QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Antonio Desira Micallef f'ismu propju u in rapprezentanza Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Rat ir-rikors tal-attur pro et noe ipprezentat fir-Registru ta' din il-Qorti nhar is-26 ta' April 2018 fejn talab lil din il-Qorti tikkundanna lill-konvenut prevja kwalsiasi dikjarazzjoni necessarja u opportuna u ghar-ragunijiet li ser jigu dettaljament ittrattati tul il-mori ta' dawn il-proceduri, ihallas lill-attur pro et nom is-somma certa, likwida u dovuta ta' tmint elef ewro (€8,000), rapprezentanti danni pre- likwidati skond il-kuntratt ta' mpjieg iffirmat bejn il-partijiet nhar l-1 ta' Gunju tas-sena l-2017, u dan stante li kiser il-kondizzjonijiet imposti in virtu tal-kuntratt fuq imsemmi. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Illi ghalkemm gie interpellat sabiex ihallas dan l-ammont hawn fuq imsemmi anke ufficjalment permezz ta' ittra ufficjali bin-numru 732/2018 hu baqa' inadempjenti u ghalhekk kellha issir din il-kawza kontra tieghu. Bl-ispejjez kollha, kif ukoll dawk ta' l-ittra ufficjali bin-numru 732/2018, u bl- imghaxijiet legali mid-data tan-notifika tal-istess ittra sad-data tal-pagament effettiv kontra l-konvenut, li hu ngunt ghas-subizzjoni. Rat ir-risposta ta' Salvatore Paris ipprezentata fir-Registru ta' din il-Qorti nhar it-28 ta' Mejju 2018 li permezz taggha ecepixxa s-segwenti: 1) "Illi preliminarjament, l-impożizzjoni ta' multi mhux preventivament awtorizzati mid-direttur tal-impjieg hija espressament projbita ai termini tal- Kap 452 tal-Liġijiet ta' Malta, u li għalhekk tali talba ma tistax tirnexxi u dan anke ai termini tal-artikolu 985 tal-Kap. 2) Illi preliminarjament ukoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, in-nullità tal-avviż de quo stante li ma jikkontjenix l-informazzjoni minima neċessarja sabiex l-esponenti ikun jista' jiddefendi ruħu: ma jindikax liema klawżoli allegatament inkisru u b'liema aġir jew ċirkostanza seħħet l-allegata vjolazzjoni; 3) Illi preliminarajment ukoll il-kuntratt tal-impjieg jikkontjeni klawżoli mhux enforzabbli stante li jikkostitwixxu restraint of trade u kwindi jmorru kontra l- Illi kemm-il darba l-attur qiegħed jippretendi xi tip ta' kumpens ai termini ta' uħud minn dawn il-klawżoli, din il-preżenti azzjoni hija insostenibbli, anke ai termini tal-artikolu 985 tal-Kap. 4) Illi mingħajr ebda preġudizzju għas-suespost, l-esponenti bl-ebda mod ma kiser il-kuntratt iżda kien l-attur li kostantament kiser l-obbligi tiegħu ai termini tal-istess kuntratt u dan kif ser jiġi ampjament ippurvat; 5) B'riserva għal risposti ulterjuri. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Bl-ispejjeż." Rat illi din il-kawza giet assenjata lill-Qorti kif preseduta permezz ta' digriet ta' assenjazzjoni moghti mis-S.T.O. il-Prim'Imhallef, b'effett mis-16 ta' Lulju 2018; Rat illi permezz ta' digriet moghti fit-13 ta' Gunju 2018 gie ordnat illi jigu trattati qabel xejn l-ewwel tliet eccezzjonijiet sollevati mill-konvenut; Rat l-Affidavit ta' Antonio Desira Micallef kif ukoll l-Affidavit ta' Fleur Ruan-Eiam; Semghet ix-xhieda ta' Brandon Templeman u ta' Fleur Cann Rodgers, u rat id-dokumenti u l-provi kollha l-ohra prodotti mill-partijiet; Rat l-atti kollha; Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet ipprezentata mill-konvenut fit-23 ta' Awwissu 2019 u rat ukoll in-Nota ta' Sottomissjonijiet responsiva tal-attur ipprezentata fit- 30 ta' Settembru 2019; Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza in difett ta' ostakolu dwar l-ewwel tliet eccezzjonijiet tal-konvenut; Din hija sentenza li qed tinghata limitatament ghall-fini tad-determinazzjoni tal- ewwel tliet eccezzjonijiet sollevati mill-konvenut fir-risposta tieghu tat-28 ta' Ikkunsidrat; Mejju 20184. 1 It-tnejn ipprezentati fis-16 ta' Jannar 2019 a fol. 2 8 ta' Novembru 2018. 3 7 ta' Mejju 2019. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. L-attur l-azzjoni b'talba ghall-hlas ta' €8,000 rapprezentanti danni pre-likwidati dovuti skont kuntratt ta' impjieg iffirmat bejn il- partijiet fl-1 ta' Gunju 2017, liema danni huma allegatament dovuti minhabba ksur da parti tal-konvenut ta' diversi kundizzjonijiet pattwiti fl-istess kuntratt. Mill-atti processwali s'issa jirrizulta illi l-attur jiggestixxi negozju bl-isem Antonio's Barber Shop li joffri servizzi ta' barbier u servizzi ohrajn relatati, u fl-1 ta' Gunju 2017 impjega lill-konvenut bhala barbier ghal zmien definit ta' sentejn, bil-kundizzjonijiet pattwiti fil-kuntratt ta' servizz konkluz fl-istess gurnata5. kundizzjonijiet ohrajn mahsuba biex jirregolaw l-impjieg tal-konvenut, gew imposti wkoll fuqu restrizzjonijiet applikabbli anke wara t-terminazzjoni tal- impjieg tieghu liema restrizzjonijiet il-konvenut gie marbut bihom versu hlas ta' danni pre-likwidati f'kaz ta' ksur. Jidher illi l-konvenut gie mwaqqaf fl-impjieg tieghu minn mal-attur, u l-impjieg tieghu gie terminat fit-13 ta' Marzu 2018 minhabba allegati nuqqasijiet fil- liema nuqqasijiet, skont jikkostitwixxu ksur kundizzjonijiet tal-impjieg tieghu kif pattwiti fil-kuntratt tal-1 ta' Gunju 2017. L- attur isostni illi wara t-terminazzjoni tal-impjieg, il-konvenut agixxa bi ksur ta' diversi kundizzjonijiet formanti parti mill-kuntratt tal-impjieg tieghu liema kundizzjonijiet kellhom ikunu applikabbli ghal zmien sitt xhur post contractu. Fir-Risposta tieghu6 il-konvenut, filwaqt li cahad li kiser xi kundizzjonijiet pattwiti fil-kuntratt de quo u kkontesta t-talba fil-mertu, issolleva tliet eccezzjonijiet li minhabba n-natura taghhom jehtieg li jigu determinati qabel ma jigi mistharreg il- mertu tal-azzjoni. 