Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja) Onor. Grima Libreri Robert G. Camilleri Kelly, LL.D. Dip.Tax (MIT), P.G.Dip. Illum 10 ta' Dicembru 2015 Rikors Guramentat Nru. 237 / 14RGM Kawza fil-lista: 21 L-Avukat Sabrina Garg fil-kwailta' taghha ta' mandatarja specjali ta' l-imsiefra A B C vs D E C Illi l-partijiet izzewgu fis-sittax (16) ta' April 2011; Il-Qorti, PREAMBOLU Rat ir-rikors guramentat, ipprezentat mill-attrici fit-22 t'Ottubru 2014, li permezz tieghu ppremettiet u talbet is-segwenti: 1. Illi r-ragel ippropona lil esponenti sitt xhur wara li dawn bdew johorgu flimkien u minhabba l-infatwazzjoni li kellhom lejn xulxin il-partijiet dahlu f'kuntratt ta' zwieg sena wara li saru jafu lil xulxin; 3. Illi l-kunsens tal-partijiet ghal dan iz-zwieg kien ivvizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga jew fuq id-drittijiet jew id-dmirijiet essenzjali taghha; 4. Illi l-kunsens da parti tal-kontendenti ghal dan iz-zwieg kien ivvizjat peress li inkiseb bl-eskluzzjoni posittiva taz-zwieg innifsu jew ta' xi wiehed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewga, jew tad-dritt ghall-att ta' zwieg; li l-partijiet m'gharfux ir-responsabbilitajiet li kellu jgib mieghu l-att ta' Illi l-attrici thoss illi ma kienux preparati ghall-obbligi u ghad-dmirijiet li 5. jgib mieghu kuntratt ta' zwieg u dan ghas-segwenti ragunijiet; i) li l-partijiet kellhom nuqqas ta' konsapevolezza dwar il-kwalitajiet rispettivi ta' xulxin u dan il-fattur inholoq ghaliex kienu ilhom jafu lil xulxin ghal madwar sena biss, qabel ma dahlu fi zwieg, u ghalhekk l-esponenti thoss illi fil- verita', f'dak iz-zmien qasir illi kienu jiffrekwentaw lil xulxin, qatt ma kienu konxji tal-pass illi kienu ser jiehdu flimkien; ii) zwieg fejn per ezempju li l-partijiet ghandhom jmantnu u jsostnu lil xulxin; u iii) li l-partijiet kienu mmaturi fid-decizjoni taghhom li jidhlu fi zwieg u dan ghaliex kienu ghadhom taht infatwazzjoni ta' mhabba ghamja lejn xulxin minghajr ma hadu konsiderazzjoni tal-konsegwenzi ta' ghemilhom; u ghalhekk il-kunsens tal-partijiet jew ta' xi wahda mill-partijiet kien ivvizjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id- drittijiet u d-dmirijiet essenzjali taghha, u minn nuqqas ta' setghat ta' rieda bizzejjed biex jinholoq kunsens ghaz-zwieg jew b'anomalija psikologika serja li taghmilha mpossibbli ghal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taz- zwieg; 6. ligi; 7. mandanti taghha; Talbet lil Qorti sabiex: Illi ghal dawn ir-ragunijiet, iz-zwieg tal-partijiet kien null u invalidu fil- Illi l-esponenti nomine tiddikjara illi dawn huma l-fatti kif esposti mill- Tannulla u thassar u tirrexxindi u tiddikjara null u invalidu fil-ligi i) z-zwieg tas-16 ta' April 2011 ta' bejn il-partijiet ghar-ragunijiet elenkati fis- subincizi (d) u (f) tas-subartikolu (1) ta' l-Artikolu 19 tal-Kap 255 tal-Ligijiet ta' Malta, jew ghar-ragunijiet elenkati f'wiehed jew iktar mill-istess sub-inicizi ta' l- istess artikolu tal-ligi; u ii. dikjarazzjoni moghtija ghat-thassir u annullament taz-zwieg imsemmi. Il-konvenut minn issa ngunt in subizzjoni. Rat il-lista tax-xhieda tal-attrici u l-elenku