Seduta ta' nhar il-Gimgha 16 ta' Novembru, 2018 Rat ir-rikors guramentat ta' Anthony Depares Scerri (KI 3338299(M)) u Maryanne Zhurakhovska (KI 603315(M)), datat 1 ta' Settembru, 2009, a fol 1 et seqq. li jaqra hekk: Illi r-rikorrenti esponenti huma ko-proprjetarji tal-fond esternament immarkat bin-numru mija tnejn u hamsin (152) fit-Triq Eucharistic Congress, San Lawrenz filwaqt illi s-socjeta' konvenuta intimata hija proprjetarja tal-fond esternament immarkat bin-numru mija erbgha u hamsin fit- Triq Eucharistic Congress, San Lawrenz, liema fond huwa adjacent ghal proprjeta' tar-rikorrenti; Illi s-socjeta' intimata fethet hames twieqi (Vide DOK 'A' hawn Anness u t- twieqi immarkati bin-numri 1 sa 5) u rewwieha fil-hajt divizorju illi jifred il-fond tas-socjeta' intimata mill-fond tar-rikorrenti, liema twieqi u rewwieha infethu fuq il-bitha formanti parti mid-dar propjeta' tar-rikorrenti, u ghalhekk inholoq introspezzjoni ghal fuq il-bitha tar-rikorrenti. Illi s-socjeta' intimata wessghet, u ressqet tieqa gia ezistenti li taghti ghal fuq l- istess bitha illi taghmel parti mill-fond tar-rikorrenti; (Vide Dok 'A' hawn Anness u t-tieqa immarkata bin-numru 6); Illi s-socjeta' intimata ghaddiet ukoll katusi u pajpijiet minn naha ta' barra tal- hajt divizorju ta' bejn il-fond tas-socjeta' intimata u l-arja tal-bitha propjeta' tar-rikorrenti b'mod illi invadiet l-istess propjeta' rikorrenti; (Vide DOK 'A'); Illi in oltre, s-socjeta' intimata biddlet il-kulur tal-faccata tal-propjeta' tar- rikorrenti u dan minghajr il-permess u/jew approvazzjoni taghhom; Illi dawn ix-xogholijiet stutturali u alterazzjonijiet fuq citati saru minghajr il- kunsens u/jew l-approvazzjoni tar-rikorrenti; Illi dan l-agir huwa ghal kollox abbuziv u illegali; Illi ghalkemm r-rikorrenti talbu diversi dravi lis-socjeta' intimata sabiex tiddezisti mill-agir abbusiv u illegali taghha u sabiex taghmel ix-xogholijiet rimedjali necessarji, u dan anke' permezz ta' ittra ufficjali datata 26 ta' Gunju 2009, s-socjeta' intimata baqghet inadempjenti; Ghaldaqstant, tghid ghalhekk is-socjeta' intimata ghaliex, ghar-ragunijiet premessi, din l-Onorabbli Qorti m'ghandhiex: Tiddeciedi u tiddikjara illi (a) Il-ftuh tat-twieqi u tar-rewwieha mill-fond tas- socjeta' intimata ghal fuq il-bitha proprjeta' tar-rikrorenti u t-tkabbi ta' tieqa mill-fond tas-socjeta' intimata ghal fuq il-bitha propjeta' tar-rikorrenti, kif ukoll (b) il-moghdija ta' katusi u pajpijiet li l-istess socjeta' intimata ghaddiet minn naha ta' barra tal-hajt divizorju u liema kanen u katusi jokkupaw l-arja tal-bitha proprjeta' tar-rikorrenti; kif ukoll (c) il-bdil tal-kulur tal-faccata tal-propjeta' rikorrenti, lkoll saru illegalment u abbusivament; Tikkundanna s-socjeta' intimata sabiex fi zmien qasir u perentorju li jigi lilha prefiss minn dina l-Onorabbli Qorti (a) taghlaq l-aperturi kollha li fethet fuq il- proprjeta' tar-rikorrenti hawn fuq imsemmija, kif ukoll tirritorna l-aperturi kollha li fethet fuq il-proprjeta' tar-rikorrenti hawn fuq imsemmija, kif ukoll tirritorna l- aperturi gia ezistenti ghall-kejl u posizzjoni precedent taghhom (b) tnehhi l-katusi u l-pajpijiet illi ghaddiet minn fuq l-istess proprjeta' tar-rikorrenti (c) tirriverti l- faccata fuq imsemmija ghall-kulur originali taghha, occorendo bl-opra ta' periti nominandi, a spejjez tal-istess socjeta' intimata. F'kaz li s-socjeta' intimata tonqos milli taghmel dawk ix-xogholijiet kollha ordnati minn din l-Onorabbli Qorti fiz-zmien lilha prefiss, tawtorizza lir- rikorrenti jaghmlu l-istess xogholijiet a spejjez tas-socjeta' intimata, occorrendo bl-opra ta' periti nomindnandi. Tinibixxi is-socjeta' intimata milli taghmel xogholijiet fil-fond taghha li huma lesivi ghad-drittijiet propjetarji tar-rikorrenti; Bl-ispejjez inkluzi dawk ta' l-ittra ufficjali tal-26 ta' Gunju 2009 kontra s-socjeta' intimata minn issa ngunta in subizzjoni. Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati skond il-ligi; Rat illi il-Qorti innominat bhala Perit Legali lil Dr Paul Migneco bl-assistenza tal-Perit Tekniku (C72390), datata 16 ta' Dicembru, 2009, a fol 42 et seqq, li taqra hekk: Dwar il-fatti: Illi l-fatti dikjarati fl-ewwel paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici ma humiex kontestati salv li jigi precizat li l-propjeta tal-konvenuti hi sovrapposta ghal dik tal-atturi; Illi l-fatti dikjarati fit-tieni paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kontestati inter alia ghaliex (i) it-twieqi ma joholqux introspezzjoni ghall-fuq il-proprjeta tal-atturi u (ii) r-rewwieha ma tohloq ebda introspezzjoni. Illi l-fatti dikjarati fit-tielet paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici ma humiex kontestati; Illi l-fatti dikjarati fir-raba' paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kkontestati ghaliex l-esponenti ma nvadewx il-proprjeta tar-rikorrenti; Illi l-fatti dikjarati fil-hames paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kkontestati ghaliex iz-zebgha fuq il-faccata saret bil-kunsens tal-inkwilin; Illi l-fatti dikjarati fis-sitt paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kontestati billi x- xogholijiet saru bil-kunsens tal-atturi moghti kontrattwalment u/jew bl-akkwijexxenza Illi l-fatti dikjarati fis-seba' paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici ma humiex "fatti" izda l-konkluzjoni hemmhekk milhuqa mill-atturi hija ghal kollox ikkontestata; Illi l-fatti dikjarati fid-disa' paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kontestati billi x- xogholijiet kienu tlestew sal-2004 bl-gharfien tal-atturi u sa dak inhar l-atturi ma kienux lmentaw dwar it-twieqi u/jew il-katusi u/jew ir-reqwwieha u certament ma huwiex minnu li l-atturi avzaw lill-konvenuti milli jmexxu bix-xogholijiet; Eccezzjonijiet Illi x-xogholijiet mwettqa mill-konvenuti saru fl-ezercizzju tad-drittijiet lilhom moghtija bil-kuntratt ta' bejgh tal-15 ta' Jannar 2000 fl-atti tan-Nutar Dr.Christine Raggio (Dokument EMDP1) u dan kif ser jigi spjegat aktar dettaljatament waqt is-smigh tal- Jinghad fi kwalsiasi kaz dwar it-twieqi li d-dar inxtrat bis-servitu tal-prospett u li fi kwalsiasi kaz ix-xerrej inghata dritt li jiftah twieqi b'effett tal-klawsola numru 9, u dan ghalkemm f'ittra tat-22 ta' Marzu 2007 (dokument EMDP2) l-istess atturi jghidu "l-artikolu 9 tal-kuntratt kien intiz sabiex jaghti lill-kumpannija protestata l-jedd li tkabbar twieqi li kien gia jezistu dakinhar fid-dar akkwistata minnu, u mhux jiftah twieqi godda f'hitan li ma kienux esistenti u nbnew wara l-akkwist tad-dar". Dwar il- katusi jinghad ukoll li l-proprjeta akkwistata mill-konvenuti minghand l-istess atturi Illi dwar iz-zebgha fuq il-faccata jinghad biss li din saret bil-kunsens tal-inkwilin is- Sur Carmelo Stella li ghandu l-pussess tad-dar in kwistjoni u li, wiehed jifhem hu responsabbli ghall-maintenance u li kwindi seta' jaghti l-kunsens tieghu validament ghat-tizbigh u tal-faccata. Illi ghandu jinghad ukoll li x-xogholijiet strutturali kienu saru bl-akkwijexxenza u bil- kunsens tas-sidien u li dakinhar li saru x-xogholijiet kien l-inkwilin BISS li kellu oggezzjoni, liema oggezzjoni izda giet bonarjament rizolta. Illi fi kwalsiasi kaz, fit-18 ta' Gunju 2003 kien sar ftehim bejn il-partijiet dwar xi il-kostruzzjoni tas-sulari addizzjonali Illi bla pregudizzju ghas-suespost u sussidjarjament ghall-eccezzjonijiet l-ohra jigi eccepiti li x-xogholijiet saru mill-konvenut in buona fede, bl-gharfien u l-akkwijexxenza tas-sidien li ma ghandhomx ghalhekk d-dritt li jitolbu l-eghluq tat-twieqi u/kew il-qtugh Illi t-talbiet attrici huma kompletament infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra l-istess atturi li huma minn issa ngunti ghas-subizzjoni. Illi l-eccezzjonijiet huma kollha indipendenti minn xulxin u kull wahda minnhom tinghata minghajr pregudizzju ghall-ohrajn. Salv eccezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-kaz. Rat id-digriet li bih gew nominati Perit Legali Dr Paul Migneco u Perit Tekniku Mario Grima Bugeja; Rat in-nota ta' Environmental Management Design and Planning Limited, fejn talbu ghall- hatra ta' periti addizzjonali. Rat id-digriet taghha tal-15 ta' Gunju, 2016 fejn il-Qorti