QORTI TA' L-APPELL KRIMINALI IMĦALLEF ONOR. DAVID SCICLUNA LL.D., MAG.JUR. (EUR.LAW) Seduta ta' nhar-it Tlieta 12 ta' Diċembru 2017 Nru. 86/12 DS Il-Pulizija v. Keith (Keith-Desmond) Borg Azzopardi Il-Qorti: 1. Rat l-imputazzjonijiet miġjuba mill-Pulizija Eżekuttiva kontra l-imsemmi Keith (Keith-Desmond) Borg Azzopardi, detentur tal-karta tal-identita` Maltija bin- numru 543677M, quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli fi Frar 2004 u fis-snin ta' qabel, f'dawn il-Gżejjer, f'ħinijiet differenti, b'diversi atti magħmulin minnu, ukoll jekk magħmulin fi żminijiet differenti u li jiksru l-istess disposizzjoni tal-liġi u li ġew magħmula b'risoluzzjoni waħda: (1) bħala uffiċjal jew impjegat pubbliku illi, għal xi vantaġġ privat tiegħu, għamel użu ħażin minn dokumenti jew atti illi kienu ġew fdati lilu minħabba l- kariga jew impieg tiegħu, jew seraqhom, billi ħa informazzjoni u ritratti ta' tfal li kienu jattendu d-Dipartiment ta' Child Development Assessment Unit (C.D.A.U.) ġewwa l-Isptar San Luqa; (2) bhala uffiċjal jew impjegat pubbliku sar ħati ta' reat li hu kellu jissorvelja li ma jsirx jew li minħabba l-kariga tiegħu kellu d-dmir li jimpedixxi; 2. Rat illi bin-nota ta' rinviju għall-ġudizzju tiegħu tas-27 ta' Ġunju 2006 l- Avukat Ġenerali addebita lill-appellant (allura imputat) bl-artikoli 124, 127, 133, 141, 20, 30 u 533 tal-Kodiċi Kriminali; 3. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali ta' l-14 ta' Frar 2012, fejn dik il-Qorti ma sabitx lill-imsemmi Keith (Keith-Desmond) Borg Azzopardi ħati tar-reati kontemplat fl-artikoli 124 u 133 tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta u minnhom illiberatu, iżda sabitu ħati tar-reat kontemplat fl-artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali stante li għamel użu ħażin għall-benefiċċju personali tiegħu minn dokumenti fdati lilu fil-kariga tiegħu, u bl-applikabilita` wkoll ta' l-artikolu 141 ta' l-istess Kap. 9, u kkundannatu għal sentejn ħabs [recte: priġunerija] sospiżi għal erba' snin skond l-artikolu 28A tal-Kap. 9 tal- Liġijiet ta' Malta. Inoltre imponiet fuqu l-interdizzjoni ġenerali perpetwa u, wara li rat l-artikolu 533 ta' l-imsemmi Kap. 9, ikkundannatu jħallas "il-piena ta' mija u sbatax-il liri Maltin (Lm117.00) ekwivalenti għal mitejn tnejn u sebgħin euro u tlieta u ħamsin ċenteżmu (€272.53)"; 4. Rat ir-rikors ta' appell ta' l-istess Keith Desmond Borg Azzopardi ippreżentat fl-24 ta' Frar 2012 fejn talab li din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonferma dik il-parti fejn gie dikjarat mhux ħati tar-reati lilu addebitati taħt 1-artikoli 124 u 133 tal-Kap. 9 u tħassar dik il-parti fejn gie dikjarat ħati tal- imputazzjonijiet lilu addebitati oriġinarjament meta tressaq u cioe` dawk taħt 1- artikoli 127 u 141 tal-Kap. 9 u fejn ġie kkundannat għall-piena ta' sentejn priġunerija sospiżi għal erba' snin kif ukoll għall-interdizzjoni ġenerali perpetwa u minflok tilliberah minn kull ħtija u piena jew alternattivament tirriforma u tibdel il-piena nflitta; 5. Rat l-atti kollha tal-kawża; rat il-fedina penali aġġornata ta' l-appellant esebita mill-prosekuzzjoni b'ordni ta' din il-Qorti; semgħet it-trattazzjoni; ikkunsidrat: 6. L-aggravji ta' l-appellant Keith Desmond Borg Azzopardi huma s-segwenti: Illi