sentenza. Il-Qorti tirrileva illi hija, f'dan l-istadju, m'għħandhiex tissindika tali d-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Appell, u dana anke in vista tal-fatt li l-artikolu 823(1) suċitat huwa ċar u skjett. Il-Qorti, għalhekk, tqis illi r-rikorrent, bl-ebda mod, ma jista' jippretendi li, minħabba l-fatt li ngħatat deċiżjoni kontrih, fis-sens li ordnat l-iżgumbrament tiegħu, Qorti għandha twaqqaf l-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell sempliċiment għaliex huwa ipproċeda bir-ritrattazzjoni. Il-Qorti tosserva illi fid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell biex tiċħad it-talba għat- twaqqif, ma kien qed jiġi eżaminat l-ebda mertu, iżda biss it-talba għal sospensjoni, liema talba hija biss waħda proċedurali. Għalhekk, l-ilment tar- ir-rigward, huwa evidentement rikorrent dwar vjolazzjoni imġebbed u ma jistax jingħad li hemm ksur jew vjolazzjoni meta t-talba tar- rikorrent ġiet miċħuda permezz tal-provvediment datat 27 ta' Frar 2017. (Ara f'dan is-sens ukoll Albert Spooner noe vs L-Avukat Ġenerali, (1/2006/1) deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta' Ottubru 2007). Leżjoni ta' dritt garantit mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea Il-Qorti issa ser tgħaddi biex tistħarreġ il-mertu dwar l-ilmenti fl-ewwel u t-tieni talba tar-rikorrent, u r-relazzjoni u l-inammissibilita` o meno tat-talbiet odjerni fil- kuntest tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea. Fl-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea fil-Kap 319 tal-Liġijiet ta' Malta jingħad: "Fid-deċiżjoni tad-drittijiet Ċivili u tal-obbligi tiegħu jew ta' xi akkuża kriminali kontra tiegħu, kulħadd huwa ntitolat għal smiegħ imparzjali u pubbliku fi żmien raġonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali imwaqqaf b'liġi." F'dan il-kuntest, huwa opportun illi jiġu enunċjati prinċipji dwar l-imparzjalita` u indipendenza, meħtieġa sabiex jiġi mħares id-dritt għal smiegħ xieraq. Sabiex jiġi determinat jekk id-dritt għas-smiegh xieraq ġie leż, il-Qorti trid teżamina jekk fil-konkret, u mhux fl-astratt, jistax jingħad li hemm jew jista' jkun jew hemm "bias" fil-ġudikant oġġettivament parzjali. Il-prinċipju li "Justice must not only be done but must be seen to be done" trid tiġi valutata fl-isfond tal-każ partikolari. (ara Ghirxi vs Onor. Prim Ministru et PA Sede Kostituzjonali l-1 ta' Novembru 1996; E.T. Mons. Arċisqof G. Mercieca pro et vs Onor. Prim Ministru noe et, Qorti Kostituzzjonali deċiża fit-22 ta' Ottubru 1984. tiegħu soġġettivament hekk : Il-Qorti Ewropeja fis-sentenza Hauschildt vs Denmark (1989) fissret ir-rekwiżiti Għalhekk, il-Qorti tosserva, is-sempliċi biża' da parti tar-rikorrent li jista' jkun hemm nuqqas ta' imparzjalita` ma twassalx għal ġustifikazzjoni oġġettiva ta' nuqqas ta' imparzjalita`, iżda jeħtieġ li tiġi ippruvata. (Ara f'dan is-sens Piersack case – 1 ta' Ottubru 1982 Series A no. 53 p.16, para 13). Human Rights intqal illi: Fis-sottomissjonijiet tal-Avukat tal-Istat ġie sottolineat, li l-fatt li Imħallef, fil- kapaċita' individwali tiegħu, jiġi msejjaħ ripetutament sabiex jiddeċiedi kawża li tolqot lill-istess persuna, mhuwiex fatt minnu nnifsu li joħloq imparzjalita`. Lanqas jista' jimplika li l-Imħallef huwa ippreġudikat versu l-persuna li qed jiddeċiedi fil-konfront tiegħu. Fil-każ taħt eżami, l-istess Imħallfin li ddeċidew l-Appell eventwalment iddeċidew ukoll it-talba għas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-Appell. L-istess Imħallfin iddeċidew ukoll t-talba għar-ritrattazzjoni fl-istess każ. Il-Qorti