6 Risposta tat-28 ta' Mejju 2018 a fol. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. It-Tieni Eccezzjoni Il-Qorti tqis li jkun opportun illi tigi determinata qabel xejn it-tieni eccezzjoni kwantu din hija intiza sabiex tattakka l-validita` tar-Rikors promotur, ghaliex f'kaz li tigi akkolta, twaqqaf l-azzjoni. In-nullita` eccepita mill-konvenut hija fondata fuq l-allegazzjoni illi l-avviz li jaghti bidu ghall-proceduri ma fihx it-taghrif mehtieg de minimis biex jista' jiddefendi ruhu, ghaliex ma hemmx indikati l-klawsoli li fuqhom tinsab fondata t- talba u b'liema agir u f'liema cirkostanzi sehhet l-allegata vjolazzjoni tal- konvenzjoni. lill-attur tas-somma:- It-talba fir-Rikors promotur li ta lok ghal din l-azzjoni hija testwalment, ghall-hlas "… certa, liwkida u dovuta ta' tmint elef Euro €8,000, rapprezentanti danni pre- likwidati skont il-kuntratt ta' impjieg iffirmat bejn il-partijiet nhar l-ewwel (1) ta' Gunju 2017, u dan stante li ksirt il-kondizzjonijiet imposti in virtu` tal-kuntratt fuq imsemmi." Ghandu jinghad minnufih illi huwa ovvju illi l-kawzali tat-talba tal-attur huwa l- ksur ta' xi kondizzjonijiet kontenuti fil-kuntratt ta' impjieg iffirmat fl-1 ta' Gunju 2017, b'liema ksur l-attur jikkontendi li jiskatta l-obbligu tal-konvenut ghall-hlas ta' danni pre-likwidati. Il-fatt illi ma gewx indikati specifikatament fl-att promotorju tal-azzjoni liema klawsoli jew kundizzjonijiet specifici tal-kuntratt qeghdin jigu invokati in sostenn ta' din it-talba huwa, fil-fehma tal-Qorti, immaterjali. Tqis minflok, illi r-referenza specifika li saret ghall-kuntratt iffirmat fl-1 ta' Gunju 2017 u ghad-danni pre-likwidati, kellha tkun altru minn sufficjenti biex il-konvenut jifhem minghajr ebda ekwivoku li huwa kiser wahda jew iktar mill-kundizzjonijiet tal-impjieg tieghu li huma marbutin jew garantiti bi hlas ta' danni pre-likwidati. Ghal din ir-raguni biss, il-Qorti tqis li din l- eccezzjoni, oltre li tirrazenta l-fieragh, hija infondata u sejra tichadha. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Izda hemm kunsiderazzjoni ohra li minhabba fiha l-eccezzjoni tan-nullita` sollevata mill-konvenut ghandha tigi michuda. Kif tajjeb qal il-konvenut fit-tieni eccezzjoni in dizamina, l-azzjoni odjerna giet istitwita b'avviz, liema avviz issir referenza ghalih fl-Artikolu 171 tal-Kap. Dan l-Artikolu jipprovdi hekk:- 171.(1) Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil- kompetenza tagħha inferjuri, jitmexxa bil-mod ta' rikors li jkun skont l-għamla preskritta u jsir fl-għamla ta' avviż sempliċi ffirmat mir-Reġistratur, li jkun fih l- isem u l-kunjom tal-attur u tal-konvenut, it-talba tal-attur, u l-jum u l-ħin meta l- konvenut għandu jidher, minbarra partikolaritajiet oħra li jistgħu minn żmien għal żmien jiġu preskritti. [enfasi tal-Qorti] Minn dan huwa evidenti illi oltre ghall-partikolaritajiet imsemmija espressament fl-Artikolu appena citat, il-ligi ma tirrikjedi ebda partikolarita` essenzjali ohra li ghall-finijiet tal-Artikolu 789(1) tal-Kap. 12, hija mehtiega ghall-validita` tal-avviz li jibda l-proceduri quddiem din il-Qorti. Il-Qorti tosserva illi effettivament, fil- kaz odjern, l-avviz fih mhux biss it-talba tal-attur ghall-hlas tas-somma ta' €8,000, izda wkoll il-kawzali tat-talba li giet definita pjuttost elokwentement mill-attur meta fisser illi s-somma mitluba tirrapprezenta danni pre-likwidati dovuti minhabba ksur ta' kundizzjonijiet imposti fil-kuntratt ta' impjieg konkluz bejn il- partijiet fl-1 ta' Gunju 2017. Konformament, u billi ma jidhrix li jonqos xi partikolarita` ohra mehtiega mill-Artikolu 171 tal-Kap. 12, ma tistax tigi ravvizata n-nullita` prospettata mis-subinciz (d) tal-Artikolu 789 tal-Kap. Il-Qorti fehmet ukoll illi l-eccezzjoni in dizamina m'hijiex fondata fuq allegata vjolazzjoni tal-forma mehtiega mil-ligi ghall-istituzzjoni tal-azzjoni odjerna u fi 12, ftit jista' jkun hemm dubju illi l-ghamla tal-att promotur hija dik preskritta mil-ligi. Billi n- nullita` eccepita evidentement ma tinkwadra f'ebda wahda mid-dispozizzjonijiet l- ohrajn tal-imsemmi Artikolu 789, din l-eccezzjoni ghandha tfalli. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Ikkunsidrat; Bl-ewwel eccezzjoni tieghu, il-konvenut jikkontendi illi safejn it-talba attrici fir- Rikors promotur hija ghall-hlas ta' multa imposta f'kuntratt ta' servizz, din ma tistax tirnexxi ghaliex l-impozizzjoni ta' multi f'kuntratt ta' impjieg, liema multi jkunux gew preventivament awtorizzati mid-Direttur tal-Impjieg, hija espressament projibita mid-dispozizzjonijiet tal-Kap. 452 tal-Ligijiet ta' Malta. Permezz tat-tielet eccezzjoni, imbaghad, il-konvenut jeccepixxi illi l-klawsoli fil- kuntratt li jipprospettaw il-hlas ta' kumpens, m'humiex enforzabbli ghaliex jikkostitwixxu restraint of trade u kwindi jmorru kontra l-ordni pubbliku. Min-naha tieghu l-attur jinsisti fuq il-legalita` tal-klawsoli tal-kuntratt de quo li fuqhom tinsab ippernjata t-talba tieghu ghall-hlas, u jsostni illi peress li fil-fehma