FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR Seduta ta' nhar il-Gimgha, 25 ta' Gunju, 2021 Omar (KI 385884(M) u Deborah (KI 171570(M)) konjugi Riley Vs Michael Muscat Cohen Ra l-avviz fl-ismijiet premessi pprezentat fil-22 ta' Novembru, 2019 permezz ta' liema l-atturi talbu li t-Tribunal jordna lill-konvenut ihallas is-somma ta' tlett elef mija u sebgha u erbghin euro (€3147) in linea ta'danni li huma sofrew minhabba perkolazzjoni ta'ilma fil-proprjeta` taghhom mill-proprjeta` sovrastanti tal-konvenut; bl-ispejjez data tal-istess ittra u bil-konvenut ingunt in subizzjoni. Ra r-risposta tal-konvenuti datata 12 ta' Dicembru, 2019 permezz ta' liema l-intimat eccepixxa s-segwenti: Illi fl-ewwel lok jinkombi fuq l-atturi li jikkonfermaw illi l-hsarat allegatament subiti sehhew minhabba ragunijiet attribwibbli lill-konvenut; Illi minghajr pregudizzju ghall-premess u in linea sussidjarja d-danni pretizi huma ghal kollox ezagerati u qed jigu kkontestati. Salvi eccezzjonijiet ulterjuri. Bl-ispejjez. Sema' x-xhieda tal-atturi u d-dokumenti ezebiti minnhom waqt is-seduta tad-19 ta' Accedda fil-fondi tal-partijiet rispettivi fit-3 ta' Lulju, 2020 u f'dik l-okkazzjoni Sema' x-xhieda tal-Perit Karl Dafter waqt is-seduta tat-2 t'Ottubru, 2020. Ra n-nota tal-konvenut li permezz taghha ezebixxa l-affidavit tieghu u tal-Perit Sema' x-xhieda ta' Naomi Gadepaga u ra d-dokumenti ezebiti minnha waqt is-seduta tas-6 ta' Novembru, 2020. Sema' x-xhieda ta' Maria Hayes` waqt is-seduta tal-11 ta' Dicembru, 2020. Sema' t-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet. Ra li l-kawza giet differita ghas-sentenza ghas-seduta tal-lum. Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz. Ikkunsidra Illi tali kawza tirrigwardja talba ghall-kumpens ta' hsarat sofferti mill-atturi fil-proprjeta` taghhom konsegwenti ghal allegat perkolazzjoni ta' ilma mill-fond sovrastanti appartenenti lill-konvenuti. Il-konvenuti, da parti taghhom, wiegbu ghall-istess billi eccepew illi l-atturi ghandhom jikkonfermaw li l-hsarat allegatament subiti minnhom sehhew minhabba ragunijiet attribwibbli lill-konvenut u wkoll billi kkontestaw l-ammont reklamat bhala Illi fir-rigward tal-estent tal-hsara sofferta mill-attur, it-Tribunal stess kif presjedut acceda fuq il-post fejn fil-fatt ittiehdu wkoll ritratti tal-hsarat riskontrati f'dik l-okkazzjoni (ezebiti 75 tal-process) liema hsarat jirriflettu proprju dak li sab ukoll fuq il-post il- Perit tekniku inkarigat mill-istess atturi il-Perit Karl Dafter kif pruvat ukoll tramite r-rapport tieghu u r-ritratti annessi mal-istess (Dok. 15 et. seq. tal-process). Illi dwar il-kawza ta' tali hsarat xehdet bl-aktar mod car l-attrici li f'tali rigward ikkonfermat kif : "Jiena ilni noqghad fl-appartament tieghi hdax-il sena. Il-perkolazzjoni tal- ilma niftakar li sehhet ghal habta ta' Gunju elfejn u dsatax (2019). Fuq mistoqsija tat-Tribunal nghid illi qabel din id-data qatt ma kellna din il- Niftakar illi ghal habta taz-zmien li semmejt bdejt nara l-ilma joqtor mal-art mis-saqaf tal-kamra tas-sodda taghna. Mort inhabbat lil konvenut, ghandu ma dhaltx pero` Gauci nizel ghandna sabiex jara x`kellna