QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF TONIO MALLIA Seduta ta' nhar l-Erbgħa, 21 ta' Lulju, 2021. Numru 12 Ċitazzjoni numru 251/06/1 AF J&C Contractors Limited u b'digriet tal-Qorti tal-14 ta' Frar, 2007, il- Qorti laqgħet it-talba u tordna li fejn hemm 'Contractors' isir 'Contracts' v. Paul Heywood u b'digriet tal-Qorti tal-4 ta' Mejju, 2006, ġie kjamat fil-kawża John Heywood, u b'digriet tal-Qorti tas-6 ta' Ġunju, 2006, ġie kkonfermat John Heywood bħala kuratur biex jirrapreżenta lill- assenti ħuh Paul Heywood, u b'digriet tal-Qorti tat-22 ta' Jannar, 2009, ġiet kjamata fil-kawża MDP Limited, kif ukoll b'digriet tat-12 ta' Frar, 2009, ġiet kjamata fil-kawża s-soċjeta` Medart Limited Dawn huma żewġ appelli mressqa wieħed minn kull parti minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-14 ta' Marzu, 2016 (minn issa 'l hemm imsejħa "is-sentenza appellata"), fil-kawża fl-ismijiet fuq imsemmija, li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra, dik il-Qorti filwaqt li laqgħet l-ewwel eċċezzjoni tal-preskrizzjoni mressqa mill-kumpaniji msejħa fil-kawża, ċaħdet l-eċċezzjonijiet tal-konvenut Paul Heywood; laqgħet l-ewwel talba u sabet li l-imħarrek Paul Heywood kiser il- kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' appalt li jġib id-data tat-22 ta' Marzu, 2005; laqgħet it-tieni talba u ħassret l-istess kuntratt ta' appalt; laqgħet it-tielet talba limitatament u sabet li l-imħarrek Paul Heywood kellu jħallas lill- kumpanija attriċi l-ammont ta' Lm2,628.11 (li jġibu sitt elef mija u tlieta u għoxrin ewro u ħamsin ċenteżmu (€6,123.50) fi flus tal-lum); laqgħet ir- raba' talba limitatament u kkundannat lill-imħarrek Paul Heywood jħallas lill-kumpanija attriċi; laqgħet il-ħames limitatament u sabet li l-kumpanija attriċi ġarrbet danni fl-ammont ta' Lm6,054.80 (li jġibu €14,107.68 erbatax-il elf mija u seba' ewro u tmienja u sittin ċenteżmu (€14,107.68) fi flus tal-lum); laqgħet is-sitt talba limitatament u kkundannat lill-imħarrek Paul Heywood jħallas l-imsemmi ammont lill-kumpanija attriċi bħala danni likwidati minnha mġarrbin; u ċaħdet it-talbiet rikonvenzjonali kollha mressqa mill-mħarrek Paul Heywood, filwaqt li ordnatlu jħallas l-ispejjeż kollha tal-kawża; Fl-att li bih fetħet il-kawża, il-kumpanija attriċi tgħid li fil-kapaċita` tagħha ta' kuntrattur, daħlet fuq kuntratt ta' appalt mal-imħarrek Paul Tedesco li l-imħarrek ma kellux il-permessi meħtieġa biex jagħmel l-iżvilupp mertu tal-kawża. Tgħid li meta kienet fuq il-lant tax- xogħol, ġiet imwaqqfa mill-Awtoritajiet milli tkompli bix-xogħol sakemm inħarġu l-permessi ta' żvilupp. Billi ma ġietx mitluba tkompli bix-xogħlijiet, trid ixxolji l-ftehim milħuq bejnha u l-imħarrek, u tingħata kumpens kemm bil-ħlas tal-bilanċ tax-xogħlijiet li laħqet wettqet qabel twaqqfet mix-xogħol u kif ukoll bil-kumpens għad-danni mġarrba minnha; Illi billi l-imħarrek kien nieqes minn Malta1, b'digriet tal-4 ta' Mejju, 2006, issejjaħ fil-kawża John Heywood (ħu l-imħarrek) li bi Tweġiba Pace Moore tiegħu tad-9 ta' Ġunju, 2006, laqa' għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qal li ladarba hu ma kienx parti fuq il-kuntratt ta' appalt, kellu jinħeles mill-ħarsien tal-ġudizzju. Fil-mertu u fil-kwalita` tiegħu li jidher għal ħuh l-imħarrek assenti, laqa' billi qal li t-talbiet attriċi ma kinux mistħoqqa u li l-ammont mitlub ma kienx dovut, minħabba li l-kumpanija attriċi kellha tagħmel tajjeb għad-danni li ġarrbu; Illi John Heywood fil-kwalita` tiegħu ta' kuratur ta' ħuh Paul Heywood, ressaq kontro-talba li fiha u għar-raġunijiet imfissra, talab li l- kumpanija attriċi rikonvenzjonata tinstab ħatja ta' abbandun tal-appalt u li tagħmel tajjeb għad-danni li ġarrbu biex temmew ix-xogħlijiet u billi qabbdu kuntratturi oħrajn biex itemmuhom; 1 Ara Nota f'paġ. 24 tal-proċess Illi l-kumpanija attriċi rikonvenuta laqgħet għar-rikonvenzjoni bi Tweġiba tal-5 ta' Lulju, 2006, li biha warrbet it-talbiet rikonvenzjonali u qalet li r-relazzjoni tagħha kienet mal-imħarrek Paul Heywood u mhux mal-kumpaniji Medart Limited u MPD Limited. Żiedet tgħid ukoll li kellha raġunijiet tajba biex ma tkomplix fil-ftehim tal-appalt u ċaħdet li kkawżat danni lill-imħarrkin; Illi fil-mori tal-kawża, il-kumpanija attriċi sejħet fil-kawża lill- kumpaniji MPD Limited u Medart Co.Ltd, li bi Tweġibiet separati, waħda tat-28 ta' April, 2009, u l-oħra tat-22 ta' Mejju, 2009, laqgħu għat-talbiet attriċi billi qalu li, fil-konfront tagħhom, l-azzjoni ewlenija waqgħet bil- preskrizzjoni tas-sentejn skond l-Artikolu 2149(a) tal-Kodiċi Ċivili. Fil- mertu, laqgħu billi tefgħu l-ħtija fuq il-kumpanija attriċi li abbandunat il- kuntratt u kkontestaw ix-xilja tad-danni mġarrba; Illi biex waslet għas-sentenza appellata, l-ewwel Qorti għamlet il- konsiderazzjonijiet li ġejjin: "Ikkonsidrat: "Illi l-fatti li taw lok għal din il-vertenza huma dawn: "Fit-22 ta' Marzu 20052 sar ftehim ta' appalt bejn Paul Heywood (magħruf bħala s-sid) u Joe Uengkla f'isem J&C Contractors Ltd (magħruf bħala l-kuntrattur) li kien jirrigwarda l-bini ta' blokka kummerċjali konsistenti fi tlett sulari taħt il-livell tat-triq u tlett sulari oħra 'l fuq mit-triq. Ix-xogħlijiet kellhom jiġu esegwiti fis-sit magħruf bin-numri 126, 126a u 127 fi Pjazza Paola, Gwardamanga, Tal-Pieta'. Ġara li