l-ewwel Qorti ghamlet interpretazzjoni skorretta jew inkompleta tal- ipotezi tal-Ligi meta a bazi tal-provi mressqa sabet htija fl-appellant taht l- Artikoli 127 u 141 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta peress illi mill-istess provi ma rrizultawx l-elementi kostituttivi tar-reat, la dak materjali u lanqas dak intenzjonali. "Illi bid-dovut rigward galadarba l-ewwel Qorti emnet il-verzjoni moghtija mill- esponent kemm fil-kors ta' l-investigazzjoni u wisq aktar dik quddiern l-ewwel Qorti stess meta huwa volontarjament ha 1-pedana tax-xhieda, allura huwa inspjegabbli ghalih kif setghat legalment l-ewwel Qorti tistabilixxi l-htija tieghu dwar ir-reat ta' serq minn impjegat pubbliku kif kontemplat fl-artikolu 127 tal- Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Dan ghaliex l-informazzjoni misjuba fil-kompjuter tal-esponent kienet informazzjoni li huwa kellu access ghaliha legittimament u li biex ottjeniha huwa ma kellu jaghmel xejn illegali jew klandestin. In effetti irrizulta illi l-informazzjoni kollha misjuba kienet giet jew minn kuntatt dirett personali mal-persuni nvoluti jew inkella mid-data base li l-esponent kellu access ghaliha normalment u kwotidjanament fil-kors tax-xoghol tieghu bhala nursing aid gewwa l-isptar. Il-fatt illi kien jimmemorizza certu informazzjoni imbaghad jikkompilaha bil-mod kif hawn fuq spjegat zgur li ma jikkostitwix ir-reat lilu addebitat u dan ghaliex tali agir ma jikkristallizzax l-elementi tar-reat kif jemanaw mill-Artikolu 127 precitat u dan kif 1-esponent ser ikollu okkazjoni li jispjega u jamplifika f'aktar dettall fil-kors tat-trattazzjoni orali ta' dan 1-appell. "2. l-ewwel Qorti ghamlet interpretazzjoni skorretta u nkompleta tal-ipotezi tal-Ligi meta sabet lill-esponent hati fit-termini tal-Artikolu 141 tal-Kap. 9 u dan ghaliex minn semplici qari tal- istess Artikolu 141 jidher illi l-applikazzjoni tieghu kienet legalment eskluza f'dan il-kaz peress illi l-istess Artikolu 141 jiddisponi illi l-effett tieghu japplikaw biss ghall-reati fejn il-fatt illi l-hati ikun impjegat pubbliku ma jkunx wiehed mill- elementi essenzjali ta' l-istess reat li dwaru tkun qed tinstab htija. Illi minghajr pregudizzju 1-piena nflitta kienet wahda eccessiva u gravuza. F'dan il-kuntest l-esponent jispjega illi tenut kont tal-fatt illi l-aggravju taht l- Artikolu 141 ma kienx applikabbli fil-kaz odjern u tenut kont tal-fatt illi kif anki ritenut mill-ewwel Qorti l-agir tal-esponent kienet sempliciment manifestazzjoni ta' passjoni kbira lejn 1-isport u xejn aktar, il-piena ta' sentejn prigunerija sospizi ghal erbgha snin u l-interdizzjoni generali perpetwa kienet wahda sproporzjonata u li kien ferm aktar opportun illi l-esponent jinghata xi provvediment taht l-Att dwar il-Probation." Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost. Qabel xejn din il-Qorti nnotat li fis-sentenza tagħha l-ewwel Qorti kkummentat fuq l-użu li seta' jsir mill-istqarrija ta' l-appellant lill-Pulizija u qalet: "Ċertament ukoll kif irribattiet l-Uffiċjal Prosekutur fil-kontro-eżami tagħha, fiha l-imputat ammetta li ġab xi informazzjoni minn fuq il-computer ta' l-Isptar. Pero` għajr għalhekk din il-Qorti mhix ser tagħmel aktar referenza lejha għax frankament ħafna mill-affarijiet li għalihom