Qorti tal-Appell Kriminali iben Emmanuel, imwieled Pieta', fl-1 ta' Frar, 1947, detentur tal-karta ta' l-identita' Illum 7 ta' Novembru, 2018. Talli nhar il-21 ta' Settembru, 2015 u fix-xhur ta' qabel f'ghalqa li tinsab f'Wied Hesri s-Siggiewi: Bla hsieb li jisraq jew jaghmel hsara kontra l-Ligi izda biss biex jezercita jhedd li jippretendi li ghandu bl-awtorita tieghu innifsu bena kamra jew kmamar fuq art li hija ta' hutu Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tad-9 ta' Dicembru, 2016 fejn il-Qorti wara li rat l- l-Artikolu 85 tal-Kodiċi Kriminali, għar-raġunijiet premessi filwaqt li sabet lill-imputat Saviour Fava Cassar ħati tal-imputazzjoni tar-ragion fattasi; iżda peress li fiċ-ċirkostanzi ta' dan il-każ hija tal- fehma li jeżistu l-elementi rikjesti mill-Liġi taħt l-Artikoli 7(2) u 22(1) tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta, tenut kont tax-xorta tar-reat u ċ-ċirkostanzi li seħħew fih, il-Qorti qieset li mhux spedjenti li twaħħal piena, iżda li għandhom jiġu applikati d-disposizzjonijiet tal-istess Artikolu 22 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta, u għalhekk il-Qorti għamlet ordni li biha tillibera lill- ħati bil-kundizzjoni li ma jagħmilx reat ieħor matul il-perjodu ta' xahrejn mid-data tal-lum. Ai termini tal-Artikolu 22(3) tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta il-Qorti fissret lill-ħati bi kliem ċar u li jinftiehem l-effetti tal-ordni għall-liberazzjoni kondizzjonata fis-sens li jekk jagħmel reat ieħor matul dan il-perjodu ta' liberazzjoni kondizzjonata, il-ħati jkun jista' jingħata sentenza għar- reat oriġinali. Inoltre il-Qorti wara li rat li ai termini tal-Artikolu 85(2) tal-Kodiċi Kriminali, peress li l-għemil tal-ħati wassal għalbiex il-parte civile bagħtiet spoll, il-Qorti applikat d-disposizzjonijiet tas- subartikolu 377(5) tal-Kodiċi Kriminali sabiex tassigura li l-parte civile li batiet l-ispoll titqiegħed għal kollox fl-istat ta' qabel ma batiet l-ispoll u għalhekk ordnat lill-ħati sabiex fi żmien xahar millum, a spejjeż tiegħu, ineħħi l-inkonvenjenti lamentati mill-parte civile matul ix-xiehda tagħhom. stabbilit lilu : Il-ħati gie mwissi li taħt l-istess Liġi jekk huwa jonqos milli jwettaq u jħares din l-ordni fiż-żmien (a) hu jkun jista' jiġi misjub ħati ta' reat u jeħel, meta jinsab ħati, ammenda ta' mhux inqas minn erba' euro u sitta u sittin ċenteżmu (4.66) u mhux iżjed minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) għal kull ġurnata li matulha jkompli n-nuqqas wara li (b) il-qorti għandha tawtorizza lill-Pulizija biex tneħħi l-inkonvenjent li għalih ikun jirriferixxi r-reat għas-spejjeż tal-ħati, f'liema każ il-ħati jista' jiġi mġiegħel iħallas l-ispiża b'mandat jgħaddi l-imsemmi żmien; maħruġ mill-istess qorti. Rat ir-rikors tal-appellanti Saviour Fava Cassar minnu pprezentat fl-20 ta' Dicembru, 2016 fejn talab lil din il-Qorti joghgobha tvarja u tibdel s-sentenza appellata billi tirrevoka s-sejbien ta' htija taht din l-imputazzjoni moghtija kontra tieghu, ossia ta' raggion fattasi u minn kull htija konsegwenzjali. Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe':- Dwar l-Apprezzament tal-Provi Fir-rigward tar-reat ta' Raggion Fattasi Illi permezz ta' dan l-umli appell, l-esponenti qieghed jikkontendi illi fuq l-iskorta tal-provi akkwiziti mill-Ewwel Onorabbli Qorti, ma jirrizultawx l-elementi kollha li jikkostitwixxu r-reat ta' raggion fattasi skond l-Artikolu 85 tal-Kap. Il-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet, "Il-Pulizija vs Denise Pisani Cesare"1 tistipula li: "Din il-Qorti tibda biex tghid li r-reat kontemplat fl-Artikolu 85 tal-Kodici Kriminali ma hux intiz biex jissostitwixxi l-azzjonijiet rivendikatorji jew xort'ohra li bihom dak li jkun