Qorti tal-Appell Kriminali Iben Joseph, imwieled Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar' fit-28 ta' Marzu, 1986 u detentur tal-karta ta' l- identita' numru 401067(M) Illum is-27 ta' Novembru 2020. Magistrati (Malta) talli nhar id-29 ta' Gunju 2016, ghall-habta tas-1:50am filwaqt li kien qieghed jsuq vettura Taxi ta' l-ghamla Renault b'numru ta' registrazzjoni Saq l-imsemmija vettura b'manjiera perikoluza u traskurata; 2. kif ukoll talli waqt li kien qed isuq l-imsemmija vettura involontarjament ikkaguna griehi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Disminder Bachu hekk Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tad-29 ta' Lulju, 2016 fejn wara li rat l-Artikoli tal-Ligi u cioe' l-Artikoli 15 (1)(a)(b) tal-Kap. 65 u l-Artikolu 226 (1)(b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta sabet lill-imputat CAUCHI K/A CAUCHI JONES KHEDRI hati ta sewqan traskurat u talli ikkaguna ferita involontarja ta' natura gravi fuq il- persuna ta' Disminder Bachu u kkundannatu multa ta' mitt Ewro (€100) u mhux hati tal-akkuza ta' sewqan perikoluz u lliberatu minnha. Ordnat inoltre li l-imputat CAUCHI K/A CAUCHI JONES KHEDRI jkun sospiz mil-licenzji kollha tieghu tas-sewqan ghal zmien gimgha. Rat ir-rikors tal-appellant Keith Lauri minnu pprezentat fid-9 ta' Awwissu, 2016 fejn talab lil din il-Qorti tvarja u timmodifika is-sentenza appellata billi tikkonfermaha kwantu lliberatu mill-imputazzjoni dwar sewqan perikoluz u tirrevoka s-sejbien ta' htija ta' sewqan traskurat u dwar li kkaguna ferita involontarja ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Disminder Bachu u tilliberah minnhom u minn kull htija skond il-ligi. Rat l-aggravji tal-appellant. Rat l-atti kollha tal-kawza. Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet. Ikkunsidrat, Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni Illi fl-appell minnu ntentat l-appellant jilmenta illi l-Ewwel Qorti fasslet interpretazzjoni żbaljata tal-ligi in materja fid-dawl tal-provi prodotti quddiemha u dan meta ghamlet enuncjazzjoni ta' dritt zbaljat dwar il-kuncett ta' nuqqas ta' 'proper lookout' li fil-fehma tal-Ewwel Qorti kienet il-causa prossima tal-inċident stradali mertu tal-kawza. L-appellant jikkontendi illi kienu jirrizultaw l-elementi tal-casus jew tal-kaz fortwit li jwasslu sabiex jezimi ruhu mir-responsabbilta' penali billi l-incident ma kienx wiehed prevedibbli u li seta' jigi evitat bl-uzu tal- Dan ghaliex fil-fehma tieghu l-vittma kienet warajh tant illi intlaqtet mil-mudguard ta' wara tal-vettura. Jisħaq illi mhuwiex mistenni minn sewwieq prudenti illi jara dak li qed jigri wara l–vettura misjuqa minnu iżda dak li hemm quddiemu u fil-ġnub kif fil fatt għamel. Hu jinsisti li dan kien każ klassiku ta' casus fejn il-parte ċivile x'aktarx ġiet imbottata għal fuq il-vettura tieghu mill-folol li kien hemm f'dawk il-ħinijiet u laqtet il-vettura tal-appellant fejn konsegwentement waqghet fl-art u r-rota ta' wara tal-vettura ghaddiet minn fuq saqjaha biex b'hekk subiet il-feriti gravi li ġew riskontrati. Illi sabiex tindirizza l-aggravji imressqa mill-appellant il-Qorti ezaminat mill-gdid l-atti tal-kawza u dan bil-ghan li tqies jekk l-Ewwel Qorti, fid-dawl tal-provi migjuba quddiemha u b'applikazzjoni tal-ligi in materja, setatx