IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru 2017 Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 L-Onorevoli Prim Ministru; l-Onorevoli Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali; l-Avukat Ġenerali; u Brian u Cecilia konjuġi Bajada Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) fil-21 ta' Frar 2017 li ħelset lill-konvenuti mill- ħarsien tal-ġudizzju wara li laqgħet eċċezzjoni ta' res iudicata. wasslu għal din il-kawża huma dawn: Fit-12 ta' Frar 2008 l-attriċi kienet fetħet kawża kostituzzjonali1 kontra l-Gvern ta' Malta u kontra Brian u Cecilia konjuġi Bajada u talbet 15/2008, maqtugħa mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta' Diċembru 2012. Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 rimedju għal dak li qieset inter alia bħala ksur tal-jedd tagħha ta' proprjetà u l-jedd li ma ġġarrabx diskriminazzjoni fit-tgawdija ta' dak il- Aktar speċifikament, talbet dikjarazzjoni li l-art. anza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar ["Kap. 158"] ma għandux effett fuq ir- relazzjoni legali bejnha u l-konvenuti Papallo u talbet ukoll iżgumbrament tal-konvenuti mill-proprjetà immobbli tagħha, b'riżerva għal-likwidazzjoni tad-danni li ġarrbet minħabba l-ksur tal-jeddijiet tagħha. L-attriċi qieset l-jeddijiet tagħha nkisru b'konsegwenza promulgazzjoni tal-Att tal-2007 li daħħal b'liġi dak li llum huwa l- artikolu 12A tal-Kap. Dik id-disposizzjoni tal-liġi tat id-dritt lill- konvenuti Papallo li jikkonvertu t-titolu tagħhom ta' sub-enfitewsi fuq il- proprjetà tal-attriċi f'titolu ta' kiri biex hekk ikunu jistgħu jkomplu jokkupaw il-proprjetà tal-attriċi b'kiri mal-għeluq taċ-ċens temporanju fit-13 ta' Ġunju 2002. Bħala konsegwenza ta' dan kollu, l-attriċi ġiet imċaħħda bħala sid milli tieħu lura l-pussess battâl u t-tgawdija ta' ħwejjiġha mingħajr ma ngħatat kumpens xieraq u għalhekk bi ksur tad-dritt fondamentali tagħha għalt-tgawdija ta' ħwejjiġha. Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili b'sentenza tal-11 ta' Ottubru 2011 kienet qatgħet dik il-kawża billi qalet illi: »… … … huwa ferm evidenti illi l-art. 12A tal-Kap. 158 ma jħarisx il- proporzjonalità u t-tqassim xieraq ta' piżijiet u benefiċċji li jrid l-art. 1 tal-Ewwel Protokoll. Għalhekk, l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tal- art. 12A tal-Kap. 158 għall-każ tallum ikun bi ksur tal-jeddijiet tal-attriċi mħarsa taħt l-art. 1 tal-Ewwel Protokoll.« Qalet ukoll illi: »Fost ir-rimedji li qiegħda titlob l-attriċi għal dan il-ksur hemm dak tal- iżgumbrament tal-konvenuti Bajada mill-fond. Din il-qorti ma tarax illi huwa kompitu tagħha fil-kompetenza kostituzzjonali li tagħti ordni ta' żgumbrament, ukoll għax ma ġiex, u ma setax jiġi, dibattut quddiemha jekk il-konvenuti Bajada għandhomx xi titolu ieħor biex iżommu l-fond. Jidher ukoll illi hemm kawża oħra pendenti bejn l-attriċi u l-kerrejja (rikors maħluf numru 288/2007) fejn tiġi dibattuta l-kwistjoni tal- iżgumbrament. Għall-għanijiet ta' din il-kawża tallum huwa biżżejjed li jingħad illi l-konvenuti Bajada ma jistgħux jinqdew bl-art. 12A tal-Kap. 158 biex jilqgħu għal kull azzjoni li għamlet jew tista' tagħmel l-attriċi fil-forum kompetenti biex tikseb l-iżgumbrament tagħhom.« Il-Qorti Kostituzzjonali ikkonfermat is-sentenza appellata ħlief fil-parti tagħha fejn iddikjarat li l-konvenuti Bajada ma jistgħux jinqdew bl-art. 12A tal-Kap 158 biex jilqgħu għal kull azzjoni li għamlet jew tista' tagħmel l-attriċi biex tikseb l-iżgumbrament tagħhom. Minflok, bħala rimedju, ordnat lill-konvenuti li jidhru għall-Gvern ta' Malta jħallsu in solidum lill-attriċi s-somma ta' sittin elf euro (€60,000) bħala kumpens għall-ksur tad-dritt tagħha ta' proprjetà mis-sena 2002 sad-data tas- Fis-sentenza tagħha din il-qorti kienet ukoll ikkummentat illi: »Il-Gvern irid jara, però, li din il-leġislazzjoni fl-interess ġenerali taċ- ċittadin ma toħloqx piż żejjed fuq sid partikolari għax dan, bħala s-sid tal-proprjetà, għandu dritt għal kumpens ġust għall-użu soċjali li l- Gvern irid jagħmel mill-proprjetà tiegħu. Hu obbligu tal-Gvern li joħloq bilanċ ġust bejn l-interess taċ-ċittadin li jkollu fejn jgħammar, u l- interess tas-sid li jieħu gwadan ġust mill-proprjetà tiegħu. Jekk il-Gvern sejjer hu jimponi residenza ġo fond, irid joħloq mekkaniżmu biex jara li l-interess tas-sid ma jkunx ippreġudikat. »F'dan il-każ, il-mekkaniżmu li ħoloq il-Gvern iwassal għall-kumpens li hu ferm 'il bogħod mill-kumpens li tkun intitolata għalih ir-rikorrenti kieku tħalliet tpoġġi l-appartament tagħha għal kera fis-suq. Kwindi, il- mekkaniżmu li ħoloq il-Gvern, f'dan il-każ, falla u ma tax riżultat li joffri jirrispekja d-dritt kumpens ġust għal dak it-teħid, hekk ukoll jekk, fl-interess nazzjonali, iħoss li jrid jintervjeni fl-użu li jsir minn proprjetà ta' terzi, irid jara li ċ- ċittadin privat ma jiġix ippreġjudikat, u li jingħata kumpens xieraq għall- użu impost. L-aspett soċjali ta' liġi trid tiġi evalwata mill-Gvern, u sta liġi, applikabbli erga omnes, twassal għall- għall-Gvern konsegwenzi mixtieqa, però fejn se jiġu aġġevolati klassi ta' persuni fl-interess pubbliku, basta Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 Fis-6 ta' Frar 2015, l-attriċi fetħet il-kawża tallum b'talba illi l-qorti: f'sitwazzjoni partikolari, il-Gvern irid jara li ma tbatix klassi oħra ta' ċittadin, u hawn il-ħtieġa ta' bilanċ ġust. »Jinkombi fuq il-Gvern li joħloq mekkaniżmu li f'kull każ iwassal għal bilanċ ġust, u għall-fini ta' dan il-każ din il-qorti tara li l-Gvern ma pprovdiex għas-sitwazzjoni fejn il-kumpens ikun baxx wisq, u lanqas għas-sitwazzjoni fejn l-okkupant, li jrid jipprevalixxi ruħu mil-liġi, ikun hu sid ta' proprjetà oħra. F'dan il-każ, it-tħaddim tal-mekkaniżmu ta vantaġġ lill-konjuġi Bajada u dan bid-dritt (i) li jibqgħu fl-appartament b'mod indefinit; (ii) li jħallsu kera ta' kważi €500 fis-sena, meta l-valur lokatizzju tal-fond ġie stmat mill-perit inkarigat mill-attriċi li hu €7,000 fis-sena; u (iii) meta għandhom proprjetà oħra żgur fi Triq Ellul Mercer, Ix-Xagħra … u fi Triq Villambrosa, Birkirkara. … Fil-mekkaniżmu li ħoloq il- Gvern ma hemm ebda safeguard kontra dawn l-inġustizzji, u jħalli lil sid il-fond ibati l-konsegwenzi ta' dawn ir-riżultanzi. Dan mhux ġust, u jwassal lir-rikorrenti ssofri leżjoni fid-dritt tagħha ta' proprjetà kif protett fl-ewwel artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea.« tiddikjara u tiddeċiedi illi n-nuqqas da parti tal-onorevoli Prim Ministru u tal-onorevoli Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazz- jonali li jipprovdu rimedju effettiv ta' kumpens għall-privazzjoni tagħha mill-fond in kwistjoni proprjetà tagħha għas-snin segwenti l-2012 għadu qiegħed jilledi d-dritt tagħha għal rimedju effettiv ai termini tal-artikolu 13 tal-Ewwel Skeda tal-Att dwar il-Kon- venzjoni Ewropea [Kapitolu 319 tal-Liġijiet ta' Malta], id-dritt tagħha għal protezzjoni minn privazzjoni ta' proprjetà bla kumpens ai termini tal-artikolu 37(1)(a) tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll id-dritt tagħha għat-tgawdija paċifika tal-possediment tagħha ai termini tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll li hemm mal- Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal- Libertajiet Fundamentali, u d-dritt tagħha ta' sodisfazzjon xieraq ai termini tal-artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Dritt- ijiet tal-Bniedem; l-pretensjonijiet tiddikjara u tiddeċiedi illi n-nuqqas da parti tal-onorevoli Prim Ministru u tal-onorevoli Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjon- ali li jipprovdu rimedju effettiv sabiex l-esponenti tkun tista' tivvanta tagħha għall-kumpens bil-mod kif iddelinejat fl-artikoli 37(1)(b) u (ċ) jew b'xi rimedju ideoneju ieħor, qiegħed jilledi d-drittijiet tagħha għal smigħ xieraq ai termini tal- artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll ai termini tal- artikolu 6(1) tal-Ewwel Skeda ta' l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea [Kapitolu 319 tal-Liġijiet ta' Malta]; tiddikjara u tiddeċiedi li l-użu u l-okkupazzjoni tal-proprjetà tal- esponenti mill-intimati Brian u Cecilia konjuġi Bajada u / jew in- nuqqas da parti tal-istess intimati milli jħallsu lill-esponenti kum- pens xieraq għat-telf kollu soffert u li għadu jrid jiġi soffert minnha minħabba l-użu u l-okkupazzjoni minnhom tal-proprjetà tagħha, qegħdin jilledu id-dritt tagħha għal protezzjoni minn privazzjoni ta' proprjetà bla jumpens ai termini tal-artikolu 37(1)(a) tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll id-dritt tagħha għat- tgawdija paċifika tal-possediment tagħha ai termini tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll li hemm mal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, u d-dritt tagħha ta' sodisfazzjon xieraq ai termini tal-artikolu 41 tal- Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem; tiddikjara u tiddeċiedi illi n-nuqqas da parti tal-onorevoli Prim Ministru u tal-onorevoli Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjon- ali li jersqu għal ftehim sabiex jiġi rregolat il-kumpens xieraq dovut lill-esponenti għal kull sena oħra futura illi fiha l-istess appartament proprjetà tal-esponenti jibqa' jiġi okkupat mill- intimati Brian u Cecilia konjuġi Bajada qiegħed jilledi d-dritt tagħha għal protezzjoni minn privazzjoni ta' proprjetà bla kumpens ai termini tal-artikolu 37(1)(a) tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll id-dritt tagħha għat-tgawdija paċifika tal-possediment tagħha ai termini tal-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll li hemm mal- Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal- Libertajiet Fundamentali, u d-dritt tagħha ta' sodisfazzjon xieraq ai termini tal-artikolu 41 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Dritt- ijiet tal-Bniedem; tagħti dawk ir-rimedji kollha opportuni u effettivi, inkluż jekk ikun hemm il-ħtieġa li tiġi dikjarata nulla jew inapplikabbli fil-każ in eżami l-liġi, inkluż l-art. 12A tal-Kap. 158 tal-Liġijiet ta' Malta in parte jew in toto, u konsegwentement l-iżgumbrament tal-intimati konjuġi Bajada mill-appartament in kwistjoni u dan b'riżerva għall-likwidazzjoni fl-istadju opportun tad-danni sofferti mill- esponenti bħala konsegwenza ta' dan. Il-konvenuti Papallo ressqu eċċezzjoni ta' res iudicata, fost eċċezzjoni- jiet oħra. Fis-seduta tal-4 ta' Mejju 2016 quddiem l-ewwel qorti il-konvenuti li jidhru f'isem il-Gvern ta' Malta ressqu wkoll, b'żjieda mal-eċċezzjonijiet li kienu ressqu fit-tweġiba tagħhom, eċċezzjoni ulterjuri ta' res iudicata dwar il-ħames talba tal-attriċi. Fis-seduta tal-1 ta' Ġunju 2016 il-konvenut Brian Papallo talab lill-qorti sabiex tagħti sentenza dwar l-eċċezzjoni tar-res judicata. ġiet milqugħa fl-istess seduta. L-ewwel qorti ddeċidiet dwar l-eċċezzjoni tar-res judicata kif ġej: »… … … il-qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi tilqa' l- eċċezzjoni preliminari tal-intimati u ssib illi l-azzjoni attriċi hija milquta Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 mill-ġudikat maħluq bis-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali fis- 7 ta' Diċembru 2012 fil-kawża fl-ismijiet Angela sive Gina Sherafatmand v. l- Onorevoli Prim Ministru et u teħles lill-intimati mill-osservanza tal- ġudizzju safejn l-azzjoni attriċi hija milquta mill-imsemmi ġudikat. »Spejjeż tal-kawża jitħallsu mill-attriċi. « Il-konsiderazzjonijiet li wasslu lill-ewwel qorti għad-deċiżjoni tagħha ġew imfissra hekk fis-sentenza appellata: »Ikkunsidrat illi permezz ta' dawn il-proċeduri r-rikorrenti qiegħda titlob lil din il-qorti ssib illi n-nuqqas tal-Gvern milli jipprovdi rimedju effettiv ta' kumpens kif ukoll mekkaniżmu sabiex ir-rikorrenti tkun tista' tivvanta l-pretensjonijiet tagħha għall-kumpens skont l-artikolu 37(1)(b) u (ċ) tal-Kostituzzjoni, għall-privazzjoni tal-proprjetà tagħha f'San Ġiljan għadu qiegħed jilledi d-dritt tagħha għal rimedju effettiv, għall- protezzjoni minn privazzjoni ta' proprjetà mingħajr kumpens, għal sodisfazzjon xieraq u dritt tagħha għal smigħ xieraq ai termini tal- Kostituzzjoni ta' Malta, tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea u tal- Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem. »Hija qiegħda titlob ukoll illi l-qorti ssib li l-okkupazzjoni tal-proprjetà tagħha mill-konjuġi Bajada mingħajr kumpens xieraq kif ukoll it-telf kollu li sofriet u li għadha trid issofri minħabba din l-okkupazzjoni jilledu l-istess drittijiet fundamentali tagħha. Finalment hija qiegħda titlob dikjarazzjoni li n-nuqqas tal-Gvern milli jersaq għal ftehim sabiex jiġi regolat il-kumpens xieraq dovut lilha għaż-żmien kollu li l-konjuġi Bajada jibqgħu jokkupaw il-proprjetà tagħha wkoll jilledi d-drittijiet fundamentali tagħha surriferiti. »Bħala rimedju, hija qiegħda titlob lill-qorti tagħti dawk ir-rimedji kollha opportuni u effettivi, inkluż, jekk ikun il-każ, li jiġi dikjarat null jew inapplikabbli fil-każ in eżami l-Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta inkluż l- artikolu 12A li taħtu l-konjuġi Bajada qegħdin jivvantaw it-titolu tagħhom fuq il-proprjetà in kwistjoni u konsegwentement l-iżgumbra- ment tal-konvenuti konjuġi Bajada minn din il-proprjetà. »L-intimati konjuġi Bajada jeċċepixxu preliminarjament illi t-talbiet attriċi huma kollha milquta bil-ġudikat filwaqt illi l-intimati l-oħra jeċċepixxu li hija l-ħames talba attriċi li hija hekk milquta. »Jirriżula illi l-attriċi hija s-sub-direttarja tal-fond numru wieħed, Blokk A, St Julians' Court, Triq Manwel Dimech, Is-Siggiewi. Dan il-fond huwa okkupat mill-intimati konjuġi Bajada bis-saħħa tal-artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta. Permezz tal-imsemmi artikolu, il- konjuġi Bajada ngħataw il-jedd li jkomplu jokkupaw dan il-fond b'titolu ta' kera nonostante l-fatt illi s-sub-ċens għalaq fis-sena 2002. Skont it- tħaddim tal-imsemmi artikolu, il-kera li għandha titħallas lill-attriċi għall- ewwel ħmistax-il sena wara li għalaq is-sub-ċens fis-sena 2002 jammonta għal €490.59 fis-sena. »In kwantu li l-attriċi dehrilha li l-artikolu sopraċitat jilledi d-drittijiet fundamentali tagħha peress li hija prekluża milli tirriprendi l-pussess vakanti tal-fond tagħha fi tmiem l-enfitewsi, u dan mingħajr ma qiegħda titħallas kumpens adegwat, hija pproċediet