jikseb ir- rikonoxximent tad-drittijiet tieghu fi jew fuq proprjeta`, mobbli jew immobbli. L-Artikolu 85 huwa intiz biex dak li jkun ma jiehux il-ligi b'idejh, u ghalhekk l-iskop wara din id-disposizzjoni – bhad- disposizzjonijiet fil-kamp civili dwar l-actio spolii – huwa li tipprotegi l-istatus quo." Gie ritenut f'diversi sentenzi moghtija mill-Qrati taghna illli l-elementi kostitutivi tar-reat ta' raggion fattasi taht l-artikolu 85 tal-kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta huma erbgha (4) u cioe': Att estern li jispolja lil xi hadd minn xi haga li jkun qed igawdi, liema att ikun ezegwit kontra l-oppozizzjoni espressa jew prezunta ta' dan il-haddiehor; Il-Kredenza li l-att qed isir fl-ezercizzju ta' dritt; 1 Deciza fit-30 ta' Novembru, 2016 per Onor Robinson E. Grima Il-koxjenza fl-agent li hu qieghed jaghmel "di braccio privato" dak li jmissu jsir permezz tal-awtorita' pubblika; u In-nuqqas ta' titolu li jirrendi l-fatt aktar gravi. Illi biex jissustitwixxi dan ir-reat, irid jigi pruvat l-erba' elementi lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni u mhux xi wiehed minnhom. Bir-rispett l-appellant issostni illi fir-rigward tal-binja in kwistjoni huwa ma kien kellu l-ebda koxjenza li dak li kien qieghed jaghmel kien b'xi mod imur kontra l-ligi. a.2 dwar l-element formali Ghaldaqstant r-reat ta' raggion fattasi, bhal kull reat iehor, ghandu kemm l-element materjali kif ukoll dak formali, u hu appuntu dawn l-elementi li l-ewwel Qorti kellha dmir u l-obbligu legali li Skond sentenza moghtija mill-Qorti ta' l-Appelli Kriminali fl-ismijiet il-Pulizija vs John "id-dispozizzjoni tal-ligi li tikkontempla r-reat ta' raggion fattasi hija ntiza biex il-privat, jippretendi xi drittijiet ma jissostitwix l-azzjoni tieghu ghal dak tat-tribunal meta jista jirrikorri Hi gusta jew le l-pretensjoni tieghu, hu ma jistax minn rajh jezercita dawk id-drittijiet li hu jippretendi li ghandu". Fir-rigward tal-element formali tar-reat ta' raggion fattasi, il-prosekuzzjoni kellha d-dmir legali li tipprova lil hinn minn kull dubju ragonevoli li l-appellant wettaq l-att materjali bl-intenzjoni u l- konoxjenza hekk kif rikjesti mil-ligi. Ghaldaqstant fid-dawl tat-tieni u t-tielet elementi supra citati, il-Prosekuzzjoni kellha l-obbligu legali li tipprova li l-appellant agixxa bil-hsieb specifiku li jezercita dritt li jahseb li kellhu kif ukoll li kien konxju tal-fatt li l-agir tieghu kellu jsir permezz ta' awtorita' pubblika. Crivellari jghallem illi sabiex l-esponenti setgha jinstab hati ta' dan ir-reat, il-Prosekuzzjoni kellha jaf li kellu l-fakulta' li jirrikorri ghand l-awtoritajjiet kompetenti sabiex jistabbilixxi d-dritt li ghandu fuq tali kmamar u raba'. Fil-mankanza ta' tali prova l-esponenti jemmen li ma setax jinstab a.3 dwar l-element tat-tgawdija mill-parti leza Element iehor li l-Prosekuzzjoni kien jehtigielha tipprova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni li permezz tat-tali binja in kwistjoni; il-kwerelanti gie spoljat minn art li huwa kien qieghed igawdi. L-appellanti jfakkar illi l-art li fuqha nbniet il-kamra in kwistjoni, hija art propjeta' tal-Gvern u tinsab f'idejn il- kwerelant u l-appellanti taht titolu ta' qbiela. Tali art inqassmet bonarjament bejn il-parti leza u l-appellant permezz ta' skrittura privata fejn fl-istess skrittura huwa miftiehem illi, "l-passaggi u kwalunkwe kumdita' ohra bhat-tank tal-ilma tal-bejt, bieb ta' barra, etc… , qed jibqghu kollha komuni bejn il-partijiet." L-esponenti jissottometti illi l-kwerelanti qatt ma ezercitaw xi forma ta' tgawdija jew pussess fuq l-art li fuqha nbniet tali binja u allura l-agir tal-esponenti ma xekkel bl-ebda mod lill-parti leza. Ghaldaqstant fl-umli fehma tieghu, kif qatt jista' jkun