Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn 13 ta' Novembru 2017 Luigi Cavallaro u martu Carmela Cavallaro u b'digriet tat-18 ta' Awwissu 2017 stante l-mewt ta' Luigi Cavallaro, l-atti ġew trasfużi f'isem uliedu Rita mart George Barbaro Sant, Rose mart Anton Ebejer Falzon, Joseph Cavallaro, Eugenio sive Gino Cavallaro f' ismu u bħala mandatarju ta' ħuh imsiefer Saviour sive Sammy Cavallaro, Mary Jane mart John Gaffarena Purkiss u Anthony Ebejer Falzon bħala mandatarju tal- imsiefra Victoria mart Michael Coppini, ilkoll aħwa Cavallaro v. Emanuel Cini Sarreo u martu Rose Cini Sarreo Dan huwa appell ad istanza tal-atturi Luigi u Carmela konjuġi Cavallaro mis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri, tal-21 ta' Ġunju 2013, li permezz tiegħu qed Ċiv. jitolbu lil din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata, billi filwaqt li tikkonfermaha inkwantu ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuti appellati, "tħassarha fejn laqgħet it-tieni, it-tielet, ir-raba' u l-ħames eċċezzjonijiet tal-konvenuti appellati li jirrigwardaw l-impediment tal- azzjoni attriċi minħabba l-kwistjoni tar-res judicata, u tirrimetti l-proċess lill-ewwel qorti sabiex il-kawża tkompli tinstema' skont il-liġi." Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill- ewwel Qorti qegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha: "Il-Qorti; "Rat ir-rikors guramentat li jaqra hekk: "Illi b'kuntratt li sar fl-atti tan-Nutar Dottor John Espinosa Rodriguez tad-dsatax (19) ta' Mejju elf disa' mija u sittin (1960) – anness u markat A – ir-rikorrenti xtraw is-segwenti beni mmobbli: jintuzaw ghall-annimali, "(a) il-lok ta' djar numru hdax (11) fi Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Tal-Pieta', bil-mandretta mieghu annessa tal-kejl ta' cirka siegh, liema lok ta' djar gie deskritt li jikkonsisti f'kamra mgarrfa u zewgt ikmamar ohra il-mandra msemmija kif soggetta ghad-dritt tal-passagg a favur tal-beni ta' Vittorio Larsson (illum dawn il-beni huma proprjeta' tal-konvenuti konjugi Cini Sarreo); u tax-Xaghra, "(b) il-bicca raba' msejha Ghawdex, tal-kejl ta' cirka siegh, tmiss punent ma' beni ta' l-eredi ta' Vittorio Larsson (illum dawn il-beni huma proprjeta' tal- konvenuti konjugi Cini Sarreo), tramuntana ma' beni ta' Angela Larsson, u nofsinhar ma' beni ta' Michelina Dilley, liema bicca raba' tgawdi d-dritt ta' passagg minn fuq beni ta' Vittorio Larsson (illum dawn tal-konvenuti konjugi Cini Sarreo); il-beni huma proprjeta' 'ta' mal-lok' fil-limiti "Illi bejn il-partijiet kienu nqalghu divergenzi wara li l-konvenuti xtraw il- beni li kellu Vittorio Larsson b'kuntratt li sar fl-atti tan-Nutar Kristen Balzia tat-tmintax (18) ta' Dicembru elfejn u tnejn (2002), u kienu ppruvaw jiehdu pussess ta' partijiet mill-art li r-rikorrenti kienu (u ghadhom) jippretendu li tifforma parti mill-ambjenti li huma kienu xtraw Ċiv. bil-kuntratt succitat tal-1960, u dawn id-divergenzi taw lok ghall-kawza fl-istess ismijiet li ggib in-numru 28/2004, li giet deciza minn din il-Qorti b'sentenza tas-sittax (16) ta' Novembru elfejn u ghaxra (2010), f'liema sentenza kien gie deciz li: ""Ghaldaqstant billi gie stabilit minghajr dubbju illi l-art li l-atturi xtraw fl-1960 ma kienitx tikkonsisti f'dak kollu li jindikaw fil-pjanta annessa mac-citazzjoni, u lanqas setghu akkwistaw l-istess proprjeta' bil- jigu milqugha. Dan preskrizzjoni, pero'mhux ghax irrziulta illi l-istess art, jew tal-inqas partijiet definttivi minnha, jappartjenu lill-konvenuti, imma sempliciment ghax hadd mill- kontendenti ma rnexxielu jipprova sodisfacentement kemm attwalment jipposjedi mill-art anessa mal-fond illum numru hdax (11) Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, u x'inhuma l-konfini taghha"; jistghux taghhom sabiex jigu stabbiliti b'mod definttiv "Illi l-konvenuti in segwitu ghal din is-sentenza kienu dahlu u qalghu hitan tas-sejjiegh mill-istess mandretta u ghalqa, jew ippermettew jew ordnaw l-istess; "Illi fid-dawl ta' dak li gie deciz minn din il-Qorti bis-sentenza fuq citata, liema sentenza llum saret gudikat, u ta' dak li sehh mill-istess konvenuti wara s-sentenza bit-tnehhija tal-hitan tas-sejjiegh, ir-rikorrenti qeghdin iressqu il- konsistenza, il-posizzjoni, il-kejl u l-limiti tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar numru hdax (11), Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Ghawdex, u tal-bicca raba' maghrufa 'ta' mal-lok' retrostanti l-lok ta' djar hawn imsemmi, li gew mixtrija minnhom fl-1960, mill-bicca art li xtraw il-konvenuti bil- kuntratt tal-2002; "Illi filwaqt li mal-kuntratt meta xtraw l-atturi ma giet annessa ebda pjanta, izda biss inghatat deskrizzjoni tal-fondi minnhom mixtrija a rigward kejl, konfini, u t-tismija tas-servitu' tal-passagg li ghalih il- mandra hija soggetta favur il-beni tal-konvenuti u d-dritt ta' passagg li r- raba' tal-esponenti tgawdi minn fuq beni llum proprjeta' tal-konvenuti, mal-kuntratt meta xtraw il-konvenuti twahhlet pjanta li saret minghajr ma qatt gew ikkonsultati l-atturi li jmissu maghhom u meta minghand min xtraw l-istess konvenuti sa kien wissihom ukoll li ma kienx hemm qsami bejn l-art li kienu qeghdin jixtru u l-fondi tal-atturi; "Ghaldaqstant l-atturi qeghdin jitolbu lil din il-qorti: tiddikjara li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar "1. numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, huwa tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal mija u sebgha u tmenin metri kwadri (187m.k.) jew kejl verjuri, kif ukoll il-porzjoni art maghrufa 'ta' mal-lok' li tigi wara l- mandretta msemmija, hija wkoll tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal mija u seba' u tmenin metri kwadri (187m.k.) jew kejl verjuri; tiffissa u tistabilixxi okkorrendo l-hatra ta' periti nominandi l- "2. pozizzjoni, u l-konsistenza tal-mandretta annessa mal-lok tad-dar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, kif ukoll il-limiti veri u reali tal- Ċiv. tal-konvenuti, u istess mandretta fejn din tmiss mal-porzjon art tal-konvenuti, u tordna li jitqieghdu marki permanenti fir-rigward, u tiddikjara liema art hija ta' parti u liema art hija tal-parti l-ohra; tiffissa u tistabilixxi okkorrendo l-hatra ta' periti nominandi l- "3. pozizzjoni, u l-konsistenza tal-bicca raba' msejha 'ta' mal-lok' li tigi fuq in-naha ta' wara tal-lok ta' djar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, kif ukoll il-limiti veri u reali tal-istess ghalqa fejn din tmiss mal-porzjon art jitqeghdu marki permanenti fir-rigward, u tiddikjara liema art hija ta' parti u liema art hija tal-parti l-ohra; "4. li tirrizulta giet illegalment okkupata mill-konvenuti; "5. tikkundanna lill-konvenuti sabiex fi zmien qasir u perentorju li lilhom jigi prefiss minn din il-qorti jizgumbraw minn din il-parti jew partijiet tal-proprjeta' tal-atturi li okkupaw abbuzivament, u fin- nuqqas tawtorizza lill-atturi li jizgombraw lill-konvenuti mill-istess u li jnehhu kull xorta