quddiem din il- qorti diversament presjeduta permezz ta' rikors intavolat kontra l-istess intimati. F'din il-kawża fit-12 ta' Frar 2008 fejn talbet lill-Qorti: »"tiddikjara li bil-fatti hawn fuq esposti ġew vjolati d-drittijiet tar- rikorrenti għall-proprjetà, għan-non diskriminazzjoni u għas-smigħ xieraq u dan kif protetti kemm bl-artikolu tal-Konvenzjoni Ewropeja (art 6, 14 tal-Konvenzjoni u / jew art 1 tal-Ewwel Protokol tal- istess) u kif ukoll tal-Kostituzzjoni ta' Malta (senjatament l-artikoli 38, 39, u / jew 45, rispettivament), u konsegwentement tagħti dawk ir-rimedji kollha opportuni u effettivi, inkluż jekk ikun hemm il-ħtieġa li tiġi dikjarata nulla jew inapplikabbli fil-każ in eżami l-liġi, inkluż l-art. 12A tal-Kap. 158 tal-Liġijiet ta' Malta in parte jew in toto, u konsegwentement l-iżgumbrament tal-intimati Brian u Cecilia konjuġi Bajada mill-appartament in kwistjoni u dan b'riżerva għall-likwidazzjoni fl-istadju opportun tad-danni sofferti mill-esponenti bħala konsegwenza ta' dan." »Permezz ta' sentenza datata 11 ta' Ottubru 2011, din il-qorti diversament presjeduta ddeċidiet il-kawża billi ċaħdet it-talba tal-attriċi għal dikjarazzjoni ta' ksur tal-artikoli 37, 39 u 45 tal-Kostituzzjoni u l- artikoli 6 u 14 tal-Konvenzjoni Ewropea, iddikjarat illi l-applikazzjoni tal-artikolu 12A tal-Kap. 158 għall-proprjetà tal-attriċi tikser il-jeddijiet tagħha mħarsa taħt l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea u, filwaqt li ċaħdet it-talba tar-rikorrenti għall-iżgumbrament tal-konjuġi Bajada, bħala rimedju l-qorti qalet illi l-konjuġi Bajada ma jistgħux jinqdew bl-artikolu tal-liġi msemmi sabiex jilqgħu għal kull azzjoni li tagħmel l-attriċi bl-għan li tikseb l-iżgumbrament tagħhom. »Il-Qorti Kostituzzjonali rriformat is-sentenza tal-ewwel qorti billi, fil- waqt li kkonfermat fejn l-ewwel qorti ċaħdet it-talbiet attriċi għal dikjarazzjoni ta' ksur tal-artikoli 37, 39 u 45 tal-Kostituzzjoni u l-artikoli 6 u 14 tal-Konvenzjoni Ewropea u ddikjarat illi l-applikazzjoni tal- artikolu 12A tal-Kap. 158 għall-proprjetà tal-attriċi tikser il-jeddijiet tagħha mħarsa taħt l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea, irrevokat is-sentenza fejn l-ewwel qorti qalet illi l-konjuġi Bajada ma jistgħux jinqdew bl-artikolu msemmi sabiex jilqgħu għal kull azzjoni li tagħmel l-attriċi bl-għan li tikseb l-iżgumbrament tagħhom u, minflok, bħala rimedju għall-ksur subit mill-attriċi, ordnat lill-intimati l- oħra rappreżentanti l-Gvern ta' Malta jħallsu in solidum bejniethom is- somma ta' €60,000 lill-attriċi bħala kumpens talli ġie leż id-dritt tagħha ta' proprjetà kif protett mill-Konvenzjoni Ewropea. imressqa mill-intimati. Huwa tagħna »Kif diġà ngħad din is-sentenza hija limitata għall-eċċezzjoni fil- tal-ġudikat ġurisprudenza l- eċċezzjoni, iridu jikkonkorru tliet elementi li huma: eædem personæ (l-istess partijiet), eadem res (l-istess oġġett) u eadem causa petendi (l-istess mertu). … … ... stabbilit tirnexxi din »Fir-rigward tal-element tal-eadem personae, il-qorti ssib illi dan l- element jissussisti. … … ... »Rilevanti għall-kawża tal-lum hija s-sentenza ta' din il-qorti diversa- ment presjeduta fl-ismijiet Ines Scicluna Bugeja v. Il-Kummissarju tal-Artijiet et, deċiża fil-5 ta' Ġunju 2014 u kkonfermata mill-Qorti Kostituzzjonali fis- 27 ta' Marzu 2015 fejn ġiet milqugħa l-eċċezzjoni tal-ġudikat imressqa mill-awtorità intimata. Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 »L-attriċi f'dik il-kawża kienet talbet lill-qorti ssib illi ġew leżi d-drittijiet fundamentali tagħha peress illi l-intimati f'dik il-kawża naqsu milli jagħmlu dak illi ġew ordnati li jagħmlu permezz ta' sentenza preċedenti ta' dik il-qorti datata 5 ta' Mejju 2009 u kkonfermata mill- Qorti Kostituzzjonali fl-14 ta' Frar 2011. »Din il-qorti tirreferi għal dak li rriteniet sabiex tirriproduċi s-segwenti bran tal-ewwel qorti fil-5 ta' Ġunju 2014 u li huwa rilevanti għall-kawża tal-lum: »Illi l-kwestjoni li jifdal hi dwar jekk huwiex minnu, kif tallega l- awtorità intimata, li hemm ukoll l-element tal-eadem causa petendi. Kif ingħad, ir-rikorrenti jisħqu li dan ma jista' qatt ikun għaliex jgħidu li dak li qiegħed jikkawżalhom il-ksur tal-jeddijiet fundamentali minnhom indikati fir-rikors promoltur seħħ wara li kienet ingħatat is-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali u għalhekk ma setax kien kompriż u miġbur fl-istess sentenza. »… … … Huwa tassew ovvju li l-eċċezzjoni tal-ġudikat tintrabat mal-eżistenza ta' sentenza; il-kwestjoni hija jekk tintrabatx biss mal-parti disposittiva tagħha (fil-kliem strettament użati mill- ġudikant fl-ewwel sentenza) jew inkella jekk tintrabatx ukoll mal-konsiderazzjonijiet jew motivazzjonijiet li jintgħamlu u li jwasslu għal dik is-sentenza. »Illi f'dan ir-rigward, il-qorti tqis li biex tabilħaqq jista' jingħad jekk hemmx identità tal-oġġett tal-kawża bejn l-ewwel kawża maqtugħa b'sentenza u l-kawża li fiha titqajjem l-eċċezzjoni tal- ġudikat, wieħed irid jeżamina jekk il-kwestjoni li tiġi sollevata bit-tieni domanda ġietx jew le ġà deċiża bil-ġudikat preċedenti; fi kliem ieħor, jekk il-punt li jiġi diskuss fit-tieni kawża ġiex jew le ġudikat bis-sentenza ta' qabel, jew jekk dik l-ewwel sentenza ħallietx dak il-punt impreġudikat. »Illi l-qorti tosserva li ġie wkoll għadd ta' drabi mfisser li l- ġudikat isir japplika mhux biss dwar dak li jkun ġie espressa- ment dibattut fil-kawża li s-sentenza tagħha titqiegħed bħala l- bażi tal-eċċezzjoni tal-ġudikat, imma japplika wkoll dwar dak li messu jew seta' ġie diskuss u ma jkunx ġie diskuss mill-parti li kellha interess li tiddiskutih. Il-bidla jew differenza fil-motivi tal- causa petendi fit-tieni proċediment ma jġibx fix-xejn il-ġudikat. »Illi din il-qorti tqis li huwa sewwasew minħabba f'hekk li l-liġi tipprovdi li s-sentenza għandha tkun motivata u li jingħataw ir- raġunijiet li fuqhom il-qorti tkun sejset id-deċiżjoni tagħha. Huwa minħabba dawk ir-raġunijiet li wieħed jista' jifhem x'ikun wassal lill-qorti taqta' l-kawża kif fil-fatt qatgħetha. Kien għal- hekk li jingħad li d-disposittiv ta' sentenza m'għandux jittieħed separatament mill-motivat, imma għandu jiġi minn dan definit u spjegat. »Illi minbarra dan, illum huwa aċċettat ukoll li l-ġudikat ma jiġix nieqes jekk kemm-il darba jkun seħħ xi bdil ta' xi ċirkostanza wara li tkun ingħatat is-sentenza li saret ġudikat, ladarba l-fatti, l-ilment u t-talbiet tat-tieni kawża jibqgħu l-istess. Hekk, per eżempju, jgħodd xorta waħda l-element tal-ġudikat fejn, wara l- għoti ta' sentenza li saret ġudikat, tinbidel il-ġurisprudenza dwar liġi li tkun tqieset f'dik is-sentenza. »Illi fuq kollox, meta tingħata sentenza, l-effikaċja tagħha tgħodd u torbot ukoll għaż-żmien ta' wara li tkun ingħatat u sakemm ma jkunx hemm bdil sostanzjali fiċ-ċirkostanzi li jagħti lok għal kambjament fl-oġġett mertu tal-kawża, ma jistax jingħad li l-effetti ta' dik is-sentenza li tkun saret ġudikat ikunu tabilħaqq inġabu fix-xejn." »… … … din il-qorti hija tal-fehma li dawn iż-żewġ elementi tal-eadem res u eadem causa petendi wkoll huma sodisfatti għaliex dak li qiegħed jintalab f'din il-kawża huwa