Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar il-Ġimgħa 27 ta' Ottubru 2017 Numru 19 Ċitazzjoni numru 1602/93 AF Dan huwa appell ad istanza tal-konvenut Mark Ciancio mis- sentenza mogħtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili tal-10 ta' April 2013, li permezz tiegħu qed jitlob lil din il-Qorti: tħassar konsegwentement tgħaddi biex, prevja li tilqa' l-eċċezzjonijiet tiegħu, tiċħad it-talbiet tal-attur; jew fin-nuqqas, Ċiv. tirriforma s-sentenza appellata billi tordna li l-imgħaxijiet fuq is-sorte m'għandhomx jeċċedu s-somma ta' €1,153.72; bl-ispejjeż kemm taż-żewġ istanzi a karigu tal-attur appellat. Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill- ewwel Qorti qegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha: l-ammont pretiz, huwa baqa' "Il-Qorti: "Rat ic-citazzjoni mressqa minn George Abdulkarim, li permezz taghha, wara li ppremetta illi: "Il-konvenut bhala proprjetarju u gestjonarju tad-ditta Raffaele Portelli and Sons (1917) ghandu jhallas lill-attur is-somma ta' erba' mija hamsa u disghin Lira Maltin u disgha u ghoxrin centezmu (Lm495.29) bhala bilanc ta' differenza fil-paga, bonus, allowance, leave u commission naxxenti mill-impjieg tal-attur mad-ditta msemmija; "Ghalkemm inadempjenti. "Talab il-konvenut jghid ghalfejn din l-Onorabbli Qorti m'ghandhiex: "Tikkundannah ihallas lill-attur is-somma ta' erba' mija hamsa u disghin Lira Maltin u disgha u ghoxrin centezmu (Lm495.29) dovuti kif fuq intqal. "Bl-ispejjez inkluzi dawk tal-ittra interpellatorja datata 4 ta' Novembru 1993 u tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju tat-3 ta' Dicembru 1993 u bl-imghax legali mil-lum sal-pagament effettiv. "Il-konvenut huwa ingunt ghas-subizzjoni. "Rat in-nota tal-eccezzjonijiet tal-konvenut Mark Ciancio, li in forza taghha eccepixxa illi: "In linea preliminari, l-inkompetenza ta' dina l-Qorti "ratione materiae" stante illi l-konvenut huwa kummercjant u l-attur kien impjegat mal- konvenut fl-ezercizzju ta' dan il-kummerc. "Fuq il-meritu, il-konvenut ma jinsabx debitur lejn l-attur, billi kwalsiasi paga, bonus, allowance, leave u commission talvolta dovuti lill-attur Ċiv. thallsu kollha mat- tieghu mal-konvenut, naxxenti mill-impjieg terminazzjoni tal-impjieg tal-attur. "Salv eccezzjonijiet ohra. "Rat is-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta moghtija fit-2 ta' Mejju 1994, li permezz taghha giet michuda l-ewwel eccezzjoni tal- konvenut. "Rat il-verbal tal-Qorti diversament presjeduta fejn gie ordnat illi din il- kawza timxi flimkien ma' kawza Nru. 24/94 pendenti quddiem il-Qorti bejn l-istess partijiet. "Rat il-verbal tas-seduta tat-18 ta' Novembru 1994, li permezz tieghu l-Avukat Edgar gie mahtur mill-Qorti diversament presjeduta, Depasquale bhala perit legali. "Rat il-verbal tas-seduta tat-12 ta' Lulju 1994, fejn il-perit legali fuq imsemmi gie sostitwit bl-Avukat Veronica Attard Speranza Weber li giet mahtura bl-istess inkarigu. "Rat ir-rapport tal-fuq imsemmija Avukat Veronica Attard Speranza Weber minnha konfermat bil-gurament fis-27 ta' Frar 2009. "Rat il-verbali tas-seduti u traskrizzjonijiet ta' xhieda moghtija quddiem il-perit legali. "Rat in-nota ta' kritika mressqa mill-konvenut ghar-relazzjoni tal-perit legali. "Rat li, ghalkemm l-attur gie moghti l-fakulta' li jirrispondi ghall-fuq imsemmija nota ta' kritika, dan