ta' xkiel u ngombru fuq l-istess proprjeta' ta' l- atturi. tistabilixxi u tiddetermina dik il-parti jew partijiet tal-proprjeta' "Bl-ispejjez kontra l-konvenuti, inkluzi dawk tal-protest gudizzjarju tal-5 ta' Jannar 2011 (Protest Numru 2/2011). "Rat li fir-risposta guramentata l-konvenuti eccepew : Illi preliminarjament, jigi osservat illi fl-azzjoni taghhom l- atturi qed jittentaw azzjoni dupplici cioe' l-actio rei vendicatoria u l- actio de finium regundorum. Dawn huma zewg azzjonijiet distinti minn u nkompatibbli ma' xulxin. Din il-konfuzjoni twassal ghan- nullita' tar-rikors guramentat. Illi fit-tieni lok u minghajr pregudizzju ghas-suespost fil- "2. kawza ta' rivendika ntentata minn l-atturi (fl-ismijiet odjerni numru 28/2004 deciza fis-16 ta' Novembru 2010) dawn diga' ppruvaw jattakkaw l-akkwist, il-pjanta u l-qisien annessi ma' l-att ta' l- akkwist tal-konvenuti tat-18 ta' Dicembru 2002 in atti Nutar Dottor Kristen Balzia, u peress illi llum dik il-kwistjoni hija res iudicata, b'dak li gie deciz huwa fis-sens illi l-atturi ma rnexxielhomx jippruvaw it-talba ta' rivendika taghhom; l-istess atturi huma prekluzi illi b'xi mod jergghu jattakkaw l-akkwist tal-konvenuti u l- estensjonijiet u pjanti kontenuti fih, jew li jintentaw ir-rivendika. Illi per konsegwenza ghal dak li jinghad fit-tieni eccezzjoni gialdarba l-kejl u l-estensjoni ta' l-akkwist tal-konvenuti u l-istess att ta' akkwist ma jistghux jigu mpunjati ghal darba ohra minn l- atturi, it-talbiet attrici kwantu jirreferu ghall-estensjoni msemmija fl- akkwist tal-konvenuti ma jistghux jirnexxu. Ċiv. tal-proprjeta' Illi l-art u l-estensjoni msemmija fl-akkwist dejjem kienu fil- Illi l-att ta' l-akkwist ta' l-atturi msemmi fir-rikors guramentat Illi in aggunt maz-zewg eccezzjonijiet ta' qabel din, it-talbiet "4. attrici qed jerghu jifthu mertu illi huwa res iudicata, u kwindi qed tinghata l-eccezzjoni tar-res iudicata. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost l-eccipjenti jopponu "5. illi ghandhom jigu delinejati xi konfini, stante illi ma hemmx dan il- bzonn, tirrizulta kjarament mill-att ta' l-akkwist taghhom u mill-provenjenza tat- titolu taghhom. "6. pussess legittimu u legali ta' l-eccipjenti. "7. jiccita provenjenza falza. Illi huwa kkontestat dak li jinghad fir-rikors guramentat fis- sens illi wara s-sentenza fuq citata sar xi twaqqigh ta' hitan jew tnehhija ta' marki divizorji. Illi minghajr pregudizzju ghall-premess kemm-il darba tigi akkolta xi talba ghal delimitazzjoni tal-konfini dawn ghandhom jsiru b'mod li l-art tal-konvenuti tkun konformi mal-att ta' l-akkwist taghhom tat-18 ta' Dicembru 2002 in atti Nutar Dottor Kristen Balzia u mal-pjanta annessa ma' l-istess att li llum wara s- sentenza fuq citata ma jistghux jigu impunjata aktar. Illi t-talbiet attrici qed jigu opposti in toto, bhala nfondati fid- dritt u fil-fatt. tal-kawza nkluz ghalhekk "Salvi eccezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt. "Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza fuq l-ewwel hames eccezzjonijiet preliminari tal-konvenuti ghallum. "Rat l-atti u d-dokumenti sottomissjonijiet tal-partijiet. "Kunsiderazzjonijiet "1. L-ewwel eccezzjoni "Illi permezz ta' l-ewwel eccezzjoni, il-konvenuti qeghdin jeccepixxu n- nullita' tar-rikors guramentat u dan peress li jsostnu li fl-azzjoni l-actio rei taghhom vendicatoria u l-actio de finium regundorum u dawn huma zewg azzjonijiet distinti minn u inkompatibbli ma' xulxin. "Fis-seduta tad-9 ta' Novembru 2012 Dr Mario Batakis ghall-atturi ddikjara li l-azzjoni ezercitata hija dik dwar id-delimitazzjoni tal-konfini. jittentaw azzjoni dupplici cioe' l-atturi qed ta' Ċiv. ta' tal-proprjeta', dik inkwantu id-dominju "Illi hekk kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Maria Dolores Cucchiara et vs Joseph Bartoli Palmer-Morewood et1 l-actio finium regundorum tiddistingwi ruhha mill- actio reivindicatoria tippresuponi kontestazzjoni dwar tar- regolamentazzjoni tal-konfini hi mahsuba biex tirrizolvi kwistjonijiet dwar l-estensjoni tad-dritt fuq il-proprjeta'. L-azzjoni in diskussjoni ghalhekk ittendi biex telimina l-incertezzi tad-demarkazzjoni bejn zewg fondi u taghmel is-sitwazzjoni ta' fatt kompatibbli ghal dik tad-dritt. Fi kliem iehor ghandha bhala skop u finalita' taghha d-determinazzjoni oggettiva tal-fond u l-accertament ta' l-estensjoni tad-dritt. Din l-azzjoni tista' titressaq biss fejn zewg proprjetajiet ta' sidien differenti jkunu jmissu ma' xulxin u fejn hemm dubju dwar fejn tibda l-wahda u tintemm l-ohra. "Illi gie ritenut ukoll li l-actio finium regundorum hi azzjoni li tista' tigi tentata b'success fil-kazijiet fejn hemm xi dubju dwar il-konfini bejn proprjeta` u ohra. Fis-sentenza Victor Esquerdo et v. Raphael Spiteri Enden et3 giet citata s-sentenza fl-ismijiet Albert Gatt Lanzon nomine v. Rita Larsson et4 fejn inghad li "f'din l-azzjoni reali u petitorja ma humiex id-drittijiet rispettivi tal-proprjeta` li jitqeghdu in diskussjoni imma l-iskop tal-azzjoni hu dak li jtendi unikament biex tigi eliminata l- incertezza dwar id-demarkazzjoni bejn zewg fondi, u b'hekk is- sitwazzjoni ta' fatt tigi adegwata ghal dik ta' dritt." "Illi inoltre' fl-istess sentenza Esquerdo et vs Spiteri Enden et intqal li tajjeb li jigi precizat illi tali azzjoni ma titlifx in-natura rikonjittiva taghha lanqas fil-kaz li l-eliminazzjoni tal-incertezza ggib maghha l-obbligu tar-rilaxx ta' dik il- porzjoni indebitament posseduta. Ghalhekk talba f'dan is- 1 Cit Nru: 536/1994PS deciza fit-28 ta' April, 2003 2 Appell Civili deciz fid-19 ta' Jannar, 2010 3 Cit Nru: 880/1994PS deciza fid-9 ta' Marzu, 2005 4 Appell deciz fis-27 ta' Marzu, 1996 Ċiv. sens, kif hekk del resto inhu l-kaz hawnhekk mill-kontenut tat-tielet talba, hi proponibbli in kwantu hi l-konsegwenza ta' l-istanza tar- regolamentazzjoni tal-konfini. "Illi fis-sentenza fl-ismijiet Ignatius Cucchiara et vs Pauline Cucchiara et5, l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell ikkwotat mid-decizjoni fuq citata Esquerdo et vs Spiteri Enden et : ""Mill-istess natura ta' azzjoni bhal din, iz-zewg kontendenti huma bla dubju gravati bil-prova li jiddemostraw l-estensjoni tal-fond rispettiv taghhom. Hawnhekk ma japplikax il-principju 'actore non probante, reus absolvitur' in kwantu stante l-karattru 'vindicatio duplex incertae partis', il-konfini jrid jigi determinat in relazzjoni ghal dawk l-elementi probatorji li jkunu attendibbli. M'hemmx dubju li dawn l-elementi jistghu jigu suppliti b'kull mezz ta' kull speci maghruf mill-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili. B'danakollu f'kazijiet ta' din in-natura hemm certi elementi li jistghu jitqiesu decisivi. Hekk, per ezempju, wiehed ma jistax jipprexxindi ruhu mill-ezami tat-titolu ta' akkwist tal-proprjetajiet rispettivi in kwantu dawn certament l-bazi prevalenti ghar- rizoluzzjoni ta' l-incertezza. Trattandosi mbaghad minn posizzjonijiet ta' art wahda organika, jaghmel prova attendibbli