fl-10 ta' Ġunju 2 Kuntratt ta' appalt esebit a fol 5-10 tal-proċess 2005, waqt li kien għaddej ix-xogħol taħt id-direzzjoni tal-perit inkarigat, inħarġet enforcement notice mill-MEPA u l-kuntrattur (is-soċjetà attriċi) ġie ordnat jieqaf mix-xogħol. "Is-soċjetà attriċi fir-rikors ġuramentat tagħha tispjega li in segwitu għall-enforcement notice, fejn kellha twaqqaf ix-xogħlijiet li kienet qegħda tagħmel, hija qatt ma ngħatat struzzjonijiet mill-periti sabiex tkompli bix-xogħlijiet. Issostni li l-konvenut kiser il-kundizzjonijiet tal- kuntratt: fl-ewwel lok għaliex ma kellux il-permessi rikjesti mill- awtoritajiet konċernati fir-rigward tax-xogħlijiet li huwa inkarigaha biex tesegwixxi, u fit-tieni lok għaliex naqas li jħallas entro t-terminu miftiehem il-prezz bilanċjali tax-xogħlijiet li kienu ġew esegwiti (fl- ammont ta' Lm3,500). Hija tispjega li in oltre bħala konsegwenza ta' dan kollu hija sofriet danni sostanzjali fl-ammont ta' Lm7982.80. "Il-konvenut da parti tiegħu jsostni li l-ebda ammont ma hu dovut lis- soċjetà attriċi, u dan għaliex kienet is-soċjetà attriċi li kkaġunat danni lilu. Fil-fatt huwa fir-risposta ġuramentata tiegħu ipprevalixxa ruħu mill- fakolta li taghtih il-liġi sabiex iressaq kontro-talba fejn jilmenta li kienet is-soċjetà rikonvenzjonata li ikkaġunatlu d-danni meta "abbandunat" il- kuntratt ta' appalt li kellha miegħu u għalhekk talab li tiġi kkundanata tħallas id-danni likwidati occorrendo bl-opera ta' periti nominandi. "Din il-qorti ser tibda biex tikkunsidra l-eċċezzjonijiet preliminari. "L-eċċezzjoni preliminari tal-kjamat fil-kawża John Heywood proprio: "Fl-4 ta' Mejju 2006 John Heywood ġie kjamat fil-kawża f'ismu proprju u xahar wara, fis-6 ta' Ġunju 2006 ġie kkonfermat bħala kuratur biex jirrappreżenta lill-assenti ħuh Paul Heywood. "John Heywood proprio eċċepixxa preliminarjament illi huwa mhux il- leġittimu kontradittur u għandu jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju stante li huwa mhux parti għall-kuntratt ta' appalt tat-22 ta' Marzu 2005, li huwa mertu tal-kwistjoni odjerna. "Din il-qorti ssib li din l-eċċezzjoni ta' John Heywood hija fil-fatt fondata għaliex il-kuntratt in kwistjoni sar propju bejn ħuh Paul Heywood u Joe Uengkla f'isem J & C Contractors Ltd u għaldaqstant John Heywood f'ismu proprju ma għandu l-ebda relazzjoni ġuridika mas-soċjetà "L-eċċezzjonijiet preliminari tas-soċjetà rikonvenzjonata J & C Contractors Ltd għall-kontro-talba ta' John Heywood bħala kuratur ta' ħuh Paul Heywood: "Is-soċjetà J & C Contractors Ltd eċċepiet fl-ewwel (1) lok li hija m'għandha l-ebda relazzjoni ġuridika mas-soċjetajiet Medart u MPD Ltd stante li hija qatt ma trattat jew innegozjat magħhom, u l-konvenut rikonvenzjonant qatt ma nformaha li l-proprjetà hija ta' dawn is- soċjetajiet anzi dejjem ippreżenta ruħu flimkien ma' Paul Heywood fil- kwalità personali tagħhom. "Eċċepiet ukoll fit-tieni lok (2) li kemm-il darba l-proprjetà u l-proġett in kwistjoni jappartjenu lil dawn iż-żewġ soċjetajiet, il-kontro-talba hija bla bażi ġuridika stante li Paul Heywood f' ismu proprju m'għandux locus standi f' dawn il-proċeduri. "Jidher li dawn l-eċċezzjonijiet tqajmu peress li fid-dikjarazzjoni ġuramentata tar-risposta ġuramentata tiegħu għar-rikors ġuramentat tas-soċjetà J & C Contractors Ltd, John Heywood proprio et nomine spjega li s-sidien tal-fondi 126, 126a u 127 Pjazza Paola, Gwardamanga, Tal-Pieta' (fejn kellha tinbena l-blokka kummerċali mertu tal-kawża) hija proprjetà tas-soċjetajiet MPD Ltd u Medart Ltd. Spjega li dawn is-soċjetajiet jappartjenu lill-aħwa Heywood iżda filwaqt li hu (John) huwa azzjonista, ħuh Paul huwa s-segretarju u mhux azzjonista. Fil-kontro- talba qal li Paul Heywood kien ġie inkarigat mis-soċjetajiet Medart Ltd u MPD Ltd sabiex imexxi x-xogħol ta' kostruzzjoni fil-fondi 126, 126a u 127. "Din il-Qorti però tosserva li irrispettivament minn ta' min hija l-proprjetà li qegħda tiġi żviluppata, il-kuntratt tal-appalt sar bejn is-soċjetà J & C Contractors Ltd u Paul Heywood personalment. Di più fuq il-kuntratt Paul Heywood ġie indikat bħala "s-Sid". Kif korrettement issostni s- soċjetà J & C Contractors Ltd hija m'għandha l-ebda relazzjoni ġuridika mas-soċjetajiet MPD Ltd u Medart Ltd iżda ma' Paul Heywood. Però l- kontro-talba effettivament hija magħmula minn John Heywood f'isem ħuh Paul Heywood u mhux minn dawn is-soċjetajiet u għalhekk l- ewwel eċċezzjoni tas-soċjetà J & C Contractors Ltd (li hija m'għandha l-ebda relazzjoni ġuridika mas-soċjetajiet Medart u MPD Ltd) hija irrilevanti. "Daqstant ieħor hija irrilevanti t-tieni eċċezzjoni tagħhom li kemm-il darba l-proprjetà u l-proġett in kwistjoni jappartjenu lil dawn iż-żewġ soċjetajiet, il-kontro-talba hija bla bażi ġuridika stante li Paul Heywood f'ismu proprju m'għandux locus standi f' dawn il-proċeduri. Anke jekk Paul Heywood mhux is-sid tal-proprjetà iżda kien biss inkarigat mis- soċjetajiet MPD Ltd u Medart Ltd biex imexxi l-proġett ta' kostruzzjoni, ir-relazzjoni ġuridika ta' J & C Contractors hija ma' Paul Heywood personalment u għalhekk il-kontro-talba li saret minnu u li hija bbażata fuq il-kuntratt li kellu ma' J & C Contractors hija korretta. Huwa fil-fatt għandu locus standi f'dawn il-proċeduri, kemm bħala konvenut u kif ukoll bħala rikonvenzjonant. "L-eċċezzjonijiet