Illum, 11 ta' Diċembru, 2019 QORTI ĊIVILI – PRIM'AWLA Silvio Watson (K.I. 536140M) Rat ir-rikors tar-rikorrent Silvio Watson tad-29 ta' Settembru 2017 li permezz tiegħu ġie premess: "Illi permezz ta' ittra ufficjali datata 7 ta' Settembru 2017 (numru 3264/17) l- intimat Ahmed Randazzo Gilford interpella lill-esponent sabiex ihallsu s-somma ta' tlett mija u tlieta u sittin elf Dollaru Amerikan (USD 363,000) ekwivalenti ghal mitejn hamsa u sebghin elf u tmien Ewro u tmenin centezmu (€275,008.80) ... valur ta' kambjala li mmaturat fil-wiehed u tletin (31) gurnata ta' Dicembru L-imsemmija ittra ufficjali saret fit-termini tal-Artikoli 253 u 256 (2) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili. Illi l-esponenti ma jaqbilx li ghandu jhallas l-ammont mitlub bl-imsemmija ittra ufficjali minhabba li wara li giet iffirmata l-kambjala huwa hallas diversi ammont kif jigi ppruvat waqt it-trattazzjoni ta' dawn il-proceduri u llum mhux veru li ghandu jaghti dan l-ammont lill-intimat. Illi in oltre tajjeb li jinghad li l-kambjala tinkludi diga' imghaxxijiet dekorsi u ghalhekk l-intimat qieghed effettivament jitlob ukoll imghaxxijiet fuq l- imghaxxijiet li qatt ma kienu maqbula. Ghaldaqstant in vista tas-suespost l-esponent jitlob bir-rispett li din il-Qorti joghgobha sabiex ai termini tal-artikolu 253 (4) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta, tissospendi l-esekuzzjoni tal-kambjala msemmija, u konsegwentement tidderigi lill-intimat sabiex jiddeduci l-pretensjonijiet tieghu b' kawza skond id- disposizzjonijiet tal-Kodici tal-Kummerc. Salv kull azzjoni ohra spettanti lill-esponent skond il-Ligi. Bl-ispejjez." Rat ir-risposta tal-intimat Ahmed Abdul Gilford tal-10 ta' Novembru 20171 permezz ta' liema huwa oppona għat-talba tar-rikorrent kif ġej – ragunijiet segwenti: Illi l-esponent jopponi ghat-talba tar-rikorrenti Silvio Watson ghar- i. Il-kambjala li taghha l-esponent talab l-ezekuzzjoni ai termini ta' l- 253(e) tal-Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta giet iffirmata nhar id-29 ta' Dicembru 2011; L-istess kambjala tirreferi ghal somma ta' 258,000 Dollaru Amerikan mislufa lil Silvio Watson mill-esponent fis-sena 2005 li fuqha bdew jiddekorru imghaxijiet ta' 8% fis-sena mahduma fuq bazi ta' simple interest li jwasslu sabiex fid-data tad-29 ta' Dicembru 2011, is-somma dovuta kienet dik ta' tliet mija tlieta u sittin elf dollaru Amerikani ($363,000) [ Dok A -ftehim iffirmat bejn il-partijiet nhar l- 1 ta' Novembru 2011] kif indikat fil-kambjala mertu ta' dawn il- Illi bejn l-2012 u l-2015, l-intimat ghamel xi pagamenti li huma segwenti [Dok B1-11]: (a) 6 ta' Novembru 2012 – Eur 10,000 (b) 21 ta' Ottubru 2013 – Eur 10,000 (c) 26 ta' Ottubru 2013 – Eur 5,000 (d) 5 ta' Novembru 2013 – Eur 5,000 (e) 14 ta' Jannar 2014 – Eur 10,000 (f) 26 ta' Frar 2014 – Eur 10,000 (g) 7 ta' April 2014 – Eur 10,000 (h) 14 ta' Awissu 2014 – Eur 10,000 (i) 19 ta' Settembru 2014 – Eur 10,000 (j) 22 ta' Ottubru 2014 – Eur 10,000 (k) 30 