nnominat lill-Perit Ian Camoin, il-Perit Godwin Eldridge u Dr Marisa Chircop Psaila bhala Perit Legali bl-ispejjez provizorjament ghas-socjeta' Rat illi il-Qorti nnominat lil Dr Philip Cassar Trigona in sostituzzjoni ta' Dr. Marisa Chircop Psaila. Rat ir-rapport tal-Perit Legali Dr. Philip Cassar Trigona, il-Perit Godwin Raggio u l-Perit Ian Camoin, fol Rat id–dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza; Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet; Semghet it-trattazjoni mid-difensuri tal-partijiet; Ikkonsidrat: Maryanne Zhurakhovska xehdet permezz ta' affidavit a fol 16 et seqq u permezz ta' affidavit iehor a fol 287 et seqq illi hija wahda mill-ko-propretarji tal-fond numru 152, Triq Eucharistic Congress, San Lawrenz, li kien originarjament jifforma parti mill-fond adjacenti bin-numru 154, li kellu wkoll bieb separat. Spjegat li fil-15 ta' Jannar 2000 hija u huha kienu bieghu il-fond numru 154 lis-socjeta ntimata, liema fond kien diga mikri lill-koppja anzjani li kienu kugini ta' ommha u li kienu ilhom jghixu hemmhekk. B'referenza ghar-ritratt immarkat Dok M.4., spjegat illi l-parti tal-bini li qieghda fuq il-gebel hija l-fond numru 152, filwaqt li dik il-parti Kompliet illi meta s-socjeta ntimata kien xtrat il-fond in kwistjoni, l-unika tieqa li kien hemm fil-hajt divizorju kienet it-tieqa li tirrizulta minn Dok M.2, izda sussegwentement s-socjeta ntimata fethet diversi twieqi u rewwiehi fil-hajt divizorju minghajr il-kunsens taghha jew ta' huha. Fir-rigward tat-tieqa numru 6 li tidher f'Dok A anness mar-rikors guramentat, spjegat illi din qieghda fl-istess posizzjoni fejn kienet it-tieqi li tidher f'Dok M.2, bid-differenza illi twessghat konsiderevolment. Qalet illi inoltre twahhlu diversi pajpijiet tal-ilma u tad-drenagg mal-hajt divizorju mis-socjeta ntimata minghajr il- Spjegat illi meta nxtara l-fond 154 mill-intimata, kien hemm pajp wiehed biss ghall-uzu tal-istess fond, u cioe pajp ghall-ilma tax-xita li kien jinzel minn fuq il- irrifjutaw li jaghtu l-permess taghhom meta gew mitluba, s-socjeta ntimata zebghat il-faccata B'referenza ghall-pagament li jaghmel referenza ghalih il-Perit Mariello Vassallo La Rosa f'paragrafu 35 tal-affidavit tieghu spjega illi l-flus dejjem thallsu lil Charles Stella, minhabba danni li gew ikkagunati ghaliex kien dahal ammont ta' ilma fis-salott, fil-kamra tas-sodda u fil-logga tal- fond numru 152 fejn jghixu l-konjugi Stella, wara li l-bennejja tas-socjeta ntimata kien kkawzaw xi konsenturi fil-bini. Kompliet illi r-rikorrenti ffirmaw dan il-ftehim minhabba insistenza da parti tal-Perit Spiteri illi qal li kien lest li jhallas biss jekk ir-rikorrenti jiffirmaw il-ftehim. Anthony Depares Scerri xehed permezz ta' affidavit a fol 34 et seqq u permezz ta' affidavit iehor a fol 290 illi u kkonferma x-xhieda moghtija minn ohru Maryanne Zhurakhovska fiz-zewg affidavits Zied illi huwa sar jaf b'dawn il-fatti wara illi ohtu, li kienet giet informata min Charles Stella, qaltlu b'dak li qed jigri fil-hajt divizorju, u li ghalhekk kien mar fuq il-post biex Victor Zhurakhovska xehed permezz ta' affidavit a fol 35 et seqq u permezz ta' affidavit iehor a fol 312 et seqq illi huwa sar jaf s-socjeta ntimata kienet qed tiftah twieqi li jaghtu ghal fuq il-bitha tal- fond numru 152, li hu proprjeta ta' martu Maryanne Zhurakhovska u huha Anthony Depares Scerri, minn Spjega li hu u martu kienu marru fuq il-post in kwistjoni wara li kienu rcievew telefonata minghand il-konjugi Testa rigward dak li kien qed jigri. Xehed illi minhabba t- twieqi mifuthin abbuzivament mis-socjeta ntimata, l-bitha giet kompletament esposta, u l- kamra tal-fond 152 li taghti ghall-bitha tilfet il-privatezza taghha kompletament. isarraf f'telf ta' valur tal-proprjeta. Spjega illi meta kien sar il-bejgh tal-fond numru 154, kien hemm zewg pajpijiet, li t-tnejn kienu tal-katusi. B'referenza ghal Dok Vs1 spjega illi il-pajp immarkat bl-ittra A huwa pajp gdid maghmul mis-socjeta ntimata minflok il-katusi li kienu jservu ta' conduit ghall-ilma tax- xita minn fuq il-bejt ghall-bir fil-fond numru 154. Qal illi s-socjeta ntimata wahhlet ukoll tlett pajpijiet tad-drenagg vertikali mal-hajt divizorju, li huma mmarkati bhala B, C u D f'Dok VS1 Qal ukoll illi s-socjeta ntimata wahhlet ukoll tlett pajpijiet orizzontali, mmarkati bhala G, H u K f'Dok VS.1 u VS.2 Zied li hemm pajpijiet ohra, li huma mmarkati bhala I, J, E, F u L f'Dok VS1 u VS2. Ikkonferma illi qatt ma kien hemm pajpijiet tad-drenagg fl-arja tal-fond Qal ukoll illi s-socjeta ntimata zebghat il-faccata tal-fond 152 minghajr il-kunsens tas- sidien tal-istess fond, u nonostante illi l-konjugi Testa kienu qalulhom li ma jistghux jaghtu permess huma ghax m'humiex is-sidien. Xehed illi d-disinn tal-fond numru 154 kien sar mir-rikorrenti flimkien mieghu u d-disinn kif jidher fuq Dok VS1 jirrifletti ezatt kif kien il-fond meta dan kien inxtara mis-socjeta ntimata. Qal illi a kuntrarju ta' dak li xehed il-Perit Mariello Vassallo La Rosa, huwa dejjem jaf id-drenagg u l- plumbing taz-zewg proprietajiet bhala separate, tant illi l-barra mill-bibien taz-zewg hemm Qal ukoll illi mhux minnu li l-kuntratt tal-15 ta' Jannar 2000 kien jaghti lis-socjeta ntimata d-dritt ghall-ftuh fuq il-bitha tal-fond numru 152, ghaliex fil-verita qabel ma sar il-konvenju, l-Perit Vassallo La Rosa kien qal illi kien bi hsiebu jizviluppa parti mill-bitha peress illi kienet kbira u kien f'dan il-kuntest li nkiteb il-paragrafu 9, izda ma kienx il-hsieb illi s-socjeta ntimata tinghata d-dritt tiftah twieqi li jaghtu ghal fuq il-bitha tal-fond B'referenza ghal paragrafu numru 25 tal-affidavit tal-Perit Mariello Vassallo La Rosa, xehed illi l- konjugi Testa kienu nformawhom illi kienu fethu kawza kontra s-socjeta ntimata fuq parir tal- avukat taghhom li kien qalilhom li kellhom ikunu huma li jifthu l-kawza u mhux l-ahwa Zhurakhovska u Camilleri, u l-avukat taghhom kien konkordanti. Kien ghalhekk biss illi l-kawza ma kienetx Spjega illi sussegwentement pero, saru jafu illi fil-verita, kienu r-rikorrenti odjerni li kellhom id-dritt jifthu kawza kontra s-socjeta ntimata, u li l-konjugi Testa ma kellhom l-ebda dritt li jaslu ghall-ftehim mas-socjeta ntimata galadarba huma kienu biss l- Ikkonferma wkoll ix-xhieda ta' martu Maryanne Zhurakhovska rigward ir-raguni ghalfejn is- socjeta ntimata hallset danni lill-konjugi Testa. Rigward dak li xehed il-Perit Spiteri fil-paragrafu numru 2 tieghu, qal illi m'huwiex minnu li z-zewg proprjetajiet kienu konnessi b'diversi bibien interni li gew maghluqa meta nbiegh il- fond numru 154, ghaliex fil-verita kien hemm bieb wiehed intern biss li jniffed iz-zewg fondi li kien ilu maghluq ghal circa 39 sena qabel ma nbiegh il-fond numru 154 lis-socjeta ntimata. Xehed ukoll illi t-tieqa msemmija mill-Perit Vassallo La Rosa f'paragrafu numru 4 tal-affidavit tieghu minn dejjem kellha quddiemha tlett hadid tas-sigurta ingassati fil-hajt, wahda vertikali u tnejn orizzontali, u l-Perit Spiteri kien beda jinserra l-hadida orizzontali waqt li l-konjugi Testa ma kienux id-dar. li Dok VS1 juri biss il-pjan terran ghax l-intenzjoni tar-rikorrenti b'dan id-dokumenti kienet biss illi juru sa fejn jestendi fuq wara tad-dar. Mistoqsi rigward l-ghalqa li tidher fuq dan ir- ritratt, ikkonferma li meta kienet inbieghet il-propjeta lis-socjeta ntimata kien hemm garaxxijiet taht l-art u mhux ghalqa. B'referenza ghal Dok VS2, xehed illi s-sigar qed jghattu l-pjan terran u t-tieqa tal-fond 154 taghti ghal fuq il-bitha tal-fond 152. Rigward id-dritt li kien gie moghti fil-kuntratt ta' bejgh biex jinfethu twieqi, spjega illi fil-fond 154 kien hemm bitha kbira hafna u s-socjeta ntimata kellha l-hsieb li tibni parti minnha peress li kienet tant kbira. Mistoqsi rigward il-klawsola fil-kuntratt ta' bejgh relatata mal-estensjoni tat-twieqi, qal illi din kienet tirreferi ghat-twieqi ezistenti li jidhru f'Dok VS2. Xehed illi din il-klawsola kienet intiza sabiex jekk is-socjeta ntimata tibni, kienet tkun tista' tiftah twieqi fil-kmamar il-godda fil-bitha biss ghal fuq wara tal-bini, u cioe illi jharsu ghal fuq il-garaxxijiet fuq wara. Mistoqsi rigward il-kawza miftuha mill-konjugi Testa, xehed illi huma