BORD LI JIRREGOLA L-KERA Maġistrat Dr. Charmaine Corrieri B.A. LL.D. Illum 17 ta' Ġunju 2021 Rikors Numru 115/21 Anthony Minino u martu Mary Louise Minino għal kull interess illi jista' jkollha Vs Carmen D'emanuele Il-Bord, L-Imqabba tar-rikorrenti ppreżentat fl-10 ta' Mejju 2021 li permezz tiegħu ġie premess u ntalab is-segwenti: 1. "Illi l-esponenti Anthony Minino huwa proprjetarju tal-fond ossija mezzanin flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu mmarkat bin-numru erbgħin (40), "Rob", Triq San Luqa, Gwardamangia, Il-Qrendi illi ppervjena lilu b'titolu ta' prelegat imħolli lilu fl-aħħar testment illi għamel missieru Carmelo Minino nhar l-14 ta' Marzu, 1994 fl-atti tan-Nutar Antoine Micallef Tanti, kopja ta' liema qiegħda tiġi hawn annessa u mmarkata bħala "Dokument AZ1", liema fond ġie dikjarat permezz ta' att ta' dikjarazzjoni causa mortis ta' nhar il-11 ta' Settembru, 1996 fl-atti tan-Nutar Paul Xiberras, kopja ta' liema qiegħda tiġi hawn annessa u mmarkata bħala "Dokument AZ2" u wara kien ġie ppubblikat att ta' immissjoni fil-pussess ta' nhar it-3 ta' Marzu, 2000 fl-atti tan-Nutar Paul Xiberras, kopja ta' liema qiegħda tiġi hawn annessa u mmarkata bħala "Dokument AZ3" u wara kien sar att ta' dikjarazzjoni u ratifika ta' nhar it-3 ta' Frar, 2014 fl-atti tan-Nutar Philip Bartolo, kopja ta' liema qiegħda tiġi hawn annessa u mmarkata bħala "Dokument AZ4"; Illi l-esponenti Mary Louise Minino hija miżżewġa lill-esponenti Anthony Minino u bejniethom hemm viġenti r-reġim matrimonjali tal-komunjoni tal-akkwisti; Illi tali fond huwa mikri lill-intimata Carmen D'emanuele u ilu hekk mikri għal aktar minn ħamsin (50) sena u allura sa minn qabel is-sena 1995; Illi b'riżultat tal-operat tal-liġi llum il-kera hija fl-ammont ta' mitejn u disa' Euro (€209) fis-sena; Illi l-esponenti kien obbligat bil-liġi illi jġedded il-kirja indefinittivament minħabba l- provvedimenti tal-Kap. 69 tal-Liġijiet ta' Malta (L-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal- Kiri tal-Bini), b'mod partikolari l-artikolu 3 tal-istess Kap., u għalhekk huwa la kien jista' jirriprendi l-pussess tal-fond tiegħu u lanqas kellu aspettattiva raġjonevoli meta l-pussess ta' tali fond jista' qatt jingħata lilu; Illi inoltre l-kera kienet iffissata mil-liġi u ma tistax tinbidel, minkejja illi l-prezzijiet fis- suq dejjem jogħlew u llum il-ġurnata teżisti diskrepanza enormi bejn il-kera annwali mill- fond in kwistjoni u d-dħul li l-istess fond jista' jġib fuq is-suq miftuħ; Illi għal dawn u għal raġunijiet oħra l-esponenti ppreżentaw rikors quddiem l-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) nhar il-15 ta' Novembru, 2019 bin- numru: 223/2019/MCH fl-ismijiet "Anthony Minino u martu Mary Louise Minino v. L-Avukat tal-Istat u Carmen D'emanuele" permezz ta' liema l-esponenti talbu dan illi ġej: Għal dawn ir-raġunijiet kollha, l-esponenti umilment jitolbu illi dina l-Onorabbli Qorti jogħġobha: (i) fl-ewwel lok, tiddikjara u tiddeċiedi illi l-fatti suesposti jagħtu lok u jikkostitwixxu ksur tad-drittijiet fundamentali tal-esponenti senjatament tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni għall- Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali inkorporata fil- Liġijiet ta' Malta bis-saħħa tal-Kap. 