QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI S.T.O. Prim Imħallef Silvio Pisani Bugeja Muscat. Imħallef David Weaving Bugeja Muscat. Imħallef Joseph Micallef Camilleri Caruana Cacciattolo Seduta ta' nhar-il Ħamis 10 ta' Diċembru 2015 Att ta' Akkuża Nru. 29/2009 Ir-Repubblika ta' Malta Rat l-Att ta' Akkuża miġjub fil-Qorti Kriminali mill-Avukat Ġenerali fit-13 ta'Lulju 2009 kontra Aaron Agius Gatt u omissis li permezz tiegħu l-istess Avukat Ġenerali akkuża lill-istess Aaron Agius Gatt, reċidiv f'delitt, (1) ...; (2) ħati ta' serq ta' flus u oġġetti tal-valur li jeċċedi l-ammont ta' elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (libsu balaklava), vjolenza (użu ta' arma, sekwestru ta' persuna, feriti lievi, iktar minn persuna waħda) meta l- "vjolenza" hemm imsemmija hija diretta kontra persuna li tkun għalqet l-età ta' sittin, u bil-valur; (3) bla ordni skond il-liġi ta' l-awtorita` kompetenti arresta, u barra mill-każijiet li fihom il-liġi tagħti s-setgħa lill-privat li jarresta lil ħati, żamm jew issekwestra lil xi persuna kontra l-volonta` tagħha b'dan li l-persuna arrestata, miżmuma jew issekwestrata ġiet offiża fuq il- persuna jew mhedda bil-mewt u liema delitt sar bil-ħsieb ta' estorsjoni ta' flus jew ħwejjeġ oħra; (4) ikkaġuna ferita ta' natura ħafifa fuq persuna, meta l-persuna offiża għalqet l-età ta' sittin sena; (5) fil-ħin li għamel delitt volontarju kontra l-persuna, kellu fuq il-persuna tiegħu xi arma tan-nar u arma regolari, u dan mingħajr għan leġittimu; (6) mingħajr liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, kellu fil-pussess jew fil-kontroll tiegħu, jew f'idu jew fuqu, xi arma tan-nar jew munizzjoni barra minn fond jew post li jagħmel miegħu; (7) ...; (8) ħati ta' serq ta' vettura bil- valur li jeċċedi l-ammont ta' elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (imfietaħ foloz), bil-valur, bil-ħin (fil-ħinijiet ta' bil-lejl) u bix-xorta tal-ħaġa misruqa (vettura); (9) xjentement laqa' għandu jew xtara ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq, jew akkwistati b'reat, partikolarment pistola tal-għamla 'Browning' bin- numru serjali T558528, sew jekk dan isir f'Malta jew barra minn Malta, jew, xjentement, b'kull mod li jkun, indaħal biex ibiegħhom jew imexxihom; (10) kellu fil-pussess tiegħu d-droga herojina kontra l-liġi; 2. Rat is-sentenza tal-Qorti Kriminali tas-16 ta' Mejju 2012 li permezz tagħha dik il-Qorti, wara li rat il-verdett tal-ġurati li bih bi tmien voti favur u wiehed kontra sabu lil Aaron Agius Gatt ħati tal-Akkuża skond it-Tieni, it-Tielet, ir-Raba' u l-Hames Kapi ta' l-Att ta' Akkuża; unanimament sabuh ħati skond is-Sitt Kap ta' l-Att ta' Akkuża; b'seba` voti favur u bi tnejn kontra sabuh ħati skond it- Tmien Kap ta' l-Att ta' Akkuża; u unanimanent sabu ħati tad-Disa' u ta' l- Għaxar Kapi ta' l-Att ta’ Akkuża, iddikjarat lill-istess Aaron Agius Gatt, reċidiv f’delitt, ħati talli: 1. fit-12 ta’ Lulju 2004, għall-ħabta ta’ bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, seraq flus u oġġetti tal-valur li jeċċedi l-ammont ta’ elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (libsu balaklava), vjolenza (użu ta’ arma, sekwestru ta’ persuna, feriti lievi, iktar minn persuna waħda) meta l-"vjolenza" hemm imsemmija hija diretta kontra persuna li tkun għalqet l-età ta’ sittin, u bil-valur, u dana skond it-Tieni Kap. tal-Att tal- Akkuża; 2. fit-12 ta’ Lulju 2004, għall-ħabta ta’ bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Il-Fgura, bla ordni skond il-liġi ta’ l-awtorita` kompetenti arresta, u barra mill- każijiet li fihom il-liġi tagħti s-setgħa lill-privat li jarresta lil ħati, żamm jew issekwestra lil xi persuna kontra l-volonta` tagħha b'dan li l-persuna arrestata, miżmuma jew issekwestrata ġiet offiża fuq il-persuna jew mhedda bil-mewt u liema delitt sar bil-ħsieb ta' estorsjoni ta' flus jew ħwejjeġ oħra, u dana skond it-Tielet Kap tal-Att tal-Akkuża; 3. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, kkaġuna ferita ta' natura ħafifa fuq persuna, meta l-persuna offiża għalqet l-età ta' sittin sena, u dana skond ir-Raba` Kap tal-Att tal-Akkuża; 4. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, fil-ħin li għamel delitt volontarju kontra l-persuna, kellu fuq il-persuna tiegħu xi arma tan-nar u arma regolari, u dan mingħajr għan leġittimu, u dana skond il-Hames Kap tal-Att tal-Akkuża; 5. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, mingħajr liċenzja tal-Kummissarju tal-Pulizija, kellu fil-pussess jew fil- kontroll tieghu, jew f'idejh jew fuqu, xi arma tan-nar jew munizzjoni barra minn fond jew post li jagħmel miegħu, u dana skond is-Sitt Kap tal-Att tal-Akkuża; 6. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, seraq vettura bil-valur li jeċċedi l-ammont ta' elfejn tliet mija disgħa u għoxrin Euro punt sebgħa u tletin ċenteżmu (€2329.37 ekwivalenti għal elf Lira Maltin) liema serq hu kkwalifikat bil-mezz (imfietaħ foloz), bil-valur, bil-ħin (fil-ħinijiet ta' bil-lejl) u bix-xorta tal-ħaġa misruqa (vettura), u dana skond it- Tmien Kap tal-Att tal-Akkuża. 7. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Ta' Xbiex, xjentement laqa' għandu jew xtara ħwejjeġ misruqa, meħuda b'qerq, jew akkwistati b'reat, partikolarment pistola tal-għamla 'Browning' bin-numru serjali IL-FGURA, sew jekk dan isir f'Malta jew barra minn Malta, jew, xjentement, b'kull mod li jkun, indahal biex ibiegħhom jew imexxihom, u dana skond id-Disa` Kap tal-Att tal-Akkuża; 8. fit-12 ta' Lulju 2004, għall-ħabta ta' bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m. ġewwa Il-Fgura, kellu fil-pussess tiegħu d-droga herojina meta ma' kienx fil-pussess ta' awtoriżżazzjoni għall-importazzjoni jew għall-esportazzjoni maħruġ mit-Tabib Prinċipali tal-Gvern skond id-disposizzjonijiet tat-Taqsima VI ta' l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, u meta' ma kienx bil-liċenzja jew xort'oħra awtoriżżat li jimmanifattura jew iforni d-droga msemmija, u ma kienx b’xi mod ieħor bil-liċenzja mogħtija mill-Ministru responsabbli għad-dipartiment tas- Saħħa u ma’ kienx awtoriżżat bir-Regoli ta’ l-1939 għall-Kontroll Intern fuq id- Drogi Perikolużi jew b’xi awtorita` mogħtija mill-Ministru responsabbli għad- Dipartiment tas-Saħħa li jkollu dik id-droga ma ġietx fornita lilu għall-użu skond riċetta kif provdut fir-Regoli msemmija, u dana skond l-Ghaxar Kap tal- Att tal-Akkuża; 3. Rat illi bl-istess sentenza l-ewwel Qorti, wara li rat l-artikoli 9, 10(1), 12, 14, 15(A), 22(1)(a)(2)(a)(ii) u 26 ta' l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi u r- Regola 9 tar-Regoli ta' l-1939 għall-Kontroll Intern fuq id-Drogi Perikolużi, l- artikoli 221(2), 222A, 261(a)(b)(c)(f)(g), 262(1)(a)(b)(2), 263(a)(b), 267, 270, 271(g), 274(c), 275, 276A, 277(b), 278(1)(2), 279(a)(b), 280(2)(3), 281, 334(a), 86, 87(1)(c)(e), 49, 50, 23, 30, 31 u 533 tal-Kodiċi Kriminali, kif ukoll l-artikoli 3(1A), 26(a) tal-Ordinanza Dwar l-Armi (Kap. 66) u wara li qieset l- assorbiment tal-Kapi fejn jirrikorru, ikkundannat lill-ħati Aaron Agius Gatt għall- piena komplessiva ta' tmien (8) snin priġunerija, kif ukoll multa komplessiva ta' elfejn Ewro (€2000) li jekk ma titħallasx puntwalment, tiġi konvertita f'terminu ta' priġunerija, kif ukoll li jħallas is-somma ta' elf, ħames mija u wieħed u tmenin Euro u sebgħa u erbgħin Euro ċenteżmi (€1581.47), import ta' l-ispejjeż tal-perizji inkorsi f'dan il-proċess. Ordnat li jekk l-ispejjeż tal-perizji ma jitħallsux fi żmien ħmistax-il jum mid-data tas-sentenza appellata, jiġu konvertiti f'terminu ta' priġunerija skond il-liġi. Ordnat ukoll il-konfiska favur il-Gvern ta' Malta tal-oġġetti kollha li dwarhom sar ir-reat. Finalment, sakemm l-Avukat Ġenerali ma jindikax b'nota - li għandha tiġi preżentata fi żmien ħmistax il-jum mid-data tas-sentenza appellata - li d-droga esebita hija meħtieġa in konnessjoni ma' xi proċeduri kriminali kontra terzi persuni, ordnat li d-droga kollha esebita w l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu magħha jiġu distrutti a kura tal-Assistent Reġistratur u taħt is-sorveljanza diretta tad-Deputat Reġistratur ta' din il-Qorti, li għandu jagħmel verbal ta' tali distruzzjoni u jġibu a konjizzjoni ta' din il-Qorti b'nota appożita li kopja tagħha tiġi notifikata lill-Avukat Ġenerali u lill-ħati. Dan ukoll wara li l-ewwel Qorti rat il-fedina penali aġġornata tal-ħati esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti u eżaminata mid-difiża, semghet ix-xhieda u qieset is-sottomissjonijiet rigward piena tal- abbli difensur Dr. Malcolm Marshall, ghall-appellant Aaron Agius Gatt, li jinsabu kollha reġistrati u jistgħu jiġu verifikati mat-traskrizzjoni tal-istess, kif ukoll