preliminari tas-soċjetajiet kjamati fil-kawża MPD Ltd u Medart Ltd: "Kemm is-soċjetà MPD Ltd (li ġiet kjamata fil-kawża fit-22 ta' Jannar 2009) u kif ukoll is-soċjetà Medart Ltd (li ġiet kjamata fil-kawża fit-12 ta' Frar 2009) it-tnejn eċċipew il-preskrizzjoni tal-azzjoni fil-konfront tagħhom abbażi tal-Artikolu 2149(a) tal-Kodiċi Ċivili. "Dan l-Artikolu 2149 jistipula hekk: "L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn: (a) l-azzjonijiet tal-bennejja ta' bastimenti jew bċejjeċ oħra tal-baħar, u tal-kuntratturi ta' bini ieħor jew ta' xogħlijiet oħra ta' injam, ġebel, jew materjal ieħor, għall-opri maħdumin minnhom jew għall-materjali li jfornu: ......" "Jidher li t-talbiet attriċi fil-konfront tas-soċjetajiet MPD Ltd u Medart Ltd in kwantu jirrigwardaw il-ħlas għax-xogħliiet esegwiti minnha huma fil- fatt preskritti abbażi ta' dan l-artikolu għaliex għaddew iktar minn sentejn bejn meta dawn ġew dovuti lis-soċjetà attriċi (il-kuntrattur) u meta hija fittxet lill-imsemmija soċjetajiet. "Ghar-rigward tal-mertu, tqum il-kwistjoni dwar min kien jaħti għall-fatt li waqfu x-xogħlijiet u dwar x' danni huma dovuti lil min. "It-teżi tas-soċjetà attriċi hija li t-tort kien tal-konvenut għaliex ma kienx kiseb il-permessi neċessarji mill-awtoritajiet konċernati u għalhekk bħala konsegwenza ta' dan hija kienet kostretta li tieqaf mix-xogħlijiet u għalhekk (barra l-ħlas li fadlilha tieħu tax-xogħol li għamlet) għandha titħallas tad-danni konsegwenzjali. Il-konvenut invece jsostni li kienet is-soċjetà attriċi li "abbandunat" ix-xogħol u li konsegwentement għandu jitħallas tad-danni li sofra bħala riżultat ta' tali abbandun. "Din il-qorti eżaminat bir-reqqa l-verżjonijiet tal-kontendenti u tax-xhieda tagħhom f'dan ir-rigward: "Din il-Qorti wara li rat il-provi kollha mressqa tagħmel is-segwenti osservazzjonijiet u kunsiderazzjonijiet: "- Irrispettivament minn ta' min hi il-proprjetà in kwistjoni, il-ftehim ta' appalt tat-22 ta' Marzu 2005 ġie ffirmat bejn is-soċjetà J & C Contractors Ltd u Paul Heywood u għalhekk ir-relazzjoni ġuridika hija bejniethom. Fis-sentenza mogħtija fil-5 ta' Ottubru 2001 fil-kawża "Bonsons Ltd vs AIC Catherine Stevens.", il-Qorti tal-Appell irriferiet għad- deċiżjoni tagħha mogħtija fis-6 ta' Ottubru 1999 fl-ismijiet "Lawrence Nind nomine et nomine vs Silvio Cilia Alghaze" fejn kienet irriteniet illi: "Il-kuntratt ta' l-appalt ma jista' jiġi bl-ebda mod relatat mal-proprjetà tal- fond li fih ix-xogholijiet kellhom jiġu, kif fil-fatt ġew, esegwiti. Ġustament allura l-ewwel Qorti kkonsidrat illi salv prova kuntrarja r-relazzjoni illi min jikkuntratta kien qiegħed guridika li tinħoloq bi ftehim ta' appalt, kienet wahda personali mhux relatata mal-fond u konsegwentement il-presunzjoni "iuris tantum" kellha jikkuntratta f'ismu personalment. Prova kuntrarja naturalment kellha tispetta lill-persuna li kien qed jidher f'isem u ghan-nom ta' persuna ohra. Dan mhux biss kellu jipprova li hu kien qieghed jaġixxi bhala mandatarju ta' haddiehor imma wkoll kellu jipprova illi tali fatt kien gie a konoxxenza tal-persuna li maghha ikun qieghed jikkontratta u dana sal-mument meta l-ftehim ikun gie finalizzat". "Fil-każ odjern Joseph Uengkla, id-direttur tas-soċjetà attriċi xehed illi fiż-żewġ laqgħat li kienu saru għand il-perit qabel ma ġie ffirmat il- kuntratt ta' appalt u sakemm fil-fatt ġie ffirmat il-kuntratt "deher Paul Heywood u qatt ma ssemma li huwa kien qieħed jaġixxi għan-nom ta' xi ħadd ieħor jew kumpaniji tiegħu." Fil-fatt anke fuq il-kuntratt tal-appalt ġie indikat bħala "s-sid". "- Fost affarijiet oħra fil-kuntratt ta' appalt ġie miftiehem li x-xogħol kellu jitlesta fi żmien sitt (6) xhur minn meta jinbeda x-xogħol u li jekk ix-xogħol ikollu jieqaf għal raġunijiet għajr dik tal-maltemp l-ordni biex jitkompla x-xogħol tiġi maħruġa mill-perit bil-miktub. "- Ġie miftiehem ukoll li Paul Heywood kellu jħallas lil J & C Contractors Ltd il-kont kif maħruġ mill-perit sa mhux aktar tard minn 30 jum mid-data tal-kont. Ix-xogħol beda' f' April 2005 u twaqqaf fl-10 ta' Ġunju 2005 "- għaliex ma kienx kopert bil-permessi neċessarji. Kien imbagħad seba' (7) xhur wara, u cioé fit-12 ta' Jannar 2006 li l-pjanti ġew approvati. Tul dan iż-żmien (kuntrarjament għal dak li jsostni l-konvenut Paul Heywood) s-soċjetà konvenuta kienet kostretta mill-awtoritajiet li ma tesegwixxix ix-xogħlijiet skont kif miftiehem fil-kuntratt. Erbat (4) ijiem qabel ma ħarġu l-permessi (u cioé wara li s-soċjetà "- attriċi kien ilha wieqfa intortament għal seba' (7) xhur) is-soċjetà attriċi kienet ħadet id-deċiżjoni li tieqaf definittivament u fil-fatt żarmat it-tower crane. Sa tali data qatt ma ngħatat struzzjonijiet mill-periti inkarigati mix-xogħlijiet sabiex tkompli bix-xogħol skont kif provdut ai termini tal- Artikolu 4 tal-kuntratt ta' appalt. "- Fil-fehma ta' din il-Qorti tenut kont taċ-ċirkostanzi partikolari tal- każ din id-deċiżjoni tas-soċjetà attriċi li żżarma l-crane u tieqaf definittivament ma tammontax għal "abbandun" da parti tas-soċjetà attriċi u tqis invece li tali aġir kien ġustifikat. Dan qed jingħad għal żewġ raġunijiet: fl-ewwel lok għaliex ix-xogħol ta' tqattiegħ li sar qabel ma daħlet fix-xena s-soċjetà attriċi kien jinvolvi biċċa art li ma kinitx koperta bil- permessi u b'konsegwenza