l-kejl rizultanti mill-istess attijiet ta' akkwist u mill-pjanti. Dan ghaliex tali kejl huwa evidentement idoneu ghall-individwar b'certa ezattezza tal-linja ta' qasma bejn iz-zewg proprjetajiet limitrofi". jikkostitwixxu "Illi l-qorti hija tal-fehma li l-azzjoni attrici hija wahda predomentement bhala dik komunement maghrufa actio finium regondorum. L-atturi nfushom ukoll hekk iddikjaraw fl-ewwel seduta. Infatti t-tieni u t-tielet talbiet huma ntizi ghad-delimitazzjoni tal-konfini, filwaqt li l-hames talba attrici qeghdha titlob il-kundanna ghal zgumbrament minn dik il-parti li allegatament il-konvenuti qeghdin jokkupaw abbuzivament liema talba hija permessa f'azzjoni bhal din. "Ghalhekk din l-ewwel eccezzjoni qeghdha tigi michuda. "Res Judicata "Illi t-tieni, tielet, ir-raba' u l-hames eccezzjonijiet tal-konvenuti jitrattaw l-eccezzjoni tar-res judicata. "Illi bejn il-partijiet fil-kawza diga' kien hemm diversi proceduri. Il- proceduri rilevanti ai fini ta' l-eccezzjoni in dizamina huma dawk fl- ismijiet 'Luigi Cavallaro et vs Emmanuel Cini Sarreo et' (Cit Nru: 28/2004PC) deciza fis-16 ta' Novembru 2010. Dik l-azzjoni kienet azzjoni il-proceduri ma kienux iddefendew ruhhom biss bil-pussess izda nvokaw it-titolu taghhom. "L-atturi f'dik il-kawza kienu ghamlu s-segwenti talbiet: ta' rivendika. Il-konvenuti 5 Appell Civili Nru: 2542/1998 deciz fit-28 ta' April, 2006 Ċiv. tiddikjara li l-fond kollu fuq deskritt numru hdax (11), Triq Mannar, ""1. Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Ghawdex, bil-mandretta annessa mieghu tal-kejl ta' cirka mija u sebgha u tmenin metri kwadri (187m.k.) u r-raba' retrostanti l-mandretta, tal-istess kejl ta'cirka mija u sebgha u tmenin metri kwadri (187m.k.), kollox muri fuq il-pjanta dokument B, huma proprjeta' tal-atturi, u li intom il-konvenuti m'ghandhom ebda jeddijiet fuqhom jew ta' parti minnhom; "2. Tinibixxi lill-konvenuti milli jidhlu fil-fond bil-mandretta, u fir-raba hekk dikjarat proprjeta' tal-atturi jew milli jaghmlu xoghlijiet ohra fil-istess proprjeta`." "Illi huwa ben stabbilit li sabiex din il-Qorti tilqa' din l-eccezzjoni jridu jikkonkorru tliet elementi u cioe` dawk definiti bhala l-"eadem causa petendi, eadem personam u eadem res" u dan ifisser li sabiex din il- Qorti ssib illi l-azzjoni li ghandha quddiemha hija fil-fatt milquta bil- gudikat ta' sentenza ohra, jehtieg illi jirrizulta illi fil-fatt fiz-zewg kawzi hemm l-istess partijiet, l-istess oggett u l-istess natura tal-kawza jew kawzali. "Illi huwa mportanti li jinghad li dwar il-kuncett purament civili ta' res judicata kif sancit fl-artikolu 730 tal-Kap.12 l-eccezzjoni tar-res judicata ghandha dejjem tigi deciza b'kap separat qabel jew flimkien mas-sentenza fuq il-meritu. Jekk dan ma jsirx din l-ommissjoni ggib in- nullita' tas-sentenza6. "Illi fis-sentenza Anthony Ali Farag et vs Anthony Francis Zahra Conti et7 intqal li:- ""Eccezzjoni bhal din ma tinvolvi l-ebda kontestazzjoni ta' fatt izda hi wahda ta' natura prettament guridika. Huwa importanti pero', u ghandu jinzamm dejjem in mira, illi l-principji legali nvoluti jridu jinqraw mhux biss fl-isfond tal-gurisprudenza stabbilita in materja izda fuq kollox unitament mal-fatti partikolari tal-kaz taht diskussjoni u tal-portata tas- sentenza precedenti … … ...." "Tajjeb li qabel kull kunsiderazzjoni ohra tigi ribadita l-enuncazzjoni kaptata mid-decizjoni 'Francesco Spiteri Enden vs Ciliberti. Giuseppe Albako et', Appell Kummerc, 5 ta' Novembru 1934":-. fl-ismijiet ""Illi dan peress "exceptio rei judicatae" ghandha bhala fundament il-fatt tal-interess pubbliku, u wkoll ghaliex "interest rei publicae ut sit finis litiu". Sentenza li ghaddiet "in giudicatio", jigifieri li ma tistax tappella minnha izjed, hija mizmuma tajba u sewwa u tal-haqq - "res judicata pro veritate habetur" – jigifieri l-fundament tal-"actio" u tal-"exceptio judicat"' hija preskrizzjoni legali, u ghalhekk hija "strictissimae interpretationis." 7 Cit Nru: 1792/1999PS deciza fit-28 ta' Marzu 2003 8 Cit Nru: 766/2000JRM deciza fil-25 ta' Settembru 2003 Ċiv. ""Tlieta huma l-elementi li jmisshom jigu murija minn min iqanqal l- eccezzjoni biex din issehh. Dawn l-elementi huma l-istess oggett (eadem res), l-istess partijiet (eadem personae) u l-istess mertu (eadem causa petendi). Huwa siewi li wiehed izomm quddiem ghajnejh ukoll il- massima li biex dik l-eccezzjoni tirnexxi jehtieg li t-tliet elementi jkunu jikkonkorru ghax, fin-nuqqas, ma jistax jinghad li l-haga hija l-istess (nisi omnia concurrunt, alia res est)." l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha "Illi, kif inghad f'ghadd ta' decizjonijiet, l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha bhala sisien taghha l-interess pubbliku u hija mahsuba biex thares incertezza tal-jeddijiet li jkunu gew definiti f'sentenza, li tbieghed il- possibbilta` ta' decizjonijiet li jmorru kontra xulxin u li ttemm il- possibbilta` ta' kwistjonijiet li jibqghu miftuha bi hsara tal-jeddijiet stabbiliti bis-sentenza illi tkun inghatat; minhabba fil-fatt li dik l- eccezzjoni timmira li twaqqaf azzjoni li jkun altrimenti jisthoqqilha tigi ta' meqjusa minn qorti, interpretazzjoni stretta, tant li, f'kaz ta' dubju, il-gudikant ghandu jaqta' kontra dik l-eccezzjoni. "Illi, min-naha l-ohra, dan il-principju huwa bilancjat b'dak l-iehor daqstant importanti li, fejn kwistjoni tkun giet definita u trattata, is- sentenza ssir irrevokabbli jekk, wara li tigi appellata jew ritrattata, tigi konfermata; jew, jekk ma tigix appellata jew ritrattata fiz-zmien li tippreskrivi l-ligi, ma tistax issir l-ebda procedura ohra li tattakka lil dik is-sentenza. Dan il-principju jissahhah meta l-kwistjoni li dwarha tinfetah it-tieni kawza jkun diga' jezisti fil-waqt li tinghata s-sentenza fl- ewwel kawza. "Illi ghalhekk isegwi li l-eccezzjoni tal-gudikat tintrabat mal-ezistenza ta' sentenza; il-kwistjoni hija jekk tintrabatx biss mal-parti dispozittiva taghha (fil-kliem strettament uzati mill-gudikant fl-ewwel sentenza) jew inkella jekk tintrabatx ukoll mal-konsiderazzjonijiet jew motivazzjonijiet li jintaghmlu u li jwasslu ghal dik is-sentenza; fuq dan il-punt inghad diversi drabi li l-gudikat isir japplika mhux biss dwar dak li jkun gie espressament dibattut fil-kawza li s-sentenza taghha titqieghed bhala l- bazi tal-eccezzjoni tal-gudikat, imma japplika wkoll dwar dak li messu jew seta' gie diskuss u ma jkunx gie diskuss mill-parti li kellha nteress li tiddiskutih. Il-bidla jew differenza fil-motivi tal-causa petendi fit-tieni provediment ma jgibx fix-xejn il-gudikat. "Illi min-naha l-ohra fis-sentenza fl-ismijiet Anthony Ali Farag et vs Anthony Zahra Conti et gie ritenut li sakemm ma jkunx hemm ebda decizjoni fuq il-vera kwistjoni kontroversa, u dik il-kwistjoni ma tkunx giet prekluza minn ebda decizjoni definittiva moghtija fil-gudizzju, l- istess kwistjoni tibqa' mhux deciza, u ma jistax mill-parti l-ohra jinghad li ghad-decizjoni josta l-gudikat9. Dan ifisser li