is- sottomissjonijiet tal-abbli prosekutur Dr. Elaine Cassola, li jinsabu kollha reġistrati u jistgħu jiġu verifikati mat-traskrizzjoni tal-istess, u kkunsidrat is- segwenti: "Ghal fini tal-piena li r-reati li taghhom il-hatja nstabu hatja jolqtu direttament il- qalba tas-socjeta` Maltija, aktar u aktar meta l-vittma tkun persuna vulnerabbli fl- istess socjeta`. "Il-Qorti qieset b'sodisfazzjon il-progress illi l-hatja ghamlu fil-mori ta' din il- kawza, liema progress, fil-kaz ta' Noel Merchant jidher illi huwa notevoli. Fil-kaz ta' Aaron Agius Gatt mhux daqshekk meta tqis illi f'Jannar li ghadda, ftit xhur qabel il-guri, rrizulta pozittiv ghall-cannabis. Dan il-progress mhu xejn hlief ghal beneficcju tal-hatja, izda l-Qorti ma tridx tara biss l-interessi taghhom imma trid tara wkoll l-interessi tas-socjeta`, fejn din ghandha dritt illi tkun protetta minn azzjonijiet ta' aggressjoni simili ghal dawn li wettqu l-hatja. Ir-responsabbilita` taghhom tibqa`, ir-reat sar u l-gurija kwazi unanimament sabithom hatja. "Naturalment din il-Qorti ma tistax tittratta maghhom bhal li kieku ammettew il- htija taghhom mill-bidu nett tal-guri u minflok li ghaddejna l-process shih ta' guri waqafna hemmhekk biex nisimghu biss sottomissjonijiet dwar il-piena, u minkejja l-progress illi ghamlu ma tistax tikkonsidra dan il-progress fl-ambitu ta' ammissjoni bikrija. "Il-Qorti hasbet fit-tul fuq dan il-kaz u ma tihux gost tisma' esperti f'dan l-istadju jirrakkomandaw lill-Qorti illi l-piena ta' prigunerija tkun detrimentali ghall- hatjin. Argumenti bhal dawn imisshom ingiebu fil-bidu nett waqt ammissjoni bikrija u mhux f'dan l-istadju, fejn il-Qorti trid tirrispetta l-verdett tal-gurati li tkellmet ghas-socjeta` Maltija illi taghha ahna lkoll naghmlu parti. Ghazlu l-gurnata bil-hsieb kif ukoll il- pjan illi jwettqu fuq persuna l-aktar vulnerabbli tas-socjeta` Maltija. "Ghalhekk din il-Qorti m'ghandha l-ebda ezitazzjoni illi tikkundanna lill-hatja ghal piena ta' prigunerija li tirrifletti s-serjeta` tar-reat illi huma wettqu, bilancjata mas-sens tal-gustizzja illi ghandu jhoss il-vittma u l-istess progress li jidher illi mmanifestaw il-hatja." Rat ir-rikors ta' appell ta' l-imsemmi Aaron Agius Gatt ppreżentat fil-31 ta' Mejju 2012 fejn talab li din il-Qorti tħassar u tirrevoka l-verdett imsemmi tal- ġurati u s-sentenza tal-Qorti Kriminali tas-16 ta Mejju 2012, u tordna li jiġi reġistrat verdett ta' mhux ħati fil-konfront tiegħu li għandu jigi liberat minn kull ħtija u piena. Subordinatament u fi kwalunkwe każ jitlob ukoll li din il-Qorti, f'każ li tiċħad l-appell tiegħu għal dik li hija ħtija, tirriforma is-sentenza appellata għal dik li hija piena billi tinfliġġi piena fil-limiti tal-liġi u li tirrispekkja ċ-ċirkostanzi tal-każ u l-verdett milħuq li ma kienx wieħed ta unanimita`; rat ir-risposta ta' l-Avukat Ġenerali; rat l-atti l-oħra tal-kawża; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 5. L-aggravji ta' l-appellant huma: (1) li mill-provi proċesswali ma kienx hemm biżżejjed biex il-ġurija raġonevolment setgħet issib ħtija fil-konfront tiegħu, almenu mingħajr kwalifiki; (2) li fil-kors ta' l-Indirizz ta' l-Imhallef li ppresjeda l-ġuri kien hemm direttivi ta' liġi żbaljati b'mod li kien hemm interpretazzjoni u applikazzjoni żbaljata tal-liġi li setgħet kellha effett determinanti fuq il-verdett raġġunt mill-ġurati; (3) fi kwalunkwe każ u subordinatament, anki li kieku kellu jiġi aċċettat li l-akkużat huwa ħati, il-piena inflitta fuqu mill-ewwel Qorti hija eċċessiva u tmur oltre dak permess mil-liġi. Din il-Qorti sejra tikkunsidra l- aggravji fl-ordni li fih jittrattahom l-appellant fir-rikors ta' appell tiegħu. Permezz tat-tieni aggravju l-appellant isostni li l-ewwel Qorti għamlet applikazzjoni u interpretazzjoni ħażina tal-liġi. Huwa jgħid: "Illi mill-provi li hargu mix-xiehda taz-zewg pulizija li kienu prezenti li l-ko- akkuzati, inkluz l-appellant harsu lejn xulxin. Ma hareg mill-provi prodotti li nghataw opportunita` biex jaghtu spjegazzjoni. L-appellant kien gie arrestat immedjatament u saret tfittxija tal-vettura li l-appellant ma kellu l-ebda konnessjoni maghha ghaliex kienet il-vettura tal-partner tal-ko-akkuzat Noel Merchant. B'hekk meta l-appellant kien gie arrestat b'hekk skatta l-istadju fejn kien suspettat ta' xi reat. Zgur kien konxju li s-suspett kien fuq ir-reat ta' pussess