ma sarx. "Rat l-atti kollha. "Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza. "L-attur f'din il-kawza qed jitlob lill-Qorti tikkundanna lill-konvenut ihallsu dawk il-flus li ghadhom dovuti lilu wara t-tmiem tal-impjieg tieghu mal- konvenut. "Jirrizulta illi l-attur kien impjegat mal-konvenut ghall-perjodu ta' zmien. Meta temm l-impjieg tieghu, huwa jsostni li kien ghadu dovut Il-konvenut isostni li kien hallsu dak kollu li kien dovut lilu. "Ikkunsidrat illi l-perit legali mahtura mill-Qorti kkonkludiet illi: Ċiv. ""Ghal dawn il-motivi kollha, l-esponenti umilment jidhrilha illi t-tieni eccezzjoni tal-konvenut ghandha tigi michuda, u li t-talba attrici ghandha tigi milqugha fl-intier taghha." "Il-perit legali waslet ghal din il-konkluzjoni wara li qieset li l-verzjoni tal- fatti moghtija mill-konvenut ma kinitx affidabbli ghaliex wisq inverosimili, dana peress illi l-konvenut stess stqarr li kien konsapevoli li setghu jinqalghu problemi mal-attur rigwardanti hlasijiet, ghalhekk ha mieghu xhud meta sar l-allegat hlas dovut. Fic-cirkostanzi, din il-Qorti ssibha difficli temmen kif, allura, il-konvenut ma talab ebda ricevuta meta hallas, dan galadarba li kien diga' hemm dizgwid bejn il-partijiet. "Inoltre, l-istess perit legali, li semghet viva voce lix-xhud, anke in kontro-ezami kkonkludiet li: tieghu ma kienet xejn ""… deher konfuz ghall-ahhar. konvincenti u x-xhud kellu kull darba jirreferi ghall-affidavit tieghu u jdum hafna biex jirrispondi kull domanda, anke meta kienu qeghdin isirulu domandi semplici u fattwali. Ix-xhud kien anke deher donnu qieghed jibza' u kien ta' spiss ihares lejn il-konvenut qabel ma jirrispondi. Alavolja fl-affidavit tieghu, John Smiljanic stqarr li kien prezenti meta l- konvenut kien hallas lill-attur bejn wiehed u iehor xi Lm500, l-esponenti, pero', jidhrilha li x-xhieda ta' dan John Smiljanic m'hijiex wahda affidabbli u ghalhekk ma tistax tistrieh fuqha." "Ghaldaqstant, il-Qorti tqis li l-konvenut ma rnexxilux ixejjen dak li jsostni l-attur u cioe' li l-ammont minnu reklamat ghadu dovut. Ghar- rigward tal-konteggi, din il-Qorti fliet, kif ghamlet ukoll il-perit legali qabilha, id-dokumenti mressqa partikolarment dawk mahruga mill- awtoritajiet tal-Labour Office skont il-ligi vigenti dak iz-zmien. Dawn kollha, fil-fehma tal-Qorti, jippruvaw it-talba tal-attur. "Ghaldaqstant, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi, filwaqt li tichad it-tieni eccezzjoni tal-konvenut, tilqa' t-talba tal-attur u tikkundanna lil Mark Ciancio jhallas lil George Abdulkarim s-somma ta' elf, mija u tlieta u hamsin Ewro u tnejn u sebghin centezmu (€1,153.72) ekwivalenti ghal erba' mija hamsa u disghin Lira u disgha u ghoxrin centezmu (Lm495.29), bl-ispejjez u imghaxijiet kif mitluba fic-citazzjoni. "L-ispejjez tal-kawza jithallsu minn Mark Ciancio." Rikors tal-appell tal-konvenut tat-30 ta' April 2013 Il-konvenut ħassu aggravat bid-deċiżjoni tal-ewwel Qorti (fejn straħet totalment fuq ir-rapport tal-perit legali) u għalhekk interpona dan Ċiv. l-appell minnha. L-aggravji tiegħu huma s-segwenti. Mhux minnu li l-ammont mitlub mill-attur huwa dovut il-konvenut appellant jinsisti ta' Lm495.291 mitluba mill-attur mhux dovuta, għaliex kif eċċepixxa fit-tieni eċċezzjoni tiegħu, jgħid li huwa diġa` ħallas lill-attur. Huwa jilmenta bil- fatt li l-perit legali kkonkludiet