effettivament l-istess li ntalab fis- sentenza preċedenti u l-fatt ġuridiku li fuqu huwa bbażat id-dritt pretiż mill-attriċi wkoll huwa l-istess. »Jirriżulta lil din il-qorti li l-lanjanzi tar-rikorrenti f'din il-kawża huma bbażati fuq l-istess kwistjoni li fuqha huma bbażati dawk tal-kawża ta' qabilha, u cioè li hija tinsab imċaħħda mit-tgawdija tal-proprjetà tagħha mingħajr ma qiegħed jitħallas lilha kumpens xieraq. L-ilmenti tagħha li l-konjuġi Bajada qegħdin jokkupaw il-proprjetà tagħha mingħajr ma jħallsu kumpens adegwat u li l-Gvern naqas milli jipprovdi rimedju sabiex jikkoreġi din l-inġustizzja, ġew diskussi fil-kawża preċedenti u xejn ma nbidel minn dak inhar. Għaldaqstant, huwa ċar li l-kawżali formanti l-bażi taż-żewġ azzjonijiet ukoll hija effettivament identika. »Isegwi li t-talbiet attriċi huma milquta bil-ġudikat għaliex hija qiegħda titlob rimedju għall-istess ksur ibbażat fuq l-istess kawżali kkunsidrati fl-ewwel sentenza – in-nuqqas tal-Gvern milli jżomm bilanċ bejn l- interess privat u l-interess soċjali in kwantu li ma ġiex maħluq il-Qorti mekkaniżmu sabiex Kostituzzjonali fis-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 ibbażat id- deċiżjoni tagħha proprju fuq dan in-nuqqas tal-Gvern: l-iżbilanċ. Fil-fatt, jikkoreġi dan »"Il-Gvern irid jara, però, li din il-leġislazzjoni fl-interess ġenerali taċ-ċittadin ma toħloqx piż żejjed fuq sid partikolari għax dan, bħala s-sid tal-proprjetà, għandu dritt għal kumpens ġust għall-użu soċjali li l-Gvern irid jagħmel mill-proprjetà tiegħu. Hu obbligu tal- Gvern li joħloq bilanċ ġust bejn l-interess taċ-ċittadin li jkollu fejn jgħammar, u l-interess tas-sid li jieħu gwadan ġust mill-proprjetà tiegħu. Jekk il-Gvern sejjer hu jimponi residenza ġo fond, irid joħloq mekkaniżmu biex jara li l-interess tas-sid ma jkunx ippreġudikat." »Il-qorti kompliet billi qalet li f'dan il-każ il-mekkaniżmu li ħoloq il-Gvern falla, u, għal dan, il-Qorti Kostituzzjonali stabbiliet il-kumpens li għandu jitħallas lir-rikorrenti bħala just satisfaction. »Madanakollu, il-fatt illi l-Gvern baqa' qatt ma introduċa mekkaniżmu sabiex jikkorreġi l-preġudizzju li qiegħda ssofri l-attriċi, in kwantu għadha ma tistax tieħu lura l-proprjetà tagħha jew titħallas kera ogħla mingħand l-okkupanti konjuġi Bajada, ma jfissirx illi kien hemm xi bdil radikali fiċ-ċirkostanzi li minħabba fih jista jerġa jinfetaħ id-dibattitu b'eadem causa petendi ġdida. »Fil-fehma tal-qorti, ir-rikorrenti ressqet din il-kawża mill-ġdid għaliex m'hijiex sodisfatta bir-rimedju mogħti mill-Qorti Kostituzzjonali permezz tas-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012. Dan ir-rimedju, u cioè kumpens, ingħata proprju għaliex il-qorti sabet illi r-rikorrenti ġarrbet Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 ksur tad-drittijiet fundamentali tagħha minħabba n-nuqqasijiet tal- Gvern, liema nuqqasijiet, kif dià ntqal, huma l-istess li qiegħda tilmenta dwarhom fil-kawża tal-lum. Ma jistax jingħad illi l-effetti tas-sentenza li saret ġudikat inġabu fix-xejn sempliċiment għaliex da parti tiegħu l- Gvern ma għamel xejn sabiex jirrimedja s-sitwazzjoni wara s-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali. »Raġunament xort'oħra jwassal sabiex kull persuna li tħoss illi r- rimedju li tkun ingħatat mill-Qorti Kostituzzjonali mhuwiex biżżejed sabiex tirrimedja l-ksur li tkun qiegħda ġġarrab, tkun libera tiftaħ kawża mill-ġdid sabiex terġa' titlob rimedju għall-istess ksur li jirriżulta mill- istess kwistjoni li tkun il-mertu tal-kawża preċedenti. »Għalhekk jirriżulta li dak kollu li qiegħed jiġi mitlub fil-kawża tal-lum huwa proprju dak diskuss fis-sentenza preċedenti li kienet tirrigwarda l-istess oġġett u l-istess mertu tal-kawża tal-lum b'dan illi ċertament ma jistax jingħad illi l-eadem res u l-eadem causa petendi f'dan il-każ huma differenti. »Finalment, għandu jingħad illi l-aħħar talba attriċi u cioè fejn bħala rimedju qiegħed jintalab li jiġi dikjarat null jew inapplikabbli l-artikolu 12A tal-Kap. 158 kif ukoll l-iżgumbrament tal-konjuġi Bajada, hija kelma b'kelma fost dak li ntalab fil-proċeduri preċedenti u ċertament li din it-talba hija wkoll milquta bil-ġudikat. »In kwantu jissussistu fil-kawża tal-lum, din l-eċċezzjoni qiegħda tintlaqa'.« l-elementi kollha jirriżultalha tal-ġudikat L-attriċi appellat b'rikors tal-10 ta' Marzu 2017 li għalih il-konvenuti Brian u Cecilia Papallo wieġbu fit-23 ta' Marzu 2017 u l-konvenuti l- oħra wieġbu fit-3 t'April 2017. L-attriċi fissret l-aggravji tagħha hekk: Ir-rimedju mogħti mill-Qorti Kostituzzjonali permezz tas-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 »Illi l-esponenti hija tal-umli fehma li l-għerq tal-aggravju prinċipali tagħha huwa d-diverġenza bejn dak li hija qiegħda tqis li kien ir- rimedju mogħti mill-Qorti Kostituzzjonali permezz tas-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012, u dak li l-ewwel qorti tqis li kien dan l-istess rimedju; »Illi sa mill-bidu tal-proċeduri odjerni, l-esponenti dejjem kienet qiegħda tikkunsidra li r-rimedju mogħti mill-Qorti Kostituzzjonali fis- sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 għal-leżjoni tad-drittijiet tal- esponenti mħarsa taħt l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, kien maqsum fuq żewġ binarji: »(i) Fl-ewwel lok, dik il-qorti llikwidat is-somma ta' €60,000 li kellha titħallas lill-esponenti mill-Gvern bħala sodisfazzjon xieraq ai termini tal-Artikolu 41 tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea; »(ii) Fit-tieni lok, għamlet rakkomandazzjoni ċara lill-Gvern u qiegħdet obbligu fuqu li jirrevedi l-mekkaniżmu maħluq minnu taħt l-artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta li kemm l-esponenti u kif ukoll l- ewwel qorti għamlu riferenza għaliha, u l-istess qorti ċċitat bil-mod segwenti: »"Il-Gvern irid jara, però, li din il-leġislazzjoni fl-interess ġenerali taċ-ċittadin ma toħloqx piż żejjed fuq sid partikolari għax dan, bħala sid tal-proprjetà, għandu dritt għall-kumpens ġust għall-użu soċjali li l-Gvern irid jagħmel mill-proprjetà tiegħu. Hu obbligu tal- Gvern li joħloq bilanċ ġust bejn l-interess taċ-ċittadin li jkollu fejn jgħammar, u l-interess tas-sid li jieħu gwadan ġust mill-proprjetà tiegħu. Jekk il-Gvern sejjer hu jimponi residenza ġo fond, irid joħloq mekkaniżmu biex jara li l-interess tas-sid ma jkunx ippreġudikat"; »Illi min-naħa l-oħra, mill-parti suċitata u enfasizzata mill-esponenti tas-sentenza appellata, jidher li da parti tagħha l-ewwel qorti tqis li r- rimedju mogħti mill-Qorti Kostituzzjonali permezz tas-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 kien limitat għal kumpens, u ma jestendix ukoll għal din ir-rakkomandazzjoni li jsiru emendi fil-liġi; »Illi paradossalment, jidher li l-ewwel qorti tqis li l-implimentazzjoni ta' din ir-rakkomandazzjoni mill-Gvern kellha tkun konsegwenza naturali tas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta' Diċembru 2012, iżda minkejja li l-Gvern "m'għamel xejn" l-istess sentenza fiha ir- nfisha ma rakkomandazzjoni; lill-esponenti sabiex »Illi fil-fatt, jidher li abbażi ta' din is-supposizzjoni l-ewwel qorti waslet għall-konklużjoni li