ta' droga u peress li kien hemm il-ko-akkuzat arrestat mieghu setghet tizviluppa f'reat aktar serju ta' pussess aggravat u/jew traffikar. B'hekk l-appellant kien gustifikat li jezercita d-dritt tieghu ta' silenzju u jhalli l-pulizija jinvestigaw fil- kas. "Barra minhekk meta ftit wara l-appellant kien fl-ufficcju ta' l-iSpettur kien inghata 'caution' fejn l-iSpettur stess informah bid-dritt li seta' ma jwigibx ghall- mistoqsijiet. B'hekk dan il-fatt isahhah il-volonta` ta' l-appellant li ma jaghtix spjegazzjoni ta' xejn. Fl-istadju ta' l-investigazzjoni hadd ma nformah bid- dottrina ta 'recent possession' anzi kien gie spjegat l-oppost. "Di piu` l-Onorevoli Imhallef li kien qed jindirizza l-gurati fl-ahhar tal-guri, ta direttiva li ghandhom isibu l-htija peress li ma kienx hemm spjegazzjoni. Izda l- mistoqsija, minghajr pregudizzju ghas-suespost, liema reat huma hatja. L- inferenza li l-gurati setghu jigbdu setghet twassal ghal htija ta' serq jew htija ta' ricettazzjoni. Jekk il-Qorti hadet il-pozizzjoni li tat id-direttiva li ghandha ssib il- htija b'hekk kellha taghti ghazla jekk il-htija kienet serq jew ricettazzjoni. Il-Qorti kellha tispjega lill-gurati r-reat u l-elementi tieghu ta' ricettazzjoni u kellhom jaraw huma jekk id-dottrina kellha twassal ghal htija ta' serq jew ricettazzjoni. L- appellant li jghix Paola instab Birkirkara-L-Għarb f'karozza li m'ghandu x'jaqsarn xejn, izda fiha instabu flus, pistoli, balaklava u hwejjeg ohra. "Illi l-appellant jissottometti li d-direttiva ta' l-Onorevoli lmhallef kienet wiesa wisq u kien donnu laqghat il-Kapi kollha. L-uniku recent possession kien ghal flus cash, izda ma kien hemm l-ebda pussess tal-vettura Hyundai f'Kap VIII. Kif wiehed jista' jghid li l-appellant kellu jaghti xi spjegazzjorii jew anzi kellu xi spjegazzjoni. L-element ta' pussess u pussess recenti ma jezistux. Tajjeb hawn li jiġi riprodott il-bran fejn l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri tkellem fl-indirizz dwar it-teorija ta' recent possession of stolen goods. Huwa qal: "Din it-teorija jew duttrina ta' recent possession hija duttrina li aħna ħadna mis- sistema Ingliża.… U din tfisser, oqogħdu attenti, meta jiġu pruvati ċerta fatti dawn jistgħu waħedhom iwasslu raġjonevolment għal konklużjoni li persuna partikolari tkun ħatja tar-reat ta' serq ta' dawk l-oġġetti. Dan huwa t-tagħlim tal-Qrati tagħna. Nirrepeti, meta jiġu pruvati ċerti fatti, jekk tridu tniżżluha nerġa' naqrahielkom bil-mod, meta jiġu pruvati ċerta fatti dawn jistgħu waħedhom iwasslu raġjonevolment għal konklużjoni li persuna tkun ħatja tar-reat ta' serq ta' dawk l-oġġetti. Jiġifieri meta persuna tinstab fil-pussess ta' oġġetti liema oġġetti jkunu nsterqu ftit tal-ħin qabel, allura tistgħu intom taslu għall-konklużjoni li dik il-persuna hija ħatja ta' serq. Issa din il-konklużjoni tistgħu taslu għaliha anke jekk ma joffri l-ebda spjegazzjoni – hawnhekk jiena ma naqbilx mat-teżi tad- difiża. Jekk il-persuna tkun instabet fil-pussess ta' oġġetti li jirriżulta li jkunu ġew misruqa ftit tal-ħin qabel u din il-persuna ma tagħtix spjegazzjoni, ma titkellem xejn xorta intom intitolati taslu għal konklużjoni – il-kelma Ingliża hija 'inference' – taslu għal konklużjoni li dik il-persuna serqet dawk l-oġġetti, aktar u aktar jekk dik il-persuna toffri spjegazzjoni illi jirriżulta li ma tkunx vera. "Mela din id-duttrina ta' recent possession tintitolakom taslu għal konklużjoni li l-persuna tkun ħatja ta' serq jew meta ma toffrix spjegazzjoni ta' dawk l-oġġetti jew meta l-ispjegazzjoni li toffri ma tkunx waħda vera. Araw intom sinjuri minn dawn it-tnejn liema japplika għal dan il-każ. Dan huwa l-prinċipju legali. Kull każ naturalment għandu ċ-ċirkostanzi tiegħu, pero` l-prinċipju huwa dak, u din mhix kwistjoni li l-akkużat għandu dritt tas-silenzju jew il-prosekuzzjoni għandha dritt tipprova, dawn ma humiex qed jiġu mittiefsa b'din id-duttrina, ma għandux x'jaqsam, dak xorta, imma din hija kwistjoni ta' common sense, sens komun, illi meta bniedem jinqabad f'dawk iċ-ċirkostanzi, proprju ftit tal-ħin qabel l-oġġetti jkunu ġew misruqa, jekk ma jgħtix spjegazzjoni jew jekk jagħti spjegazzjoni li ma hijiex vera allura l-ġurija, iva, jiena għandi d-dritt nindirizzakom taslu għal konklużjoni li dik il-persuna hija ħatja tas-serq. "Dan, per eżempju, aħna nużaw il-kunċett ta' l-ismoking