ta' dan inħarġet l-enforcement notice li waqqfet lis-soċjetà attriċi milli tkompli tesegwixxi x-xogħlijiet mifthema. Dan ifisser li Paul Heywood naqas milli jonora l-parti tiegħu tal-ftehim illi abbażi li jipprovdi lis-soċjetà attriċi bil-lant tax-xogħol adegwat sabiex hija tesegwixxi x-xogħol skont il-kuntratt. Anke jekk ir-raġuni għaliex is- soċjetà attriċi effettivament żarmat il-crane fil-bidu ta' Jannar 2006, (ftit jiem biss qabel ma nħarġu l-permessi) jidher li kienet prinċipalment minħabba l-kwistjoni li inqalgħet fuq il-ħlas tal-kera tal-crane, xorta jista' jiġi argumentat tal-massima "inademplenti non est ademplendum" hija ma kienitx mistennija tistenna indefinittivament sabiex joħorġu l-permessi biex tkun tista' tonora l-parti tagħha tal-ftehim ladarba l-lant tax-xogħol ma kienx disponibbli għaliha kif suppost kien, abbażi tal-ftehim tal-appalt. Fil-fatt jiġi osservat li l-perjodu ta' waqfien (7 xhur) kien itwal mill-perjodu li fih kellhom jibdew u jintemmu x- xogħlijiet (6 xhur). Issir referenza għas-sentenza tal-Prim' Awla tal- Qorti Ċivili mogħtija fil-kawża fl-ismijiet "Carmelo sive Charles Leyland vs Penza Construction Ltd"3 fejn il-qorti insenjat hekk: "Kif drabi ohra gie ritenut "l-appaltant li jqieghed lill-appaltatur f'posizzjoni li dan ma jkunx jista' jesegwixxi l-kuntratt ikun qieghed ixolji l-kuntratt ta' l-appalt daqs kemm kieku jkun keċċa lill- appaltatur" (Kollez. "ii fit-tieni lok għaliex fir-rigward tal-ewwel kont maħruġ mill-perit fl-4 ta' Lulju 2005 fl-ammont ta' Lm21,417.11 baqa' bilanċ ta' Lm1417.11 u skont l-Artikolu 5 tal-kuntratt ta' appalt, Heywood obbliga ruħu li jħallas il-kont kif maħruġ mill-perit sa mhux aktar tard minn 30 jum u "F'każ li dan ma jsirx, il-kuntrattur ikollu dritt jieqaf milli jkompli x-xogħol." Il- bilanċ baqa' qatt ma tħallas. Il-konvenut fis-sottomissjonijiet tiegħu4 jargumenta li huwa ħallas 80% mill-ewwel kont skont il-ftehim. Il-ftehim però ma jgħidx li Paul Heywood kellu jħallas 80% mill-kont iżda jgħid invece li s-soċjetà attriċi kienet intitolata li tirċievi paġamenti akkont ta' 80% tal-valur tax-xogħliljiet attwalment imqegħda skont il-kontijiet tax- xogħol maħruġa mill-perit. Dan ifisser Ii setgħu joħorġu kontijiet fir- rigward ta' 80% tal-valur tax-xogħljiet u mhux li l-konvenut kellu jħallas 80% mill-kontijiet. Fil-fatt aktar 'l isfel fil-klawsola numru 5 huwa obbliga ruħu "li jħallas lill-kuntrattur il-kont kif maħruġ mill-perit sa mhux aktar tard minn tletin ġurnata wara d-data tal-kont" u fin-nuqqas ta' dan il-kuntrattur ikollu dritt jieqaf mix-xogħol. (enfasi tal-qorti). "- Dwar il-crane u l-argument tal-konvenut li qatt ma kien hemm ftehim fuqu, din il-qorti tirreferi għax-xiehda ta' Joseph Uengkla (li hija kkorroborata minn Raymond Bartolo Visanich, d-direttur stess tas-soċjetà Y & P Marketing (Malta) Ltd, is-soċjetà li mingħandha kera t-tower crane in kwistjoni. Jirriżulta li fiż-żmien li x-xogħol kien wieqaf, kemm Joseph Uengkla u kif ukoll Paul Heywood kienu marru personalment ikellmu lil Raymond Bartolo Visanich. Bartolo Visanich fl-affidavit tiegħu jgħid li "Dak in-nhar Paul Heywood beda' jargumenta miegħi sabiex innaqqas il-kera tal-crane diment li l-crane kien wieqaf mix-xogħol.....Paul Heywood quddiemi, lil Joe Uengkla għan-nom ta' J & C Contractors Ltd kien wegħdu li sakemm il-crane kien ser idum wieqaf kien ser jagħmel tajjeb għall-kera 3 Deċiża mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili fit-18 ta' Frar 2004, Imħallef Philip Gamage. 4 Nota ta' sottomissjonijiet tal-konvenut Paul Heywood, fol 639 et seq tiegħu hu. Kien wara li saret dina d-dikjarazzjoni verbali minn Paul Heywood li jiena aċċettajt li nnaqqas il-kera minn Lm150 għal Lm140 fil-ġimgħa (VAT mhux inkluż, f'liema każ il-VAT kellu ukoll ikun miżjud) u dana għall-perjodu kemm idum wieqaf ix-xogħol, iżda bil-kundizzjoni li jiena dejjem naf lil J & C Contractors Ltd u mhux lil Heywood għall- ħlas tal-kera." Dan kollu jikkonferma li l-kera tal-crane kien bil-kunsens ta' Paul Heywood, anke jekk oriġinarjament l-istess Paul Heywood ma kienx konsapevoli tal-fatt li J & C Contractors kienu krew crane in konnessjoni max-xogħlijiet. U skont il-ftehim verbali li sar quddiem Raymond Bartolo Visanich, kien Paul Heywood li kellu jħallas għall-kera tal-crane għall-perjodu li x-xogħol dam wieqaf, ħlief, kif ftehmu, għall-ewwel tlett ġimgħat, li aċċetta li jagħmel tajjeb għalihom Joseph Uengkla. "Għal dawn ir-raġunijiet jirriżultaw fondati t-talbiet tas-soċjetà attriċi in kwantu tallega li l-konvenut kiser il-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' appalt u li għandu jħallasha l-bilanċ tal-prezz dovut lilha għax-xogħlijiet li laħqet esegwiet, u wkoll għad-danni li sofriet bħala konsegwenza li kellha tħallas il-kera tal-crane kollu hi. "Ammonti dovuti bħala ħlas tax-xogħlijiet li ġew esegwiti u spejjeż oħra: "Id-Dokument C5 fih rendikont tal-ammont ta' Lm11,489.60 li qed tippretendi s-soċjetà attriċi mingħand il-konvenut: "Lm1417.11 "Lm1211 "Lm 551 "Lm 400 "Lm5050.409 "Lm1500 spejjeż taż-żarmar tal-crane "Lm 153.40 spejjeż tat-tkissir tal-platform "Lm1206.68 VAT re kera tal-crane, żarmar tal-crane u tkissir tal- bilanċ mill-ewwel kont tal-perit: Lm21,417.116 permessi mħallsa lill-Kunsill Lokali Kera tal-crane kemm dam wieqaf it-tieni kont