Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM is-subartikolu 82(3) tal-Kap. 452 jagħti dritt ta' appell mis-sentenza tat-Tribunal Industrijali fuq punt ta' liġi biss, u dan fiċ- ċirkostanzi hemm imfissra, fosthom fejn il-każ jirrigwarda l-allegata tkeċċija mingħajr kawża ġusta – il-leġiżlatur ma riedx li l-apprezzament li jkun għamel it-Tribunal tal-provi rigwardanti t-tkeċċija inġusta tal-impjegat, jiġu sindakati minn din il-Qorti MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tat-2 ta' Lulju, 2021 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM Avv Robert Calafato Dedic bħala mandatarju speċjali ta' Baran Duman (Passaport Tork Nru UO5912226) ('l-appellat') Dan huwa appell magħmul mill-intimata Tipbet (C 63741) [minn issa 'l quddiem 'l-appellanta'] mid-deċiżjoni nru 2709 [minn issa 'l quddiem 'id- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM deċiżjoni appellata'] mogħtija mit-Tribunal Industrijali [minn issa 'I quddiem 'it- Tribunal'] fil-15 ta' Frar, 2021, fil-Kwistjoni tax-Xoghol nru 3716/JHP, fejn it- Tribunal iddeċieda t-talbiet tar-rikorrent Avv. Robert Calafato Dedic bħala mandatarju speċjali ta' Baran Duman (Passaport Tork Nru UO5912226) [minn issa 'l quddiem 'l-appellant'] fil-konfront tal-imsemmija appellanta, billi ddikjara li t-terminazzjoni tal-imjieg tiegħu ma kinitx għal raġuni ġusta u skont il-liġi, filwaqt li ordna lis-soċjetà appellanta tħallas lill-appellat kumpens ta' €7,000 fi żmien ħmistax-il ġurnata minn dik id-deċiżjoni appellata. Il-fatti ta' din il-kawża jirrigwardaw it-terminazzjoni tal-impjieg tal- appellat minn mal-appellanta. L-appellat daħal jaħdem mal-appellanta fil- kariga ta' Turkish Speaking Customer Support fil-31 ta' Diċembru, 2016 skont il-pattijiet u l-kundizzjonijiet li ġew miftiehma bejniethom fil-kuntratt tax- xogħol bl-istess data.1 Iżda fl-10 ta' Diċembru, 2018 l-appellanta tterminat l- impjieg tal-appellat magħha għar-raġuni ta' "poor work performance".2 L-appellat istitwixxa proċeduri quddiem it-Tribunal fl-21 ta' Jannar, 2019 permezz ta' nota segwita b'dikjarazzjoni fl-4 ta' Marzu, 2019, fejn talab lit- Tribunal sabiex jiddikjara li t-tkeċċija tiegħu minn mal-appellanta kienet waħda Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM inġusta u sabiex ukoll jordna li jitħallas lilu kumpens xieraq mill-imsemmija Is-soċjetà intimata wieġbet permezz ta' dikjarazzjoni fil-1 ta' Marzu, 2019, fejn sostniet li t-talbiet tar-rikorrent kienu infondati fil-fatt u fid-dritt u għalhekk kellhom jiġu miċħuda. Id-deċiżjoni appellata tiegħu: Dawn huma l-konsiderazzjonijiet tat-Tribunal li wasluh għad-deċiżjoni Kunsiderazzjonijiet tat-Tribunal: It-Tribunal fil-kunsiderazzjonijiet tiegħu ħa konjizzjoni ta' tlett sitwazzjonijiet li ġraw fattwalment f'dan il-każ odjern. (a) Ġie stabbilit li ir-rikorrent kellu xi numru ta' complaints li tnejn minnhom ġie allegat li kienu il-fulkru għat-terminazzjoni tal-impjieg tiegħu. (b) Ġie stabbilit li dawn il-complaints fit-total tagħhom ġew mitqiesa bħal "poor work perforamnce" u li għalhekk ġie itterminat l-impjieg tar- rikorrent. (c) Ġie ukoll stabbilit li filwaqt li is-soċjetà intimata tenniet li żewġ complaints li setgħu wasslu għat-terminazzjoni mill-impjieg tar-rikorrent, kienu ġew mgħoddija lill-Awtorità Maltija tal-Logħob, mis-soċjetà intimata, u li dawn setgħu kienu il-kaġun li is-soċjetà intimata titlef il-liċenzja