tieghu kien hemm ksur da parti tal-konvenut tal-obbligazzjonijiet imposti fuqu f`dawk il-klawsoli, ghandu jiskatta favur tieghu l-obbligu ghall-hlas tad-danni pre- likwidati stabbiliti fl-istess klawsoli. Il-Qorti tqis illi sabiex jigu fis-sehh il-klawsoli invokati mill-atturi, irid jirrizulta qabel xejn li dawn il-klawsoli huma effettivament validi u fondati fid-dritt, liema validita` madanakollu hija ghal kollox kontestata mill-konvenut indipendentement minn kull konsiderazzjoni fattwali dwar il-mertu tal-kaz. Ghaldaqstant huwa l-kompitu tal-Qorti li b'din is-sentenza parzjali tal-lum, tinsab imsejsa fuqhom it-talba tal-attur ghall-hlas ta' danni pre-likwidati. Ikkunsidrat; Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Il-kuntratt ta' servizz konkluz bejn l-attur u l-konvenut fih diversi klawsoli li jipprospettaw il-hlas ta' danni pre-likwidati u li evidentement tinsab imsejsa fuqhom it-talba attrici ghall-hlas ta' dawn id-danni. Il-konvenut fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu jittratta l-klawsoli 7.5, 7.6. 7.7 u 9.5, liema klawsoli l- Qorti wkoll tidentifikahom bhala dawk li jistabblixxu l-jedd tal-attur li jitlob il-hlas ta' danni pre-likwidati minghand il-konvenut7. B'dawn il-klawsoli, il- konvenut gie projibit mis-segwenti ghemil: Il-kuntratt ta' servizz de quo jistipola illi f'kaz ta' ksur ta' xi wahda minn dawn ir- restrizzjonijiet fuq citati, jiskatta l-obbligu tal-impjegat ossia l-konvenut, ghall- hlas tas-somma ta' elfejn Ewro (€2,000) in linea ta' danni pre-likwidati u mhux soggetti ghal ebda tnaqqis, ghal kull ksur ravvizat. Il-klawsola 9.5 imbaghad, jivvjeta lill-konvenut milli f'kull zmien, kemm waqt l- operat tal-kuntratt kif ukoll wara t-terminazzjoni tal-impjieg ghal kwalsiasi raguni, u kontra l-hlas tal-istess ammont ta' danni pre-likwidati appena msemmija, jikxef:- 7 Min-naha l-ohra, l-attur fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu jittratta biss il-klawsola numru 7.5 tal-kuntratt. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. L-Ewwel Eccezzjoni Fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu, il-konvenut jikkontendi illi l-klawsoli tal- kuntratt ta' servizz li jimponu obbligi fuq il-konvenut, huma kontra l-ligi u kwindi vjolattivi tal-Artikolu 985 tal-Kap.16 billi ma sarux in konformita` mad- dispozizzjonijiet tal-Att dwar l-Impjiegi u Relazzjonijiet L-Artikolu 19(1) tal-Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta jistipola illi:- Sakemm ma jkunx preskritt xort'oħra fi ftehim kollettiv, meta:- (a) il-pattijiet ta' kuntratt bil-miktub iffirmat mill-impjegati jew il-pattijiet ta'dikjarazzjoni bil-miktub ffirmata minn prinċipal skont l-artikolu 7 jispeċfikaw bir-reqqa l-multa jew multi li l-impjegat jista' jeħel dwar kull egħmil jew ommissjoni, u (b) il-pattijiet ta' kuntratt bħal dak jew il-pattijiet ta' kull dikjarazzjoni bħal dik ikunu ġew approvati minn qabel mid-Direttur, il-prinċpal ikun jista' jagħmel dak it-tnaqqis illi jkun awtorizzat b'dak il-kuntratt jew b'dik id-dikjarazzjoni. Din il-kwistjoni diga` giet trattata u deciza fis-sentenza in rescindente fl-ismijiet 28 June 20138, fejn gie deciz illi l-Artikolu 19 tal-Kap. 452 japplika ghal dawk il- klawsoli f'kuntratt li jipprospettaw ghemil jew ommissjonijiet tal-impjegat u l- multi imposti relattivament ghal dak l-ghemil jew ommissjonijiet. Il-korollarju ta' dik id-decizjoni hija illi fejn il-vertenza tirrigwarda hlas ta' ammont miftiehem minn qabel mill-partijiet f'kaz illi, wara terminazzjoni tal-impjieg, l-impjegat jagixxi bi ksur tal-patt konvenzjonali, dak l-ammont ghandu jitqies li jirrapprezenta danni pre-likwidati u mhux il-multa li hemm referenza ghaliha fl-Artikolu 19 tal-Kap. Konformement, jekk jigi deciz illi d- Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. dispozizzjonijiet tal-imsemmi Artikolu 19 ma humiex applikabbli, il-konvenzjoni bejn il-partijiet ma tkunx tehtieg l-approvazzjoni preventiv jew il-kunsens tad- Direttur tal-Impjiegi u Relazzjonijiet Industrijali. Dan l-insenjament gie applikat ukoll f'sentenza ohra moghtija sussegwentement minn dik l-istess Qorti diversament preseduta9, fejn gie ribadit illi galadarba l-fatti tal-kaz kienu jittrattaw hlas ta' ammont miftiehem minn qabel mill-partijiet f'kaz li l-impjegat jagixxi bi ksur ta' xi kundizzjoni fi zmien stipulat wara terminazzjoni tal-impjieg, dawn ghandhom jigu kkunsidrati li jikkostitwixxu danni pre-likwidati u ghalhekk ma ghandhomx jigu ekwiparati mal-multi msemmija mill-Artikolu 19 tal-Kap. Izda hemm kunsiderazzjoni ohra li fil-fehma tal-Qorti teskludi l-applikabbilita` tal- Artikolu 19 tal-Kap. 452 ghall-klawsoli konvenzjonali f'kuntratt ta' impjieg. il-Qorti tqis illi anke kieku ghal mument, id-danni pre-likwidati miftehmin minn qabel bejn il-principal u l-impjegat li jkunu dovuti f'kaz ta' agir bi ksur tal-patt konvenzjonali wara t-terminazzjoni tal-impjieg, kellhom jitqiesu bhala multa, din il-multa qatt ma tista' tigi ekwiparata max-xorta tal-multa kontemplata mill- Fil-fehma tal-Qorti huwa evidenti li l-Artikolu 19 jirreferi ghal xi ghemil jew ommissjoni tal-impjegat li javvera ruhu waqt l-impjieg tant illi l-iskop tal-Artikolu 19 huwa illi l-principal ikun awtorizzat, testwalment, inaqqas dik il- multa jew multi mis-salarju tal-impjegat. Dan jinftiehem kjarament mid- dicitura tal-Artikolu 19(1)(a) li jitkellem dwar "l-multa jew multi li l-impjegat jista' jehel dwar kull ghemil jew ommissjoni" u "il-principal ikun jista' jaghmel Wara kollox, kif sewwa osserva l-attur fin-Nota ta' Sottomissjonijiet tieghu, Brandon Trapani Maggi in rapprezentanza tad-Direttur tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal- Impieg fix-xhieda tieghu quddiem il-Qorti, ikkonferma l-pozizzjoni appena 9 Mark Casolani et vs Mellyora Mattioli, deciza mill-Qorti tal-Appell [Inf.], 27 ta' Mejju 2015. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. affermata meta qal illi d-Dipartiment ma jidholx f'kazijiet ta' pre-liquidated Ghaldaqstant, ghalkemm l-ewwel eccezzjoni tal-konvenut kwantu msejsa fuq l- Artikolu 19(1) tal-Kap. 452 jirrizulta li m'hijiex tajba, il-Qorti tqis li ghandha taghmel is-segwenti osservazzjonijiet ulterjuri dwar l-istess eccezzjoni kwantu tinsab bbazata fuq id-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 985 tal-Kodici Civili. Ikkunsidrat; L-Artikolu 985 tal-Kap. 16 jipprovdi hekk:- Il-ħwejjeġ impossibbli, jew ipprojbiti mil-liġi, jew kuntrarji għall-egħmil xieraq, jew għall-ordni pubbliku, ma jistgħux ikunu oġġett ta' kuntratt. Jibda biex jinghad illi din il-Qorti taqbel mal-konvenut fejn fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu sostna illi l-mira tal-Kap. 452 hija li tipprotegi d-drittijiet tal-impjegat li, inevitabbilment, jinsab f'pozizzjoni iktar dghajfa mill-principal. Izda tqis ukoll illi l-protezzjoni tal-impjegat kontra agir abbuziv tal-principal, filwaqt li ghandha tinghata l-massima importanza, u filwaqt illi l-intervent preventiv tad-Direttur tal-Impjieg kif prospettat fl-Artikolu 19 tal-Att huwa mehtieg proprju sabiex iwarrab il-potenzjal tal-abbuz, din il-protezzjoni ma tistax titqies li ghandha testendi bl-istess qawwa oltre l-perijodu tal-impjieg u wara t- terminazzjoni tal-impjieg. Kif inhuwa risaput, il-principal innifsu wkoll ghandu l- jedd ghal protezzjoni kontra ghemil tal-impjegat li jilledi l-interessi legittimi tan- negozju tieghu. Dawk il-limitazzjonijiet ghall-ghemil u agir tal-impjegat wara t-terminazzjoni tal- impjieg, li huma mahsuba ghall-protezzjoni tal-interessi legittimi tan-negozju tal- Ta' sikwit f'kuntratti ta' servizz jigu imposti restraint of trade clauses, u ghalkemm Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. dawn il-klawsoli generalment insibuhom fil-kuntratti ta' servizz ta' persuni impjegati f'karigi professjonali u f'kuntratti ta' bejgh ta' negozji, xejn ma jzomm li tigi imposta restraint of trade clause f'kuntratt ta' impjieg regolari. Infatti, l-applikabbilita` f'kuntratti ta' impjieg ta' klawsoli mahsuba bhala restraint of trade m'hijiex eskluza espressament mill-Kap. Huwa minnu li klawsoli dwar trade restraints huma tollerati ferm iktar fil- parametri ta' kuntratti ta' bejgh ta' negozju pjuttost milli f'kuntratti ta' servizz, ghaliex il-qrati jqisu illi x-xerrej ta' avvjament jixraq li jinghata protezzjoni ta' dak l-avvjament multo magis meta jkun impjegat li jbiegh sehem sostanzjali min-negozju in kwistjoni10. accettati bhala interessi legittimi li l-principal huwa intitolat li jipprotegi kontra l-agir tal-impjegati tieghu: principalment fosthom huma non-compete clauses li jivvjetaw lill-impjegat milli, ghal zmien specifikat, jimpjega ruhu tal-principal f'kompetizzjoni ma' dak solicitation clauses li jivvjetaw lill-impjegat milli jissollecita klijenti ezistenti ta' kunfidenzjali u divulgar ta' trade secrets. Izda minkejja li l-interessi fuq imsemmija jitqiesu b'mod generali bhala ragunijiet validi ghat-tfittxija, mill-principal, ta' protezzjoni kontra impjegati tieghu, skont il-gurisprudenza in materja dawn ir-restrizzjonijiet 10 Fid-decizjoni fl-ismijiet Southern Cross Computer Systems Pty Ltd v Palmer (No 2)10, il-Qorti Suprema tal- iStat ta' Victoria fl-Awstralja ikkonfermat il-validita` ta' klawsola li vvjetat lil specjalista fl-IT milli jaghti servizz lil kompetitur fin-negozju tal-principal tieghu ghal perijodu ta' erba' snin, liema kundizzjoni ghalkemm ma kienetx imposta f'kuntratt ta' servizz, kienet fost il-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' bejgh tal-ismha li kellu l-impjegat fil-kumpannija li tiggestixxi n-negozju tal-principal tieghu. Il-Qorti kienet lill -avvjament fil- irriteniet kumpannija akkwistata mill-kompratur, liema avvjament huwa provenjenti mill-kapital azzjonarju hekk akkwistat. illi r-restrizzjoni kienet mehtiega biex toffri protezzjoni ragjonevoli Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. imposti fuq impjegat wara t-terminazzjoni tal-impjieg tieghu huma generalment validi u enforzabbli mill-qrati biss jekk il-principal jipprova li ghandu interess legittimu li jesigi l-imposizzjoni tar-restrizzjoni, kif ukoll li dik ir-restrizzjoni hija ragjonevoli, legali u fondata fil-ligi tal-impjieg, mehud qies tac-cirkostanzi F'kaz li r-restrizzjoni tmur oltre dak li huwa ragjonevolment mehtieg biex jipprotegi interess legittimu tan-negozju tal-principal, il-klawsola relattiva fil-kuntratt ma tkunx ezegwibbli. Il-Qorti tal-Kummerc, fis-sentenza taghha fl-ismijiet Joseph Kirpalani nomine vs Brian Caruso, qalet hekk:- Minn dan isegwi illi klawsoli intizi biex jirrestringu l-ghemil tal-impjegat ghall- protezzjoni tal-interessi legittimi tan-negozju tal-principal, m'humiex projibiti mil- ligi, cioe` mill-Artikolu 19(1) tal-Kap. 452 u lanqas ma huma necessarjament milqutin mill-Artikolu 985, sakemm naturalment ma jkunux irragjonevoli jew kuntrarju ghall-ordni pubbliku. Gie kostantament ritenut in materja illi l-kwistjoni dwar jekk xi klawsola f'kuntratt ta' impjieg ghandhiex titqies li hija in restraint of trade, hija kwistjoni ta' ordni pubbliku, liema kwistjoni tista' ghalhekk titqajjem mill-Qorti anke ex officio, ovvjament bid-debita kawtela li l-partijiet ikollhom id- dritt iressqu l-provi u jaghmlu ssottomissjonijiet dwarha12. 