Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Kumpilazzjoni Nru.: 535/2018 (Spettur Mark A. Mercieca) Illum, 1 ta' Lulju 2021 Rat l-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront ta' KARL BUGEJA detentur tal-karta tal- identita numru 222124M, akkuzat talli nhar it-13 ta' Lulju 2018 ghall-habta tad- Minghajr il-hsieb li joqtol jew li jqieghed il-hajja ta' Stephen Zidan f'periklu car, Reg 5831) tal-isptar Mater Dei; Art 214, 216, 218 tal-Kap 9; Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Aktar talli fl-istess data, hin u cirkostanza, volontarjament hassar jew ghamel hsara jew gharraq hwejjeg haddiehor, mobbli jew immobbli (misluta), liema hsara ma tiskorrix il-mitejn u hamsin ewro (250), ghad-dannu ta' Stephen Zidan u/jew persuni jew entitajiet ohra; u dan bi ksur tal-artiklu 325(1)(c) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta; U aktar talli fl-istess data, hin u cirkostanza, saq vettura ta' ghamla Honda b'numru ta' registrazzjoni IBV389, b'manjiera traskurata, perikoluza u bla kont u dan bi ksur tal- artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta; lill-Ufficjal Prosekutur, fis-seduta ta' Settembru 2018 u sussegwentement fis-seduta tat-30 ta' Ottubru 2019, jaqra u jikkonferma l-akkuzi bil- Semghet lill-imputat jiddikjara li mhux hati tal-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront Rat in-nota tal-Avukat Generali tat-12 ta' Dicembru 20191 fejn, ghall-finijiet tal- Artikolu 370(3)(a) tal-Kodici Kriminali, indika l-artikoli tal-ligi li abbazi taghhom, hemm mahsub li tista' tinstab htija, u cioe`: a. Fl-Artikoli 17, 31 u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; b. Fl-Artikolu 214, 216 u 218 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; c. Fl-Artikoli 325(1) (c) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; d. Fl-Artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; Semghet ix-xhieda u rat il-provi u d-dokumenti kollha; Rat l-atti kollha. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Semghet is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet kollha waqt l-udjenza tal-10 ta' Gunju Ikkunsidrat; Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza; Mix-xhieda tal-Ispettur Mark Ghiller jirrizulta illi fit-13 ta' Lulju, 2018 meta kien fl-Ghassa ta' Sliema, gie infurmat mill-Pulizija li kien hemm argument vicin l-iskate park tal-Imsida fejn Stephen Zidan garrab griehi gravi li kienu allegatament ikkagonati minn Karl Azzopardi Spiteri. Ghassa tal-Pulizija fejn innota li kellu xi griehi hfief u grif u baghtu jaghmel certifikat Fl-20 ta' Lulju 2018 Karl Azzopardi Spiteri rrilaxxa stqarrija3 fejn sahaq li meta kien hiereg minn Sliema Road, Gzira, direzzjoni Kappara Junction, kien qala' vettura li kienet qed issuq bil-mod hafna u kif rega' dahal quddiem din il-vettura, is-sewwieq beda jteptep id-dawl tal-vettura, izid fil-velocita` u riesaq vicin tan-naha ta' wara tal-vettura tieghu. Huwa qal li kif wasal vicin il-pompa tal-petrol li hemm fir-rampa tiela' ghall-iskate park, naqqas il-velocita` biex il-vettura ta' warajh tkun tista' taqbzu izda dan m'ghamlux u ghalhekk rega' kompla jsuq. karreggjati huwa waqaf bil-mod fil-karreggjata ta' gewwa izda xorta wahda l-vettura ta' warajh ma qabzitux. li huwa rega' saq ftit metri iktar 'il quddiem u rega' waqaf. L-imputat qal ukoll illi sadanittant, qabzuhom diversi vetturi minghajr problemi. L-imputat, allura suspettat, kompla jispjega li ghalkemm ma jiftakarx jekk kienx hu jew is-sewwieq l-iehor li nizel l-ewwel mill-vettura, jiftakar li hargu t-tnejn li huma mill-vetturi taghhom u lis-sewwieq l-iehor, huwa saqsih ghaliex kien qed ipetpet id- 4 u 5. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. dawl meta seta' jaqbzu minghajr diffikolta`. Qal illi s-sewwieq l-iehor beda jghajjat, ma jafx x'qal ezatt u s-sitwazzjoni eskalat u spiccaw fl-idejn billi bdew jimbottaw lil xulxin u wara, it-tnejn li huma taw xi daqqiet ta' ponn. L-imputat ma jiftakarx fejn laqat lis-sewwieq l-iehor izda jiftakar biss li waqqfuhom xi persuni, rikbu fil-vetturi rispettivi taghhom u hu telaq minn fuq il-post. Waqt din il-kollutazzjoni, huwa garrab ezaminat fic-centru tas-Sahha tal-Gzira fl-14 ta' Lulju 2018. L-imputat stqarr ukoll, waqt l-interrogazzjoni, li ma jiftakarx jekk rax demm f'wicc is- sewwieq l-iehor u rinfaccjat bl-istat ta' fatt li kien hu li hareg l-ewwel mill-vettura u sahansitra mar mat-tieqa tal-vettura l-ohra tistieden is-sewwieq l-iehor ghall-glied, l- imputat wiegeb "ma jidhirlix li kien hekk. Stqarr li jista' jkun li kien hu l-ewwel wiehed li hareg mill-vettura izda insista li l-intenzjoni tieghu kienet li jistaqsi lis-sewwieq l-iehor ghaliex baqa' jsuq warajh, ma qabzux u baqa' jteptep id- Huwa cahad illi s-sewwieq l-iehor hareg biex jikkalmah u cahad ukoll illi huwa qabad u ta daqqa ta' ponn f'wiccu, u sahaq li s-sewwieq l-iehor hareg mill-vettura jghajjat u jxejjer idejh ghalkemm ma jiftakarx u ma jafx jghid jekk is-sewwieq l-iehor Qal ukoll li jiddispjacih ghal dak li gara u qatt ma haseb li l-argument kien ser jeskala tant jew li kien wegga' lis-sewwieq l-iehor b'mod gravi. Stephen Formosa Scalpello xehed illi fit-13 ta' Lulju 2018 kien ghaddej mill-Gzira direzzjoni tal-Imsida u meta wasal biex jaqbad il-karreggjata li titla' ghall-iskate park, gie xi hadd isuq karozza b'velocita` qawwija u qasamlu quddiemu. Huwa teptep id-dawl u l-vettura l-ohra bdiet miexja u zzomm brake f'daqqa quddiemu f'nofs ta' triq u huwa ghalhekk rega' petpitlu d-dawl. X'hin waslu fil-parti tat-triq fejn it-triq tinfetah f'zewg karreggjati qabel ir-roundabout, il-vettura ta' quddiemu waqfet fin-nofs u ostakolalu t-triq b'mod illi huwa ma kellux ghazla hlief jieqaf warajh ghaliex il- bankina kienet gholja wisq biex jghaddi bil-vettura tieghu. 4 Seduta tal-20 ta' Settembru 2018, fol. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. mill-vettura u waqt li huwa kien ghadu fil-vettura bil-hgiega mtellgha, gie ta daqqa ta' ponn u daqqa ta' sieq lill-vettura tieghu. Dak il-hin huwa hareg mill-vettura tieghu biex jara xi hsara kien hemm fil-vettura u s-sewwieq l-iehor mar fuqu u staqsih jekk kienx teptiplu d-dawl ghaliex qabzu. daqqiet tefghani mal-art. … Laqatni f'imniehri u laqatni f'ghajnejja"5. Hu cahad li kien kellem hazin lis-sewwieq l-iehor u qal ukoll illi meta waqa' lura kiser subajh ta' idejh li baqa' mghawweg. Meta gie biex iqum, is-sewwieq l-iehor rega' tah Imbaghad harget il-mara mill-vettura u bdiet twerzaq u bdew gejjin in- nies biex jghinuhom. Qal ukoll illi harget mara mill-vettura tas-sewwieq l-iehor u qaltlu biex jitilqu l hemm u fil-fatt huma hekk ghamlu. bhala s-sewwieq li aggredih. Stephen Zidan qal li wara l-incident, huwa baqa' sejjer flimkien ma' martu l-Ghassa tal-Pulizija tal-Imsida biex jaghmlu rapport u minn hemm baghtuh l-Isptar ghaliex Qal ukoll li ghandu sinna miksura filwaqt li fil-vettura tieghu sab ghafsa fil-pilastru minhabba d-daqqa ta' sieq, izda ma kienx induna biha mill-ewwel ghax ma kellux mohh: gie operat f'imniehru u wara gimgha rega' operawh. jmurx ghax-xoghol u minhabba d-daqqa li tah l-imputat, huwa tilef misluta tad-deheb biz-zirkona li tiswa €75, liema misluta kienet inqalghet bid-daqqa. Meta xehed in kontro-ezami6, Stephen Zidan tenna li huwa kellu jieqaf f'nofs ta' triq ghaliex is-sewwieq l-iehor kien ghalaq it-triq bil-vettura tieghu u waqaf warajh Fisser ukoll illi s-sewwieq l-iehor qabzu minghajr ma kellu l-indicator mixghul u qasam quddiemu madwar hames metri qabel gie biex jaqbad ir- rampa li titla' ghall-iskate park. Rega' sahaq li s-sewwieq l-iehor kien qed izomm il- brake u jerga' jsuq meta kien quddiemu huma u telghin ir-rampa u dan sakemm waslu fejn ir-roundabout, meta l-vettura ta' quddiemu waqfitlu fin-nofs fit-tarf tat-triq qabel 38 u 39. 6 Seduta 20 ta' Settembru 2018 u 3 ta' Novembru 2020. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Huwa insista illi kieku seta' jibqa' ghaddej, kien jibqa' ghaddej izda ma setax minhabba li l-vettura l-ohra waqfitlu fin-nofs. Cahad illi din il-vettura waqfet fil-genb tar-roundabout. meta l-imputat kien hebb ghalih, hu wiegeb li hareg mill-vettura biex jara xi hsara kien ghamel is-sewwieq l-iehor fuq il-karozza: "Il-karozza kont ghadni nixtriha, kif ghafasli fuq il-bieba, daqqa ta' ponn fuq il-bieba u ser inhallih ikissirli l-karozza." Stqarr ukoll li huwa kien qabad lill-imputat minn ghonqu izda sostna li dan ma kienx l-ewwel haga li ghamel, u ghamel hekk biex jiddefendi ruhu wara li l-imputat kien zewgha wara x-xoghol u kif kienu hergin mill-Gzira ghadda xi hadd bil-karozza b'certu velocita`, kiser fuqhom biex gie fil-karreggjata taghhom u r-ragel taghha Il-vettura li giet quddiemhom bdiet issuq u tieqaf, isserrep u terga' tibbrjekja u huma ma setghu jghaddu minn imkien. meta f'daqqa wahda s-sewwieq l-iehor waqaf hdejn il-pompa tal-petrol fin-nofs tat- triq b'tali mod li ma setghux jghaddu, hareg mill-vettura tieghu, mar fuq in naha tar- ragel u ta daqqa ta' ponn b'kemm kellu sahha fuq il-hgiega. Qalet li l-karozza Dak il-hin, zewgha hareg mill-vettura u l-iehor staqsieh jekk kienx hu li teptiptlu d-dawl u kif zewgha wiegeb fl-affermattiv, is-sewwieq l-iehor tah daqqa ta' ponn, xehtu mal-art u beda jaghti bl-addocc, f'liema stadju x-xhud harget mill-karozza u bdiet tghajjat biex jieqaf u meta gew in-nies, ikkalma. Rat illi dak il- hin harget mara minn gol-vettura l-ohra u qaltlu "inti ha tigi" u s-ssewwieq l-iehor Ix-xhud gharfet lil dan is-sewwieq l-iehor bhala l-imputat Karl Azzopardi Spiteri. In kontro-ezami8, Mary Rose Zidan qalet li l-imputat kien ghaddej b'velocita` kbira u kiser ghal fuqhom biex jghaddi min-naha tal-pompa tal-petrol u ghal naqra ma kienx dawl u mbaghad ghalqilhom it-triq. Qalet ukoll li l-imputat hareg mill-vettura irrabjat 8 Seduta tat-3 ta' Novembru 2020. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. u jsaqsi ghalfejn kienu qed iteptpu d-dawl u beda jaghti bil-ponn fuq il-hgiega. zewgha ma tahx cans jitkellem, tah daqqa ta' ponn u tefghu mal-art. Meta wara l- incident qajmitu minn mal-art, rat li kellu wiccu mimli demm u imniehru miksur u qalet li marru l-Ghassa tal-Pulizija qabel marru ghand tabib ghaliex l-ewwel riedet L-imputat, Karl Azzopardi Spiteri xehed huwa kien qed isuq minn direzzjoni Gzira kien wieqaf wara l-vettura ta' Stephen Zidan qabel ir-roundabout taħt il-flyover il-ġdida, fejn hemmhekk it-tnejn daru fuq ix-xellug fid-direzzjoni tal-Universita' lejn l-iskate park, u peress li l-vettura ta' quddiemu kienet qed tinstaq daqsxejn bil-mod, kif infetħet it-triq fi tliet karreggjati huwa daħal fit-tieni karreggjata, zied il-velocita`, qabez il-vettura ta' quddiemu u rega' daħal quddiemha. Insista illi fil-parti fejn huwa qabez quddiem il-vettura ta' quddiemu, il-linja li taqsam il-karreggjati ma kienetx wahda kontinwa li ma tippermettix it-tibdil tal-karreggjata u fil-waqt li kien qed jaghmel il-manuvra ta' sorpass, huwa kien qed isuq b'60 jew 70 kilometru fis-siegha. L-imputat kompla jghid li f'daqqa waħda, huwa nnota li l-vettura ta' warajh bdiet tpetpet ħafna d-dawl u żzid il-veloċita' tant li giet vicin hafna tal-vettura tieghu u ghalhekk, billi huwa haseb li riedet taqbzu, tefa' mal-genb vicin il-pompa tal-petrol Madanakollu, ma kienx hemm bizzejjed spazju biex il-vettura ta' warajh taqbzu u ghalhekk baqa' jsuq bil-vettura ta' warajh tibqa' tteptep id-dawl u ssuq bumper ma' bumper mieghu, u waqaf mal-bankina fil-genb tat-triq fejn din tiftah Hu inisista illi fil-parti tat-triq fejn waqaf, setghu jghaddu karozzi ghaliex effettivament kien hemm karozzi li ghaddew minn magenbu. L-imputat fisser li peress li l-vettura l-ohra baqghet tiġri warajh, huwa waqaf mal- genb tat-triq biex forsi l-vettura taqbzu u kif waqaf "ħarist lura rajtu nieżel mill- karozza, inżilt jien ukoll." Kompla jispjega wkoll: "Imbagħad ghidtlu ghalfejn qiegħed tiġri waraja, qalli għax qbiztni, ma stajtx nifhem ghalhiex qbiżtu, ma nafx ghalfejn inqala' dan il-panik kollu imbagħad at some point jiġifieri qbadna Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. nimmbutaw lil xulxin, ma nafx eżatament x'ġara imbaghad at some point, qabadni minn għonqi u hemmhekk qisni tliftha imbaghad. Qal illi huwa ta daqqa ta' ponn "sew" lis-sewwieq l-iehor x'hin huwa qabdu minn ghonqu ghaliex dak il-hin inhasad. Kellu girfa u daqqa sew fuq imnieħru u kellu xi grief oħra f'għonqu. Imbaghad, meta xehed in kontro-ezami, l-imputat cahad illi huwa waqaf biex jaghlaq it-triq u biex il-vettura ta' warajh ma tkunx tista' tghaddi u insista li anke kieku waqaf fin-nofs ta' dik il-parti mit-triq, xorta wahda kien ikun hemm bizzejjed wisa' biex din il-vettura taqbzu u tibqa' ghaddejja. vettura tieghu, huwa qal li ghamel hekk ghaliex is-sewwieq l-iehor beda jpetpitlu d- dawl u jigri bumper ma' bumper mieghu u ried ihallih jaqbzu u jibqa' ghaddej. Stqarr ukoll illi meta huwa waqaf, ittawwal u ra lis-sewwieq l-iehor hiereg mill-vettura tieghu u ghalhekk, huwa hareg ukoll. Meta gie konfrontat bil-verzjoni li kien irrilaxxa fl-istqarrija tieghu, l-imputat insista illi meta huwa hareg mill-vettura tieghu, is- Hu xehed: "Le, le mhux ghalhekk ħriġt jiena, jien u ħiereġ rajtu ħareġ hu ukoll, qisu ħriġna fl-istess ħin." Imbaghad fisser illi meta hareg mill-vettura tieghu biex jara xi jrid is-sewwieq l-iehor, ghaliex kien baqa' jteptiplu d- dawl, l-iehor kien diga' hareg