għall-operat tagħha. It-Tribunal Industrijali innota dan li ġej: (a) Ġie stabbilit li dawn iż-żewġ complaints ma ġiex ippruvat li dawn kienu waslu għand l-Awtorità Nazzjonali tal-Logħba (sic!) għalkemm ix-xhieda mogħtija tat Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM dik l-impressjoni u għaldaqstant dawn il-complaints ma wasslux għall-ebda dannu lis-soċjetà initmata. (b) Ġie innotat li filwaqt li il-każ kien mibni fuq "poor work performance" f'xhieda mogħtija mis-soċjetà issemiet konnessjoni ta' xi eżerċizzju ta' Ristrutturar tas- soċjetà intimata, li għalkemm f'dan il-perijodu ġiet mogħtija terminazzjoni lill- seba' impjegati inkluż lir-rikorrenti, ir-raġuni unika kienet simili għal kulħadd, dik ta' "poor work performance" u mhux raġuni oħra. (c) It-Tribunal ma sab l-ebda konnessjoni bejn it-terminazzjoni tal-impjieg tar- rikorrent u xi forma ta' Ristrutturar u lanqas ma sab l-ebda forma ta' xi proċess dixxiplinarju minħabba "il-poor work work performance" tiegħu, fejn ir-rikorrent jigi mogħti l-opportunità li jiddefendi id-drittijiet tiegħu. intimata innota mix-xhieda mogħtija minn naħa tas-soċjetà permezz ta' Mehmet Fenech Millo, impjegat tas-soċjetà intimata, li fl-isfond li dan bħala impjegat beda il-karriera tiegħu xhur u snin wara l-impjegati oħra inkluż ir-rikorrent, kien f'temp relattivament qasir li dan ingħata promozzjoni. Dan seħħ wara li mill-grad simili għall-impjegati l-oħra hu kien beda jiġbed l- attenzjoni tas-superjuri tiegħu li l-kollegi tiegħu kienu qegħdin jagħmlu dak li hekk imsejjaħ "enhanced due diligence" fejn dan kien riferut minnu bħala ksur tar-regolamenti tas-soċjetà intimata. Dak li għamel ripetutament kellu effett determinanti għat-terminazzjoni tal-impjegati konċernati inkluż ir-rikorrent. Wara dawn il- promozzjoni. it-terminazzjonijiet dan impjegat ġie mogħti It-Tribunal Industrijali wara l-analiżi tal-fatti fehem li filwaqt li minn jimpjega, u b'mod speċjali f'settur sensittiv bħal fil-każ odjern, għandu kull dritt li jittermina l- impjieg ta' minn jikser ir-regolamenti tal-kumpannija, iżda jekk sar xogħol b'aktar reqqezza milli suppost, u li dan ma irriżultax f'xi danni negattivi għas-soċjetà intimata, l-allegat ksur tar-regolamenti ma jistax jigi meqjus bħala nuqqas doluż. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM Għaldaqstant it-Tribunal Industrijal ma setax jifhem kif fuq fatti li ma ġewx ippruvati fil-gravità taghhom, u fin-nuqqas ta' xi forma ta' proċess dixxiplinarju, anke jekk b'forma bażika, u meta hemm riferut, il-proċess dixxiplinarju kif ukoll, l-ewwel l- amicable settlement, u wara l-għotja ta' warnings, minn dan kollu ma jsir xejn iżda tinghata dik li t-Tribuanl Industrijali iqis f'dan il-kamp bħala l-piena kapitali, dik ta' terminazjoni mill-impjieg. It-Tribunal Industrijali wara li sema' x-xhieda tal-partijiet, qara s-sottomissjonijiet, evalwa x-xhieda u d-dokumenti kollha, kif ukoll ħa inkunsiderazzjoni tat-trattazzjoni finali tal-partijiet, jaqta' u jiddeċiedi li it-terminazzjoni mill-impjieg tar-rikorrenti ma kinitx għal raġuni ġusta u skont il-Liġi. Għalhekk żmien jitlob konsiderevalment twil mingħajr impjieg, jingħata kumpens ta' €7,000 euro li għandhom jiġu mħallsa fi żmien ħmistax -il gurnata minn din id-deċiżjoni. ir-rikorrent, li għamel Dan il-kumpens qed jiġi ibbażat fuq dawn il-kriterji assunti għal dan il-każ per se. Tkeċċija għal raġuni