QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI Onor. Imħallef David Diaby – Aġent President Onor. Imħallef Abigail Micallef Trevisan Onor. Imħallef Joseph Cilia Tortell Woodhead Seduta ta' nhar it-Tlieta 15 ta' Diċembru 2015 Att ta' Akkuża Nru. 31/2007 Ir-Repubblika ta' Malta Rat l-Att ta' Akkuża miġjub fil-Qorti Kriminali mill-Avukat Ġenerali fi 2007 kontra Joseph Mallia Esposito, Charles Joseph Francis Mallia Rapinett u omissis li permezz tiegħu l-istess Avukat Ġenerali akkużahom talli (1) Joseph Mallia Esposito u Charles Joseph Francis Mallia Rapinett assoċjaw ruħhom ma' xi persuna jew persuni oħra f'Malta jew barra minn Malta sabiex ibiegħu jew jittraffikaw mediċina f'Malta (raża meħuda mill-pjanta Cannabis) kontra d-disposizzjonijiet ta' l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, jew ippromovew, kkostitwew, organiżżaw jew iffinanzjaw din l-assoċjazzjoni; (2) Joseph Mallia Esposito u Charles Joseph Francis Mallia Rapinett pproduċew, biegħu jew xort'ohra ttraffikaw fir-raża meħuda mill- pjanta Cannabis jew f'xi preparazzjonijiet li kellhom bhala bażi din ir-raża kontra l-liġi u b'dan li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill- perimetru ta' skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ; (3) Joseph Mallia Esposito, Charles Joseph Francis Mallia Rapinett u Censina Mallia Esposito kellhom fil-pussess tagħhom ir-raża meħuda mill- pjanta Cannabis jew xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża kontra l-liġi, u b'dan li r-reat sar taħt tali ċirkostanzi li juru li dak il-pussess ma kienx għall-użu esklużżiv tagħhom, u b'dan ukoll li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta' skola, club jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ; (4) Joseph Mallia Esposito u Charles Joseph Francis Mallia Rapinett kellhom fil-pussess tagħhom ir-raża meħuda mill-pjanta Cannabis jew xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża kontra l-liġi; (5) Joseph Mallia Esposito kellu fil-pussess tiegħu d-droga kokajina kontra l-liġi; (6) Joseph Mallia Esposito attakka jew għamel reżistenza bi vjolenza jew b'ħebb, ta' xorta li ma titqiesx vjolenza pubblika, kontra persuna inkarigata skond il-liġi minn servizz pubbliku, fil-waqt li tkun taġixxi għall-esekuzzjoni tal-liġi jew ta' ordni mogħti skond il-liġi mill-awtorità kompetenti; (7) Joseph Mallia Esposito saq motor-car jew vettura oħra b'nuqqas ta' kont, bi traskuraġni jew b'mod perikoluż; (8) Joseph Mallia Esposito b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni tiegħu, jew b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti, ikkaġuna ħruq, jew għamel xi ħsara jew ħassar jew għarraq xi ħaġa; (9) Joseph Mallia Esposito ma obdiex l-ordnijiet leġittimi ta' l-awtorità jew ta' wieħed li kien inkarigat minn servizz pubbliku, jew ma ħallihx jew fixklu waqt li kien jagħmel id-dmirijiet tiegħu, jew b'xi mod ieħor, bla jedd, indaħal fi dmiru, billi ma halliex lil ħaddieħor jagħmel dak li b'liġi kien ordnat jew seta' jagħmel, jew billi ġab fix-xejn jew ħassar dak li ħaddieħor kien għamel skond il-liġi, jew b'xi mod ieħor li jkun; 2. Rat is-sentenza tal-Qorti Kriminali tat-28 ta' Jannar 2010 li permezz tagħha dik il-Qorti, wara li rat: il-verbal tas-seduta tal-25 ta' Jannar 2010 li bih Dr. Aaron Wawoczny għall-prosekuzzjoni, b'referenza ghat-Tielet Kap tal-Att tal- Akkuża, ċeda l-aggravanti "li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta’ mitt metru mill-perimetru ta’ skola, klabb jew ċentru taż-żgħażagħ, jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ" fil-konfront tal-akkużata omissis biss u żamm ferm l-istess aggravanti fil-konfront tal-akkużati l-oħra; li meta l-akkużati Joseph Mallia Esposito u omissis ġew mistoqsija jekk hux ħatja tal-Att tal-Akkuża, kif modifikat fil-konfront ta’ omissis, it-tnejn wieġbu li kienu ħatja; li wara li l- Qorti wissiet lil dawn iż-żewġ akkużati b’mod l-aktar solenni fuq il- konsegwenzi legali ta’ din it-tweġiba u tagħthom ftit taż-żmien biex jerġgħu lura minnha, kif obbligata li tagħmel skond l-artikolu 453 (1) tal-Kap. 9 tal- Liġijiet ta' Malta, dawn iż-żewġ akkużati baqgħu jtennu t-tweġiba li huma kienu ħatja; il-verdett tal-ġurati li bih sabu lill-akkużat Charles Joseph Francis Mallia Rapinett b'seba voti kontra tnejn ħati tal-ewwel tliet Kapi u li bih unanimament sabuh ħati tar-Raba' Kap tal-Att tal-Akkuża, Iddikjarat lil Joseph Mallia Esposito, fuq ammissjoni tiegħu stess, ħati talli: 1. fil-ġranet u fil-ġimgħat ta' qabel it-3 ta' Mejju 2006, u f'dik id-data assoċja ruħu ma' xi persuna jew persuni oħra f'Malta jew barra minn Malta sabiex ibiegħ jew jittraffika Mediċina f'Malta (raża meħuda mill-pjanta cannabis) kontra d-disposizzjonijiet tal-Ordinanza Dwar il-Mediċini Perikolużi jew ippromwova, ikkostitwixxa, organiżża jew iffinanzja din l-assoċjazzjoni, u dan skond l-Ewwel Kap tal-Att tal-Akkuża; 2. fl-istess żmien, ipproduċa, biegħ jew xort'oħra ttraffika fir-raża meħuda mill- pjanta cannabis jew f'xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża mingħajr ma kellu l-liċenzji jew awtoriżżazzjonijiet meħtieġa skond il-Liġi u b'dan li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta' skola, klabb jew ċentru taż-żgħażagħ jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ, u dan skond it-Tieni Kap tal-Att tal-Akkuża; 3. fl-istess żmien, kellu fil-pussess tiegħu r-raża meżuda mill-pjanta cannabis jew xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża meta ma kienx fil- pussess ta' awtoriżżazzjoni biex jagħmel dan, b'dan li r-reat sar taħt tali cirkostanzi li juru li dak il-pussess ma kienx għall-użu esklussiv tiegħu u b'dan ukoll li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta' skola, klabb jew ċentru taż-żgħażagħ jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ, u dan skond it-Tielet Kap tal-Att tal-Akkuża; 4. fl-istess żmien kellu fil-pussess tiegħu raża meħuda mill-pjanta cannabis jew f'xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża mingħajr ma kellu l- awtoriżżazzjonijiet meħtieġa bil-Liġi, u dan skond ir-Raba' Kap tal-Att tal- Akkuża; 5. fit-3 ta' Mejju 2006, u fil-granet ta' qabel, kellu fil-pussess tiegħu d-droga kokajina meta ma kienx fil-pussess ta' awtoriżżazzjoni u liċenzji meħtieġa bil- Liġi, u dan skond il-Ħames Kap tal-Att tal-Akkuża; 6. fit-3 ta' Mejju 2006, attakka jew għamel resistenza bi vjolenza jew b'ħebb ta' xorta li ma titqiesx vjolenza pubblika kontra persuna inkarigiat minn servizz pubbliku skond il-Liġi filwaqt li tkun taġixxi għall-esekuzzjoni tal-Liġi jew ta' ordni mogħti skond il-Liġi mill-awtorita` kompetenti, u dan skond is-Sitt Kap tal-Att tal-Akkuża; 7. fit-3 ta' Mejju 2006 saq "motor car" jew vettura oħra b'nuqqas ta' kont, bi traskuraġni jew b'mod perikoluż, u dan skond is-Seba' Kap tal-Att tal-Akkuża; 8. fit-3 ta' Mejju 2006, b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew nuqqas ta' ħila fl- arti jew professjoni tiegħu jew b'nuqqas ta' tħaris tar-regolamenti ikkaġuna ħsara jew ħassar jew għarraq il-vettura tal-għamla Toyota Hilux numru DBG 728 u kkaġunalha ħsara ta' kwazi tliet mitt lira Maltin għad-detriment ta' sidha Georgina Camilleri Konova, u dan skond it-Tmin Kap tal-Att tal-Akkuża; 9. fit-3 ta' Mejju 2006, ma obdiex l-ordnijiet leġittimi tal-awtorita` jew ta' wieħed inkarigat minn servizz pubbliku, jew ma ħallihx jew fixklu waqt li kien qed jagħmel id-dmirijiet tiegħu jew b'xi mod ieħor bla jedd, indaħal fi dmiru, billi ma ħalliex lil ħaddieħor jagħmel dak li b'liġi kien ordnat jew seta' jagħmel jew billi ġab fix-xejn jew ħassar dak li ħaddieħor kien għamel skond il-Liġi jew b'xi mod ieħor li jkun, u dan skond id-Disa' Kap tal-Att tal-Akkuża; Iddikjarat lil Charles Joseph Francis Mallia Rapinett ħati talli: 1. fil-ġranet u fil-ġimgħat ta' qabel it-3 ta' Mejju 2006, u f'dik id-data assoċja ruħu ma' xi persuna jew persuni oħra f'Malta jew barra minn Malta sabiex ibiegħ jew jittraffika Mediċina f'Malta (raża meħuda mill-pjanta cannabis) kontra d-disposizzjonijiet tal-Ordinanza Dwar il-Mediċini Perikolużi jew ippromwova, ikkostitwixxa, organiżża jew iffinanzja din l-assoċjazzjoni, u dan skond l-Ewwel Kap tal-Att tal-Akkuża; 2. fl-istess żmien, ipproduċa, biegħ jew xort'oħra ttraffika fir-raża meħuda mill- pjanta cannabis jew f'xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża mingħajr ma kellu l-liċenzji jew awtoriżżazzjonijiet meħtieġa skond il-Liġi u b'dan li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta' mitt metru mill-perimetru ta' skola, klabb jew ċentru taż-żgħażagħ jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ, u dan skond it-Tieni Kap tal-Att tal-Akkuża; 3. fl-istess żmien, kellu fil-pussess tiegħu r-raża meżuda mill-pjanta cannabis jew xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża meta ma kienx fil- pussess