QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Illum it-Tlieta, 7 ta' Novembru 2017 Rikors Ġuramentat Numru: 143/2006 PC John u Laspina konjuġi Abela Gillibrand vs Carmel u Mary Ann Di Bartolo Il-Qorti, Rat ir-Rikors Ġuramentat li permezz tiegħu l-atturi, wara li ppremettew: Illi huwa personalment wettaq xogħol konsistenti f'xogħol ta' kostruzzjoni fil- fond bin-numru sitta (6), Triq San Leonardu, limiti Xewkija, Għawdex liema fond jappartjeni lill-konvenuti; Illi x-xogħol kollu li sar twettaq fuq struzzjonijiet ta' l-atturi nfushom li b'mod regolari kienu jissorveljaw l-istess xogħolijiet; Illi in oltre, minkejja li ġia tħallsu xi ammonti akkont, għad baqa' bilanċ ta' ħamest elef sitt mija u tmintax-il lira Maltin (Lm5,618) liema ammont ġie debitament notifikat lill-mittenti diversi drabi u b'diversi modi; Illi minkejja diversi tentattivi, l-konvenuti dejjem baqgħu inadempjenti; Talbu lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandhiex din il-Qorti: 1. Tiddikjara illi l-konvenuti huma debituri versu l-atturi fl-ammont ta' ħamest elef sitt mija u tmintax-il lira Maltin (Lm5,618) kif ukoll l-interessi legali mid- data tat-tlestija tax-xogħolijiet sad-data ta' l-effett pagament; Paġna 1 minn 6 Tikkundanna lill-istess konvenuti sabiex iħallsu lill-atturi l-istess ammont flimkien ma' l-interessi legali mid-data tat-tlestija tax-xogħolijiet sad-data ta' l- effett pagament; Bl-ispejjeż, kompriżi dawk tal-ittra uffiċċjali ta' Lulju 2006 kollha kontra l- konvenuti li jibqgħu minn issa stess imħarrka għas-subizzjoni. Għaldaqstant qegħda ssir din il-kawża. Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew: 1. Illi t-talbiet tar-rikorrenti John u Salvina konjuġi Vella huma nfondati fid-dritt u fil-fatt u dan stante illi l-amont pretiż minnhom mhux dovut fl-intier tiegħu. Dan stante illi l-konjuġi Vella fil-kont tagħhom żiedu numru ta' ġranet tax- xogħol li fil-fatt ma nħadmux, żiedu l-prezz tal-għodda li ntużaw li kienu nklużi fl-ammont miftiehem oriġinarjament, żiedu l-VAT fuq l-ammont meta dan kien diġa nkluż fil-preżż miftiehem u ġew mitluba jħallsu materjal li fil- fatt ma ntużax; Illi l-intimati konjuġi Di Bartolo ma għandhom ibatu l-ebda spejjes ta' dan ir- rikors stante illi huma offrew l-ammont dovut minnhom kemm-il darba iżda kienu r-rikorrenti konjuġi Vella li rrifjutaw li jitħallsu l-ammont li fil-verita kien dovut. Salvi eċċezzjonijiet oħra fid-dritt u fil-fatt. Rat id-digriet tagħha tas-26 ta' Frar 2009 li bih innominat lill-A.I.C. Anna Maria Putzulu Caruana Freeman bl-inkarigu illi tara t-tip u l-valur tal-materjal li ntuża fix-xogħol li ġie esegwit mill-attur, u kemm kien jirrikjedi ġranet ta' xogħol sabiex isir ix- xogħol in kwistjoni. Rat in-Nota tal-istess perit tat-13 ta' Mejju 2009, fejn talbet li tiġi eżonerata minn