li t-talba tal-attur kellha tintlaqa' (kif fil-fatt għamlet l-ewwel Qorti). Huwa jelenka (u jittanta jxejjen) ir-raġunijiet li fuqhom il-perit legali ibbażat il-konklużjoni tagħha. Jirreferi wkoll għax-xhieda mogħtija mill- attur in kontro-eżami u jirrileva li l-istess attur kien pjuttost konfuż dwar diversi aspetti, bħal "leave" u l-ħlasijiet li kienu jsiru minnu (l-konvenut). Min-naħa l-oħra jelenka sensiela ta' provi li flimkien, skont hu, kellhom juru kif fuq bilanċ ta' probabilitajiet huwa iktar verosimili li huwa kien effettivament ħallas lill-attur dak kollu dovut lilu wara t-terminazzjoni tal- impieg tiegħu. L-imgħaxijiet m'għandhomx jeċċedu s-sorte Fit-tieni lok jaċċenna għall-fatt li skont is-sentenza appellata ġie li għandu jħallas €1,845.96 bħala imgħax, u cioe` aktar mis-sorte ta' Isostni li dan huwa skorrett billi kwalsiasi imgħaxijiet talvolta 1 Ekwivalenti għal €1,153.72 Ċiv. dovuti minnu m'għandhomx jeċċedu s-sorte. Konklużjoni tal-perit legali (addottata ukoll mill-ewwel Qorti) Il-perit legali osservat illi l-verżjonijiet tal-partijiet huma ferm Il-verżjoni tal-attur hija li wara li intemm l-impieg tiegħu, huwa kellu żewġ inkontri mal-konvenut fejn ġiet diskussa l-pendenza odjerna, u li l-konvenut kien fil-fatt qed jaqbel li kien għad baqagħlu jagħtih xi flus, għalkemm inqas minn dak li qed jippretendi f'din il-kawża. Min-naħa l-oħra l-verżjoni tal-konvenut hija li mat-terminazzjoni tal- impieg tal-attur huwa kien ikkonsulta mal-accountant tiegħu sabiex jara x'ammonti kienu dovuti lilu in linea ta' bonusijiet, kummissjonijiet, leave u allowances, u li effettivament ħallsu kull ma kien dovut lilu. Il-konklużjoni tal-perit legali kienet li t-tieni eċċezzjoni tal-konvenut kellha tiġi micħuda u t-talba tal-attur kellha tintlaqa' fl-intier tagħha. L- ewwel Qorti addottat u għamlet tagħha dik il-konklużjoni. Sfond kronoloġiku L-attur George Abdulkarim kien impjegat bħala salesman mad-ditta Raffaele Ciancio & Sons (1917), ġestita mill-konvenut Mark Ciancio. L- impieg tiegħu beda fit-3 ta' Ġunju 1991 u ġie tterminat fis-27 ta' Frar - jagħmel2; Ċiv. 1993 minħabba redundancy. Huwa kien ibiegħ ġugarelli, stationery, inflatables tas-sajf, u souvenirs lill-ħwienet. Ma kienx hemm kuntratt ta' impieg bil-miktub, iżda skont l-attur il- kundizzjonijiet tiegħu kienu s-segwenti: kien jaħdem 45 siegħa fil-ġimgħa (mit-Tnejn sal-Ġimgħa mit-08.00 sas-13:00 u mill-16:00 sas-19:00; is-Sibt mit-08:00 sas- il-paga grossa kienet ta' Lm45 fil-ġimgħa; kellu commission fuq il-flus li kien jiġbor mill-bejgħ li kellu bonus u weekly allowance skont il-liġi; kien intitolat għal vacation leave skont il-liġi. Wara t-terminazzjoni tal-impieg tiegħu, l-attur ikkalkula li kien għad fadallu jirċievi Lm621.29. Huwa mar id-Dipartiment tax-Xogħol u skont l-informazzjoni li tahom, ċertu Arthur Mifsud Parascandalo mid-Dipartiment tax- Xogħol kiteb ittra datata 1 ta' Marzu 19933 lill-konvenut fejn ordnalu jibgħat ċekk fl-ammont ta' Lm621.29 lill-attur fi żmien ġimgħa. L-ammont 2 Filwaqt li l-attur xehed li l-commission kien ta' 2% f'każ li jiġbor il-flus fi żmien xahar minn meta jagħmel il-bejgħ u 1.5% jekk jiġbor il-flus aktar tard minn xahar wara l-bejgħ, il-konvenut xehed li l-commission invece kien ta' 2.5% f'każ li jiġbor il-flus fi żmien xahar minn meta jagħmel il-bejgħ u 1% jekk jiġbor il-flus wara tali