Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Van Maarschalkerweerd Borg 16 ta' Diċembru, 2019. Carin Construction Limited appellat mid-deċiżjoni tat-Tribunal tal- Arbitraġġ li ddeċidiet li l-ġranet ta' dewmien li jistgħu jitqiesu ġustifikattivi fit-tlestija tal-appalt li ngħatat mingħand Cannon Estates Limited, ma teċċedix is-somma ta' sebgħa u għoxrin elf sebagħa mija u sebgħa u għoxrin ewro (€27,727). Frar, 2010 il-perit Paul Caruana Simiana iċċertifika li mill-ammont dovut lil Burke kellha tonqos is-somma ta' €259,725 bħala 'evaluation of delay value'. Fil-qosor, il-proċeduri żviluppaw kif ser jingħad:- Fis-27 ta' Settembru 2011 Carin Construction Limited ippreżentat Avviż ta' Arbitraġġ kontra s-soċjetà appellata fejn stqarret li qegħda tikkontesta 'the Għaldaqstant, talbet li l-appellata tkun ikkundannata tħallasha L-appellata wieġbet illi: Permezz ta' deċiżjoni tal-arbitraġġ tal-5 ta' Lulju 2013 it-Tribunal tal- Arbitraġġ iddeċieda li: '15. … l-pretensjoni tas-soċjetà kostruttriċi għandha leġittimament tkun waħda ristrettiva. Dan fis-sens illi l-ġranet ta' dewmien li jistgħu jitqiesu ġustifikattivi m'għandhomx jeċċedu l-valur ta' Ewro 27,727. Ħlief għal din is-somma l-kontestazzjoni tal-sitess soċjetà dwar il-kumplament tal- ammont konvertit ma għandiex tirċievi favur. L-ispejjeż ta' dan l-Arbitraġġ jitbatew skont ir-rebħ u t-telf.' Permezz ta' rikors ippreżentat fit-23 ta' Awissu 2013 a tenur tal-artikoli 48 u 49 tal-Kap. 387 tal-Liġijiet ta' Malta, l-appellanti talbet għall-korrezzjoni tal-lod minħabba, "..… żbalji ta' komputazzjoni u jagħti deċiżjoni addizzjonali dwar it-talbiet magħmula waqt il-proċedimenti arbitrali liema talbiet tħallew barra mid-deċiżjoni u dan dejjem għall-aħjar interess u amministrazzjoni tal-ġustizzja". L-ilmenti tal-appellanti mid-deċiżjoni tal-5 ta' Lulju, 2013 huma li: Kien hemm dewmien ġustifikat minħabba riħ forza 7 u 8. Sar żball matematiku fir-rapport tal-perit Paul Micallef Lowell u William Aquilina Farrugia. Kien hemm dewmien ġustifikat ta' jumejn minħabba l-elezzjoni Kien hemm dewmien ġustifikat minħabba xogħol żejjed fil-critical Kien hemm dewmien ġustifikat minħabba programming delays fil- ġenerali. Kien hemm dewmien ġustifikat minħabba inclement weather. L-appellata wieġbet illi l-parametri li fuqhom hija bbażata t-talba għal reviżjoni tal-lodo arbitrali ma jaqgħux taħt l-Artikolu 48 u 49 tal-Kap. Permezz ta' deċiżjoni tal-4 ta' Marzu 2015, it-Tribunal tal-Arbitraġġ iddeċieda li l-Artikoli 48 u 49 ma japplikawx għat-talba tal-appellanti għall- korrezzjoni tad-deċiżjoni tal-5 ta' Lulju, 2013. Fl-24 ta' Marzu, 2015 l-appellanti appellat minn dak li tirreferi għalih bħala l- 'correctory award … li tinkludi kemm it-tweġiba tal-arbitri preżentata fl-4 ta' Marzu kif ukoll il-lodo tal-5 ta' Lulju 2013'. L-appellata wieġbet illi: l-appell hu bbażat fuq punti ta' fatt fir-rigward ta' liema mhemmx jedd ta' appell ġialdarba l-aggravji ma jaqgħux taħt l-ebda waħda miċ- ċirkostanzi previsti mill-Artikolu 70 u lanqas ma jikkwalifikaw bħala punti ta' liġi ai termini tal-Artikolu 70A; u inoltre u bla preġudizzju, l-Kap. 387 ma jikkontempla l-ebda appell minn digriet mogħti ai terminii tal-Artikoli 48 u/jew 49 tal-istess Att. Konsiderazzjonijiet. Il-proċeduri ta' arbitraġġ kienu jikkonċernaw kontestazzjoni da parti tal-appellanti tat-tnaqqis ta' somma flus mill-kont finali li l-perit Paul Micallef Lowell illikwida bħala Permezz tal-proċeduri l-appellanti talbet il-ħlas tas- somma ta' €226,182. L-appellanti ilmentat mill-fatt li t-Tribunal tal-Arbitraġġ applika b'mod ħażinl- Artikoli 48 u 49 tal-Att dwar l-Arbitraġġ (Kap. 387), liema fatt jaffettwa sostanzjalment id-drittijiet tagħha. Tilmenta li rreferew għall-artikoli 825 u 235 tal-Kap. 12, u taw interpretazzjoni riġida tal-Kap. 