ta' awtoriżżazzjoni biex jagħmel dan, b’dan li r-reat sar taħt tali cirkostanzi li juru li dak il-pussess ma kienx għall-użu esklussiv tiegħu u b’dan ukoll li r-reat sar fi, jew ġewwa distanza ta’ mitt metru mill-perimetru ta’ skola, klabb jew ċentru taż-żgħażagħ jew xi post ieħor simili fejn normalment jiltaqgħu ż-żgħażagħ, u dan skond it-Tielet Kap tal-Att tal-Akkuża; 4. fl-istess żmien kellu fil-pussess tiegħu raża meħuda mill-pjanta cannabis jew f'xi preparazzjonijiet li kellhom bħala bażi din ir-raża mingħajr ma kellu l- awtoriżżazzjonijiet meħtieġa bil-Liġi, u dan skond ir-Raba' Kap tal-Att tal- Akkuża; 3. Rat illi bl-istess sentenza l-ewwel Qorti, wara li rat l-artikoli 2, 8(a)(b) 9, 10(1), 12, 22(1)(a)(f)(1A)(1B)(2)(a)(i)(aa)(bb)(ii)(3A)(a)(b)(c)(d), 26 u 29 ta' l- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi u r-regoli 4(a) u 9 tar-Regoli ta' l-1939 għall-Kontroll Intern tad-Drogi Perikolużi [G.N 292 ta' l-1939], l-artikoli 15(1)(a)(2)(3) ta' l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku (Kap. 65), kif ukoll l-artikoli 17(b)(d)(h), 23, 30, 96(a), 328(d), 338(ee) u 533 tal-Kodiċi Kriminali, ikkundannat lill-ħati Joseph Mallia Esposito ghall-piena komplessiva ta' erbatax-il (14) sena priġunerija kif ukoll għall-multa komplessiva ta' erbgħin elf Euro (€40,000) li jekk ma titħallasx fi zmien hmistax il-jum mid-data tas- sentenza appellata tiġi konvertita fi tmintax-il (18) xahar priġunerija, kif ukoll li jħallas is-somma ta' €1898.81 ta' sehmu mill-ispejjeż tal-perizji a tenur tal- artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali, u għall-iskwalifika milli jżomm jew jottjeni liċenzja tas-sewqan għal żmien sitt (6) xhur; ikkundannat lill-ħati Charles Joseph Francis Mallia Rapinett għall-piena ta' tlettax-il (13) sena priġunerija kif ukoll għall-multa komplessiva ta' tletin elf Euro (€30,000) li jekk ma titħallasx fi żmien ħmistax il-jum mid-data tas-sentenza appellata tiġi konvertita fi tmintax-il (18) xahar oħra priġunerija, kif ukoll li jħallas is-somma ta' €1640.44 ta' sehmu mill-ispejjeż tal-perizji a tenur tal-artikolu 533 tal-Kodiċi Kriminali; ordnat ukoll il-konfiska favur il-Gvern ta' Malta tal-oġġetti kollha li dwarhom saru r-reati u l-konfiska favur il-Gvern ta' Malta ta' kull flejjes jew proprjeta` mobbli u immobbli oħra tal-ħatja u li jekk l-ispejjeż tal-perizji ma jitżallsux fi żmien ħmistax-il jum mid-data tas-sentenza appellata, jiġu konvertiti f'terminu ta' priġunerija skond il-liġi. Finalment ordnat li sakemm l-Avukat Generali ma jindikax b'nota – li għandha tiġi preżentata fi żmien ħmistax-il jum mid-data tas-sentenza appellata – li d-droga esebita hija meħtieġa in konnessjoni ma' xi proċeduri kriminali kontra terzi persuni, id-droga kollha esebita u l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu magħha jiġu distrutti a kura tal-ispiżjar Mario Giannakellis De Bono u taħt is-sorveljanza diretta tad-Deputat Reġistratur ta' dik il-Qorti, li għandu jagħmel verbal ta' tali distruzzjoni u jġibu a konjizzjoni ta' dik il-Qorti b'nota appożita li kopja tagħha tiġi notifikata lill-Avukat Ġenerali u lill-ħati. wara li l-ewwel Qorti semghet ix-xhieda ta' Supretendent Norbert Thornton, Dr. Robert Maric’ MD u tar-Rev. George Vella-Critien prodotti mid-difiża ta' Joseph Mallia Esposito u omissis; wara li rat il-Proċess Verbal esebit fuq talba tad-difiża tal- istess konjugi Mallia Esposito redatt mill-Maġistrat Dr. Doreen Sultana Sant Fournier fit-22 ta' Jannar 2010, kontenenti depożizzjonijijiet tal-istess Joseph Mallia Esposito u tas-Supretendent Norbert Thornton, liema Proċess Verbal infetaħ fuq talba tal-istess Joseph Mallia Esposito b'rikors tal-20 ta' Jannar 2010 u liema Proċess Verbal ġie esebit quddiem dik il-Qorti biss għall-fini tas-sottomissjonijiet dwar il-piena li jikkonċernaw lill-istess Joseph Mallia Esposito; wara li rat il-verbal tad-difiża tal-konjuġi Mallia Esposito stess fejn ġie spjegat l-iter tat-tentattivi li saru għal "sentence bargaining" mal-Avukat Ġenerali, li pero` ma ġewx konklużi bi ftehim; u wara li kkunsidrat is-segwenti: "Semghet is-sottomissjonijiet dwar il-piena tal-abbli difensur Dr Joseph Digby fir-rigward tal-hati Joseph Mallia Esposito li jinsabu kollha registrati w senjatament imam mhux biss is-segwenti :- 1. fejn spjega r-raguni ghala ma ntlahaqx ftehiem bejn il-partijiet fit-termini tal- artikolu 453A w fejn accenna li dan kien ghaliex id-difiza kienet qed tippretendi li s-sentenza kellha tkun inqas minn dik ta' tlettax il-sena prigunerija w tletin elf Euro multa li kien dispost jikkunsidra l-Avukat Generali; 2. skond il-"bench marking exercise" li tuza din il-Qorti f'kazijiet simili w partikolarment fil-kazi "Ir-Repubblika vs Roberto Stolk" [10.01.2008] w "Ir- Repubblika vs Agius Bondin" [26.11.2007], fejn kien hemm ammont ta' raza tal- pjanta cannabis vicin ghal dak mertu ta' din il-kawza inghataw sentenzi ta' tnax il-sena prigunerija; 3. li f'dan il-kaz ghandu japplika l-artikolu 29 tal-Kap. 101 mhux biss in vista tad- depozizzjoni tas-Supretendent Thornton fl-udjenza tal-lum, imma anki ghaliex id- depozizzjoni ta' Joseph Mallia Esposito fil-process verbal fuq imsemmi tinkwadra ruhha fit-termini ta' dan l-artikolu; 4. illi fil-fedina penali ta' Joseph Mallia Esposito kien hemm biss sejbien ta' htija wiehed dwar pussess tad-droga raza tal-cannabis f'okkazjoni precedenti; 5. li kien hemm raguni ghaliex Joseph Mallia Esposito irregistra l-ammissjoni tieghu tard; 6. illi l-gurisprudenza Ingliza ghamlet zviluppi fejn jirrigwarda l-issentenzjar ta' persuni hatja meta jkun hemm ammissjoni, li tmur lil hinn mill-kaz ta' COSTEN kif johrog mill-BLACKSTONE (2006 Edit. "Semghet is-sottomissjonijiet dwar il-piena tal-abbli difensur Dr Joseph Digby fir-rigward tal-hatja Censina Mallia Esposito li jinsabu kollha registrati w senjatament imam mhux biss is-segwenti :- 1. illi dan kien kaz pjetuz li kif jirrizulta mill-istqarrija taghha hi kienet qed tagixxi fuq ordni ta' zewgha Joseph Mallia Esposito w dak li ghamlet ghamlitu f'mument meta ma kienitx qeghda "using critical reason"; 2. illi l-involviment taghha kien wiehed de minimis ghal dak li jirrigwarda l-hin tal-pussess tad-droga imsemmija minnha; 3. li hi rregistrat l-ammissjoni wara li l-Avukat Generali ceda w irrinunzja ghall- 4. ghalhekk fil-kaz taghha mhux biss kellu japplika l-minimum tal-piena imma dan kellu wkoll jitnaqqas bl-applikazzjoni tal-artikolu 29. "Semghet is-sottomissjonijiet dwar il-piena tal-abbli difensur Dr Roberto Montague fir-rigward tal-hati Charles Joseph Francis Mallia Rapinett li jinsabu kollha registrati w senjatament imma mhux biss is-segwenti :- 1. illi kellu jkun hemm l-assorbiment tar-reati taht l- Ewwel u t-Tielet Kap fir-reat taht it-Tieni Kap skond l-artikolu 17(h) tal-Kap. 9; 2. illi jekk wiehed joqghod fuq il-verzjoni li strah fuqha l- Avukat Generali w cioe' li t-traffikar li fih kien involut Mallia Rapinett kien jikkonsisti fiz-zamma tad- droga ghal saghtejn biss, dan kellu jitqies fil-piena li ma kellhiex tkun lejn il- massimu possibbli; 3. li peress li l-verdett kien wiehed ta' seba' bi tnejn fuq l-ewwel tliet Kapi w ghalhekk jidher li kien hemm zewg gurati li ma kinux sodisfatti mill-htija tal- akkuzat, dan ukoll kellu jkun rifless fil-piena. "Semghet is-sottomissjonijiet dwar il-piena tal-abbli prosekutur Dr Aaron Wawoczny li jinsabu kollha registrati w senjatament imma mhux biss is-segwenti:- 1. fejn fir-rigward ta' Joseph u Censina Mallia Esposito kkonceda li l-htija ta' dawn it- tnejn ma setghetx titqies fuq l-istess livell anki peress li wiehed instab hati ta' disa' Kapi w l-ohra ta' l-uniku Kap li kellha tirrispondi ghalih u ghalhekk il-piena fil-kaz taghhom kellha tkun differenti; 2. illi jekk wiehed iqis l-aspett tal-gravita' tar-reati, l-involviment ta' Joseph Mallia Esposito kien jidher li kien wiehed qawwi w jekk wiehed iqis il-messaggi w telefonati li kienu qed jigu skambjati sa minn gimghat qabel jidher li seta' kellu involviment anki f'xi episodji precedenti; 3. li l-Avukat Generali personali nnifsu ma qabilx li kellu japplika l-artikolu 29 tal-Kap 101 f'dan il-kaz ghax bil-fatt li Joseph Mallia Esposito ghazel li jaghti x-xiehda tieghu biss 48 siegha qabel ma kien ser jibda l-guri, gie li ma halla ebda cans lill- prosekuzzjoni li tikkontrolla l-verita` ta' dak li kien qed jixhed dwaru; 4. li l-Avukat Generali ma riedx jikkonsidra patteggjament dwar il-kaz ta' Censina Mallia Esposito ghalkemm kien jaqbel li l-involviment taghha kien minimu fil- konfront ta' dak ta' zewgha, ghalkemm din ma kinitx ikkoperat mill-ewwel mal- Pulizija, tant li l-ewwel tfittxija fid-dar ta' missier ir-ragel ma tat ebda rizultat u kien biss l-ghada, meta giet konfrontata bl-ezistenza ta' filmat li kien juriha hierga bil-baskett, li ammettiet u wriet fejn kienet