l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha tigi ammessa b'cirkospezzjoni kbira; u dan aktar u aktar meta dik l-eccezzjoni jkollha l-effett li teskludi xi dritt, bhal meta si tratta minn incident processwali li jqum fil-kors tal-gudizzju, fejn ma jistax ikun Ċiv. jirrigwarda hemm dak li jissejjah tal-gudikat, hemm bzonn li l-kwistjoni tkun giet 'effettivament' deciza bis-sentenza ta' qabel, u mhux biss li setghet tigi deciza10. Infatti huwa maghruf li "nel dubbio il giudice non deve prepondere per la cosa giudicata."11 "Illi ghal dak fis-sentenza Rabat Construction Ltd vs Cutajar Construction Company Limited12 gie kkonfermat li din ghandha "tinkorpora li l-oggett mitlub fit-talba l-gdida hu identiku ghat-talba precedenti li giet determinata minn sentenza li ghaddiet in gudikat". "Illi l-bazi ghal dan ir-rekwizit hija ghalhekk cara u fis-sens li sentenza li tikkostitwixxi gudikat ma tistax timpedixxi talba gdida milli tigi proposta quddiem il-Qorti, jekk dik hi ntiza sabiex tottjeni xi haga differenti ghal dak li kien ipprova jitlob b'talba precedenti li giet determinata minn sentenza. Minn dan isegwi li anki jekk l-oggett ta' talba gdida hu simili ghal ta' decizjoni precedenti, din is-similarita' mhix ostaklu ghal talba gdida ghaliex l-effetti ta' sentenza li tkun ghaddiet in gudikat huma limitati ghal dak li kienu ssottomettew il-partijiet u ghal dak li jkunu ddecidew il-Qrati. "Illi ghar-rigward tal-eadem causa petendi, din il-kondizzjoni tirrikjedi li "the cause of the claim" kontenuta fit-talba l-gdida, tkun l-istess bhat- talba precedenti u li giet deciza minn sentenza li ghaddiet in gudikat. Illi l-Prof. Illi ghalhekk, din hija t-titlu, cioe', il-fatt guridiku li fuqu d-dritt pretiz hu bbazat. Illi sabiex il-kundizzjoni ta' l-eadem causa petendi tirnexxi, irid jigi ppruvat li l-kawza li kontenuti fit-talba l-gdida hi fondata fuq l-istess fatt guridiku li kien jifforma l-bazi tat-talba precedenti, li giet determinata b'sentenza li ghaddiet in gudikat. "Illi dwar Innocenza D'Souza et vs Giovanni Pavia Lofreda il-Qorti qalet li "biex ikun hemm il-gudikat, jehtieg...li s-sentenza ta' qabel kienet giet maqtugha f'kawza bejn l-istess persuni..." Illi pero' dan ma jfissirx li "l-promoturi tal-istess procedura setghu jipproponu mill-gdid kawza identika bl-inseriment ta' persuna taghhom li ma kinitx verament necessarja mill-aspett legali"14. "Illi din il-qorti se tghaddi biex tikkwota partijiet mis-sentenza li nghatat fl-istess ismijiet tal-kawza odjerna li giet deciza fis-16 ta' Novembru fis-sentenza fl-ismijiet XXIX.i.1155 12 Cit Nru 1209/00RCP deciza fid-9 ta' Jannar 2002 13 PA deciza fit-13 ta' Frar 1958, Vol XLII.ii.917 14 Vide Igino Scotto Galea Feriol et vs Jane mart Jimmy Geiser et, App Civ deciza fit-2 ta' Lulju 1996, Vol LXXX.ii.804 Ċiv. ""L-atturi, kif gia nghad, qeghdin jibbażaw it-titolu taghhom fuq il-kuntratt ta' akkwist tad-19 ta' Mejju 1960. Imma kuntrarjament ghal dak li hemm indikat fil-pjanta annessa mac-citazzjoni, li l-atturi jippretendu li turi l- estensjoni tal-proprjeta' li qed jittentaw jirrivendikaw, l-istess kuntratt ma jhalli ebda dubbju li l-"mandretta" annessa mal-lok u l-bicca raba' "ta' mal-lok" ma jmissux ma' xulxin, u bejniethom hemm beni li, meta sar dan il-kuntratt, kien ghadhom jappartjenu lil Vittorio Larsson. Dan ghaliex jinghad fl-istess deskrizzjoni li ghalqa wahda kienet soggetta ghad-dritt ta' passagg favur il-beni ta' dan Vittorio Larsson, u l-ohra kienet tgawdi d-dritt ta' passagg minn fuq il-beni ta' l-istess persuna. Zgur ghalhekk li titolu tajjeb fuq l-art kollha indikata fuq il-pjanta annessa mac-citazzjoni, l-atturi ma ppruvawx li ghandhom, u dan minkejja li l-kejl indikat fuq din il-pjanta huwa inqas minn dak dikjarat fil- kuntratt." "Mill-provi prodotti jidher pero' illi sew il-vendituri ta' l-atturi kif ukoll l- eredi ta' Vittorio Larsson fl-okkazzjoni tas-subbasta tal-1982, ma kienux jafu ezatt f'hiex kienet tikkonsisti u sa fejn kienet twassal il- proprjeta' ta' Salvatore Larsson u dik ta' hu Vittorio, u dan x'aktarx kien dovut ghall-komplikazzjonijiet involuti f'din id-divizjoni, u ghall-fatt li kulhadd jaqbel dwaru illi biz-zmien hafna partijiet mil-lok kienu ggarrfu u ghalhekk ma setax jigi stabbilit bi precizjoni liema kienu partijiet mill- istess lok u liema kienu l-btiehi jew mandretti annessi. Fl-assenza wkoll ta' pjanti li jmorru lura ghal dawk it-trasferimenti, (dik ipprezentata mill- atturi saret fl-okkazzjoni tal-kawza, u dik esebita mill-konvenuti saret biss fl-1995 minghajr ma gew ikkonsultati l-girien), kien impossibbli ghal din il-Qorti li tistabilixxi b'certa precizjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi. "Ghaldaqstant, billi gie stabbilit minghajr dubbju illi l-art li l-atturi xtraw fl-1960 ma kienitx tikkonsisti f'dak kollu li jindikaw fil-pjanta annessa mac-citazzjoni, u lanqas setghu akkwistaw l-istess proprjeta' bil- preskrizzjoni, it-talbiet tagħhom ma jistghux jigu milqugha. Dan pero' mhux ghax irrizulta illi l-istess art, jew ta' l-inqas partijiet definittivi minnha, jappartjenu lill-konvenuti, imma semplicement ghax hadd mill- kontendenti ma rnexxielu jipprova sodisfacentement kemm attwalment jipposjedi mill-art annessa mal-fond illum numru hdax (11) Triq Mannar, L-Isla, u x'inhuma l-konfini taghha". "Il-qorti ghaddiet ghalhekk billi cahdet it-talbiet attrici. L-atturi m'appellawx minn din is-sentenza u kwindi tali sentenza llum ghaddiet in gudikat. M'hemmx dubju li l-atturi peress li l-qorti semmiet li ma setghetx tistabilixxi l-konfini tal-proprjetajiet rispettivi hadu l-imbekkata biex ipprezentaw il-proceduri odjerni. "Jehtieg ghalhekk in vista tal-gurispridenza fuq citata jigi ezaminat jekk fil-proceduri odjerni l-elementi tal-gudikat humiex sodisfatti. "Jinghad mill-ewwel li r-rekwizit ta' l-eadem personae huwa sodisfatt peress li l-partijiet fiz-zewg kawzi huma l-istess. Ċiv. "Illi l-azzjoni tallum kif diga' gie stabbilit hija azzjoni ntiza ghal regolament tal-konfini izda l-qorti ma tistax tieqaf hawn b'ezami tant semplicistiku. "Huwa fatt li fl-ewwel azzjoni ta' rivendika l-kawza ta' l-atturi giet michuda. Verament li l-qorti f'dik is-sentenza kkummentat li kienet qeghdha tichad mhux ghaliex kellha xi prova li xi partijiet mill-art jappartjenu lill-konvenuti pero' l-fatt jibqa' li l-qorti cahdet it-talbiet attrici u ghalhekk dak li kien possedut mill-konvenuti baqghu f'idejhom. "Huwa minnu wkoll, kif qalu l-atturi fin-nota ta' sottomissjonijiet taghhom, li f'dik is-sentenza l-qorti rriteniet li kemm l-atturi kif ukoll il- konvenuti ghandhom partijiet mill-art li hemm mad-dar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar. Infatti l-qorti qalet hekk: ""L-atturi jitfghu dubbju dwar kemm l-art akkwistata mill-konvenuti tista' tkun verament sitwata fl-istess inhawi fejn huma ghandhom il-proprjeta' taghhom. Huwa minnu illi lanqas ma gew esebiti ebda site plans mill- konvenuti, imma mid-deskrizzjonijiet u irjiehat mogħtija