tad-dokumenti; Tordna li jigu ezegwiti l-formalitajiet mehtiega konsegwenzjalment ghad- Rat in-nota tal-attrici1 li permezz taghha ddikjarat li ma gewx intavolati proceduri quddiem it-Tribunal Ekklezjastiku; Rat in-nota tal-intimat2 li ddikjara li jaqbel mat-talbiet attrici u mhux ser jopponi ghalihom; Rat in-nota ta' osservazzjonijiet tal-attrici; Rat l-atti kollha; Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza; Ikkunsidrat; Provi Mill-provi jirrizulta illi l-partijiet wara li ltaqghu u kkoabitaw ghal xi sitt xhur gewwa l-Isvezja, iddecidew li jigu joqghodu u jizzewgu Malta. Circa sentejn wara z-zwieg, telqu minn Malta u marru jghixu Curacao peress li s-socjeta' li kienet tahdem maghha l-attrici giet rilokata hemmhekk. Il-hajja f'Curacao kellha effett negattiv fuq ir-relazzjoni matrimonjali tal-partijiet, peress li waqt li l-attrici kienet aljenata tahdem, l-intimat baqa' ma sabx xoghol, beda jiddejjaq u jiffrustra ruhu u f'dawn ic-cirkostanzi beda jinqala' hafna disgwid u argumenti sakemm wara sena ddecidew li jibdew jghixu separatament minn xulxin u l-intimat irritorna f'pajjizu fi Sweden. Sitt xhur wara rrealizaw li r- relazzjoni ta' bejniethom kienet mietet ghal kollox u tlett xhur wara l-attrici fethet proceduri sabiex jigi annullat iz-zwieg ta' bejniethom. Verzjoni attrici L-attrici xehdet bil-mezz ta' affidavit bil-lingwa Ingliza u tghid li ltaqghet mal- konvenut fl-Isvezja fil-Milied 2009. L-attrici tghid li kienu jghixu independentement minn xulxin, bi hbieb u postijiet ta' divertiment differenti u qatt ma ndahhlu fil-hajja ta' xulxin. Il-konvenut permezz tal-affidavit tieghu3 ikkonferma dak kollu li ntqal mill- attrici u ddikjara li m'ghandux xi jzied. L-Azzjoni Permezz tal-kawza minnha ntavolata l-attrici qed jitlob li z-zwieg taghha minn mal-konvenut jigi dikjarat null u bla effett fil-ligi ghaliex skont l-attrici il-kunsens tal-partijiet jew min minnhom kien ivvizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali taghha u minn nuqqas ta' setghat ta' rieda bizzejjed biex jinholoq kunsens ghaz-zwieg; jew b'anomalija psikologika serja li taghmilha impossibbli ghal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg u dan ai termini tal-Artikolu 19 (1) (d) u ghaliex il-kunsens kien inkiseb b'eskluzjoni pozittiva ta' wiehed jew izjed mill- elementi essenzjali tal-hajja mizzewga u dan ai termini tal-Artikolu 19 (1) (f) tad- disposizzjonijiet ta' l-Att dwar iz-Zwieg. Kap 255 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-konvenut ma ikkontestax din it-talba u qabel illi t-talba ghall-annullament taz- zwieg ghandha tigi akkolta. Konsiderazjonijiet tal-Qorti. Il-Gurisprudenza nostrana kostantement qieset l-istitut taz-zwieg bhala istitut ta' ordni pubbliku li jehtieg is-salvagwardji misthoqq. Talba ghal dikjarazzjoni gudizzjarja li tnejn li resqu ghac-celebrazzjoni taz-zwieg effettivament ma izzewgu xejn tehtieg li tigi sorretta minn provi konvincenti li jnisslu fil-gudikant dak il-konvinciment necessarju li effettivament zwieg bejn il-partijiet ma kienx sehh nonostante li c-cerimonja segwit ir-rit impost bil-ligi. Kif sostniet il-Qorti tal-Appell fis-sentenza fl-ismijiet "Anna Fiorentino