inġusta Telfien ta' opportunità għall-impjieg f'Malta ikkaġunat mis-socjetà intimata, li b'hekk ir-rikorrenti ġie imġiegħel jitlaq mill-pajjiż minħabba żmien relattivament qasir sabiex jottjeni permess għax-xogħol f'Malta Kumpens għal telf finanzjarju ikkaġunati minħabba tluq mill-pajjiż li sofra minħabba il-waqfien tal-alloġġjament u it-tneħħija tal-vettura li kellu, f'qasir żmien €2,000 Għall-finijiet ta' Avviż Legali 48 tal-1986, dan it-Tribunal jistabbilixxi d-drittijiet ta' min assista l-partijiet fl-ammont ta' €93 u 17-il l-iklin. B'hekk tintemm din il-kwistjoni tax-xogħol" Is-soċjetà appellanta ppreżentat ir-rikors tal-appell tagħha fis-26 ta' Frar, 2021, fejn qiegħda titlob lil din il-Qorti sabiex tħassar, tirrevoka u tikkanċella d- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM deċiżjoni appellata. Is-segwenti huma l-aggravji tagħha (i) it-Tribunal għamel apprezzament ħażin ta' dritt fl-interpretazzjoni ta' 'tkeċċija inġusta'; u (ii) il- kumpens likwidat mill-imsemmi Tribunal huwa nieqes minn motivazzjoni Ir-Risposta tal-Appell L-appellat wieġeb fis-16 ta' Marzu, 2021 fejn qed isostni li d-deċiżjoni appellata hija waħda ġusta u għaldaqstant, għar-raġunijiet li jfisser fit-tweġiba tiegħu, jissottometti li timmerita konferma fl-intier tagħha. Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkonsidra l-aggravji rispettivi mressqa mis-soċjetà appellanta fid-dawl ta' dak li kkostata u ddeċieda t-Tribunal, u meħuda wkoll inkonsiderazzjoni s-sottomissjonijiet magħmula mill-appellat. L-ewwel aggravju tal-appellanta huwa li t-Tribunal allegatament għamel apprezzament ħażin tad-dritt fir-rigward tal-interpretazzjoni ta' 'tkeċċija inġusta'. L-appellanta ssostni li l-interpretazzjoni li ta t-Tribunal kienet waħda monka għaliex ma kkunsidrax dak li huwa stabbilit u interpretat mill-Qrati, u anki ma qiesx b'mod adegwat il-provi li ressqet hi fir-rigward tat-tkeċċija, wara li skont hi, l-appellat kien aġixxa bi ksur tal-proċeduri tagħha, fejn baqa' jinsisti li jitlob informazzjoni eċċessiva lill-klijenti tagħha. Tissottometti li dan l-aġir tal- appellat seta' saħansitra jesponiha għal multi u anki għas-sospensjoni jew Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM revoka ta' liċenzja tal-logħob. Fil-każ odjern, dan l-aġir wassal sabiex ingħalqu l-kontijiet tal-klijenti ossia players fis-sit operat minnha u għalhekk hija ma setgħetx tkompli toffri s-servizz tagħha. Min-naħa tiegħu t-Tribunal kkonsidra b'mod żbaljat li n-nuqqasijiet tal-appellat kienu proprju xogħol li kien qed isir b'aktar reqqa, meta dan kollu huwa illoġiku meħud inkonsiderazzjoni l- proċeduri retti tas-settur li fih kienet topera. L-appellanta tgħid li dawn saħansitra waslu għal miżuri ta' infurzar ai termini tal-artikolu 8 tal-L.S. 583.06. Skont il-ġurisprudenza, ir-raġuni għal terminazzjoni ta' impjieg għandha tkun ta' ċerta serjetà u hawnhekk l-appellanta tiċċita siltiet minn sentenzi tal-Qorti tal-Kummerċ u mix-xogħol ta' N.M. Selwyn in sostenn tal-argumenti tagħha. Tagħlaq billi tirrileva li m'għandux jitwarrab il-fatt li l-appellat kien fdat b'pożizzjoni ta' responsabbiltà u ta' fiduċja, kemm fir-rigward tad-diriġenti u It-tieni aggravju tas-soċjetà appellanta jirrigwarda likwidazzjoni tal-kumpens li sar mit-Tribunal, u tgħid li tali likwidazzjoni hija nieqsa minn motivazzjoni adegwata. Filwaqt li tiċċita l-para. (a) tas-subartikolu 81(2) tal-Kap. 