l-esponenti mhijiex sodisfatta bir-rimedju mogħti mill-Qorti Kostituzzjonali permezz tas-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012, u għalhekk li ressqet il-proċeduri odjerni; »Illi l-esponenti hija tal-umli fehma li għandu jirriżulta ċar kemm mir- rikors promutur tagħha u kif ukoll min-nota ta' sottomissjonijiet sussegwenti kif redatti li l-posizzjoni tal-esponenti f'dan ir-rigward hija dijametrikament opposta għal dik li kkonkludiet l-ewwel qorti, u għalhekk l-esponenti hija partikolarment aggravata b'din il-konklużjoni; »Illi fil-fatt l-esponenti ressqet il-proċeduri odjerni proprjament fuq l- iskorta ta' tas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali Diċembru 2012, il-portata ta' liema sentenza kienet għal kollox l-istess qorti favorevoli għall-esponenti billi permezz rrakkomandat ir-rimedju ideali, cjoè li l-Gvern jagħmel l-ementi neċessarji għal liġi leżiva tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem sabiex b'hekk ixejjen mhux biss il-vjolazzjoni tal-jeddijiet tal-esponenti li kienet qiegħda tiġi trattata f'dawk il-proċeduri partikolari, iżda wkoll il- vjolazzjonijiet kollha kkawżati mill-istess liġi; tagħha fis-7 »Illi tabilħaqq, u limitatament sabiex din l-onorabbli qorti jkollha stampa ċara tas-sitwazzjoni li tinsab fiha l-esponenti, jiġi rilevat li, kif jirriżulta mir-rikors promutur, apparti l-appartament mertu tal-kawża odjerna, l- esponenti għadha sal-lum tal- possediment ta' żewġ appartamenti oħra proprjetà tagħha ġewwa l- istess blokka bl-isem ta' St Julian's Court, proprju minħabba l- mekkaniżmu fallut li jeżisti taħt l-artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal- Liġijiet ta' Malta; imċaħħda mit-tgawdija paċifika Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 »Illi konsegwentement għandu jirriżulta paċifiku li r-rimedju rak- komandat mill-Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 kien addirittura iktar prattiku u effikaċi għall-esponenti għaliex kellu joħloq sitwazzjoni iktar ekwa u ġusta anke f'dak li jirrigwarda proprjetajiet oħra tagħha, u ma kinitx tkun kostretta li tiftaħ proċeduri individwali sabiex jiġu ri-affermati d-drittijiet tagħha fir- rigward ta' dawn il-proprjetajiet ukoll, kif fil-fatt kellha tagħmel; »Illi kien proprju sabiex tenforza l-pretensjoni tagħha li l-Gvern jaderixxi mal-enunċjazzjonijiet ta' l-ogħla qorti ta' Malta li l-esponenti ppreżentat ukoll t'Ottubru 2013, u sussegwentement, kienet kostretta tippreżenta il-proċeduri odjerni; il-protest ġudizzjarju ta' l-esponenti qiegħda »Illi għalhekk ċertament m'huwiex "tipproponi l-istess domanda biex tinnewtralizza deċiżjoni preċedenti billi ġġib 'il quddiem raġunijiet jew provi li kienet taf bihom, u li setgħu u messhom inġiebu fil-kors tal-proċess l-ieħor", jew diversement qiegħda tipprova "tannulla jew tillimita l-effett ta' l-istess ġudikat", kif donnu qiegħda timplika l-ewwel qorti; il-każ »Illi l-esponenti tisħaq li meta fis-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012, il-Qorti Kostituzzjonali ma waqfitx mal-likwidazzjoni ta' sodis- fazzjon xieraq għall-esponenti, iżda żiedet ukoll ir-rakkomandazzjoni suċitata, hija mhux biss tat rimedju, iżda ħolqot pretensjoni leġittima għall-esponenti li l-Gvern għandu jirreaġixxi b'mod attiv u kostruttiv għal dik ir-rakkomandazzjoni, mill-inqas fil-konfront tagħha, jekk mhux ukoll fil-konfront taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin kollha; »Illi l-esponenti tinsisti wkoll li l-fatt waħdu li l-Gvern m'aġixxiex fuq ir- rakkomandazzjoni tal-qorti fi żmien raġjonevoli huwa leżiv mhux biss għad-dritt tagħha għat-tgawdija tal-proprjetà tagħha mħares taħt l- artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad- Drittijiet tal-Bniedem, iżda wkoll għad-dritt tagħha għal rimedju effettiv ai termini tal-artikolu 13 tal-Ewwel Skeda ta' l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, punt li fil-fatt qatt ma tqajjem fil-proċeduri li wasslu għas- sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-7 ta' Diċembru 2012, iżda li dwaru qiegħda tintalab dikjarazzjoni tramite l-ewwel talba kif dedotta fil-proċeduri odjerni; »ILLI ż-żewġ paragrafi preċedenti jesponu r-raġunijiet fis-suċċint għaliex l-esponenti hija tal-umli fehma li l-elementi ta' eadem causa petendi u eadem res ma jikkonkorrux bejn il-proċeduri odjerni u l- proċeduri ntavolati permezz tar-rikors promutur bin-numru 15/2008 GCD u deċiżi finalment permezz tas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-7 ta' Diċembru 2012. A skans ta' ripetizzjoni, f'dan ir-rigward l- esponenti tagħmel riferenza għan-nota tas-sottomissjonijiet tagħha fil- proċeduri quddiem l-ewwel qorti fejn ittrattat dan il-punt f'iktar dettall; »ILLI b'kull rispett, l-esponenti tissottometti wkoll li s-somiljanza li donnha tara l-ewwel qorti bejn il-proċeduri odjerni u dawk fl-ismijiet Ines Scicluna Bugeja v. Kummissarju tal-Artijiet et deċiżi mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-5 ta' Ġunju 2014 u kkonfermati fl-appell mill-Qorti Kostituzzjon- ali fis-27 ta' Marzu 2015, hija għal kollox ineżistenti, u dan mhux biss għaliex dawk il-proċeduri jittrattaw esproprju t'artijiet appartenenti lir- rikorrenti da parti tal-Gvern li kellu jwassal għal xiri, waqt li l-proċeduri odjerni jittrattaw proprjetà li legalment għadha u se tibqa' tal-esponenti iżda l-okkupazzjoni tagħha minn terzi ġiet reża legali sussegwente- ment biss għal intervent leġislattiv da parti tal-Gvern wara snin t'okkupazzjoni llegali; »Illi fil-proċeduri fl-ismijiet Ines Scicluna Bugeja v. Kummissarju tal-Artijiet et kemm in prim'istanza u kif ukoll fl-istadju t'appell, ir-rikorrenti b'mod evidenti għall-aħħar tipprova tattakka sentenza mogħtija fl-14 ta' Frar 2011 fl-istess ismijiet mill-Qorti Kostituzzjonali billi tallega li ġiet reża "ineffikaċi"; »Ill permezz ta' dik is-sentenza ta' l-14 ta' Frar 2011, l-Qorti Kostituzzjonali kienet allokat lill-Kummissarju tal-Artijiet tliet xhur żmien sabiex jagħmel dak neċessarju fil-liġi biex jintemmu l-proċeduri ġudizzjarji quddiem tar- rikorrenti b'titolu assolut, u kkundannat lill-intimati kollha jħallsu lir- rikorrenti danni morali ta' għaxart elef Euro; tal-Arbitraġġ għax-xiri tal-artijiet il-Bord »Illi għalhekk mill-ewwel isorġi evidenti li sabiex f'każ bħal dak fl- ismijiet Ines Scicluna Bugeja v. Kummissarju tal-Artijiet et tiġi elimnata l- vjolazzjoni tad-drittijiet kostituzzjonali u fondamentali tar-rikorrenti, ma kien hemm l-ebda lok għal emendi fil-liġi, u kif tirrimarka l-Qorti Kostituzzjonali ir-rikorrenti saħansitra setgħu għaddew għall-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-14 ta' Frar tramite proċeduri ġudizzjarji li hemm diġà preċedent għalihom, jekk m'humiex ukoll maħsubin fil-liġi; ta' Marzu 2015, fis-sentenza »Illi min-naħa l-oħra, il-posizzjoni legali tal-esponenti hija dijametrika- ment opposta għal dik tar-rikorrenti fil-proċeduri fl-ismijiet Ines Scicluna Bugeja v. Kummissarju tal-Artijiet et u dan hekk kif tkun il-Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 li bħala rimedju tir- rakkomanda emendi leġislattivi, bl-implikazzjoni u l-intiża naturali, fil- fehma