ta' Jannar 2015 – Eur 5,000 (l) 11 ta' Frar 2015 – Eur 5,000 Illi minkejja li d-debitur ghamel dawn il-pagamenti xorta wahda mertu ta' dawn il-proceduri kif jirrizulta mill-prospett hawn anness u tieghu fil-31 ta' Dicembru 2012, bil-pagamenti li kien qed jaghmel id- debitur kien biss qed jindirizza parti mill-imghax dovut skont il-ligi. Ghal kull buon fini kif jista jigi facilment verifikat mill-istess prospett li l-imghax inhadem fuq il-bazi ta' 8% u fuq bazi ta' simple u mhux v.Illi inoltre nhar it-30 ta' Marzu 2017, permezz ta' skrittura iffirmata mill-istess Silvio Watson, l-istess rikorrent irrikonoxxa li huwa debitur fil-konfront ta' l-esponent ghas-somma ta' erbgha mitt Elf Ewro (€400,000) [Dok D]; Illi umilment jigi rilevat li minn qari tar-rikors ta' Silvio Watson ma jirrizultax li huwa qajjem ragunijiet gravi u validi fit-tifsira ta' l- 253(e) tal-Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta; Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost l-esponent ma ghandu l-ebda diffikulta jaqbel fid-dawl tad-dokumentazzjoni pprezentata flimkien ma din ir-risposta li t-titolu ezekuttiv tieghu jigi limitat ghas-somma ta' erbgha mitt elf Ewro (€400,000) rikonoxxut minn Silvio Watson fl-iskrittura tat-30 ta' Marzu 2017 u l-imghax minn dik id-data u dan biss ai fini ta' ekonomija tal- gudizzju; Salv ghal eccezzjonijiet ulterjuri u b'rizerva li l-esponent jressaq provi ohra u jaghmel sottomissjonijiet ulterjuri jekk ikun il-kaz u b'rizerva ta' kull azzjoni ulterjuri spettanti lill-esponenti fil-ligi fil-konfront tar-rikorrenti; Rat id-dokumenti annessi mar-risposta. Rat il-provi mressqa. Semgħet it-trattazzjoni tad-difensur tal-intimat filwaqt li minn naħa tiegħu ir- rikorrent tramite d-difensur tiegħu għażel li ma jitrattax2. Rat li l-proċeduri tħallew għall-lum għas-sentenza. Rat l-atti l-oħra tal-kawża. Ikkunsidrat: Permezz tar-rikors in eżami r-rikorrent qiegħed jitlob is-sospensjoni tal- eżekuzzjoni tal-kambjala li mmaturat fil-31 ta' Diċembru 2012 ekwivalenti għas-somma ta' €275,008.80. 2 Seduta tad-19 ta' Ġunju 2019 a fol 46 Minn naħa tiegħu l-intimat oppona għal tali sospensjoni għax fil-fehma tiegħu ma hemmx raġunijiet gravi u validi skont il-liġi sabiex tintlaqa' t-talba tar- Mill-atti jirriżulta li – i. Fl-1 ta' Novembru 2011 ġiet iffirmata skrittura privata permezz ta' liema Silvio Watson ikkonferma fost affarijiet oħra li kien irċieva self brevi manu mingħand Ahmed Gilford fis-somma ta' $250,0003; Fid-29 ta' Diċembru 2011 ġiet iffirmata l-kambjala mertu ta' dawn il- proċeduri għas-somma ta' $363,000 (€275,008.80), liema kambjala mmaturat fil-31 ta' Diċembru 2012; Kif ammess mill-intimat stess, bejn Novembru 2012 u Frar 2015 Silvio Watson għamel numru ta' pagamenti4; Imbagħad fit-30 ta' Marzu 2017 ġiet iffirmata skrittura privata oħra permezz ta' liema Silvio Gamage irrikonoxxa li sa dik id-data il-bilanċ dovut minnu kien ta' €400,000 u sar ftehim dwar diversi kundizzjonijiet fosthom li fuq il-bilanċ imsemmi