hbiet il-baskett bid-droga; 5. fir-rigward tal-hati Mallia Rapinett l-kwantita` ta' droga involuta kellha tittiehed in konsiderazzjoni fil-piena li kellha tinghatalu fid-dawl tal-istess "bench marks" li normalment tibbaza l-piena fuqhom din il-Qorti. "Ezaminat il-fedini penali aggornati tat-tlitt hatja esebiti mill-prosekuzzjoni li ohra diga` kienu nstabu hatja ta' pussess ta' droga raza tal-cannabis (u dan kuntrarjament ghal dak li xehed spontanjament bil-gurament waqt il-guri l-hati Mallia Rapinett). "Qieset illi fil-kaz tal-hatja Joseph Mallia Esposito w Charles Joseph Francis Mallia Rapinett r- Raba' Kap ghandu jitqies bhala kap alternattiv ghat-Tielet Kap kif ukoll illi fil- kaz tal-hati Joseph Mallia Esposito r-reat taht id-Disa' Kap tal-Att tal-Akkuza ghandu jigi assorbit fir-reat ta' attakk u rezistenza taht is-Sitt Kap tal-Att tal-Akkuza ghaliex serva bhala mezz ghall-fini biex seta' jigi kommess dan l-ahhar reat, u ghaliex bejniethom hemm ukoll il-konkors formali w ideali. "Qieset ukoll li fil-kaz ta' Joseph Mallia Esposito hemm il-konkors formali w ideali bejn is-Seba' w it-Tmin Kap, u li r-reat taht is-Seba' Kap serva wkoll bhala mezz biex seta jigi kommess ir-reat taht it-Tmin Kap u ghalhekk ghandu jigi assorbit fih ghall-fini tal-piena. "Qieset ukoll li ghall-fini tal-piena, r-reati taht l-Ewwel u t-Tielet Kap tal-Att tal- Akkuza in kwantu jirrigwardaw lill-hatja Joseph Mallia Esposito w Charles Joseph Francis Mallia Rapinett ghandhom jigu assorbiti fir-reat ta' traffikar taht it-Tieni Kap tal-Att tal-Akkuza skond l-artikolu 17(h) tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta. "Qieset ukoll illi l-piena ghar-reati ammessi mill-hatja konjugi Mallia Esposito w mill-hati Mallia Rapinett hija dik ta' ghomor il-habs, pero` skond il-proviso (aa) (bb) tal-artikolu 22(2)(a)(i) tal-Kap. 101 meta l-Qorti tkun tal-fehma li meta tqis l-eta` tal-hati, l- kondotta ta' qabel tal-hati, l-kwantita` tal-medicina involuta fir-reat u c- cirkostanzi kollha tar-reat, il-piena ta' prigunerija ghal ghomor ma tkunx dik xierqa jew meta l-verdett tal-guri ma jkunx unanimu, l-Qorti tista' tikkundanna l- hati ghall-piena ta' prigunerija ghal zmien ta' mhux inqas minn erba' snin izda mhux izjed minn tletin sena w multa ta' mhux inqas minn € 2,329.37 izda mhux izjed minn €116,468.67. "Ikkonsidrat "Qieset il-gurisprudenza ta' dawn il-Qrati w Qrati esteri dwar tnaqqis fil-piena meta l-hati jammetti l-htijiet tieghu fi stadju kmieni tal-process u b'hekk jiffranka hafna xoghol u spejjez inutili ghall-amministrazzjoni tal-gustizzja; (Ara "Ir- Repubblika ta' Malta vs. Nicholas Felice Seychell", Qorti Kriminali, [24.2.1997] ; "Il-Pulizija vs. Emmanuel Camilleri Farrugia", Qorti tal-Appell Kriminali, [7.7.2002] u "Kif gie ritenut mill-Qorti tal-Appell Kriminali (kolleggjali) fis-sentenza taghha fil-kawza "Ir-Repubblika ta' Malta vs. Mario Mallia Rapinett" [5.7.2002], l- ammissjoni bikrija mhux bilfors jew dejjem, jew b'xi forma ta' dritt jew awtomatikament, tissarraf f' riduzzjoni fil-piena. "Ir-regoli generali li ghandhom jiggwidaw lill-Qrati meta jkun hemm ammissjoni taghha "Ir- Repubblika ta' Malta vs. Nicholas Felice Seychell", [24.2.1997]; u mill-Qorti tal- Appell Kriminali fis-sentenza "Il-Pulizija vs. Emmanuel Camilleri Farrugia", [17.7.2002]. imfissra mill-Qorti Kriminali fis-sentenza preliminari "Din il-Qorti pero' kkonsidrat il-riljev li ghamel l-abbli difensur Dr. Joseph ta' Dicembru 2004 mahruga mis-"Sentencing Guidelines Council" tal-Ingilterra dwar tnaqqis ta' piena fejn ikun hemm ammissjoni li jmorru lil hinn mill-kaz ta' Costen appena citat u partikolarment jiccitta l-bran mill-Blackstone's fuq imsemmi (2006 Edit. P. 1972) li jghid hekk:- "Ikkonsidrat: Illi huwa ovvju li r-rakkomandazzjonijiet tas-"Sentencing Guidelines Council" ma humiex awtomatikament applikabbli f'Malta w cioe` f'gurisdizzjoni differenti w sallum dak li gie citat b'approvazzjoni mill-Qrati taghna, partikolarment mill- Qorti tal-Appell Kriminali, huwa l-kaz ta' Costen fuq imsemmi. "Illi f'dan il-kaz, meta l-hatja Joseph u Censina Mallia Esposito tressqu l-Qorti fil-5 ta' Mejju, 2006 u gew mistoqsija jekk ridux iwiegbu w x'iwiegbu, fuq l-akkuza wiegbu li ma kinux hatja w dan minkejja li huma kienu diga` ammettew l- involviment taghhom rispettiv skond l-akkuzi dedotti kontra taghhom fl-istqarrija taghhom lil Refalo. Huma zammew din il-pozizzjoni ferma tul il-kumpilazzjoni kollha w baqghu ma rregistrawx ammissjoni. Meta umbaghad huma gew notifikati bl-att tal-akkuza odjern fis-7 t'Awwissu 2007, ipprezentaw nota ta' eccezzjonijiet preliminari li fil-kaz ta' Joseph Mallia Esposito gew kollha ceduti w fil-kaz ta' Censina Mallia Esposito gew ceduti jew decizi kontra taghha bla ma appellat minnhom. L-ammissjoni taghhom saret biss seduta stante fl-udjenza tal-25 ta' Jannar 2010, kwazi erba' snin wara l-kommissjoni tar-reati minnhom ammessi w dak inhar li kellu jibda l-guri taghhom. "Inoltre jirrizulta li Joseph Mallia Esposito baqa' jistenna dan iz-zmien kollu biex joffri li jixhed quddiem Magistrat bil-ghan li jkun jista' jibbenefika mill-artikolu 29 tal- Kap. 101 u dana biss ghamlu fl-20 ta' Jannar 2010 u cioe` hamest ijiem biss (li minnhom tnejn kienu s-Sibt u l-Hadd) qabel il-bidu tal-guri. "Hu minnu li l-hatja meta l-kawza giet appuntata ghas-smiegh quddiem il-gurati ammettew, imma fic-cirkostanzi meta wiehed iqis "l-iter" tal-process, zgur li ma jistax jintqal li f'dan il-kaz kien hemm xi ammissjoni bikrija, li tkun awtomatikament tintitola lill-hatja ghal xi riduzzjoni sostanzjali fil-piena. "Il-Qorti qieset fir-rigward tal-hati Joseph Mallia Esposito d-depozizzjonijiet li ta Joseph Mallia Esposito quddiem il-Magistrat Doreen Sultana Sant Fournier u qieset ukoll id-depozizzjoni tas- Supretendent Norbert Thornton fl-udjenza tal-lum u ghalkemm l-informazzjoni li deher sodisfatt mill-veracita` taghha billi hu semma min kien fornih b'din id- droga mertu ta' din il-kawza. Ghalhekk fil-fehma ta' din il-Qorti dan il-hati jista' jibbenefika mill-provvediment tal-artikolu 29 b'riduzzjoni ta' grad wiehed kif ukoll irid jittiehed kont tal-fatt li huwa rregistra ammissjoni qabel ma gie ffurmat il-guri, sia pure tardivament u li bl-ebda mod ma tista' tissejjah bikrija. "Din l-ahhar konsiderazzjoni tapplika wkoll fil-kaz tal-hatja Censina Mallia Esposito, li pero` ma hemmx raguni ghala ghandha tibbenefika mill-artikolu 29 tal-Kap. Id-"depression" akuta li qabditha wara li giet akkuzata bir-reat in dizamina zgur li ma tistax titqies bhala attenwanti fil-kaz taghha pero`, anki jekk kienet tbati minn xi episodji leggeri precedentement ghall-arrest taghha. tal-Akkuza (ukoll bl-assorbimenti) ghalkemm dan "Ghalhekk meta giet biex tikkalibra l-pieni relattivi erogabbli lit-tliet hatja, qieset il-partecipazzjoni minima w l-ammissjoni qabel ma gie ffurmat il-guri kif ukoll il-kondotta incensurata ta' Censina Mallia Esposito w, mill-banda l-ohra l-fatt li z-zewg hatja l-ohra kienu diga` gew kundannati dwar pussess ta' droga. "Qieset ukoll li ghalkemm il-hati Mallia Rapinett b'verdett ta' seba' bi tnejn fuq tliet Kapi w verdett unanimu fuq ir-Raba' Kap (bl-assorbiment gja fuq imsemmi) instab hati ta' erba' akkuzi, il-hati l-iehor Joseph Mallia Esposito nstab hati tad-disa' Kapi tal-Att irid umbaghad jibbenefika mill-artikolu 29 bi tnaqqis ta' grad u jrid jitqies ukoll li ammetta qabel ma gie ffurmat il-guri, ghalkemm fil-fehma ta' din il-Qorti xorta ma ghamilx ammissjoni bikrija. "Inoltre dwar l-ispejjez peritali, l-Qorti qed taghmilha cara li mill-ispejjez totali ta' €8,056.32 li jidhru fil-lista annessa qed jigu eliminati r-relazzjonijiet numru 3, 4 u 10 li jirrigwardaw l-indagni dwar l-impronti digitali li minnha ma kien hemm l-ebda prova kontra xi wiehed mill-akkuzati, r-relazzjonijiet numru 12 u 15 tal- perit Dr. Patrick Penza, li gew dikjarati mhux ammissibli f'dan il-guri minhabba l-mod kif ingabret l-informazzjoni mill-istess perit minghajr gurament. Inoltre l-ispiza tar-relazzjoni numru 1 ta' Joseph Cilia Tortell dwar il-hsarat fil-vetturi qed jigi akkollata biss lill-hati Joseph Mallia Esposito billi dawn jikkoncernaw il-htija tieghu taht it-Tmin Kap tal-Att tal-Akkuza w l-ispejjez tar-relazzjoni numru 11 tal-Perit Valerio Camilleri Konova (Lm693.60) qed jinqasmu biss fuq il-hatja Joseph Mallia Esposito w Charles Joseph Francis Mallia Rapinett, stante li l-aggravanti tad-distanza gie attribwit lilhom biss u mhux ukoll lil Censina Mallia Esposito. L-ispejjez rimanenti jinqasmu ugwalment bejn it-tliet akkuzati." Rat ir-rikors ta' appell ta' l-imsemmi Joseph Mallia Esposito ppreżentat fid-19 ta' Frar 2010 fejn talab li din il-Qorti tvarja u tirriforma s-sentenza appellata billi filwaqt li tikkonfermaha f'dik il-parti tagħha li tirrigwarda l-ħtija fil-konfront tiegħu, tirriforma