319 tal-Liġijiet ta' Malta; (ii) fit-tieni lok, tiddikjara u tiddeċiedi illi l-Kap. 69 tal-Liġijiet ta' Malta (L-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini), b'mod partikolari l-artikolu 3 tal-istess, u l-artikolu 1531Ċ tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta kif applikati għall-każ tal-esponenti jiksru l-jedd fundamentali tagħha għat-tgawdija paċifika tal-possedimenti tagħhom sanċiti fl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u fl-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll li hemm mal- Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali inkorporata fil-Liġijiet ta' Malta bis-saħħa tal-Kap. 319 tal-Liġijiet ta' Malta; (iii) fit-tielet lok, tagħti dawk l-ordnijiet, toħroġ dawk l-atti u tagħti dawk id-direttivi li tqis xierqa sabiex twettaq, jew tiżgura t-twettiq tad-drittijiet fundamentali tal-esponenti hekk kif garantiti taħt il-Kostituzzjoni ta' Malta u taħt il-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali u dana nkluż iżda mhux limitatament billi (a) tiddikjara u tiddeċiedi illi l-intimata Carmen D'emanuele ma tistax tibqa' tibbaża l-okkupazzjoni tagħha tal-fond ossija mezzanin flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu mmarkat bin-numru erbgħin (40), "Rob", Triq San Luqa, Gwardamangia, Il-Qrendi fuq il- protezzjoni mogħtija lilha bid-dispożizzjonijiet tal-Kap. 69 tal-Liġijiet ta' Malta (L- Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri tal-Bini) li, in kwantu l-applikazzjoni ta' din il- liġi hija inkonsistenti mal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu tal- Ewwel Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali inkorporata fil-Liġijiet ta' Malta bis-saħħa tal-Kap. 319 tal- Liġijiet ta' Malta, għandha titqies bla effett bejn il-partijiet; (b) tordna l-iżgumbrament ta' l-intimata Carmen D'emanuele mill-imsemmi fond; (ċ) tikkundanna lill-intimati jew min minnhom iħallsu d-danni materjali inklużi dawk rappreżentanti kumpens biex jagħmel tajjeb għad-differenza bejn il-kera fis-suq u l-kera mħallsa mill-inkwilina u (d) tikkundanna lill-intimati, jew min minnhom, iħallsu kumpens u danni sofferti mill-esponenti minħabba vjolazzjonijiet tad-drittijiet fundamentali tagħhom; Illi b'sentenza mogħtija nhar il-15 ta' April, 2021 l-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) iddeċidiet, fost affarijiet oħra, illi tiddikjara illi l-intimata Carmen D'emanuele ma tistax tistrieħ aktar fuq id-disposizzjonijiet tal-Kapitolu 69 tal-Liġijiet ta' Malta u l-artikolu 1531Ċ tal-Kodiċi Ċivili; Illi din is-sentenza, illi kopja tagħha qiegħda tiġi hawn annessa u mmarkata bħala "Dokument AZ5", ma ġietx appellata la mill-Avukat tal-Istat u lanqas mill-intimata Carmen D'emanuele u billi issa għadda t-terminu tal-appell għaddiet in ġudikat; Illi għalhekk l-intimata Carmen D'emanuele m'għandhiex dritt tibqa' in okkupazzjoni tal-fond stante li ai termini tas-sentenza rikors hawn fuq imsemmija li ġiet deċiża finalment ġie ddikjarat li hija ma tistax tistrieħ aktar fuq id-disposizzjonijiet tal-Kapitolu 69 tal-Liġijiet ta' Malta u l-artikolu 1531Ċ tal-Kodiċi Ċivili; Illi għalhekk kellha ssir din il-kawża; 12. Illi l-esponenti jafu dawn il-fatti personalment u sa fejn jafu huma, l-intimata Carmen D'emanuele