'a kontrarju ta' dak deċiż fil-lodo finali preżentat fl-4 ta' Marzu 2015 l-arbitri għamlu interpretazzjoni ħażina tal-artikolu 48 u 49 tal-Kap. 387 tal-Liġijiet ta' Malta u dana peress illi kif spjegat ..., fil-lodo tal-15 ta' Lulju 2013 jirriżultaw żbalji ta' komputazzjoni kif ukoll naqsu milli jiddeċiedu fuq punti li ntalbu l-istatement of claim u li ġew elaborati tul il-kors tat-trattazzjoni tal-kawża. Għal dawn il-motivi s-soċjeta esponenti appellanti, filwaqt li tagħmel referenza għall-atti proċesswali preżentati quddiem iċ-Ċentru Malti tal-Arbitraġġ kif ukoll filwaqt illi tirriserva d-dritt li tressaq dawk il-provi kollha lilha permessi mil-liġi, titlob bir-rispett lil dina l-Onorabbli Qorti jogħġobha tilqa' l-aggravji tas-soċjetà esponenti appellanti u konsegwentement tirrevoka, tannulla u tħassar d-deċiżjoni tal-arbitri fl-Arbitraġġ numru 2895/2011 fl-ismijiet Carin Construction Limited C 12194 vs Cannon Estates Limited C 20751 u tilqa' t-talbiet attriċi fl-intier tagħhom bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra s-soċjetà konvenuta appellata.' L-artikolu 70A tal-Kap. 387 tal-Liġijiet ta' Malta jipprovdi:- (1) Parti fil-proċedimenti tal-arbitraġġ tista' tappella lill-Qorti tal-Appell fuq punt ta' liġi li jitnissel minn deċiżjoni finali magħmula fil-proċedimenti kemm-il darba – (a) il-partijiet ma eskludewx espressament dan id-dritt tal-appell fil-ftehim tal-arbitraġġ jew mod ieħor bil-miktub; jew (b) minkejja kull ħaġa msemmija fil-ftehim tal-arbitraġġ, il-partijiet ma ftiehmux espressament li ma għandhom jingħataw l-ebda raġunijiet fid- deċiżjoni skont l-artikolu 44(3). (2) Meta jiġi ppreżentat appell, ir-rikorrent għandu jinnotifka lill-arbitri u liċ- Ċentru kopja tar-rikors malajr kemm ikun prattikabbli iżda mhux iktar tard min ħmistax-il ġurnata wara l-preżentata tal-appell. (3) Il-Qorti tal-Appell għandha tikkunsidra l-appell biss jekk il-Qorti tkun sodisfatta – (a) li d-deċiżjoni dwar il-punt ta' liġi taffettwa sostanzjalment id-drittijiet ta' waħda jew iktar mill-partijiet; (b) li l-punt ta' liġi huwa wieħed li t-tribunal kien mitlub jiddeċiedi fuqu jew mod ieħor iddependa fuqu biex jasal għad-deċiżjoni; (ċ) li fuq il-bażi ta' dak li jirriżulta mill-fatti fid-deċiżjoni, id-deċiżjoni tat- tribunal dwar il-punt ta' liġi hija prima facie miftuħa għal dubju serju; u (d) li abbażi ta' reviżjoni tar-rikors, kull risposta u d-deċiżjoni, l-appell ma jidhirx li hu dilatorju u vessatorju, u fil-każijiet l-oħra kollha il-Qorti għandha tiċħad l-appell. L-artikolu 70B tal-Kap. 387 jipprovdi li: (1) Appell taħt l-artikolu 70A għandu jidentifika l-punt ta' liġi li għandha tittieħed deċiżjoni fuqu u għandu jispeċifika t-tifsira li r- rikorrent jallega li hi t-tifsira korretta tal-punt ta' liġi identifikat. (2) Bla ħsara għal dak li hemm speċifikament provdut fl-artikolu 6 tat- Taqsima B tar-Raba' Skeda, appell għandu jsir fiżmien ħmistax-il ġurnata minn meta tiġi riċevuta d-deċiżjoni