452, tissottometti li l-appellat naqas milli jressaq prova dwar id- danni reali subiti minnu, wara li fl-affidavit iddikjara li huwa kien tilef €7,000 f'depożiti, assikurazzjonijiet, titjir tal-ajru u spejjeż legali. Dwar l-ammont ta' €2,000 likwidat mit-Tribunal fir-rigward ta' telfien ta' opportunità għall-impjieg f'Malta, is-soċjetà appellanta tirrileva li (i) huwa dak li jipprovdi x-xogħol li japplika għal work permit, u għalhekk ma kienx ireġi l-argument tal-appellat li n-nuqqas tagħha milli ġġedded il-work permit, telfu x-xogħol; (ii) is-settur li fih kienet topera kien wieħed kompetittiv, u għalhekk kien opportunitajiet ta' xogħol. Għalhekk kien proprju l-appellat li għażel li jitlaq Imbagħad għal dak li jirrigwarda l-kumpens ta' €3,000 għal Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM tkeċċija inġusta, is-soċjetà appellanta tissottometti li dan ma kienx fondat u f'kull każ kien wieħed eċċessiv. L-appellat, filwaqt li jagħmel riferiment għas-subartikolu 82(3) tal-Kap. 452 tal-Liġijiet ta' Malta, u għal sentenza deċiża minn din il-Qorti, kif diversament preseduta, fit-23 ta' Mejju, 2008 fl-ismijiet Kenneth Portelli Cachia vs. Seabank Catering Co. Ltd3, jikkontendi li l-appell odjern huwa wieħed imsejjes kollu kemm hu fuq l-apprezzament tal-provi u fatti li sar mit-Tribunal, u bl- ebda mod dan l-appell ma jindirizza xi vjolazzjoni jew applikazzjoni falza ta' punt ta' dritt. Mingħajr preġudizzju għal din l-ewwel sottomissjoni, l-appellat imbagħad jindirizza l-aggravji mressqa mill-appellanta. Dwar l-ewwel aggravju l-appellat jinsisti li mhuwiex minnu li t-Tribunal naqas li jagħmel apprezzament tajjeb tad-dritt u li naqas milli jippronunzja ruħu dwar diversi sottomissjonijiet li għamlet is-soċjetà appellanta fir-rigward tat-tkeċċija inġusta. In sostenn tal- argument tiegħu huwa jiċċita dak li qal it-Tribunal dwar l-allegazzjoni ta' ksur tar-regolament li għamlet l-appellanta, anki fir-rigward tal-provi li tressqu mill- appellanta, u jagħmel riferiment għal diversi xhieda sabiex juri n-nuqqas ta' prova fir-rigward. Għal dak li jirrigwada t-tieni aggravju, l-appellat jgħid li hawn ukoll l-appellanta qiegħda tagħmel sottomissjonijiet dwar l-apprezzament tal- fatti u provi kif magħmula mit-Tribunal. Dan filwaqt li ċċita estensivament mis- sentenza fl-ismijiet Peter Sanchez vs. Xuereb Glass Co. Ltd4, deċiża mill-Qorti tal-Appell fl-10 ta' Ottubru, 2005. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM 11. Kif sewwa jirrileva l-appellat, is-subartikolu 82(3) tal-Kap. 452 jagħti dritt ta' appell mis-sentenza tat-Tribunal fuq punt ta' liġi biss, u dan fiċ-ċirkostanzi hemm imfissra, fosthom fejn il-każ jirrigwarda l-allegata tkeċċija mingħajr kawża ġusta. Meħud inkonsiderazzjoni li t-talba tar-rikorrent lit-Tribunal kienet proprju għal dikjarazzjoni li huwa tkeċċa mingħajr kawża ġusta, din il-Qorti ser tgħaddi sabiex teżamina jekk l-appell interpost mill-appellanta jinkwadrax ruħu fil-parametri stabbiliti mil-liġi. L-ewwel aggravju li tressaq is-soċjetà appellanta huwa li t-Tribunal għamel apprezzament ħażin tad-dritt fejn dan jolqot l-interpretazzjoni ta' 'tkeċċija inġusta'. Iżda dwar din l-interpretazzjoni żbaljata l-appellanta ma tgħid xejn aktar, u minflok tgħaddi sabiex turi kif it-Tribunal naqas milli jikkonsidra b'mod adegwat il-provi tagħha in sostenn tal-argument li ma kien hemm l-ebda tkeċċija