vs. Alexander Fiorentino" deciza fis-6 ta' Novembru 1991:- "F'materja ta' żwieg illi huwa ta' ordni pubbliku, ma tistax tagħmilha daqshekk facli li parti tirrepeti kliem il-ligi u l-parti l-oħra tammetti u b'hekk jirrendu ż-żwieg annullabbli bl-iktar mod facli u espedjenti. Hawn ma aħniex responsabbilta' ta' xi kolliżjoni imma f'kamp l-iktar delikat u serju u l-Qorti ma ta' kreditu fil-kamp tistax tħalli nies li kappriccożament wara xi żmien ta' żwieg jiddeciedu illi kellhom nuqqas ta' diskrezzjoni fuq iż-żwieg u meta jkollhom sieħba jew sieħeb ieħor jerggħu jakkwistaw malajr din id-diskrezzjoni u jsiru maturi. Fejn jirriżultaw verament ragunijiet għall-annullament tiegħu l-istess żwieg għandu jigi annullat pero' dan ma għandux ikun sabiex jkunu akkomodati l-kapricci ta' dak jew l-ieħor.' Għalhekk il-kawżali għall-annullament għandha tirriżulta cara u mingħajr dubju." F'sentenza ohra moghtija mill-Qorti tal-Appell fl-ismijiet "Joseph Vincenti vs Bernardette Vincenti (27 ta' Jannar, 2006) jinghad hekk:- "Irid mill-ewwel jigi senjalat principju fundamentali fil-ligi civili u cioe' li ż-żwieg bejn il-kontendenti għandu jkun preżunt li jkun wieħed validu. Għalhekk huwa dover assolut ta' kull parti fil-kawża li tagħmel prova sodisfacenti ta' l-allegazzjonijet rispettivi tagħha dwar l-allegazzjoni u cjoe' li ż-żwieg huwa null għaliex l-oneru tal-prova huwa dejjem fuq spallejn min jallega." Fuq it-tema tal-validita' ta' kunsens moghti issir referenza ghal decizzjoni moghtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Civili fil-kawza "Lawrence Kaczmarski vs George Kaczmarski" deciza fit-30 ta' Gunju 2011 fejn gie dikjarat illi: "Il-kapacita' hija r-regola; l-inkapacita' l-eccezzjoni............Biex persuna tkun kapaci ma hemmx bzonn li jkun pefettament u rigorozament san minn mohhu; bizzejjed l-uzu tar-raguni li tippermetti li jkun jaf x'inhu jaghmel." "Iz-zwieg huwa wiehed mill-kuntratti l-aktar essenzjali ghas-socjeta' u bla dubju ta' xejn huwa lejh bl-aktar rispett..........Ghall-Qorti n-nullita' hija haga serjissima u eccezzjonali bbazata fuq ir-rekwiziti legali, u bhala materja eccezzjonali trid tkun interpretata restrittivament". (Qorti tal-Apell - "Carmel Maric vs Pauline Tortell" - 28 ta' Lulju 1987) Ikkunsidrat; Il-provvedimenti legali li fuqhom hija msejsa l-kawza odjerna huma s-segwenti:- Artikolu 19 (1) tal-Kap 255: B'zieda mal-kazijiet fejn zwieg ikun null skont xi disposizzjoniji ohra ta' dan l-Att, ta' ordni pubbliku (d) jekk il-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali taghha, jew b'anomalija psikologika serja li taghmilha impossibbli ghal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg; - omissis – (f) jekk il-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun inkiseb bl-eskluzjoni pozittiva taz-zwieg innifsu, jew ta xi wiehed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewga. Ikkunsidrat; Konsiderazzjonijiet. Fl-ewwel lok ghandu jinghad illi kif diversi drabi ddikjarat mill-Qrati taghna, kawza dwar annullament ta' zwieg imsejsa fuq is-sub-inciz (1) (f) u fl-istess imsejsa fuq is-sub-inciz (1) (d) tikkontjeni talbiet kontradittorji. Ghalkemm ma jidhirx