wieġeb l-imputat ma jiċċentrawx mal-akkużi in diżamina, u oltre dan kif gia` esprimiet ruħha tħoss li hemm biżżejjed provi miġjuba biex iwassluha għal deċiżjoni." Il-kwistjoni dwar l-aċċess għal avukat waqt l-istadju ta' l-interrogazzjoni ġie spiss dibattut mill-Qrati tagħna. Issa, f'Borg vs Malta1 il-Qorti Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem qalet preċiżament hekk: Wara din is-sentenza, il-Qorti Kostituzzjonali tagħna għal darb'oħra kkunsidrat il-kwistjoni f'diversi okkażjonijiet2. F'Carmel Zarafa vs L-Avukat Ġenerali deċiż mill-Qorti Kostituzzjonali fis-16 ta' Mejju 2016, dik il-Qorti qalet: Għalkemm din il-qorti temmen u ttenni illi l-interpretazzjoni minnha mogħtija fil-każ ta' Charles Stephen Gusman u sentenzi oħra mogħtija wara hija interpretazzjoni korretta u proporzjonata billi tilqa' għal abbużi min- naħa tal-prosekuzzjoni u tħares id-drittijiet ta' persuna akkużata b'reat kriminali, jidher li din l-interpretazzjoni – għallinqas fejn il-proċess kriminali jkun intemm – illum ma għadhiex aktar tenibbli fid-dawl tas- sentenza fuq imsemmija ta' Muscat Zarb v. Malta mogħtija dan l-aħħar mill-Qorti Ewropea. Din il-qorti għalhekk illum hi tal-fehma li ma jkunx għaqli li tinsisti fuq l-interpretazzjoni li kienet tat fil-każ ta' Gusman, għalkemm ittenni li għadha temmen illi hija interpretazzjoni korretta, proporzjonata u ta' buon sens. Is-sentenza ta' Borg iżda għandha tinqara wkoll fid-dawl tas-sentenza l- oħra, ukoll fuq imsemmija, tal-istess Qorti Ewropea fil-każ ta' Dimech3 fejn il-qorti tenniet illi trid tqis il-proċess fl-intier tiegħu biex tara kienx hemm smigħ xieraq, u għalhekk, fejn il-proċess kriminali, bħal fil-każ tallum, għadu għaddej, trid tistenna li jintemm il-proċess biex tqisu fl-intier tiegħu biex tara kienx hemm smigħ xieraq. Madankollu, fil-każ tallum il-qorti hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l- proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-attur għax tqis illi, fiċ-ċirkostanzi, in-nuqqas ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda konsegwenza ta' preġudizzju għall-attur billi fl-istqarrija tiegħu l-attur ammetta l-ħtija. Fiċ-ċirkostanzi huwa xieraq illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill-istqarrija fil-proċess kriminali. Dan ma jfissirx l-istqarrija ttieħdet bi ksur tad-drittijiet fundamentali tal-attur; fid-dawl ta' dak kollu li ngħad fuq, partikolarment is-sentenza ta' Dimech il-ksur iseħħ jekk u meta jsir użu mill-istqarrija fil- proċess kriminali. Anzi, meta tqis illi fl-istqarrija l-attur ta informazzjoni utli biex jistgħu jinqabdu terzi li jittraffikaw id-droga, il-pulizija kellha raġuni tajba biex tinterroga l- informazzjoni kemm jista' jkun malajr. Għalhekk il-qorti sejra tilqa' dan l-aggravju fis-sens biss li tgħid illi ma kienx hemm ksur tad-dritt tal-attur għal smigħ xieraq meta tteħditlu l- istqarrija, iżda, biex ma jseħħx dak il-ksur waqt il-proċess kontra l-attur, ma lill-attur minnufih biex tikseb din 2 Ara, per eżempju: Carmel Zarafa vs L-Avukat Ġenerali, 16 ta' Mejju 2016; Stephen Antoncich Busuttil Gaerty vs L- Avukat Ġenerali, 30 ta' Mejju 2016; Malcolm Attard Refalo vs Avukat Ġenerali et, 24 ta' Ġunju 2016; Aaron Gollcher vs L-Avukat Ġenerali et, 11 ta' Lulju 2016. 