11 Deciza 31 ta' Lulju 1969. 12 Ara Mark Casolani et noe vs Geoffrey Desira Micallef, deciza mill-Qorti tal-Appell fit-13 ta' Frar 2014. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Ghaldaqstant, it-tezi tal-konvenut, safejn jikkontendi illi dawk il-klawsoli fil- kuntratt tal-impjieg li jikkostitwixxu restraint of trade huma bi ksur tal- Artikolu 985 tal-Kap. 16 ghaliex imorru kontra l-ordni pubbliku u kwindi m'humiex enforzabbli, m'huwiex necessarjament korrett, ghaliex jekk jintwera illi restraint of trade impost f'kuntratt ta' impjieg huwa gustifikabbli u ragjonevoli fic-cikostanzi, dan ghandu jitqies bhala kundizzjoni valida u enforzabbli tal-patt konvenzjonali. Il-kwistjoni dwar jekk ir-restraints of trade impunjati humiex kuntrarji ghall-ordni pubbliku hija wahda li ghandha tigi mistharrga taht il-kappa tat-tielet eccezzjoni tal-konvenut kwantu din hija inezorabbilment marbuta mal-Artikolu 985 tal-Kap. 16 invokata mill-konvenut fl-ewwel eccezzjoni tieghu. It-Tielet Eccezzjoni Permezz tat-tielet eccezzjoni, il-konvenut jeccepixxi illi l-klawsoli relattivi m'humiex enforzabbli ghaliex saru in restraint of trade u kwindi jmorru kontra l- Ovvjament, il-qrati ma jaghtux effett lil konvenzjonijiet li jmorru kontra l-ordni pubbliku, u dan b'applikazzjoni tad-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 985 tal-Kap. Kif diga` nghad, huwa pacifiku fil-gurisprudenza gurisprudenza hija, wara kollox, imsesja fuq it-taghlim tal-qrati u awturi Inglizi, illi l-linja gwida ta' kull kundizzjoni li timponi restrizzjoni lavorattiva, hija r- ragjonevolezza tal-kundizjoni f'sens ampju, kif ukoll l-iskop tar-restrizzjoni13. Fid-determinazzjoni tal-htiega li r-restrizzjoni tkun ragjonevoli, il-Qorti trid tqis serje ta' fatturi, fosthom il-htigijiet legittimi u essenzjali tan-negozju tal- principal, in-natura tan-negozju, il-kariga u salarju tal-impjegat u l-perijodu Civ. deciz fit-3 ta' Marzu 2006. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. effettiv tas-servizz, kif ukoll il-fatturi ta' zmien, skop u lok tar-restrizzjoni. Il-korollarju ta' dan huwa li iktar ma tkun wiesa' r-restrizzjoni iktar jizdied l-oneru fuq il-principal li juri kif dik ir-restrizzjoni ghandha titqies li hija wahda Ghaldaqstant, il-Qorti sejra tistharreg separatament kull klawsola fil-kuntratt de quo li tipprospetta l-hlas ta' danni pre-likwidati f'kaz ta' ksur ta' obbligu impost fuq il-konvenut in linea ta' restraint of trade, sabiex tiddetermina jekk ir-restrizzjoni hijiex enforzabbli u dan billi qabel xejn, tiddetermina jekk il- kundizzjoni hijiex wahda gusta u ragjonevoli li l-impjegat accetta, konxju tar- riskju li dahal ghalih meta accetta li din ir-restrizzjoni tigi imposta fuqu f'kaz tat- terminazzjoni tal-impjieg tieghu14. Fil-kaz tal-lum, permezz tal-klawsola 7.5, il-konvenut jinsab prekluz kemm waqt l-impjieg tieghu mal-attur, kif ukoll ghal perijodu ta' sitt xhur mit-terminazzjoni ta' dak l-impjieg ghal kwlasiasi raguni, milli jwettaq kull:- Il-konvenut, in sostenn tat-tielet eccezzjoni tieghu, jiccita sostanzjalment mis- fejn il-klawsola impunjata f'dak il-kaz kienet timponi restrizzjoni fil-kuntratt tal-impjieg, ghal zmien hames snin mit-terminazzjoni tas-servizz, fuq (i) l- ingagg futur tal-impjegat, li kien manager, fl-istess linja ta' negozju li fiha tkun dak iz-zmien topera l-kumpannija li kien impjegat maghha, u (ii) l-izvelar ta' kwalunkwe taghrif kunfidenzjali fdat lilu minhabba l-impjieg tieghu. Civ. deciz 27 ta' Mejju 2015. Deciz 3 ta' Marzu 2006. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. fis-sentenza appena msemmija, l-patt konvenzjonali li jillimita l-attivita` tal-impjegat post contractu irid ikun fl-interess taz-zewg partijiet u mhux ta' wiehed minnhom biss u kwindi jrid jirrizulta mill- konvenzjoni il-quid pro quo, anke jekk bil-provizjoni ta' korrispettiv ta' kumpens kommensurat mal-limitazzjoni tal-liberta` lavorattiva tal-impjegat. F'dak il-kaz, il-Qorti ma kienetx konvinta illi l-klawsola impunjata ssodisfat it-test tar- ragjonevolezza, u qieset ghalhekk li ma kienetx valida u enforzabbli. Fid-decizjoni fil-kaz Kores Manufacturing Co Ltd. v. Kolok Manufacturing Ltd.16, Jenkins LJ kien irritjena illi:- Ikkunsidrat; Fil-kaz tal-lum, il-Qorti tqis li l-kondizzjoni imposta fil-klawsola 7.5 li tivvjeta bla restrizzjoni ta' xejn kwalsiasi attivita` f'Malta li titqies li tikkompeti, sew direttament u anke indirettament man-negozju tal-attur, jew li tista' altriment titqies li tippregudikah, tant hija wiesa' u generika implementazzjoni taghha twassal biex tirrestringi kwazi kompletament il-kapacita` lavorattiva tal-konvenut. Huwa manifest illi dan id-divjet impost fuq il-konvenut m'huwiex limitat per ezempju, ghal restrizzjoni