dwar iz-zewg fondi, mix-xhieda tal-perit Dimech li kien mar ikejjel fuq il-post bhala parti mill-inkarigu tieghu ta' perit tekniku fis-subbasta msemmija, u mill- iskizz redatt minnu, meta mqabbel ma' dak ippreparata mill-perit Roe, kif ukoll ma' dak maghmul mill-perit Cardona Zahra, jidher illi hawn si tratta mill- istess inhawi, u ghalhekk necessarjament hemm xi overlapping bejn dak li xtraw l-atturi u dak li akkwistaw il-konvenuti. "Jidher madankollu illi l-konvenuti wkoll ipproducew prova ta' titolu fuq parti (li pero' baqghet qatt ma giet definite sew) mill-art li l-atturi qeghdin jghidu illi hija taghhom, u li almenu tmur lura sa din is-subbasta." L-ghan ta' dik il-kawza kien li jigi dikjarat li l-fond numru 11, fi Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, Ghawdex bil- mandretta annessa mieghu tal-kejl ta' cirka 187m.k. u r-raba' retrostanti l-mandretta, tal-istess kejl ta' cirka 187m.k. kollox muri fuq il-pjanta dok B, huma proprjeta' taghhom u li l-konvenuti m'ghandhom ebda jeddijiet fuqhom jew ta' parti minnhom. "Fil-kawza odjerna hekk kif proposta l-ewwel talba li l-qorti ghandha quddiemha hija li 'tiddikjara li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad- djar numru 11, Triq Mannar, Burmarrad, San Pawl il-Baħar, huwa tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal 187 m.k. jew kejl verjuri, kif ukoll il-porzjoni art maghrufa 'ta' mal- lok', li tigi wara l-mandretta msemmija, hija wkoll tal-kejl ta' cirka siegh pari ghal 187m.k. jew kejl verjuri'. "Huwa evidenti li din l-ewwel talba hija prattikament identika ghall- ewwel talba fl-azzjoni numru 28/2004 hlief li f'dik odjerna gew introdotti l-kliem 'cirka' jew 'kejl verjuri' u tnehhiet it-talba ghal dikjarazzjoni ta' proprjeta'. Biss dawn il-kliem ma jbiddlux il-fatt li dan il-mertu diga' gie diskuss mill-qorti fis-sentenza taghha. Hawn si tratta ta' l-istess art li kienet is-suggett tal-kawza l-ohra. Oltre' dan dik il-qorti rriteniet ukoll li l- mandretta annessa mal-lok u l-bicca raba' 'ta' mal-lok', ma jmissux ma' Ċiv. xulxin u bejniethom hemm beni li meta l-atturi xtraw, permezz tal- kuntratt li abbazi tieghu kienu qeghdin jivvantaw it-titolu taghhom kien ghadhom jappartjenu lil Vittorio Larsson. L-istess qorti kompliet "Zgur ghalhekk li titolu tajjeb fuq l-art kollha ndikata fuq il-pjanta annessa mac-citazzjoni, l-atturi ma ppruvawx li ghandhom, u dan minkejja li l- kejl indikat fuq din il-pjanta huwa nqas minn dak dikjarat fil-kuntratt". "Fil-kawza odjerna, l-atturi ghar-rigward tar-raba' 'ta' mal-lok' ressqu l- istess talba li kienu ressqu fil-kawza li diga' giet deciza. "Fil-kawza esperita llum il-qorti bilfors trid tezamina l-estensjoni tal-art tal-partijiet rispettivi. Illi fil-kawza precedenti l-ewwel qorti kienet ghamlet ezercizzju biex tistabbilixxi min mill-partijiet ghandu l-ahjar titolu ghall-art in kontestazzjoni. Permezz ta' din il-kawza l-atturi qeghdin jergghu jistiednu lill-qorti terga' taghmel l-istess ezercizzju. Dan huwa evidenti mill-ewwel talba kif imposta ghaliex biex ikun hemm dikjarazzjoni li r-raba' huwa tal-kejl indikat is-sottointeza hija li l-atturi huma wkoll proprjetarji ta' l-istess – kwistjoni li diga' giet deciza. Ma jridx jintesa li fl-azzjoni ta' rivendika l-azzjoni attrici falliet u l-konvenuti ghalhekk baqghu jgawdu l-pussess li kellhom. "Illi ghalhekk huwa ovvju li din it-tieni kawza li saret mill-atturi mhi xejn ghajr tentattiv sabiex jergghu jifthu berah it-trattazzjoni tal-istess kwistjoni u b'hekk jippruvaw jinnewtralizzaw l-ewwel deczijoni. Infatti bil-kawza odjerna jkun hemm riskju li jkun hemm proprju zewg gudizzju kunfliggenti. "Ghalhekk din l-eccezzjoni hija misthoqqa. "Ghal dawn il-motivi din il-qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tichad l- ewwel eccezzjoni tal-konvenuti, tilqa' t-tieni, it-tielet, ir-raba' u l-hames eccezzjonijiet tar-res judicata u ghalhekk tichad it-talbiet attrici. "Bl-ispejjez a karigu tal-atturi hlief dawk relatati ma' l-ewwel eccezzjoni li ghandhom ikunu a karigu tal-konvenuti." Rikors tal-appell tal-atturi Luigi u Carmela Cavallaro fit-8 ta' Lulju 2013 L-atturi ħassewhom aggravati bid-deċiżjoni inkwantu hija laqgħet "it-tieni, it-tielet, ir-raba' u l-ħames15 eċċezzjonijiet 15 Jiġi ppreċiżat illi għalkemm it-tieni, it-tielet u r-raba' eċċezzjonijiet effettivament jirrigwardaw il-kwistjoni tar-res judicata, il-ħames eċċezzjoni effettivament m'għandhiex x' taqsam mar-res judicata, fil-fatt tgħid hekk: "Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-eċċipjenti jopponu li għandhom jiġu delineati xi konfini, stante li ma hemmx dan il-bżonn, in kwantu l-estenzjoni tal- Ċiv. tar-res judicata" u għalhekk interponew dan l-appell minnha. jagħmlu s-segwenti argumenti f'dan ir-rigward: Jgħidu li għalkemm l-ewwel Qorti kienet korretta meta ħarġet id-distinzjoni bejn l-actio rei vindicatoria (il-kawża 28/2004) u l- meta kkonkludiet li l-vertenza li tifforma l-mertu ta' din il-kawża kienet kolpita bil-ġudikat tas-sentenza mogħtija fil-kawża 28/2004. Jargumentaw illi ir-reklam tagħhom fil-kawża 28/2004 kellu bħala oġġett l-art kollha, inkluż dik li tifforma l-oġġett tal-akkwist mill-konvenuti bil-kuntratt tat-18 ta' Diċembru 2002, u għalhekk dak li intalab f'dik il-kawża ma kienx ir-regolament tal-konfini iżda reklam ta' art sħiħa, minn fejn irriżulta li huma (l-atturi) għandhom partijiet minnha iżda mhux l-art kollha. Iżidu jgħidu illi l-azzjoni odjerna, invece, hija dik ta' stabbiliment ta' konfini bejn il-biċċiet art rispettivi tal-partijiet, u hija bbażata fuq id-dispożizzjoni tal- Artikolu 325 tal-Kodiċi Ċivili. Isostnu illi l-azzjoni odjerna għalhekk bl-ebda mod ma ġiet eżawrita bis-sentenza mogħtija fil-kawża 28/2004. Fir-rigward tal-ħames eċċezzjoni (fejn il-konvenuti eċċipew illi l-estenzjoni tal-proprjeta` tagħhom tirriżulta kjarament mill-att tal- akkwist tagħhom u mill-provenjenza tat-titolu tagħhom) liema eċċezzjoni fil-fatt ġiet milqugħa mill-ewwel Qorti, jaċċennaw għall-fatt illi fis-sentenza mogħtija fil-kawża 28/2004 invece ġiet ritenut illi: "… kien impossibbli għal din il-Qorti li tistabbilixi b'ċerta tirriżulta kjarament mill-att tagħhom u mill- proprjeta` tagħhom provenjenza tat-titolu tagħhom." Ċiv. ħadd mill-kontendenti ma preċiżjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi", u li rnexxielu jipprova "… sodisfaċentement kemm attwalment jippossjedi mill-art annessa mal-fond numru ħdax (11), Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, u x'inhuma l-konfini tagħha." L-atturi appellanti jsostnu li dak li ġie deċiż fil-kawża 28/2004 kellu neċessarjament iwassal għal din l-azzjoni odjerna, sabiex jiġu stabbiliti bi preċiżjoni l-konfini tal-fondi li għandhom il-partijiet imissu ma' xulxin. Jilmentaw illi l-ewwel Qorti fil-kawża odjerna ma kellhiex tasal għall-konklużjoni li t-talbiet tagħhom biex jiġu stabbiliti l- konfini kienu milquta bil-ġudikat, ladarba fil-kawża 28/2004 ma ġiex stabbilit x'inhuma tali konfini. Risposta