li tali binja qieghda xxekkel lill-kwerelanti milli jgawdu din l-art jekk min imkien ma li l-kwerelanti kienu qeghdin effettivament jaghmlu uzu u fl-ahhar mill-ahhar igawdu din l-art. Il-mankanza ta' dan l-element kostituttiv tfisser illi l-motivazzjonijiet li wasslet lill-Ewwel Qorti sabiex taghti ragun lill-kwerelant kienet ibbazata fuq konsiderazzjonijiet zbaljati billi ma hemm l- ebda prova illi l-agir tal-appellant naqqas b'xi mod jew iehor mit-tgawdija ta' din l-art min-naha Il-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Brian Aquilina Harmsworth'2 ssosstni illi: "Wieħed mill-elementi essenzjali tar-reat ta' ragionfattasi hu li l-persuna allegatament spoljata jkollha l-pussess tal-oġġett in kwistjoni. Di fatti d-definizzjoni tar-reat de quo tirrikjedi li l-ħati jkun "fixkel lil xi ħadd fil-pussess ta' ħwejġu". " L-esponenti jistaqsi, jekk il-Prosekuzzjoni naqset milli ggib imqar prova wahda li turi li din il- binja fixklet lill-kwerelant fil-pussess ta hwejgu, kif qatt seta' huwa jinstab hati? Jekk il- kwerelenat ma jaghmel l-ebda uzu minn tali art, kif jista' jkun li l-agir tieghi fixkel il-pussess ta' Il-ġurista Carrara li invariabilment jiġi ċitat bħala l-pedament awtorevoli ta' l-erba elementi tar- reat ta' raġion fattasi diversi drabi riaffermati fil-ġurisprudenza tagħna wkoll jesponi dan l-ewwel Rat l-atti kollha tal-kawza. Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet. Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzjoni fuq ordni tal-Qorti. 2 Deciza nhar il-11 ta' Settembru, 2015 per Onor. Prim Robinson S. Everson Ikkunsidrat, Illi hu principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti li din il-Qorti ma tiddisturbax l- apprezeament dwar il-provi maghmul mill-ewwel Qorti jekk tasal ghal konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha. Fi kliem iehor, din il-Qorti ma tibbdilx id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi maghmula mill-ewwel Qorti, izda taghmel apprezzament approfondit ta' l-istess biex tara jekk l-ewwel Qorti kinitx ragonevoli fil- konkluzjoni taghha. Jekk din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragonevolment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha, allura dik tkun raguni valida, sabiex tbiddel dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni. F'dan il-kuntest wiehed jista' jara s-segwenti sentenzi: Ir-Repubblika ta' Malta v. George Stagno deciza fl-14 ta' Frar, 1989; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Crisp deciza fil-31 ta' Mejju, 1991; Il-Pulizija v. Raymond Chomarat u Edward Lucas deciza fit-12 ta' Mejju, 1994; Il-Pulizija v. Amadeo Finocchiaro u Martin Alsford deciza fis-6 ta' Gunju, 1994; Il-Pulizija v. Carmelo Murphy deciza fit-28 ta' April, 1995; Il-Pulizija v. Ezzawi Fifi deciza fit-3 ta' Novembru, 1995; u Il-Pulizija v. Giovanni sive John Guazzo fit-18 ta' Marzu, 2010; kollha appelli kriminali. Illi l-aggravju ewlieni tal-appellant hu li l-ewwel Qorti ghamlet apprezzament skorrett tal-provi fir-rigwarda tar-reat li l-appellant hu akkuzat bih. Illi fil-fehma tal-appellant l-ewwel Qorti ma kinitx korretta anki legalment fl-analizi taghha ta' dan ir-reat u ir-ragunijiet jinsabu fir-rikors tal-appell tieghu li hu riportat hawn fuq. Illi din il-Qorti minghajr ma ttawwal hi tal-fehma li l-ewwel Qorti ghamlet apprezzament korrett tal-provi li gew imressqa quddiemha. Mhux talli hekk izda l-ewwel Qorti spjegat fid-dettal id- dottrina in materja u ma hemmx il-htija li terga tigi ripetuta hawnhekk. Illi fil-fehma ta' din il-Qorti, l-ewwel Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghal konkluzjoni taghha. Ghaldaqstant, ghal dawn ir-ragunijiet din il-Qorti tichad l-appell ta' Saviour Fava Cassar u tikkonferma s-sentenza appellata.