qatt ma kienu marru ghand l-avukat tal-konjugi Stella u li darba minnhom Charles Stella kien qalilhom li kienu tilfu l-kawza, minghajr ma kien qalilhom bil-ftehim li kienu waslu ghalih mas-socjeta ntimata. Mistoqsi huwa x'jifhem bil-kelma 'common drive' li tissemma fil-kuntratt ta' bejgh xehed li din tirreferi ghad-drive li kienet tintuza minn garaxxijiet ta' terzi. B'referenza ghall-klawsola numru 9, xehed illi din ma kienetx intiza sabiex taghti lis-socjeta ntimata d-dritt illi tiftah twieqi fuq wara fuq il-garaxxijiet. Ri-prodott a fol 233 et seqq xehed illi l-konjugi Testa kien marru jiehdu parir minghand avukat wahedhom minghajr il-presenza tar-rikorrenti u aktar tard ir-rikorrenti kienu marru ghand avukat iehor li kien ikkonferma li kienu l-konjugi Testa li kellhom dritt jifthu kawza Carmel Stella xehed a fol 210 et seqq illi huwa jikri l-fond numru 152 minghand ir-rikorrenti u ilu nkwilin fl-istess fond flimkien ma' martu ghal circa hamsin sena. Xehed illi meta s- socjeta ntimata kienet akkwistat l-fond numru 154 kienet ghamlet xi xogholijiet ta' zvilupp u kien twaqqa' qisu sular mill-appogg. Xehed li qabel ix-xogholijiet mal-bitha tal-fond 152 kien hemm hajt tal-appogg u ma' dan il-hajt kien hemm tieqa wahda biss fil-fond 154 li taghti ghal Xehed illi hu u martu kienu bdew proceduri kontra s-socjeta ntimata sabiex taghlaq it-twieqi li kienu nfethu, liema kawza kienet giet transatta. ghalkemm mhux specifikat fil-ftehim, huwa kien ghamilha cara fil-kawza li kien l-inkwilin u mhux il-proprjeta tal-fond numru 152, u zied illi huwa ma kienx gharraf lir-rikorrenti bil- ftehim li ntlahaq mas-socjeta ntimata. In kontro-ezami a fol 211 et seqq xehed illi r-rikorrenti odjerni ma kienux qalulu li ma jaqblux li jiftah kawza kontra s-socjeta ntimata. Spjega li l-ftehim kien sar ghaliex kien dahal l-ilma u ghaliex ix-xogholijiet kienu qed isiru bil-mod wisq. peress illi l-haddiema taghha kienu uzaw mazza biex itaqbu l-hajt u ghalhekk kien dahal hafna ilma tax-xita fil-fond numru 152. Kompla li x-xogholijiet kienu jikkonsistu f'tibjid u spejjez ghall-bieb komuni bejn id-dar li kien tal-injam u li kien inqalla u sar tal-gebel. Qal li kien hemm darba ohra fejn gie kkompensat mis-socjeta ntimata, ghaliex wara li saru x-xogholijiet kien hemm numru ta' konsenturi u ghalhekk kellhom jissahhu x-xorok, isir tibjid, u titbiddel Rigward it-tieqa indikata bhala "window at 2nd floor" f'Dok EMDP1, xehed illi huwa dejjem jiftakar din it-tieqa maghluqa, u kien ilu joqghod fil-fond numru 152 ghal circa hamsin sena. Qal li sa fejn seta' jara hu, din it-tieqa dejjem kienet imbarrat bil-gebel. Xehed illi l-kopja tal- verzjoni tal-kuntratt datat 28 ta' Jannar 2006 li esebixxa hu (Dok CT1) tinkludi emenda bin- numru 3B li tikkonsisti f'zieda ta' paragrafu. In kontro-ezami a fol 221 xehed b'referenza ghal Dok CT1 u l-paragrafu gdid li rrefera ghalih li kien il-Perit Spiteri li ssugerixxa li jizdied u dan sabiex jaccertah li kemm jista' jkun ikollu l-privatezza tieghu. Qal illi wara li kien gie ffirmat il-kuntratt EMDP3 il-Perit Spiteri kien mar minn jeddu d-dar tax-xhud sabiex jiffirma Dok CT1. Qal li ma jiftakarx ghalfejn ma kienx iffirma hu hdejn il-paragrafu l-gdid. Il-Perit Mariello Vassallo La Rosa xehed permezz ta' affidavit a fol 291 et seqq illi s-socjeta ntimata kienet xtrat il-fond bin-numru 154 minghand ir-rikorreni permezz ta' kuntratt datat 15 ta' Jannar 2000, liema fond huwa adjacenti u sovrastanti ghal fond bin-numru 152 li ghadu Spjega li qabel il-fond numru 154 inbiegh, dawn iz-zewg fondi kienu konnessi permezz ta' diversi bibien interni li kienu gew maqghluq minhabba l-bejgh. s-socjeta ntimata kienet xtrat ukoll zewg garaxxijiet bl-arja sovrastanti li kienu jmissu mal- proprjeta bin-numru 154, u li huma accessibbli minn Triq Ponsonby u mhux minn Triq il- Kungress Ewkaristiku. Spjega li l-fond numru 154 minn dejjem kellu u ghandu twieqi li jaghtu fuq l-arja ta' dak li llum il-gurnata huwa l-fond numru 152, sew fil-pjan terran, fl-ewwel sular u anke fit-turretta li minnha kien hemm access ghall-bejt. Kompla li fil-pjan terran kien hemm bieb li jghaqqad il- fond 154 mal-fond 152 li kien inghalaq qabel ma giet mibjugha l-proprjeta, u illi s-socjeta ntimata kienet installat hadid mat-tieqa tal-pjan terran tal-fond 154 biex ma jkunx jista' jkun hemm access minn fond ghall-iehor. Qal illi l-ilma tax-xita li jaghti mit-terran tal-fond 152 ma jaqax ghal gol-fond 152, izda jaghti ghall-bir li jifforma parti mill-proprjeta tal-fond 154, u zied li d-drenagg taz-zewg fondi kien wiehed komuni u kien jghaddi minn gol-fond numru Zied ukoll illi l-faccata taz-zewg fondi kienet minn dejjem wahda komuni minhabba l- arkitettura komuni li tghaqqad liz-zewg fondi. Spjega li meta kien sar il-konvenju, s-socjeta ntimata kienet ghamlitha cara illi hija ma kienetx lesta li takkwista l-fond jekk ma johorgux il-permessi ta' zvilupp relattivi, u r-rikorrenti dejjem kienu jafu li s-socjeta ntimata kienet bihsiebha li testendi l-proprjeta vertikalment u li tbiddel l-uzu tal-proprjeta, fis-sens illi l-proprjeta tibda tintuza kemm bhala residenza u kif ukoll bhala ufficju professjonali u laboratorju. Spjega li jidher bic-car li l-applikanti ta' PS 3814/00, u cioe r-rikorrenti, qatt ma kellhom f'rashom li xi twieqi jinfethu mill-bini li sar fuq il-garaxxijiet ghaliex li kieku, ai termini tal- ligi sanitarja, il-bitha nterna kien ikun irid ikollha daqs ta' sitt metri, u mhux ta' tlett metri kif filfatt gie mibni skont il-pjanti. Qal ukoll illi waqt li kienu qed isiru xogholijiet fil-garaxxijiet u fuq l-arja tal-istess garaxxijiet mibjugha lis-socjeta ntimata kienu thallew xi bricks nieqsa sabiex il-bennej ikun jista' jghaddi xi materjal zghir mill-poprjeta li ghandha access mill-fond Xehed li peress li dawn il-fethet setghu gew interpretati bhala twieqi, ir-rikorrenti Sant kienu qalulu kemm il-darba sabiex il-bennej jaghlaq dawn it-twieqi mill-aktar fis possibli, u filfatt malli kien lesta johrog il-materjal zejjed tal-bini, il-bennej kien ghalaq dawn il-fethiet. Xehed illi l-fond numru 152 huwa okkupat minn inkwilini li jigu mir-rikorrenti, u li kienu fethu proceduri gudizzjarji kontra s-socjeta ntimata rigward twieqi, li huma identici ghal dawn il-proceduri hlief ghal kwistjoni tal-faccata. Spjega illi f'dawn il-proceduri, ir-rikorrenti Testa kienu avvicinaw lis-socjeta ntimata sabiex jitransigu, u filfatt kien intlahaq ftehim li kien gie ffirmat fis-28 ta' Jannar 2005, skont liema kellha tinghalaq it-tieqa sovrastanti l-washroom u mill-band l-ohra l-konugi Testa qablu li s-socjeta ntimata kellha dritt tghaddi katusi u pajpijiet minn fuq l-arja tal-bitha mal-estern tal-hajt tal-bitha, u li f'kaz li jinbnew sulari ohra fuq dawk eizstenti huma ma jsibu l-ebda oggezzjoni li jinfethu twieqi minn dawn is-sulari. ghaldaqstant kienet giet prezentata nota ta' cessjoni mill-konjugi Testa fil-31 ta' Jannar 2005. Rigward il-pajpijiet xehed illi hafna minn dawn il-pajpijiet filfatt inaqsu s-servitu li kellu l- fond 154 fuq il-fond 152, u kellhom isiru sabiex id-drenagg li qabel kien jghaddi mill-fond 154 ghall-fond 152 jigi sseparat, u dan skont il-ftehim li kien gie milhuq mal-konjugi Testa. B'referenza ghal pajps B u C indikati f'Dok VS1 xehed illi dawn filfatt huwa pajpijiet tal-ilma tax-xita u minnhom qed jaqa' l-ilma tax-xita mill-parti tal-bejt li dejjem kellha dan id-dritt.Fir- rigward ta' pajp D xehed illi dan m'huwiex imqabbad kif indikat fid-disenn maghmul minn Victor Zhurakhovska, ghaliex fil-verita dan il-pajp jghaddi gol-arja tal-fond numru 154 biex imbaghad jigi mormi minn go pajpijiet taht l-art tal-istess fond numru 154. Spjega li l-pajp A iservi bhala rewwieha ghal dranagg tal-fond 152, u l-pajpijiet l-ohra kollha indikati fid-disinn ta' Sant saru skont il-kuntratt. Zied illi l-bdil tal-pajpijiet kollha sar kollu a spejjez tas-socjeta ntimata. Rigward il-faccata spjega illi peress li l-fond 152 dejjem kien jifforma parti mill-fond 154, il- faccata ta' dawn iz-zewg fondi huma arkitettonikament trattati bhala faccata wahda. hu kien tkellem mal-inkwilin Testa a nom tas-socjeta ntimata u kienu ftehmu illi l-faccata u a fol 246 illi ma jidhirlux li qatt kellu existing