tal-perit7 5 Fol 140 6 Fol 136-138, kont datat 04.07.2005; a fol 103, 104 u 105 jidhru ir-riċevuti tal-VAT li ħarġet is- soċjeta` attriċi għall-ħlasijiet re "WORKS AT RAHAL GDID" fl-ammonti ta' Lm4,000, Lm6,000 u Lm10,000 rispettivament u għalhekk il-bilanċ huwa ta' Lm1417.11 7 Fol 139, kont datat 06.01.2006 8 Fol 79 riċevuta, fol 80-102 Contract Works Policy 9 Ġie spjegat fuq l-istess dokument li dan l-ammont kien bir-rata ta' Lm140 fil-ġimgħa mindu waqaf ix-xogħol saż-żarmar tal-crane, bl-ewwel 3 ġimgħat imnaqqsa peress li tal-ewwel 3 ġimgħat assumiethom is-soċjeta` attriċi fir-rigward taż-żewġ kontijiet tal-prezz bilanċjali, abbażi "Fir-rikors ġuramentat tagħha però hija talbet biss il-ħlas tal-ammonti bilanċjali tax-xogħlijiet li ġew esegwiti u ċċertifikati mill-periti Sant & Mugliette fl-ammont ta' Lm3500 u d-danni fl-ammont ta' Lm7982.80 li jidhru li huma marbutin mal-ispejjeż tal-crane li kellha tagħmel tajjeb għalihom hi. "Issa imsemmija, dan jammonta għal Lm2628.11 u mhux Lm3500. "Fir-rigward tal-ispejjeż marbutin mat-tower crane, (li s-soċjetà attriċi tidher li qed tirreferi għalihom bħala danni) skont ir-riċevuti maħruġa mill-Y&P Marketing Ltd jidher li l-kera tiegħu bir-rata ta' Lm140 fil- ġimgħa għaż-żmien li kien wieqaf mill-10.06.2005 sakemm iżżarma fid- 09.01.2006 (qabel il-VAT) kien ta' Lm4280.10 Jekk jitnaqqsu l-ewwel tlett ġimgħat li kellha tagħmel tajjeb għalihom is-soċjetà attriċi (Lm140x3=420) jiġi li l-ammont li kellu jħallas Paul Heywood kien ta' Lm3860. L-ammont li tħallas sabiex jiżżarma l-crane (qabel il-VAT) skont ir-riċevuta kien ta' Lm1271.19. Għalhekk jekk wieħed jgħodd it- Lm3860 u l-Lm1271.19 u jżid l-18%VAT (Lm923.61), jiġi li l-ispejjeż tal- crane li għandu jħallas il-konvenut Paul Heywood jammontaw għal Lm6054.80. "Fir-rigward tal-insurance u tal-permessi tal-Kunsill, dawn ma jidhrux li ġew mitluba fir-rikors ġuramentat għaliex apparti l-prezz bilanċjali tax- xogħlijiet imwettqa minnha, is-somma li s-soċjetà attriċi qed titlob in linea ta' danni huwa fl-ammont ta' Lm7982.80, u jekk wieħed jara l- ammont li qegħda titlob in konnessjoni mal-ispejjeż tal-crane skont id- Dok C dan huwa ta' Lm7910.48. Għalhekk l-ammont ta' Lm7982.80 li qegħda titlob bħala danni ċertament li ma jinkludix insurance u permessi tal-Kunsill (li skont l-istess Dok C jammontaw għal Lm951) u għalhekk din il-qorti mhux ser tikkunsidrahom"; Illi l-kumpanija attriċi (minn issa 'l hemm imsejħa "J&C") ħassitha aggravata mill-imsemmija sentenza u b'Rikors tal-Appell tal-4 ta' April, 2016, u għar-raġunijiet hemm imfissra, talbet li din il-Qorti tirriforma s- tħassarha laqgħet l-eċċezzjoni preskrizzjoni mressqa mill-kumpaniji msejħin fil-kawża, u ssib ħtija fl- istess kumpaniji u tordna li jħallsu l-ammont lilha dovut solidalment 10 Ara riċevuti a fol 75 u 76 bejniethom, flimkien mal-imgħax skond il-liġi. Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi Illi l-appellati msejħin fil-kawża (minn issa 'l hemm imsejħin "MPD" u/jew "Medart") ma ressqu ebda Tweġiba għall-appell ta' J&C; Illi l-imħarrek Paul Heywood (minn issa 'l quddiem imsejjaħ "l- appellant") ukoll ħassu aggravat mill-imsemmija sentenza u b'Rikors tal- Appell imressaq minnu fl-4 ta' April, 2016, u għar-raġunijiet hemm imfissra, talab li din il-Qorti tħassar, tirrevoka jew fin-nuqqas tirriforma s- sentenza appellata billi tilqa' l-eċċezzjonijiet tiegħu, bl-ispejjeż taż-żewġ Illi J&C ma laqgħet qatt in-notifika tar-Rikors tal-appellant u lanqas ma ressqet Tweġiba għall-appell tiegħu; Illi b'degriet tal-4 ta' Mejju, 202111, din il-Qorti sabet li r-Rikors tal- appellant mar deżert; Rat l-atti kollha tal-kawża; 11 Paġ. 422 tal-proċess Rat il-verbal tas-smigħ tal-25 ta' Mejju, 2021,12 li bih l-avukati tal- partijiet stqarrew li ma kellhomx sottomissjonijiet xi jżidu ma' dawk li kienu jinsabu fl-atti diġa` u talbu li l-Qorti tgħaddi għall-għoti tas-sentenza fuq l- Rat li l-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza; appell ta' J&C; Ikkonsidrat: Illi din hija kawża dwar xoljiment ta' ftehim ta' appalt, ħlas ta' bilanċ ta' ammont dovut għal xogħol imwettaq skond l-istess ftehim u kumpens għad-danni mġarrba. J&C tqabbdet mill-appellant biex twettaq xogħlijiet ta' bini b'appalt li sar bil-kitba f'Marzu tal-2005, liema xogħol kellu jsir ġo sit f'Raħal Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar. Wara li bdiet twettaq l-appalt, twaqqfet mill-awtoritajiet milli tkompli minħabba li x-xogħlijiet ma kinux imħarsa bil-permessi meħtieġa. Wara xhur wieqfa, J&C ma ntalbitx tkompli bix-xogħlijiet u baqgħet ma tħallsitx tax-xogħol kollu li kienet wettqet, filwaqt li daħlet fi spejjeż intortament minħabba krejn li kienet kriet mingħand ħaddieħor u li ntrama fuq is-sit. Talbet li l-kommittent appellant jitqies li kiser il-ftehim tal-appalt u li għalhekk il-Qorti tħassar il-ftehim u tikkundanna lill- kommittent iħallasha tax-xogħlijiet li laħqet wettqet u kif ukoll li jagħmel tajjeb għad-danni li ġarrbet minħabba l-ksur tal-ftehim. Is-sidien tas-sit 12 Paġ. 423 tal-proċess (MPD u Medart), fuq talba ta' J&C, kienu ssejħu fil-kawża u, fost l-oħrajn, qajmu l-eċċezzjoni preliminari li, fir-rigward tagħhom, l-azzjoni attriċi kienet waqgħet bil-preskrizzjoni. kontestazzjoni għall-azzjoni ta' J&C, imma ressaq azzjoni rikonvenzjonali