mill-vettura u kien ukoll "diga' ixejjer idu kien qieghed jistieden il-glied". Qal ukoll li huwa hareg mill-vettura tieghu biex jghid lis-sewwieq l-iehor biex jitlaq izda ma telaqx. Izda cahad illi kif is-sewwieq l-iehor ikkonferma li kien qed iteptiplu d-dawl huwa minnufih tah tliet daqqiet ta' ponn f'wiccu. Ghalkemm ammetta li tah daqqa ta' ponn f'wiccu, l-imputat ma ftakarx fejn tahomlu u f'liema stadju tahomlu. L-imputat qal ukoll li hlief ghall-fatt li s-sewwieq l-iehor qallu li tteptiplu d-dawl ghax qabzu, ma jiftakarx id-diskors dak il-hin u ma tax kaz jekk is-sewwieq l-iehor kienx liebes in-nuccali jew jekk kellux xi griehi f'wiccu. Jiftakar biss li imbottaw lil xulxin izda ma setax jiftakar jekk kienx l-ewwel wiehed li Ikkunsidrat; Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Fil-kaz li ghandha quddiemha, il-Qorti hija rinfaccjata b'zewg verzjonijiet kunfliggenti dwar is-sekwenza tal-fatti li waslu ghall-argoment bejn l-imputat u Stephen Zidan, kif ukoll dwar dak li effettivament sehh waqt din il-kollutazzjoni. Filwaqt li l-verzjoni tal-Prosekuzzjoni hi li l-imputat ghalaq it-triq bil-vettura tieghu, hareg mill-vettura, qabad jaghti fuq il-vettura ta' Stephen Zidan u sussegwentement, meta l-istess Stephen Zidan hareg mill-vettura, beda jsawtu; min-naha tieghu l- imputat Karl Azzopardi Spiteri jishaq illi huwa fl-ebda mument ma ghalaq it-triq ghall-vettura ta' warajh u li z-zewg sewwieqa mhux biss hargu mill-vetturi rispettivi taghhom fl- istess hin izda wkoll qabdu jimbottaw lil xulxin. L-imputat jammetti li huwa kien ta daqqa ta' ponn lil Stephen Zidan izda sostna li dan ghamlu wara li bdew jimbottaw lil xulxin u wara li Stephen Zidan kien qabdu minn ghonqu. Il-Qorti ma ghandhiex il-konfort ta' xi prova oggettiva bhal filmat tal-incident, li kien ikun ferm utili biex jirrizolvi l-ekwivoci u jelimina d-dubji dwar dak li jkun effettivament sehh u biex jafferma jew inaqqas mill-kredibbilita` ta' wahda jew l-ohra mill-verzjonijiet kuntrastanti tax-xhieda u l-partijiet. M'humiex infrekwenti dawk il-proceduri fejn il-fatti li johorgu mill-provi ma jaqblux ma' xulxin jew ikun hemm xhieda li addirittura jghidu bil-maqlub ta' xulxin u ghall- fini tal-evalwazzjoni tal-kredibbilita` tax-xhieda f'kazijiet bhal dawn, huma relevanti d-dispozizzjonijiet tal-Artikolu 637 tal-Kodici Kriminali. Dawn jipprovdu li ghal dak li jirrigwarda xhieda ta' eta` minuri, xhieda tal-imputat kif ukoll ix-xhieda ta' persuni ohrajn imsemmija mill-Artikolu 633 u mill-Artikolu 636 tal-istess Kodici, fosthom persuni li jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun mehtiega x-xhieda tagħhom, jew fir-rizultat tal-kawza, id-decizjoni dwar il-kredibbilta` ta' dawn ix-xhieda tithalla fid-diskrezzjoni ta' min ghandu jiggudika l-fatti. Dan ghandu jsir billi jittiehed qies mill-gudikant tal-imgieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda ghandhiex mis-sewwa jew hijiex konsistenti, u ta' karatteristici ohra tax-xhieda tieghu, u jekk ix-xhieda hijiex korroborata minn xiehda ohra, u tac-cirkostanzi kollha Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Ghandu jinghad illi kif gie ritenut mill-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl- ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Sammut Ghigo, mhux kull konflitt fil-provi ghandu necessarjament iwassal ghal-liberazzjoni tal-persuna akkuzata ghaliex f'kaz ta' konflitt fil-provi, «… il-Qorti trid tevalwa l-provi skond il-kriterji enuncjati fl-Artikolu 637 tal-Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzjoni dwar lil min trid temmen u f'hiex Inoltre, ghal dak li jirrigwarda l-kredibbilta` tax-xhieda, l-Artikolu 638 tal-Kodiċi Kriminali jaghmilha car li filwaqt li huwa fid-dover tal-Prosekuzzjoni li ggib il-provi kollha u l-ahjar prova possibbli sabiex il-grad tal-prova mehtieg ghas-sejbien ta' htija kriminali, jintlahaq b'success, is-subartikolu (2) tal-istess Artikolu jistipola li xhud wiehed wahdu, jekk emnut, huwa sufficjenti biex il-kaz jigi ppruvat skont il-ligi. il-principju gie ripetutament riaffermat fil-gurisprudenza tal-Qrati taghna in materja. Madanakollu, minn evalwazzjoni tat-testimonjanza quddiemha fil-kaz odjern, anke fl-isfond tal-verzjonijiet rilaxxati mix-xhieda ftit wara li sehh l-incident, il-Qorti tqis illi m'huwiex daqstant difficli tirrizolvi l-kunflitt fil- Wara kollox, il-Qorti semghet ix-xhieda u rat il-komportament tax-xiehda fuq il-pedana u ma tistax ma tirrimarkax illi hija osservat differenza sostanzjali bejn il- konsistenza assoluta – ghad illi genwina – bejn fuq naha wahda il-verzjonijiet ta' Stephen Zidan u martu Mary Rose Zidan li entrambi stqarrew bla tlaqliq dak kollu li sehh jew li raw isehh, u d-diversi kontradizzjonijiet u inkonsistenzi tal-verzjoni tal- Dawn l-inkonsistenzi jizdiedu meta x-xhieda tieghu tigi mqabbla ma' dak li stqarr huwa stess waqt l-interrogazzjoni tieghu mill-Pulizija fl-14 ta' Lulju 2018, fejn tispikka b'mod evidenti r-reticenza tieghu biex iwiegeb b'mod dirett u inekwivoku ghall-iktar domandi relevanti, fosthom jekk kienx hu jew is-sewwieq l-iehor li nizel l- ewwel mill-vettura, min minnhom beda jimbotta lill-iehor l-ewwel u min beda Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. jimbotta lil min, fejn kien laqat lil Stephen Zidan u jekk rax demm f'wicc is- sewwieq l-iehor. Il-Qorti wara li semghet lill-imputat jixhed, hija tal-fehma li ftit tista' taghti affidabbilita` lill-verzjoni tieghu li huwa kien waqaf biex ihalli l-vettura ta' warajh tghaddi, li huwa hareg mill-vettura semplicement biex jistaqsi lis-sewwieq l-iehor ghalfejn kien qed iteptipliu d-dawl u li huwa ta daqqa ta' ponn lil Stephen Zidan ghaliex kien qabdu minn ghonqu. Il-Qorti tosserva illi fuq il-pedana tax-xhieda kwazi tliet snin wara l-incident, l-imputat donnu ftakar ferm iktar dettalji u dan b'mod iktar limpidu milli kien ftakar l-ghada tal-incident innifsu meta baghtu ghalih il-Pulizija. Ghalkemm fl-istqarrija tieghu l-imputat jikkoncedi eventwalment illi kien hu li hareg mill-vettura l-ewwel u kien kwazi wasal mal-vettura l-ohra qabel Stephen Zidan hareg minnha, din il-verzjoni regghet giet michuda minnu quddiem il-Qorti fejn innega li huwa kien mar mat-tieqa tal-vettura l-ohra biex jistieden lis-sewwieq l-iehor ghall-glied u insista li huwa hareg mill-vettura fl-istess waqt li Stephen Zidan hareg mill-vettura tieghu. Il-Qorti thoss li ghandha tirrimarka wkoll illi l-verzjoni li jirrizulta mix-xhieda ta' Stephen Zidan u martu hija wkoll pjenament konformi u konsonanti ma' dik il- verzjoni li rrapportaw lil PC413 Alan Joseph Rowe minnufih wara li sehh l-incident, ghall-habta tad-9.15 p.m., tabilhaqq qabel marru l-Isptar