finali jew, jekk kien hemm xi proċess ta' arbitraġġ ta' appell jew reviżjoni, mid-data meta l-parti kienet notifikata bir-riżultat ta' dak il-proċess, jew meta l-proċess kien mod ieħor kompletat, jew minn meta jkun skada ż-żmien għalih. (3) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 70(3), (4), (5) u (6) għandhom jgħoddu għal appelli magħmula taħt l-artikolu 70A. Għaldaqstant appell jista' jsir fuq punt ta' liġi biss, u għandu jsir fi żmien ħmistax-il jum min-notifika tad-deċiżjoni lill-partijiet. Fil-każ in eżami d-deċiżjoni finali ingħatat fil-5 ta' Lulju 2013 u f'Awissu tal-2013. Minn dan ma sarx appell iżda fit-23 t' Awissu 2013 l-appellanti ippreżentat rikors a tenur tal-artikoli 48 u 49 tal-Kap. 387 li permezz tiegħu talbet għar-reviżjoni tal- lodo in kwantu allegat li kien hemm diversi żbalji ta' komputazzjoni u sabiex tingħata deċiżjoni addizzjonali dwar claims magħmula waqt il-proċeduri ta' arbitraġġ li tħallew barra mid-deċiżjoni. Sostanzjalment ilmentat li: id-dewmien ġustifikat minħabba riħ forza 7 u 8 kellu jiġi kkalkulat b'mod kumulattiv skont il-fażi tal-proġett li fiha waqgħu 'l ġranet ta' riħ; fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha irrilevat li kellha titnaqqas ġurnata dewmien fil-fażi tal-excavation and piling iżda l-lodo ma jagħmel l-ebda referenza għal dan il-punt; fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha irrilevat li fil-komputazzjoni tal-ġranet tad-dewmien kien hemm żball ieħor ta' jumejn fil-fażi tal-excavation and piling u jumejn fil-fażi tal-ground floor minħabba l-elezzjoni ġenerali, liema punt ġie omess fid-deċiżjoni arbitrali; l-Arbitri ma għamlu l-ebda referenza għall-5 ġranet xogħol żejjed fil-critical l-Arbitri ma għamlu l-ebda referenza għal-12-il ġurnata ta' programming il-ġranet ta' inclement weather ma nġarrux minn fażi għall-oħra b'mod kumulattiv iżda minkejja x-xhieda ta' Edmond Zammit Agius, ma hemm l-ebda referenza għal dan fil-lodo arbitrali. It-Tribunal tal-Arbitraġġ iddeċieda li t-talba għat-tibdil tal-5 ta' Lulju, 2013 u deċiżjoni addizzjonali hi bażata fuq raġunijiet mhux kontemplati fl-artikoli 48 u 49 tal-Kap. L-Att dwar l-Arbitraġġ ma jipprovdix għall-jedd ta' appell minn provvediment li jiċħad talba skont l-artikoli 48 u 49 tal-Kap. Il-liġi tipprovdi għall-jedd ta' appell biss "minn deċiżjoni finali" tal-proċediment tal-arbitraġġ (ara artikolu 70A). F'dan il-każ it-talba għall-korrezzjoni u tibdil skont l-artikoli 48 u 49 kienu miċħuda. It-Tribunal ma laqax it-talba sabiex issir korrezzjoni skont l-artikolu 48 u lanqas it-talba sabiex tingħata deċiżjoni addizzjonali skont l-artikolu 49. Għalhekk ma kien hemm l-ebda ordni ta' tibdil jew deċiżjoni addizzjonali. Għaldaqstant, id-deċiżjoni finali hi dik li ngħatat fil-5 ta' Lulju, 2013. Skont l-artikolu 48 u 49 tal-Kap. '48.(1) Fi żmien ħmistax-il jum minn meta taslilhom id-deċiżjoni, kull parti, wara li tagħti avviż ta' dan lill-parti l-oħra, tista' titlob lit-tribunal tal-arbitraġġ li jsewwi fid-deċiżjoni xi żbalji ta' komputazzjoni, żbalji klerikali jew tipografiċi, jew żbalji oħra ta' dik l-għamla. It-tribunal tal-arbitraġġ jista' fi żmien tletin jum minn meta jgħarraf id-deċiżjoni tiegħu, jagħmel dawk it-tiswijiet minn jeddu. (2) Dawn it-tiswijiet għandhom isiru bil-miktub, u d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 44(2) sa (8) għandhom