u kkonfermali li fuq il-kamra tas-sodda taghna huwa kellu kamra tal-banju. Fil-fatt dar l- appartament taghna kullimkien u setgha jiddetermina li fuq din il-kamra tas- sodda hemm effetivament il-kamra tal-banju tieghu. L-ilma fuq mistoqsija tat- Tribunal nghid illi beda niezel mit-toqba tal-bozza taghna. art u ra wkoll li l-ilma kien ghadu qed joqtor. Ra wkoll li s-saqaf ghal bqija kien kompletament clear dana referibilment ghal bqija tal-ambjenti tal-appartament Huwa telgha fl-appartament tieghu u rega gie lura u qalli li kien effetivament iddetermina li kien hemm leakage fil-kamra tal-banju tieghu. Huwa fil-fatt qalli li kellu pipe fil-kamra tal-banju tieghu, qalli wkoll li kisser il-madum. Nghid pero` illi hu ghalaq l-ilma u l-ghada stess kien ghamel ix- xogholijiet li fihom kien kisser dan il-madum. Nghid illi xi siegha wara li l- konvenut gie fil-post taghna u kien ghalaq l-ilma l-ilma fil-fond taghna waqaf. Huwa kien qalli li din il-leakage hu kien sewwiha. Nghid illi wara li kien sewwa din il-problema permezz ta' dan il-leakage peress illi qala' l-madum qatt aktar ma nizel ilma minn fejn ghidt qabel pero` nghid illi kellna sitwazzjoni fejn Nghid illi dan kienet problema mhux biss fil-kamra tas-sodda imma wkoll mexa ghal ambjenti ohrajn per ezempju bhal fil-kurutur, kemm fil-kmamar tas-sodda wkoll fil-kcina u fis-salott. Il-problema kienet kollha fis-soqfa u nizlet ukoll xi filati mal-hitan tal-gnub." Tali verzjoni tinsab fuq kollox konfermata mill-istess konvenut li f'tali rigward ukoll xehed permezz tal-affidavit tieghu fis-sens illi : « Fil-15 ta'Mejju, 2019 giet Deborah Riley li tirrisjedi fil-cluster house ta' tahtna u qaltli li kien qed iqattar xi ilma minghandna ghal gol-bedroom taghha. Dan kien ghall-habta tas-sitta ta' filghaxija. Hekk kif qaltli hekk jien inzilt maghha biex nara x'kien qed jigri. Jien dhalt fil-kamra tas-sodda li urietni u hemmhekk kien hemm roqgha fis- saqaf taghha u kultant tqattar taqtira. Il-post fejn kien qed iqattar kien ezatt taht il-kamra tal-banju tal-ensuite taghna. (...) Meta gie il-plumber sab li kien marli pipe tal-ilma li kien ghaddejj taht it-tray tax-shower tal-ensuite u sewwa dak li kien hemm bzonn isir. (...) Omar u dawn qaluli kien ser jinvolvu l-insurance taghhom sabiex jissewwwew il-hsarat li kellhom peress li qaluli li kien immoffa is-saqaf. sabiex nara fejn kienet il-moffa u huma wrewni l-moffa fil-kuritur u kien hemm xi naqra moffa fil-main bedroom pero` huma am wrewni imkien izjed. ». Illi b'referenza ghall-ewwel eccezzjoni tal-konvenut jigi nutat li jekk, min-naha l-wahda l- 31 tal-process), min- naha l-ohra, il-perit tekniku Alfred Sesay appuntat mis-socjeta` assiguratrici GasanMamo Insurance Limited, jidher li jikkontesta almenu tali hsarat riskontrata fil-kamra ta' quddiem u dana billi « ikkonkludejt li peress li l-kamra tal-banju tal-assikurat kienet fuq il-kmamar ta' wara, il-hsarat li kien hemm fil-kmamar tas-sodda u tal-kuritur wiehed jista' jattribwihom ghall-ilma li nizel minhabba l-hsara fil-pipe. Izda d-damp patches li kien fil- kamra ta'quddiem fl-opinjoni tieghi huma rrelatati ma ragunijiet estranji » (Dok. 89 tal-process). Mill-provi