minhabba l-griehi li garrab l- rrapporta illi waqt li kien ghaddej bil-vettura qabel l-iskate park, qabez wiehed quddiemu billi biddel il-karregjata minghajr ma xeghel l-indicator, u billi huwa nhsad, xeghel id-dawl biex jigbidlu 1-attenzjoni. Stephen Zidan qallu wkoll li x-xufier tal- vettura l-ohra waqaf quddiemu ghas sodisfazzjon u hareg ghalih u tah daqqa fuq il- vettura, f'liema waqt, meta huwa ra li ha jibda jaghmillu l-hsara fuq il-karozza, Stephen Zidan hareg mill-vettura u l-iehor refa' jdejh fuqu. Dan kollu jinsab fir- Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. rapport tal-okkorrenza maghmul a tempor vergine11 li jkompli jikkonforta x-xhieda ta' Stephen Zidan u martu anke ghal dak li jikkoncerna l-fatt li l-imputat kien waqqaf il- vettura tieghu fin-nofs tat-triq, hareg mill-vettura tieghu, beda jaghti bis-sahha fuq it- tieqa tax-xufier u aggredixxa lill-istess Stephen Zidan b'talanqas daqqa ta' ponn Ikkunsidrat; Il-ligi penali ma tehtiegx li biex persuna tigi misjuba hatja tkun trid tigi instawrata f'mohh il-gudikant, ic-certezza assoluta, u dan ghaliex huwa rari li jigi riskontrat dan il-livell ta' prova. Fl-ordinament guridiku taghna huwa bizzejjed ghas-sejbien ta' htija kriminali, li qorti ta' gustizzja kriminali tkun konvinta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni mill-provi imressqa mill-Prosekuzzjoni, u li dawn il-provi ma jkunux gew newtralizzati mid-difiza fuq bazi ta' probabbilta`. Dan il-grad ta' prova hija l-oghla threshold ta' prova li l-ligi tehtieg fis-sistema guridiku taghna sabiex Qorti ta' gustizzja kriminali tkun tista' ssib persuna akkuzata hatja ta' reat kriminali. Sabiex tara jekk dan il-livell probatorju jkun intlahaq fil-kaz partikolari l-Qorti trid tara jekk u safejn persuna tkun qed tixhed is-sewwa bil-principji provduti lilha fl- « Jekk il-Qorti tqis li, applikati dawn il-principji, xhud ikun qieghed jixhed is-sewwa, allura tkun tista' toqgħod fuq dak li jkun qed jgħid jew fuq parti minn dak li jkun qed jgħid skont il-każ. Jispetta dejjem lil min ikun irid jiġġudika l-fatti jiddeċiedi jekk, applikati dawn il-prinċipji, jemminx xhud f'dak kollu li jkun qed jgħid jew safejn jemmen minn dak li jkun qed jgħid, u dan japplika wkoll meta x-xhud ikun xhud waħdieni tal-fatti allegati. Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir- raġuni, fuq is-sens komun u fuq il-buon sens, u fuq stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l-argumenti kollha li jkunu ġew imresqin Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li jwassal sabiex dak il-livell ta prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jkun jista' jingħad li ma ntlaħaqx u li allura, bħala konsegwenza, l-akkużat ikun irid jiġi dikjarat mhux ħati talakkużi miġjuba kontrih. »12 Applikati ghall-fatti ta' dan il-kaz ir-regoli u l-insenjament in materja tal-evalwazzjoni tal-kredibbilita` tax-xhieda u tal-prova mehtiega fil-kamp kriminali, kif fuq enuncjat, il-Qorti hija tal-fehma illi abbazi tal-konsiderazzjonijiet diga` maghmula, ghandha taghti affidabbilita` lill-verzjoni ta' Stephen Zidan, li giet konfortata pjenament mix- xhieda ta' martu, liema xhieda, wara giet evalwata mill-Qorti bl-applikazzjoni tal- kriterji elenkati fl-Artikolu 637 tal-Kap. 9, tipperswadiha li l-verzjoni taghhom hija Konsegwentement, il-Qorti ma ghandha l-ebda rizervi kwalsiasi sabiex tqis ix-xiehda ta' Mary Rose Zidan bl-istess mod sħiħ u ferm, daqs li kieku dawk il-fatti ġew ippruvati minn persuna barranija jew minn wieħed li m'għandu xejn x'jaqsam Il-Qorti hija moralment konvinta wkoll illi l-imputat waqaf fit-triq deliberatament b'mod li l-vettura ta' warajh ma setghetx tghaddi, hareg mill-vettura tieghu ghas- sodisfazzjon, hebb ghal Stephen Zidan billi sabbat bis-sahha fuq il-hgiega tal-vettura tieghu u wara li huwa hareg mill-vettura u sehhet kollutazzjoni, l-imputat aggredih billi fost ohrajn, tah talanqas daqqa ta' ponn wahda f'wiccu. Konformement, tqis mhux biss illi l-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova fil-grad mehtieg ghas-sejbien ta' htija kriminali illi l-imputat li hareg mill-vettura rrabjat biex jikkonfronta lis-sewwieq l-iehor u stiednu ghall-glied billi ta bil-ponn fuq il-bieba tal- vettura l-ohra, kif ukoll aggredih billi imbottah u waqt il-kollutazzjoni li segwiet, tah talanqas daqqa' ta' ponn wahda f'wiccu. Ikkunsidrat; 12 Il-Pulizija vs Clifford Azzopardi Spiteri – deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-5.12.2019. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Id-difiza waqt it-trattazzjoni sollevat l-attenwanti tal-provokazzjoni u sottomettiet illi ghalkemm huwa minnu li l-imputat ta daqqa ta' ponn lil Stephen Zidan, din kienet ir-rejazzjoni tieghu li giet provokata mill-fatt li l-istess Stephen Zidan kien qabdu Dan l-attenwanti, f'reat ta' offiza volontarja, huwa kontemplat mill-Artikolu 230 u 227(c) tal-Kap. 913 u huwa pacifiku li diversament mil-legittima difiza, il-beneficcju ta' dan l-attenwanti jinghata biss meta l-provokazzjoni, ossia l-att provokatorju, ikun tali li f'nies ta' temperament ordinarju komunement igib l-effett li dak li jkun ma jkunx jista' jqis l-effett tad-delitt u jitlef il-kontroll tieghu14. Ghalhekk, jirrizulta li hemm zewg elementi li jsawru dan l-iskuzanti u cioe` fl-ewwel lok, il-provokazzjoni trid tkun wahda ingusta u trid tkun oggettivament riskontrabbli, u fit-tieni lok trid tkun saret filwaqt tal-azzjoni li taghha tingieb bhala skuza. Applikat dan l-insenjament ghall-fattispecje tal-kaz in dizamina, il-Qorti ma rriskontrat l-ebda prova sal-grad tal-probabbli, li l-imputat gie provokat minn Stephen Zidan jew li d-daqqa ta' ponn li huwa xejjirlu kienet ir-rejazzjoni tieghu ghal xi provokazzjoni ingusta fil-konfront tieghu. ihalli lill-vettura ta' warajh tghaddi u titlaq, effettivament huwa ma ghamel xejn minn dan izda ghall-kuntrarju, huwa hareg mill-vettura f'waqt meta, ex admissis ma kienx ghadu jaf jekk is-sewwieq ta' warajh kienx waqaf huwa stess jew kien hareg mill- Wara hafna konfuzjoni fit-twegibiet tieghu dwar meta hareg mill-vettura u r- L-offiża volontarja fuq il-persuna hija skużabbli – … (b) fil-każijiet magħdudin bħala skuża għall-omiċidju volontarju fl-artikolu 227(c). L-Artikolu 227(c) tal-Kap. 9 jipprovdi illi l-omicidju volontarju hu skuzabbli:- "… meta jsir minn persuna fil-waqt li tkun taħt l-influwenza immedjata ta' passjoni istantanja jew aġitazzjoni tal- moħħ illi minħabba fiha, fil-waqt tad-delitt, ma tkunx tista' tqis l-egħmil tagħha. … sabiex l-akkużat jitqies li ma kienx jista' jqis l-egħmil tiegħu, jinħtieġ illi fil-fatt l-omiċidju jkun sar minħabba saħna ta' demm u mhux għaliex kien hemm ilħsieb magħmul tal-qtil ta' persuna jew ta' ħsara gravi fuq il-persuna, u illi r-raġuni kienet tali illi, f'nies ta' temperament ordinarju, komunement iġġib l-effett li ma jkunux kapaċi li jqisu l-konsegwenzi tad- delitt. 