żmien. Ċiv. ta' Lm621.29 inħadem hekk: 50c differenza fil-pagi from 01.01.93 to 27.02.1993 commission fuq bejgħ għall-aħħar 6 xhur fl-impieg 50c differenza fil-pagi għas-sena 1992 Il-konvenut fl-affidavit tiegħu qal li kien irrefera tali ittra lill- accountant tiegħu, Patrick Gracie, u dan tal-aħħar bagħtlu fax fir- rigward, liema fax (mingħajr data, u mingħajr firma, u li qatt ma ġiet ikkonfermata mill-istess Patrick Gracie) ġiet esebita bħala Dok MP34. Il-fax tgħid hekk: 4 Dok MP3, kopja ta' fax mibgħuta minn Patrick Gracie lill-konvenut, fol. Ċiv. Minkejja li skont l-accountant kienet dovuta biss is-somma ta' Lm26, l-attur baqa' jinsisti fuq l-ammont kollu indikat fl-ittra tal-1 ta' Marzu 1993, tant li kienu ttieħdu proċeduri kriminali kontra l-konvenut fuq rapport tad-Dipartiment tax-Xogħol abbażi tal-imsemmija ittra. konvenut eventwalment ġie lliberat minn kull akkuża ħlief għall-Lm26 li huwa stess ammetta li kienu dovuti. (Kopja tas-sentenza ma tidhirx li ġiet esebita fl-atti). Mario Poulton, Prinċipal fid-Dipartiment tax-Xogħol, fix-xhieda tiegħu5 kkonferma li fil-fatt kienu infetħu proċeduri kriminali kontra Mark Ciancio, u li fit-13 ta' Lulju 1993 ġie liberat mill-akkużi kollha ħlief fir- 5 Xhieda ta' Mario Poulton, 18.03.1999, fol. Ċiv. rigward tal-"cost of increase" u ġie ordnat iħallas is-Lm26 indikati fid-Dok L-attur fix-xhieda tiegħu6 spjega li fir-rigward tas-somma ta' Lm290 pretiża minnu fir-rigward ta' kummissjonijiet, il-konvenut kien avvanzalu Lm100 qabel ma spiċċa l-impieg, liema somma kien nesa' jirilevaha lid-Dipartiment tax-Xogħol. Spjega wkoll li fir-rigward tas- somma ta' Lm26, din tħallset wara li l-konvenut ġie ordnat iħallasha mill- Qorti tal-Maġistrati (fil-kawża fuq imsemmija). Għaldaqstant wara li naqqas l-ammonti ta' Lm100 u Lm26, l-attur irriduċa l-pretenzjoni tiegħu minn Lm621.29 għal Lm495.29, kif fil-fatt mitlub fiċ-ċitazzjoni. Fl-4 ta' Novembru 19937 id-difensur tal-attur kiteb lill-konvenut fejn b'referenza għas-sentenza tat-13 ta' Lulju 1993 aċċenna għall-fatt li għalkemm ġie kkundannat iħallas biss Lm26 mill-ammont pretiż, "L- istess sentenza pero` ma eskludietx li l-bilanċ tal-ammont pretiż mill- klijent tiegħi mhuwiex dovut." Għalhekk interpellah iħallas l-ammont ta' L-attur George Abdulkarim xehed illi huwa kien jitħallas il-paga 6 Xhieda tal-attur George Abdulkarim, 10.05.1995, fol 85-86 7 Dok GS2, fol 111 Ċiv. ma tħallsitx. tiegħu fi flus kontanti kull ġimgħa. Spjega li l-paga tiegħu kienet fissa u li l-"commission" kienet tinħadem minn oħt il-konvenut. Isostni li l-aħħar "commission" dovuta lilu għall-perjodu ta' bejn Lulju 1992 u Frar 1993 Kontro-eżaminat qal li fl-aħħar ġurnata tax-xogħol tiegħu (fis-27 ta' Frar 1993) ma jiftakarx l-ammont li kien ħallsu l-konvenut, iżda jsostni li dan kien ikopri biss il-paga. Xehed illi l-paġa kien ħadha, u ma kinitx Dwar il-bonusijiet ta' Ġunju u ta' Diċembru, qal li jiftakar li tħallas dak ta' Ġunju 1992 iżda ma kienx ċert jekk kienx tħallas ta' Diċembru 1992. Dwar il-leave tal-1992, qal li dik is-sena ħa ħamest ijiem u nofs, iżda ma jiftakarx meta. Imbagħad pero` ippreċiża li fl-1992 ħa tlett ijiem u nofs leave u mhux ħamest ijiem u nofs kif xehed ftit qabel. Dwar il-leave tal-1993 qal li din is-sena "ma jidhirlix li ħadt xejn bħala leave". Dwar l-allowances ta' Marzu u ta' Settembru, qal li dawn