gun. Għal min ma semax bih dan il-kunċett meta tiġi sparata arma tan-nar wara li toħroġ il-balla mill-kanna joħroġ ftit tad-duħħan qisu ta' sigarett, duħħan kalm qisu ta' sigarett. Meta inti tara dak il-fenomenu inti intitolat tasal għal konklużjoni li dik l-arma ġiet sparata ftit sekondi qabel. Ma hemmx konklużjoni oħra – circumstantial evidence perfetta, konklużjoni waħda u waħda biss. Meta jiġi sparat senter dak il- ħin, ftit attimi ta' sekondi wara li jkun ġie sparat tara dak in-naqra ta' duħħan ħiereġ, li jfisser li allavolja inti ma tkunx rajt l-avveniment isir pero` għandek ċirkostanzi li jwassluk għal konklużjoni li ġara avveniment wieħed u wieħed biss. U din hija s-sitwazzjoni li għandna llum, id-duttrina hija dik u jiena intikom l- Indirizz biex issegwu dan it-tagħlim." Sejra issa ssir referenza għat-teorija Ingliża of unlawful possession of recently stolen goods. Kif intqal fl-Appell Kriminali Il-Pulizija v. Emanuel Vincenti et, 26 ta' Awissu 1998, it-teorija Ingliża "of unlawful possession of recently stolen goods" issib ukoll applikazzjoni fis-sistema legali tagħna, għax in tema ta' law of evidence il-ġurisprudenza tagħna ssegwi ħafna dik Ingliża. Din it-teorija ma hi xejn ħlief l-applikazzjoni tal-buon sens għal ċirkostanzi partikolari li jkunu jirriżultaw pruvati, fis-sens li meta jiġu ppruvati ċerti fatti, dawn jistgħu waħedhom iwasslu raġjonevolment għall-konklużjoni li persuna partikolari tkun ħatja tar-reat ta' serq tal-oġġetti misjuba għandha jew, skont iċ-ċirkostanzi, tar- reat ta' riċettazzjoni ta' dawk l-oġġetti. F'dik is-sentenza l-Qorti ċċitat mill-Archbold Criminal Pleading, Evidence and Practice (1997, paras. Bħalma anke korrettement qal l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, sija the absence of an explanation kif ukoll the failure to give a credible explanation jistgħu jwasslu għal inference ta' ħtija, inference li ma tinfiċjax fuq id-dritt tas-silenzju għax it-teorija kif esposta hi biss riżultat ta' l-użu tal-buon sens. Pero` Burmarrad, San Pawl il-Baħar li ppresjeda l-ġuri ma spjegax illi l-unlawful possession of recently stolen goods tista' twassal kemm għall-prova tas-serq kif ukoll għall-prova ta' riċettazzjoni, u ma ħalla l-ebda għażla f'idejn il-ġurati. Anzi użurpa għal kollox il-funzjoni tagħhom meta qalilhom "jiena għandi d-dritt nindirizzakom taslu għal konklużjoni li dik il-persuna hija ħatja tas-serq". Fil-fehma ta' din il-Qorti, din tikkostitwixxi saret Iżda b'daqshekk amministrazzjoni ħażina tal-ġustizzja? Ċertament jekk mill-istat tal-provi seta' jirriżulta lill-ġurati li l-appellant kien effettivament ħati ta' serq in kwantu jirrigwarda t-Tieni Kap u t-Tmien Kap ta' l-Att ta' Akkuża, allura ma jkunx jista' jingħad li l-verdett ma kienx wieħed ġust. Din il-Qorti sejra għalhekk tgħaddi biex teżamina l-ewwel aggravju. jingħad jista' 1 Ara wkoll Appelli Kriminali: Il-Pulizija v. Richard Gove’ Scerri, 31 ta' Awissu 2006 u Il-Pulizija v. Antoine Agius Gatt, 16 ta' Novembru 2006. Permezz ta' l-ewwel aggravju l-appellant isostni li ma kienx hemm provi suffiċjenti biex ġurija raġjonevoli tasal għal konklużjoni ta' ħtija oltre d-dubbju raġjonevoli. L-appellant jgħid: "a. Kien hemm numru ta xhieda okulari iżda ma kien hemm ħadd li identifika lill- appellant. Anzi jissottometti li kien hemm anki dubju jekk l-aggressur kien waħdu jew kien hemm persuna oħra bħala driver. "b. Barra minn hekk kien hemrn assenza totali ta' provi forensiċi li jindkaw l- appellant li kien involut fis-serqa. L-appellant kien ta s-swabs b'mod volontarju sabiex isiru DNA tests. Iżda għaliex r-rapport sar erba' snin wara li ngħatat konklużjoni inkonklussiv. Izda, l-anqas ma kien hemm testijiet tal-impronti digitali, u tfittxija fir-residenzi." Dan l-aggravju jirrikjedi apprezzament mill-ġdid tal-provi. Għalhekk, dak li din il-Qorti issa trid tara huwa jekk il-ġurati, ben indirizzati (salv dak li ntqal supra f'para. 10), setgħux legalment u raġjonevolment jaslu għall-konklużjoni li effettivament waslu għaliha.2 In eżekuzzjoni ta' din il-funzjoni tagħha, hi eżaminat dettaljatament l-atti proċesswali, inklużi t-traskrizzjonijiet kollha tax- xiehda, it-traskrizzjoni ta' l-indirizz ta' l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, id- dokumenti esibiti u l-atti kollha tal-kumpilazzjoni. Inoltre ħasbet fit-tul fuq is- sottomissjonijiet tal-partijiet, u l-konklużjonijiet tagħha huma dawn li ġejjin: (i) M'hemmx dubju li l-kwistjonijiet kollha rilevanti ta' apprezzament ta' fatt ġew posti għall-konsiderazzjoni tal-ġurati li kienu liberi l-ħin kollu, u ġew diretti f'dan is-sens mill-Imħallef li ppresjeda l-guri, illi jivvalutaw il-provi kollha miġjuba. 