tosserva li r-rwol ewlieni tal-Qorti tal-Appell, huwa ta' Qorti ta' Reviżjoni, fejn wara eżami awtonomu tara jekk is-sentenza li minnha sar l-appell, ġietx maqtugħa b'mod tajjeb, kif ribadit fil-każ Dott. Antoinette Cauchi Borg vs L- Onorevoli Dottor Joseph Astarita – Prim Ministru et, Appell deċiża fl-14 ta' Diċembru 2018. Min-naħa l-oħra, r-rwol ewlieni ta' Qorti fir-ritrattazzjoni huwa ferm distint minn dak ta' Qorti ta' Reviżjoni. IL-Qorti tinnota li l-Prinċipji li fuqhom hija imsejsa r-ritrattazzjoni jagħtu opportunita` sabiex jiġu msemmija nuqqasijiet fil-proċeduri, bil-mod elenkat taħt l-artikolu 811 tal-Kap 12, fejn tnax-il każ differenti jistgħu jitqajjmu bħala bażi għal ritrattazzjoni sabiex jiġi evalwat jekk l-Imħallef ġiex immexxi ħażin fil- ġudizzju tiegħu. Jirriżulta illi, fil-każ odjern, ir-rikorrent, meta ppreżenta l-każ għal ritrattazzjoni ibbaża t-talba tiegħu fuq l-artikolu 811 (k) u (l). L-artikolu 811 tal-Kap 12 jiddisponi: "Kawża deċiża b'sentenza mogħtija fi grad ta' appell jew mill-Qorti Ċivili, Prim' Awla, fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha, tista', fuq talba ta' waħda mill-partijiet li jkollha interess, tiġi ritrattata, wara li qabel xejn tiġi mħassra dik is-sentenza, għal waħda minn dawn ir- raġunijiet li ġejjin: … (k) jekk wara s-sentenza, jkun instab dokument deċiżiv, u li l-parti li ġġibu ma kenitx taf bih, inkella, illi bil-mezzi li tagħti l-liġi, ma setgħetx iġġibu, qabel dik is-sentenza: … (l) jekk is-sentenza kienet l-effett ta' żball li jidher mill-atti jew mid- dokumenti tal-kawża. … Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu jitqies li hemm dak l-iżball, fil-każ biss li d-deċiżjoni tkun ibbażata fuq is-supposizzjoni ta' xi fatt li l-verita` tiegħu tkun bla ebda dubju eskluża, jew fuq is-supposizzjoni li ma jeżistix xi fatt, li l-verita' tiegħu tkun stabbilita pożittivament basta li, fil-każ il- wieħed u l-ieħor, il-fatt ma jkunx punt ikkontestat li jkun ġie deċiż bis- sentenza." Il-Qorti tosserva li l-każ ta' ritrattazzjoni huwa intiż sabiex jiġi mistħarreġ jekk kienx hemm nuqqasijiet fil-proċedura, u di fatti, li fil-każ in eżami, ossija l- proċedura ta' ritrattazzjoni tar-rikorrent, il-Qorti tal-Appell għamlet is-segwenti osservazzjonijiet fid-deċiżjoni tagħha tal-14 ta' Diċembru 2018: "Il-konsiderazzjoni legali li jirrigwardaw il-kwistjoni tas-smiegħ mill- ġdid ta' kawża li dwarha tkun ingħatat sentenza li saret ġudikata, jridu jimxu mal-prinċipju li r-rimedju tar-ritrattazzjoni maħsub fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili huwa wieħed straordinarju li jitħalla jintuża biss fil-każijiet u fiċ-ċirkostanzi imsemmija espressament fl-istess Kodiċi. Minbarra dan, it-tifsira tal-istess ċirkostanzi taħthom jista' interpretazzjoni jintalab strettissima, jekk mhux ukoll b'applikazzjoni riġida li ma timxix b'xebħ jew analoġija." (fol 174). tali rimedju, għandha tkun waħda ta' Fil-każ odjern, ir-rikorrent ibbaża r-ritrattazzjoni tiegħu fuq l-artikolu 811(k) u 811(l), ossija fuq il-bażi ta' żball ta' fatt. Inoltre`, ir-rikorrent semma' li huwa beda l-proċeduri tar-ritrattazzjoni abbażi ta' dokument li ma kienx a konoxxenza tiegħu preċedentement. Għalhekk, il-Qorti fil-proċedura tar-ritrattazzjoni, kellha tistħarreġ stat ta' fatt ġdid li għadha ma stħarrġitx, u riedet tifli dokument ġdid. Infatti, saret referenza għall-każ Carmelo Zammit Pace et vs Direttur Ġenerali Qrati et, deċiż fil-11 ta' April 2017, fejn ġie ritenut li f'talba għal ritrattazzjoni minħabba żball ta' fatt a tenur tal-artikolu 811(l) il-ġudikant mhuwiex mitlub