li tali kontradizzjoni twassal ghan-nullita' tal-att, pero min-natura taghhom dawn iz-zewg kawzali flinkien immankabilment idghajfu lil xulxin. Dwar l-inkompatibilita' bejn dawn iz-zewg sub-incizi intqal hekk fis-sentenza "Kenneth Borg Costanzi vs Louise Borg Costanzi" (Appell – 11 ta' Novembru 2011):- "Ghar- rigward tal-kompatibilita` tas-sub-artikoli (d) u (f) imsemmija, din il-Qorti, ghal ennesima darba, tirribadixxi li talba bazata fuq dawn iz-zewg kawzali ma tistax, teknikament, treggi. Fuq l-istess linja ta' hsieb hi s-sentenza Zammit v. Zammit, Prim' Awla deciza fis-27 ta' Jannar 2006:- "Rigward id-dispozizzjoni kontenuta fis-subinciz (f) fuq jigi provat imsemmi, biex dan sodisfacentement li z-zewg partijiet jew wahda minnhom fil-mument ta' lghoti tal- kunsens matrimonjali tkun eskludiet iz-zwieg innifsu jew eskludiet element essenzjali talhajja mizzewga jew id-dritt ghall-att taz-zwieg u din l-eskluzjoni tkun saret b'att pozittiv tal-volonta` ta' dik il-parti. Huwa evidenti li din id- dispozizzjoni tirraviza sitwazzjoni ta' simulazzjoni u ghandu jigi enfasizzat li nullita` ta' zwieg bazata fuq il-kawzali ta' simulazzjoni proprjament tkun teskludi kawzali bazata fuq nullita` ta' zwieg minhabba nuqqas ta' diskrezzjoni ta' gudizzju. L-inkomplattibbilita` bejn dawn iz-zewg kawzali tohrog mill-fatt li n- nuqqas ta' diskrezzjoni ta' gudizzju timplika inkapacita` li wiehed jaghraf, jifhem u jirrifletti filwaqt li l-kawzali tas-simulazzjoni tehtieg li jkun hemm tali kapacita` intellettwali, proprju l-att pozittiv tal-volonta` li jwassal ghas-simulazzjoni,totali jew parzjali." Issir ukoll referenza ghas-sentenza Van Der Laan Yvonne v. Van Der Laan Graham Luis Emilio, deciza mill-Qorti tal-Appell fit-30 ta' Lulju, 2010 i:- "L-attrici ma apprezzatx, pero`, li l-kawzali li resqet bhala bazi ghat-talba taghha huma kontradittorji. Jekk, kif qed tallega, il-partijiet ma kellhomx diskrezzjoni biex jgharfu x'inhuma l-elementi essenzjali taz-zwieg, ma jistax jinghad, fl-istess nifs, li huma kienu maturi bizzejjed tant li uzaw id-diskrezzjoni taghhom biex, b'att pozittiv, jeskludu z-zwieg innifsu jew xi elementi tieghu. Din il-kontradizzjoni apparenti fit-tezi tal-attrici ddghajjef mhux ftit it-tezi taghha, ghax bl-argumenti taghha favur dawn izzewg kawzali qed twaqqa' l-argumenti kollha taghha stess. Hi, fil-fatt, tghid li hi u zewgha, b'att pozittiv u b'impenn tal-volonta`, eskludew z- zwieg u l-elementi tieghu, u dan ifisser, ovvjament li huma gharfu x'inhuma dawn l-elementi u riedu jwarbuhom. Fl-istess hin, tghid li fil-mument li fih huma kkuntrattaw iz-zwieg ma kellhomx apprezzament sufficjenti tal-portata tal-kuntratt ta' zwieg! Din il-Qorti tista' tieqaf hawn fit-trattazzjoni ta' dan il-kaz, ghax l- argumenti taghha stess, l-attrici waqghet kull argument favur l-applikazzjoni ta' wahda jew l-ohra mill-kawzali." Il-Qorti ser titratta, kif qed taghmel, iz-zewg kawzali naturalment fl-isfond tal- gurisprudenza nostrana fir-rigward ta' kawzali kontradittorji bhal fil-kaz odjern. Il-Qorti ma rriskontra xejn li jipprova illi fil-mument tal-kunsens taz-zwieg l- attrici jew il-konvenut kienu qed jeskludu iz-zwieg