tal-appell tal-konvenuti appellati tal-31 ta' Lulju 2013 Il-konvenuti appellati da parti tagħhom wieġbu biex jgħidu li s- sentenza appellata hija ġusta u timmerita li tiġi kkonfermata fl-intier tagħha, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-atturi appellanti. Huma jaċċennaw għall-fatt illi t-talbiet tal-atturi fil-kawża 28/2004, li permezz tad-deċiżjoni mogħtija fis-16 ta' Novembru 2010 ġew miċħuda minnha ma sar l-ebda appell, jaqraw hekk: Tiddikjara li l-fond kollu fuq deskritt numru 11, Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, Għawdex, bil-mandretta annessa miegħu tal- kejl ta' ċirka mija u sebgħa u tmenin metri kwadru (187mk) u r- raba retrostanti l-mandretta tal-istess kejl ta' cirka mija u sebgħa u tmenin metri kwadru (187mk) kollox muri fuq il- pjanta dokument B, huma proprjeta` tal-atturi, u li intom il- konvenuti m'għandkom l-ebda jeddijiet fuqhom jew ta' parti minnhom. Ċiv. Tinibixxi lill-konvenuti milli jidħlu fil-fond bil-mandretta u fir-raba hekk dikjarat proprjeta` tal-atturi jew milli jagħmlu xogħlijiet oħra fl-istess proprjeta`." Jaċċennaw imbagħad għall-ewwel talba tal-atturi fil-kawża odjerna, li taqra hekk: Tiddikjara li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar numru 11, Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, huwa tal-kejl ta' ċirka siegħ pari għal mija u sebgħa u tmenin metri kwadri (187mk) jew kejl verjuri, kif ukoll il-porzjoni art magħrufa "ta' mal-lok" li tiġi wara l-mandretta msemmija hija wkoll tal-kejl ta' ċirka siegħ, pari għal mija u sebgħa u tmenin metri kwadri (187mk) jew kejl verjuri." Jikkummentaw illi dawn huma l-istess talbiet, imqiegħda bi kliem li għalkemm mhux identiku, huwa simili, tant li jekk jirnexxu f'din it-talba jkunu laħqu l-iskop li ma rnexxilhomx jilħqu bl-ewwel talba fil-kawża 28/2004. Jenfasizzaw illi l-atturi fil-kawża 28/2004 ma rnexxilhomx jirrivendikaw dak li huma (l-konvenuti) kienu qegħdin fiżikament jippossjedu (kull talba ta' rivendika tippresupponi pussess fiżiku). Jargumentaw illi huma kienu fil-pussess ta' dak kollu li akkwistaw bil-pjanta annessa mal-att tagħhom ta' Diċembru 2002, u li allura fin-nuqqas ta' suċċess tal-atturi fl- azzjoni vindikatorja intentata minnhom, dan baqa' f'idejhom (il- konvenuti), u wara li s-sentenza għaddiet in ġudikat l-atturi ma jistgħux jieħdu ċans ieħor b'kawża oħra li tittratta l-istess talbiet Jaċċennaw għall-fatt li l-elementi tal-eċċezzjoni tal-ġudikat huma li tkun teżisti sentenza fir-rigward ta' kawża, fejn (i) il- persuni, (ii) l-oġġett, u (iii) l-kawżali, ikunu identiċi għal dawk ta' kawża ġdida. Iżidu jgħidu li l-ġudikat japplika mhux biss għal dak li Ċiv. ġie diskuss fl-ewwel kawża, iżda wkoll għal dak li messu ġie diskuss fl-ewwel kawża, b'dan li jekk l-eżistenza ta' kwistjoni mqajma fit-tieni kawża kienet diġa` teżisti u setgħet kienet rilevanti (anke jekk mhux espressament diskussa) fl-ewwel kawża, dan ukoll jagħti lok għal ġudikat fuq il-kwistjoni. Bħall-atturi appellanti wkoll jagħmlu riferenza għal dak li rriteniet il-Qorti fil-kawża 28/2004, u cioe`: jipprova mill-kontendenti "...ħadd sodisfaċentement kemm attwalment jippossjedi mill-art annessa mal-fond numru ħdax (11), Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, u x'inhuma l-konfini tagħha." Jargumentaw illi l-kawża kienet tal-attur, u ladarba ma rnexxilux fil-kawża, dak ippossedut minnhom għandu jibqa' Isostnu li ladarba l-atturi ma rnexxilhomx jieħdu tali pussess, ma jistgħux issa jerġgħu jittentaw jieħduh b'kawża simili (cioe` din odjerna). Isostnu li dak li qed jippruvaw jagħmlu l-atturi hu li taħt il-kappa tal-azzjoni għall-fissazzjoni tal- konfini, jerġgħu jistiednu lill-Qorti sabiex tiddikjaraham proprjetarji ta' dawk il-porzjonijiet art li ma rnexxilhomx jirrivendikaw fl-azzjoni l-oħra. Jargumentaw ukoll illi għalkemm l-ewwel Qorti qalet li kienet qed tirriġetta l-kawża minħabba nuqqas ta' prova, u għalkemm ikkummentat li ħadd mill-kontendenti ma rnexxielu jressaq prova ta' dak li verament huwa tiegħu, dan ma jfissirx li l-kwistjoni ma ġietx deċiża definittivament. Ċiv. Il-kawża 28/2004 fl-istess ismijiet, deċiża fis-16 ta' Novembru 2010 (mhux appellata) Sabiex wieħed jifhem aħjar l-appell tal-atturi, u l-kwistjoni dwar l- eċċezzjoni tar-res judicata, huwa importanti li fl-ewwel lok jiġi spjegat sew l-isfond tal-kawża 28/2004 (fl-istess ismijiet bħal din odjerna 66/2012) u l-eżerċizzju li għamlet il-Qorti li wassalha biex tiċħad it-talbiet ppreżentaw: il-kawża 28/2004, maċ-ċitazzjoni Dok A: kopja tal-kuntratt tad-19.05.1960; u (ii) Dok B: kopja ta' pjanta redatta mill-perit Emanuel Cardona Zahra, ta' Skont l-imsemmi kuntratt tal-1960 (Dok A) l-attur Luigi Cavallaro xtara mingħand l-aħwa Giovanna, Angiolina, Carmelo u Giovanni lok ta' djar li jinsab f'Għawdex, ix-Xagħra, Triq Mannar, numru ħdax, 11, bil-mandretta miegħu annessa tal-kejl ta' cirka siegħ16, b'li fiha, u liema lok ta' djar jikkonsisti f'kamra mġarrba u żewġt ikmamar oħra li attwalment qegħdin jintużaw għall- annimali; il-mandra fuq imsemmija hija soġġetta għad-dritt tal- passaġġ għaf-favur ta' beni ta' Vittorio Larsson; u 16 ekwivalenti għal 187mk Ċiv. biċċa raba msejħa "ta' mal-lok", (b) tax-Xagħra, Għawdex, tal-kejl ta' ċirka siegħ17, b'li fiha, tmiss punent ma' beni tal-eredi ta' Vittorio Larsson, Tramuntana ma' beni ta' Angela Larsson, u Nofsinhar ma' beni ta' Michelina Dilley, tgawdi dina l- biċċa raba d-dritt ta' passaġġ minn fuq beni ta' Vittorio Larsson. Skont dak premess mill-atturi fiċ-ċitazzjoni, il-proprjeta` kollha mixtrija permezz ta' dan il-kuntratt hija murija fuq l-imsemmija pjanta - Dok B. (Ma jistax wieħed ma josservax illi għalkemm il-kuntratt jgħid li Luigi Cavallaro xtara lok ta' djar u mandretta (bil-kejl ta' cirka 187mk) u biċċa raba (bil-kejl ta' 187mk) u li allura dawn fihom total ta' 374mk, fuq il-pjanta Dok B hemm indikat kejl ta' 340mk.) L-atturi ppremettew illi sa mill-1960, tali proprjeta` baqgħet dejjem fil-pussess tagħhom sakemm "riċentement", il-konvenuti bdew jippretendu li għandhom jeddijiet ta' proprjeta` kemm fuq ir-raba u l- mandretta, kif ukoll fuq parti mill-ambjenti li jiffurmaw parti mil-lok tad- djar, u li skont l-istess konvenuti dawn akkwistawhom mingħand terzi b'kuntratt tat-18 ta' Diċembru 2002. Kien għalhekk li l-atturi fetħu l-kawża msemmija u fiha talbu: li jiġi dikjarat li l-fond numru 11, Triq il-Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, bil- mandretta annessa miegħu tal-kejl ta' cirka 187mk u r-raba retrostanti l-mandretta tal-istess kejl ta' cirka 187mk, kollox muri 17 ekwivalenti għal 187mk Ċiv. fuq il-pjanta Dok B, huma proprjeta` tagħhom; (ii) u biex konsegwentement il-konvenuti jiġu inibiti milli jidħlu f'tali proprjeta` jew jagħmlu xi xogħlijiet fiha. Il-kontendenti qablu illi l-kawża eżerċitata mill-atturi kienet l-actio Il-konvenuti da parti tagħhom sostnew li min biegħ lil Luigi Cavallaro permezz tal-kuntratt tal-1960 ma kienx sid ta' dak li kien qed ibiegħ, u li