ħadhom. Mistoqsi jagħti breakdown dwar kif wasal għall-ammont ta' Lm190 li huwa qed jippretendi in linea ta' kummissjonijiet, huwa rrisponda illi "breakdown m'għandix għaliex oħt il-konvenut kienet waslet għal din il-figura u qalituli hi. Dan l-ammont qalituli qabel ma kont spiċċajt l-impieg." L-attur xehed ukoll illi l-konvenut kien bagħat għalih darbtejn biex jerġa' jibda' jaħdem miegħu. L-ewwel darba jidher li kienet fiż-żmien li Ċiv. kienet għaddejja l-kawża Pulizija v. Mark Ciancio quddiem il-Qorti tal- Maġistrati fil-fatt jirriżulta mit-traskrizzjoni ta' konverżazzjoni telefonika li kellhom fl-14 ta' Ġunju 1993). L-attur jgħid li kellu jagħti "risposta" lill-konvenut "sal-weekend" iżda ma setax jikkuntattjah. L-attur insista mal-konvenut li qabel jibda x-xogħol kellhom jissetiljaw il-biċċa xoghol ta' qabel u l-konvenut kien qallu "Mela le". Jidher mill-aħħar parti ta' din il-konverżazzjoni illi l-intiża kienet li l-konvenut l-għada kellu jidher il-Qorti u jinfurmah li "jien u George wasalna għal agreement" u jipposponu għal ġimgħa. L-attur fix-xhieda tiegħu spjega li meta effettivament tkellmu l- ewwel darba dwar il-possibilita` li jerġa' jaħdem mal-konvenut, huwa ma aċċettax l-offerta li kien għamillu (u għalhekk ma waslux għall- Jgħid li mbagħad meta mar it-tieni darba (jidher li dan kien wara li inqatgħet il-kawża tal-Maġistrati) huwa semmielu l- ammont li qed jippretendi f'din il-kawża (Lm495.29) u jgħid li l-konvenut qabel miegħu ħlief għal diskrepanza ta' ftit liri li l-konvenut qallu jagħtihomlu ftit ftit jekk jerġa jibda jaħdem miegħu. Żied li biex il- konvenut wasal biex qabel miegħu fuq is-somma ħlief għal ftit liri uża calculator bir-roll fih, u ħareġ quddiemu "chit" bil-kalkoli msemmija. ic-"chit" ġiet esebita mill-attur bħala Dok GS68 u fil-fatt tindika ammont Ċiv. ta' Lm423.71 u magħhom – bil-kitba tal-attur9 - jidher li ġie miżjud l- ammont ta' Lm12 biex it-total ġie Lm435.71. L-attur spjega illi kien qal lill-konvenut illi biex jerġa' jmur jaħdem miegħu ried ċertu kundizzjonijiet u f'mument minnhom il-konvenut semmielu l-kundizzjoni li kellu jilħaq tragward ta' bejgħ ta' Lm60,000. Qal li wara li imponielu din il- kundizzjoni huwa telaq 'il barra mingħajr ma kompla jiddiskuti l-bqija tal- kundizzjonijiet. Għalhekk anke f'din it-tieni darba li ltaqgħu ma kienx intlaħaq ftehim. Mario Poulton (mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet) xehed illi d- Dipartiment kien fetaħ file dwar il-kwistjoni tal-attur fl-1 ta' Marzu 1993 - cioe` meta Arthur Mifsud Parascandalo kien kiteb l-ittra fuq imsemmija lill-konvenut "Abdulkarim kien allega illi kellu jieħu xi ammonti ta' flus mill- kumpanija li kien jaħdem magħha … li kellu jieħu l-ammonti elenkati fil- paragrafi (a) sa (h) fl-imsemmija ittra li intbagħtet mis-sur Mifsud Parascandalo lill- konvenut fl-1 ta' Marzu 1993". Connie Maklam (oħt il-konvenut) fl-affidavit tagħha kkonfermat li hija kienet taħdem il-kummissjonijiet tal-attur. Ikkonfermat illi huwa spiċċa mill-impieg għall-bidu tas-sena 1993 u li hi spiċċat xi ftit xhur warajh. Hija sostniet li sal-aħħar tal-impieg tiegħu George Abdulkarim dejjem tħallas kull commission dovuta lilu. Żiedet li George Abdulkarim qatt ma 9 Dan qed jingħad għaliex tidher li hija l-istess kitba (bl-istess kulur ta' inka ħamra) li tidher fuq id-Dok GS5. Ċiv. lmenta magħha dwar