2 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Suleiman Weber, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul Offaherty, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Paladino, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Khattabi, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Beshta u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Woollard 24 ta' April 2003, Ir- Repubblika ta' Malta v. Lawrence James sive Agius Gatt 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Giordimaina, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Parsons, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Guazzo, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Tirchett Faenza, 14 ta' Frar 1989; u l- Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Ciaramita, 12 ta' Mejju 2004, Il- Pulizija v. Anthony Suda, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice Attard Williams, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Bonnici Mc Intyre, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Urbas Stoner et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Abela Vella et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon Loftus, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Ciappara, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Micallef Camilleri, 31 ta' Mejju 1991. Irid jiġi sottolineat ukoll li l-ġurati kellhom il-vantaġġ li jaraw u jisimgħu (ii) x-xhieda kollha. B'hekk, wara deliberazzjoni dwar dak kollu li nġab a konoxxenza tagħhom tul il-ġuri, wara eżami u kontro-eżami tax-xhieda, wara li kellhom l-opportunita` iqisu "l-imġieba, il-kondotta u l-karattru" tax-xhieda, u "tal-fatt jekk ix-xiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xiehda", u "jekk ix-xiehda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ- ċirkostanzi kollha tal-każ" (artikolu 637 tal-Kap. 9), wara li semgħu s- sottomissjonijiet tal-prosekuzzjoni u tad-difiża, u wara li ġew ben indirizzati mill-Imħallef li ppresjeda l-ġuri (salv dak li ntqal supra f'para.10), waslu għall- konklużjoni li kellhom isibu ħtija skont il-Kapi kollha ta' l-Att ta' Akkuża. (iii) Jingħad l-ewwelnett illi l-assenza ta' provi forensiċi ma tistax tittieħed la bħala prova favur u lanqas kontra l-appellant. Filwaqt illi provi forensiċi jistgħu jkomplu jsaħħu jew idgħajfu l-każ tal-prosekuzzjoni, fl-assenza ta' tali provi ma jistgħux jiġu skartati l-provi l-oħra mressqa. (iv) Fil-każ in eżami jirriżulta mill-provi li fit-12 ta' Lulju 2004 bejn it-8.30 a.m. u d-9.00 a.m., ċertu Joseph Vasiljevic kien ġej mill-bank HSBC f'Bay Square, Il-Fgura, sejjer fid-direzzjoni ta' restaurant tiegħu fi Triq l-Imħar bil-karozza tiegħu meta karozza oħra ħarġet għal quddiemu u mblukkatlu t-triq. Niżlet persuna liebsa balaclava, fetħitlu l-bieba tiegħu u ntefgħet quddiemu bejnu u l- isteering wheel biex jeħodlu pouch li kien fuq is-seat tal-passiġġier u kontenenti ammont ta' flus. Joseph Vasiljevic beda jirreżisti iżda l-ħalliel beda jtieh fuq idu bil- konsegwenza li l-istess Joseph Vasiljevic sofra frattura u żlugatura ta' l-għadma tan- nofs tal-ħames saba' ta' l-id tax-xellug. Il-ħalliel irnexxielu jieħu l-pouch, daħal fil-karozza mnejn kien ħareġ u l-karozza ħarbet minn fuq il-post. (v) Din il-Qorti eżaminat akkuratament ix-xiehda li ta Joseph Vasiljevic u dik li tat ċerta Annelise Fenech Adami li nzertat ġo gallarija fit-tieni sular tal-lukanda fejn taħdem u rat il-hold-up isir. Mix-xiehda tagħhom, il-prosekuzzjoni ċertament ippruvat mingħajr dubju raġjonevoli li l-karozza li minnha niżel il-ħalliel kienet karozza ħadra Hyundai Accent, li l-ħalliel niżel min-naħa tal-passiġġier u li kien hemm ix-xufier ta' din il-karozza li baqa' fil-karozza. M'hemmx dubju għalhekk li hawn si tratta ta' żewġ persuni li jridu jitqiesu bħala ko-awturi. (vi) Għall-ħabta tad-9.40 a.m. ta' l-istess ġurnata, P.C. 1367 Cedric Marshall u P.C. 18 Christian Marshall kienu qegħdin jagħmlu ronda n-naħa t'isfel ta' Malta u daħlu n-naħa ta' wara ta' l-SGS Thompson f'ĦalSt