kellhom jitħallsu l-interessi ta' 8% fis-sena kif ukoll li s- self kellu jitħallas lura kollu sa mhux aktar tard mit-30 ta' Marzu 2017 u fin- nuqqas jittieħdu l-provvedimenti ndikati fl-istess ftehim; Fis-7 ta' Settembru 20175 Ahmed Randazzo Gilford intavola ittra uffiċjali kontra Silvio Watson permezz ta' liema nterpellah sabiex iħallas is-somma ta' €275,008.80 valur tal-kambjala mertu tal-proċeduri odjerni; v. Xehed Silvio Pace Gouder li ta r-retroxena tas-self li ħa mingħad Ahmed Randazzo Moldi kkontesta dak li hemm miktub fil-ftehim tat-30 ta' Marzu 2017 u qal li mhux minnu li għandu jtih €400,000 kif ukoll li d-dettalji li hemm fl- iskrittura qatt ma ftehmu fuqhom. Skont Watson kulma tkellmu kien li jekk ibiegħ l-art li għandu fi Spanja kien lest li jikkumpensahom tajjeb anke aktar mill-ammont li kellu raddilhom lura. In kontro-eżami7 huwa kkonferma li ffirma l-kambjala u ma kkontestahiex. firem fuqha huma tiegħu. Fil-fehma tiegħu lil Ahmed Randazzo Gilford kien fadallu Qal li kien jaf li jekk ma jħallasx il-flus kienu ser jibdew jiddekorru imgħaxijiet bi 8% iżda huwa ġie f'diffikultajiet finanzjarju għax in- negozju mar ħażin. Meta kellu flus disponibbli huwa ħallas pagamenti. kopja tal-iskrittura privata tat-30 ta' Marzu 2017 u kkonferma li l-firma kienet tiegħu. Żied jgħid hekk – "Dan konna morna għand xi ħadd li ried imur hu, vera hawnhekk ktibt 400,000 jien imma jien għandi biċċa art Spanja u kont qed inbiegħha u meta kont xrajtha l-bank kien tani 60 % loan fuqha li kienu jammontaw għal 4.2million. Dal-aħħar il-bank qalli kieku ittini 1.6 million jien nirrilaxxaha. U jiena kellimni Karim għedtlu qed ibiegħha u qalli Karim fil-każ inbiegħuha aħna u ħadni għand dar-raġel u dar-raġel tani dil-kitba." Spiċċa jgħid li kien qallu li jekk ibiegħuha 4.2 million, Karim seta' jieħu l-€400,000. Xehed Melvin Curmi Fava, konsulent finanzjarju8 li spjega kif ħadem il- Ikkunsidrat: L-azzjoni odjerna qegħda ssir a tenur tal-artikolu 253 tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta li fost oħrajn jipprovdi hekk - (e) kambjali u promissory notes maħruġa skont il-Kodiċi tal-Kummerċ: B'dan iżda illi l-qorti kompetenti skont il-valur tal-kambjala jew promissory note tista', b'digriet li ma jkunx appellabbli, tissospendi l-eżekuzzjoni ta' dik il- kambjala jew promissory note kollha jew f'parti minnha u sew suġġett għal garanzija kif ukoll mingħajrha, fuq rikors tal-persuna li tkun qed topponi l-eżekuzzjoni ta' dik il-kambjala jew promissory note kif fuq imsemmi, u li għandu jsir fi żmien għoxrin jum min-notifika tal-ittra uffiċjali li tintbagħat biex tirrendi l-istess kambjala jew promissory note esegwibbli, minħabba illi l- firma fuq dik il-kambjala jew promissory note ma tkunx tagħha jew tal- mandatarju tagħha jew fejn dik il-persuna tressaq raġunijiet oħra gravi u validi biex topponi dik l-eżekuzzjoni u f'dak il-każ biex persuna tesiġi l-ħlas ta' dik il- kambjala jew promissory note tkun trid tipproċedi b'kawża skont id- dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Kummerċ." Dwar din il-materja ġew pronunzjati diversi sentenzi mill-Qrati. Fil-każ fl-atti tal-ittra uffiċjali numru 2784/13 fl-ismijiet Joseph Campbell vs Joseph Blackman deċiż fil-15 ta' Lulju 20149 intqal hekk: "Fis-sentenza tagħha tal-4 ta` Frar 1907 fil- kawża "Francesco Blackman noe vs Dan il- pronunzjament jirrifletti dak li jgħid l-Art 198(2) tal-Kap 13, u ċioe` illi jekk ikun hemm eċċezzjonijiet kontra l-ħlas tal-import ta` kambjali, u dawk l- eċċezzjonijiet ikunu jinħtiegu ezami fit-tul, is-smigħ tagħhom isir f'kawża għaliha, u, sadanittant, il-kundanna għall-ħlas tal-kambjala, bil-garanzija jew mingħajrha, skont ma jidhrilha l-qorti, m'għandhiex tkun imdewma. Din id- disposizzjoni għadha fis-seħħ minkejja dak illi jgħid il-proviso tal-Art 253(e) tal-Kap 12 u għalhekk il-Qorti għandha tagħtiha il-qies dovut meta tkun sejra tagħti provvediment skond il-proviso tal-Art 253(e) tal-Kap 12." Fil-każ Tal-Ħerba Construction Limited vs SMW Cortis Limited et deċiż fis-7 ta' Novembru 201310 intqal: "Issa, kif dejjem ritenut minn dawn il-Qrati, l-awtonomija tal-kambjali hija l- pern tal-istitut, tant li ġie ritenut illi: "Appena kambjala tiġi ammessa, tiġi krejata obligazzjoni 'ad hoc', għal kollox indipendenti u separata minn kwalunkwe obligazzjoni li setgħet ippreċedietha. Għalhekk f'kawża bħal din, l-eċċezzjonijiet ammissibbli huma ġeneralment limitati għall-kambjala nnifisha u bħala regola m' għandhomx jiġu permessi eċċezzjonijiet li jikkonċernaw obligazzjonijiet preċedenti. Fl-azzjoni kambjarja huma permessi biss eċċezzjonijiet li jikkontestaw il- validita' formali tal-kambjala in kwantu jallegaw li din tkun fuq il-wiċċ tagħha Jingħad ukoll: inoltre f'xi waħda mill-elementi kostitwiti essenzjali tagħha kif trid il-liġi" (ara "Pool vs Mercieca deċiża mill-Prim'Awla fid-29 ta' Mejju 2003). "Kambjala toħloq l-obbligazzjoni ta' natura partikolari għaliex hija waħda Tant hija awtonoma u indipendenti l-azzjoni kambjarja mill-obbligazzjoni li originat min-negozju li ta lok għall-ħruġ tagħha, li l-liġi stess, tirrestrinġi l- eċċezzjonijiet li setgħu jingħataw f'azzjoni għall-pagament tagħha. L-Artikolu 198 tal-Kodiċi ta' Kummerċ jipprovdi illi setgħu biss jingħataw f'azzjoni kambjarja:- (1) L-eċċezzjonijiet li huma personali għall-possessur tal-kambjala li ma jistgħux idewmu l-ħlas tagħha jekk ma jkunx dwar krediti likwidi u li jistgħu jinqatgħu malajr fil-kawża li tkun miexja. (2) Li jekk dawn l- eċċezzjonijiet ikunu jinħtieġu eżami fit-tul, is-smigħ tagħhom isir f'kawża għaliha u sadanittant, il-kundanna għall-ħlas tal-kambjala bil-garanzija jew mingħajrha, skont kif jidhrilha l-Qorti, m'ghandhiex tkun imdewma" ("Busietta vs Attard", deċiża fid-9 ta' Frar 2001). Hija minħabba din l-awtonomija li l-liġi tipprovdi biss għas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni f'każ biss ta' raġunijiet gravi. Kif irriteniet il-Qorti fil-kawża "Michael Attard Limited vs Turista Limited" (deċiża fit-22 