L-ewwel Qorti laqgħet l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni mqanqla mill- imsejħin fil-kawża, ċaħdet kemm l-eċċezzjonijiet kif ukoll il-kontro talba tal-appellant, laqgħet it-talbiet ta' J&C kif hemm imfissra u sabet li l- appellant kellu jħallasha l-bilanċ tax-xogħlijiet imwettqa u jagħmel tajjeb għad-danni mġarrba u jħallasha l-ammont ta' danni likwidati; Illi ladarba l-appell imressaq mill-appellant Debattista mar deżert, jifdal biss li din il-Qorti tqis l-appell ta' J&C li jikkonsisti fi tliet aggravji: l- ewwel aggravju huwa dwar min għandu jwieġeb għat-talbiet attriċi; it-tieni aggravju jolqot l-eċċezzjoni tal-mogħdija taż-żmien imressqa minn MPD u Medart; u t-tielet aggravju jittratta dwar it-talba għall-imgħax; Illi dwar l-ewwel aggravju tagħha, J&C tgħid li l-ewwel Qorti ma kinitx fis-sewwa meta sabet li għat-talbiet tagħha kellu jwieġeb Paul Heywood waħdu. Ittenni li, mill-atti, ħareġ b'mod ċar li fuq il-kuntratt ta' appalt, Heywood kien qed jidher f'isem is-sidien tas-sit – MPD u Medart – u mhux f'ismu personali u għaldaqstant kellhom ikunu l-imsejħin fil- kawża li kellhom iwieġbu solidalment ma' Heywood għat-talbiet attriċi; Illi l-Qorti, qabel kull ħaġa oħra, tqis li jkun xieraq tosserva li l-kawża tinbena kollha kemm hi fuq il-ftehim ta' appalt tat-22 ta' Marzu, 200513, bejn J&C (li għaliha deher Joe Uengkla) u l-appellant Paul Heywood. Fuq dak il-ftehim, Paul Heywood jidentifika ruħu bħala s-sid tas-sit f'Raħal il-Ġdid bin-numru 126, 126A u 127, ġo Pjazza Paola li fih kellhom isiru x-xogħlijiet appaltati. Fit-tieni lok, fil-mori tal-kawża, issejħu fil-kawża MPD u Medart14, dawn ta' l-aħħar wara xhieda li ngħatat minn John Heywood li s-sidien tal-proprjeta` fejn kellu jitwettaq il-proġett appaltat huma l-imsejħin imsemmija15. John Heywood, ħu l-imħarek, kien issejjaħ fil-kawża wkoll, imma ressaq eċċezzjoni preliminari li tħarrek għalxejn għaliex ma deherx fuq il-kuntratt ta' appalt għaldaqstant talab li jinħeles mill-ħarsien tal-ġudizzju, kif fil-fatt seħħ meta l-ewwel Qorti laqgħet dik l-eċċezzjoni tiegħu. Min-naħa l-oħra, kemm MPD u kif ukoll Medart ma ċaħdux li kienu s-sidien tas-sit, iżda qalu li l-azzjoni tressqet wara ż-żmien fil-konfront tagħhom billi laħaq għadda ż-żmien tas-sentejn maħsub fl-Artikolu 2149(a) tal-Kodiċi Ċivili. L-ewwel Qorti laqgħet din l- eċċezzjoni preliminari wkoll; Illi, fit-tielet lok, fil-kontro-talba li John Heywood ressaq f'isem ħuh Paul Heywood kontra J&C, din laqgħet, fost l-oħrajn, b'eċċezzjoni li tgħid li ma kellha ebda relazzjoni ġuridika ma' MPD u Medart għaliex il-ftehim "LC2" f'paġ. 166 sa 171 tal-proċess 14 Ara paġ. 197 tal-proċess 15 Ara x-xhieda ta' Paul Heywood f'paġ. 195 tal-proċess li hi laħqet kien ma' Paul Heywood. L-ewwel Qorti qieset din l-eċċezzjoni bħala waħda rrilevanti għaliex il-kontro-talba ma tressqitx mill-imsejħin fil- kawża iżda minn Paul Heywood. Minkejja dan, J&C ma rrinunzjatx għall- eċċezzjoni preliminari tagħha; Illi mill-atti jirriżulta wkoll li MPD hija tabilħaqq is-sid tal-fond 126A16 u 12717, Pjazza Paola, Ħal Safi, fejn kellu jitwettaq ix-xogħol Fl-appell tagħha, J&C tisħaq li kien biss wara li kienet miexja l- kawża quddiem l-ewwel Qorti li ntebħet li l-appellant kien qiegħed jidher għal MPD u Medart bħala mandatarju tagħhom u mhux fil-kwalita` personali tiegħu18; Illi minn dawn l-osservazzjonijiet għaldaqstant joħroġ li, fuq l-istess mertu, J&C tieħu żewġ linji ta' difiża kontra xulxin u ma joqogħdux flimkien: fil-kawża rikonvenzjonali li nġabet kontra tagħha tgħid li taf biss lil Paul Heywood, filwaqt li fil-kawża li fetħet hi kontra l-istess Paul Heywood, trid li jwieġbu MPD u Medart billi tgħid li Paul Heywood kien qed jaġixxi f'isimhom. F'dan l-ewwel aggravju, J&C tisħaq li hija saret taf bil-kumpaniji msejħin fil-kawża biss fil-mori tal-kawża u kien għalhekk li talbet s-sejħa tagħhom. Iżda dan ma jispjegax kif imbagħad baqgħet ittenni l-ewwel eċċezzjoni tagħha fl-azzjoni rikonvenzjonali; 16 Ara paġ. 282 tal-proċess 17 Ara paġ. 280 tal-proċess 18 Ara Rikors tal-Appell ta' J&C f'paġ. 394 – 5 tal-proċess Illi l-Qorti tqis li dan l-argument ta' J&C biex issejjes l-ewwel aggravju tagħha jaf jiswielha ta' ħsara għaliex bih tista' titlef il-qaleb u l- ġbejna. Minkejja li fir-Rikors tal-Appell tagħha J&C ssemmi bosta dispożizzjonijiet mil-liġi li titkellem fuq il-Mandat19, jidher li nsiet prinċipju ewlieni ta' dak l-istitut tad-dritt. Jekk inhu minnu (kif trid J&C) li l-appellant Paul Heywood kien qiegħed jidher fuq il-ftehim tal-appalt bħala mandatarju ta' MPD u Medart, il-kawża ewlenija ma setgħetx titressaq kontra Paul Heywood, għaliex il-liġi trid li l-pretensjonijiet jitressqu kontra l-mandant u mhux kontra l-mandatarju20. Huwa mgħallem ukoll, u ngħad kemm-il darba f'bosta sentenzi, li s-sejħa fil-kawża ma ssirx biex jidħol fil- kawża xi ħadd li jmissu tħarrek mill-ewwel minflok il-parti mħarrka ħażin. Mela, jekk J&C għadha tisħaq li MPD u Medart iridu jwieġbu għall- pretensjonijiet tagħha, ma tistax tippretendi li dan isir solidalment mal- Illi l-Qorti tifhem x'seta' wassal lil J&C tieħu dan l-atteġġjament, u qari tal-atti tal-kawża jitfgħu dawl x'aktarx ċar fuq ir-raġunijiet ta' din l- għażla. Imma l-aggravju jibqa' marbut mal-kwistjoni ta' min huwa l- kontradittur leġittimu