milli jahdem ma' kompetituri jew klijenti attivi jew recenti tal-principal ghal zmien definit - liema restrizzjonijiet kif Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. rajna jistghu jitqiesu bhala ragjonevoli u validi skont ic-cirkostanzi - izda hija restrizzjoni bla limitu ta' skop li prattikament tipprojbixxi lill-konvenut anke milli jahdem, sia ghal rasu u sia bhala impjegat, f'negozji li m'humiex f'kompetizzjoni diretta mal-attur. Ghall-Qorti dan ifisser illi l-konvenut la jista' jahdem bhala barbier u, kuntrarjament ghal dak li ssottometta l-attur fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu, lanqas bhala hairdresser/parrukkier jew f'xi mestier iehor li ghandu x'bi mod jaqsam mal-qasam tax-xaghar, fosthom servizzi ta' grooming jew il-bejgh tal- prodotti tal-irgiel. Fi kwalsiasi kaz, il-kriterju ta' dak li ghandu jitqies bhala negozju li jippregudika l-interessi tal-principal jew li huwa f'kompetizzjoni indiretta, m'huwiex definit b'ebda mod bil-konsegwenza li kif inhija mfassla din ir-restrizzjoni, il-principal jista' liberament jestendi l-applikazzjoni taghha fid- diskrezzjoni assoluta tieghu. Dan huwa inaccettabbli. Huwa minnu illi f'dan il-kaz, ir-restrizzjoni hija limitata ghal zmien sitt xhur mit- terminazzjoni tal-impjieg izda fic-cirkostanzi, galadarba giet imfassla f'termini tant wesghin li ma hallew kwazi ebda ftuh ta' impjieg iehor lill-konvenut fil- perijodu ta' restrizzjoni, din evidentement tohnoq il-jedd ghal xoghol spettanti lill- konvenut kif protett mill-Kostituzzjoni ta' Malta17. Fil-fehma tal-Qorti l-ebda limitu ta' zmien ghal restrizzjoni bhal din - li telimina ghal kollox il-liberta` tal- konvenut li jimpjega ruhu ma' min irid jew li jahdem ghal rasu - ma jista' qatt jiggustifika r-restrizzjoni. Inoltre, huwa evidenti illi din ir-restrizzjoni serjament tirrestringi l-kapacita` lavorattiva tal-konvenut fil-kamp li fih huwa kwalifikat. Huwa minnu illi l- konvenut m'huwiex cittadin Malti, izda ma hemm xejn fil-provi akkwiziti s'issa fl-atti li juri li l-konvenut m'huwiex residenti b'mod permanenti jew indefinittiv Fi kwalsiasi kaz, il-Qorti lanqas tqis li huwa gust illi persuna 17 Ara Artikolu 7 tal-Kostituzzjoni ta' Malta. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. barranija li tipprattika l-mestier taghha gewwa Malta u stabbiliet ruhha hawnhekk, ghandha tigi kostretta thalli l-pajjiz u tmur lura f'pajjizha biex ma tkunx milquta minn divjet li fih innifsu huwa leziv tal-principji bazilari tal-jedd ghal-liberta` lavorattiva tal-individwu. Fil-kaz odjern, jirrizulta mill-provi illi l-konvenut gie mharreg specifikatament mill-attur fil-mestier ta' barbier. Maghdud dan kollu hemm ukoll il-konsiderazzjoni illi, kif rajna, dawk il-klawsoli f'kuntratt ta' impjieg li jigu stipolati ghall-beneficcju ta' parti wahda biss fil- konvenzjoni, minghajr l-element tal-quid pro quo u minghajr ma jintwera illi l- limitazzjoni ma gietx ristretta biss ghal dak li huwa essenzjali ghall-protezzjoni tal-attur, ghandhom irragjonevoli u kwindi mhux enforzabbli. Hawnhekk hija relevanti wkoll l-osservazzjoni illi, fl-isfond tal-fatt illi l-konvenut kien impjegat bhala barbier ghal zmien sentejn, u s-salarju tieghu kien wiehed minimu fis-somma gross ta' €728.04 fix-xahar, huwa difficli jekk mhux impossibbli li l-quantum tad-danni pre-likwidati jitqies bhala wiehed ragjonevoli, minkejja z-zmien limitat tar-restrizzjoni. Dan qed jinghad ghaliex il-Qorti hija tal- fehma illi t-termini tal-konvenzjoni jkunu enforzabbli biss sakemm id-danni stabbiliti huma ragjonevoli. Mizmumin ferm il-konsiderazzjonijiet kollha fuq maghmula, il-Qorti ftit ghandha diffikolta` illi tqis ir-restrizzjoni imposta fil-klawsola 7.5 tal-kuntratt ta' servizz de quo, mhux biss bhala irragjonevoli izda wkoll bhala kuntrarja ghall-ordni pubbliku u kwindi mhux enforzabbli. Kwantu ghall-kundizzjoni imposta fil-klawsola 7.6 tal-kuntratt ta' servizz konkluz bejn il-partijiet fil-kaz tal-lum, il-konvenut gie ristrett milli:- Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Fis-sentenza fl-ismijiet Mark Casolani et nomine vs Mellyora Tibayan, fejn ir- restrizzjoni fil-kuntratt ta' servizz kienet tivvjeta lill-impjegata milli taccetta impjieg iehor ma' klijenti tal-principal taghha li fi zmien sentejn qabel it- terminazzjoni tal-impjieg taghha kienu gia` klijenti tal-principal, hlief wara sentejn mill-istess terminazzjoni tal-impjieg, il-Qorti tal-Appell qieset li l-kondizzjoni definit, liema kondizzjoni giet accettata mill-impjegata volontarjament. f'dik is-sentenza qieset illi galadarba l-projibizzjoni kienet limitata ghal klijenti attivi jew li kienu recentement klijenti attivi tal-principal, din kienet ragjonevoli kwantu l-impjieg tal-impjegat ma' dawn il-kljienti seta' jaghti lok ghal perikolu li l-impjegat jaghti informazzjoni lill-principal il-gdid tieghu dwar id-ditta li maghha huwa kien precedentement impjegat. l-mertu fl-ismijiet FirstUnited Insurance Brokers Limited v. Karl Johnstone Cutajar Lofaro, fejn il- Prim'Awla tal-Qorti Civili citat estensivament mill-awtur Norman Kayekh fil- kummentarju tieghu fuq il-ligi tal-impjieg taht is-sistema guridika Ingliza. Fost il- brani relevanti ghal din il-klawsola mertu ta' dik il-kawza, li kienet timponi divjet kontra attivitajiet kummercjali tal-impjegat ma' klijenti ezistenti tal-principal, insibu s-segwenti:- 19 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-30 ta' Novembru 2010. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Applikat dan l-insenjament ghall-fattispece tal-kaz tal-lum, il-Qorti hija tal-fehma illi kif imfassla, l-klawsola 7.6 ukoll hija vaga u generika wisq biex titqies li ma xxekkilx il-principju ta' kompetizzjoni gusta sancit mis-sistema guridika taghna. Billi x-xorta tan-negozju21 msemmi fil-klawsola in kwistjoni, li qed jigi kolpit mir- restrizzjoni in dizamina, m'hijiex specifikata jew limitata bl-ebda mod, u billi r- restrizzjoni m'hijiex limitata ghal klijenti tal-principal, wisq anqas klijenti li maghhom il-konvenut ittratta personalment, il-Qorti tifhem illi l-konvenut b'effett ta' din il-klawsola huwa prekluz ukoll milli jkollu bhala klijenti kif ukoll milli jaghmel kull tip ta' negozju ma', dawk il-persuni kollha li kienu klijenti tal- attur li jew ghamlu xi negozju iehor mal-attur f'kull zmien waqt il-perijodu ta' impjieg taht il-kuntratt konkluz bejn il-partijiet. Huwa evidenti mill-premess illi l-firxa ta' din ir-restrizzjoni hija wiesa' zzejjed biex din tkun gustifikabbli bhala htiega legittima u essenzjali tan-negozju tal- principal ossia l-attur, mehud qies tal-fatt illi n-negozju tal-attur huwa ta' barbier u l-mestier tal-konvenut huwa wkoll ta' barbier, kif ukoll tal-limitazzjonijiet geografici tat-territorju ta' Malta. Effettivament, il-Qorti ma tara assolutament xejn fic-cirkostanzi ta' dan il-kaz li tista' tiggustifika r-restrizzjoni li l-konvenut jarma negozju ghal rasu u jaghmel kummerc ma' xi persuna li f'xi zmien waqt id- dekorrenza tal-impjieg tieghu mal-attur, kien ghamel xi negozju mal-istess attur, fosthom klijenti jew persuni ohrajn li l-konvenut ma kellux relazzjonijiet diretti 20 Enfasi ta' din il-Qorti. 21 Il-konvenut huwa prekluz milli jaghmel negozju ("do business") ma' persuni li ghamlu negozju ("done business") mal-attur. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Il-Qorti tqis li huwa necessarju ghall-validita` tar-restrizzjoni illi l-kostringiment impost fuq l-impjegat irid ikun relatat, de minimis, man-natura tal-impjieg, izda fil-kaz odjern, il-mankanza totali ta' definizzjoni tar-restrizzjoni kwantu ghall- persuni li ghandhom jitqiesu li ghamlu negozju mal-attur kif ukoll kwantu ghat-tip ta' negozju kolpit mid-divjet, tirrendi r-restrizzjoni tal-ghemil tal-konvenut irragjonevoli, anke jekk din ir-restrizzjoni giet limitata temporalment ghal zmien Barra minn hekk, b'applikazzjoni tal-insenjament diga` qabel ikkunsidrat, il- Qorti ma tara xejn fl-imposizzjoni ta' din ir-restrizzjoni li ma jistax jigi interpretat a favur tal-principal izda favur l-impjegat, partikolarment fl-isfond tal- quantum tad-danni pre-likwidati li, kif rajna, huwa ezorbitanti mehud qies tas- salarju mhallas lill-konvenut. Ghalhekk billi din il-klawsola tolqot il-persuni kollha, bla limitu, li fiz-zmien operattiv tal-kuntratt kienu ghamlu xi tip ta' negozju ikun x'ikun mal-attur, sia bhala klijenti u sia bhala fornituri ta' prodotti, u fin-nuqqas ta' provi u cirkostanzi li jikkonvincu lil din il-Qorti illi r-restrizzjoni imposta mill-klawsola in kwistjoni kienet wahda ragjonevoli jew gustifikata, il-Qorti hija tal-fehma li din ma ghandhiex titqies bhala valida u enforzabbli. Ghaldaqstant, il-klawsola 7.6 ghandha titqies li hija minghajr ebda effett legali. Is-segwenti ghemil tal-konvenut post contractu ukoll gie pprojibit fil-kuntratt ta' Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. il-Qorti illi din ir-restrizzjoni hija pacifikatament ritenut, fosthom fis-sentenza fuq citata fl-ismijiet FirstUnited Insurance Brokers Limited v. Karl Johnstone Spiteri fejn il-Qorti regghet citat lil Kayekh, illi:- Fil-kaz Office Angels Ltd. v. Rainer-Thomas22, il-Qorti Ingliza kienet iddikjarat fid-decizjoni Manufacturing Ltd.23, Jenkins LJ kien irritjena, b'referenza ghar-restrizzjoni imposta post contractu fuq l-impjegat kontra l-ingagg ta' impjegati tal-principal, Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Fil-fehma tal-Qorti, dan l-insenjament ghandu jsib applikazzjoni shiha ghall- fattispecje tal-kaz tal-lum kif ukoll a contrariu sensu billi, fil-kunsiderazzjoni ta' restrizzjoni bhal din, filwaqt li tirrikonoxxi illi l-principal ghandu interess legittimu illi jmantni bazi stabbli ta' haddiema mharrga u jipprotegi kontra l- izvelar ta' informazzjoni kunfidenzjali, tqis illi l-istess principal ma ghandu ebda interess legittimu illi jipprekludi lil xi impjegat li jitlaq mill-impjieg tieghu, milli jimpjega mieghu persuni li wkoll kienu impjegati mal-istess principal. Ghaldaqstant, il-klawsola 7.7 in dizamina, stabbilit illi m'hijiex ragjonevoli, ma ghandha jkollha ebda effett bejn il-partijiet, u bhala tali, ma tistax tigi enforzata kontra l-konvenut. Il-klawsola 9.5 imbaghad, tivvjeta lill-konvenut milli f'kull zmien, kemm waqt l- operat tal-kuntratt kif ukoll wara t-terminazzjoni tal-impjieg ghal kwalsiasi raguni, u kontra l-hlas ta' danni pre-likwidati fis-somma ta' €2,000, jikxef: Il-Qorti hawnhekk referenza ghad-decizjoni fil-kaz Conferencing Services Ltd. v. Steer24 li kienet tittratta ksur ta' klawsola f'kuntratt ta' impjieg li kienet tipprojibixxi lill-impjegat, li f'dan il-kaz kellu Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. access