jinterpreta l- fatti li dwarhom ikun diġa' esprima ruħu. Il-Qorti tosserva li hemm distinzjoni ċara u netta bejn żball ta' fatt jew żball ta' liġi, f'każijiet ta' ritrattazzjoni. Meta t-talba għar-ritrattazzjoni hija imsejsa fuq raġunijiet li ma tkunx attribwita għal nuqqas personali tal-Imħallef, m'hemm xejn ħażin li terġa' tinstema' mill-istess Imħallef. Tirrileva wkoll illi ma jistax jitqies illi hemm vjolazzjoni jekk l-Imħallef ikun mitlub jiġġudika l-istess każ abbażi ta' fattispjeċje ġodda. Dan fil-fatt huwa l-każ in kwistjoni fejn Cecil Herbert Perren, fir-ritrattazzjoni sostna li sar jaf b'dokument li ma kienx a konoxxenza tiegħu. Għalhekk, fil-proċedura tar-ritrattazzjoni l-Imħallfin kellhom jistħarrġu dokument kompletament ġdid u ma kien hemm xejn implikat dwar żball ta' applikazzjoni tal-liġi. Infatti, d-distinzjoni ta' żball ta' liġi jew żball ta' fatt toħroġ ċar u hija speċifikatament puntwalizzata fil-każ Albert Spooner noe vs L-Avukat Ġenerali deċiża mill-Prim Awla Qorti Ċivili Sede Kostituzzjonali fl-10 ta' Ottubru 2006 (1/2006) fejn saret referenza ampja għall-każ St. Leonard Band Club vs Malta: Fil-kawża St. Leonard Band Club vs Malta il-Qorti Ewropea, fil-parti konklużiva tagħha, tgħid is-segwenti: Fil-każ Albert Spooner vs l-Avukat Ġenerali, il-Qorti ikkwotat il-parti deċiżiva tas-sentenza St Leonard Band Club vs Malta fejn il-bażi tar-ritrattazzjoni kienet jekk is-sentenza li taw l-Imħallfin tkunx applikat il-liġi ħażin u mhux dwar il-każijiet l-oħra msemmija għar-ritrattazzjoni taħt l-artikolu 811. Dina l- Qorti, kif komposta, tosserva li fil-każ St Leonard Band Club vs Malta ingħad b'mod ċar li l-Qorti kellha tistħarreġ is-sentenza li tat preċedentament fit-30 ta Diċembru 1993 ibbażata fuq misinterpretazzjoni tal-liġi u ċioe applikazzjoni ħażina tal-liġi minnhom stess. Għalhekk, f'dan il-każ, il-Qorti Ewropea ma qablitx illi għandhom jibqgħu l-istess Imħallfin biex jiddeċiedu r-ritrattazzjoni meta jkun hemm allegazzjoni ta' applikazzjoni ħażina tal-liġi mingħajr ma jkun hemm new and compehensive information available to the judges kif kien hemm fil-każ Bal vs Giordano. F'dan il-kuntest, il-Qorti tqis illi għandha ssir riferenza għal każ Bal vs Switzerland deċiż fl-10 ta' Ġunju 1996, liema każ l-Qorti tqis li huwa direttament applikabbli għall-każ in eżami stante għax jitratta din il-kwistjoni ta' l-Imħallfin fi proċedura ta' ritrattazzjoni. Fil-każ Bal vs Switzerland intqal hekk: Ikkunsidrat dawna l-fatti u konsiderazzjonijiet kollha, il-Qorti tqis li l-allegat leżjoni ta' dritt ai termini tal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u l-allegat ksur ta' smiegh xieraq aċċennat fl-ewwel żewġ talbiet tar-rikorrent, ma jistgħux jissusisstu u għalhekk il-Qorti m'għandhiex għalfejn tikkunsidra l-ħames talba tar-rikorrent dwar kumpens. Finalment, għar-rigward it-tielet u r-raba' talba kif dedotti, din il-Qorti tqis, li in vista tas-suespsot, m'hemmx lok għal rimedji u għal miżuri proviżorji, kif mitlub f'dawn it-talbiet, kwindi tiċħad ukoll, it-tielet u r-raba' talba. Konklużjoni Il-Qorti; Wara illi rat l-atti kollha proċesswali kollha ppreżentati quddiemha, Wara illi rat is-sottomissjonijiet tal-partijiet. Tgħaddi biex taqta' u tiddeċiedi l-vertenza odjerna billi: Ticħad it-talbiet kollha tar-rikorrent. Tiċħad l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-Avukat tal-Istat. Tilqa' l-eċċezzjonijiet kollha rimanenti tal-Avukat tal-Istat. L-ispejjeż għall-proċeduri odjerni għandhom ikunu a kariku tar-rikorrent. Francesco AlUsta LL.D. LL.M. (IMLI) Imħallef Rita Wallhead Deputat Reġistratur