il-commissions li kienet taħdimlu, jew li kien għad kellu jitħallas xi parti minn dawn il-commissions. Kontro-eżaminata qalet li fl-affidavit tagħha xehdet illi l-attur dejjem tħallas kull commission dovuta lilu mhux għaliex rat lil ħuha jħallas tali kummissjonijiet lill-attur iżda għaliex kien hemm proċedura li issir regolari u konsistenti kummissjonijiet kienu jkunu qegħdin jakkumulaw u imbagħad hija kienet tgħaddihom lil ħuha. Qalet li mill-aħħar darba li hija ħadmet il- commissions tal-attur sa meta huwa telaq mill-impieg ma kienx għadda ħafna żmien. John Balzia, (salesman ieħor mal-istess kumpanija fil-perjodu bejn l-1990 u l-1995) fl-affidavit tiegħu xehed illi jiftakar li l-attur kien waqaf jaħdem mas-soċjeta` Raffaele Portelli & Sons Ltd fil-bidu tas- Qal li ftit qabel ma waqaf huwa kien fil-maħżen tas-soċjeta` fi Triq San Pawl, Il-Fontana u dakinhar, l-attur u l-konvenut iddiskutew xi bonuses, ħlasijiet ta' leave, commissions u xi affarijiet oħra li kellhom x'jaqsmu ma' pagi iżda ma kienx jiftakar preċiżament il-figuri. bejn wieħed u ieħor l-ammont kien xi ħames mitt lira Maltija u George Abdulkarim ħallsu fi flus kontanti u qal xi kliem fis-sens li huma 'square' u għalhekk assuma li George Abdulkarim kien waqaf jaħdem mas- soċjeta` Raffaele & Sons Ltd u li kienu rranġaw u kollox kien sew iżda Ċiv. bejn wieħed u ieħor Lm500. kkonċeda li seta kien assuma ħazin. Jgħid ra b'għajnejh li għaddew Oliver Gaerty fl-affidavit tiegħu spjega li fiż-żmien li l-attur kien impjegat mas-soċjeta` Raffaele Portelli & Sons, huwa kien jaħdem part- Qal li jiftakar okkażjoni partikolari wara li l-attur kien spiċċa mill- impieg tiegħu sema lill-attur ikellem lill-konvenut dwar xi flus li kien qed jippretendi li kien baqagħlu jieħu waqt li l-konvenut kien qiegħed isostni mal-attur illi kellu jtih biss ammont żgħir ta' flus – ċifra żgħira ta' mhux aktar minn Lm30. Il-konvenut Mark Ciancio fl-affidavit tiegħu xehed illi huwa kien kostrett jittermina l-impieg tal-attur minħabba "redundancy" peress li l- bejgħ kien nieżel ħafna. Qal li għaldaqstant tah in-notice u għamel tiegħu, ċertu Patrick Gracie jistabbilixxu l-ammonti kollha li kellhom jitħallsu lil George Abdulkarim tiegħu. Nippreċiża taħdimhom Connie Maklam filwaqt li l-accountant kien qalli x'kienu l- ħlasijieti li kellhom isiru bħala paga, bonus, allowances, kif ukoll il- kumpens dovut għall-vacation leave li ma kienx ħa George Abdulkarim". Kompla jgħid illi peress li ħass li setgħet tinqala' xi problema, ħa ħsieb biex meta jagħlaq il-kontijiet mal-konvenut ikun hemm xhud Ċiv. preżenti, u għalhekk bagħat għal John Balzia. Dakinhar kif daħal George Abdulkarim ħareġ il-karta bil-konteġġi kollha tal-ħlasijiet li kellhom isirulu skont l-accountant tiegħu u ħallas lill-attur f'kontanti fil-preżenza ta' John Balzia. Żied li meta l-konvenut rċieva l-flus Abdulkarim ma kien qajjem ebda oġġezzjoni. Huwa jiċħad li qatt issuġġerixxa lill-attur li jerġa' jmur jaħdem miegħu u jgħid illi invece kien l-attur li issuġġerixxa li jerġa' jibda' jaħdem miegħu iżda jgħid li huwa qatagħlu d-diskors mill-ewwel u qallu li dan Jiċħad li qatt iddiskuta l-kundizzjonijiet elenkati fid- Kontro-eżaminat qal li dakinhar li ħallsu quddiem John Balzia "ikkonkludejna kollox". Kompla jgħid li lill-konvenut quddiem John Balzia ħallsu cirka Lm500 iżda riċevuta ta' dan il-pagament ma kellux għaliex ma basarx li ser jaslu s'hawn u George kien qallu li kienu Qal li kien wara li ħallas lill-attur li dan beda jippretendi li kellu jitħallas iżjed. Aċċenna għall-fatt li fil-kawża (kriminali) li saret kontra tiegħu ġie deċiż li kellu jħallas biss Lm26, liema ammont imbagħad kien ħallsu. Ċiv. Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Dwar l-ammont allegatament dovut mill-konvenut lill-attur Din il-Qorti, wara li fliet bir-reqqa l-provi prodotti, is-sentenza tal-konvenut, tagħmel is-segwenti osservazzjonijiet. Is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Ġudikatura Kriminali)10 li, skont ma jirriżulta mill-provi, sabet lill-konvenut ħati fir-rigward tas- somma ta' Lm26 rappreżentanti l-"cost of living increase" u lliberatu fir- rigward tal-akkużi l-oħra (elenkati fl-ittra tal-1 ta' Marzu 1993) għalkemm tista' tkun ta' xi indikazzjoni ma hix waħedha konklużżiva speċjalment inkwantu għall-ammont effettivament dovut mill-konvenut appellant. Anke jekk mat-tmiem tal-impieg tal-attur il-konvenut ħallas lill-attur somma flus u l-attur qallu li ġew "square", dan fil-fatt ma jeskludix li l- istess attur seta' eventwalment induna li kien għad kellu x'jieħu mingħand il-konvenut in konnessjoni mal-impieg tiegħu. It-traskrizzjoni tal-konverżazzjoni telefonika bejn il-partijiet tal-14 ta' Ġunju 1993 (li saret xhur wara li ġie tterminat l-impieg tal-attur u fil- mori tal-proċeduri kriminali) tikkontradiċi għal kollox il-verżjoni tal- 10 Li ma tidhirx esebita fl-atti Ċiv. konvenut meta jgħid li mhux minnu li kien offra lill-attur impieg mill-ġdid miegħu bħala salesman. Tali konverżazzjoni telefonika mhux biss tikkonferma li l-konvenut kien offra lill-attur li jerġa' jmur jaħdem miegħu bħala salesman, iżda turi wkoll li l-partijiet kienu wkoll tkellmu fuq "settlement" - evidentement fir-rigward tal-ammont bilanċjali pretiż mill- attur in konnessjoni mal-impieg tiegħu. F'dan ir-rigward hija ta' rilevanza sostanzjali iċ-"chit" esebita bħala Dok GS5, ikkonfermata bil-ġurament tal-attur, li telenka s-segwenti Jekk wieħed iqabbel dawn l-ammonti mal-ammonti li huma indikati fl-ittra tal-1 ta' Marzu 1993 jifhem li dawn l-ammonti fil-fatt huma marbutin mal-pretenzjoni tal-attur li wasslet għall-proċeduri kriminali u għall-azzjoni odjerna. Dan id-dokument jissustanzja x-xhieda tal-attur fejn jgħid li meta, sussegwentement għat-terminazzjoni tal-impieg tiegħu, huwa kien semma' lill-konvenut il-flus mertu tal-kawża odjerna "hu qabel miegħi ħlief għal diskrepanza ta' ftit liri". Din il-Qorti fuq bażi ta' probabbilita` hija tal-fehma li allura hija wkoll affidabbli l-verżjoni tal- attur meta jgħid li l-konvenut kien qallu li "jekk nibda nerġa' naħdem Ċiv. miegħu itihomli ftit ftit." Il-ġurisprudenza ta' din il-Qorti f'materja ta' apprezzament ta' provi hi ormai ben stabbilita u hi fis-sens li bħala qorti ta' revizjoni ma tiddisturbax bla raġuni gravi u impellenti l-apprezzament tal-provi magħmula mill-ewwel Qorti11. In vista' ta' dan kollu din il-Qorti hija tal-fehma li m'għandhiex tiddisturba d-deċiżjoni tal-perit legali (u tal-ewwel Qorti) inkwantu kkonkludew li l-konvenut huwa debitur fil-konfront tal-attur, b'dan iżda li t-talba għandha tiġi ridotta minn Lm495.29 għal Lm423.7112 għaliex il- Qorti ssib li l-istess konvenut kien ammetta li kien għad fadallu jagħti lill- attur tali ammont