ta' azzjoni dwar appalt u l-ksur tiegħu. Il-qofol tal- kwistjoni – u li l-ewwel Qorti afferrat sewwa – kien l-effett tar-rabta kuntrattwali maħluqa bil-ftehim tal-appalt u min tassew kien marbut b'dak 19 Paġ. 397 tal-proċess 20 Art. 1866 tal-Kap 16 il-ftehim. Ir-rabta ġuridika li tinħoloq minn ftehim ta' appalt hija waħda personali b'mod li titnissel preżunzjoni iuris tantum li min kien qiegħed jikkontratta għamel hekk f'ismu personalment. Biex dik il-preżunzjoni titwaqqa', min jallega li persuna kienet qiegħda tiftiehem għal ħaddieħor irid juri li l-parti l-oħra wkoll kienet taf b'dan21. Minbarra dan, għalkemm hu minnu li tnejn jistgħu jiftehmu bejniethom u jħallu wħud mill-obbligi taħt dak il-ftehim tagħhom biex jitwettqu minn terz, ftehim bħal dan ma jġibx li t-terz sar parti fil-kuntratt jew li twassal biex dak it-terz jintrabat li jħallas lill-kreditur dak li kellu jitħallas mid-debitur veru tal-obbligazzjoni22; Illi ngħad ukoll li l-piż tal-prova li min ikkuntratta jkun għamel hekk f'isem ħaddieħor jaqa' fuq min jagħmel allegazzjoni bħal din23 u jgħid li kien qiegħed jidher fuq negozju f'isem ħaddieħor24. F'każ ta' dubju, il- mandat għandu jiġi eskluż u applikati l-prinċipji ewlenin fuq imsemmija, fosthom u mhux l-anqas dak li l-kuntratti għandhom jiġu segwiti bil-bona Il-fatt li l-ewwel Qorti laqgħet it-talbiet ta' J&C biex jissejħu fil-kawża MPD u Medart ma jfissirx li b'daqshekk biss dawk iż-żewġ kumpaniji saru l-kontraditturi leġittimi tal-azzjoni ewlenija ta' J&C; Ċiv. 6.10.1999 fil-kawża fl-ismijiet Formosa et noe et v. Feliċe (Kollez. Vol: LXXXIII.ii.358) 22 App.Ċiv. 30.3.2001 fil-kawża fl-ismijiet Lino Felici v. Direttur tal-Kuntratti et. 27.4.1992 fil-kawża fl-ismijiet Ċilia noe v. Abdilla Bason (Kollez. 993 tal-Kap 16 Illi din il-Qorti, f'materja ta' appalti u min iwieġeb għalihom, ġeneralment ġibdet il-linja msemmija hawn fuq u saħqet li "kull persuna kellha titqies u tiġi preżunta li qed tikkuntratta f'isimha proprju, sakemm ma tkunx fi żmien opportun, avzat lill-kontraenti l-oħra li magħha tkun qed tikkuntratta, li hi kienet hekk qed tagħmel f'isem ħaddiehor. .. .. salv prova kuntrarja ir-relazzjoni ġuridika li tinħoloq bi ftehim ta' appalt, kienet waħda personali mhux relatata mal-fond u konsegwentement il-preżunzjoni "iuris tantum" kellha tkun illi min jikkuntratta kien qiegħed jikkuntratta f'ismu Prova kuntrarja naturalment kellha tispetta lill-persuna li kien qed jidher f'isem u għan-nom ta' persuna ohra. jipprova li hu kien qiegħed jaġixxi bħala mandatarju ta' ħaddiehor imma wkoll kellu jipprova illi tali fatt kien ġie a konoxxenza tal-persuna li magħha ikun qiegħed jikkontratta u dana sal-mument meta l-ftehim ikun ġie finaliżżat". jingħad l-prova meħtieġa biex tiġi newtraliżżata din il-preżunzjoni "iuris tantum" tvarja sewwa minn każ għal ieħor. Jispetta lill-ġudikant li jiżen iċ-ċirkostanzi ta' kull każ biex jasal għall-konvinċiment jekk kellux jew le ikun apparenti illi xi parti kienet qed tidher in rappreżentanza ta' ħaddieħor. Ċerti każijiet huma ovvji, oħrajn mhux daqshekk ovvji. wieħed kellu jippreżumi illi l-persuna li qed tikkontratta kienet hekk qed Ċiv. 5.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Bonsons Limited v. Catherine Stevens. u App. Ċiv. jekk dan it-tagħlim jintuża għall-każ l-Qorti għandha quddiemha, mill-atti joħroġ li qabel ma ġie ffirmat il-ftehim tal-appalt bejn J&C u l-appellant Debattista, dan tal-aħħar ma qal xejn li kien qed jidher f'isem il-kumpaniji msejħin fil-kawża. J&C nnifisha tistqarr li kien biss fil- mori tal-kawża – u jiġifieri żmien wara li kienet daħlet fil-ftehim tal-appalt – li ntebħet li MPD u Medart setgħu kienu mdaħħla fl-appalt. Minn din l- istqarrija nnifisha toħroġ waħeda l-konklużjoni li r-relazzjoni ġuridika maħluqa bil-ftehim kienet bejnha u Debattista u huwa kien qed jidher biss Għalhekk huwa l-appellant waħdu li jrid iwieġeb għall- pretensjonijiet ta' J&C f'din il-kawża; Illi huwa minnu li l-ewwel Qorti ma ħelsitx formalment lil MPD u Medart mill-ħarsien tal-ġudizzju, għaliex kienet laqgħet l-eċċezzjoni preliminari tagħhom tal-preskrizzjoni. il-mertu tal-każ sabet li għall-pretensjonijiet ta' J&C kellu jwieġeb biss l- appellant Debattista, u għalhekk impliċitament ħelsithom mill-ħarsien tal- ġudizzju għaliex ma dehrilhiex li kienu l-kontraditturi leġittimi tal- pretensjonijiet attriċi. Kemm hu hekk, l-ewwel aggravju ta' J&C jinbena sewwasew fuq dik il-kostatazzjoni. Għalhekk, minn dan kollu joħroġ li l- ewwel aggravju ta' J&C ma jistax jintlaqa' billi l-prinċipji legali tal- prestanome ma jgħoddux għal dan il-każ; Illi bit-tieni aggravju tagħha J&C tgħid li l-ewwel Qorti ma kinetx fis-sewwa meta laqgħet l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni mressqa mill- kumpaniji msejħa fil-kawża. Dan l-aggravju ma jidhirx li għad fadallu siwi, ladarba l-Qorti ma laqgħetx l-ewwel aggravju. Jekk ir-rabta ġuridika mnissla bil-ftehim tal-appalt kienet waħda diretta bejn J&C u l-appellant Debattista, jiġi li kemm MPD u kif ukoll Medart ma kellhomx iwieġbu għall- pretensjonijiet attriċi ta' J&C u, f'dak ir-rigward, l-ewwel eċċezzjoni tagħha għall-azzjoni rikonvenzjonali tal-appellant Debattista tagħmel sens. Imma din tolqot ukoll l-eċċezzjonijiet l-oħrajn imqajma minn MPD u Medart u kienu huma waħedhom li qajmu