l-istess sentenza f'dik il-parti tagħha li tikkonċerna l-piena nflitta; 5. Rat ir-rikors ta' appell ta' l-imsemmi Charles Joseph Francis Mallia Rapinett ppreżentat fid-19 ta' Frar 2010 fejn talab li din il-Qorti tħassar il-verdett tal- ġurati fejn b'seba' voti favur u tnejn kontra sabuh ħati skond l-Ewwel, it-Tieni u t-Tielet Kapi ta' l-Att ta' Akkuża u minflok tordna li jiġi reġistrat verdett ta' mhux ħati dwar l-istess tliet Kapi, tikkonferma l-istess verdett in kwantu b'vot unanimu ġie misjub ħati tar-Raba' Kap ta' l-Att ta' Akkuża, u konsegwentement tirriforma –sentenza appellata bill, filwaqt illi tikkonferma l-istess fejn huwa ġie dikjarat ħati dwar ir-Raba' Kap ta' l-Att ta' Akkuża, tħassarha u tirrevokaha in kwantu ddikjaratu ħati ta' l-Ewwel, it-Tieni u t-Tielet Kapi ta' l-Att ta' Akkuża u fejn ikkundannatu għall-piena ta' tlettax-il sena priġunerija kif ukoll għall- multa komplessiva ta' tletin elf euro (€30,000), u minflok tiddikjarah mhux ħati skond l-ewwel tliet kapi ta' l-Att ta' Akkuża u tinfliġġi piena aktar ġusta u idoneja skond il-liġi; 6. Rat l-atti l-oħra tal-kawża; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: Sejjer l-ewwel jiġi kkunsidrat l-appell ta' Joseph Mallia Esposito li jikkonċerna l-piena nflitta. L-appellant jissottometti: "Illi l-ewwel Qorti dehrilha li f'dan il-kaz l-ammissjoni tal-esponent ma kinitx wahda bikrija anzi kienet wahda fejn l-esponent irregistra l-ammissjoni tieghu biex tiehu dak li ssejjah 'a tactical advantage'. Illi f'dan 1-aspett 1-ewwel Qorti fl-obiter taghha segwiet l-iter processwali sabiex tasal ghal din il-konkluzjoni. "Illi pero` u bir-rispett dak li nsiet l-ewwel Qorti kien is-segwenti: "Illi 1-ewwel Qorti ftit li xejn ikkummentat fuq il-fatt li l-esponent u martu, tramite l-konsulenti legali tieghu, kienet ilu sa minn sena u nofs qabel ma gie appuntat il-guri tieghu fi trattativi, kemm mal-prosekuzzjoni u sussegwentement mal-Avukat Generali, sabiex jasal f'forma ta' patteggjament. Kien propju sabiex jigi spjegat ukoll dana l-isfond r-rilevanza tad-deposizzjoni tas-Supretendent Norbert Thornton. Kien propju ukoll ghalhekk li sar il-verbal tad-difiza registrat fl-atti matul l-udjenza tat-28 ta Jannar 2010. "Illi l-esponent jilmenta ukoll mill-fatt li 1-Qrati taghna jibqghu jsegwu u jirriproducu verbatim il-bran tal-Blackstone fl-edizzjoni tieghu tal-2001 meta jirrizulta ampjament li dan il-bran huwa ormai haga tal-passat u gie superat b'idejat ohra. "Illi ghalhekk, filwaqt li huwa veru li l-izviluppi fl-Ingilterra ma humiex awtomatikament applikabbli f'Malta, daqstant iehor pero` jekk il-Qrati taghna ser ikomplu jistriehu fuq kif kienet l-posizzjoni fl-Ingilterra jehtieg ukoll jindirizzaw l-izviluppi li saru b'dik il-posizzjoni. "Illi inoltre l-ewwel Qorti erronjament ikkonkludiet li din l-informazzjoni nghatat 'at the eleventh hour" stante li mill-istess deposizzjoni tas-Supretendent Thornton jirrizulta meta u f'liema dimensjoni kienet l-hekk imsejha informazzjoni. Illi ghalhekk f'dan il-kaz qed jigi umilment sottomess li kellu jinghata aktar piz lil din l-informazzjoni bil-konsegwenti tnaqqis fil-piena kif dispost fl-Artikolu 29 tal-Kap 101. "Illi jinghad ukoll li l-ewwel Qorti mhux biss ma menzjonatx li f'dan il-kaz l- Avukat Generali kien qieghed jipprospetta piena ta' tlettax-il (13) sena prigunerija izda ma tat l-ebda spjegazzjoni ghaliex ghazlet li teroga piena aktar ghola minn hekk." Kif ingħad l-appell ta' Joseph Mallia Esposito huwa mill-piena wara ammissjoni. Għalhekk tajjeb illi jiġi ribadit illi fit-termini tal-ġurisprudenza ormai kostanti tal-Qrati tagħna, meta jkun hemm ammissjoni huwa xi ftit jew wisq odjuż appell minn piena sakemm din tirrientra fil-limiti li tipprefiġġi l-liġi. Dan huwa hekk peress illi min jammetti jkun qiegħed jassumi r-responsabilita` tad- deċiżjoni li jkun ħa u jirrimetti ruħu għal kull deċiżjoni dwar piena li l-Qorti tkun tista' tasal għaliha. Naturalment dan ma jfissirx li din il-Qorti u Qrati oħra ta' appell ma jidħlux f'eżami akkurat taċ-ċirkostanzi kollha biex jaraw jekk il- piena nflitta kinitx eċċessiva jew le. Mhuwiex normali, pero`, li tiġi disturbata d-diskrezzjoni ta' l-ewwel Qorti jekk il-piena nflitta tkun tidħol fil-parametri tal-liġi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun ingħatat. Jingħad ukoll għal kull buon fini li anke kieku ammissjoni tkun bikrija, li f'dan il-każ ma kinitx, mhux bilfors jew dejjem, jew b'xi forma ta' dritt jew awtomatikament, għandha din tissarraf f'riduzzjoni fil-piena. Huwa evidenti illi fil-każ in eżami l-piena hija fil-parametri tal-liġi. Difatti l- ogħla piena applikabbli f'dan il-każ kienet dik ta' priġunerija għall-għomor, iżda l-ewwel Qorti applikat il-proviso (aa) (bb) tal-artikolu 22(2)(a)(i) tal-Kap. 101 li pemezz tiegħu, fiċ-ċirkostanzi hemm imsemmija, il-Qorti tista' tikkundanna l-hati għall-piena ta' priġunerija għal żmien ta' mhux inqas minn erba' snin iżda mhux iżjed minn tletin sena u multa ta' mhux inqas minn €2,329.37 iżda mhux iżjed minn €116,468.67. Fis-sentenza tagħha l-ewwel Qorti qalet li kienet qed tapplika l-artikolu 29 tal-Kap 101 u tnaqqas il-piena bi grad. Dan ifisser illi l-parametri tal-piena niżlu għal perijodu ta' priġunerija minn tliet snin sa għoxrin sena. applikati s-Sentencing Guidelines ta' l-Ingilterra (li ma huma xejn ħlief hekk, cioe` guidelines għall-Qrati Ingliżi), it-tnaqqis massimu rakkomandat huwa ta' "one-tenth". Dan ifisser illi l-parametri jinżlu għal minn 321⁄2 xhur sa tmintax-il sena. U kieku kellu jitnaqqas kwart ("where a trial date has been set"), il-piena tkun ta' minn 27 xahar sa ħmistax-il sena priġunerija. Jiġifieri f'kull każ il-piena nflitta hi entro dawn il-parametri. Issa, b'referenza għat-trattativi li kienu qegħdin isiru għall-possibbli patteġġjament, huwa veru illi fit-28 ta' Jannar 2010 ġie reġistrat verbal mid- difiża quddiem l-ewwel Qorti fis-sens li tali trattativi kienu ilhom għaddejjin sa minn Ġunju 2009 u risposta mingħand l-Avukat Ġenerali ġiet biss fil-15 ta' Jannar 2010 meta ġie suġġerit li l-appellant jagħti x-xiehda tiegħu bil-ġurament a bażi ta' l-artikolu 30A tal-Kap. Skond l-istess verbal, din ix-xiehda ingħatat minnufih, u fit-22 ta' Jannar 2010 l-Avukat Ġenerali ta r-risposta tiegħu definittiva li kien lest jaċċetta tlettax-il sena priġunerija għall-appellant Joseph Mallia Esposito u ma xtaqx jikkommetti ruħu dwar omissis. Id-difiża, pero` ma qablitx. Din il-Qorti hawn tirreferi għas-sentenza mogħtija minn din il-Qorti fl- ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta v. Claudio Buttigieg Vella fit-30 ta' Lulju 2015 fejn qamet ukoll din il-kwistjoni: L-istess kwistjoni tqajment fil-każ The Republic of Malta v. Stephen Nana Dye deċiż minn din il-Qorti fit-12 ta' Diċembru 2013 fejn intqal hekk: '11. L-osservazzjoniiet li saru f'dik il-kawża huma pjenament applikabbli għall- każ odjern, u din il-Qorti ma tikkondividi bl-ebda mod il-ħsieb ta' l-appellant illi l-piena nflitta fuqu kienet mod ta' kif l-ewwel Qorti tippenaliżżah għax ma kkonkludiex patteġġjament. L-appellant irid jiftakar illi meta Qorti tasal għall- piena li jkun jidhrilha ġust fiċ-ċirkostanzi tal-każ partikolari quddiemha, hija ma tkunx ħadet sehem f'xi forma ta' give and take li jikkaretteriżża l-proċess ta' patteġġjar." l-persuni l-appellant kienu "persuni suġġett Kjarament dak li ntqal fil-bran appena ċitat japplika pjenament għall-każ odjern. L-appellant jippretendi illi l-ewwel Qorti kellha taċċetta li jingħata tnaqqis ta' żewġ gradi u mhux grad wieħed. Din il-Qorti eżaminat ix-xiehda tas- Supretendent Norbert Thornton u x-xiehda li l-appellant Joseph Mallia Esposito ta quddiem il-Maġistrat Inkwirenti fl-20 ta' Jannar 2010. Huwa minnu li l- appellant Mallia Esposito jsemmi persuni li mingħandhom akkwista d-droga involuta u li wara din id-droga ġiet interċettata u nstabet mill-Pulizija dawk li kienu responsabbli biex għaddewlu d-droga bdew jhedduh. Is-Supretendent Thornton jgħid ta' investigazzjoni" u li l-informazzjoni li l-appellant ta kienet "siewja". Qal ukoll illi "l-investigazzjonijiet iridu jitkomplew". Frankament din il-Qorti ma tara l- ebda raġuni għaliex għandha ssib li l-ewwel Qorti eżerċitat id-diskrezzjoni tagħha b'mod ħażin. Din il-Qorti ma tistax ma tirrimarkax illi l-każ in eżami jirrigwarda ammont konsiderevoli ta' droga, kważi għaxar kili ta' raża tal-cannabis. Nofshom kienu fil-pussess ta' l-appellant fil-lejla li ġie arrestat mill-Pulizija flimkien mal-ko- akkużat Charles Joseph Francis Mallia Rapinett meta kienet se ssir il-konsenja tagħhom lil terza persuna, u n-nofs l-ieħor kien allegatament qiegħed iżommhom id-dar tiegħu għal terza persuna oħra. Jiġifieri l-ammont ta' droga huwa wieħed sinifikanti. Ċertament mhijiex ġustifikazzjoni jew skużanti illi l- appellant kellu problemi finanzjarji u familjari. Is-soluzzjoni ma kinitx tinstab filli l-appellant jippresta ruħu biex jiffaċilita t-traffikar ta' droga f'pajjiżna. Fl-aħħarnett din il-Qorti tosserva illi hawn, u b'mod partikolari l-ewwel tliet akkużi, si tratta ta' reati serji u l-piena trid tirrifletti l-gravita` tagħhom. F'Ir- Repubblika ta' Malta v. Basam Mohamed Micallef Moreno Munoz Mansueto, deċiż fid-19 ta' Frar 2004, intqal "fejn si tratta ta' traffikar tad-droga (inkluza importazzjoni) hija tad-deterrent konsiderazzjoni ewlenija li kull Qorti ta' Ġustizzja Kriminali għandha żżomm f'moħħha fil-għoti tal-piena, basta, s'intendi, li jkun hemm element ta' proporzjonalita` bejn il-fattispeċi partikolari tal-każ u l-piena erogata (ara f'dan is-sens is-sentenza ta' din il-Qorti tas-16 ta' Ottubru, 2003 fl- ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta v. Thafer Idris Ellul Gravino Orsini)." Difatti, f' Ir-Repubblika ta' Malta v. Thafer Idris Ellul Gravino Orsini, intqal: "Ma hemmx dubbju li l-element ta' deterrent, speċjalment fil-każ ta' reati premeditati (a differenza ta' dawk li jiġu kommessi "on the spur of the moment") hi konsiderazzjoni leġittima li Qorti tista', u ħafna drabi fil-piena ġenerali għandha, iżżomm quddiem għajnejha fil-għoti tal-piena.