plans tal-post kif kien qabel ma nbdew ix- xogholijiet ta' zvilupp, izda ghandu ritratti ta' kif kien qabel. B'referenza ghall-pjanijiet tal- proprjeta sottomessi mir-rikorrenti xehed illi dawn juru biss il-pjan terran. B'referenza ghar- ritratt immarkat EDMP01 xehed illi jiftakar li kien hemm fetha zgur u ma jiftakarx li kienet Rigward il-ftehim tal-2005 xehed illi huwa sar jaf illi Testa kien qed jitkellem mal- avukati tar-rikorrenti Sant biss mill-affidavit ta' Victor Zhurakhovska prezentat fil-proceduri odjerni. Rigward l-istess ftehim xehed illi meta ffirmah u hallas id-danni, hu kien hallas ghall-hsarat tax-xita, tal-bieb li kellu jinghalaq u affarijiet ohra. final settlement u jirreferi wkoll ghall-kwistjoni tat-twieqi, u qal ukoll illi meta kien sar dan il- ftehim hu ma kienx tkellem mal-konjugi Sant ghaliex huma ma kienux involuti fil-kaz. s-socjeta ntimata xtrat il-proprjeta, kien hemm bieb maghluq fil-gnien u iehor miftuh fl- Qal li meta kien sar l-access mill-Qorti kien hemm lest biss it-tieqa twila tal-ewwel sular u t-tieqa l-ohra li nghalqet. B'referenza ghax-xhieda ta' Testa li qal li l-partijiet kienu ffirmaw verzjoni tal-ftehim tat-28 ta' Jannar 2008 li kellha paragrafu iehor mizjud fl-ahhar pagna, xehed illi l-unika kopja originali illi ghandu hu hija dik li kien ipprezenta u li ma jiftakarx li kien mar xi darba ohra ghand Testa sabiex jiffirma kuntratt b'emenda. Qal li ma jiftakarx li qatt xi darba kien hemm ftehim ma' Testa li t-tieqa tkun opaque izda minkejja dan parti mit-tieqa hija filfatt opaque. Qal illi meta sar il-ftehim l-ewwel u t-tieni sular fuq il-pjan terran kienu diga mibnijin. Rigward Dok EMDP3 spjega illi kienu ziedu filata fit-tieqa u ghalqu tieqa ohra, u dan skont il- Mistoqsi jekk it-tieqi li kien hemm fil-livell tal-bejt kienetx imbarrata meta nxtrat il-proprjeta wiegeb illi ma kienetx. Mistoqsi x'sar mit-twieqi wara li saru x-xogholijiet mis-socjeta ntimata xehed illi t-twieqi mmarkati bl-ittra X u l-ittra W fuq Dok 5 anness mal-affidavit tieghu baqghu l-istess, it-tieqa mmarkata bl-ittra Y inbidlet il-posizzjoni taghha u giet imkabbra u t-tieqa mmarkata bl-ittra Z tnehhiet u nfethet tieqa akbar banda ohra fl-istess hajt ghaliex minn turretta saret sular shih. Zied li barra dawn, illum il-gurnata fetah ukoll zewg twieqi godda fuq il-logga mmarkata bl-ittra X fiz-zewg sulari godda. Qal li filfatt huwa fetah sitt twieqi kompletament godda li jaghtu ghall-fond tar-rikorrenti, tlieta fuq kull sular, u tnejn minnhom huma relattivament kbar. Xehed illi huwa ma fetah l-ebda tieqa li taghti ghal fuq id- drive-in izda kien ghamel semplice fetha sabiex ikun jista' jahdem li mbaghad inghalqet. Spjega li huwa ghamel sistema ta' drenagg indipendenti minn dik tal-fond numru 152, u bhala sistema ta' ilma tax-xita naqqas l-ammont ta' ilma li kien jaqa' fil-bitha tal-fond 152, u dan kollu sar skont il-kuntratt, u ghalhekk huwa kellu permess biex jaghmel dan. Mistoqsi rigward katusi ohra li zied hu, spjega illi kien hemm pajp tal-ilma tax-xita li minn wiehed ghamlu tnejn biex jitnaqqas l-ammont tal-ilma li jinzel. Qal illi meta xtara l-proprjeta kien hemm total ta' zewg katusi, u llum il-gurnata hemm erba' li jghaddu mill-proprjeta numru 152. Fir-rigward tal-pajp ta' drenagg li jidher fir-ritratt mmarkat Dok A anness mar-rikors guramentat spjega illi l-pajp tat-tarf fil-kantuniera bejn iz-zewg hitan, immarkat bi vlegga minnu, llum il-gurnata huwa rewwieha ghall-proprjeta numru 152. Xehed illi fiz-zmien meta saret l-applikazzjoni ghall-izvilupp ma kienx normali illi tipprezenta pjanta biex turi l-istat tal-proprjeta kif inhu fil-prezent. Mistoqsi kemm kellha entraturi l- proprjeta meta xtraha, wiegeb illi kellha entratura wahda minn Eucharistic Congress Street. Mistoqsi jekk fetahx twieqi fuq il-garaxxijiet wiegeb fin-negattiv ghaliex ir-rikorrenti ma In re-ezami a fol 243 et seqq u a fol 245 et seqq specifika illi t-twieqi godda kollha li ghamel kienu kollha fuq in-naha ta' wara taz-zewg fondi. B'referenza ghax-xhieda tieghu rigward il- katusi tal-ilma kjarifika illi l-ammont ta' ilma li llum il-gurnata jghaddi minn fuq il-fond numru 152 ghal gol-bir tas-socjeta ntimata naqas peress illi l-arja tal-bejt li kienet titfa f'dawn il-katusi naqset sostanzjalment ghaliex il-bejt huwa tlett metri meta qabel kien ghaxar metri. Xehed illi tella wkoll ghas-spejjez tieghu, ir-rewwieha tad-drenagg tal-fond 152. Ikkonsidrat; Illi din il-Qorti kienet appuntat lil Perit Tekniku AIC Mario Grima Bugeja sabiex jirrelata dwar il-ftuh ta' twieqi u l-moghdija ta' katusi li huma meritu ta' dawn il-proceduri. l-provi prodotti mill-partijiet, il-Perit Tekniku wasal ghas-segwenti konkluzjonijiet: "Fil-pjan terran ma nbidel xejn. Fil-livell tal-ewwel sular kien hemm tieqa li kellha wisa` ta' madwar metru u gholi ta' sitt filati, li minflokha infethet tieqa tawwilija ta' cirka 3 metri u gholja metru (erba' filati)- Tieqa mmarkata bl-ittra A f'Dok. zewg twieqi identici ghat-tieqa 'mibnija' fil-livell tal-ewwel sular Dok.MP1)/MP2)/B,C. Fuq il-hajt il-qasir 'inbnew' tlett twieqi Dok. It-twieqi ezistenti li kien hemm qabel ma zviluppat il-propjeta` taghha s-socjeta` konvenuta kienu dawk li jidhru f'Dok.MP2) u mmarkati bl-ittri Q u R. v. Rigward il-pajpijiet/katusi, jidher illi s-socjeta` konvenuti ziedet zewg pajpijiet oltre dawk li kien hemm qabel ma giet zviluppata l-propjeta` tas-socjeta` konvenuta, flimkien ma' konnessjonijiet ghal mal-pajp tad-drenagg fil-livelli tat-tieni u t-tielet sular Huwa principju kostantament abbracjat fil-gurisprudenza tal-Qrati Maltin, illi r-rapport ta' perit tekniku ma jigix facilment skarat. Kif jinghad fis-sentenza fl-ismijiet Mark Mallia Rapinett et vs Michael Arthur Moffitt et noe deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-28 ta' "...f' materja ta' valur ta' prova dwar ir-rapport tekniku l-insenjament gurisprudenzjali huwa fis-sens li, ghalkemm ir-rapport tekniku huwa kontrollabbli mill-gudikant bhal kull prova ohra u l-Qorti mhix tenuta li taccetta l-konkluzzjonijiet peritali kontra l-konvinzjoni taghha, il- sakemm ma konkluzzjonijiet peritali huma, fil-kompless kollu tac-cirkostanzi Il-Qorti m' ghandhiex tiskarta il-konkluzzjonijiet tal- espert, specjalment fuq materja purament teknika, b' mod legger jew Il-konvizjoni kuntrarja taghha ghandha tkun "informata u bbazata fuq ragunijiet li gravament ipoggu fid-dubju dik l-opinjoni Multo magis meta, bhala fil-kaz prezenti, fl-assenza ta' rapport ta' perizji perizjuri li jghid il-kuntrarju, jew idghajjef il-konkluzzjonijiet tal-perit tekniku." Fuq l-istess linja ta' hsieb, fis-sentenza fl-ismijiet Perit Arkitett u Inginier Civili Frank Le Brun Galea Bonavia noe vs Pio Depares Scerri deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-30 ta' Ottubru 2003 intqal illi: "...f'materja ta' perizja teknika japplika l-principju li "sakemm ma jigux indikati oggezzjonijiet gravi u serji ta' piz li jinducuha li tissostitwixxi l-gudizzju taghha ghal dak tekniku, dan ma taghmlux" - "Dingli Estates & Co. vs Giuliano", deciza minn din il-Qorti fit-30 ta' Mejju, 2002." Bl-istess mod, fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Turner vs Emanuel Hartley deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fid-9 ta' Ottubru 2003 gie rrilevat illi: "...l-opinjoni teknika m'ghandhiex facilment tigi skartata mill-Qorti (ara " Bogovic vs Maric", deciza mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fid-19 ta' Novembru, 2001), u, kif qalet din il-Qorti fil-kawza "Trapani Maggi vs Gambina", deciza fil-31 ta' Jannar, 2003, "konvinzjoni kuntrarja kellha tkun ben informata u bazata fuq ragunijiet li gravament ipoggu fid- l-opinjoni lilha sottomessa b'ragunijiet m'ghandhomx ikunu privi mill-konsiderazzjoni ta' l-aspett tekniku tal- materja taht ezami" (ara, fl-istess sens, is-sentenza moghtija mill- Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawza "Abunada vs Mallia Rapinett", deciza fit- 28 ta' Jannar, 2000)." Qorti tal-Appell fis-7 ta' dicembru 1994 gie irrilevat illi: "[i]l-kumpanija appellanti ma tistax tippretendi li din il-Qorti, xjenza proprja, tista' tiddipartixxi minn dak il-metodu li adotta l-perit tekniku nominat mill-ewwel