prodotti madanakollu ma tressqet ebda prova dwar kif l- ammont mitlub mill-atturi jigi affetwat bl-eskluzjoni tar-riparazzjonijiet fil-kamra ta' quddiem kif prospettat mill-imsemmi Perit Grech jew x'setghet kienet ir-raguni ghal tali hsarat f'tali kamra indipendentement mill-konvenut. Fil-fatt huwa l-istess Perit Grech li tramite r-rapport donnu jezigi kjarifika dwar dan il-punt billi jikkonkludi li « (i)t is 90 tal- Tramite l-provi imressqin minnu l-konvenut prova wkoll jikkontesta d-danni tal- atturi billi jikkontendi li tali hsarat setghu gew kagunati minn xoghol difettuz (f'dan is-sens l-affidavit tal-istess konvenut). Illi f'dan ir-rigward jinsab deciz mill-Qrati Taghna li jinkombi fuq il-proprjetarju tal-fond li jiehu dawk il-mizuri kollha necessarji li jsiru minn kull bonus paterfamilias u dana sabiex jassigura ruhu li mhux biss ma ssirx hsara lill-proprjeta` tieghu stess imma wkoll li l-ebda aspett tal-proprjeta` tieghu ma tirreka hsara lil terzi. Dan ukoll gie ritenut applikabbli fir- rigward ta' hsara naxxenti minn perkolazzjoni tal-ilma naxxenti minn pajp fejn gie allegat li sid il-fond li fih kien jinsab tali pajp ma seta' jaghmel xejn da parti tieghu sabiex jipprevjeni l-hsara rizultanti u dana peress li jinkombi fuq kull sid l-obbligu li jwettaq minn zmien ghal zmien manutenzjoni xierqa imma wkoll kontrolli fil-fond tieghu : «Kontrolli dawn li kienu necessarji li jsiru minn kull 'bonus paterfamilias' sid ta' fond biex jilqa' ghal kull hsara possibbli mhux biss lil hwejgu izda fuq kollox Mir- rizultanzi processwali anke fuq il-kriterju l-aktar baxx tal-probabilita`, hekk ritenut sufficcjenti f'kawza civili ghad-danni, din il-Qorti, bl-invers tat- Tribunal, hi sodisfatta minn ness prossimu bejn kawza u effett biex tkun tista' takkolla r-responsabilita` fuq il-konvenut appellat." Qorti tal-Appell (Inferjuri) fit-23 ta' Gunju, Illi fir-rigward tal-ewwel eccezzjoni imressqa mill-konvenut, it-Tribunal isib li fl-ewwel lok u mill-aspett prettament legali, f'kaz illi l-istess konvenut ried tassew illi tigi akkollata r-responsabilita` kollha ghall-hsara kjarament sofferta mill-atturi jew almenu parti minnha lil terzi huwa kellu jutilizza l-mezzi koncessi lilu mill-istess ligi, senjatament ir- Regolament 6 tar-Regoli dwar Tribunal ghal Talbiet Zghar li jipprovdi testwalment li: "(1) Jekk il-konvenut jidhirlu li għandu jkun ħadd ieħor li jħallas it-talba, huwa għandu jindika fir-risposta tiegħu min hi dik il-persuna l-oħra li għandha tħallas it-talba kollha jew parti minnha. (2) Il-konvenut għandu permezz tat-Tribunal jinnotifika lil terzi: (a) b'kopja tat-talba; u (b) b'kopja tar-risposta tiegħu; u (ċ) b'avviż lil terzi; u (d) b'formola għal risposta vojta. (3) Meta terzi jagħmlu r-risposta tagħhom, huma għandhom isegwu l- proċedura li hemm biex issir risposta għal talba hekk kif inhi msemmija fir- regoli 4 u 5." Kif jirrizulta kjarament mir-risposta prezentata fl-atti ta'din il-kawza, il-konvenut naqas milli – in linea ma' dak surreferit – jindika liema terza persuna ghandha tinzamm responsabbli ghall-hsara sofferta mill-atturi, wisq anqas innotifika jew talab li jinnotifika lil