14 Imbaghad l-Artikolu 229 jipprovdi dwar dawk l-istanzi fejn l-iskuża msemmija fl-artikolu 227(ċ) tal-Kap. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Il-Qorti tosserva illi ghalkemm l-imputat isostni li huwa waqaf mal-genb tat-triq biex Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. raguni ghalfejn hareg u min hareg l-ewwel mill-vetturi rispettivi, l-imputat finalment xehed hekk fir-rigward:- U inti ħriġt qabel rajtu joħroġ mill-karozza tiegħu? Jiena at the point li ħriġt, le ma rajtux, jiena at the point li ħriġt mill- karozza tiegħi, kien ħareġ hu ukoll. Kif inghad, din il-verzjoni tikkuntrasta ma' dak mistqarr mill-imputat waqt l- interrogazzjoni tieghu u l-Qorti ma tistax twarrab dawn l-inkonsistenzi ripetuti mhux biss bejn il-verzjoni tal-imputat moghtija quddiem il-Qorti u dik li tirrizulta fl- istqarrija, izda wkoll fix-xhieda tieghu in kontro-ezami. jitqieghdu fl-isfond tal-verzjoni univoka ta' Stephen Zidan li giet korroborata pjenament minn martu cioe` li wara li huwa petpet id-dawl lill-vettura li qabzitu, din bdiet issuq bl-iskossi sakemm waslu fejn ir-roundabout u waqfitlu fin-nofs f'liema waqt l-imputat hareg mill-vettura u ta daqqa ta' ponn fuq il-bieba tal-vettura ta' S'hawnhekk il-Qorti ma tirravviza l-ebda provokazzjoni jew azzjoni Ghall-kuntrarju, l-azzjoni ingusta kienet dik tal-imputat li waqqaf il-vettura tieghu fin- nofs tat-triq u hareg mill-vettura biex jaffronta lis-sewwieq l-iehor u biex jistiednu Il-Qorti hija wkoll moralment konvinta illi Stephen Zidan hareg mill-vettura tieghu biss wara li l-imputat avvicina l-vettura tieghu u sabbat fuq il-hgiega. S'hawnhekk ma jirrizulta l-ebda provokazzjoni ingusta da parti ta' Stephen Zidan: il-fatt li hareg mill-vettura tieghu ma jistax jitqies bhala azzjoni ingusta fil-konfront tal-imputat jekk dik kienet tabilhaqq l-azzjoni li ried jipprovoka l-imputat innifsu minghand Stephen Stephen Zidan xehed konsistentement illi kien l-imputat li aggredih l- ewwel wara li huwa hareg mill-vettura biex jara xi hsara kien ghamillu fil-bieba u mill-provi, il-Qorti hija konvinta illi kien l-imputat li hebb ghal Stephen Zidan u Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. aggredih u mhux bil-kontra, u dan ghaliex huwa kien irrabjat wara li Stephen Zidan teptiplu d-dawl tal-vettura15. Huwa xehed hekk:- "Jien hrigt biex nara hekk ghamillix xi hsara u gie fuqi qalli inti teptipli d-dawl ghax qbiztek? Tani zewg daqqiet tefghani mal-art""16 u l-Qorti, fl-assjem tac-cirkostanzi u wara li evalwat il-komportament tax-xhieda fuq il-pedana tax-xhieda, ma ghandha ebda rizervi sabiex temmen bis-shih il-verzjoni ta' Stephen Zidan u ta' martu fir-rigward. Wara li qieset il-verzjoni tal-imputat, mizghuda bl-inkonsistenzi, il-Qorti m'hijiex sodisfatta li huwa ppruvat sal-grad tal-probabbli li Stephen Zidan pprovoka lill- imputat b'xi azzjoni ingusta. Effettivament, ma tirravviza l-ebda azzjoni ingusta da parti ta' Stephen Zidan: il-fatt illi huwa teptep id-dawl lill-vettura li hasditu b'manuvra hesrem u l-fatt li seta' hareg mill-vettura tieghu aggressivament wara li l- imputat ta bil-ponn fuq il-bieba ma jikkostitwixxux fatt ingust, anke ghaliex din l- azzjoni ma saritx fil-waqt tal-azzjoni li taghha tingieb bhala skuza17. M'hijiex konvinta lanqas illi l-imputat ta bil-ponn lil Stephen Zidan ghaliex il-vittma qabdu minn ghonqu u li din l-azzjoni tikkostitwixxi provokazzjoni ingusta ghall-fini tal-attenwanti invokata ghad-difiza tal-imputat. Stephen Zidan ammetta li f'xi waqt huwa qabad lill-imputat minn ghonqu u jista' jkun li b'hekk kien hu li kkagunalu l-griehi f'ghonqu, huwa ovvju li din il-mossa sehhet waqt kollutazzjoni provokata minn hadd iktar hlief mill-imputat innifsu. minnu li l-argoment skala izda l-Qorti hija konvinta li l-kollutazzjoni shiha tqanqlet unikament mill-azzjonijiet tal-imputat u ghalhekk, l-imputat ma jistax jispettezza l-argoment li lanqas jiftakar x'sehh fih u min beda jimbotta lil min, biex imbaghad jinvoka xi griehi li huwa seta' soffra waqt din l-istess kollutazzjoni li pprovoka huwa stess, bhala element in sostenn tad-difiza tal- 17 F'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appelli Kriminali deciza fl-10 ta' Settembru 2004 fl-ismijiet Il-Pulizija vs Paul Muscat Azzopardi, gie deciz:- "Meta tigi biex tqies l-iskuza tal-provokazzjoni ghandha tithares ir-regola migjuba fl- artikolu 235, li jfisser li l-provokazzjoni ma tiswiex jekk ma tkunx saret fil-waqt ta'l-azzjoni li taghha tingieb bhala skuza. Pero' dejjem irid ikun hemm provokazzjoni ingusta ..." Illum, 1 ta' Lulju 2021 ta' ponn? Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. provokazzjoni. Wara kollox, l-imputat innifsu eskluda l-grad tal-probabbilita` ta' din il-verzjoni ta' fatti meta xehed hekk:- "… imbagħad at some point jiġifieri qbadna nimmbutaw lil xulxin, ma nafx eżatament x'ġara imbaghad at some point, qabadni minn għonqi u hemmhekk qisni tliftha Imbaghad, meta xehed in kontro-ezami, l-imputat stqarr bla tlaqliq li m'ghandux idea jekk kienx hu li imbotta lil Stephen Zidan l-ewwel u stqarr ukoll hekk:- "Dr. Serracino Leaney: L-ewwel hu qabdek minn għonqok jew l-ewwel xejjirtlu daqqa Xhud: Min ta l-ewwel … naf li imbuttajna l'xulxin … kif bdiet id-dettalji ezatt ma Fuq kollox, Stephen Zidan xehed konsistentement li kien l-imputat li aggredih l- Il-Qorti ma tistax ma tosservax ukoll illi minkejja li l-imputat isostni li huwa ta daqqa ta' ponn lil Stephen Zidan ghaliex irrejagixxa ghall-fatt li kien qabdu minn ghonqu, huwa baqa' ma rrapportax dan l-incident lill-Pulizija u baqa' lanqas mar jiehu l-kura u jiccertifika l-griehi li garrab f'dan l-argoment hlief wara li l-Pulizija ghamlu kuntatt mieghu l-ghada. Il-Qorti tistenna li kieku huwa minnu l-imputat tant kien ipprovokat b'din l-allegat aggressjoni ta' Stephen Zidan - li, skont l-imputat, ipprecipitat ir-rejazzjoni tieghu - kien jirrapporta dan a tempor vergine u jiehu hsieb jippreserva l-prova b'mod spontaneu u mhux jitlaq mill-post biex jibqa' sejjer ghand siehbu kif miftiehem minn qabel l-incident qiesu ma gara xejn, u jhalli lill-Pulizija Ghaldaqstant, il-Qorti filwaqt li hija sodisfatta li l-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova fil-grad mehtieg fil-kamp kriminali, illi l-imputat aggredixxa lil Stephen Zidan, fin- Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. nuqqas ta' provi sal-grad tal-probabbli tal-provokazzjoni ingusta da parti ta' Stephen Zidan li hija oggettivament