Qorti.....Kien l-obbligu preciz taghha li taghmel il- provi teknici necessarji...ghaliex meta taghmilhom...il-Qorti tkun f'posizzjoni li tipparaguna u taghzel." Fuq vena simili, fis-sentenza fl-ismijiet Paul Petrovic et vs Lawrence Petrovic et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fil-25 ta' Settembru 2003 intqal illi: "...bil-ligi u b'harsien tal-massima dictum expertorum numquam transit in rem judicatam, il-Qorti mhix marbuta li tacetta l-konklużjonijiet tar- rapport tal-perit mahtur minnha kontra l-konvinciment taghha nfisha. Imma l-fehmiet ta' perit matur minn qorti u maghmula f'rapport imressaq minnu m'humiex opinjonijiet jikkostitwixxu prova ta' fatt, specjalment f'oqsma fejn il-hatra tkun dwar hwejjeg teknici. Fehmiet bhal dawk m'ghandhomx, l-aktar fejn parti ma tkunx irrikorriet ghall-hatra ta' periti addizzjonali, tigi mwarrba kif gieb u lahaq, sakemm ma jkunx jidher soddisfacentement li tali fehmiet huma, fil-kumpless kollu tac-cirkostanzi, irragonevoli." Il-Qorti rat illi l-partijiet m'humiex qed jiddisputaw il-konkluzjonijiet tal-Perit Tekniku rigward l-istat ta' fatt tat-twieqi u katusi li saru mis-socjeta ntimata. Ghalhekk il-Qorti tqis illi ma tirrizulta l-ebda raguni ghalfejn il-Qorti ghandha tiskarta l-konkluzjonijiet tal-Perit Ghaldaqstant il-Qorti qed tadotta u taghmel taghha dawn il-konkluzjonijiet. Ikkonsidrat; Illi l-Qorti hatret ukoll Perit Legali sabiex jirrelata dwar l-aspetti legali tal-kaz in kwistjoni. Wara li semgha x-xhieda u ra l-provi prodotti quddiem, il-Perit Legal Dr. Paul Migneco kien tal- opinjoni illi din il-Qorti ghandha tiddisponi minn dan il-kaz billi tilqa' l-ewwel talba tar- rikorrenti fir-rigward tal-ftuh tat-twieqi ghal fuq il-bitha tal-fond numru 152, izda tilqa' l- eccezzjonijiet tas-socjeta ntimata fir-rigward tar-rewwieha, kanen u katusi u l-bdil tal-kulur tal-faccata, tilqa' t-tieni talba limitatament billi tordna lis-socjeta ntimata sabiex fi zmien sitt xhur taghlaq l-aperturi kollha li fethet fuq il-proprjeta tar-rikorrenti u tirritorna l-aperturi gja ezistenti ghall-kejl u posizzjoni precedent taghha, taht is-sorveljanza ta' perit nominandi a spejjez tas-socjeta ntimata, tilqa' t-tielet talba tar-rikorrenti u tawtorizza lir-rikorrenti jaghmlu l-istess xogholijiet, a spejjez tas-socjeta ntimata, occorrendo bl-opra ta' perit nominandi, fil- kaz illi s-socjeta ntimata tonqos milli tottempera ruhha mal-ordni tal-Qorti, u tichad ir-raba' talba, b'rizerva ghad-drittijiet kollha spettanti lill-atturi f'kaz li s-socjeta' intimata taghmel xogholijiet fil-fond taghha li huma lesivi ghad-drittijiet propjetarji tal-atturi, bl-ispejjez kollha kontra s-socjeta ntimata kif mitluba mir-rikorrenti. Is-segwenti huwa ri-assunt brevi tal-konsiderazzjoni li waslu lil Perit Legali ghall- konkluzjonijiet imsemmija: Rigward it-twieqi "...gie kkonstatat li qabel ma l-kumpannija intimata bdiet tizviluppa l-arja taghha, gja kienet tezisti xi forma ta' servitu` u cioe', gja kien hemm xi twieqi (ta' daqsijiet li jvarjaw) miftuha li jharsu ghal-fuq il-bitha interna 152 tal-atturi, u dan proprju tenendo kont tal-fatt accettat li l- proprjetajiet (152 u 154) kienu fil-passat jikkonsistu f'fond wiehed fejn b'access intern bejn iz- zewg proprjetajiet u ghalhekk huwa probabbli li dik is-servitu' kienet tnisslet bid-destinazzjoni tas-sid ta' zewg fondi. … huwa car li l-ezistenza ta' servitu' ma taghtix id-dritt awtomatiku lill-fond dominanti li ikabbar jew jestendi il-piz ta' dik is-servitu. F'dan il-kaz, il-fatt li kienu jezistu xi aperturi, ma joholoqx dritt awtomatiku li jizdiedu n-numru ta' aperturi. … sakemm is-socjeta' intimata seghtet zarmat dak li kien jezisit meta xtrat il-fond 154 hija setghet bniet hajt bl-istess servitu' li kienet tezisti qabel, izda wiehed ma jistax jassumi li kellha jedd awtomatiku tkabbar dik is-servitu` (kif fil-fatt ghamlet) – dan sakemm ma kelliex id-dritt li tkabbar dik is-servitu b'xi fakulta skond il-ligi (punt li ser jigi kkunsidrat aktar il- ...kuntrarjament ghal dak li tikkonkludi s-socjeta intimata (vide para 10 tas-sottomissjonijiet finali taghha), il-kuntratt ta' bejgh li permezz tieghu hija xtrat il-fond 154 ma johloqx servitu' gdida fuq il-bitha interna tal-atturi izda biss jikkonferma li kienet tezisti is-servitu' ezistenti fuq il-bitha interna tal-152, liema servitu' kellha tibqa tapplika wara l-bejgh. Id-dritt illi li ma jirrelatax mal-bitha tal-152 in kwistjoni, izda li tirrelata man-naha ta' wara tal- proprjeta' 154 li giet trasferita permezz ta' dak il-kuntratt. Jekk inhu minnu illi s-socjeta' tal-154" huwa mertu ghal kollox differenti u li mghandux jigi ttrattat f'din il-kawza. ...l-eccezzjoni tal-mera tolleranza m'ghandhiex tapplika ghal dan il-kaz tant illi, apparti li permezz ta' din il-kawza l-atturi qieghdin jaghmluha cara li mhumiex disposti jittolleraw il- ftuh tal-aperturi, huwa minnu wkoll illi l-aperturi jaghtu ghal fuq art li huwa gja zviluppat u li … f'dan il-kaz wiehed bil-fors jasal ghall-konkluzjoni illi s-socjeta' intimata, bit-twieqi li fethet (tenendo kont tad-daqs mhux zghir taghhom u li huwa ferm akbar minn dak tat-twieqi li kienu jezistu qabel ma gie akkwistat il-fond 154) u bit-tieqa li kabbret hija ziedet jew ahjar, estendiet, dik is-servitu` ezistenti ta' prospett, liema twieqi certament jikkonsistu f'aperturi ohra fil-hajt divizjorju tal-gar (Artikolu 425) u li wara kollox jaghtu lis-socjeta' ntimata beneficcju ta' dawl, arja u introspezzjoni (anke jekk forsi mhux b'mod ampju) ghal fuq il- proprjeta' adjacenti tal-atturi, bir-rizultat li s-socjeta' ntimata ghamlet tibdil li taqqal izjed il-piz tal-fond servjenti (Artikolu 574). It-twieqi li fethet is-socjeta' ntimata ghandhom jitqiesu Rigward ir-rewwiehi "...minkejja li l-atturi fethu din il-kawza sabiex jinghalqu ukoll ir-rewwieha li saru fil-hajt tal- bitha taghhom, liema rewwiha huma miftuha fuq proprjeta zviluppata (il-ghaliex mhiex art vergni izda hija bitha interna), ma ngabux provi li l-istess rewwieha qed joholqu xi tip ta' pregudizzju partikolari lill-atturi jew lill-inkwilin li jghix fil-fond tal-attur 152. Ghalhekk jidher li l-posizzjoni li hadet il-Qorti Civili fis-sentenzi surriferiti tista' tigi applikata ghac- cirkostanzi odjerni fir-rigward tar-rewwieha (izda mhux tat-twieqi) in kwantu mhux mehtieg li, f'dan l-istadju, ir-rewwieha li fethet is-socjeta' intimata jitnehhew, pero', jigi enfasizzat li dawn it-toqob ma jistghu qatt joholqu servitu', u jekk jirrizulta li dawn, 'l quddiem, ikunu ta' inkonvenjent insopportabbli lil min ikun fil pussess tal-fond 152 sottostanti, jew jekk is-sid tal- fond sottostanti jkun jista' u jrid jizviluppa l-proprieta' tieghu biswit dawk it-toqob, dawn ikunu jridu jinghalqu." Rigward il-pajpijiet ...l-fatt li minn zewg pajpijiet saru tlieta ma ghandux jigi kkunsidrat li arreka pregudizzju serju b'xi molestja gravi lill-fond ta' l-atturi u in fatti ma ngabet ebda prova mill-atturi (jew tramite l-inkwilini tal-fond 152) li dawn qieghdin isofru xi pregudizzju akbar fit-tgawdija tal- bitha 152 minhabba li zdiedu xi pajpijiet (bhal per ezempju b'xi hsejjes tal-ilma jew b'xi Ghaldaqstant, anke jekk teknikament u skond id-dritt jista' jinghad li s-socjeta' intimata okkupat minghajr kunsens parti ftit akbar mill-ispazju tal-arja tal-bitha tal-152 biz- zieda tal-pajpijiet, ma ghandux, tenut kont tal-fatt illi gja kien hemm servitu' sabiex pajpijiet tal-154 jinzlu minn mal-estern tal-hajt tal-154 (cioe' mal-hajt divizjorju tal-bitha interna tal- fond 152) u wkoll tenut il-principji tal-bwon vicinat u tat-tollerenza, iwassal ghal xi sanzjoni drastika li tinbidel is-sistema tad-dranagg jew pajpijiet fil-fond 154." Rigward iz-zebgha tal-faccata tal-fond numru 152 ...minkejja li wiehed ma jistax jassumi li l-kunsens tal-inkwilin huwa kunsens moghti mill- atturi, ma hemmx raguni ghalfejn il-verzjoni tal-Perit Spiteri mghandhiex tkun emnuta – u kwindi peress li l-faccata tal-152 u 154 huma arkitettonikament trattati bhala faccata wahda (u dan jidher ukoll mill-permessi esebiti fil-process li juru li l-MEPA kienet tikkunsidra z-zewg faccati flimkien) ma jidhirx li hemm raguni valida sabiex il-faccata tal-152 terga tinzebah Ir-relazzjoni