legalment u ragjonevolment tasal ghal dikjarazzjoni ta' htija. Illi s-sinistru stradali mertu ta' dawn il-proceduri sehh nhar id-29 ta' Ġunju 2016 għall-ħabta tas-1:50am meta safat imtajjra persuna ta' nazzjonalita' barranija certu Disminder Bachu, fl- entratura li twassal ghad-diskoteka Gianpula gewwa L-Isla u dan meta saq minn hdejha l-appellant bit-taxi tieghu u laqatha. Jirrizulta mill-verzjoni moghtija mill-parti leza illi hi flimkien ma' shabha kienu mixjin bil-mod fuq in- naħa xellugija tat-triq fejn f'daqqa waħda ħasset daqqa u waqgħat mal-art fuq idha xellugija u kif waqgħat rat rota ta' karrozza ssuq fuq sieqa l-leminija u tibqa' għaddejja. Qalet ukoll li t-triq kienet mixgħula sew f'dak il-ħin. Il-pulizija tkellmet ukoll mal-appellant li kien is-sewwieq tal-vettura involuta fl-inċident li saħaq illi hu u ħiereġ minn Gianpula Grounds bil-passiġġieri hekk kif wasal ħdejn l-entratura sema l-għajjat u xi ħadd iħabbatlu fuq il-bonnet tal-vettura tiegħu, waqqaf u gie infurmat mis-sieħeb tal-parte ċivile li kien laqat lit-tfajla tiegħu. Hu saħaq illi lil din il-persuna lanqas biss kien raha qabel l-inċident u li hu kien qed isuq bil-mod hafna. Il-pulizija tkellmu ma' xi persuni li kienu fuq il-post u li kkonfermaw illi l-appellant lanqas biss induna li laqat lill-vittma u filfatt kien ser jibqa' sejjer li kieku ma marrux jiġru warajh biex iwaqqfuh. Ikkunsidrat: Illi din il-Qorti, kif ippresjeduta kellha okkazzjoni tistharreg dak li jikkostitwixxi l-element tal-proper lookout mehtieg minn kull sewwieq prudenti u diligenti, kif ukoll li tistharreg l-elementi ta' dritt li isawwru l-principju tal-kaz fortwit u dan f'sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Dorianne Brincau deciza fit-28 ta' Frar 2018 jekk il-pedestrian "Ibda biex ......, "driver ghandu juza d-diligenza kollha biex jevita pedestrian jaqsam negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian. Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir-responsabbilita' hu dak biss fejn il-pedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi ghemil tieghu ikun qieghed lid-driver f' pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega dan ma setax assolutament jevita l-investiment."(App. XXXVIII, p.iv. p.859) li:- "Il-pedestrian ghandu Mill-banda certament drittijiet fic-cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l-obbligi. Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih, dak id- driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal- konsegwenzi li jista' jsofri dak il-pedestrian ." F' sentenzi ohra mbaghad gew elaborati sitwazzjonijiet fejn din l- emergenza subitanea tavverra ruha ; eg. "meta jaqsam f' daqqa u jissorprendi lill-konducent, jew jaghmel xi moviment insolitu u inaspettat" (App. "Il-Pulizija vs. J. Thornton" Kollezz. XLV p.iv. p.920) jew meta pedestrian jinzel inaspettatament minn fuq il- bankina, jew li jaqsam jew jitfaccja ghall-gharrieda minn wara xi car liema huma dawk iehor, jew li johrog minn xi kurva fit-triq, jew li jitfaccja ghall- gharrieda u inaspettatament quddiem il-karozza. "Il- Pulizija vs. Schranz Grima Pulo" Kollez. Vol.XLVI . p.iv. p.765)" Il-Qorti ghaddiet ukoll biex elenkat is- sitwazzjonijiet fejn sewwieq jezimi ruhu minn kull responsabbilta ghall-investiment ta' pedestrian. U allura