jgħoddu. (1) Fi żmien ħmistax-il jum wara li titwasslilhom id-deċiżjoni, kull parti, wara li tkun tat avviż lill-parti l-oħra, tista' titlob lit-tribunal tal-arbitraġġ li jagħti deċiżjoni addizzjonali dwar talbiet magħmula waqt il-proċedimenti arbitrali iżda li jkunu tħallew barra mid-deċiżjoni. (2) Jekk it-tribunal tal-arbitraġġ iqis it-talba għal deċiżjoni addizzjonali bħala waħda ġustifikata u jqis li l-ommissjoni tkun tista' tissewwa mingħajr il-ħtieġa ta' ebda smigħ jew prova oħra, it-tribunal għandu jiffinalizza d-deċiżjoni tiegħu fi żmien ħamsa w erbgħin jum minn meta tasallu t-talba. (3) Meta tingħata deċiżjoni addizzjonali, d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 44(2) sa (8) għandhom jgħoddu.' Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-artikolu 48 it-Tribunal irrefera għall-artikolu 825 tal-Kap. 12 li jipprovdi:- '825.(1) Id-dispożizzjonijiet ta' dan it-Titolu ma jimpedux lill-qorti, fuq rikors ta' waħda mill-partijiet, li għandu jiġi nnotifikat lill-parti l-oħra, milli tikkorrieġi b'digriet, f'kull żmien, xi żball ta' kalkolu li jkun sar fis-sentenza. (2) Lanqas ma jimpedixxu lill-qorti milli tikkorreġi żbalji fil-kliem użat fis-sentenza, jew milli tbiddel espressjonijiet li ma jkunux ċari, jew li jistgħu jiftiehmu xort' oħra minn dak li kif jidherċar riedet tfisser il-qorti, kemm-il darba jsir rikors għaldaqshekk fi żmien tletin ġurnata minn dak in-nhar tas-sentenza, u f'dak il- każ, iż-żmien mogħti minn dan il-Kodiċi għall-appell mis-sentenza li tkun ġiet hekk ikkorreġġuta, jibda jgħaddi minn dak in-nhar tad-digriet mogħti fuq it-talba għall- korrezzjoni.' Għall-qorti l-ispirtu tal-artikolu 48 tal-Kap. 387 u l-artikolu 825 tal-Kap. L-artikolu 48 qiegħed jikkontempla biss sitwazzjoni fejn ikunu saru 'żbalji ta' komputazzjoni, żbalji klerikali jew tipografiċi, jew żbalji oħra ta' dik l-għamla'. Għal dak li jirrigwarda l-artikolu 49, il-qorti m'għandhiex x'iżżid mal-posizzjoni li ħadet fis-sens li l-liġi ma tipprovdix għall-appell minn digriet li bih it-tribunal jiċħad talba taħt l-artikolu 49 tal-Kap. Fil-fehma tal-Qorti l-iżbalji li jirreferi għalihom l-artikolu 48 huma tat-tip fejn, bażat fuq ir-raġunament li t-Tribunal tal-Arbitraġġ ikun ta fid-deċiżjoni, ikun sar żball fil-kalkoli jew ikun sar żball tal-pinna. Dik id-disposizzjoni m'hijiex tikkontempla sitwazzjoni fejn fil-lodo jkun sar żball ta' fatt bażat fuq il-provi li jkunu nġabru. L-ilmenti tal-appellanti mhuma xejn għall-konsiderazzjoni mill-ġdid ta' punti ta' fatt u li fil-fehma tal-appellanti kellhom iwasslu lit-Tribunal sabiex jikkonkludi li l-appellanti għandha jedd għall-ħlas iktar minn dak li ffissa t- L-ewwel argument tal-appellanti fir-rikors għall-korrezzjoni tal-lodo jittratta dewmien li jsostnu li kien ġustifikat minħabba riħ forza 7 u 8. Tikkontendi li dan kellu jiġi kkalkulat b'mod kumulattiv skont il-fażi tal-proġett li fiha waqgħu 'l ġranet ta' riħ. Dak li tikkontendi l-appellanti m'għandu x'jaqsam xejn mal-iżbalji li jissemmew fl-artikolu 48. Il-metodu tal-kalkolu kien punt kontrovers u li t-Tribunal iddetermina f'paragrafu 4 tal-lodo. F'kull każ l-ilment tal-appellanti hu talba sabiex din il-qorti tagħmel apprezzament mill-ġdid ta' provi. Eżerċizzju li ma jistax isir quddiem din il-qorti ġialadarba ma jeżistix dritt ta' appell fuq punti ta' fatt. L-ilmenti l-oħra tal-appellanti li jissemmew f'paragrafu 