l-eċċezzjoni li l-azzjoni ta' J&C waqgħet bil-preskrizzjoni u li dik l-eċċezzjoni qajmuha biss safejn jirrigwarda lilhom infushom; Illi għalhekk, il-Qorti ma għandhiex għalfejn tqis is-siwi tat-tieni aggravju għaliex, ukoll kieku dak l-aggravju kien mistħoqq, ma jibdel xejn mill-finalita` tas-sentenza appellata u kif inqatgħet; Illi bit-tielet aggravju tagħha J&C tgħid li l-ewwel Qorti fis-sentenza appellata naqset li tqis it-talba tagħha għall-ħlas ta' imgħax. Hija tisħaq li dik it-talba kienet ressqitha fl-att li bih fetħet il-kawża u l-mixi tal- imgħaxijiet hija l-konsegwenza tal-għamla kummerċjali obbligazzjoni li nħalqet bil-ftehim tal-appalt27. Minbarra dan, kienet talbet 1141(1) tal-Kap 16 mingħand l-appellant Heywood somom preċiżi kemm dwar il-bilanċ tax- xogħlijiet imwettqa u mhux imħallsa u kif ukoll tad-danni minnha pretiżi u għalhekk ma kinux talbiet "da liquidarsi"; Illi minn qari tar-Rikors Maħluf li bih infetħet l-azzjoni ewlenija ta' J&C jirriżulta li hija tabilħaqq talbet ammont preċiż dwar il-bilanċ tax- xogħlijiet mhux imħallsin sa dakinhar (it-tielet u r-raba' talbiet attriċi), u ammont preċiż tad-danni li hija kienet tqis li ġarrbet (il-ħames u s-sitt talbiet attriċi). Joħroġ ukoll li, minbarra l-ispejjeż, talbet il-ħlas tal-imgħax legali dekorribbli minn dakinhar li ntbagħtet ittra legali f'Jannar tal-2006. L-ewwel Qorti, filwaqt li sostanzjalment laqgħet it-talbiet attriċi kif hemm imsemmija, laqgħet ukoll it-talba għal ħlas tal-ispejjeż, iżda s-sentenza appellata ma tgħid xejn dwar it-talba għall-imgħax; Illi din il-Qorti jidhrilha li meta l-ewwel Qorti laqgħet it-talbiet attriċi, hija kienet qed tilqagħhom kollha kif dedotti, magħduda għaldaqstant it- talba għal imgħax legali. Li kieku l-ewwel Qorti naqset tassew li tipprovdi dwar it-talba tal-mixi tal-imgħaxijiet, l-appell ma kienx ir-rimedju xieraq biex J&C tikseb il-kundanna tal-ħlas tagħhom billi mhux mogħti jedd ta' Mill-apprezzament li l-ewwel Qorti għamlet fis-sentenza appellata dwar il-mertu tal-każ, joħroġ ċar li hija ffokat fuq l-aspetti essenzjali tal-kuntratt tal-appalt u dan jgħodd fih l- 235 tal-Kap 12 aspetti kummerċjali ta' dik ir-rabta, ladarba l-appalt kien jirrigwarda ntrapriża li għandha x'taqsam ma' żvilupp ta' mmobbli u bini29. Dak iġib miegħu l-effett li n-nuqqas ta' twettiq ta' dak in-negozju kummerċjali jnissel awtomatikament il-mixi tal-imgħax b'seħħ minn dakinhar li l- obbligazzjoni kellha tiġi eżegwita; Illi dan l-aggravju għalhekk kien meħtieġ biss għaliex is-sentenza appellata ma fissritx minn meta kellu jibda miexi l-imgħax dovut. minnu li, kif għadu kif ingħad, f'obbligazzjoni ta' sura kummerċjali bħalma kien il-ftehim tal-appalt mertu tal-każ, l-imgħax jibda miexi minn meta kellha titwettaq l-obbligazzjoni. Madankollu, l-azzjoni attriċi ma kinitx limitata biss għall-ħlas bilanċjali tax-xogħlijiet imwettqa u mhux imħallsa, imma wkoll tad-danni kuntrattwali mnissla min-nuqqas ta' twettiq tal- kuntratt min-naħa tal-appellant Debattista. J&C kienet speċifika fit-talba tagħha minn meta kienet qiegħda titlob il-ħlas tal-imgħax u rabtet dik it- talba mad-data ta' ittra nterpellatorja li hija tgħid li bagħtet lill-appellant (u lil ħuh) f'Jannar tal-200630; Illi l-Qorti madankollu, ma tistax toqgħod fuq dik id-data biex tistabilixxi l-jum minn meta kellu jibda miexi l-imgħax favur J&C. Dan mhix qiegħda tagħmlu kapriċċożament. Fl-ewwel lok, il-Qorti ma tistax toqgħod fuq dik l-ittra bħala prova ammissibbli minħabba li ntbagħtet lid- 5(ħ) tal-Kap 13 30 Dok "JC5" f'paġ. 22 tal-proċess destinatarju "bla preġudizzju". Fit-tieni lok, ukoll kieku dik l-ittra kienet prova ammissibbli, ma kienet issemmi xejn dwar kemm kienet il- pretensjoni tad-danni, għaliex f'dak ir-rigward il-pretensjoni għad-danni Fit-tielet lok, J&C ma wrietx li hija kienet interpellat lill-appellant Debattista b'att ġudizzjarju qabel fetħet il-kawża31; Illi, fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti sejra tiċċara s- sentenza appellata f'dan ir-rigward billi tgħid li l-imgħax fuq is-somom likwidati favur J&C f'dik is-sentenza għandhom jitqiesu li bdew mexjin minn dakinhar li l-appellant Heywood laqa' n-notifika tal-atti tal-kawża ewlenija mressqa minn J&C li, mill-atti, jidher li seħħ fit-30 ta' Marzu, Illi għaldaqstant hija sejra tilqa' dan l-aggravju f'dan is-sens biss għal skop ta' kjarifika; Deċide: Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi: Tastjeni milli tqis l-appell imressaq mill-imħarrek Paul Heywood billi mar deżert; 1141(2) tal-Kap 16 32 Ara r-riferta f'paġ. 23 tergo tal-proċess Tiċħad l-appell imressaq mill-kumpanija attriċi J&C Contracts Limited bħala mhux mistħoqq fil-fatt u fid-dritt u għalhekk tikkonferma s-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-14 ta' Marzu, 2016, fil-kawża fl- ismijiet premessi, u dan billi tippreċiża li l-imgħaxijiet legali fuq is-somom likwidati f'dik is-sentenza favur l-appellanti J&C Contracts Limited għandhom jitqiesu li bdew mexjin mit-30 ta' Marzu, 2006, sal-jum tal-ħlas Tordna li fiċ-ċirkostanzi l-ispejjeż ta' dan l-appell għandhom jibqgħu bla taxxa bejn il-partijiet, filwaqt li l-ispejjeż tal-ewwel istanza jitħallsu kif ordnat fis-sentenza appellata. Joseph R. Asare Abunada Tonio Calenti Abunada Mark Uengkla Prim Imħallef Deputat Reġistratur da