riskontrabbli, id-difiza tal-provokazzjoni ma tistax Ikkunsidrat; Jibqa' biex jigi mistharreg u stabbilit, ghall-fini ta' htija o meno ghar-reat taht l- Artikolu 216 u 218 tal-Kap. 9, kif addebitat fl-ewwel imputazzjoni, jekk l-imputat ghandux jinstab hati li kkaguna offiza gravi fuq il-persuna ta' Stephen Zidan. Stephen Zidan xehed illi l-imputat tah zewg daqqiet f'imniehru u f'ghajnejh, u tefghu mal-art18. Xehed ukoll illi kif waqa' lura, kiser is-suba' ta' idejh li ghadu mghawweg sal-lum u kif qam kif seta', l-imputat rega' tah daqqa ohra, f'liema stadju harget martu mill-vettura, bdiet twerzaq, bdew gejjin in-nies biex jghinuh u l-imputat telaq minn fuq il-post. Xehed ukoll illi kellu hafna demm niezel minn imnierhu u sinna miksura u ghamel xahar ma setax imur ghax-xoghol. Il-griehi li garrab Stephen Zidan jidhru fir-ritratti esebiti fl-atti19 u gew certifikati fid-dokument li jifforma parti mil-kopja legali tal-file mediku tieghu fl-Isptar Mater Dei20 li minnu jirrizulta illi fit- 13 ta' Lulju 2018 fil-21.20h huwa gie invistat mit-tabib Dr. Thanh Binh Duong Ghalkemm dan it-tabib mediku ma xehedx quddiem il-Qorti biex jikkonferma r- rizultanzi tal-ezami mediku li huwa kkonduca fuq il-persuna ta' Stephen Zidan u biex jixhed dwar l-offizi li rriskontra, il-Qorti hatret bhala espert mediku lil Mr. Kenneth Milosevic, konsulent ortopediku bl-inkarigu li jikkostata n-natura tal-griehi 18 Xhieda ta' Stephen Zidan, 20 ta' Settembru 2018, fol. 38 u 39. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. subiti minn Stephen Zidan b'rizultat tal-incident li sehh fit-13 ta' Lulju 2018 u l- permanenza o meno ta' dawn l-offizi, u dan ukoll permezz ta' access ghall-file mediku Effettivament, mix-xhieda tal-espert mediku jirrizulta li huwa kkonsulta l-imsemmija noti medici ta' Stephen Zidan fl-Isptar Mater Dei u minnhom jirrizulta li fit-13 ta' Lulju, 2018 allegatament huwa qala' daqqiet ta' ponn f rasu, wiccu u mniehru. L- espert ikkonferma wkoll illi minn dan il-file mediku jirrizulta li sar CT scan tal-mohh u tal-ghadam tal-wicc dakinhar stess, liema CT scan indika li kien hemm frattura fl- ghadam tal-mnieher u minhabba d-deformita' rizultanti, saritlu operazzjoni fit-23 ta' L-espert ikkonferma ulterjorment illi dakinhar li gie ezaminat fid- Dipartiment tal-Emergenza l-Isptar Mater Dei, gie nnutat li Stephen Zidan kellu problema wkoll f'wahda mis-snien tax-xellug kif ukoll problema ta' diformita fis- suba' tal-id ix-xellugija, u dan skont ma rrizulta minn X-ray li ttiehed fit-13 ta' Lulju Huwa kkonferma li dawn l-offizi huma ta' natura gravi. Kwantu ghall-offiza fl-imnieher, mill-ezamijiet li kkonduca personalment l-espert mediku fuq Stephen Zidan fit-23 ta' April 2019, hu seta' jinnota illi l-imnieher kien ghadu daqsxejn mghawweg lejn in-naha tax-xellug. Inoltre, il-qarquca tal-imnieher baqghet mghawga lejn in-naha tal-lemin minkejja l-operazzjoni li saritlu fit-23 ta' Lulju 2018 u billi din baqghet tikkawza sadda fl-imnieher, kien hemm bzonn ta' operazzjoni ulterjuri (septoplasty) biex din titranga. Fir-rapport tieghu, l-espert mediku ikkonkluda hekk:- Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Il-Qorti trid tistabbilixxi jekk din l-offiza ghandhiex titqies bhala offizi ta' natura gravissima a tenur tal-Artikolu 218, jew ta' natura gravi a tenur tal-Artikolu 216 tal- Kapitolu 9, jew inkella bhala offiza ta' natura hafifa a tenur tal-Artikolu 221 tal-istess Illi l-principji li jirregolaw il-klassifikazzjoni ta' griehi ghall-fini ta' proceduri kriminali huma ben stabbiliti fl-ordinament guridiku taghna, fejn jinsab ritenut pacifikatament illi:- "Il-kwistjoni ta' jekk offiza hiex wahda hafifa u ta' importanza zghira, hafifa, gravi jew gravissima hi wahda ta' fatt u ghalhekk rimessa ghall-gudikant tal-fatt (fil-kaz ta' guri, ghalhekk, rimessa f'idejn il-gurati; fil-kaz odjern rimessa f'idejn il-gudikant ta' Ma hix, ghalhekk, kwistjoni, li tiddependi neccessarjament jew esklussivament fuq "opinjoni medika". It-tabib jew tobba jispjegaw x'irriskontraw bhala fatt; u, jekk il-qorti tippermettilhom, jistghu joffru l-opinjoni taghhom dwar, fost affarijiet ohra, kif setghet giet ikkagunata dik l-offiza, jew ma' xhiex huma kompatibbli s-sintomi li jkunu gew klinikament riskontrati. Ikun jispetta mbaghad ghall-gudikant tal-fatt li, fid-dawl mhux biss ta' dak li jkun xehed it-tabib izda fid- dawl tal-provi kollha, jiddetermina n-natura ta' l-offiza."23 Minn dak li xehed l-espert mediku Kenneth Metaraku, jirrizulta li Stephen Zidan soffra deformita` f'imniehru bhala rizultat tat-trauma li garrab bid-daqqiet li tah l-imputat, liema deformita` tikkonsisti (i) fid-devjazzjoni lejn ix-xellug tal-ghadma tal- imnieher u kif ukoll (ii) fit-tghawwig tal-qarquca u ostruzzjoni fil-passagg nazali. Il-paragrafi tal-Artikolu 216 tal-Kap. 9 li huma relevanti ghall-offizi in dizamina, huma s-segwenti paragrafi tas-subartikolu (1), li jiddisponu li l-offiza fuq il-persuna 23 Il-Pulizija vs Joseph Connell – Qorti tal-Appell Kriminali, deciza 30 ta' Lulju 2004. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. a) jekk tista' ġġib periklu - … (ii) ta' debbulizza permanenti fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' xi parti tal-ġisem; jew (iii) ta' difett permanenti f'parti tal-għamla tal-ġisem; … (b) jekk iġġib mankament jew sfreġju fil-wiċċ, fil-għonq jew f'waħda mill-idejn tal- offiż; Kwantu ghall-asimettrija fl-ghadma tal-imnieher u t-tghawwig tal-qarquca tal- imnieher u l-konsegwenti ostruzzjoni fil-passagg nazali, il-Qorti hija tal-fehma illi ghalkemm huwa stabbilit mir-rapport tal-espert mediku illi dawn huma ta' natura permanenti, il-Qorti ma taqbilx illi dawn l-offizi jistghu jgibu perikolu ta' debbulizza permanenti fil-funzjoni tal-imnieher a tenur tal-paragrafu (ii) tal-Artikolu 216(1)(a)24. Teskludi wkoll illi dawn jistghu jitqiesu bhala mankament fil-wicc. A propositu ta' mankament, fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Paul Mifsud Depasquale tat-12 "B'mankament … fil-wicc, il-ligi qed tirreferi ghal kull deterjorament ta' l-aspett tal- wicc li, anke minghajr ma jnissel ribrezz jew ripunjanza, jipproduci notevole o Izda fil-kaz in dizamina, jemergi mir-relazzjoni tal-espert mediku illi t-tghawwig fl- Sfregju, mill-banda l-ohra u a differenza ta' mankament, hija kull hsara li tista' ssir fir-regolarita' tal-wicc, fl-armonija tal-lineamenti tal-wicc, u anke f'dik li hija s- sbuhija tal-wicc. Skont l-insenjament pacifiku in materja, biex l-offiza titqies bhala sfregju, din trid tkun vizibbli "minn distanza li hi dik 'li soltu jkun hemm bejn in-nies 24 Wara kollox, l-espert mediku kkonferma illi Stephen Zidan ma kellux problemi biex ixomm. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. meta jitkellmu ma' xulxin"26. F'kull kaz, kollox jiddependi mill-entita` tal-hsara: mhux importanti x'tissejjah il-hsara f'termini medici jew popolari ghaliex dak li hu importanti hu l-effett li l-hsara thalli fuq il-wicc. Fir-rigward, il-Qorti tirreferi wkoll ghal dak li ntqal sussegwentement mill-Qorti tal- Appell Kriminali fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Antonio sive Anthony Busuttil Griffin, deciz fit-2 ta' Settembru 1999:- "Kif din il-Qorti kellha l-opportunita` li tirrimarka f'okkazzjonijiet ohra, l-isfregju ('disfigurement') fil-wicc (jew fl-ghonq jew fl-id) kontemplat fl-artikolu 216(1)(b) tal- Kodici Kriminali jista' jkun anke ta' natura temporanea, bhal, per ezempju, sakemm il-ferita tfiq. Huwa biss fil-kaz tal-hekk imsejjha 'offiza gravissima' fl-artikolu 218(1)(b) li l-ligi tirrikjedi l-permanenza (oltre l-gravita`) ta' l-isfregju. Mir-ritratti esibiti din il-Qorti tara li l-ewwel Qorti setghet legalment u ragjonevolment tikkwalifika l-offiza f'wicc Sultana bhala sfregju (ghalkemm mhux gravi u anqas permanenti) peress li dik l-offiza kienet tiddisturba l-armonija tal-lineamenti tal- wicc u kienet tidher minn distanza normali." [emfasi ta' din il-Qorti] Illi iktar minn hekk, huwa stabbilit li l-Qorti tista' tasal ghal konkluzjoni differenti Dan il-principju gie affermat mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis- sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Francis Cauchi Vaughan fejn intqal illi:- "… ghall-finijiet tal-artikolu 216 jekk hemmx sfregju jew le hi kwistjoni ta' fatt rimessa ghall-gudikant … u dan kien perfettament intitolat li jasal ghal konkluzjoni differenti minn dik li wasal ghaliha l-espert tal-Qorti. [emfasi ta' din il-Qorti] Issa fil-kaz odjern, l-espert mahtur mill-Qorti kkonferma li Stephen Zidan soffra hsara fl-imnieher billi dan jidher li gie mghawweg lejn ix-xellug. 26 Il-Pulizija vs Emily Bilocca Gatt Meli Kriminali, deciz 15.2.58, Kollezz. 27 Deciza fit-12 ta' Settembru 1996 Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. jirrizultax li din id-devjazzjoni hija estetikament notevoli, gie kostatat li l-hsara Fil-fehma tal-Qorti, dawn l-offizi jikkostitwixxu l-isfregju prospettat mis-subinciz (b) tal-Artikolu 216(1) tal-Kap. 9 kif ukoll, partikolarment kwantu ghall-ostruzzjoni tal- passagg nazali minhabba t-tghawwig fil-qarquca, difett permanenti f'parti tal- għamla tal-ġisem. Minn dan jikkonsegwi illi ghalkemm hemm element ta' permanenza fl-offizi subiti fl-imnieher, dawn m'humiex tal-gravita` li jehtieg sabiex tigi ravvizata l-offiza gravissima prospettata mill-Artikolu 218 tal-Kap. 9 izda huma offizi ta' natura gravi fit-termini ta' l-Artikolu 216(1)(a)(iii) u (b) tal-Kap. Peress li l-espert xehed illi l-kostatazzjonijiet medici li saru b'rabta mal-qasma fis- suba' li tirrizulta mill-X-ray, kif ukoll il-griehi dentali li garrab Stephen Inder, jirrientraw fil-kompetenza specjalizzata ta' konsulent ortopediku u jezorbitaw mill- kompetenza tieghu bhala espert tal-ENT29, il-Qorti ghandha quddiemha biss prova dwar in-natura gravi tal-offizi sofferti minn Stephen Zidan f'imniehru. Il-Qorti ma ghandhiex quddiemha prova sodisfacjenti illi l-offizi l-ohrajn konsistenti fil-frattura tas-suba' z-zghir u fis-sinna tal-kwerelant, ghalkemm ippruvat li gew imgarrba minn Stephen Zidan waqt l-argoment li kellu mal-imputat fit-13 ta' Lulju 2018, huma wkoll ta' natura gravi ghaliex igibu l-konsegwenzi msemmija fl-Artikoli 216 jew 218 tal-Kap. Ghalhekk dawn l-offizi sejrin jitqiesu bhala offizi ta' natura hafifa a tenur tal-Artikolu 221(1) tal-Kap. 9, anke ghaliex mill-provi, senjatament ix-xhieda ta' Stephen Zidan, jirrizulta li dawn ma kienux ta' importanza zghira. Wara kollox, ir- reat taht l-Artikolu 221 huwa reat minuri li huwa kompriz fir-reat aktar gravi taht l- Artikolu 216 tal-Kap. 28 Ara wkoll ritratti Dok. MM9 tal-offizi fuq il-persuna ta' Stephen Zidan – fol. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Ghaldaqstant, jirrizulta illi l-htija tal-imputat ghar-reat addebitat fl-ewwel akkuza, hija ppruvata fil-grad li tehtieg il-ligi ghaliex jirrizulta lil hinn minn kull dubju dettat mir- raguni, mhux biss li l-imputat, fit-13 ta' Lulju 2018, laqat lil Stephen Zidan b'daqqa ta' ponn jew iktar f'imniehru, izda wkoll li bhala rizultat ta' din l-aggressjoni huwa soffra offizi ta' natura gravi skont kif prospettat fl-Artikolu 216 tal-Kap. offizi ta' natura hafifa skont l-Artikolu 221(1) tal-Kap. Ikkunsidrat; Kwantu ghar-reat addebitat fit-tieni imputazzjoni, cioe` ir-reat ta' hsara volontarja, jirrizulta mix-xhieda ta' Stephen Zidan illi bid-daqqiet li l-imputat xejjrilu f'wiccu, nqalghatlu l-misluta tad-deheb li kien liebes f'widintu, liema misluta ma nstabitx. Dan jirrizulta wkoll mir-rapport li ghamel l-istess vittma fl-Ghassa tal-Pulizija minnufih, liema rapport xehed dwaru l-ufficjal tal-Pulizija30 fix-xhieda tieghu. vittma xehed illi huwa xtara misluta ohra simili tliet ijiem wara ghall-prezz ta' €75 minghand Mario Crisafulli u dan skont kif jirrizulta mir-ricevuta originali (Dok. MM431) li giet mghoddija lill-Ispettur Mark Anthony Fenech Montfort u giet esebita minnu. Ghalkemm il-kwerelant irrapporta wkoll illi l-imputat kissirlu n-nuccali bid-daqqiet li qala' minghandu, dan il-fatt ma ssemma mkien fix-xhieda la ta' Stephen Zidan u lanqas ta' martu. Bl-istess mod, mhuwiex ippruvat sodisfacjentement illi l-imputat ikkaguna hsara fil- vettura tal-kwerelant : hu minnu li Stephen Zidan xehed li l-imputat ta daqqa ta' ponn u daqqa ta' sieq fil-vettura tieghu u kkagunalu ghafsa fil-pilastru tal-bieb izda la gew prodotti ritratti ta' din il-hsara jew prova ohra li tistabbilixxi oggettivament il-fatt tal-hsara, u lanqas sar rapport lill-Pulizija meta l-kwerelant eventwalment skopra din l- allegat hsara fil-vettura tieghu. Ghalhekk il-Qorti tqis illi l-htija tal-imputat hija ppruvata limitatament kwantu ghall-misluta li kien liebes Stephen Zidan, liema Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Ikkunsidrat ; L-imputat gie wkoll mixli li saq il-vettura tal-ghamla Honda bin-numru ta' regsitrazzjoni IBV-389 b'manjiera traskurata, perikoluza u bla kont. Il-Qorti rat il-provi u semghet id-deskrizzjoni ta' Stephen Zidan u martu dwar il- manuvra tal-imputat li qasam quddiemhom bil-vettura ftit tal-metri qabel kienu ser jaqbdu r-rampa li taghti ghar-roundabout tal-iskate park. Huma xehdu li nhasdu b'din il-manuvra ghaliex l-imputat gie b'velocita` minn warajhom u qasam il-karreggjata biex gie quddiemhom fil-karreggjata ta' gewwa minghajr ma xeghel l-indicator. wkoll li l-imputat beda jsuq u jibbrejkja quddiemhom u kien qed iserrep. L-imputat filwaqt li ammetta li huwa qabez il-vettura ta' quddiemu ghaliex kienet miexja bil- mod, cahad li huwa qasam il-linji bojod kontinwi biex ghamel il-manuvra ta' sorpass. Cahad ukoll li huwa beda jsuq u jzomm il-brake f'daqqa u qal li kienet il-vettura ta' warajh li kienet qed issuq vicin hafna tieghu. "Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragonevoli, prudenti, kompetenti u ta' esperjenza. Bhala regola, il-ksur tar-regolamenti tat- traffiku kif ukoll in-non-osservanza tad-disposizzjonijiet tal-Highway Code li jincidu fuq il-mod jew il-kwalita` ta' sewqan ta' dak li jkun, jammonta wkoll ghal sewqan 32 Il-Pulizija vs. Michael Camilleri Barun deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-20 ta' Frar 2007. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. X'jikkostitwixxi imbaghad, perikolu fis-sewqan jew sewqan bla kont, huwa wkoll ben stabbilit fis-sistema guridika taghna. Fid-decizjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl- ismijiet Il-Pulizija vs. Alfred Jankovic tas-6 ta' Mejju 199733 , intqal hekk:- "Sewqan bla kont hu deskritt … bhala sewqan 'bi traskuragni kbira'. Din it-tieni ipotesi, jigifieri ta' sewqan bla kont, tikkontempla s-sitwazzjoni fejn il-grad ta' traskuragni tkun kbira u tinkludi l-kazijiet fejn wiehed deliberatament jiehu riskji fis- sewqan li m'ghandux jiehu minhabba l-probabbilita' ta' hsara li tista' tirrizulta lil terzi, kif ukoll kazijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji. Sewqan perikoluz (dangerous driving) jirrikjedi li fil-kaz partikolari s-sewqan kien ta' perikolu ghal terzi jew ghall-proprjeta` taghhom. Biex wiehed jiddeciedi jekk kienx hemm dana l- perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal-kaz, inkluzi l-hin u l-lokalita` ta' l- incident u l-presenza o meno ta' traffiku iehor jew ta' nies ghaddejjin bir-rigel. [...] » Il-Qorti fil-qies tad-divergenzi fix-xhieda dwar il-mod kif wettaq il-manuvra tieghu l- imputat, fin-nuqqas ta' provi oggettivament riskontrabbli u minhabba li ma jirrizultax sodisfacjentement ippruvat li huwa wettaq xi manuvra illegali, hija tal-fehma li ma tistax issib htija fl-imputat li saq b'manjiera traskurata. Wisq anqas li s-sewqan tieghu Hemm qbil li huwa sorpassa lill-vettura tal- kwerelant b'mod li hasad lilu u lill-passiggier tieghu, izda l-fatt innifsu li huma nhasdu b'din il-manuvra jew il-fatt li l-kwerelant ma rax li l-indicator tal-vettura tal-imputat kien mixghul qabel qasmet minn karreggjata ghal ohra, ma jikkostitwixxix necessarjament sewqan traskurat. Barra minn hekk, filwaqt li huwa stabbilit li l- kwerelant teptep id-dawl ghaliex hassu aggravat bil-manuvra tal-imputat, il-Qorti ma thossx li tista' tistrieh unikament fuq il-percezzjoni tal-kwerelant u l-passiggier tieghu li s-sewqan tal-imputat tilhaq l-estremitajiet ta' sewqan traskurat, perikoluz jew bla Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Ghaldaqstant, mhux qed tinstab htija fl-imputat ghar-reat addebitat fit-tielet imputazzjoni. Ikkunsidrat ; Illi ghall-finijiet tal-piena il-Qorti hadet in konsiderazzjoni l-fatt illi r-rejazzjoni tal- imputat ghas-semplici teptip tad-dawl tal-vettura ta' Stephen Zidan, kienet wahda ferm eccessiva bhalma kienet ukoll eccessiva l-aggressjoni li biha huwa laqa' ghar- risposta tal-kwerelant li huwa teptep id-dawl ghaliex l-imputat kien qabzu. ma tistax hlief tistmerr agir bhal dan fit-triq fejn hija imperattiva t-tolleranza u l- pacenzja kif ukoll iz-zamma tad-dixxiplina halli incidenti bhal dawn jigu evitati. l-incident partikolari - li wara kollox kien facilment evitabbli kieku l-imputat baqa' sejjer fi triqtu – kellu konsegwenzi gravi ghall-kwerelant li mhux biss soffra griehi hfief fi snienu u f'subajgh, izda garrab griehi gravi u permanenti f'imniehru bhala rizultat tal-aggressjoni fiergha tal-imputat u l-Qorti ma tistax hlief teroga piena li hija idonea anke bhala deterrent kontra agir kriminuz bhal dan fit-toroq ta' pajjizna. Hadet ukoll in konsiderazzjoni l-fedina penali nadifa tal-imputat kif ukoll il-fatt li huwa wera soghba ghall-offizi li kkaguna lill-kwerelant u ammetta li zbalja meta agixxa b'dak il-mod u li seta' evita s-sitwazzjoni. Il-Qorti fil-qies ta' dan kollu, temmen li biex issir gustizzja f'dan il-kaz, ma jidhrilhiex illi ghandha tmur ghall-estremi tal-Ligi u tapplika l-piena ta' prigunerija effettiva, izda hija tal-fehma li ghandha teroga piena ta' prigunerja ghal terminu li ghandu jigi sospiz, u dan sabiex tinstawra fl-imputat l-gharfien illi eghmilu kien wiehed kriminuz u b'hekk jahsibha sew qabel jerga' jagixxi b'agir delinkwenti. Ghal dawn il-motivi filwaqt li ma ssibx lill-imputat hati tat-tielet imputazzjoni u tilliberah minnha, wara li rat l-Artikoli 17, 214, 215, 216, 221(1) u 325(1)(c) tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lil KARL BUGEJA hati tal-ewwel u t-tieni Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. imputazzjonijiet u tikkundannah erbatax (14)-il xahar prigunerija b'applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, tordna li din is-sentenza ma tidholx fis-sehh hlief jekk hlief jekk, matul il-perijodu ta' sentejn mil-lum, il-hati jikkommetti reat iehor li ghalih hemm piena ta' Wara li rat l-Artikolu 28H tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti qieghda tordna lil KARL BUGEJA jhallas lill-parti offiza Stephen Zidan is-somma ta' hamsa u sebghin Euro (€75) bhala kumpens ghad-danni li soffra, liema hlas ghandu jsir fi zmien mhux aktar tard minn xahar mil-lum. B'applikazzjoni u ghall-finijiet tal-Artikolu 383 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, u billi tqis li huwa xieraq sabiex tipprovdi ghas-sigurta` ta' Stephen il-Qorti qieghda lil KARL BUGEJA b'obbligazzjoni tieghu nnifsu taht penali ta' hames mitt Euro (€500) li ma jimmolestax lill-istess Stephen Zidan u dan ghal zmien sena mil-lum. Bl-applikazzjoni tal-Artikolu 533 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tikkundanna lill- hati sabiex ihallas lir-Registratur tal-Qorti is-somma ta' mitejn u tnax-il Euro u hamsin centezmu (€212.50) rapprezentanti spejjez li ghandhom x'jaqsmu mal- hatra tal-esperti34 f'dawn il-proceduri. Ai termini tal-Artikolu 28A(4) u 28H(8) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il- Qorti spjegat lill-imputat, fi kliem car u li jinftiehem, ir-responsabbiltajiet tieghu taht l-Artikolu 28B jekk huwa jikkommetti, matul il-perjodu operattiv, reat li ghalih hemm piena ta` prigunerija u/jew jekk ikun hemm nuqqas ta' konformita` mal-ordni mahrug bis-sahha tal-Artikolu 28H. Illum, 1 ta' Lulju 2021 Nru: 535/18 Il-Pulizija (Spt. Illum, 1 ta' Lulju 2021