3 Q.E.D.B. 2 ta' April 2015, rik 34373/13. hijiex sejra tħassar l-ordni tal-ewwel qorti għat-tneħħija tal-istqarrija mill- inkartament tal-proċess...." Huwa evidenti minn din is-sentenza li, filwaqt li f'Borg vs Malta l- proċeduri kriminali kienu ġew konklużi, f'Saliba, fejn il-proċeduri ma kinux għadhom ġew terminati, il-Qorti Kostituzzjonali wkoll iddeċidiet li l-istqarrija ta' l-akkużat kellha titneħħa. Fil-każ in eżami, l-appellant ġie interrogat mill-Pulizija mingħajr ma ngħata aċċess għal avukat, u dan fi żmien meta kien hemm "a systemic restriction applicable to all accused persons". Huwa b'hekk irrilaxxja stqarrija mingħajr tali assistenza. L-Avukat Ġenerali lanqas ma adduċa "compelling reasons" li setgħu jiġġustifikaw in-negazzjoni lill-appellant ta' aċċess għal avukat fl-istadju ta' l- interrogazzjoni. Filwaqt li ma ntweriex u lanqas ma ġie allegat li l-istqarrija in kwistjoni ttieħdet bi vjolazzjoni tal-kondizzjonijiet għall-ammissibilita` ta' stqarrija ta' akkużat skont kif provdut fl-artikolu 658 tal-Kodiċi Kriminali, nonostante cio`, għar-raġunijiet indikati, in-negazzjoni tad-dritt ta' assistenza legali "at the pre- trial stage as a result of a systemic restriction applicable to all accused persons must today be held to be in violation of the conditions for the admissibility of an accused's statement".4 14. Kwindi l-istqarrija ta' l-appellant qed tiġi skartata. Din il-Qorti sejra issa tgħaddi biex tikkunsidra l-ewwel aggravju ta' l- appellant u li jirrigwarda r-reat kontemplat fl-artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali. Fi żmien meta ġie allegatament kommess ir-reat kontemplat fl-imsemmi artikolu 1275, dan l-artikolu kien jipprovdi hekk: "Kull uffiċjal jew impjegat pubbliku illi, għal xi vantaġġ privat tiegħu, jagħmel użu ħażin minn flejjes tal-Gvern jew tal-privat, karti ta' kreditu jew dokumenti, titoli, atti jew ħwejjeġ mobbli, illi jkunu ġew fdati lilu minħabba l-kariga jew impieg tiegħu, jew jisraqhom, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' priġunerija minn sentejn sa sitt snin, u l-interdizzjoni ġenerali perpetwa." 5 Permezz ta' l-Att XXXI tas-sena 2007 minflok il-kliem "għal xi vantaġġ privat tiegħu," daħlu l-kliem "għal xi vantaġġ privat tiegħu jew għall-benefiċċju ta' xi persuna jew entità oħra,". Permezz ta' l-Att IV tas-sena 2013, l-artikolu eżistenti ġie enumerat bħala s-subartikolu (1) u ġie miżjud is-subartikolu (2). Mill-provi jirriżulta li l-appellant kien jaħdem bħala nursing aide iċ-Child Development Assessment Unit. Skond Valerie Costigan, in-nurse in charge, l- appellant kien inkarigat mir-reception tal-Unit, u wara nofsinhar jieħu ħsieb it- tracking tal-files u x-rays tal-pazjenti. Huwa kien ukoll coach/scout mal- Floriana Football Nursery. Minħabba allegazzjoni ta' fastidju fil-konfront ta' xi ħadd mis-subien fin-Nursery, tnidiet investigazzjoni, saret tfittxija fir-residenza ta' l-appellant mnejn ġew elevati kompjuter u, fost oġġetti oħra, album li kien fih diversi ritratti ta' subien fil-maġġor parti bil-libsa tal-preċett jew tal-griżma u ċ-ċertifikat tat-twelid ta' kull wieħed minnhom. Mill-kompjuter ġiet estrapolata lista ta' tfal b'diversi partikolaritajiet tagħhom iżda uħud minnhom kellhom ukoll informazzjoni medika, inkluż dwar appuntamenti l-Isptar. L-appellant xehed li waqt li kien ikun fir-reception area kien jitkellem mal-ġenituri u jħajjarhom għall-football. L-informazzjoni li kien iniżżel, "dawn li żammejt minn moħħi hekk. Imma jiena naħlef li qatt ma qbadt file u rajt l-informazzjoni u fuq il-kompjuter kif qed jakkużawni huma, ma hemmx il-medical history tagħhom u l-kitba tat-tobba jiena ma nifhimhiex.