… S'intendi, hemm dejjem l-element tal-proporzjonalita`: qorti ma tistax, bl-iskuża tad- "deterrent", tagħti piena li ma tkunx ġustifikata fuq il-fatti li jirriżultaw mill-provi." 15. Wara li din il-Qorti qieset dan kollu, wara li qieset ukoll li l-piena nflitta mill-ewwel Qorti mhux biss hi fil-parametri tal-liġi iżda hi ferm il-bogħod minn dik massima stabbilita mil-liġi, u li ġiet imposta mill-ewwel Qorti fid- diskrezzjoni tagħha wara li kkunsidrat dak kollu li kien rilevanti, u wara li din il-Qorti għamlet ukoll eżami akkurat ta' l-atti, hi tal-fehma li l-piena nflitta mhijiex, kif jilmenta l-appellant, waħda eċċessiva u ma ssib l-ebda raġuni valida legalment sabiex tvarja din il-piena, kemm dik karċerarja kif ukoll dik pekunjarja. Konsegwentement l-appell ta' Joseph Mallia Esposito qiegħed jiġi miċħud. Din il-Qorti sejra issa tgħaddi biex tikkunsidra l-appell ta' Charles Joseph Francis Mallia Rapinett (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ "l-appellant Mallia Rapinett") li għandu tliet aggravji: (1) li kien hemm interpretazzjoni żbaljata tal-liġi u tal- fattispeċi tal-każ fl-Indirizz ta' l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri; (2) li l-ġurati għamlu apprezzament ħażin tal-provi; (3) li, mingħajr preġudizzju għall- aggravji l-oħra, kellha tingħata piena aktar ekwa u ġusta. L-ewwel aggravju ta' l-appellant Mallia Rapinett jikkonċerna l-Indirizz ta' l- Imħallef li ppresjeda l-ġuri a rigward ta' l-Ewwel Tliet Kapi ta' l-Att ta' Akkuża li jirrigwardaw ir-reati ta' assoċjazzjoni, tat-traffikar tad-droga cannabis, u tal- pussess tad-droga mhux għall-użu esklussiv tal-ħati (l-hekk imsejjah pussess aggravat) rispettivament. L-appellant jgħid hekk: ir-reat indirizzahom f'dan ir-rigward, u kif fissrilhom "L-appellant umilment jissottometti illi l-Onor. Imhallef seta' sgwida lill-gurati bil-mod kif ta' assocjazzjoni, ta' traffikar tad-droga u tal-pussess aggravat ai termini tal-ligi taghna u tal-fattispeci tal-kaz in dizamina. "Fl-indirizz tieghu, l-Onor. Imhallef spjega lill-gurati illi mill-mument illi l- appellant Mallia Rapinett sar jaf illi dak illi kien hemm fil-baskett il-kannella tal-karti fejn saqajh gewwa l-vettura ta' Zerafa kienet droga (ghax hekk kien qallu Zerafa stess waqt il-harba), u l-aktar meta rema xi sapuna/sapuniet barra mill-vettura ta' Zerafa, allura l-appellant seta' minn dak il-mument il-quddiem irrenda ruhu hati ta' 1) assocjazzjoni ma' persuni ohra sabiex ibiegh jew jittraffika jew jippromwovi, jikkostitwixxi, jorganizza jew jiffinanzja din l-assocjazzjoni, 2) ta' traffikar ta' droga u ta' 3) pussess aggravat. L-Onorabbli Simon-Galea stieden il-gurati sabiex jikkonsidraw dawn il-fatti fid-dawl illi Mallia Rapinett ma harabx mill-vettura ta' Zerafa waqt il-harba. "Bir-rispett kollu, l-appellant jissottometti illi ma jaqbel xejn ma' din l- interpretazzjoni. Jigi umilment sottomess illi din hija nterpretazzjoni zbaljata kemm tal-ligi, u kemm tal-fattispeci tal-kaz – dan zgur mhux dak illi kellu f'mohhu l-legislatur. "Bir-reat ta assocjazzjoni jew ahjar associazione a delinquere, il-legistatur kellu f'mohhu illi persuna tiftiehem ma' persuna/i ohra sabiex tikkommetti reat kontra l-ligijiet tad-droga. "F'dan l-stadju se ssir referenza ghal gurisprudenza nostrana, illi hija wahda ferm kostanti fuq dan il-punt. Bhala l-ahjar kaz fuq dan il-punt tal-assocjazzjoni, l- appellant jirreferi ghal dak deciz mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fil-5 ta Marzu 2003, fl-ismijiet The Republic of Malta versus Steven Micallef Warhurst and Philip Scinto. "Issir referenza wkoll ghal kaz Ir-Repubblika versus Godfrey Baldacchino Pulo deciz fis-17 ta Marzu, 2005 fejn il-Qorti qalet hekk: "Din il-Qorti ezaminat bir-reqqa t-tieni stqarrija ta' Philip Leone Ganado u x-xiehda li ta waqt il-guri u tistqarr li minnhom ma jirrizultax li gew 'ikkumbinati jew miftehma l-mezzi' li bihom l-appellant u Leone Ganado kellhom jimxu sabiex ibieghu jew jittraffikaw medicina perikoluza. "Ghalkemm huwa minnu illi l-appellant rema xi sapuna/sapuniet barra mit-tieqa tal-karozza ta' Mallia Esposito - fatt illi rrizulta car sia mix-xhieda tal-Pulizija, kif ukoll mid-depozizzjoni ta' l-istess akkuzat fejn huwa stess ammetta quddiem il-gurati li rema xi sapuniet barra mit-tieqa tal-vettura, dan m'ghamlux bl-intenzjoni illi jghin lil Mallia Esposito sabiex iwettaq il-pjan tieghu sabiex jikkunsinna d-droga lil terzi, izda biss sabiex jehles mid-droga illi kellu fejn saqajh waqt il-harba mill-Pulizija. Wiehed jifhem f'liema sitwazzjoni sab fiha l-akkuzat - ghoxrin sapuna fejn siequ, li bihom ma kienx jaf qabel, u bil-pulizija jigru warajhom armati. Pero` b'daqshekk ma jfissirx illi l-appellant assocja ruhu ma' persuni ohra ai termini tal-ligi sabiex jikkommetti reat kontra l-ligijiet tad-droga. "Mill-provi prodotti minn imkien ma rrizulta illi Mallia Rapinett kien ftiehem sabiex iwettaq xi agreed plan of action, u huwa ghalhekk illi l-appellant qed umilment jikkontesta l-fatt kif l-Onor Wittebrood indirizza lill-gurati f'dan ir-rigward. Jerga' jigi ribadit illi ghas-semplici fatt illi l-appellant ma harabx mill-vettura ta' Zerafa, waqt li Mallia Esposito 1) kien qed isuq b'dak l-ispeed, (fil-fatt irrizulta car u ampju mill- provi prodotti mill-Prosekuzzjoni illi waqt il-harba Mallia Esposito saq il-vettura b'mod traskurat, perikoluz u bi speed eccessiv (fatt ammess minn Mallia Esposito stess stante illi ammetta l-Kapi ta' Akkuza relattivi, kf dedotti kontra tieghu f'dan ir.rigward), sahansitra 2) laqat mara (Rosaria Cilia Custo’) u 3) kkaguna hsara f'vettura li laqat (Toyota Hilux). Il-Pulizija sparat ukoll warning shot i.e. kienet armata. Ghall-fatt illi ma harabx, allura jfisser illi l-appellant assocja ruhu ghal finijiet u effetti kollha tal-ligi u kkommetta reat, kif donnu l-Onorabbli Mhallef ta x'jifhmu lill- gurati? "L-istess argumentazzjoni tghodd ghaz-zewg Kapi t'Akkuza l-ohra i.e. t-Tieni u Tielet Kap t'Akkuza. L-appellant jikkontendi illi mill-provi prodotti ma rrizultax li kien hemm effettivament bejgh ta' din id-droga da parti tieghu, u li ghalhekk ma setax jinstab hati ta' tali akkuza ta' traffikar ghas-semplici fatt illi huwa baqa' fil-vettura fejn kien hemm id-droga, kif l-Onorabbli Imhallef ipprova jispjega lill- Din il-Qorti sejra tirriproduċi fl-ewwel lok il-parti ta' l-Indirizz li dwarha jilmenta l-appellant: "… anke jekk ma kienx jaf fil-bidu, … tieħu l-verżjoni tiegħu x'għamel hu, dik it- traġittata, taraw imbagħad f'xi ħin whether he jumped on the bandwagon dan u assoċja ruħu dak il-ħin fis-sens illi addirittura beda jgħid lill-ieħor biex jiddisponu mid-droga billi jitfagħhielu barra. Din ammettiha hu hawn, ma jistax dak li jkun jinsiha dak il-fatt. Tridu taraw hemm allura mbagħad f'dak l-istadju kienx f'xi ħin fil-kontroll effettiv jew fiżiku wkoll ta' dik id-droga jew parti minnha jew kienx ukoll anke qed jiddisponi minnha, issa fuq l-instructions ta' l-ieħor u mhux ta' l- ieħor, kienx allura daħal parti, jieħu parti attiva f'dak ix-xogħol. jekk tiegħu ta' ħtija fuq l-Ewwel Kap, araw "Mela allura x'konsegwenzi jkollu fuq it-Tieni u t-Tielet, għax allura jiġi kien jaf mill-bidu, u d-difiża tiġi kompletament anjentata. Jekk ma jirriżultalkomx l-Ewwel Kap għax tgħidu li jien m'għandix il-prova li dawn ftehmu minn qabel, tridu taraw imbagħad wieħed wieħed fuq it-Tieni u t-Tielet Kap, cioe` nonostante b'dak li għamel f'dik in-nofs siegħa, kwarta, li dam jiġri fil-karozza, kienx ukoll imbagħad hemmhekk xorta waħda miss id-droga, qabadha b'idejh, ipprova