innifsu jew xi wiehed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewga kif qed tallega l-attrici. Ghall- kuntrarju jirrizulta li iz-zewg partijiet hasbu sew dwar dak li riedu jaghmlu - kien ilhom jikkoabitaw ghal circa sena qabel ma izzewwgu u bhala mizzewwgin damu sentejn jghixu kuntenti - 'we lived in the honeymoon period which lasted a good few months after the wedding.' - f'dan il-perjodu ma kien hemm l-ebda eskluzzjoni la taz-zwieg u lanqas ta' xi element necessarju taz-zwieg. Fin-nota ta' sottomissjonijiet l-avukat mandatarju tal-attrici tissottometti illi 'fil- kultura tal-partijiet ir-rabta taz-zwieg hija ferm inqas oneruza milli f'Malta u dan billi l-procedura tad-divorzju ilha tezisti f'pajjizhom diversi generazzjonijiet u tikkomporta ferm inqas trapass ta' zmien milli tipprevedi l-ligi Maltija; iz-zwieg f'pajjizhom huwa rabta li tista' facilment tinhall u ghalhekk l-element ta' permanenza fiz-zwieg ma tiffigurax fil-kultura Zvediza u hawnhekk wiehed jifhem iktar kif din il-koppja wasslet biex tizzewweg hekk facilment.'4 Fuq dan tigi ikkwotata is-sentenza "Al Cachia vs Mary Ben Mabrouk" (Prima' Awla - 5 ta' Gunju 2002) fejn inghad li "wiehed jinnota li taht l-artikolu 19 (1) (f) trid issir distinzjoni cara bejn zwieg li jfalli minhabba cirkostanzi li jirrizultaw waqt iz-zwieg, u zwieg li jfalli ghax wiehed mill-partijiet minn qabel ma ta' l-kunsens tieghu kien gja mentalment dispost li ma jottemprax ruhu ma' xi wahda jew aktar mill-obbligi matrimonjali. Fl-ewwel ipotesi hemm ir-ragunijiet li jaghtu lok ghas- separazzjoni u fit-tieni ipotesi hemm l-estremi tal-annullament taz-zwieg". Dan is-sub inciz qed jirreferi ghal dawk is-sitwazzjonijiet fejn wiehed ma jkollux intenzjoni li jizzwewweg sabiex jghix hajja konjugali izda jkun qed jersaq ghac- celebrazzjoniji taz-zwieg sabiex jilhaq xi ghan ulterjuri u ghalkemm l-attrici fin- nota ta' sottomissjonijiet tghid li kien hemm ghan ulterjuri dan ma sar l-ebda riferenza ghalih fil-provi. Il-partijiet izzewgu ghaliex xtaqu jkunu flimkien u mill- provi ma rrizulta li kien jezisti l-ebda ghan ulterjuri. Dan iz-zwieg falla minhabba c-cirkostanzi posterjuri ghac-celebrazzjoni taz-zwieg. Ghaldaqstant fil-fehma tal-Qorti it-talba attrici msejsa fuq l-Artikolu 19 (1) (f) tal- Kap 255 ma tirrizultax ippruvata u ghalhekk qed tigi respinta. Fir-rigward tas-sub-inciz (1) (d) tal-Artikolu li jipprovdi li zwieg huwa null:- (d) jekk il-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali taghha, jew b'anomalija psikologika serja li taghmilha impossibbli ghal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taz-zwieg; Ikkunsidrat; Sabiex l-azzjoni attrici tirnexxi abbazi ta' dan s-sub-inciz trid qabel xejn issir il- prova li l-kunsens tal-partijiet, jew ta' wiehed jew wahda minnhom, kien vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id- drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tal-hajja mizzewga. Gie diversi drabi ritenut li d-decizjoni li wiehed jizzewweg tirrikjedi qabel xejn li wiehed jaghmel apprezzament ta' xi tfisser li wiehed jghix hajja mizzewga, bid- drittijiet u l-obbligi li tali decizzjoni timporta. Ghalhekk huwa imperativ li dwar x'inhuma d-drittijiet u l-obbligi ta' koppja mizzewga wiehed ihares lejn il-ligi civili kif regolat permezz tal-Kodici Civili. 