tal-Periti Perizjuri. Fuq talba tas-socjeta ntimata, gew mahtura wkoll Periti Perizjuri sabiex jirrelataw dwar il-kaz. Il-Periti Perizjuri qablu mal-konkluzjonijiet tal-Perit Tekniku u Perit Legali, hlief fir-rigward tar-rewwieha, fejn il-Perit Perizjuri kienu tal-fehma illi "...tali infrazzjoni m'ghandhiex tigi kkunsidrata bhala wahda sufficjentement gravi u filwaqt li jinzammu fermi il-principji hawn fuq elenkati u cioe` li tali rewwieha ma tista' qatt tikkostitwixxi servitu` u li ghandha tinghalaq f'kaz illi l-atturi jigu biex jizviluppaw ulterjorment il-bitha interna taghhom." Ikkonsidrat; Huwa inkontestat illi l-fond numru 152, proprjeta tar-rikorrenti, u l-fond numru 154, proprjeta tas-socjeta ntimata, kienu xi darba proprjeta wahda. Il-fond numru 154 kien ukoll jappartjeni lir-rikorrenti, li kienu bieghu l-istess fond lis-socjeta ntimata. Huwa nkontestat ukoll illi l-fond numru 154 igawdi servitu ta' prospett u moghdija ta' katusi fuq il-fond numru 152, u dan filfatt jirrizulta wkoll mill-kuntratt ta' komprovendita stess.1 Jirrizulta illi waqt li s-socjeta ntimata kienet qed tizviluppa l-fond numru 154 hija fethet numru ta' twieqi addizzjonali li jaghtu ghal fuq il-bitha tal-fond numru 152. inkontestat mis-socjeta ntimata. Il-punt ta' divergenza bejn il-partijiet filfatt m'huwiex dwar il-fatti, ghaliex it-tnejn jaqblu dwar il-ftuh tat-twieqi bhala stat ta' fatt. Il-pern tal-kwistjoni hija proprju jekk is-socjeta ntimata kellhiex id-dritt li tiftah dawn it-twieqi. L-istess jista' jinghad fir-rigward tal-ilment tar-rikorrenti dwar il-moghdija ta' katusi godda, il-ftuh ta' rewwieha u iz-zebgha tal-faccata tal-fond numru 152. Ikkonsidrat; Illi permezz tal-ewwel eccezzjoni taghha, s-socjeta ntimata eccepiet illi x-xogholijiet imwettqa fl-ezercizzju tad-drittijiet lilhom moghtija permezz ta' komprovendita, stante illi l-fond inxtara bis-servitu tal-prospett u fi kwalsiasi kaz is-socjeta ntimata nghatat id-dritt li tiftah twieqi permezz tal-klawsola numru 9 tal-istess kuntratt, u anke Minn nota ta' sottomissjonijiet tas-socjeta ntimata, ghalkemm taghmel referenza ghal fatt illi l-proprjetajiet in kwistjoni kienu t-tnejn posseduti mill-istess sidien meta l-fond gie trasferit, jidher illi tibbaza l-pretensjoni taghha mhux fuq l-ezistenza ta' servitu mahluqa bid- destinazzjoni tas-sid originali, izda fuq id-drittijiet li skont hi gew koncessi lilha fuq il-kuntratt ta' komprovendita. Dak li trid tiddetermina din il-Qorti fir-rigward tat-twieqi miftuha mis-socjeta ntimata huwa ghalhekk jekk is-servitu ta' prospett rikonoxxuta fil-kuntratt ta' komprovedita, taghtix lis- socjeta ntimata d-dritt li tiftah twieqi godda jew tkabbar dawk ezistenti, u jekk il-klawsola numru 9 tal-istess kuntratt, taghtix lis-socjeta ntimata d-dritt li tiftah twieqi li jaghtu ghal fuq il-bitha tal-fond numru 152 li hu proprjeta tar-rikorrenti. Fis-sentenza fl-ismijiet Joseph George Cutajar Gauci vs Joseph Vassallo La Rosa deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-20 ta' Ottubru 2005 inghad illi: "...l-fatt li proprjetarju ghandu dritt jizvillupa arja, u ghandu dritt jizvillupa l-fond tieghu kif jidhirlu hu, ma jaghtihx dritt, la li jipprovdi ghall-introspezzjoni ghal-fondi adjacenti, u lanqas li jiftah twieqi jew il-proprjeta' Lanqas il-fatt ta' sovraposizzjoni ma jaghti dritt lill-proprjetarju li jibni veranda jew jiftah twieqi fuq proprjeta' adjacenti. Fis-sistema tal-ligi taghna, min hu sid l-art huwa sid l-arja sovrastanti, izda peress li l-proprjeta' testendi b'mod vertikali u mhux orizontali, l- izvillup ta' dik l-arja irid isir b'mod li ma jkun hemm ebda invazzjoni jew intraspezzjoni tal-arja u l-proprjeta' tal-gar. Persuna li jizviluppa l-arja tieghu ma jistax, fil-konfini tal-arja tieghu ma' dik tal-gar, jiftah twieqi ghal fuq l-ispazju zviluppat tal-gar. Sid il-bitha ghandu l-proprieta' tal-arja sovrastanti, tant li l-proprjetarju tal-fond sovrastanti lanqas jista' jonxor mit-twieqi tal-fond tieghu ghall- fuq il-bitha ta' haddiehor minghajr il-kunsens ta' dan." Fuq l-istess vena, fis-sentenza fl-ismijiet Herman Santoni et vs Mark Anthony Trapani Maggi et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-23 ta' Jannar 2004 intqal illi: "Fil-qasam ta' dritt dwar servitu', tali servitu' huwa meqjus bhala eccezzjoni ghall-jedd ta' proprjeta' u ghandhom jitqiesu ghalhekk b'mod restrittiv, u ghalhekk fejn hemm dubju dwar il-limiti ta' tali servitu', dan ghandu jinghata tifsira kemm jista' jkun dejqa u zgur mhux kontra l-gid Illi fir-rigward ta' ftuh ta' twieqi fuq btiehi ta' haddiehor, il-ligi timxi fuq il-presunzjoni stabilita fl-artikolu 323 tal-Kodici Civili. Ghalkemm huwa minnu li, f'ghadd ta' kawzi, tqanqlet il-kwestjoni spinuza ta' proprjetajiet ta' sidien differenti li jkunu fuq xulxin, xorta wahda jista' jinghad li din il-prezunzjoni ghadha meqjusa bhala punt ta' tluq. It-tnehhija ta' tali presunzjoni trid tigi ippruvata kif imiss. Inghad ukoll li s-sid ta' bitha interna ghandu l-proprjeta' tal-arja ta' dik il-bitha, u li ghalhekk il-ftuh ta' kull tieqa minn sid ta' xi beni sovrastanti li ma jkunx sar bi qbil ma' sid il-bitha jew li ma jkunx inghata espressament fit-titolu tal-akkwist, jikkostitwixxi servitu';" Fir-rigward tat-tkabbir ta' twieqi ezistenti inghad fis-sentenza sucitata fl-ismijiet Cutajar Gauci vs Vassallo La Rosa illi: "Il-gurisprudenza hi konformi li t-tkabar u t-twessiegh ta' tieqa japprovaw is-servitu' li jkun gia esistenti, u kwindi huwa projbit. It-twessiegh ta' tieqa jew iz-zieda fin-numru ta' twieqi jirrendu s-servitu' aktar gravuza u oneruza, u min ghamel dan ix-xoghol irid jirriduci kollox fid-dimensjoni ta' qabel. Ma jistax it-titolari ta' servitu' jippretendi estensjoni taghha billi l- ezercizzju taghha skond it-titolu jkun sar insufficjenti minhabba t-tibdiliet Ghax jekk hu veru illi l-krejazzjoni tas-servitu' titqies li tikkomprendi dak kollu li hu mehtieg ghat-tgawdija ta' dak is-servitu', il- kliem 'dak kollu li hu mehtieg' (Artikolu 476 tal-Kodici Civili) ghandu jigi interpretat b'riferenza ghaz-zmien tal-kostituzzjoni tas-servitu', u mhux in riferenza ghall-izviluppi li jkun ghamel wara dak iz-zmien sid il-fond Kif intqal fis-sentenza sucitat fl-ismijiet Santoni et vs Trapani Maggi et: "...huwa principju ewlieni fil-ligi dwar servitu' li kull min ghandu jedd ghal servitu' ghandu jinqeda biha b'mod tali li ma jista' jaghmel la fil- fond serventi u lanqas f'dak dominanti l-ebda tibdil li jista' jtaqqal izjed il- Biex wiehed iqis kif imiss l-estent ta' servitu' partikolari, m'huwiex moghti lit-titolari tas-servitu' li jippretendi tigbid jew estensjoni tal-istess servitu' il-htigijiet taz-zmien, ghaliex servitu' ghandha b'riferenza ghaz-zmien meta tkun inholqot u mhux b'riferenza ghal zviluppi li jkunu saru wara dak iz-zmien mis-sid tal-post dominanti; Ftit li xejn jiswa li jinghad li l-bini sar bil-permessi mehtiega jew li l-ftuh tat-twieqi huwa obbligatorju bil-ligijiet sanitarji, ghaliex fir-rigward ta' drittijiet privati u rejali il-ligi tipprovdi specifikatament dwar il-mod li bih gid ta' sid jista' jitghabba jew jittaqqal izjed b'servitu' favur gid ta' Il-kisba ta' permessi tal-bini hija obbligu li kull min irid jaghmel zvilupp irid iwettaq, imma qatt ma jista' jissarraf ukoll f'obbligu kontra l-gid tas-sit serventi jew il-gid ta' terzi." Bl-istess mod, fis-sentenza fl-ismijiet Maria Concetta Friggieri et vs Maggur Peter Paul Ciangura et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-30 ta' Ottubru 2003: "Il-presenza ta' tieqa jew twieqi antiki li jaghtu ghal fuq il-bitha, ma jfissirx li jistghu jinfethu aperturi aktar, peress li dawn ikunu qed izidu s- servitu' fuq il-bitha. L-art 475 tal-Kodici Civili, fil-fatt, jghid li: "Kull min ghandu jedd ta' servitu' ghandu jinqeda b'dan il-jedd skond it- titolu tieghu, u ma jista' jaghmel la fil-fond servjenti u anqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista' jtaqqal izjed il-piz tal-fond servjenti." Kwindi, anke jekk dawn it-twieqi jistghu jfissru l-ezistenza ta' servitu', it- twessiegh ta' tieqa jew iz-zieda fin-numru ta' twieqi jirrendu s-servitu' aktar gravuza u oneruza, u min ghamel dan ix-xoghol irid jirriduci kollox