ghal firxa estensiva ta' sistemi ta' informazzjoni, milli jahdem ma' kompetituri tal-principal u milli jizvela informazzjoni kunfidenzjali. riteniet illi r-restrizzjoni f'dan il-kaz kienet necessarja:- Fid-decizjoni fil-kaz Thomas v. Stapley plc and Another25 il-Qorti f'kaz fejn l- impjegat li precedentement kien ic-chairman tal-kumpannija li topera fil-qasam ta' servizzi ta' assigurazzjoni, kellu patt konvenzjonali fil-kuntratt ta' servizz tieghu illi kienet tirrestringih milli jimpjega ruhu fl-istess qasam tan-negozju ghal sena wara t-terminazzjoni tas-servizz tieghu, riteniet hekk:- Fuq l-iskorta tal-premess, il-Qorti tqis illi l-enforzabbilita` ta' restrizzjonijiet konvenzjonali kontra l-izvelar ta' informazzjoni kunfidenzjali jew sensittiva kummercjalment, ghandha tkun affermata mhux minhabba l-konsiderazzjoni li l- impjegat - bis-sahha tal-impjieg jew it-tahrig tieghu mal-principal - jikseb is- sengha jew gharfien mehtieg biex ikun kompetitur potenzjal fil-qasam tan-negozju izda minhabba l-konsiderazzjoni jista' Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. personalment taghrif dwar u influwenza fuq il-klijenti tal-principal, jew gharfien tat-trade secrets tal-principal tieghu, li jaghtuh is-setgha li japprofitta ruhu mill- konnessjonijiet fin-negozju tal-principal jew jutilizza l-informazzjoni minnu miksub konfidenzjalment. Izda gie ritenut ukoll illi fejn il-klawsola li tikkontjeni r-restrizzjoni fuq it-tixrid jew divulgar ta' taghrif kunfidenzjali, tkun imfassla b'mod wiesa' tant li r- restrizzjoni tinkludi materji li fihom m'hemmx kwistjoni ta' kunfidenzjalita`, u tinkludi wkoll taghrif li l-impjegat jista' facilment jiftakar u juza liberament, kif ukoll meta r-restrizzjoni ma tkunx limitata bi zmien definit, din ghandha titqies bhala nieqsa mir-ragjonevolezza li ghandha tkun inerenti f'kull restraint of trade u Effettivament, kif rajna, minhabba diffikoltajiet prattici fid-distinzjoni bejn dak li huwa taghrif kunfidenzjali u mhux, ir- restrizzjoni kontra l-izvelar ta' informazzjoni generalment tiehu s-sura ta' non- Ikkunsidrat; Izda, fil-kaz odjern, il-Qorti tosserva illi l-klawsola 9.5 tal-kuntratt konkluz bejn il- partijiet, ma tivvjetax l-impjieg tal-konvenut ma' kompetitur dirett tal-principal ghall-fini tal-protezzjoni ta' informazzjoni li hija kunfidenzjali jew sensittiva kummercjalment, izda tipprojibixxi l-izvelar ta' kull xorta ta' informazzjoni li tappartjeni lill-attur u lill-attivitajiet kummercjali tieghu, liema restrizzjoni espressament tolqot ukoll informazzjoni li ma titqiesx li hija kunfidenzjali jew Inoltre, ir-restrizzjoni ma hijiex limitata fiz-zmien u jidher li hija applikabbli indefinittivament. Ghalhekk, kif imfassla il-klawsola in kwistjoni ghalkemm hija ragjonevoli in kwantu tipprotegi interess legittimu tal- attur bhala l-principal, cioe` l-interess li jzomm lill-konvenut milli jakkwista Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. taghrif dwar u kwindi influwenza fuq il-klijenti tan-negozju tieghu li bihom il- konvenut jista' japprofitta ruhu mill-konnessjonijiet fin-negozju tal-principal, m'hijiex ragjonevoli kwantu ma tillimitax ix-xorta ta' taghrif ghal dak li ghandu valur kummercjali jew li huwa kunfidenzjali, u lanqas ma tillimita l-parametru temporali tar-restrizzjoni. Fuq kollox, ma ntweriex li jezistu cirkostanzi specjali li l-imposizzjoni ta' din ir-restrizzjoni fic-cirkostanzi u xejra partikolari tan-negozju tal-attur. Ghaldaqstant, il-Qorti hija tal-fehma illi l-klawsola 9.5 ma hijiex enforzabbli fil-forma li fiha giet pattwita, u ma ghandha ghalhekk ikollha ebda effett bejn il-partijiet. Ikkunsidrat; Mizmum ferm dak kollu fuq premess, qed jigi deciz illi kien hemm ksur tal- principji tad-dritt esposti fit-tielet eccezzjoni tal-konvenut, kwantu illi l-klawsoli kollha fil-kuntratt ta' impjieg konkluz bejn il-partijiet li jipprospettaw il-hlas ta' u li jmorru kontra l-ordni pubbliku. Effettivament, il-Qorti tqis illi ebda wahda mill-klawsoli fil-kuntratt tal-impjieg konkluz bejn il-partijiet u li fuqhom tinsab imsejsa t-talba attrici ghall-hlas ta' danni pre-likwidati, ma huma enforzabbli u konformement, it-tielet eccezzjoni kif ukoll l-ewwel eccezzjoni kwantu msejsa fuq l-Artikolu 985 tal-Kodici Civili, huma fondati u jisthoqqu Billi l-effett tal-akkoljiment ta' parti mill-ewwel eccezzjoni u tat-tielet eccezzjoni sollevati mill-konvenut fir-Risposta tieghu, huwa n-nuqqas ta' enforzabbilita` tar-restrizzjonijiet kuntrattwali li fuqhom tinsab imsejsa b'mod shih it-talba attrici ghall-hlas ta' danni pre-likwidati, il-Qorti tqis illi ma ghadx hemm htiega illi tistharreg il-mertu tal-istess talba attrici. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D. Ghal dawn il-motivi, il-Qorti filwaqt illi tichad l-ewwel eccezzjoni kwantu msejsa fuq id-dispozizzjonijiet tal-Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta, u tichad ukoll it-tieni eccezzjoni tal-konvenut, tilqa' parzjalment l-ewwel eccezzjoni kwantu msejsa fuq id-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 985 tal- Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, kif ukoll tilqa' t-tielet eccezzjoni, u tal-Artikolu 223(3) tal-Kapitolu 12, kull parti tbati l-ispejjez taghha. Illum, 30 ta' Ottubru 2019 Magistrat Dr. Rachel Gingell Little John B.A. LL.D.