dan l-inkarigu għar-raġunijiet indikati f'din in-Nota. Rat id-digriet tagħha tat-12 ta' Mejju 2009 fejn ġie nominat l-A.I.C. Alan Monsigneur in sostituzzjoni tal-perit Attard Montalto. Rat ir-relazzjoni tal-perit Monsigneur tat-12 ta' Ottubru 2010, minnu debitament maħlufa fit-2 ta' Ottubru 2012. Rat ir-relazzjoni addizzjonali tal-perit Monsigneur ppresentata fis-27 ta' Mejju 2011 u minnu maħlufa fil-11 ta' Novembru 2011. Paġna 2 minn 6 Rat id-digriet tagħha tad-9 ta' Marzu 2012, fejn fuq talba tal-kontendenti ħatret bħala periti addizzjonali lill-A.I.C. Valerio Hildebrandt, lill-A.I.C Alex Grima k/a Kokavessis u lill- A.I.C. Shawn Harrison. Rat ir-relazzjoni tal-periti addizzjonali ppresentata fil-21 ta' April 2014 u maħlufa mill-A.I.C. Hildebrandt fil-11 ta' April 2017, mill-A.I.C. Grima k/a Kokavessis fit-3 ta' Ottubru 2016 u mill-A.I.C. Harrison fis-6 ta' April 2017. Rat id-digriet tagħha tat-8 ta' Ġunju 2017 fejn ħalliet il-kawża għal-lum għas- sentenza. Rat in-Nota tal-Osservazzjonijiet tal-atturi. Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi d-dokumenti esebiti u l-verbali tax- xhieda mismugħa. Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din il-kawża l-atturi qed ifittxu mingħand il-konvenuti dak li jgħidu huwa l-bilanċ dovut lilhom minn prezz akbar għal xogħol ta' kostruzzjoni li għamel l-attur fil-fond numru 6, Triq San Leonardu, limiti tax-Xewkija, Għawdex, fuq inkarigu tal-istess konvenuti. Il-konvenuti jikkontendu li l-ammont mitlub mill-atturi m'huwiex kollu dovut għar-raġunijiet segwenti, u ċioe' li l-konjuġi Vella: (a) fil-kont tagħhom żiedu numru ta' ġranet ta' xogħol li fil-fatt ma nħadmux; (b) żiedu l-prezz tal-għodda li ntużat u li kienet nkluża fl-ammont miftiehem oriġinarjament; prezz miftiehem; u (c) żiedu t-Taxxa fuq il-Valur Miżjud fuq l-ammont meta dan kien diġa nkluż fil- (d) ġew mitluba jħallsu għal materjal li fil-fatt ma ntużax. L-ewwel perit tekniku, wara li għamel il-konstatazzjonijiet tiegħu, wasal għal dawn il-konklużjonijiet: "40. Ghalhekk il-bilanc pendenti favur l-atturi huwa ta' tlett elf, erba' mija u sebghin Liri Maltin u tmienja u tmenin centezmi (LM3,470.88) jew tmint elef u erbgha u tmenin Euro u tmienja u disghin centezmi (€8,084.98) salv il-mertu legali jekk ir-rata miftehma ghandiex tigi kkunsidrata li kienet tinkludi l-VAT dment li ma giex indikat mod iehor fil-ftehim. Paġna 3 minn 6 F'dan il-kaz ghandu jitnaqqas l-ammont ta' seba' mija u sebgha u ghoxrin Liri Maltin u ghoxrin centezmi (LM727.20) jew elf, sitt mija u tlieta u disghin Euro u tnejn u disghin centezmi (€1,693.92) mill-ammont imsemmi. L-INTERESSI LEGALI 42. Minghajr ma jidhol f'aspetti li huma ta' natura legali, f'dan ir-rigward l-esponent jissottometti biss li jirrizulta illi x-xogholijiet esegwiti mill-attur gew kompletati