u l-attur ma rnexxilux jipprova li l-ammont dovut lilu Dwar il-kwistjoni ta' jekk l-imgħaxijiet jistgħux jeċċedu s-sorte Kif fuq spjegat, il-konvenut fir-rikors tal-appell tiegħu jargumenta illi skont is-sentenza appellata, fejn ġie ordnat li jitħallsu l-imgħaxijiet mid-data tal-preżentazzjoni taċ-ċitazzjoni (21 ta' Diċembru 1993) sad- data tal-pagament effettiv, jiġi li l-imgħaxijiet jeċċedu s-sorte. Fil-fatt anke fuq l-ammont ta' Lm423.71, kif ridott minn din il-Qorti mis-somma 11 Ara fost ħafna oħrajn Q App Joseph Fino Zaffarese noe v. L-Avukat Dottor Riccardo Bellante et noe, 28/2/1997 12 Din il-Qorti mhux ser tikkonsidra l-ammont ta' Lm12 miktub bl-inka ħamra li jidher li żdied fuq iċ-"chit" mill-attur stess Ċiv. pretiża ta' Lm495.29, jiġi li l-imgħaxijiet jeċċedu s-sorte. Il-konvenut appellant jidher li qed jirreferi għar-regola tal-ultra duplum iżda din mhix applikabbli għall-każ odjern li si tratta ta' kanoniżżazzjoni ta' flus b'sentenza. Issir riferenza għall-kawża fl-ismijiet din il-Qorti tal-Appell Superjuri fit-30 ta' Ottubru 2015 fejn ġie ritenut hekk: Ir-regola li l-imgħax ma jistax jitla' aktar mill-kapital hija regola "13. ġejja mid-dritt Ruman, kodifikata fil-Lex 27 Cod. de usuris – li tgħid illi l- imgħax mhux imħallas ma jistax jitla' aktar mill-kapital – u fin-Novelli 121 u 138 – li jgħidu li l-imgħax kollu, ukoll dak ġa imħallas, ma jistax ikun aktar mill-kapital13. Dawn kienu uħud minn serje ta' interventi leġislattivi maħsuba biex iħarsu lid-debitur, fosthom il-leges fenebres u r-regola kontra l-anatoċiżmu, li nsibuha wkoll fil-Kodiċi Ċivili. Dawn il- provvedimenti kienu jolqtu l-imgħaxijiet konvenzjonali, i.e. usuræ quæ officio iudicis præstantur. 14. tolqotx imgħaxijiet fuq il-passiv fejn tingħata faċilita` ta' overdraft14. Qalet sew għalhekk l-ewwel qorti illi r-regola "hija applikabbli għall-kuntratt ta' mutwu", iżda "mhux applikabbli għal kuntratt ta' overdraft" u wkoll "ma hix applikabbli fil-każ ta' kanonizzazzjoni ta' flus b'sentenza". (sottolinear ta' din il-qorti) Barra minn hekk, ġie stabbilit ukoll illi r-regola ultra duplum ma Għal dawn il-motivi, din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billi tilqa' l-appell limitatament billi tiddikjara li l-ammont li l-konvenut għandu 13 Għalkemm il-lex de usuris hija parti mid-dritt Malti, in-Novelli 121 u 138 ma kinux inkorporati: ara John Vancell nomine v. Alfredo Ohaka, Kumm. 15 ta' Jannar 1935, Vol. Ċiv. jħallas lill-attur bħala sorte huwa ta' erba' mija, tlieta u għoxrin Lira Maltija u wieħed u sebgħin ċenteżmi (Lm423.71) (ekwivalenti għal disa' mija, sitta u tmenin Euro u tmienja u disgħin ċenteżmi [€986.98]) u mhux ta' erba' mija, ħamsa u disgħin Lira Maltija u disgħa u għoxrin ċenteżmi (Lm495.29) (ekwivalenti għal elf, mija u tlieta u ħamsin Euro u tnejn u sebgħin ċenteżmi [€1,153.72]) kif pretiż fiċ-ċitazzjoni u għalhekk tikkundanna lill-konvenut iħallas l-ammont ridott imsemmi ta' erba' mija, tlieta u għoxrin Lira Maltija u wieħed u sebgħin ċenteżmi (Lm423.71) u tiċħad l-appell fil-bqija. L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jitħallsu inkwantu għal sbatax-il parti minn għoxrin (17/20) mill-konvenut appellant u tlett partijiet minn għoxrin (3/20) mill-attur. Silvio Gracie Prim Azzopardi Muscat Giannino Poulton Conti Lacey Noel Crisp Imħallef Imħallef Deputat Reġistratur ld