Peter's, Ħaż-Żabbar u huma u jduru mar- roundabout fit-triq li jgħidulha tar-Robba, raw vettura bajda bil-bieba tax-xufier miftuħa. Marru ħdejha u sabu fiha lill-appellant li kien fuq is-seat ta' quddiem tax-xufier u lill-ko-akkużat Noel Merchant fuq in-naħa tax-xufier. It-tnejn li huma – u dan ġie fil-fatt ammess – kienu qegħdin jabbużaw mid-droga eroina. Pulizija niżżluhom mill-karozza sabiex jagħmlu tfittxija. Hawn din il-Qorti se tirriproduċi dak li xehed P.C. 1367 Cedric Marshall peress illi t-tfittxija għamilha hu: "Bdejt nagħmel search min-naħa tal-passiggier, ftaħt il-bieba, kif ħa nibda s- search fuq it-tapit fejn kien hemm Aaron Agius Gatt, fuq it-tapit fejn ipoġġi siequ rajna arma tan-nar. Kif rajt din l-arma tan-nar jien dort fuq sieħbi għidtlu biex nimmanettjawhom mill-ewwel għax ifhimni tara arma tan-nar mhix oġġett sabiħ ġo vettura. Komplejt nagħmel is-search u kif kont ħa nkompli biex nagħmel is- serach innotajt balaclava wkoll li kienet qiegħda fejn l-arma. Iċċekkjajt taħt is- seat u taħt is-seat rajt pouch u fuq il-pouch kien hemm arma oħra naqra iżgħar minn dik li kont sibt l-ewwel darba ta' kulur silver. Kif ħriġthom qbadt il-pouch f'idi, ftaħtu u ġol-pouch kien hemm travellers cheques u xi flus kontanti." Minn din ix-xiehda huwa ċar illi arma tan-nar u l-balaclava kienu qegħdin ħdejn saqajn l-appellant. Mela, ċertament l-appellant ma jistax jgħid li ma kienx jaf bihom. Inoltre rriżulta illi l-pouch u l-flus kienu jikkonsistu fl-istess pouch u flus (neqsin xi ħaga żgħira) li kienu nsterqu mingħand Joseph Vasiljevic. (vii) P.C. 1367 Cedric Marshall xehed ukoll illi "dak il-ħin meta sibt l-arma dort lejhom u rajt lil Aaron Agius Gatt u lil Noel Merchant jħarsu lejn xulxin, pero` bħala reżistenza ma offrewx." L-indikazzjoni hi li l-ħarsa li taw l-appellant u l-ko- akkużat lil xulxin kienet "a knowing look". (viii) Fil-karozza, minbarra l-pouch bil-flus, iż-żewġ pistoli, u l-balaclava, instabet ukoll beritta fuq il-floorboard tal-passiġġier ta' quddiem. Imbagħad fuq is-seat ta' wara kien hemm, inter alia, nuċċali tax-xemx u żewġ ġgieget. Dawn l-oġġetti ikomplu jikkonfermaw il-presenza ta' żewġ persuni waqt il-hold-up. (ix) Fil-fehma ta' din il-Qorti, it-teorija ta' unlawful possession of recently stolen goods għanda pjena applikabilita` fil-każ in eżami. L-appellant kellu d- dritt tas-silenzju u dak id-dritt eżerċitah pjenament. Iżda meta wieħed iqis dawn iċ-ċirkostanzi kollha hawn fuq elenkati, u cioe` pistola u balaclava proprju ħdejn saqajn l-appellant, ir-refurtiva taħt is-seat tiegħu, l-oġġetti doppji misjuba fil- karozza, dik il-ħarsa bejnu u l-ko-akkużat meta nstabet l-ewwel arma, kif ukoll il-fatt li bil-kemm kienet għaddiet siegħa minn meta sar il-hold-up sal-ħin li nqabdu l-appellant u l-ko-akkużat, din il-Qorti m'għandha l-ebda dubju li l- ġurati setgħu raġjonevolment jikkonkludu li l-appellant kien wieħed mill-ko- awturi tal-hold-up li seħħ fuq Joseph Vasiljevic. (x) Dwar il-Hyundai Accent li ntużat fil-hold-up din kienet insterqet fil-lejl ta' bejn l-10 u l-11 ta' Lulju 2004 minn Triq il-Qantar, Kappara, San Ġwann, u nstabet mitluqa fi Triq il-Wileġ, Ta' Sannat, wara l-hold-up. L-użu ta' tali vettura mill- ħallelin hija prova elokwenti tal-fatt li nsterqet minnhom. Iċ-ċirkostanzi ta' kif seħħ il-hold-up juru li din kienet waħda ppjanata, (xi) bis-serq tal-Hyundai Accent biex tintuża għall-hold-up, bl-użu ta' armi, bil- ħwejjeġ biex jostru l-fiżjonomija, bl-istennija għall-vittma tagħhom u bil-fatt li min aggredixxa lil Joseph Vasiljevic mar direttament għall-pouch bil-flus. (xii) Kwantu għar-riċettazzjoni ta' l-arma Browning, waħda mill-armi li nstabet fil-pussess ta' l-appellant u l-ko-akkużat, jingħad l-ewwelnett li x-xjenza meħtieġa fir-riċettatur tirrigwarda l-provenjenza kriminuża generika, u ma tirreferix għad-dettalji speċifiċi tar-reat prinċipali tas-serq, fis-sens li hija xjenza li tista' tiġi dedotta miċ-ċirkostanzi tal-każ. Dan l-element intenzjonali jirrikjedi li r-riċettatur kien jaf, jew li miċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, kien messu raġjonevolment jaf li l-oġġett li ser jakkwista jew li akkwista ġej minn provenjenza kriminuża.3 Hawn si tratta ta' arma tan-nar li kienet misruqa. Mill- provi jirriżulta illi l-appellant (kif lanqas il-ko-akkużat) ma kellux armi reġistrati fuq ismu. Ġaladarba l-imsemmija