tal-esponenti, li f'każ li tali emendi ma jsirux, dan minnu nnifsu jikkostitwixxi vjolazzjoni tad-drittijiet kostituzzjonali u fondamentali tal- esponenti, u l-unika rimedju disponibbli għaliha jkun għal darb'oħra li tressaq proċeduri fil-qrati ta' ġurisdizzjoni kostituzzjonali; »Illi tabilħaqq, abbażi ta' dak enunċjat mill-Qorti Kostituzzjonali fis- sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012, l-argument li fiċ-ċirkostanzi tal-esponenti ma kien hemm l-ebda bidla wara dik l-istess sentenza huwa proprju dak li jelimina l-elementi ta' eadem res u eadem causa petendi bejn il-proċeduri odjerni u l-proċeduri intavolati permezz tar- rikors promutur bin-numru 15/2008 GCD u deċiżi finalment permezz tas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-7 ta' Diċembru 2012, u dan billi l-intiża tal-qorti kienet evidentement li r-rimedju rakkommandat minnha proprju jwassal għal tali bidla; »Illi tant kemm hu hekk, li l-Qorti Kostituzzjonali, f'sentenza tagħha mogħtija fil-31 ta' Jannar 2014 fl-ismijiet AIC Joseph Barbara et v. l- Onorevoli Prim Ministru et addirittura ddisponiet illi: »"[...] jispetta lill-awtoritajiet pubbliċi li fi kwistjonijiet fejn hemm l- interess ġenerali jaġixxu fi żmien utli u b'mod adegwat u kon- sistenti"; »Illi huwa proprju għalhekk li l-esponenti qatt ma tista' tqis sentenza bħal dik tal-Qorti Kostituzzjonali mogħtija fis-7 ta' Diċembru 2012 bħala reża "ineffikaċi" iżda li, kuntrarjament, huwa proprju permezz ta' l-istess sentenza li hija tqiegħdet f'posizzjoni li tista' żżomm il-Gvern responsabbli għall-vjolazzjoni tad-drittijiet kostituzzjonali u fonda- mentali tagħha sempliċiment għaliex ma ħolqilhiex mekkaniżmu biex Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 jara li l-interessi tagħha ma jkunux ippreġudikati kif rakkommandat mill-istess qorti; »Illi billi l-Gvern ma ħoloqx dan il-mekkaniżmu biex jara li l-interessi tagħha ma jkunux ippreġudikati kif rakkommandat mill-Qorti Kostituzz- jonali, l-unika alternattiva li tifdal għall-esponenti hija li terġa' tirrikorri għall-qorti fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha, liema qorti għandha l- ewwel u qabel kollox l-obbligazzjoni li ma tippermettix "il-kontin- wazzjoni ta' stat ta' illegalità", kif deskritt bl-iktar mod iddettaljat mill- Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza tagħha tal-11 ta' Lulju 2016 fl-ismijiet Rose Farrugia Cross v. Avukat Ġenerali et; »Illi fil-fatt, fis-sentenza ġà ċitata fl-ismijiet AIC Joseph Mifsud Degiorgio et v. l- Onorevoli Prim Ministru et, il-Qorti Kostituzzjonali taċċenna għan- natura kontinwa ta' vjolazzjoni bħal dik li qiegħda tiġi ttrattata fil- proċeduri odjerni bil-mod segwenti: »"Sitwazzjonijiet bħal dik tal-lum fejn si tratta minn ilmenti ta' vjolazzjoni ta' natura kontinwa tad-drittijiet ta' proprjetà bħala riżultat tat-twettiq ta' liġijiet li jimponu arranġamenti lokatizji fuq is- sidien u li jipprovdu għal ammont ta' kera allegatament in- adegwat, ġew ritenuti li jammontaw għal mezz ta' kontroll mill-istat fuq l-użu tal-proprjetà u, inkwantu tali, jaqgħu sabiex jiġu kkunsidrati taħt it-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Proto- koll"; »Illi għalhekk l-esponenti hija tal-umli fehma illi s-sentenza tal-ewwel qorti, inkwantu permezz tagħha ġie deċiż illi hemm res judicata, timmerita li tiġi revokata; Il-kumpens likwidat mill-Qorti Kostituzzjonali permezz tas-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 »Illi mingħajr preġudizzju għal dak kollu suespost, l-esponenti hija tal- umli fehma li l-mod kif il-Qorti Kostituzzjonali ppronunċjat ruħha dwar il-kumpens minnha llikwidat isostni wkoll dak kollu diġà espost mill- esponenti; »Illi wara li tikkonkludi li, apparti r-rakkomandazzjoni tagħha, ir-rimedju tal-esponenti għandu jkun ta' kumpens kif jipprovdi l-artikolu 41 tal- Konvenzjoni Ewropea, hija tgħid is-segwenti: »"Din il-qorti ma tistax tagħti ordni li twassal, wisq probabbli, għat- tkeċċija tal-konjuġi Bajada mill-fond inkwistjoni, meta l-protezzjoni infisha mogħtija mill-Gvern mhux leżiva għad-drittijiet tas-sid" »"[...] peress li fl-istess liġi jeżistu nuqqasijiet proċedurali biex jinħoloq bilanċ ġust, irid jingħata kumpens adegwat lis-sid ħalli "jinħoloq" dan il-bilanċ. »Meta tqis iċ-ċirkostanzi tal-każ, fosthom li r-rikorrent ilha mill- 2002 ma tieħu kumpens adegwat għall-użu li qed isir tal-fond mill- konjuġi Bajada, din il-qorti tara li lir-rikorrenti għandha tingħata mill-Gvern is-somma ta' €60,000 bħala just satisfaction"; »Illi l-esponenti hija tal-umli fehma li, meta l-Qorti Kostituzzjonali għamlet dawn il-konsiderazzjonijiet, hija kienet qiegħda taċċenna tal- għan-natura kontinwa esponenti, kif diġà deskritta fis-sentenza suċitata, u konsegwentement tal-vjolazzjoni tal-proprjetà tad-drittijiet »iżda fil-paragrafi ta' wara hija tikkonkludi li: il-kumpens ta' €60,000 kellu jkopri biss il-perjodu mill-2002 sa l-2012 magħduda; »Illi huwa evidenti li l-bilanċ li jrid "jinħoloq" tramite dan il-kumpens, ossija just satisfaction, jekk huwiex ta' natura pekunjarja jew ta' natura morali, l-esponenti jibqa' jkollha dritt għalih sakemm il-vjolazzjoni tad- drittijiet tal-proprjetà tagħha titneħħa, u dment li tkun għada tissussisti l-istess vjolazzjoni u l-Gvern ma jkun ipprovda l-ebda rimedju ieħor kif rakkomandat mill-Qorti Kostituzzjonali, tkun biss dik qorti ta' ġuris- dizzjoni kostituzzjonali li tkun tista' tordna l-ħlas ta' dan il-kumpens; »Illi dan kollu l-esponenti tissottomettieħ waqt li tirrileva wkoll li, minkejja l-limitazzjoni li l-Qorti Kostituzzjonali donnu imponiet fuqha nnifisha dwar il-possibiltà li toffri l-iżgumbrament tal-okkupanti tal-fond mertu tal-proċeduri odjerni permezz tas-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012, sussegwentement, kien hemm bosta istanzi fejn qrati ta' ġuris- dizzjoni kostituzzjonali kkonkludew li fil-fatt setgħu jagħtu ordnijiet li jwasslu għat-tkeċċija ta' persuni li l-okkupazzjoni tagħhom kienet qiegħda tivvjola d-drittijiet tal-proprjeta' tas-sidien tal-proprjeta' in kwistjoni, fosthom fis-sentenzi ġà ċitati Rose Farrugia Cross v. Avukat Ġenerali et u AIC Joseph Barbara et v. l-Onorevoli Prim Ministru et; »Illi madanakollu, l-esponenti xorta hija tal-fehma li ma setgħet qatt kienet l-intiża tal-Qorti Kostituzzjonali li jibqgħu jiġu vvjolati d-drittijiet tagħha ad infinitum mingħajr ma hija tingħata xi forma ta' kumpens jew rimedju ieħor kif prospettat mill-istess Qorti fir-rakkomandazzjoni tagħha, u dan kuntrarjament għal dak li donnu kkonkludiet l-ewwel qorti fis-sentenza appellata; »Illi fil-fatt l-esponenti ssostni li jekk is-sentenza tal-Qorti Kostituzz- jonali tas-7 ta' Diċembru 2012 tingħata l-interpretazzjoni li qiegħda tattribwixxi għaliha l-ewwel qorti, dan mhux biss se jkompli jaggrava l- vjolazzjoni tad-drittijiet sofferti minnha, iżda se jdgħajjef l-istituzzjoni ġudizzjarja billi jistultifika lill-qrati ta' ġurisdizzjoni kostituzzjonali milli jintervjenu, dejjem sa fejn tippermettilhom il-liġi, meta l-Gvern jipper- petwa stat ta' llegalità billi jinjora r-rakkomandazzjonijiet tagħhom; »Illi għalhekk ukoll l-esponenti hija ta' l-umli fehma illi