fit-02 ta' Frar 2006."1 Iż-żewġ naħat ħassewhom aggravati b'dawn il-konklużjonijiet u għalhekk talbu l- ħatra ta' periti addizzjonali. Il-periti addizzjonali, wara li eżaminaw ir-rapport tal-ewwel perit, u għamlu wkoll il-konstatazzjonijiet s-segwenti konklużjonijiet: "Mill-fatti kollha li gew a konjizzjoni tagħhom u mill-konstatazzjonijiet li ghamlu l-Periti Addizzjonali fuq il-post mertu tal-kawza, jidher illi: 1. Il-versjoni tal-konvenuti li fil-veru fatt saru 183.50 granet ta' xoghol mill-attur u l- haddiema tieghu hija aktar verosimili mill-allegazzjoni tal-atturi li fil-fatt saru 222.50 granet ta' xoghol. f'posizzjoni tagħhom, jagħmlu Hlas ghall-uzu ta' l-ghodda ma kienx kompriz fir-rata miftiehma ta' Lm20.00 ghal kull jum ta' xoghol. Dan il-hlas huwa dovut ghal 61 gurnata bir-rata ta' Lm6.00 kulljum ghal total ta' cirka Lm431.88 inkluz il-VAT. Barra dan huwa dovut il-hlas tal-krejn salv meta ngieb krejn biex jispostja trukk f'incident li fih ma kellhomx x'jaqsmu l-konvenuti. Gialadarba issa giet inkluza l-ghodda mhux dovut hlas ghall- jigger. Ir-rata ta' Lm20.00 miftiehma bejn il-partijiet ghal kull gurnata xoghol ma kienitx tinkludi l-VAT. Jsegwi li l-ammont totali dovut ghal 183.5 gurnata huwa ta' Lm4330.60 inkluz il-VAT. Ir-rata tal-vjagg ghall-gebla tal-qiegh fit-2005/2006 kienet ta' cirka Lm4.50 (eskluz il-VAT) u ghaldaqstant il-hlas dovut ghall-gebla huwa ta' 241 x Lm4.50 u cioe' Lm1279.71. L-esponenti jaqblu mal-konkluzjoni li wasal ghaliha l-ewwel perit u cioe' illi l-attur ghandu jithallas tas-siment, ramel u zrar, xibka u konkos u lavur. 184 – 201 tal-proċess Paġna 4 minn 6 Addizzjonali jikkonfemaw il-hlas fl-ammonti akkordati mill-abbli kollega AIC Alan Monsigneur u dan in vista tal-fatt li tali materjal zgur kien mehtieg ghall-ezekuzzjoni tax- xogholijiet mertu tal-kawza u l-ammonti akkordati huma ragonevoli ghax-xoghol li sar u fil-kwalitajiet li sar. L-esponenti ma jaraw xejn hazin f'dak li jirrelata fil-paragrafu 42 tar-Relazzjoni tieghu l-abbli kollega l-AIC Alan Monsigneur meta jghid 'illi jirrizulta illi x-xogholijiet esegwiti mill-attur gew kompletati fit-02 ta' Frar 2006.' L-esponenti jhossu illi a bazi tal-konsiderazzjonijiet taghhom supra u l-konkluzjonijiet raggunti minnhom ghandhom jaggustaw il-bilanc dovut ghas-somma ta' Lm3187.24 inkluz il-VAT."2 Billi dawn il-konklużjonijiet peritali huma ta' natura teknika, u kien appuntu għalhekk li l-Qorti nnominat lil dawn il-periti sabiex jassistuha fl-indaġini tagħha dwar min kellu raġun mill-kontendenti, jidrilha li għandha toqgħod fuqhom, ġialadarba l-periti addizzjonali kellkom l-okkazzjoni jerġgħu jagħrblu sew il- kwisjonijiet tekniċi kollha nqajjma mill-kontendenti f'din il-kawża, wara li dawn kienu ġia ġew eżaminati mill-ewwel perit tekniku. Għalhekk qegħdha taddottahom