fid-dimensjoni ta' qabel..." Il-Qorti taghmel ukoll referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Louis Schieda’ vs Angela Tasca deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fid-9 ta' Dicembru 2012 fejn, fir-rigward ta' kaz fejn il-fond li jgawdi mis-servitu jkun gie demolit u rikostruwit, bhal ma gara f'dan il-kaz, "Kull min ghandu jedd ta' servitu ghandu jinqeda b'dan il-jedd skond it- titolu tieghu, u ma jista' jaghmel la fil-fond servjenti u lanqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista' jtaqqal izjed il-piz tal-fond servjenti. Ghalhekk meta fond jistghu jinfethu aperturi jikkostitwixxu servitu` fuq il-fond adjacenti bis-sahha ta` dritt ta` servitu` pre-ezistenti ghad-demolizzjoni, izda tali aperturi ma ghandhomx ikunu aktar gravuzi minn dawk jezistu qabel id-demolizzjoni. Lanqas ma jista' it-titolari ta' servitu jippretendi estensjoni tas-servitu (Artikolu 476) fuq il-motiv li l-ezercizzju taghha skond it-titolu jkun sar insufficcjenti minhabba tibdiliet. Il-kliem "dak kollu li hu mehtieg" fit- test ta' dan l-artikolu ghandu jigi interpretat b'referenza ghaz-zmien tal- kostituzzjoni tas-servitu u mhux in referenza ghall-izvilupp li jkun ghamel wara dak iz-zmien sid il-fond dominanti. Is-servitujiet huma 'di stretto diritto' u kull limitazzjoni ghad-dritt li wiehed jisserva liberament bi hwejjgu ghandha tircievi interpretazzjoni rigoruza anke ghaliex is-servitu hi eccezzjoni ghar-regola tal-massimu u liberu godiment ta' fond. Tant dan hu hekk illi jinsorgi l-principju l-iehor li fejn ikun hemm dubbji dwar l-estensjoni ta' servitu`, 'quod minimum est sequimur'. Fir-rigward tas-sentenza fl-ismijiet Julie Tang vs Charles Vassallo La Rosa et deciza mill-Qorti tal-Appell fis-27 ta' Frar 2003 li ghaliha taghmel referenza s-socjeta ntimata fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, il-Qorti tirrileva illi din is-sentenza m'hijiex applikabbli ghal kaz de quo, peress illi l-Artikolu 426 tal-Kodici Civili jirreferi ghal hitan ta' barra, u mhux ghal Kif gie spjegat fis-sentenza fl-ismijiet Morter Allampalli et vs Ciangura et citata aktar il-fuq: "Il-"hajt ta' barra" huwa dak il-hajt li jaghti ghat-triq pubblika, fil-waqt li l-hajt divizorju, huwa dak il-hajt li jiddividi proprjeta' minn ohra, u f'dak il- hajt divizorju, anke jekk mhux komuni ma jistghu jinfethu ebda twieqi jew L-permess biex jinfethu twieqi moghti bil-ligi fl-artikolu 426 tal-kodici civili japplika ghall-hajt ta' barra u mhux ukoll ghall-hitan l-ohra li jaghtu ghall-proprjeta' ta' terzi." Il-hajt fejn infethu t-twieqi in kwistjoni m'huwiex il-hajt li jaghti ghat-triq pubblika, izda Ghalhekk huwa car illi l-artikolu illi jirregola l- kwistjoni odjerna huwa l-Artikolu 425 tal-Kodici Civili, u mhux l-Artikolu 426, fuq liema hija bbazata s-silta citata mis-socjeta ntimata fis-sentenza msemmija, u ghalhekk is-socjeta ntimata kellha bzonn il-kunsens tar-rikorrenti sabiex tiftah twieqi godda f'dan il-hajt. Illi ghalhekk fil-fehma tal-Qorti ma jistghax jinghad illi dik il-klawsola tal-kuntratt ta' adjacent property" taghti lis-socjeta ntimata d-dritt illi tiftah twieqi godda li jaghtu ghal fuq il- bitha tal-fond numru 152, jew li tkabbar jew twessgha t-twieqi ezistenti. jidher mill-gurisprudenza hawn fuq citata, m'huwiex permess illi s-sid ta' fond li jgawdi minn servitu jestendi din is-servitu u jkomplu jtaqqal il-fond servjenti. Is-servitu ta' prospett li ghaliha taghmel referenza din il-klawsola tirrigwarda t-twieqi gja ezistenti, u ghalhekk is- socjeta ntimata ma tistghax tistrieh fuqha sabiex tiddefenti l-ftuh ta' twieqi godda, jew it- tkabbir ta' dawk ezistenti. Is-socjeta ntimata teccepixxi wkoll pero illi apparti din il-klawsola, fil-kuntratt ta' komprovendita hija nghatat id-dritt li tiftah twieqi godda permezz tal-klawsola numru 9, li Bejn il-partijiet m'hemmx qbil rigward din il-klawsola. Filwaqt illi s-socjeta ntimata tikkontendi illi din il- klawsola taghti dritt li tiftah twieqi godda li jaghtu ghal fuq il-bitha tal-fond numru 152, ir- rikorrenti jikkontendu illi l-common space/drive li ghalih issir referenza fil-kuntratt m'huwiex il-bitha nterna tal-fond numru 152, izda jirreferi ghad-drive-in u l-ispazju komuni li ghandu l- kumpless ta' garaxxijiet li jinsab fuq wara tal-proprjeta u mil-liema kumpless, is-socjeta ntimata akkwistat zewg garaxxijiet li jmissu minn wara mal-fond numru 154 mixtri mis- Frar 1997 fejn intqal illi: Rigward l-interpretazzjoni tal-kuntratti, il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet "Meta l-kliem ta' l-att huma cari, l-interpretu ghandu joqghod ghal dawn il-kliem u mhux jirrikorri ghall-kongetturi" (Vol. kif osservat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil-kawza 'Sciberras Trigona vs U f'dan il-kaz, kif jiddikjaraw u jaqblu lkontendenti, il-kliem fuq riportati huma cari u univoci – anke jekk huma jaslu ghall-konkluzjonijiet dijametrikament opposti dwarhom. Pero' fl-applikazzjoni ta' interpretazzjoni ma hijiex interpretazzjoni tal-kontendenti ghall-kliem tal-konvenzjoni jew is-sens divers minnhom lilhom mghoti li jiswa imma hu l-qari oggettiv tal- gudikant li jaghti lill-kliem is-sens ordinarju tieghu fil-kuntest ta' kif gie uzat mill-kontraenti li ghandu jghodd. Jekk ghall-gudikant id-dicitura uzata ma tistax ma twassalx oggettivament ghal sens car u univoku, hu dan is-sens li ghandu jfisser il-volonta' espressa mill-kontraenti fil- konvenzjoni taht ezami. Hu biss "meta t-termini tal-kuntratt huma oskuri li jrid jigi konsidrat dak li l-partijiet kontraenti riedu.… Hija norma ta' interpretazzjoni stabbilita mill-ligi, illi meta l-espressjonijiet fil- konvenzjoni skond is-sens lilhom attribwit mill-uzu fl-epoka tal-kuntratt, huma cari, m'hemmx lok ghal ebda interpretazzjoni" (Vol.XXXIV.i.27)." Fuq l-istess linja ta' hsieb, fis-sentenza fl-ismijiet Anton Vassallo La Rosa vs Alfred Trapani Maggi deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-30 ta' Novembru 2000 intqal fir-rigward tal- interpretazzjoni tal-kuntratti illi: "...hawn japplika l-principju stabbilit fl-artikolu 1002 tal-Kap 12, fejn meta il-kliem ta' konvenzjoni mehud fis-sens skond l-uzu tal-kuntratt, ta' interpretazzjoni, ghaliex interpretazzjoni, anke supplita minn xhieda, tista' tinghata biss sabiex telucida l-iskrittura jew il-kuntratt f'xi patt incidentali jew accessorju taghha" ("Carmela Trapani Maggi vs Bartolomeo Simpson" - A. C. 30 ta' Marzu Fis-sentenza fl-ismijiet John Vassallo La Rosa et vs Popeye Investments Limited deciza mill-Qorti tal- Appell fit-3 ta' Novembru 2006 gie rrilevat illi: "kif ravvizat fis-sentenza fl-ismijiet Elena Cutajar Gauci v. E. Ciantar "Hawhekk opportun li jigu ribaditi certi principji regolanti materji ta' i) F'materja kontrattwali l-ftehim hu ligi ghall-partijiet kontraenti (A.K. deciz 16 ta' Lulju 1973); ii) Ir-regola fundamentali hija dettata mill-Artikolu 1002 talKodici Civili li jghid li meta l-kliem tal-kuntratt mehud fissens li ghandu skond l-uzu fiz-zmien tal-kuntratt, hu car m'hemmx lok ghall interpretazzjoni Linterpretazzjoni ghandha tittiehed mill-atti innifsu u mhux minn provi estraneji, specjalment meta l-interpretazzjoni hija relattiva ghall-kwistjoni principali". iii) Illi meta s-sens letterali tal-kelma ma jaqbilx ma' l-intenzjoni tal- partijiet kontraenti kif tidher car mill-pattijiet mehudin flimkien, ghandha tipprevali l-intenzjoni. Dwar dan din il-Qorti, diversament presjeduta, spjegat illi "din ir-regola ghandha tigi sewwa apprezzata u applikata. Irid jirrizulta bla dubju li s-sens tal-kwalsola li tkun jista' Irid jirrizulta wkoll li dan is-sens car tal-kliem ma jkunx jaqbel ma' dak li kellhom f'mohhom il-partijiet kollha u mhux ma' dak biss li xi wahda mill- partijiet kellha f'rasha u dan irid jidher mill-pattijiet kollha tal- kuntratt mehudin flimkien ("J. Paget et v. A. Yarranton deciza 7 ta' iv) Fl-applikazzjoni ta' interpretazzjoni mhux interpretazzjoni tal-kontendenti ghall kliem tal-ftehim jew is-sens divers li huma jaghtu lill-kliem li jiswa imma dak li huwa importanti "hu l-qari oggettiv tal-gudikant li jaghti lill-kliem is-sens ordinarju tieghu fil-kuntest ta' kif gie uzat mill-kontraenti li ghandu jorbot (J. ta' Frar 