hawn fejn jidhol il-grad tal-culpa tas-sewwieq ghal event dannuz u jekk allura jistax jigi ezentat mir-responsabbilta: "In succint fuq skorta ta' awturi u gurisprudenza, t-trepod tal-kolpa gie definit bhala: 1. la volontarieta dell'atto; 2. la mancata previsione dell'effetto nocivo; u 3. la possibilita di prevedere. Bhala konkluzzjoni tad-definizzjoni li din il-Qorti trid taghti lit- terminologija culpa, ghalhekk jibqa' dejjem li l-element taghha huwa volontarjeta' tal-att, in-nuqqas ta' previzjoni tal-effetti dannuzi ta' dak l-att u l-possibilta' ta' previzjoni ta' dawk l-effetti dannuzi. Jekk l-effetti dannuzi ma kienux prevedibbli, hlief b'diligenza straordinarja li l-ligi ma tesigix u li semmai tista' ggib culpa levissima li ma hiex nhar il-15 ta' Dicembru 1958 mill-Qorti ta' l-Appelli Kriminali)" Din is-sentenza tistrieh fuq l-insenjament ta' zewg guristi tad-dritt penali fejn il-gurist Francesco Pisani Brincat jghid hekk dwar il-culpa, "… il Bl-istess mod, il-Professur Anthony J. L-Antolisei, izda jimxi pass 'il quddiem mill-insenjament tal-Carrara u t-tejorija tal-prevedibbilita ta'l-azzjoni meta iqies illi tirrizulta il- kolpa meta jkun hemm in-nuqqas ta'l-osservanza tar-regoli tal- komportament, anki jekk l-event dannuz ma kienx wiehed prevedibbli u dan billi l-osservanza ta' dawn ir-regoli iwassal sabiex l-event dannuz ma isehhx: "Si tratta di regole di condotta volte a prevenire determinati (negligenza accadimenti; tali regole possono essere sociali imprudenza o imperizia) oppure giuridiche (regolamenti, ordini discipline). Dak illi ghandu jigi stabbilit kwindi huwa jekk l-event kienx wiehed fortwit, jew jekk kienx hemm sitwazzjoni ta' emergenza subitanea, tant ghalhekk illi l-event dannuz ma seta' qatt jigi evitat anke jekk bl-ezercizzju gholi ta' diligenza u bl-osservanza tar-regoli kollha tal- imgieba xierqa fit-triq. Sitwazzjoni bhal din certament teskludi kull forma ta' negligenza, imprudenza, traskuragini jew non-osservanza tar-regoli ta' komportament mistennija, fit-termini ta' dak li ifassal l- Antolisei sabiex jistabilixxi l-kolpa." Spjanat dan l-insenjament gurisprudenzjali u applikati ghal fattispecje ta' dan il-kaz ghandu jemergi illi l-investiment tal-pedestrian sehh meta din kienet miexja mal-genb tat-triq biswiet il-hbieb taghha, meta f'daqqa wahda ħasset imbottatura qawwija u b'saħħitha. Irkoptejha ċedew u waqgħet fuq ix-xellug tagħha. F'dan il-mument il-vettura li kienet ghaddejja biswit taghha rifsitilha saqajha tal-lemin. Is-sewwieq baqa' jsuq fuq saqjaha u ż-żarbun li kienet libsa inqasam f'biċċtejn u baqa' sejjer. L-appellant minn naha tieghu jisħaq illi hu ma rax lill-vittma u lil sħabha ghaddejjin mal-genb tat-triq qabel l-inċident. Ighid illi hija laqtet il-mudguard ta' wara tal-vettura li jfisser li hu kien lahaq ghadda minn hdejha qabel sehh l- Infatti jgħid illi ma ndunax bl-inċident sakemm attirawlu l- attenzjoni biex jieqaf. Jishaq madanakollu li kienet din it-tfajla li harrget ghan- nofs u spuccat fil-karreggjata tat-traffiku fejn kien qieghed isuq hu sabiex b'hekk Din madanakollu hija supposizzjoni minn naha tieghu billi, kif inghad, l-appellant ex admissis ighid illi huwa lanqas biss induna li sehh Illi x-xhieda ta' xhud okulari James Cassar Agius, fil-fehma tal-Qorti hija determinanti