tali terz jew terzi kif rikjest mill-istess Regolament. Effettivament jigi nutat li, permezz tal-ewwel eccezzjoni tieghu huwa stess illimita d-difiza tieghu ghall-htiega li l-atturi jikkonfermaw li l-hsarat allegatament sofferti minnhom sehhew minhabba ragunijiet attribwibbli lilu. kwindi mhux parti fil-kawza: Illi hekk ukoll jinsab deciz illi meta t-terz li ghandu jigi ritenut responsabbli jibqa' injot u "id-difiza tat-terzo ignoto (jigifieri, ta' persuna mhux parti fil-kawza) ma hi difiza xejn ghaliex il-kawza hija bejn il-kontendenti, u l-ebda parti mit-tort ma tista' tigi addebita lil xi hadd li ma hux fil-kawza. Kif intqal minn din il- Qorti fil-kawza Griscti v. Spiteri, deciza fid-9 ta' Dicembru 1968, la darba jigi ppruvat l-involviment tal-konvenut f'incident anke in parti, l-atturi "ghandhom dritt jikkonsegwew d-danni kollha minghand il-konvenut, salv talvolta lil dan id-dritt li jindennizza ruhu jekk jista' minghand it-terz ghall- parti tieghu ghall-htija." " (Joseph Harvey ghan-nom u in rapprezentanza Onor. Qorti tal-Appell (Sede Superjuri) fis-26 ta'Gunju, 2009 – enfazi mizjuda) It-Tribunal isib li l-ewwel eccezzjoni hekk kif imressqa mill-konvenut timmerita li tigi michuda u dana ghaliex l-atturi irnexxielhom jippruvaw li, almenu fuq bilanc ta' probabiltajiet, il-hsara sofferta minnhom hija kagun tal-perkolazzjoni ta' ilma provenjeni mill-fond tal-konvenut, dana skont ir-rapporti teknici prezentati in atti. Ghall-bqija, lilhinn minn dak li jinghad hawn fuq in materja legali, it-Tribunal ma jistax isib xi ness kawzali bejn is-supposizzjonijiet sollevati mill-konvenut u l-hsara attwalment sofferta mill-atturi. Jibda sabiex jinghad li b'referenza ghax-xoghol hazin li jidher li sar fil- housing estate li minnu jiffurmaw parti l-fondi rispettivi tal-partijiet (u li kienu wkoll il- mertu ta' artikli fil-medja li gew ukoll ezebiti in atti) kienu antecedenti – u mhux bi ftit – il-hsara sofferta mill-atturi. Hekk jidher li l-artikli li jirrigwardjaw il-hsara fil-housing estate huma rispettivament datati Awwissu, 2016 u Jannar, 2017 (filwaqt li l-konvenut stess jirreferi permezz tal-affidavit tieghu, ghal problema ta' umdita` li kellu fis-sena 2009) meta d-dhul tal-ilma fil-fond tal-atturi u l-hsara sussegwenti giet riskontrata f'Gunju, 2019 u fil-gimghat ta' wara. L-attrici stess tiddikjara li « qabel din id-data qatt ma kellna din il- problema » (xhieda moghtija minnha waqt is-seduta tad-19 ta' Frar, 2020) filwaqt li l- konvenut fl-ebda waqt mix-xhieda tieghu ma jaghti l-impressjoni, wisq anqas jixhed, li meta acceda fil-fond tal-atturi dakinhar li gie infurmat bl-ingress ta' ilma huwa seta' jinnota xi moffa jew hsara ohra fl-istess appartament. Ghat-Tribunal dan huwa kollu indikattiv tal- fatt li l-hsara riskontrata fil-fond tal-atturi hija lkoll konsegwenti ghall-perkolazzjoni ta' ilma li kienet sehhet ftit jiem qabel mill-fond tal-konvenut u mhux ta' kwalunkwe hsara ohra li seta' kien hemm fl-istess Housing Estate sa minn diversi snin qabel. Hekk ukoll lanqas ma tressqu ebda provi konklussivi li jistghu iwasslu ghal xi dubbju, wisq anqas ic- certezza morali, li l-hsara sofferta mill-atturi