ta' Novembru 2012): "Illi l-Qorti hija tal-fehma li tali raġunijiet gravi u validi ma jistgħux ikunu usa' mir-raġunijiet maħsubin mil-liġi speċjali – il-Kodiċi tal-Kummerċ – biex iżommu milli kambjala titħallas. Lanqas ma hija tal-fehma li fi proċedura bħalma hija din tal-lum, il-Qorti tistħarreġ il-mertu ta' xi kwestjoni li tolqot is-siwi tal-kambjala nnifisha jew tal-obbligazzjoni li fiha titnissel, liema stħarriġ jidher li jmissu jsir f'kawża li titressaq speċifikatament għal dan il-għan. Kulma trid il-liġi f'din il-proċedura hu li l-Qorti tara jekk hemmx raġunjiet serji biżżejjed biex tissospendi l-esekuzzjoni tal-kambjala jew tal-promissory note li tkun." Imbaghad fil-każ fl-atti tal-ittra uffiċjali numru 135/2012 fl-ismijiet Adrian Ishmael vs Josef Galvagno deċiż fit-30 t'April 201211 din il-Qorti diversament preseduta qalet hekk: "Il-Qorti trid tagħmilha ċara illi hija b'ebda mod m'għandha tidħol fil-fond tal- vertenza għaliex kif irritenew diversi drabi il-Qrati tagħna fir-rigward tal- proċedura maħsuba fl-Artikolu 836 tal-Kap 12 li hija simili għal din il- proċedura (naturalment hemm differenzi importanti għaliex l-Artikolu 836 jirrigwardja l-ħruġ ta' kontro-mandat) din għandha tkun waħda sommarja u l- eżami tagħha għandu jkun biss ta' prima facie. Dan qalitu din il-Qorti fil-kawża "Roelse vs Dimech Pullicino et" deċiża fl-10 ta' Mejju 2001: "mid-dispożizzjoni tal- istess Artikolu 836 jidher li l-uniku eżami li trid tagħmel din il-Qorti huwa biss dak ta' prima facie u dan għaliex il-mertu kollu jiġi nvestigat fil-kawża proprja bejn il-partijiet, u għalhekk hemm limitazzjoni sinifikanti fl-eżami li trid tagħmel il-Qorti f'dan l-istadju u dan tenut kont li hawn si tratta dejjem ta' proċedura preliminari li għad qed tistenna l-eżitu finali tal-kawża proprja." (ara wkoll issentenza fil-kawża "Emanuel Fifi vs Josephine Fifi" deċiża fil-5 ta' Ġunju 2003). F'sitwazzjoni bħal dik odjerna pero', billi r-rikorrenti jkun qed jitlob biss l-opportunita' li jikkontesta azzjoni kambjarja eventwali, il-Qorti tħoss ukoll li għandha tkun sodisfatta li dwar il-validita' tal-kambjala ut sic u li dwar iċ-ċirkostanzi rigwardanti l-ħruġ tagħha ma hemm ebda dubju ta' validita'. (Digriet ta' din il-Qorti fl-atti "Pecorella vs Sovereign Caterers", 11 ta' Marzu 2009 – dan il-ħsieb kondiviż mill-Qorti tal-Appell fit-3 ta' Frar 2012 f'dan il-każ. għalkemm id-digriet ġie revokat għal raġuni oħra li m'għandhiex rilevanza Għalhekk il-Qorti trid tara jekk prima facie jeżistux raġunijiet, dejjem skond is- sub-artiklu msemmi mir-rikorrenti, biex il-Qorti tagħti ċans lir-rikorrenti li jikkontestaw din il-kawża eventwali, għaliex ma hemmx dubju li l-emenda li permezz tagħha l-kambjala saret titolu eżekuttiv kienet intiża biex tevita azzjonijiet inutili fejn l-eċċezzjonijiet tal-intimat huma tassew limitati. Qorti trid appuntu tara jekk l-intimat hemmhekk ikollux opportunita' jressaq b'suċċess dawn l-eċċezzjonijiet." Fil-każ fl-ismijiet Henry Formosa Steel vs Publishers