jiddisponi minnha, ipprova jagħmel hekk, jew jagħmel hekk, jew jagħmel hekk, in which case allura jista' jkollkom il-ħtija kemm tat- traffikar kif ukoll ta' pussess." jikkostitwixxi tiddisponi minn droga billi Bil-mod kif inhu impostat dan il-bran, jista' jingħad illi on the face of it l- interpretazzjoni li ngħatat ta' kif ċerti fatti jistgħu jkunu applikati għar-reati dedotti kontra l-appellant Mallia Rapinett tidher daqsxejn imġebbda. Fil-fatt, in kwantu jirrigwarda l-assoċjazzjoni, irid ikun hemm prova ta' (1) ftehim (2) biex tiġi traffikata d-droga u (3) tal-meżżi kkumbinati sabiex id-droga tiġi hekk traffikata. Lanqas ma jista' jingħad illi, l-att li bih persuna tiddisponi jew traffikar. tipprova Ciononostante, iridu l-ewwel jiġu eżaminati l-provi kollha biex jiġi determinat jekk il-ġurati setgħux isibu lill-appellant Mallia Rapinett ħati ta' l-ewwel tliet Kapi ta' l-Att ta' Akkuża, u x'setgħu kienu dawk il-provi li wassluhom jilħqu tali determinazzjoni. Dan hu eżerċizzju li sejra tagħmel din il-Qorti aktar 'l isfel f'din is-sentenza. F'dan l-istadju jrid jingħad, pero`, illi dan il-bran ma jikkostitwixxix l-uniċi osservazzjonijiet li għamel l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri. Difatti qabel dan il-bran, huwa ta spjegazzjoni korretta u dettaljata ta' l-elementi ta' l-imsemmijin tliet reati, cioe` l-assoċjazzjoni, it-traffikar u l-pussess aggravat, u anke rrefera għat-teżi tal-prosekuzzjoni u dik tad-difiża. In kwantu l- assoċjazzjoni, dak l- ġurisprudenza tagħna li anke ġiet ikkwotata mill-appellant Mallia Rapinett. Għalhekk din il-Qorti sejra issa tgħaddi biex tikkunsidra t-tieni aggravju. Permezz tat-tieni aggravju l-appellant Mallia Rapinett jgħid li l-ġurati għamlu apprezzament ħażin tal-provi prodotti. Skond l-appellant, il-ġurati ma setgħux, minn dawk il-provi u għar-raġunijiet ġja` msemmija, isibu ħtija ta' l-ewwel tliet Kapi ta' l-Att ta' Akkuża. L-appellant jgħid inoltre: jirrispekkja l-Imħallef l-ġuri "L-appellant xehed u bil-gurament tieghu spjega illi bl-ebda mod ma kien jaf x'kien hemm fil-baskett il-kannella illi kien hemm hdejn saqajh fil-vettura ta;' Mallia Esposito. Huwa spjega illi kien biss waqt il-harba illi sar jaf illi dak illi kien hemm fil-baskett kienet droga destinata ghal certu Gwardamanga, Tal-Pieta'. Fil-fatt, u dan kif jirrizulta mid-DVD esebit mill-Prosekuzzjoni fl-Atti ta' l-Istruttorja, bhala Dok AM2 (filmat migbud minn l-ufficjal tal-Pulizija Micallef), l-appellant jidher diehel fir- residenza ta' Gwardamanga, Tal-Pieta' [recte: Zerafa] fi Triq ix-Xerriek, Santa Venera ghal habta tas- sebgha ta' filghaxija. Hemmhekk jipparkja l-vettura tiegu targata Isabelle, barra r- residenza ta' Mallia Esposito. Ftit wara l-appellant jidher hiereg mid-dar ta' Mallia Esposito. L- appellant spjega kif aktar kmieni Mallia Esposito kien cempillu sabiex jirrangalu xi katusa, u fil-fatt meta mar u ra din il-katusa, dehrlu li ghandu bzonn xi ghodda. Dawn il- fatti huma fil-fatt korroborati minn sms skambjatui bejn il-konjugi Mallia Esposito, fejn Joseph Mallia Esposito jghid lil martu illi kien se jaghmel xoghlijiet gewwa darhom. Ghalhekk Mallia Esposito, jibghat lil Mallia Rapinett gol-garaxx tieghu sabiex igib l-ghodda mehtiega. Mallia Rapinett, l-appellant, fil-fatt johrog mir-residenza ta Mallia Esposito b'idu vojta, u jikser ghal wara l-kantuniera ghal fejn hemm il-garaxx ta' Mallia Esposito. Ftit minuti wara Mallia Esposito johrog mid-dar tieghu b'baskett tal-karti ta' lewn kannella, li fih kien hemm is-sapuniet. Huwa jigbor lil Mallia Rapinett mill-garaxx tieghu, u jghidlu biex imur mieghu ghal qadja. Mallia Rapinett l-appellant spjega kif hu ma kellux ideja ta x'kienet din il-qadja, pero` xorta mar ma' Mallia Esposito, li kien habib tieghu, u li ghalhekk kien jafdah stante illi kien jafu bhala ragel ta' l-affari tieghu. Kif hargu bil-vettura minn gol-garaxx, Mallia Rapinett jinnota illi ken hemm xi hadd illi qed isegwihom b'vettura. L-appellant jghid lil Mallia Esposito biex jieqaf, pero` dan spjegalu li ma jistax peress illi fil-baskett fejn saqajh kien hemm id-droga. "Ghalhekk, fid-dawl tal-fatti suesposti, l-appellant umilment jissotometti illi l- gurati qatt ma setghu possibilment jaslu ghal verdett ta' htija." Dan l-aggravju jirrikjedi apprezzament mill-ġdid tal-provi. Għalhekk, dak li din il-Qorti issa trid tara huwa jekk il-ġurati, ben indirizzati (salv dak li ntqal supra f'paragrafu 20), setgħux legalment u raġjonevolment jaslu għall- konklużjoni li effettivament waslu għaliha.1 In eżekuzzjoni ta' din il-funzjoni tagħha, hi eżaminat dettaljatament l-atti proċesswali, inklużi t-traskrizzjonijiet kollha tax-xiehda, it-traskrizzjoni ta' l-indirizz ta' l-Imħallef li ppresjeda l-ġuri, id-dokumenti esibiti u l-atti kollha tal-kumpilazzjoni. Inoltre ħasbet fit-tul fuq is-sottomissjonijiet tal-partijiet, u l-konklużjonijiet tagħha huma dawn li ġejjin: (i) M'hemmx dubju li l-kwistjonijiet kollha rilevanti ta' apprezzament ta' fatt ġew posti għall-konsiderazzjoni tal-ġurati li kienu liberi l-ħin kollu, u ġew diretti f'dan is-sens mill-Imħallef li ppresjeda l-guri, illi jivvalutaw il-provi kollha miġjuba. (ii) Irid jiġi sottolineat ukoll li l-ġurati kellhom il-vantaġġ li jaraw u jisimgħu x-xhieda kollha. B'hekk, wara deliberazzjoni dwar dak kollu li nġab a konoxxenza tagħhom tul il-ġuri, wara eżami u kontro-eżami tax-xhieda, wara li 1 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Flinn Debono Cachia Castelletti, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul Galvagno, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Dacayanan, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Rakban, 16 ta' Ottubru 2003; Ir- Repubblika ta' Malta v. Godfrey Petras Muscat u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Pechar 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Yamagata sive Hartley 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Young Farrugia Hili, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Abela Hill, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Salifu, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Felice Seychell, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Moghrabi, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija v. Anthony Gilford, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice Cuschieri Taylor, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Cassar Bonaci, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Seifeddine Mohamed Bonnici Stellini et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Cassar Vella et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon Castaldi, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Briffa, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Cilia Tortell, 31 ta' Mejju 1991. kellhom l-opportunita` iqisu "l-imġieba, il-kondotta u l-karattru" tax-xhieda, inkluż ta' l-appellant stess, u "tal-fatt jekk ix-xiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xiehda", u "jekk ix-xiehda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ" (artikolu 637 tal-Kap. 9), wara li semgħu s-sottomissjonijiet tal-prosekuzzjoni u tad-difiża, u wara li ġew ben indirizzati mill-Imħallef li ppresjeda l-ġuri (salv dak li ntqal supra f'paragrafu 20), waslu għall-konklużjoni li kellhom isibu ħtija anke ta' l-ewwel tliet Kapi ta' l-Att ta' Akkuża (peress illi r-Raba' Kap ma ġiex ikkuntestat). (iii) Mill-provi jirriżulta illi fit-3 ta' Mejju 2006 membri ta' l-Iskwadra kontra d-Droga tal-Pulizija kellhom struzzjonijiet sabiex imorru Santa Venera peress illi l-Pulizija kienet irċeviet informazzjoni li kien se jsir deal tad-droga. Ir-residenza tal-ko-akkużat Joseph Mallia Esposito kienet taħt sorveljanza u wieħed mill-membri ta' l- Iskwadra kien qiegħed jieħu filmat tal-movimenti f'dik id-dar. Kienu nfurmati li x'aktarx kienet se tintuża karozza bajda Suzuki Swift numru BAP-746. Għall- ħabta tas-7.30 p.m., team minnhom immexxi mill-Ispettur Pierre Busuttil Naudi, raw din il-karozza u segwewha. Meta daħlu fi Triq Lepanto, qisu lejn it-tarf ta' din it- triq, team ieħor ta' l-Iskwadra ppruvaw iwaqqfu dik il-karozza. Pulizija oħra li kienu rekbin ma' l-Ispettur Pierre Busuttil Naudi (li kien qiegħed isuq) niżlu wkoll iżda x-xufier tas-Suzuki Swift irriversja bi speed qawwi. Il-Pulizija ppruvaw isegwu s-Suzuki Zbaida li eventwalment ġiet interċettata f'Marsascala. Fiha kien hemm l-appellant Mallia Rapinett fuq is-seat tal-passiġġier ta' quddiem u l-appellant Joseph Mallia Esposito xufier. Ħdejn saqajn l-appellant Mallia Rapinett kien hemm borża kontenenti tmintax-il blokka (magħrufin bħala "sapuna") raża tal-cannabis. Din il-Qorti sejra issa tirreferi għall-partijiet rilevanti tax-xiehda ta' numru ta' pulizija li kienu nvoluti fl-operazzjoni tal-ġurnata in kwistjoni, kif ukoll għax-xiehda ta' l- appellant Mallia Rapinett. (iv) Waħda mill-karozzi (pajżana) tal-Pulizija li kienet qed tipprova tinterċetta s-Suzuki Swift kienet misjuqa minn P.C. 1213 Carlos Campbell li miegħu kellu lil W.P.C. Diane Attard Williams. P.C. 1213 Axisa xehed: "… dak il-ħin moħħi tagħni li ġibdu għal Santa Venera, dik it-triq it-twila li tidħol għal Santa Venera. Jien ġbidt għal dik it-triq, għidt forsi nilħaqhom fil-main road, u jien u tiela' minn dik it- triq ħarist, bdejt inħares fuq it-toroq tal-lemin tiegħi għax fuq ix-xellug m'hemmx toroq ħlief waħda dejqa biss, u fi triq minnhom, fi Triq iċ-Ċippi inti u ħiereġ rajt il-vettura Suzuki Swift bajda wieqfa f'nofs ta' triq u bil-passiġġier barra minn ġo fiha u kien baxxut fl-art.