s-sentenza tal- ewwel qorti, inkwantu permezz tagħha ġie deċiż illi hemm res judicata, timmerita li tiġi revokata;« Il-konvenuti Brian u Cecilia Papallo wieġbu hekk: »Is-sentenza appellata tas-7 ta' Diċembru 2012 hija ġusta u timmerita konferma. »Saret riferenza mill-esponenti għas-sentenza John De Carlo v. Avukat Ġenerali tal-25 ta' Jannar 2013, fejn din l-onorabbli qorti (kif presjeduta) tat interpretazzjoni tal-eadem res; għalhekk l-ewwel onorabbli qorti kienet korretta. »L-esponenti fi kwalunkwe każ, għal dak li jirrigwarda lilhom, qed jingħad li ma għamlu xejn biex tiġi osservata dik il-parti tas-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012 fejn din l-onorabbli qorti kienet għamlet rakkomandazzjoni lill-istat li jsib il-bilanċ neċessarju bejn id-diversi interessi tali rakkomandazzjoni saret lill-lstat u mhux lill-esponenti. taċ-ċittadin sid. tal-komunità u Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 »Għandu jingħad li l-esponenti la huma "l-lstat" taħt il-Kostituzzjoni u lanqas taħt il-Konvenzjoni Ewropea, li fil-guidelines tagħha tagħmilha ċara li l-ebda applikazzjoni ma tibda tiġi mistħarrġa meta l-ilment ikun kontra ċittadin privat u mhux kontra stat. »Fil-każ in eżami mbagħad kull kwestjoni fejn iddaħħlu huma biex iwieġbu hija magħluqa. Huma ġew ċertifikati mill-Qorti Kostituzzjonali li ma kisru l-ebda dritt fondamentali ta' ħadd, u għalhekk is-sens komun, apparti l-liġi, jgħidlek li res judicata.« Il-konvenuti li jidhru għall-Gvern ta' Malta wieġbu hekk għar-rikors tal- appell tal-attriċi: »… … … l-appell odjern ma huwiex ibbażat fuq raġunijiet fundati la fil- fatt u lanqas fid-dritt u dan prinċipalment għaliex dawn iż-żewġ raġunijiet [li tat l-attriċi fir-rikors tal-appell tagħha] ma jiċċentraw xejn ma' dak li jrid jiġi stabbiliet sabiex jista' jiġi konkluż li l-kundizzjonijiet tal-eadem res u l-eadem causa petendi ma jikkonkorrux bejn il- proċeduri odjerni u l-proċeduri intavolati permezz tar-rikors promotur bin-numru 15/2008 GCD u deċiżi finalment permezz tas-sentenza tal- Qorti Kostituzzjonali tas-7 ta' Diċembru 2012. »Illi kif ingħad f'għadd ta' deċiżjonijiet, inkluż fis-sentenza hawn attakata, l-element tal-eadem res: Il-bażi għal dan ir-rekwiżit hija ċara: sentenza »"jinkorpora li l-oġġett mitlub fit-talba l-ġdida hu identiku għal talba preċedenti li ġiet determinate minn sentenza li għaddiet in li ġudikat. tikkostitwixxi ġudikat ma tistax timpedixxi talba ġdida milli tiġi proposta quddiem il-qorti, jekk din hi intiża sabiex tottjeni xi ħaġa differenti għal dak li kien ipprova b'talba preċedenti li ġiet determinata minn sentenza preċedentement. Minn dan isegwi li anki jekk l-oġġett ta' talba ġdida hu simili għal ta' deċiżjoni preċedenti, din is-similarità mhix ostakolu għal talba ġdida għaliex l-affetti ta' sentenza li tkun għaddiet in ġudikat huma limitati għal dak li kienu ssottomettew il-partijiet u għal dak li jkunu ddeċidew il- qrati. Mill-interpretazzjoni li jagħtu d-diversi awturi ta' kif għandha tiġi determinata l-identità tal-oġġett jidher illi l-aħjar mod hu li teżamina jekk il-kwistjoni mqajjma fit-talbiet attriċi ġietx jew le deċiża minn sentenza li tkun għaddiet in ġudikat. Illi għalhekk, wieħed irid jara jekk il-punt imqajjem fl-istess talbiet ġiex determinat mis-sentenza l-oħra jew jekk baqax irrisolt. Illi jekk il- kwistjoni tkun ġiet diskussa u deċiża, allura jkun hemm l-identità tal-oġġett. Dwar tal-ħaġa mitluba hu paċifikament ammess li mhux neċessarju li l-identità tkun assoluta u materjali, iżda biżżejjed l-identità ġuridika"; »Illi minn eżami tal-mertu involut fil-kawża odjerna u dak involut fil- kawża deċiża bis-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012 jirriżulta s- segwenti: li hemm l-identità tal-oġġett u ċjoè li l-effett tal-artikolu 12A tal- Kap. 158 jippriva lir-rikorrenti hawn appellanti mill-pussess tal- appartament numru 1 formanti parti minn blokk ta' erba' flats u tliet garages jew stores bla numri, magħrufa bħala Blokk A, u formanti parti minn blokk ta' bini akbar bla numru desinjat Saint Julians Court, f'Prince of Wales Road, illum Triq Manwel Dimech, Is-Siggiewi, u jivvjolaw id-drittijiet fundamentali tal- istess rikorrenti; »ċ li l-lanjanza hawn indirizzata mit-talbiet tar-rikorrenti kienet ġà ġiet eżawrjentement deċiża mill-istess sentenza fuq indikata; li l-istess sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali tas-7 ta' Diċembru 2012 għaddiet in ġudikat; »Illi għaldaqstant jirriżulta evidenti li r-rekwiżit tal-eadem res huwa sodisfatt; "jirrikjedi li 'the cause of the claim' kontenuta fit-talba l-ġdida tkun l-istess bħat-talba preċedenti u li ġiet deċiża minn sentenza li għaddiet in ġudikat. »Illi għalhekk sabiex il-kundizzjoni tal-eadem causa petendi tirnexxi, irid jiġi ppruvat li l-kawżali kontenuta fit-talba il-ġdida hi fondata fuq l-istess fatt ġuridiku li kien jifforma l-bażi tat-talba preċedenti, li ġiet determinata b'sentenza li għaddiet in ġudikat. Il- ġudikat ma jiġix nieqes minħabba d-diversità ta' motivi tal-causa petendi'"; »Illi minn eżami tat-talbiet kontenuti fil-proċedura kostituzzjonali odjerna kif paragunat mat-talbiet kontenuti fil-proċeduri kostituzzjonali li ġiet deċiża permezz tas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta' Diċembru 2012, jirriżulta paċifiku li l-istess talbiet indirizzati mir-rikorrenti f'din il-proċedura kostituzzjonali ġew hemm deċiżi b'mod eżawrjenti. Għaldaqstant ir-rekwiżit tal-eadem causa petendi wkoll ġie sodisfatt; »Isegwi għalhekk li l-aggravji mqajjem mir-rikorrenti huwa inammiss- ibbli u għandu jiġi respint, anke għaliex dak konteż mir-rikorrenti li l- Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza tagħha tas-7 ta' Diċembru 2012 tat tali rakkomandazzjoni lill-Gvern u kumpens għal perjodu limitat kif qed tikkontendi r-rikorrenti ma jistax jitqies mis-sewwa; »Illi joħroġ evidenti minn tali sentenza li dak li qed tipprospetta r- rikorrenti bħala rakkomandazzjoni hija fil-fatt ir-raġonament applikat mill-Qorti Kostituzzjonali fil-motivazzjoni tagħha li wasslitha sabiex tiddisponi mill-appell billi tilqgħu f'dik il-parti fejn l-ewwel qorti (sede kostituzzjonali) ddikjarat li l-applikazzjoni tal-artikolu 12A tal-Kap. 158 għall-proprjetà tal-attriċi msemmija fir-rikors tikser il-jeddijiet tagħha mħarsa taħt l-artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea. Li kieku verament il-Qorti Kostituzzjonali tat xi rakkomandazzjoni, din fil- kienet motivazzjoni. tas-sentenza u mhux fil-parti disposittiva tirriżulta »Illi anke li kieku dato ma non concesso jiġi konkluż li ngħatat rakkomandazzjoni, xorta ma tistax loġikament titqies bħala leġittima l- pretensjoni li r-rikorrenti tgħid li nħolqitilha; »Illi l-istess jingħad fir-rigward tal-kumpens stante li min imkien fis- sentenza ma jirriżulta li l-Qorti Kostituzzjonali riedet tillimita il-kumpens sostanzjali ta' €60,000; Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 »Illi jekk ir-rikorrenti ħasset li s-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-7 ta' Diċembru 2012 ma tatx dak ir-rimedju mixtieq, ma kien hem xejn milli jżomma milli tfittex rimedju quddiem il-qorti ta' Ħad-Dingli. Jekk dan m'għamlitux, ma tistax tilmenta minn xi nuqqas fis-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012; »Illi l-argument tar-rikorrenti imur kontra l-finalità ta' proċeduri stante li jwassal sabiex sentenza ma ssir finali qatt, igħaddi kemm igħaddi żmien. Dan imur kontra l-prinċipju tar-res judicata. »Kif ġie kemm-il darba rilevat: »"L-eċċezzjoni tal-ġudikat għandha bħala sisien tagħha l-interess pubbliku, u hija maħsuba biex tħares iċ-ċertezza tal-jeddijiet li jkunu ġew definiti f'sentenza u li tbiegħes il-possibilità ta' deċiżjonijiet li jmorru kontra xulxin u li ttemm il-possibilità ta' kwestjonijiet li jibqgħu miftuħa bi ħsara tal-jeddijiet stabbiliti bis- sentenza illi tkun ingħatat."