l-provvenjenza ċitata fil-kuntratt tal-1960 hija falza. Huma eċċipew illi l-art mertu tal-kawża hija invece proprjeta` assoluta tagħhom (Emanuel u Rose Cini Sarreo) u li ġiet akkwistata minnhom mingħand John u M'Carmela konjuġi Khedri b'titolu validu fil- liġi permezz tal-kuntratt tat-18 ta' Diċembru 2002, u li tali art dejjem kienet fil-pussess tagħhom jew tal-predeċessuri tagħhom fit-titolu. il-kuntratt ingħad illi dak li kien qed jiġi trasferit kienet: "… il-porzjon art fi Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, Għawdex, tal-kejl ta' cirka mitejn u tmenin metru kwadru (280mk) konfinanti punent in parti ma' Triq Mannar u in parti ma' beni ta' Luigi Cavallaro, tramuntana ma' beni ta' Dominic Doublet Meagher, u lvant ma' beni ta' Maria Larsson jew l-aventi kawża tagħha u nofsinhar ma' beni ta' Michelina Dilley....." Bħala provenjenza ġie dikjarat li l-vendituri konjuġi Cauchi kienu akkwistaw il-proprjeta` b'titolu oneruż fil-21 ta' Diċembru 1995. Fil-fatt Ċiv. ġie esebit il-kuntratt tal-21 ta' Diċembru 1995 li bih il-konjuġi Cauchi akkwistaw il-proprjeta` mingħand Joseph u Mary Jane konjuġi Stevanovic. Ġie dikjarat li l-proprjeta` kienet ipperveniet lill-vendituri konjuġi Stevanovic b'ċedola fl-atti tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Superjuri Ċivili, fl- ippreżentata fit-22 ta' Ottubru 1982 wara subbasta fl-ismijiet Salvatore Il-Qorti spjegat illi din is-subbasta saret in segwitu għal sentenza tal-istess Qorti tal-11 ta' Diċembru 1980, li skont il-konvenuti kien ġie ordnat il-bejgħ ta' beni provenjenti mill-eredita` ta' Vittorio Larsson. Il-konvenuti esebew kuntratt ta' diviżjoni tas-7 ta' Lulju 1928 minn fejn irriżulta li Salvatore Larsson (ħu Vittorio Larsson) kien ġie Il-Qorti spjegat li jidher li din kienet l-istess għalqa magħrufa "ta' ħdejn il-lok" li fl-1960 inbiegħet (flimkien mal-lok numru 11 u l- mandretta annessa, minn ulied dan Salvatore Larsson lill-attur Luigi Vittorio Larsson kien ġie assenjat: Ċiv. Il-Qorti spjegat illi dan il-fond bin-numru 4 huwa l-istess wieħed li sussegwentement ingħata n-numru (11) u li l-atturi xtraw partijiet minnu bl-kuntratt tal-1960. kien irriżultalha: Fis-sentenza tagħha mogħtija fis-16 ta' Novembru 2010 irriteniet li li l-proprjetajiet tal-kontendenti jinsabu fl-istess inħawi; li neċessarjament hemm "overlapping" bejn dak li xtara l- attur fl-1960 u dak li akkwistaw il-konvenuti fl-2002; li l-kuntratt tal-1960 ma jħalli l-ebda dubju li l-"mandretta" annessa mal-lok tad-djar u l-biċċa raba "ta' mal-lok" ma jmissux ma' xulxin, u li bejniethom kien hemm beni li dak iż-żmien kienu għadhom jappartjenu lil Vittorio Larsson; li konsegwentement l-attur ma ppruvax li għandu titolu fuq l- art kollha indikata fuq il-pjanta Dok B, u dan minkejja li l-kejl indikat fuq tali pjanta huwa inqas minn dak dikjarat fil-kuntratt; lanqas ma seta' l-attur akkwistaha bil-preskrizzjoni akkwiżittiva - la dik ta' għaxar (10) snin u lanqas dik ta' tletin (30) Ċiv. ta' Luigi Cavallaro (ulied Salvatore Larsson) kif ukoll l-eredi ta' Vittorio Larsson, fl-okkażjoni tas- subbasta tal-1982, ma kienux jafu eżatt fhiex kienet tikkonsisti u sa fejn kienet twassal il-proprjeta` ta' Salvatore Larsson u dik ta' ħuh Vittorio Larsson, u li dan x'aktarx kien dovut għall- komplikazzjonijiet involuti fid-diviżjoni, u għall-fatt li biż-żmien ħafna partijiet mil-lok iġġarfu u għalhekk ma setax jiġi stabbilit bi preċiżjoni liema kienu partijiet mil-lok, u liema kienu l-btieħi jew il- Għaldaqstant ikkonkludiet illi fl-assenza ta' pjanti li jmorru lura għal dawn it-trasferimenti, kien impossibbli għaliha li tistabbilixxi b'ċerta preċiżjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi. Hija ma laqgħetx it-talbiet tal-atturi iżda għamlitha ċara li dan ma kienx għaliex irriżulta li l-istess art (jew partijiet minnha) jappartjenu lill- konvenuti, imma sempliċiment għaliex: "… ħadd mill-kontendenti ma rnexxilu jipprova sodisfaċentement kemm attwalment jippossjedi mill-art annessa mal-fond illum numru ħdax (11) Triq Mannar, Gwardamanga, Tal-Pieta', u x'inhuma l-konfini tagħha." Il-kawża odjerna 66/2012 Madwar sena u nofs wara d-deċiżjoni fuq imsemmija, l-atturi intavolaw il-kawża tal-lum u fiha talbu li: jiġi dikjarat li l-kejl tal-mandretta annessa mal-lok tad-djar 11, Triq Mannar, Santa Luċija, Ta' Kerċem, huwa tal-kejl ta' cirka siegħ, pari għal Ċiv. 187mk (jew kejl verjuri), kif ukoll il-porzjon art magħrufa bħala "ta' mal-lok" li tiġi wara tali mandretta, hija wkoll tal-kejl ta' cirka siegħ, pari għal 187mk (jew kejl verjuri); li tiġi ffissata l-konsistenza tal-mandretta u l-limiti veri u reali ta' tali mandretta fejn din tmiss mal-art tal-konvenuti u li jitqiegħdu li tiġi ffissata l-konsistenza tar-raba "ta' mal-lok" u l-limiti veri u reali ta' tali raba fejn din tmiss mal-art tal-konvenuti u li jitqiegħdu marki permanenti; (iv) li tistabbilixxi dik il-parti/partijiet illegalment okkupata mill- li tordna lill-konvenuti jiżgumbraw minn tali parti/partijiet. Il-konvenuti qajmu l-eċċezzjoni tar-res judicata b'referenza għad- deċiżjoni mogħtija fil-kawża 28/2004 (fuq spjegata). L-ewwel Qorti rriteniet li l-kawża odjerna hija "predominentement" dik magħrufa bħala l-actio finium regundorum (kif fil-fatt l-atturi stess iddikjaraw fl-ewwel seduta). Aċċennat għall-fatt li t-tieni u t-tielet talbiet huma intiżi għad-delimitazzjoni tal-konfini, filwaqt li bil-ħames talba l- atturi qed jitolbu l-iżgumbrament tal-konvenuti minn dik il-parti li tirriżulta L-ewwel Qorti kienet tal-fehma illi għalkemm iż-żewġ azzjonijiet Ċiv. huma teknikament differenti, permezz ta' din il-kawża l-atturi qed jerġgħu jistiednu lill-Qorti tagħmel l-istess eżerċizzju. Aċċennat għall-fatt din il-kawża si tratta tal-istess art li kienet is-suġġett tal- biex hija tilqa' t-talba u tiddikjara li l-mandretta u l-biċċa raba huma kull wieħed tal-kejl ta' 187mk (jew kejl verjuri), is-sottointeża hija li l-atturi huma wkoll proprjetarji tal-istess: kwistjoni li diġa` ġiet deċiża; għalkemm fil-kawża odjerna l-atturi żiedu l-kliem "jew kejl verjuri" dan ma jbiddilx il-fatt li l-mertu diġa` ġie diskuss; fil-kawża odjerna hija bil-fors trid teżamina l-estenzjoni tal-art tal-partijiet rispettivi, iżda dan kien eżerċizzju li diġa` għamlitu l- Qorti fil-kawża 28/2004. Hija kkummentat illi ma kellhiex dubju li peress li l-Qorti fil-kawża 28/2004 "semmiet li ma setgħetx tistabbilixxi l-konfini tal-proprjetajiet rispettivi (l-atturi) ħadu l-imbekkata biex jippreżentaw il-proċeduri Dehrilha ovvju li din il-kawża odjerna ma hi xejn għajr tentattiv da parti tal-atturi biex jiftħu beraħ it-trattazzjoni tal-istess kwistjoni u b'hekk jippruvaw jinnewtralizzaw l-ewwel deċiżjoni. Qalet ukoll li bil- kawża odjerna hemm ir-riskju li jkun hemm proprju żewġ ġudizzji kunfliġġenti. Ċiv. Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Kif fuq spjegat, l-aggravju tal-atturi jirrigwarda l-fatt li l-ewwel Qorti laqgħet l-eċċezzjoni tar-res judicata in vista tas-sentenza fil-kawża Huma jsostnu li d-difiża tal-ġudikat ma kinitx applikabbli u li għalhekk kienet skorretta l-ewwel Qorti meta ddeċidiet li tali difiża kienet mistħoqqa. Din il-Qorti, wara li rat ir-rikors tal-appell tal-atturi u r-risposta tal- konvenuti, wara li eżaminat it-talbiet mertu tal-kawża 28/2004 u s- sentenza relattiva, kif wkoll it-talbiet mertu ta' din il-kawża u s-sentenza tal-ewwel Qorti fir-rigward tal-eċċezzjoni tal-ġudikat, tasal għall-istess konklużjoni li waslet għaliha l-ewwel Qorti: u cioe` li d-difiża tar-res It-talbiet fil-kawża 28/2004 u t-talbiet fil-kawża odjerna 66/2012 Fil-kawża 28/2004 l-atturi talbu: li jiġi dikjarat li l-lok ta' djar bil-mandretta bil-kejl ta' cirka 187mk u l-biċċa raba magħrufa bħala "ta' mal-lok" bil-kejl ukoll ta' cirka 187mk (kif deskritti fil-kuntratt tal-1960) huma proprjeta` tal- biex il-konvenuti jiġu inibiti milli jidħlu f'tali proprjeta`. Ċiv. Fil-kawża tal-lum l-atturi qed jitolbu: li jiġi dikjarat li l-proprjeta` kif deskritta fil-kuntratt tal-1960 hija proprjeta` tagħhom. Fil-kawża tal-lum, iżda, jirrikonoxxu illi l-kejl jista' jkun inqas minn dak indikat fil-kuntratt, u dan ovvjament minħabba li l-Qorti fil-kawża 28/2004 qalet li hemm overlapping bejn il-proprjeta` li xtraw l-atturi u dik li akkwistaw il-konvenuti - għalhekk żiedu l-frażi "jew kejl ieħor verjuri"; li jiġu stabbiliti l-konfini tal-mandretta u tar-raba "ta' mal-lok" vis-à-vis il-proprjeta` tal-konvenuti, (evidentement minħabba li l- Qorti fil-kawża 28/2004 qalet li mill-provi ma jirriżultax x'inhuma l- konfini tal-proprjetajiet rispettivi tal-partijiet); li jiġi allura stabbilit liema hija dik il-parti tal-proprjeta` tagħhom li hija okkupata mill-konvenuti; u li konsegwentement il-konvenuti jiġu ordnati jiżġombraw minn tali parti. L-ewwel talba fiż-żewġ kawżi Għalkemm skont l-atturi, il-proprjeta` deskritta fil-kuntratt tal-1960 hija indikata kollha fuq il-pjanta Dok B, kif osservat il-Qorti fil-kawża 28/2004 il-kejl indikat fuq tali pjanta huwa inqas minn dak indikat fuq il- U minkejja li hu inqas, mill-provi prodotti ma setgħetx tikkonkludi li tali proprjeta` indikata fuq il-pjanta Dok B hija kollha tal- Għalhekk wara li fliet il-provi prodotti, la setgħet tikkonkludi li l- proprjeta` kif deskritta fil-kuntratt tal-1960 hija kollha tal-atturi, u lanqas Ċiv. ma setgħet tikkonkludi li l-proprjeta` (b'kejl inqas) kif indikat fuq il-pjanta Dok B ma hijiex kollha tagħhom. Jiġifieri la setgħet tilqa' l-ewwel talba fl- intier tagħha, u lanqas limitatament, u cioe` għal kejl inqas minn dak imsemmi fl-ewwel talba. Issa kif osservat l-ewwel Qorti, fil-kawża odjerna l-ewwel talba hija prattikament identika għall-ewwel talba fil-kawża 28/2004. Il-fatt li żiedu l-frażi "jew kejl ieħor verjuri" ma jfisser xejn, għaliex kif fuq spjegat, li kieku fil-kawża l-oħra rriżulta lill-Qorti li l-kejl kien inqas minn dak imsemmi fl-ewwel talba, l-ewwel Qorti xorta waħda kienet tiddikjara "kejl ieħor verjuri". It-talba biex jiġu stabbiliti l-konfini Il-Qorti fil-kawża 28/2004 spjegat illi mill-provi prodotti ma kienx possibbli għaliha li tiddikjara l-konfini tal-proprjetajiet tal-kontendenti. Minkejja l-eżerċizzju li hija għamlet sabiex tistabbilixxi min mill- kontendenti għandu l-aħjar titolu fuq l-art in disputa, u minkejja l-provi voluminużissimi li tressqu, stqarret illi kien impossibbli għaliha li tistabbilixxi bi preċiżjoni l-konfini tal-proprjetajiet rispettivi tal-partijiet. Għalhekk għalkemm kienet konvinta li l-atturi għandhom mill-proprjeta` indikata fuq il-pjanta Dok B (li kif ingħad, hija inqas minn dik deskritta fil- kuntratt tal-1960) baqa' ma ġiex pruvat sodisfaċentement x'inhuma l- konfini tal-proprjeta` tal-atturi (u tal-konvenuti) u għalhekk kellha tiċħad Ċiv. Kif qalet l-ewwel Qorti fil-kawża odjerna, permezz ta' din il-kawża, l-atturi qegħdin jerġgħu jistiednu lill-Qorti tagħmel l-istess eżerċizzju. kif sostnew ben tajjeb il-konvenuti fir-risposta tal-appell tagħhom, il-fatt li l-ewwel Qorti ma setgħetx tasal biex tistabbilixxi fhiex tikkonsisti l- jfissirx l-kwistjoni ma ġietx deċiża Dak li qed jintalab fil-konfront tal-konvenuti fiż-żewġ kawżi Fil-kawża 28/2004 l-atturi talbu li l-konvenuti jiġu inibiti milli jidħlu fl-art tagħhom; filwaqt li fil-kawża odjerna qegħdin jitolbu li jiġu żgumbrati mill-partijiet li jirriżultaw li huma tagħhom (tal-atturi). Iżda kif ingħad, il-vertenza ġiet deċiża definittivament b'dan li l- konvenuti (li f'kawża ta' rivendika huma l-possessuri) baqgħu jgawdu l- pussess fuq kwalsiasi biċċa art okkuppata minnhom li jista' jkun li hija Tajjeb jew ħażin, baqgħu jgawdu l-pussess fuq l-art okkupata minnhom bil-barka ta' sentenza tal-Qorti li ma ġietx appellata. Kif osservat ben tajjeb l-ewwel Qorti, li kieku f'din il-kawża kellha terġa' tagħmel l-eżerċizzju li għamlet il-Qorti fil-kawża 28/2004 għall-fini biex tistabbilixxi l-konfini, hemm ir-risku li jkun hemm żewġ ġudizzji Ċiv. jiżgombraw. konfliġġenti: billi jiġi dikjarat l-konvenuti qegħdin effettivament jokkupaw parti mill-proprjeta` tal-atturi u bħala konsegwenza jiġu ordnati Kif dejjem ġie ritenut, l-eċċezzjoni tal-ġudikat għandha bħala sisien tagħha l-interess pubbliku, u ħija maħsuba sabiex tħares iċ- ċertezza tal-jeddijiet li jkunu ġew definiti f'sentenza, li tbiegħed il- possibilita` ta' deċiżjonijiet li jmorru kontra xulxin u li ttemm il-possibilita` ta' kwistjonijiet li jibqgħu miftuħa bi ħsara tal-jeddijiet stabbiliti bis- sentenza li tkun ingħatat. Il-ħames eċċezzjoni Finalment din l-Qorti jidhrilha li għandha tikkummenta fuq il-fatt li l- ewwel Qorti laqgħet il-ħames eċċezzjoni tal-konvenuti (li ssegwi wara t- tieni, it-tielet u r-raba eċċezzjonijiet li huma kollha relatati mal-kwistjoni tar-res judicata) li tgħid hekk: li "Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, għandhom jiġu delinati xi konfini, stante li ma hemmx dan il-bżonn, in kwantu l-estenzjoni tal-proprjeta` tagħhom tirriżulta kjarament mill-att tal-akkwist tagħhom u mill-provenjenza tat-titolu tagħhom". (enfasi ta' din il-Qorti) l-eċċipjenti Fil-fehma ta' din il-Qorti, l-ewwel Qorti ma kellhiex tidħol f'din l- eċċezzjoni u dan għaliex ladarba laqgħet it-tliet eċċezzjonijiet dwar ir-res Fi kwalunkwe każ, ladarba l-Qorti fil- Ċiv. fuqha. kawża 28/2004 kienet irriteniet illi hemm overlapping bejn il-proprjeta` li xtraw l-atturi u dik li akkwistaw il-konvenuti, u li ma setgħetx tistabbilixxi b'preċiżjoni l-veri konfini tal-proprjetajiet rispettivi, allura huwa kontro- sens li din il-ħames eċċezzjoni tintlaqa'. Għal dawn il-motivi din il-Qorti tiċħad tal-atturi u tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha, ħlief għall-ħames eċċezzjoni inkwantu ma kienx il-każ li l-ewwel Qorti tippronunzja ruħha L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jitħallsu mill-atturi appellanti. Silvio Illatar k/a Cachia Falzon Zammit Munro Camilleri Falzon Giannino Abela Grech Mifsud Attard Camilleri Falzon Noel De Giorgio Imħallef Deputat Reġistratur ld