… U minn hemmhekk irriversjajt biex immur għal wara l-karozza, u peress li rajt passiġġier barra minn ġo fiha fit-triq jien u miexi bdejt inħares lejn l-art u lmaħt blokka sewda li aħna nsibuha bħala sapuna li kienet suspettata li kienet raża tal-cannabis. Jien infurmajt lil W.P.C. 86 biex tinżel tiġborha.… Niżlet ġabritu, kien hemm xi envelope fil-vettura niftakar qabditu u tellgħetu...." Jirriżulta li waqt il-ġuri P.C. 1213 anke ta dimostrazzjoni lill-ġurati ta' kif qal li l-passiġġier tas-Suzuki kien baxxut. kontro-eżami, fuq kumment tad-difiża: "Jiġifieri inti qed tgħidilna li f'dik l- isplit second li inti kont qed issuq 'il fuq irnexxielek tara l-passiġġier barra mill- karozza, f'dawn il-ftit sekondi", ix-xhud wieġeb: "Jien għalhekk għidt lil W.P.C. 86 biex tiġbor is-sapuna, għidt ħa nħares lejn l-art biex nara tefax xi ħaġa fl-art. Infatti kien hemm is-sapuna suspettata raża tal-cannabis u ġegħelt lil W.P.C. 86 tiġborha." (v) W.P.C. (issa W.P.S.) 86 Diane Attard Williams xehdet li hija kienet riekba fuq wara tal-vettura u meta waslu fi Triq iċ-Ċippi, P.C. 1213 Axisa qallha biex tinżel televa "xi ħaġa li jien ma rajthomx jarmuha mill-karozza jew iniżżluha għax dak il-ħin kont qed nagħmel xi ħaġa bl-arma. Inżilt u b'envelope elevajt raża suspettata tal-cannabis mit-triq, ma' l-art." Imbagħad ġibdu fid-direzzjoni ta' Il-Kalkara u interċettaw is-Suzuki hemmhekk. P.C. 1213 mar fuq in-naħa tax-xufier u hi fuq in-naħa tal-passiġġier, l-appellant Mallia Rapinett. Meta marret fuq in-naħa ta' l-appellant W.P.S. Fenech xehdet illi: "Għidtlu biex joħroġ mill- karozza, għamiltlu tfittxija fuq il-persuna tiegħu u dak il-ħin li qed nagħmillu t- tfittxija qalli li x-xogħol kien fejn saqajh." Fuq talba tal-prosekuzzjoni biex tkun preċiża u jekk tiftakar il-kliem preċiż illi uża, ix-xhud wieġbet: "Iva eżatti jien għamiltlu idejh hekk mal-karozza u bdejt nagħmillu tfittxija fuq il-persuna tiegħu, u qalli: 'Ix-xogħol fejn saqajja qiegħed.' Daqshekk biss." Waqt li kienu fuq il-post hija ċemplet lill-Assistent Kummissarju Neil Gad biex tinfurmah bl-arresti u biex jibgħat back-up u huwa nfurmaha li kienet ġejja persuna biex tgħaddilha biċċa raża oħra. Fil-fatt marret mara fuq il-post u għadditilha blokka oħra bħall-ewwel waħda li kienet ġabret hi minn Triq iċ-Ċippi. (vi) Dan it-total ta' għoxrin sapuna ġie kkonfermat mill-analiżi li għamel l- Ispiżjar Mario Giannakellis De Bono li kienu raża tal-cannabis ta' purita` ta' ċirka 10.4% u tal- valur ta' ċirka €29,169.80. (vii) P.C. 1183 Oliver Barbaro Sant kien wieħed mill-pulizija ma' l-Ispettur Pierre Busuttil Naudi u meta waslu Il-Kalkara fejn kienu ġew arrestati l-appellant u l-appellant Mallia Esposito, P.C. 1183 qagħad kontinwament fil-presenza ta' l-appellant Mallia Rapinett. Huwa xehed li bejn kwarta u nofs siegħa wara li waslu fuq il-post, b'mod spontaneju l-appellant qal, fost affarijiet oħra, li "x-xogħol, hekk irrefera għalih, huwa ta' ċertu wieħed Gwardamanga, Tal-Pieta' u li hu kien tahom lit-tnejn li huma mitt lira Maltin biex iżommuhomlu mill-erbgħa sas-sitta ta' wara nofsinhar". In kontro-eżami, mistoqsi jekk dak il-kliem qalux fil-kuntest ta' dak li qal l-appellant Zerafa lilu, ix-xhud xehed li x'qal Zerafa ma jafx għax hu kien ma' l-appellant Mallia Rapinett. Fuq insistenza tad-difiża li x-xhud ma kienx jiftakar b'ċertezza f'liema kuntest intqal dak il-kliem, P.C. 1183 wieġeb: "Ħa ngħidlek f'liema kuntest intqal, fil- kuntest li hu dak il-ħin ħassu b'idejh marbuta, qed tifhimni x'qed ngħidlek. dak il-ħin kien maħruq ta' li ġara u fost l-affarijiet li beda jgħid qal ħeqq ix- xogħol qas hu tiegħi, ta' Gwardamanga, Tal-Pieta' dan, tana mitt lira lit-tnejn li aħna biex inżommuhulu mill-erbgħa sas-sitta. Minn dik li hija ċertezza." (viii) P.C. 1220 Chris Abela Hill kien wieħed mill-pulizija involuti fl- operazzjoni. Wara l-arresti, hu flimkien ma' żewġ pulizija oħra marru jagħmlu tfittxija fir-residenza ta' l-appellant Mallia Rapinett. Huwa xehed: "Niftakar li malli dħalna d-dar tiegħu kien hemm it-tfajla tiegħu illi malli ratu arrestat din infaqgħet tibki, u hu qalilha għalissa toqgħodx tagħmel hekk, qalilha issa sabuhom m'hemmx x'tagħmel. Bdejna t-tfittxija fejn ġew elevati diversi balala imbagħad meta konna deħlin fil-kamra tas-sodda tiegħu huwa minn jeddu għaddielna żewġ biċċiet reżina tal-cannabis. U malli kien hemm id-droga u l- balal għidtlu speċi dan xi tridu dan l-inkwiet? Qalli dawn m'huma xejn fejn l- għoxrin sapuna li sibtuli." Ix-xhud qal li kien ġie nfurmat li waqt li pulizija oħra ta' l-iskwadra kienu qegħdin jinsegwu ż-żewġ appellanti, l-appellant Mallia Rapinett beda jarmi xi sapun mill-karozza. Ix-xhud qal li saqsa lill-appellant Mallia Rapinett kif beda jarmihom is-sapun, u l-appellant qallu: "Mela inti li kont qed issuq warajja?" Fuq mistoqsija tad-difiża dwar xi diskors li seta' sema' f'Marsascala, P.C. 1220 qal li jidhirlu li l-appellant Mallia Rapinett qal li tah mitt lira. Ix-xhud kien ċert, pero`, li semma lil Gwardamanga, Tal-Pieta'. Għalhekk li: "Gwardamanga, Tal-Pieta' tah mitt lira biex iżommlu l- baskett għal xi ħin, xi tliet siegħat, erbgħa beda jgħid." (ix) P.C. 213 Nicolai Barbaro Sant ukoll ħa sehem fit-tfittxija fir-residenza ta' l- appellant Mallia Rapinett. Huwa qal li huma u deħlin "mill-ewwel qalilna minn jeddu li għandu biċċtejn raża tal-cannabis moħbijin ġo ġakketta fejn mill-ewwel ħadna u wrihomlna". Xehed ukoll illi meta kienu fir-residenza ta' l-appellant Mallia Rapinett kienet ġiet il-mara tiegħu li bdiet tippenikkja u qabeż l-appellant Mallia Rapinett u qalilha "toqgħodx sejra hekk, qalilha issa sabuhom". In kontro-eżami x-xhud ġie mistoqsi: "U naqblu illi fil-fatt dan id-diskors li hu qal lill-mara tiegħu kien proprju fil-kuntest ta' din id-droga li kien għadu kemm takom?" It-tweġiba tax- xhud kienet: "Dik ma nistax ngħidlek fuq liema kuntest qalha, naf li qal dak il- kliem u bqajt niftakarha." (x) P.S. 1574 Renald Buckland ħa sehem ukoll fit-tfittxija fir-residenza ta' l- appellant Mallia Rapinett. Huwa qal illi kif kienu deħlin saqsewh għandux xi ħaġa kontra l-liġi u tellagħhom fuq fejn tahom żewġ blokki tal-cannabis li kienu ġo ġakketta li kienet f'gwardarobba. Mistoqsi semax xi ħaġa waqt it-tfittxija, wieġeb: "Jekk niftakar sewwa l-mara tiegħu li kienet naqra panikuża staqsietu x'ġara u ma ġarax u l-imputat qalilha issa la sabuhom m'hemmx x'tagħmel". Ix-xhud qal li l-impressjoni li ħa kienet illi l-appellant Mallia Rapinett kien qiegħed jirreferi għal dawk il-biċċtejn raża li kellu ġol-ġakketta. Il-linja tad-difiża hi li l-appellant Mallia Rapinett ma kienx jaf li kien hemm il- karozza meta rikeb ma' l-appellant Mallia Esposito. L-appellant Mallia Rapinett xehed waqt il- ġuri. Qal li l-mument li sar jaf kien meta ppruvaw iwaqqfuhom il-Pulizija li bdew iteptpu d-dawl tal-karozza tagħhom: "Għidtlu waqqaf ħa naraw xi jriduna, qalli x'inwaqqaf, qalli ma' ġenbek għandi għoxrin jew tnejn u għoxrin sapuniet." Skond l-appellant Mallia Rapinett, l-appellant Mallia Esposito qallu li se jwaqqfu biex jinżel bil-baskett iżda hu ma aċċettax għax qal jekk jagħmel hekk jeħel hu meta kien bla ħtija ta' xejn. Meta finalment twaqqfu f'Marsascala, jgħid li l- appellant Mallia Esposito qallu: "f'din il-karozza suppost ċertu wieħed Gwardamanga, Tal-Pieta' hawn miegħi mhux inti". (xii) L-appellant Mallia Rapinett fix-xiehda tiegħu ċaħad li xi ħin niżel mill-karozza f'Marsaxlokk. Ċaħad li semma xi flus u qal li kull ma' qal lill-Pulizija kien li "dak qalli lili li suppost ċertu wieħed Gwardamanga, Tal-Pieta' kien hawn miegħu fil-karozza mhux jien". In kwantu għat-tfittxija fir-residenza tiegħu, qal li dak li qal lill-mara kien li "nstabet xi droga u ħa neħel jien". Ċaħad li qal id-diskors kollu li semma P.C. 1220 Chris Abela Hill (ara sub-paragrafu (viii) supra). Ċaħad li semma "mitt lira". Żied jgħid li meta kienu fil-karozza wara li ħarbu kien hemm żewġ sapuniet fuq siequ u l-ko-akkużat qallu biex jarmihom 'il barra u hu hekk għamel. (xiii) Fl-istqarrija tiegħu l-appellant Mallia Rapinett kien ċaħad li rema xi ħaġa