« Għandu jiġi preċiżat, qabel xejn, illi, kontra dak li tgħid l-attriċi fir-rikors tal-appell, fost ir-rimedji mogħtija bis-sentenza ta' din il-qorti tas-7 ta' Diċembru 2012 – is-sentenza li fuqha l-konvenuti jsejsu l-eċċezzjoni ta' res iudicata – ma kienx hemm dak li l-qorti "qiegħdet obbligu fuqu [sc. fuq il-leġislatur] li jirrevedi l-mekkaniżmu maħluq minnu taħt l- artikolu 12A tal-Kapitolu 158 tal-Liġijiet ta' Malta". Għal din ir-raġuni ma hemmx l-analoġija li rat l-ewwel qorti mal-każ ta' Fl-ewwel każ ta' Ines Scicluna Bugeja, dak deċiż b'sentenza ta' din il-qorti tal-14 ta' Frar 20112, il-qorti laqgħet talba tal-atturi għal dikjarazzjoni li nkisru l-jeddijiet fondamentali tagħhom u, bħala rimedju, inter alia tat lill-konvenut Kummissarju tal-Artijiet "żmien ta' tliet xhur … sabiex jagħmel dak li għandu jagħmel min-naħa tiegħu sabiex jintemmu l-proċeduri għax-xiri tal-artijiet b'titolu assolut kif iridu d-disposizzjonijiet tal-Kap. 88 tal-Liġijiet ta' Malta". Il-Kummissarju tal- Artijiet ma qagħadx għal dik l-ordni u għalhekk l-atturi fetħu kawża Ines Scicluna Bugeja et v. Kummissarju tal-Artijiet et, rik. 14 ta' Frar 2011. oħra 3 u reġgħu talbu dikjarazzjoni ta' ksur tal-jeddijiet fondamentali tagħhom u rimedju għal dak il-ksur. Il-qorti laqgħet l-eċċezzjoni ta' res iudicata għal raġunijiet li fissrithom hekk: »Fil-kawża odjerna dak li qed jiġi mitlub huwa proprju l-istess vertenzi li dwarhom il-qorti ddeċidiet fis-sentenza preċitata, u cioè dikjarazzjoni ta' vjolazzjoni tad-drittijiet protetti fl-artikoli preċitati, inkluż l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni, kif ukoll talba sabiex ir-rikorrenti jingħataw rimedju fil- forma ta' penali ġornaljera fil-kaz ta' inadempjenza mal-ordni tal-qorti, liema talba, flimkien mal-vertenza rigwardanti l-artikolu 6, kienet diġà tifforma l-meritu tal-kawża finalment deċiża bis-sentenza fuq ċitata tal- 14 ta' Frar 2011. »Għalhekk kif korrettament osservat mill-ewwel qorti dak li qed jiġi invokat fil-kawża odjerna mhuwiex xi tibdil radikali jew sostanzjali li jbiddel l-oġġett tal-kawża, imma biss in-nuqqas tal-kummissarju intimat li jaderixxi mal-ordni mogħtija minnu [recte, lilu] minn din il-qorti, b'mod li l-vertenzi sottoposti għall-eżami ta' din il-qorti huma prattikament l- istess vertenzi ġà deċiżi. »… … … il-kaz odjern jittratta dwar l-istess nuqqas amministrattiv da parti tal-kummissarju sabiex jagħti bidu għall-proċess tal-esproprju liema nuqqas kien diġà jifforma l-meritu tal-ewwel kawża u li kien diġà ġie deċiż fis-sentenza preċitata, u għalhekk, kif korrettament sotto- mess mill-awtorità intimata, ir-rikorrenti kellhom jgħaddu għall-esek- uzzjoni tas-sentenza u mhux ifittxu ripetizzjoni tal-eżami tal-vertenzi ġà deċiżi minn din il-qorti.« Fi kliem ieħor, il-fatt ġdid wara s-sentenza fl-ewwel kawża kien biss li l-konvenut ma qagħadx għall-ordni tal-qorti, li kellu jwassal għall-esek- uzzjoni tas-sentenza u mhux għal kawża ġdida fuq l-istess meritu u bl- istess talbiet. F'dak il-każ is-sentenza fl-ewwel kawża setgħet tiġi esekwita għax il-qorti kienet ordnat it-twettiq ta' att amministrattiv – twettiq ta' fatt4 – u mhux għamlet biss rakkomandazzjoni għal bdil ta' liġi, rakkomandazzjoni li ma hemmx mezz ġudizzjarju għall-esek- uzzjoni tagħha5. Għalhekk il-konsiderazzjonijiet li wasslu biex tintlaqa' 242 K.O.P.Ċ. Ines Scicluna Bugeja et v. Il-Kummissarju tal-Artijiet et, rik. 27 ta' Marzu 2015. 222 K.O.P.Ċ. Appell Kostituzzjonali Numru 13/2015/1 l-eċċezzjoni ta' res iudicata fil-każ ta' Ines Scicluna Bugeja ma jgħoddux għall- każ tallum. Ngħaddu issa għall-kwistjoni tallum li, fil-fehma tal-qorti, hija ferm aktar sempliċi milli qegħdin ipinġuha l-partijiet. Fl-ewwel kawża bejn il-partijiet tallum il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis- sentenza tal-11 ta' Ottubru 2011 kienet iddeċidiet illi: »… … … il-konvenuti Bajada ma jistgħux jinqdew bl-art. 12A tal-Kap. 158 biex jilqgħu għal kull azzjoni li għamlet jew tista' tagħmel l-attriċi fil-forum kompetenti biex tikseb l-iżgumbrament tagħhom.« Effettivament il-qorti qalet illi l-art. 12A tal-Kap 158 għandu jkun "bla effett" bejn il-partijiet, kif igħid u jrid l-art. 3(2) tal-Kap. (2) Fejn ikun hemm xi liġi ordinarja li tkun inkonsistenti mad- Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali, l-imsemmija Drittijiet u Libertajiet Fundamentali għandhom jipprevalu, u dik il-liġi ordinarja għandha, safejn tkun inkonsistenti, tkun bla effett.« Il-Qorti Kostituzzjoniali fis-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012 ħassret dik il-parti tas-sentenza u ordnat ħlas ta' kumpens minflok. Effettivament, flok iddisapplikat l-art. 12A tal-Kap. 158, iddisapplikat l- 3(2) tal-Kap. 12A tal-Kap. 158 baqa' jkollu effett bejn il- partijiet bil-potenzjali li jerġa' jwassal għal ksur ieħor tad-drittijiet tal- attriċi bis-sitwazzjoni li baqgħet fis-seħħ wara li ngħatat is-sentenza. Li tgħid, kif igħidu l-konvenuti u kif qalet l-ewwel qorti, illi s-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012 żżomm lill-attriċi milli tfittex rimedju għal ksur ulterjuri tad-drittijiet tagħha – ksur li baqa' jseħħ wara li ngħatat is- sentenza – kien ikun ifisser illi r-rimedju monetarju li ordnat dik is- sentenza rriżulta li ma kienx wieħed effettiv ladarba ma hemm ebda ir-"rakkomandazzjoni" magħmula is-sentenza tiġi ġudizzjarjament esegwita. Fil-fatt iżda l-ħlas kien "bħala kumpens talli ġie leż lilha d-dritt tagħha ta' proprjetà kif protett mill-Konvenzjoni Ewropea" u mhux ukoll talli dak id-dritt għad jiġi miksur minn dakinhar L-ilment tal-attriċi fil-kawża tallum – l-ilment li komplew jinkisru l- jeddijiet tagħha wara s-7 ta' Diċembru 2012 – ma huwiex l-istess ilment li ngħatat rimedju effettiv għalih bis-sentenza tas-7 ta' Diċembru 2012, li ma għandhiex tiġi interpretata bħallikieku tat lill-konvenuti liċenza biex ikompli jiksru l-jeddijiet tal-attriċi wkoll wara d-data tas- L-eċċezzjoni ta' res iudicata għalhekk ma kellhiex tintlaqa'. Il-qorti għalhekk tilqa' l-appell tal-attriċi: tħassar is-sentenza appellata, tiċħad l-eċċezzjoni ta' res iudicata mressqa mill-partijiet u tibgħat l-atti lura lill-ewwel qorti sabiex jitkompla s-smigħ. L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm tal-appell, jinqasmu bin-nofs bejn il-konvenuti Bajada u l-konvenuti l-oħra. Giannino El Gazzar Bonnici Bellotti Alghaze Noel Touarha Alghaze Silvio De Carlo President Deputat Reġistratur df