4 Nota ta' sottomissjonijiet attrici a folio 22 jeddijiet ghandhom Il-mizzewgin Il-ligi tippromwovi l-ghaqda u l-istabbilita' tal-familja. Fl-Ewwel ktieb tal-Kodici Civili, Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta insibu elenku tal-jeddijiet u d-dmirijiet li jitnisslu miz-zwieg. Proprju fl-ewwel artikolu ta' dan il-Kodici, intitolat ."Fuq il-Jeddijiet u d- Dmirijiet tar-Ragel u l-Mara Lejn Xulxin" jinghad hekk: 2. jerfghu (2) responsabbilitajiet indaqs matul iz-zwieg taghhom. Ghandhom id-dmir li jkunu fidili lejn xulxin u li jieqfu ma' xulxin kemm moralment kif ukoll materjalment. Il-partijiet fiz-zwieg ghandhom l-obbligu, kull wahda minnhom skond il- mezzi u l-hilha taghhom, li jahdmu kemm jekk fid-dar kif ukoll barra mid-dar kif jinhtiegu l-interessi tal-familja, li jmantnu lil xulxin u li jikkontribwixxu ghall- htigiejiet tal-familja. Ikkunsidrat; Fis-sentenza "Alessandra sive Sandra Banavage D'Amico Dingli Farrugia qabel Nolan vs Mario Nolan" (P.A. 26 ta' Ottubru 2000) ikun hemm id-difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fis-sens ta' l-ewwel parti tal-paragrafu (d) imsemmi kemm-il darba jirrizulta li, "fil-mument tal-ghoti tal-kunsens parti jew ohra tkun priva b'mod sostanzjali, ossia gravi, minn dik il-fakolta kritiko-estimattiva jew kritiko- valutattiva dwar l-oggett tal-kunsens taz-zwieg, jew minn dik il-maturita' affettiva li hija presuppost ghal ghazla libera dwar l-imsemmi oggett. Id-difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju, ghalhekk ma hux sempliciment nuqqas ta' hsieb, nuqqas ta' riflessjoni; anqas ma jfisser li wiehed jaghmel ghazliet jew jiehu decizjonijiet zbaljati - in fatti decizjoni jew ghazla zbaljata hi perfettament kompatibbli ma' diskrezzjoni ta' gudizzju.(emfasi ta' din il-Qorti.) Anqas ma jfisser li ghax ikun hemm element ta' indecizjoni jew dubju dwar ghazla tal-istat ta' hajja, dana huwa necessarjament dovut ghal nuqqas (serju) ta' diskrezzjoni ta' gudizzju. Biex ikun hemm in-nuqqas jew difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju kif ravvizat fl-Artikolu 19 (1) (d) irid ikun hemm l-inkacapita psikika (mhux kostituzzjonali li wiehed jaghraf u jirrifletti u li jiddeciedi liberament, fuq l-oggett 10 ta' Novembru 1995) Il-Gurisprudenza nostrana fir-rigward ta' difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju hi fis-sens illi mhux kwalunkwe stat ta' immaturita' fil-mument li jinghata l- Ghalhekk wiehed irid jistaqsi: kien hemm difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fil-kunsens ta' xi hadd mill-partijiet li jirrendi l-kunsens moghti invalidu ghall-finijiet tal-ligi? Fis-sentenza "Mario Rakban vs Maris Rakban" deciza mill-Qorti tal-Appell fil-15 ta' Novembru 2005 jinghad li:- "Biex ikun hemm in-nuqqas jew difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju jrid ikun hemm l-inkapacita' psikika jew kostituzzjonali (mhux necessarjament anomalija psikologika fis-sens mediku) li wieħed jagħraf u jirrifletti jew li jiddeciedi liberament (jigifieri mingħajr impulsi