ma għandhiex difiża x'tagħti kontra t-talbiet tagħhom; Għaldaqstant, wara illi jsiru d-dikjarazzjonijiet neċessarji u illi jingħataw il-provvedimenti opportuni, tgħid l-intimata għaliex m'għandux dana l-Onorabbli Bord jilqa' t-talbiet tal- esponenti illi qegħdin hawn jitolbu illi dana l-Onorabbli Bord jogħġbu: 1. Jiddeċiedi l-kawża skont it-talba bid-dispensa tas-smiegħ ai termini tal-artikolu 16A tal- Kap. 69 tal-Liġijiet ta' Malta; Jiddikjara u jiddeċiedi illi abbażi ta' dak deċiż mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) fl-atti tar-rikors bin-numru: 223/2019/MCH fl-ismijiet "Anthony Minino u martu Mary Louise Minino v. L-Avukat tal-Istat u Carmen D'emanuele" nhar il-15 ta' April, 2021 l-intimata Carmen D'emanuele ma tistax tibqa' tistrieħ fuq id-disposizzjonijiet tal- Kapitolu 69 tal-Liġijiet ta' Malta u l-artikolu 1531Ċ tal-Kodiċi Ċivili sabiex tibqa' fl- okkupazzjoni tal-fond ossija mezzanin flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu mmarkat bin-numru erbgħin (40), "Rob", Triq San Luqa, Tas-Sliema, Il-Qrendi; Jiddikjara u jiddeċiedi illi abbażi ta' dak deċiż mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) fl-atti tar-rikors bin-numru: 223/2019/MCH fl-ismijiet "Anthony Minino u martu Mary Louise Minino v. L-Avukat tal-Istat u Carmen D'emanuele" nhar il-15 ta' April, 2021 l-intimata Carmen D'emanuele ma tistax tibqa' fl-okkupazzjoni tal-fond ossija mezzanin flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu mmarkat bin-numru erbgħin (40), "Rob", Triq San Luqa, Gwardamangia, Il-Qrendi u jiddikjara u jordna wkoll it-terminazzjoni u x-xoljiment tal-kirja illi qabel kellha l-intimata Carmen D'emanuele; Jawtorizza lill-esponenti jieħdu lura l-pussess tal-fond ossija mezzanin flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu mmarkat bin-numru erbgħin (40), "Rob", Triq San Luqa, Gwardamangia, Il-Qrendi u konsegwentament jordna l-iżgumbrament tal-intimata Carmen D'emanuele mill-fond ossija mezzanin flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu mmarkat bin-numru erbgħin (40), "Rob", Triq San Luqa, Gwardamangia, Il-Qrendi u dana entru terminu qasir u perentorju illi jiġi lilha prefiss minn dana l-Onorabbli Bord u għar-raġunijiet premessi." Ra d-dikjarazzjoni ġuramentata ta' Anthony Minino a fol. 6 tal-proċess; Ra n-Nota tal-intimata ppreżentata fl-10 ta' Ġunju 2021; Ra illi fis-seduta tal-lum dehret l-intimata fejn talbet li tikkontesta dawn il-proċeduri peress li għandha difiża x'tagħti; Wara li sema' s-sottomissjonijiet tad-difensuri tal-partijiet, qies li l- intimata ma ppruvatx fuq bażi prima facie li għandha eċċezzjonijiet validi x'tagħti u għaldaqstant il-Bord ċaħad it-talba tagħha biex tikkontesta dawn il-proċeduri; Ra l-atti u d-dokumenti kollha; Ra li in vista li din hija proċedura sommarja, il-Bord kellu jgħaddi għas- sentenza minnufih. Ikkunsidra: Illi mir-riżultanzi proċesswali jirriżulta illi l-intimata tikri mingħand ir- rikorrenti l-fond numru 40, Triq San Luqa, Gwardamangia versu l-kera ta' mitejn u disa' ewro (€209) fis-sena. Jirriżulta wkoll illi in konnessjoni mal-kirja de quo r-rikorrenti pproċedew b'kawża kostituzzjonali fl-ismijiet Anthony Minino et vs L-Avukat tal- Istat et liema kawża ġiet deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) fil-15 ta' April 2021, fejn fost affarijiet oħra ġie dikjarat illi r-rikorrenti ġarrbu vjolazzjoni tal-jeddijiet fundamentali tagħhom kif imħarsa bl-Ewwel (1) Artikolu tal-Ewwel (1) Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropeja għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali. Ġie deċiż ukoll is-segwenti, u cioè: "illi l-intimata Carmen D'emanuele ma tistax tistrieħ aktar fuq id- disposizzjonijiet tal-Kapitolu 69 tal-Liġijiet ta' Malta u l-artikolu 1531C tal-Kodiċi Ċivili." Illi għaldaqstant ir-rikorrenti pproċedew quddiem dan il-Bord għall- iżgumbrament tal-intimata mill-fond de quo. Illi fil-fehma tal-Bord, is-sentenza su ċitata, ikkrejat dritt kweżit fir- rikorrenti fil-mument li l-istess saret res judicata. Illi dan qiegħed jingħad anke fid-dawl tal-artikolu 6 tal-Kostituzzjoni ta' Malta li jesiġi li jekk xi liġi tkun inkonsistenti mal-Kostituzzjoni ta' Malta, l-istess Kostituzzjoni għandha tipprevali u l-liġi l-oħra għandha, safejn tkun inkonsistenti, tkun bla effett. Kwindi ċertament, fid-dawl tas-sentenza tal-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) l-intimata ma tistax tibqa' tistrieħ iktar fuq id-drittijiet ta' rilokazzjoni naxxenti mill-Kapitolu 69 tal-Liġijiet ta' Malta, u għalkemm id-disposizzjonijiet tal-imsemmi Kapitolu għadhom viġenti, ġew dikjarati leżivi tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti u kwindi bla effett. Illi dan il-Bord huwa konxju wkoll illi fl-1 ta' Ġunju 2021 daħal in vigore l- Att XXIV tal-2021 li stabilixxa mekkaniżmu għal żieda fil-kera ta' fondi residenzjali mogħtija b'kera qabel l-1995. Madanakollu, il-Bord, jirrileva illi ma jistax jiskarta l-pronunzjament tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali), liema pronunzjament ikkristallizza l-posizzjoni bejn il- partijiet, u dan anke għaliex fil-liġi li daħlet bl-imsemmi Att ma hemm l- ebda disposizzjoni li b'xi mod tinċidi fuq dak li ġie pronunzjat permezz tas-sentenza su ċitata. Illi konsegwentement, dan il-Bord intalab ukoll sabiex jiffissa terminu qasir u perentorju entro liema l-intimata għandha tiżgumbra mill-fond de quo. Il-Bord japprezza li l-intimata tista' ssib ruħha f'diffikultajiet kbar wara din id-deċiżjoni. Madankollu, il-Bord irid iħares ukoll id-drittijiet tas-sidien kif enunċjati bis-sentenza kostituzzjonali. Għalhekk huwa tal- fehma illi fiċ-ċirkostanzi għandu jagħti żmien biżżejjed biex l-intimata, li tagħmel arranġamenti alternattivi. għandha Għaldaqstant se jkun qiegħed jordna lill-intimata sabiex tiżgombra mill- fond de quo fi żmien disgħin (90) ġurnata. ċertu età, tilħaq Decide Għal dawn il-motivi, dan il-Bord qiegħed jaqta' u jiddeċiedi billi filwaqt li jiddikjara li l-kirja de quo qiegħda tiġi xolta u terminata, jilqa' t-talbiet kollha tar-rikorrenti u ai fini tar-raba' talba jipprefiġġi terminu ta' disgħin (90) ġurnata sabiex l-intimata tirritorna l-fond numru 40, "Rob", Triq San Luqa, Gwardamangia, flimkien mal-bejt u l-arja tiegħu, bil-pussess battal favur ir-rikorrenti. In vista taċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, l-ispejjeż jibqgħu bla taxxa bejn il-partijiet. ________________________ Dr. Charmaine Corrieri Lofaro ___________ Diane Spiteri Caminiti Deputat Reġistratur