ghar-risoluzzjoni ta' din il-vertenza. kienet miexja fuq in-naha ta' barra tal-bankina hdejn shabha ntlaqtghet mill- vettura tal-appellant, tilfet il-bilanc, waqghet fl-art. Illi mhux biss, izda ighid ukoll illi peress illi l-appellant ma indunax b'dan, baqa' jsuq bil-konsegwenza illi ir-rota ghaddiet minn fuq saqajn it-tfajla, li konsegwentement sofriet il-griehi Jistqarr illi l-appellant laqat lil vittma bit-tyre ta' wara. xiehda tieghu jirrizulta illi f'dak il-hin ikun hemm hafna konfuzjoni ta' nies dehlin u hergin minn Gianpula. Dan kellu ifisser allura illi mill-appellant kien mistenni grad iktar oghla ta' attenzjoni. Issa huwa inkontestat illi fil-hin tal-incident kien hemm hafna nies mexjin bil- pass biswit il-vettura misjuqa mill-appellant. Huwa nkontestat ukoll illi l- appellant kien miexi bil-mod hafna. Illi huwa indubitat ukoll ghal din il-Qorti illi meta il-vittma waqghet fl-art il-vettura tal-appellant ma kenitx lahhqet skorrietha tant illi fil-fatt hija intrifset bir-rota ta' wara. Dak li jhasseb lil Qorti huwa kif l-appellant li kien ghaddej bil-mod ma indunax illi persuna laqtet il- vettura tieghu u li di piu' wara li dan sehh huwa ma indunax u baqa' jsuq tant illi spicca sehh l-investiment. Dan jindika illi s-sewwieq kien ferm aljenat. kieku l-appellant induna tempestivament b'dak li kien qed jigri madwaru, haga li injora kompletament ghal xi raguni inspjegabbli, huwa kien certament jinduna bid-daqqa li qalghet il-vittma mal-vettura tieghu u kien iwaqqaf biex jara x'gara u mhux jibqa' jsuq minn fuqha fejn lanqas biss induna tant illi kellhom jattirawlu l-attenzjoni n-nies ta' madwaru. Konsegwentement tenut kont ta' dan u fid-dawl tal-fatt illi fil-mument meta' seħħ il-każ kien hemm diversi persuni bil-pass sejrin fid-direzzjoni ta' Gianpula, bħalma filfatt kienet il-parti ċivile u sħabha, l- appellant kellu jimxi aktar bil-qalbu u joqghod ferm attent b'dak li qed jigri fid- dintorni tieghu inkluż allura fil-ġnub tal-vettura fejn kienet tinsab il-parte ċivile Illi t-tezi ta'l-appellant illi it-tfajla kienet fuq in-naha ta' wara tal- vettura meta intlaqtghet, apparti illi hija kongettura billi huwa ma rax l-incident isehh, hija ghal kollox insostenibbli ghaliex li kieku meta din waqghet fl-art kienet tinsab wara l-vettura tieghu, allura kienet tkun il-vettura ta' warajh li ttajjarha u mhux hu. Il-Qorti hija tal-fehma illi l-konsegwenzi sfortunati u gravi ta' dan l-inċident setghu jiġu evitati li kieku l-appellant kien aktar kawt. madanakollu, l-Qorti tqies ukoll illi tirrizulta n-negligenza kontributorja tal- vittma li kienet miexja fuq in-naha ta' barra tat-triq meta kien hemm il-vetturi ghaddejjin minn maghha, minflok imxiet wara shabha meta kien hemm traffiku fil-vicinanzi taghha. mill-htija, izda tista' isservi biss bhala attenwanti fil-piena. Illi fil-fatt hekk jidher li ghamlet l-Ewwel Qorti billi il-piena erogata fil-konfront tal-appellant hija Illi allura l-Qorti ma tarax illi hemm motiv li jista' igieghlha titbieghed mill-fehma milhuqa mill-Ewwel Qorti u ghaldaqstant l-aggravji imqanqla mill-appellant qed Għal dawn il-motivi, l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier taghha, bit-terminu ta' gimgha ghas-sospensjoni tal-licenzja tas-sewqan ghandha tibda tiddekorri mil-lum. Vera Verin