nterni li jkunu neħħew il-liberta' ta' l-għażla tal-persuna li tkun) fuq l-oggett tal-kunsens matrimonjali." Imbaghad fis-sentenza "Borda Pace Charles Vs Atkins Matilde" (P.A. 2ta' Ottubru 2003) inghatat spjegazzjoni dettaljata ta' xi jfisser dan is-sub-inciz u l-prova mehtiega sabiex azzjoni imsejsa fuqu tirnexxi:- "Il-kuncett tad-discretio judicii ma jirrikjediex maturita' shiha u perfetta fuq dak kollu li jirrikjedi z-zwieg, izda konoxxenza shiha ta' dak kollu li jkunu dehlin ghalih il-partijiet u cioe ghall- obbligi u d-drittijiet konjugali kemm fil-prezent kif ukoll fil-futur. Inoltre l- partijiet irid ikollhom dik il-maturita' affettiva u cioe dak kollu li ghandu x'jaqsam ma' l-emozzjonijiet u s-sentimenti taghhom fil-konfront ta' xulxin. Jekk xi wahda minn dawn l-elementi hija b'xi mod nieqsa, allura hemm difett tad-diskrezzjoni tal-gudizzju kif rikjest mill-ligi....Il-partijiet irid ikollhom dik il-maturita' li taghmilhom kapaci jirriflettu fuq l-obbligi, id-drittijiet u r-responsabbilitajiet li ggib maghha l-hajja mizzewga u jkunu ghalhekk kapaci jerfghu u jwettqu l-istess matul il-hajja matrimonajali taghhom.' Ikkunsidrat; F'dan il-kaz jirrizulta illi effettivament il-konflitti, li eventwalment kissru iz- zwieg, kellhom il-bidu taghhom sentejn wara z-zwieg, meta kienu jghixu f'Curacao u dan peress li l-konvenut kien ikun frustrat u mdejjaq ghax ma sabx jahdem. Il-fatt li ma kellhom xejn in komun, li kienu jghixu differenti u ndipendenti minn xulxin, bi hbieb differenti, jissocjalizaw f'positijiet differenti, indipendentement, minghajr ma jiggieldu u minghajr ma jaqsmu hajjithom ma jfissirx li l-kunsens inghata minghajr riflessjoni jew valutazzjoni - ir-relazzjoni matrimonjali kienet ghada qieghda tistabilixxi ruhha f'dak il-perjodu li kienu flimkien - 'we always cared for each other like friends but we have also been very independent from each other.' Mill-fatti li graw sentejn wara iz-zwieg ma jirrizulatax li xi parti kienet priva b'mod sostanzjali, jew gravi, minn dik il-fakolta kritiko-estimattiva jew kritiko-valutattiva dwar l-oggett tal-kunsens taz-zwieg - kien il-kambjament ta' l-ambjent li ikkawza id-disgwid ta' bejniethom. Kien biss wara tlett snin mizzewgin li beda jigi allegat li d-decizjoni kienet zbaljata - imma decizjoni zbaljata jew decizjoni minghajr riflessjoni jew hsieb ma tirrendiex il-kunsens vizzjuz ghax sar b'nuqqas ta' diskrezzjoni ta' gudizzju. Il-fatt li z-zwieg tal-partijiet tkisser tlett snin wara li gie celebrat mhux raguni sufficjenti ghal dikjarazzjoni ta' nullita'. Ma ngabux provi sodisfacenti li jwasslu ghal dak il-konvinciment necessarju ghal decizzjoni ta' nullita' ta' zwieg. Hija l- fehma konsiderata ta' din il-Qorti illi kemm l-attrici u kemm il-konvenut taw kunsens validu ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi meta resqu ghac-celebrazzjoni taz-zwieg u ghaldaqstant it-tabliet attrici imsejsa fuq is-sub inciz (d) jew (f) tal- artikolu 19 (1) tal Kap 255 ma jreggux. DECIDE Ghal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeciedi din il-kawza billi tichad it- talbiet kollha tal-attrici. Bl-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.