… Issa ifhem forsi ġieli eżempju kont qed nidħol u forsi ċċekkjajt date of birth, jista' jkun imma ma nistax niftakar ta' liema. Issa jiena t-tip ta' bniedem li jekk tagħmel kalkolu, jiġifieri għalhekk kont immur għall-birth certificates, għax jekk jiena nistaqsik ismek u kunjomok u kemm għandek żmien u meta tagħlaqhom, jiena naħdem id-date of birth u mmur inġib il-birth certificate u mbagħad ikolli d-dettalji kollha." Ċaħad li qatt għamel użu minn ritratti tat-tfal minn files ta' l-Isptar. Issa, għalkemm l-appellant ċaħad li qatt għamel użu minn ritratti tat-tfal li kien ikun hemm fil-files ta' l-Isptar, mill-anqas tnejn mir-ritratti fl-album elevat mir-residenza tiegħu huma ritratti (jew kopji tagħhom) li l-ġenituri jgħidu li taw lis-CDAU. Dawn huma r-ritratti bin-numri 9 u 17. F'dar-rigward issir referenza għax-xiehda ta' Mario Gesualdi, u dik ta' Raymond u Ignazia Akkawi`7. Jekk ingħataw lis-CDAU, posthom kellu jkun fil-files relattivi u mhux fl-album ta' l- appellant. Din il-Qorti, pero`, talbet li jiġu prodotti l-files in kwistjoni u vera kopja ġiet esebita fis-seduta tas-26 ta' April 2017 meta xehdet Doris Hafiz Saadallah Gollcher. Minn dawn il-files ma jirriżulta ebda annotament li ġie ppreżentat xi ritratt. Inoltre Doris Hafiz Saadallah Gollcher xehdet li mhux normali li jkun hemm ritratti tat-tfal fil-files u fil-files oriġinali ma kienx hemm ritratti. Il-mistoqsija tibqa', minn fejn seta' allura l-appellant ġab ir-ritratti? Din il-Qorti mhijiex lesta li tikkonġettura u tgħid biss li jirriżulta li huwa kellu kuntatt dirett man-nies li Kwantu għall-informazzjoni l-oħra li kellu dwar xi tfal, din il-Qorti ma tqisx li huwa wisq inverosimili dak li xehed l-appellant. Ma tqisx fi kwalunkwe każ li jirriżultaw l-elementi ta' l-artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali. Fiċ-ċirkostanzi l-appellant ma kellux jinstab ħati tar-reat kontemplat fl- artikolu 127 tal-Kodiċi Kriminali. Għalhekk din il-Qorti sejra tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri ta' l-aggravji l-oħra. Għal dawn il-motivi tiddeċiedi billi tilqa' l-appell, tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonferma dik il-parti fejn ġie dikjarat mhux ħati tar-reati lilu addebitati taħt l-artikoli 124 u 133 tal-Kap. 9 u tħassar dik il-parti fejn gie dikjarat ħati tal-imputazzjonijiet lilu addebitati oriġinarjament meta tressaq u cioe` dawk taħt l-artikoli 127 u 141 tal-Kap. 9 u fejn ġie kkundannat għall-piena ta' sentejn priġunerija sospiżi għal erba' snin kif ukoll għall-interdizzjoni ġenerali perpetwa u in kwantu ġie kkundannat iħallas "il-piena ta' mija u sbatax-il liri Maltin (Lm117.00) ekwivalenti għal mitejn tnejn u sebgħin euro u tlieta u ħamsin ċenteżmu (€272.53)" a tenur ta' l-artikolu 533 tal-Kap. 9 tal- Liġijiet ta' Malta, u minflok tiddikjarah mhux ħati ta' dawn l-imputazzjonijiet u b'hekk tilliberah minnhom u minn kull ħtija, u tilliberah ukoll minn kull piena.