inġusta, għaliex għaliha kien hemm raġunijiet tajba li jiġġustifikaw it-tkeċċija tal-appellat. Madankollu dak li qed jitlob l-appellant minn din il-Qorti, ġie prekluż mil-leġiżlatur, li ma riedx li l-apprezzament li jkun għamel it-Tribunal tal-provi rigwardanti t-tkeċċija inġusta tal-impjegat, jiġu sindakati minn din il-Qorti. It-tieni aggravju tal-appellanti jirrigwarda l-allegat nuqas ta' motivazzjoni tal-imsemmi Tribunal meta dan ġie sabiex illikwida l-kumpens. Għandu mill- ewwel jingħad li l-eżerċizzju hawnhekk mhux ser ikun wieħed fejn il-Qorti ser teżamina jekk it-Tribunal kellux provi biżżejjed sabiex jasal għal-likwidazzjoni tal-kumpens ordnat lill-appellat, iżda għandu jiġi limitat għal dak li jipprovdi għalih is-subrtikolu 82(3) tal-Kap. Il-Qorti dan qiegħda tgħidu għaliex is- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM soċjetà appellanta, bħalma jiġri bosta drabi quddiem din il-Qorti, qiegħda hawn tistrieħ fuq id-dispożizzjonijiet tal-para. (a) tas-subartikolu 81(2) tal- istess Kap. 452 sabiex tittenta tottjeni l-apprezzament mill-ġdid tal-provi. Qorti għalhekk ser tfittex sabiex tara jekk tassew it-Tribunal naqas milli jagħti motivazzjoni meta stabbilixxa l-kumpens dovut lill-appellat. Dwar l-ewwel kriterju "tkeċċija għal raġuni inġusta", it-Tribunal ma offra l-ebda spjegazzjoni dwar kif wasal għall-ammont ta' kumpens. Iżda għandu jingħad li t-Tribunal fid-deċiżjoni appellata kien diġà indaga fil-fond u kkonstata li t-tkeċċija kienet waħda inġusta, u dan wara li kkonsidra (a) li l-allegat ksur da parti tal-appellat ma kienx wassal għal danni negattivi għall-appellanta u lanqas ma seta' jiġi meqjus bħala nuqqas doluż u (b) li ġie mwarrab dak li jipprovdi għalih il-kuntratt tax-xogħol. Barra minn hekk, għalkemm imsemmi fit-tieni kriterju adottat mit-Tribunal, dan tal-aħħar ikkonsidra wkoll il-fatt li t- tkeċċija viċin tal-iskadenza tal-permess xogħol/residenza tiegħu, ma ħallielu l-ebda għażla għajr li jitlaq minn Malta minnufih mingħajr ma jfittex xogħol alternattiv. Għalhekk il-Qorti tqis li dawn ir-raġunijiet li offra t-Tribunal għandhom jitqiesu bħala motivazzjoni suffiċjenti. It-tieni kriterju li applika t-Tribunal huwa spjegat aktar fil-fond, tant hu hekk li m'hemm l-ebda dubju dwar il-fatt li hawnhekk it-Tribunal kien qed jieħu inkonsiderazzjoni l-fatt li bil-mod tat-tkeċċija tiegħu, l-appellat tilef ukoll l-opportunità li jaħdem hawn Malta. Fl-aħħar nett il-Qorti tagħraf li l-kumpens li l-appellat ingħata taħt it- tielet kriterju, huwa wkoll wieħed li t-Tribunal pprovda l-motivazzjoni għalih. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 11 Appell Inferjuri Numru 18/2021 LM Hawnhekk it-Tribunal qies li fi żmien qasir l-appellat kellu jitlaq minn Malta u anki jbigħ il-vettura tiegħu, u l-Qorti tqis li dawn il-fatturi huma motivazzjoni suffiċjenti sabiex ġie ffissat kumpens għat-telf finanzjarju tiegħu riżultat ta' Għaldaqstant il-Qorti ma ssibx tas-soċjetà appellanta ġustifikati u tiċħadhom. Għar-raġunijiet premessi, il-Qorti tiddeċiedi billi tiċħad l-appell interpost mis- soċjetà appellanta, filwaqt li tikkonferma fl-intier tagħha d-deċiżjoni L-ispejjeż tal-proċeduri quddiem it-Tribunal jibqgħu kif deċiżi, u dawk tal- appell odjern għandhom ikunu a karigu tas-soċjetà appellanta. Onor. Dr Lawrence Ellul Martin LL.D. Imħallef Rosemarie Dodd Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 11