u tagħmilhom tagħha u konsegwentement taċċetta l-konklużjoni finali tagħhom li mill-ammont mitlub mill-atturi hija dovuta biss is-somma ta' Lm3187.24, pari llum għal €7403.31ċ. Jibqa' biss il-kwistjoni tal-imgħax dovut, u minn meta għandu jibda jiġi kkalolat. M'hemmx dubbju li dan id-dejn huwa wieħed kummerċjali. L-attur esegwixxa x- xogħol mitlub mill-konvenuti bħala parti mix-xogħol tiegħu ta' bennej. L-artikolu 1141(1) tal-Kodiċi Ċivili jistabilixxi li jekk l-obbligazzjoni tkun ta' natura kummerċjali, l-imgħaxijiet għandhom jibdew jgħaddu minn dakinhar li l- obbligazzjoni kellha tiġi esegwita. Il-periti nominati kollha qablu li dawn ix- xogħlijiet tlestew fit-2 ta' Frar 2006 u għahekk l-imgħaxijiet għandhom jibdew jiddekorru minn dik il-ġurnata., u dan minkejja li l-ammont realment dovut irriżulta inqas minn dak mitlub. Infatti l-Qorti tal-Appell qalet f'dan ir-rigward illi: "Fuq l-aggravju ta' l-interessi u d-dekorriment taghhom il-Qorti tinnota li fil-korp ta' l-avviz l-atturi talbu somma determinata u specifika. Jirrizulta li l-atturi nterpellaw gudizzjarjament lill-konvenut ghall-hlas taghha in sodisfazzjoni tad-danni pretizi. Dan jibbasta biex l-ammont reklamat jibda jattira l-interessi ("LAGANA’Spiteri Delia vs Bruno Palmer Morewood' a vol.XVI p.1.p84). Il-fatt li l-Qorti rreduciet l-ammont ma jfissirx li l-interessi ma jibdewx ukoll jghaddu minn dakinhar tar-rikjam tas-somma, issa ridotta."3 2 Ara relazzjoni tal-periti addizzjonali a fol. 276 - 294 tal-proċess 3 Fogg Insurance Agency Limited noe. vs Paul Price: 17.02.2003 Paġna 5 minn 6 Minkejja li fir-Risposta Ġuramentata tagħhom il-konvenuti jgħidu li kienu offrew lill-attur l-ammont li deherilhom li kien realment dovut, ma jirriżultax li dan attwalment sar u li jekk ġie rifjutat, ta' l-inqas għamlu xi depożitu fil-Qorti ta' dan l-ammont. Għalhekk fuq is-somma ta' €7403.31ċ li ġiet stabilita bħala li għadha dovuta, għandhom jiddikorru l-imgħaxijiet legali b'effett mit-2 ta' Ġunju 2006. Għal dawn il-motivi tiddeċidi l-kawża billi filwaqt illi tilqa' l-eċċezzjonijiet tal- konvenuti safejn sostnew li l-ammont mitlub mhux kollu dovut, tilqa' t-talbiet attriċi limitatament billi: 1. Tiddikjara illi l-konvenuti huma debituri versu l-atturi fis-somma ta' Lm3187.24, pari llum għal €7403.31ċ; bl-interessi legali mit-2 ta' Frar 2006; u Tikkundanna lill-istess konvenuti sabiex iħallsu lill-atturi din is-somma bl- imgħaxijet mid-data hawn indikata sad-data tal-pagament effettiv. L-ispejjeż, fiċ-ċirkostanzi tal-każ għandhom jiġu ssoportati kwantu għal żewġ terzi (2/3) mill-konvenuti, u terz (1/3) mill-attur. (ft) Paul Zammit Moore (ft) Silvio Cunningham D/Reġistratur Vera Savasta Għar-Reġistratur 07.11.2017 – Sup143.2006 – John Abela Gillibrand et vs Carmel Di Bartolo et 1525 Rensink Mifsud 6 minn 6