arma ma kinitx hekk reġistrata, huwa evidenti li kien jaf jew messu kien jaf li l-provenjenza tagħha kienet waħda kriminuża. (xiii) Fid-dawl ta' dan kollu din il-Qorti hi tal-fehma li l-ġurati setgħu legalment u raġjonevolment jaslu għall-ħtija ta' l-appellant ta' l-akkużi dedotti kontra tiegħu. B'hekk, l-ewwel aggravju qieghed konsegwentement jiġi miċħud u konsegwentement ukoll, għall-finijiet tat-tieni aggravju, nonostante l- irregolarita` riskontrata fl-Indirizz ta' l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, din il-Qorti tqis li ma saret l-ebda amministrazzjoni ħażina tal-ġustizzja (artikolu 501(1)(b) proviso tal-Kodiċi Kriminali). il-piena. L-aħħar aggravju jissottometti li l-piena "mhix ekwa mar-reat li seħħ u ċ-ċirkostanzi kollha inkluz ghall-fatt li l-appellant miexi fir-riforma tiegħu nnifsu." Jirreferi wkoll ghall- ordni biex iħallas l-ispejjeż tal-perizji inkorsi f'dan il-proċess, u jgħid li għaliex il-prosekuzzjon damu erba' snin biex jagħmlu t-tests meħtieġa, hu m'għandux iħallas għan-negliġenza tal-prosekuzzjoni. In materja ta' piena l-prinċipju regolatur huwa li din il-Qorti mhux normali li tiddisturba d-diskrezzjoni ta' l-ewwel Qorti fl-għoti tal-piena sakemm din ma tkunx toħroġ barra mil-limiti stipulati fil-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun fil-fatt ingħatat4. Fir-rigward tal-piena nflitta fil-każ in eżami m'hemmx dubju li din hi fil- parametri tal-liġi. Jekk nikkunsidraw unikament il-piena għall-ewwel akkuża, l-appellant huwa dwar ta' 3 Ara Appell Kriminali, Il-Pulizija v. Woods Mansueto et, 16 ta' Dicembru 1998. 4 Ara, fost ohrajn, Appelli Kriminali: Il-Pulizija vs Nikola Carbone et, 2 ta' Ottubru 2002; Il-Pulizija vs Maurizio Bellotti, 13 ta' Novembru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs David Abdilla Cunningham, 14 ta' Gunju 1999; Ir-Repubblika ta' Malta vs Sharpe sive Lino Woollard, 24 ta' April 2003. din tiġi komputata hekk: il-piena ta' priġunerija għal żmien minn sentejn sa ħames snin skont l-artikolu 274(c) tal-Kodiċi Kriminali, li tiżdied bi grad jew żewġ gradi skont l-artikolu 276A (għax il-vjolenza kienet diretta kontra persuna li għalqet l-età ta' sittin sena) u bi grad jew żewġ gradi oħra skont l-artikolu 277(b) (peress illi kien hemm ukoll il-kwalifika tal-"mezz"). Dan ifisser illi l- piena dwar l-ewwel akkuża biss setgħet titla' sa massimu ta' għoxrin sena priġunerija li mbagħad setgħet tkompli tiżdied minħabba reċidiva. Issa, jirriżulta li l-appellant kellu problema ta' l-abbuż tad-droga u għamel programm ta' rijabilitazzjoni. Jidher li wara, bħalma xehdet l-uffiċjal tal- probation Miriam Ublenhaut quddiem l-ewwel Qorti, baqa' okkażjonalment jagħmel użu minn xi tip ta' droga. Il-fatt illi xi ħadd jinħakem mill-vizzju tad- droga ma jfissirx illi meta jikkommetti reati minħabba dak il-vizzju sabiex isostni l-istess vizzju jista' jiġi skużat għal għemilu. Aktar ma jkun gravi r-reat, aktar il-ħati jqiegħed lilu nnifsu f'sitwazzjoni fejn ma jistax jaħrab milli jiġi punit skont il-liġi. Il-pieni m'għandhomx biss skop riformattiv iżda għandhom l-iskop ukoll li jservu ta' deterrent ġenerali. Inoltre, il-qrati ta' ġustizzja kriminali għandhom jibagħtu messaġġ ċar mhux biss li l-vjolenza fiżika għandha, bħala regola ġenerali, dejjem iġġib magħha l-piena ta' priġunerija b'effett immedjat, iżda li meta tali vjolenza tkun indirizzata lejn minuri jew anzjani jew lejn persuni oħra partikolarment vulnerabbli, il-piena għandha tkun aktar severa minn dik li normalment tingħata f'każijiet oħra. Ma jistax ma jingħadx ukoll illi hawn għandna reati, b'mod partikolari l-hold-up li sar fuq Joseph Vasiljevic, li jikkrejaw allarm soċjali li jesiġi li min jinstab ħati ta' egħmil simili jaħsad dak li jkun zergħa f'termini ta' piena. B'referenza għall-ispejjeż peritali, il-fatt li seta' kien hemm xi dewmien biex isiru xi testijiet, ma jfissirx illi m'għandux iħallas għar-rapporti mhejjija. Konsegwentement anke l-aggravju dwar il-piena qiegħed jiġi miċħud. Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma s-sentenza appellata kif mogħtija fil-konfront ta' Aaron Agius Gatt, b'dan li l-perijodu għall- ħlas ta' l-ispejjeż peritali u l-perijodu sabiex l-Avukat Ġenerali jindika b'nota jekk id-droga esebita hijiex meħtieġa in konnessjoni ma' xi proċeduri kriminali kontra terzi persuni jibdew jiddekorru millum.