1997)." Kif gie osservat fis-sentenza fl-ismijiet Charles Morter De Giovanni vs Direttur tax- Xogholijiet et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-30 ta' Mejju 1973: "Provi orali imbaghad ma humiex ammissibbli kontra l-miktub hlief biex jigu delucidati xi punti oskuri fih jew f'kaz ta' impunjazzjoni tieghu, jew meta jigu offerti biex tigi mfissra ahjar l-intenzjoni tal- partijiet fejn l-espressjonijiet miktuba jkunu gew espressi b'mod ambigwu jew oskur, jew meta jrid jigi pruvat xi fatt incidentali jew accessorju li jkun konciljabbli mill-att. Meta ftehim ikun gie nkorporat fi skrittura, il-presunzjoni hija illi dak li riedu jiftehmu fuqu l- kontraenti gie nkorporat fiha u mhux lecitu illi wiehed mill-partijiet jinkludi fil-ftehim klawsoli ohra li ma jirrizultawx (App. XLIII.i.369(377) u sentenzi hemm Dwar dan, anke fis-sentenza fl-ismijiet Lay Lay Company Limited vs L-Ghajn Construction Company Limited deciza mill-Qorti tal-Appell fit-28 ta' Gunju 2011: "...kif inghad fis-sentenza "Emmanuel Micallef Fava vs Centru Speranza fl- Inkapacitati" (P.A. (RCP) – 28 ta' Frar 2002) dan huwa wkoll konformi mal-principju 'contra scriptum non est argumentum', li jibqa' japplika sakemm ma tingiebx prova li tali skrittura hija nieqsa minn xi element Bl-istess mod, kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Gemma Tanti Cassar vs John Ben Mabrouk deciza mill- Qorti tal-Appell fl-20 ta' Ottubru 2003: "Illi imbaghad ferm assodat bhala principju ta' interpretazzjoni illi Dan fis-sens illi mhux ammess illi provi orali jfissru dak li Civili, 14 ta' April 1975) u l-kontraenti ma jkunux jistghu jipprovaw permezz ta' testimoni dak li ma jirrizultax, jew jirrizulta eskluz, mill- istess kuntratt (Vol. XXXIX.iii.p855 u r-rassenja ta' gurisprudenza f'din is-sentenza kontemplata." Inoltre, intqal fis-sentenza fl-ismijiet Gloria mart Jonathan Mc Keon et vs L-Arkitett u Nginier Civili Anthony Vassallo La Rosa Staines deciza mill-Qorti tal-Appell fil-5 ta' Ottubru 1998 "...l-principju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li l-vinkolu kontrattwali ghandu jigi rispettat u li hi l-volonta' tal- kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tigi Illi l-Qorti rat illi fil-kuntratt ta' komprovendita issir referenza ghal "common drive/space Fil-fehma tal-Qorti, minn qari tal-kuntratt, jirrizulta illi hija l- segwenti ragunijiet: interpretazzjoni tar-rikorrenti li hija dik korretta, u mhux dik tas-socjeta ntimata, u dan ghas- transferred ma tistghax titqies illi hija l-bitha tal-fond numru 152, ghaliex fuq l-istess kuntratt is-socjeta ntimata akkwistat ukoll zewg garaxxijiet li jmissu mad-dar minn naha ta' wara u li skont il-kuntratt jifformaw parti ntegrali mill-fond li qed jinbiegh. Ghalhekk jirreferi ghall-proprjeta inkluz il-garaxxijiet, u jeskludi illi din il-klawsola taghmel referenza ghall-bitha tal-fond numru 152. Il-kliem "drive" u "common space" diga kienu gew intuzati fil-kuntratt, u cioe fil- Dak jindika b'mod car illi l-common space li ghalih issir referenza huwa dak li relattiv ghall-garaxxijiet li jinsabu wara l-fond numru 154, u mhux ghall-bitha in kwistjoni; drive, ghaliex hija bitha nterna u mhux drive-in ghall-vetturi, u lanqas ma tista' titqies bhala common space ghaliex il-bitha hija l-proprjeta esklussiva tal-fond numru 152 u m'hijiex kondiviza mal-fond numru 154. Minn din ghalhekk isegwi fil-fehma tal-Qorti illi zgur ma jistghax jinghad illi l-klawsola numru 9 tal-kuntratt ta' komprovendita taghmel referenza ghall-bitha tal-fond numru 152. Is-socjeta ntimata eccepiet ukoll illi fi kwalsiasi kaz huma nghataw kunsens biex izommu it- twieqi l-godda li fethu ai termini tal-ftehim tat-18 ta' Gunju 2003 fejn kien sar ftehim bejn il- partijiet dwar xi hsarat li kienu sehhew waqt il-kostruzzjoni tas-sulari addizzjonali u fejn l- Illi l-Qorti tirrileva li din l-eccezzjonali hija wahda fiergha. Huwa car li l-ftehim li taghmel referenza ghalih is-socjeta ntimata f'din l-eccezzjoni, ma kienx jittratta d-dritt tas-socjeta ntimata li tiftah xi twieqi godda, izda kien jirrigwarda sempliciment il-hsarat li kien gew arrekati fil-fond numru 152 a kawza tax-xogholijiet ta' zvilupp maghmula mis-socjeta ntimata, u dan anke kif jirrizulta mix-xhieda. Illi inoltre, ai termini tal-Artikolu 455 (2), is-servitu ta' prospett hija wahda kontinwa. Ghalhekk, ai termini tal-Artikolu 457, tali servitu titnissel, inter alia, b'titolu, u skont l- Artikolu 458, jekk dan it-titolu ma jirrizultax minn att pubbliku huwa null. Ghalhekk, peress illi l-ftehim tat-18 ta' Gunju 2003 m'huwiex att pubbliku, ma jistghax ikun il-kaz illi nissel xi servitu ta' prospett. Fir-rigward tal-eccezzjoni tas-socjeta ntimata illi x-xogholijiet strutturali saru bil-kunsens tas- sidien, il-Qorti tirrileva illi apparti li ma jirrizultax pruvat illi dawn ix-xogholijiet saru bil- kunsens tar-rikorrenti, kif gia inghad, is-servitu ta' prospett titnissel, inter alia, minn att pubbliku, jew bi preskrizzjoni. Kif gia inghad, ma jirrizultax illi s-servitu ta' prospett fir- rigward ta' twieqi godda tnisslet minn xi att pubbliku, u lanqas ma jirrizulta illi s-socjeta ntimata eccepiet xi preskrizzjoni akkwizittiva fir-rigward. Ikkonsidrat; Il-Qorti tirrileva illi skont il-gurisprudenza tal-Qrati Maltin, aggravament minimu ta' servitu ma jwassalx ghas-sanzjoni ta' rimossjoni mill-Qorti. Hekk per ezempju, fis- sentenza fl-ismijiet George Maric vs Raymond Chircop Psaila et deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-16 ta' Gunju 2003: "Kwantu ghal kwestjonijiet l-ohra, anke jekk teknikament u skond ir-rigur tad-dritt jista' jinghad li biz-zieda ta' pied tul tal-pipe servjenti lill-kcina bl- ilma shun, giet okkupata, minghajr id-debitu permess, parti mill-ispazju tal- fond ta' latturi, ma jistax fil-fehma ta' din il-Qorti, mehud ukoll qies ta' aspetti ta' tolleranza u esigenzi tal-bwon vicinat, iwassal ghas-sanzjoni drastika tar-rimozzjoni kontemplata mill-perit relatur. ma tistax, fil-fehma tal-Qorti, titqies infrazzjoni talment gravi u skomda li ggib effett negattiv fuq id-dritt tal-proprjeta` ta' l-ispazju vantat mill-atturi. Wara li rat il-provi, il-Qorti hija tal-opinjoni li z-zieda ta' pajp tikkostitwixxi aggravement minimu, u ghalhekk taqbel mal-Perit Legali u Periti Perizjuri illi m'huwiex il-kaz illi l-Qorti tordna li jitnehha dan il-pajp. Fil-kaz taz-zebgha tal-faccata, il-Qorti taqbel ukoll mal-Perit Legali u l-Perit Perizjuri illi din hija kwistjoni minima, u ma tirrizultax il-htiega illi l-Qorti tordna illi l-faccata tar-rikorrenti terga tigi repristinata ghall-kulur li kienet a spejjez tas- Fir-rigward tar-rewwieha, il-Qorti taqbel mal-konkluzjoni tal-Perit Legali u l-Periti Perizjuri li peress li din tirraprezenta inkonvenjent minimu, mhux il-kaz li jigi ordnat li tinqala'. L-Qorti tirrileva pero li taqbel mal-Periti Perizjuri li din ir-rewwieha ma tistghax tikkostitwixxi servitu, u li ghalhekk ir-rikorrenti jkunu fid-dritt li jnehhuha jekk jizviluppaw il-proprjeta Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi: 1. tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti fir-rigward tal-ftuh tat-twieqi ghal fuq il-bitha tal- fond numru 152, izda tilqa' l-eccezzjonijiet tas-socjeta ntimata fir-rigward tar- rewwieha, kanen u katusi u l-bdil tal-kulur tal-faccata, 2. tilqa' t-tieni talba limitatament billi tordna lis-socjeta ntimata sabiex fi zmien sitt xhur taghlaq l-aperturi kollha li fethet fuq il-proprjeta tar-rikorrenti u tirritorna l- aperturi gja ezistenti ghall-kejl u posizzjoni precedent taghha, u tinnomina lil Perit Godwin Raggio sabiex dawn ix-xogholijiet isiru taht is-sorveljanza tieghu, a spejjez 3. tilqa' t-tielet talba tar-rikorrenti u tawtorizza lir-rikorrenti jaghmlu l-istess xogholijiet, a spejjez tas-socjeta ntimata, taht is-sorvelljanza tal-istess perit Godwin Raggio, fil-kaz illi s-socjeta ntimata tonqos milli tottempera ruhha mal-ordni tal- 4. tichad ir-raba' talba, b'rizerva ghad-drittijiet kollha spettanti lill-atturi f'kaz li s- socjeta' intimata taghmel xogholijiet fil-fond taghha li huma lesivi ghad-drittijiet propjetarji tal-atturi. L-ispejjez kollha kif mitluba mir-rikorrenti ghandhom ikunu a karigu tas-socjeta