10 ta' din is-sentenza huma kollha punti ta' fatt. L-appellanti tilmenta li t-Tribunal tal-Arbitraġġ skarta fatti li jirriżultaw mill-provi u li kellhom iwasslu biex il-ħlas dovut mill-appellata jkun iktar minn dak li ffissa t-Tribunal tal-Arbitraġġ. Sabiex tkun tista' tasal għal xi konklużjoni dwar dawk l-ilmenti, il-qorti bilfors trid tikkunsidra l-provi. f'arbitraġġ volontarju, kif inhu il-każ in eżami, dritt ta' appell hu biss fuq punt ta' liġi. Fir-rikors tal-appell l-appellanti lanqas ma semmiet x'inhu l-punt ta' liġi, u "...t-tifsira li r-rikorrent jallega li hi t-tifsira korretta tal-punt ta' liġi identifikat" (artikolu 70B tal-Kap. M'huwiex biżżejjed li l-appellanti tagħmel sweeping statement li l-appell qiegħed isir fuq punt ta' liġi (ara per eżempju fol. 7 tar-rikors tal-appell) u mbagħad ma tgħidx x'inhu l-punt ta' liġi u jagħti t-tifsira korretta tal-punt ta' liġi. L-ilmenti tal- appellanti jirreferu għall-provi u sabiex il-qorti tkun tista tikkunsidra l-aggravju bilfors ikollha tagħmel apprezzament ta' provi. Hekk per eżempju:- Dwar allegat dewmien li l-appellanti tqies li hu ġustifikat minħabba l-elezzjoni ġenerali li saret fit-8 ta' Marzu, 2008 l-appellanti ssostni li kien hemm jumejn dewmien li għalihom kellu japplika l-metodu kumulattiv, "… u allura jġorruhom minn fażi ta' xogħol għall-oħra". Issostni li l-periti Borg u Aquilina Farrugia għamlu żball li ma inkludewhomx fil- fażi ta' Ground Floor u li "Ma hemm l-ebda referenza għal dan il-punt fis-sentenza tal-Arbitri". Ilment li bih l-appellanti qegħda tistieden lill- qorti sabiex tagħmel apprezzament tal-provi, u li fih m'hemmx it-tip ta' punt ta' liġi kontemplat fl-artikolu 70A tal-Kap. Dwar allegat dewmien ġustifikat minħabba xogħol żejjed, f'sub paragrafu (iv) ta' paragrafu 20 tar-rikors tal-appell l-appellanti għamlet riferenza għall-ħamest ijiem ġranet ta' xogħol żejda li tgħid li sar fil-ground floor, u li ssostni li l-perit Soler kien ikkunsidra bħala 'critical path'. Żiedet tgħid li "Ma hemm l-ebda riferenza għal dan fis- sentenza tal-Arbitri". Ilment ieħor li bih l-appellanti qegħda tistieden lil din il-qorti sabiex tagħmel apprezzament tal-provi. Hawn ukoll mhemmx it-tip ta' punt ta' liġi kontemplat fl-artikolu 70A tal-Kap.387. Dwar allegat dewmien ġustifikat minħabba temp ħażin, l-appellanti ssostni li hemm numru ta' ġranet meta kien maltemp u dawk il- ġranet "… kellhom jiżdiedu b'mod kumulattiv għaliex ġranet ta' 'persistent rains' ċertament li fixklu l-programm tax-xogħol". Kompliet li fl-atti hemm tabella (Dok. EB7) li ppreżenta Edmond Zammit Agius li skont l-appellanti "… turi l-mod kif il-periti kienu kkomputaw il-ġranet tal-inclement weather, u kif suppost kellhom jiġu kkomputati b'mod kumulattiv". Żiedet li "Ma hemm l-ebda riferenza għal dan fis-sentenza tal-Arbitri". Ilment ieħor bażat fuq il- provi u ma fihx it-tip ta' punt ta' liġi li skont il-Kap. 387 jista' jsir appell dwaru. Mill-artikolu 70A hu ċar li fl-istadju tal-appell ma jistax isir apprezzament ta' provi. Il- fatti huma dawk li jiġu stabbiliti fid-deċiżjoni. Inoltre, mill-istess disposizzjoni hu wkoll ċar li l-appell irid ikun fuq punti ta' liġi li jrid ikun ġie deċiż mit-Tribunal tal-Arbitraġġ. Dan hu wkoll evidenti mill-artikolu 70B. Fil-każ in eżami m'hemm xejn minn dan. Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kontra s-soċjetà appellanti.