mill- karozza. Bħalma għamel meta kien qiegħed jixhed, ċaħad li niżel mill-karozza. Mistoqsi kif kien qiegħed jgħid li ma kien jaf b'xejn b'dik id-droga meta wara li kien ġie arrestat f'Marsascala beda jgħid li dawk il-blokok tahomlu Marvin Gwardamanga, Tal-Pieta' biex iżommhomlu għal sagħtejn, wieġeb li ma kien jaf b'xejn. Mistoqsi kif ma kien jaf b'xejn meta aktar tard waqt it-tfittxija lill-Pulizija kien qallhom kemm kien hemm sapuniet, wieġeb: "Mhux veru gidbulek, jien għidtlu kemm seta' kien hemm, tnejn u għoxrin waħda?" Dwar xi diskors li qal lil martu qal li dak li qalilha kien li l-Pulizija sabu xi drogi. Ċaħad li semma lil Marvin Gwardamanga, Tal-Pieta'. (xiv) Minn dan kollu jidher ċar illi hemm inkonsistenzi bejn dak li l-appellant Mallia Rapinett qal lill-Pulizija u dak li xehed waqt il-ġuri. Inoltre bejn dak li xehed hu u dak li xehdu l-Pulizija hemm diversi diskrepanzi. Din il-Qorti m'għandha l-ebda dubju illi l-ġurati nnutaw dan kollu u waslu għall-konklużjoni li l- verżjoni li kien qiegħed jagħti l-appellant Mallia Rapinett, cioe` li ma kien jaf b'xejn, ma kinitx waħda attendibbli. Ċertament ukoll ma setgħux lanqas jifhmu kif, nonostante l-insistenza tiegħu li ma kellux x'jaqsam mad-droga, u nonostante li kellu l-opportunita` jinżel mill-karozza, baqa' xorta ma' abbandunax lill- Probabilment lanqas setgħu jifhmu għaliex, nonostante illi għal parti tal-ħarba l-Pulizija ma kellhomx viżwali tagħhom, l-appellant Mallia Rapinett – li ddeċieda li jibqa' ma' l-appellant Mallia Esposito – ma sabx mument biex Kif lanqas ma setgħu jaċċettaw illi sempliċement biex jakkompanjah għal "qadja" bħalma kienet din konsistenti fil-konsenja ta' droga tal-valur ta' kważi €30,000 mingħajr ma l-appellant Mallia Rapinett kien jaf f'hiex kienet tikkonsisti l-konsenja. Din il-Qorti hi tal-fehma li l-ġurati setgħu għalhekk raġjonevolment jaslu għall-konklużjoni li l-appellant Mallia Rapinett ma kienx kredibbli. (xv) Din il-Qorti ma tistax ma tirreferix ukoll għal numru ta' messaġġi mibgħutin mill-mobile ta' l-appellant Mallia Esposito li nstabu fuq sim card li ġie elevat mingħand l-appellant Mallia Rapinett u li, meta l-appellant Mallia Rapinett xehed, ċaħad li rċevihom jew li rahom. Huma messaġġi (smses) li evidentement ma jistgħux jittieħdu litteralment għal dak imsemmi fihom (per eżempju, "vleġeġ), u huwa l- mod kif min ikun irid jitkellem fuq droga jwassal l-messaġġ tiegħu, u cioe` billi jirreferi għal oġġetti oħra. Huwa evidenti minn dawn il-messaġġi li bejn l- appellant Mallia Rapinett u l-appellant Mallia Esposito kien hemm ċertu intendiment dwar droga. (xvi) F'dan l-istat ta' provi, il-ġurati setgħu legalment u raġjonevolment jiddeduċu li l-appellant Mallia Rapinett kien komparteċipi f'assoċjazzjoni għat- traffikar ta' droga, u cioe` li kien hemm il-ftehim bejnu u l-appellant Mallia Esposito sabiex imorru jikkonsenjaw d-droga li nstabet fil-pussess tagħhom lil Marvin Gwardamanga, Tal-Pieta' permezz tal-karozza Suzuki Zbaida filgħaxija tat-3 ta' Mejju 2006. Kwantu għar-reat ta' traffikar, peress illi fil-ġurnata in kwistjoni, u cioe` fit-3 ta' Mejju 2006, id-droga kienet għadha m'għaddietx l-idejn, u kien biss il-bidu tal- esekuzzjoni ta' dan ir-reat, l-appellant Mallia Rapinett kellu jinstab ħati ta' tentattiv li, pero`, hu punibbli daqs ir-reat ikkunsmat skond is-subartikolu (5) ta' l-artikolu 22 tal-Kap. 101 tal-Liġijiet ta' Malta. Dwar ir-reat ta' pussess aggravat, dan jinsab assodat mill-provi. Għaldaqstant it-tieni aggravju huwa miċħud. It-tielet aggravju jirrigwarda l-piena. L-appellant jgħid: "Fil-mori tas-smiegh tal-guri ta' l-appellant, giet esebita l-istqarrija guramentata illi rrilaxxa Joseph Mallia Esposito, ftit jiem biss qabel is-smiegh tal-guri. Din l-istqarrija giet rilaxxata nhar l-20 u l-21 ta Jannar, bil-ghan illi l-akkuzat Mallia Esposito jibbenifika minn tnaqqis fil-piena, ai termini ta' l-Artikolu 29 tal-Kap 101 tal-Ligijiet ta' Malta. F'din l-istess depozizzjoni guramentata, rilaxxata quddiem il-Magistrat Dott. Doreeen Sultana Sant Fournier, u bl-assistenza ta' l-Avukat Difensur tieghu, Joseph Mallia Esposito, spjega b'mod car u inekwivoku, x'kien l-involviment ta l-appellant Mallia Rapinett. Minn din l-istess depozizzjoni guramentata, jirrizulta car illi l-involviment ta Mallia Rapinett, jekk jista' jissejjah hekk, kien wiehed de minimis. Fil-fatt, Mallia Esposito spjega illi Mallia Rapinett kellu biss jakkumpanjah sabiex issir il-konsinna u kien biss waqt il-harba illi Mallia Rapinett sar jaf x'kien hemm fil-baskett. A fol 29, Mallia Esposito qal illi: le jien kelli go baskett tal-kartun eh. Huma kienu go baskett tal-kartun u ghaffigtlu fuq hekk jiena. Ghax ghidtlu aqbad u armihom, ghidtlu aqbad armi xi haga minnhom, jigifieri rama.' "Din l-istess stqarrija guramentata ma gietx kontestata, fis-sens illi hadd, la l- Avukat Generali u lanqas l-Ufficjali Investigattivi ma kkontestaw il-veracita` o meno ta' l-istess. Dan jirrizulta car mid-depozizzjoni tas-Supretendent Norbert Thornton, illi ddikjara illi fid-dawl ta' din id-depozizzjoni, l-akkuzat Mallia Esposito kellu jibbenefika minn tnaqqis fil-piena. Di piu` l-Onorabbli Qorti Kriminali ukoll qieset din l-stess depozizzjoni bhala veritiera, u fil-fatt meta giet biex timponi l- piena fuq Joseph Mallia Esposito, u ddecidiet illi ai terminu ta' l-Artikolu 29, tnaqqaslu l- piena bi grad. Ghalhekk din l-istqarrija guramentata zgur mhux wahda kontestata. "F'dan 1-istadju jrid bilfors jinghad illi sa dan il-punt tal-proceduri, din l- istqarrija ma taghmel l-ebda stat ta' fatt favur jew kontra l-appellant, u dan peress illi kwalunkwe stqarrija maghmula minn ko-akkuzat la tista' tkun uzata bhala prova kontra u anqas favur l-akkuzat. "Ghalhekk fid-dawl ta' dak espost, l-appellant umilment jissottometti, illi la darba din l-istqarrija tkun tista' tigi uzata bhala prova ta' l-involviment tieghu, allura din l-Onorabbli Qorti tkun tista' timponi piena hafna aktar ekwa u gusta, ghall- fattispeci tal-kaz." In materja ta' piena l-prinċipju regolatur huwa li din il-Qorti mhux normali li tiddisturba d-diskrezzjoni ta' l-ewwel Qorti fl-għoti tal-piena sakemm din ma tkunx toħroġ barra mil-limiti stipulati fil-ligi u ma jkun hemm xejn x'jindika li kellha tkun inqas minn dik li tkun fil-fatt ingħatat2. Fir-rigward tal-piena nflitta fil-każ in eżami m'hemmx dubju li din hi fil- parametri tal-liġi. Difatti l-piena massima applikabbli f'dan il-każ, kif anke rikjesta mill-Avukat Fenech Magrin fl-Att ta' Akkuża hija dik ta' priġunerija għall- għomor. Kwantu għall-istqarrija ta' l-appellant Mallia Esposito, din ma tista' sservi ta' ebda prova fil-konfront ta' l-appellant Mallia Rapinett. Imbagħad, l-appellant Mallia Esposito seta' jibbenefika mill-artikolu 29 tal-Kap. 101 peress illi ndika fl-istqarrija tiegħu l- persuni li mingħandhom ġiet akkwistata d-droga. Kwantu għall-konsiderazzjonijiet oħra, din il-Qorti tirreferi għal dak li ntqal supra f'paragrafi 14 u 15 li japplikaw anke vis-a-vis l-appellant Mallia Rapinett. Konsegwentement it-tielet aggravju huwa miċħud ukoll. Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi (1) tiċħad l-appell ta' Joseph Mallia Esposito u tikkonferma s-sentenza appellata fil-konfront tiegħu fl-intier, b'dan li l-perijodu 2 Ara, fost ohrajn, Appelli Kriminali: Il-Pulizija vs Nikola Micallef-Grimaud et, 2 ta' Ottubru 2002; Il-Pulizija vs Maurizio Cozzo, 13 ta' Novembru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs David Farrugia Roberts, 14 ta' Gunju 1999; Ir-Repubblika ta' Malta vs Eleno sive Lino Pechar, 24 ta' April 2003. għall-ħlas tal-multa u ta' l-ispejjeż peritali kif ukoll il-perijodu għall-iskwalifika milli jżomm jew jottjeni liċenzja tas-sewqan jibdew jiddekorru millum; (2) tiddisponi mill-appell ta' Charles Joseph Francis Mallia Rapinett billi tiddikjarah mhux ħati tar-reat kkunsmat ta' traffikar skond it-Tieni Kap ta' l-Att ta' Akkuża u minflok tiddikjarah mhux ħati ta' l-istess iżda ssibu ħati ta' tentattiv ta' l- istess reat skond l-artikolu 41(1)(a) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta, u tikkonferma s-sentenza appellata fil-konfront tiegħu fil-bqija, b'dan li l-perijodu għall-ħlas tal-multa u ta' l-ispejjeż peritali jibdew jiddekorru millum. Kwantu għad-droga esebita f'dawn il-proċeduri, wara li rat ir-rikors tal-Kummissarju tal-Pulizija tat-2 ta' Diċembru 2015 fejn talab li din id-droga ma tiġix distrutta u minflok tiġi esebita fl-atti tal-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija (Spettur Herman Zammit Satariano) v. Malcolm Stilon quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti Istruttorja (Maġistrat Dottor Neville Mallia Rapinett) li tinsab differita għas-27 ta' Jannar 2016, din il-Qorti tilqa' l-istess talba u tordna li r-Reġistratur jesebixxi l- imsemmija droga kif mitlub.