Enterprises Group (PEG Ltd) deċiż fis-16 ta' Diċembru 200812 ingħad hekk: "Din il-Qorti kif presjeduta fil-kawża fl-ismijiet Montfort Hartley Giovanni vs Dalton Ronald le gros fil-5 ta' Frar 2008 qalet: 'Illi minn qari akkurat ta' l-imsemmi sezzjoni jidher ċar li hemm żewġ bażi għaliex l-eżekuzzjoni tal-kambjala tista' tiġi sospiża u ċioe` li l-firma ma tkunx tal-persuna jew mandatarju tagħha u sekondarjament fejn dik il-persuna tressaq raġunijiet oħra gravi u validi għall-oppożizzjoni ta' l-eżekuzzjoni. il-każ il-persuna li teżiġi l-ħlas tkun trid tipproċedi b'kawża skond id- dispożizzjoni tal-Kodiċi tal-Kummerċ. Il-liġi ma tispeċifikax x'inhuma r- raġunijiet gravi u fil-fehma tal-Qorti dan ma sarx b'xi nuqqas tal-leġislatur iżda intenzjonatament għax il-leġislatur ried iħalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti f'liema każijiet ikollha quddiemha l-Qorti għandha tilqa' t-talba jew le. Ċertament li r-raġuni valida m'għandhiex tkun waħda frivola għax kif tgħid l- 12 Rik 475/07 istess liġi ħlief fil-każ tal-firma r-raġuni trid tkun gravi u valida u dan jagħmilha ċara li persuna ma tistax kapriċċożament topponi tali eżekuzzjoni." Minn dawn il-prinċipji ġurisprudenzjali huwa ċar li l-Qorti fi proċeduri ta' din ix-xorta għandha tissospendi l-eżekuzzjoni tal-kambjala f`wieħed minn dawn il- każijiet: Jekk il-firma fuq il-kambjala mhux tal-persuna; Jekk jeżistu raġunijiet gravi u validi. Issa fl-ewwel lok fil-proċeduri odjerni, ir-rikorrent m'għamel ebda allegazzjoni li l-firma fuq il-kambjala mhix tiegħu. Anzi, fix-xhieda tiegħu quddiem il-Qorti Watson ikkonferma li ffirmaha. Jifdal għalhekk l-indaġini tal-Qorti – li naturalment għandha tkun waħda sommarja - dwar jekk jeżistux raġunijiet validi u gravi għas-sospensjoni tal- eżekuzzjoni mitluba. Il-Qorti bla tlaqliq tgħid li dawn ir-raġunijiet ma rriżultawx. Biss biss il-provi juru li ftit xhur biss qabel ma ntavola r-rikors in eżami, Silvio Watson kien għadu kemm iffirma skrittura privata datata 30 ta' Marzu 2017 permezz ta' liema mhux biss irrikonoxxa li kien fadallu jagħti bilanċ ta' €400,000 lil Ahmed Abdul Gilford, iżda aċċetta anke li jħallas l-imgħax fuq il-bilanċ. ikkonferma li dik kienet il-firma tiegħu fuq l-istess ftehim. Fil-provi ġew indikati wkoll il-ħlasijiet li kien għamel Watson matul is-snin u x'kien fadallu jagħti u ma nġiebet ebda prova kuntrarja. Ir-rikorrent Watson irribatta li bilanċ ma ġiet sostanzjata. x'iħallas "sa fejn naf jien kien fadalli xi 85,00013" iżda din lanqas remotament Inoltre ħareġ ċar fuq ammissjoni tiegħu stess li Watson għandu diffikultajiet finanzjarji biex iħallas għaliex il-business mar ħażin – iżda din mhijiex raġuni gravi u valida biex tintlaqa' t-talba tiegħu kif redatta fir-rikors tad-29 ta' Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi l-proċeduri billi tiċħad it- talba tar-rikorrent Silvio Watson tad-29 ta' Settembru 2017 bi spejjeż kontra tiegħu. Onor. Dr. Miriam Izzi Savona LL.D. Higgins Victor Micallef Dep. Reġ.