setghet kienet konsegwenti ghal terzi persuni – ukoll mhux parti f'din il-kawza – proprjetarji ta' fondi ohrajn fl-istess Housing Estate. Illi fir-rigward tal-quantum mitlub, l-attrici fissret kif kienet irriduciet il-kumpens inizjali ghal dak prezentement rikjest permezz tal-kawza odjerna u dana wara li gabet stima ghax- xogholijiet fl-istess ammont u li, fil-fatt tinsab ezebita in atti bhala Dok. 36 tal- It-Tribunal isib li f'tali rigward ukoll m'hemm ebda lok ghal xi temperament fl- ammont mitlub mill-atturi bhala kumpens ghall-hsarat sofferti minnhom. Apparti li t- Tribunal stess, kemm tramite r-rapporti peritali ezebiti in atti imma wkoll tramite l-access imwettaq fuq il-post, setgha jiddetermina n-natura estensiva tal-istess hsarat, a sostenn tal- li f'tali rigward iddefenda l-istima mahruga minnu billi sahaq dwar il-bzonn li, tenut kont in-natura tal-hsara sofferta mill-atturi, jigi utilizzat ukoll il-mould killer u dana sabiex jigi zgurat li -moffa kollha – kjarament kawzata mill-konvenut – tinqatel u kwindi jigi evitat li Il-moffa huwa mikrobu li tnaddfu bil-hygene mhux bizzejjed u l-mould killer joqtol dan il-miktobu u jnehhi t-tbajja. Minhabba din il-kwalita`partikulari il- prodott li jintuza huwa aktar ghali minn dak ta'zebgha bajda normali. tapplika wkoll tlett passati flok tnejn bhalma jigri s-soltu meta ma jkunx hemm din it-tip ta' hsara. In kontro-ezami wkoll ikkonferma s-segwenti : Mill-esperjenza kull fejn ikun hemm problema ta' moffa jekk tizbogh bl-acrylic il-problema terga` tohrog u kien ghalhekk illi f'dan il-kaz issugerejt illi l-klijenti Il-mould killer jelimina kull residue ta' moffa ghalhekk iwaqqfu milli wara ftit xhur jerga` johrog bhala moffa. Illi f'tali rigward it-Tribunal isib li l-uzu ta' tali mould killer gie rez mehtieg proprju mill- hsara ikkagunata mill-konvenut. Huwa minnu li z-zebgha attwali fil-fond tal-atturi ma jidhirx li ghandha dan l-element imma huwa car li, sabiex l-atturi tassew jigu rezi fl-istatus quo ante, huwa necessarju mhux biss li l-fond jitnaddaf mill-moffa imma li l-moffa tinqatel proprju permezz ta' tali prodott li ghaldaqstant gie rez necessarju proprju bhala konsegwenza tal-hsara li ghaliha, kif inghad, jista' biss jigi kkunsidrat responsabbli l-istess Illi fir-rigward tal-isepejjez jinghad li fin-nuqqas ta'provi ulterjuri dawn ghandhom ikunu limitati ghal dawk tal-procedura odjerna filwaqt li l-imghaxijiet fuq l-ammont mitlub huma wkoll dovuti u dana mid-data tan-notifika lill-konvenut tal-ewwel interpellazzjoni gudizzjarja maghmulha lilu u cioe` permezz tal-avviz odjern fit-2 ta' Dicembru, 2019. Ghaldaqstant it-Tribunal qieghed jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi filwaqt li jichad l- eccezzjonijiet tal-konvenuti, jilqa' t-talba attrici u kwindi jikkundanna lill-konvenuti jhallsu lill-atturi s-somma ta' tlett elef mija u sebgha u erbghin euro in linea ta' danni sofferti mill-istess atturi minhabba perkolazzjoni ta' ilma fil-proprjeta` taghhom mill- proprjeta` sovrastanti tal-konvenut bl-ispejjez tal-kawza u bl-imghaxijiet mid-data tan- notifika lill-konvenut tal-avviz odjern ossija mit-2 ta' Dicembru, 2019 kontra l-istess