PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 21 ta' Novembru, 2016 Roderick Fenech Salerno u Analise Fenech Salerno Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tar-rikorrenti Roderick u Analise Fenech Salerno, li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: Fid-dsatax ta' April elfejn u tlettax (19/04/2013) ir-rikorrenti xtraw minghand l-intimati dghajsa / jott tal-marka Gobbi 315 SC bin-numru ufficjali 9821 u C.I.N. IT-GOBOB2831506 rregistrata f'Malta mal-Malta Transport Authority (Transport Malta) bl-isem ta' 'Lady Lala' u l-puntun bin-numru C16 li jinsab gol-Manoel Island Yacht Marina, Gzira, versu l-prezz ta' sitta u sebghin elf Ewro (€76,000) liema prezz thallas permezz ta' depozitu fis-somma ta' hamest elef Ewro (€5000) fid-disgha ta' April 2013, pagament ta' erba u ghoxrin elf Ewro (€24,000) fis-sbatax (17) ta' April 2013 u pagament tal-bilanc ta' sebgha fuq din u erbghin elf Ewro (€47,000) fid-dsatax (19) ta' April 2013. (Kopja tal-kuntratt ta' akkwist – Bill of Sale – datat 19 ta' April 2013 anness u mmarkat Dok. Fis-sajf tal-2013 segwenti l-attur, Roderick Fenech Salerno nizzel din id-dghajsa / jott fil-bahar sabiex juzaha u tellahha fuq l-art u tpoggiet fil-boatyard fl-erbatax ta' Novembru elfejn u tlettax (14/11/2013). l- Sussegwentement antifouling ta' manteniment ghax-xitwa u kien immedjatament hawnhekk li l- attur innota blisters of Osmosis fil-qiegh (hull) ta' din l- imsemmija dghajsa / jott. Fil-punt tal-akkwist, minn spezzjoni akkurata li ghamel ir- rikorrent Roderick Fenech Salerno personalment ma kienx irrizulta li l-hull keinet inflitta minn osmosis. Kif ser jirrizulta fil-mori tal-kawza l-intimat Charles Serracino Inglott kien konxju ta dan id-difett. Permezz tal-ittra ufficjali bin-numru 281/14 ipprezentata 24 ta' Jannar 2014 (kopja legali mehmuza – Dokument RD2), ir- rikorrenti interpella lill-intimat fejn gharrfu li qieghed iqis il- blisters of osmosis bhala difett li ma jidhirx tant gravi li kieku hu (l-attur) kien jaf ghal l-ebda prezz ma kien jixtriha. Konsegwenza ta' dan ir-rikorrenti talbu ir-rimedju xieraq billi talab ir-rexxisjoni tal-bejgh tad-dghajsa / jott u r-rifuzjoni tal- prezz shih. Id-diversi tentattivi li saru bejn il-partijiet biex din il-kwistjoni tigi rizolta amikevolment fallew, peress li l-intimat f'ebda hin ma offra dan ir-rimedju xieraq lir-rikorrenti kif hu obbligat jaghmel a tenur tal-Artikolu 1424 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Minhabba dan ir-rikorrenti sofra spejjez fil-punt tal-akkwist u Ir-rikorrenti sabiex jezimi ruhu minn kull responsabbilità ddepozita l-imsemmija dghajsa / jott taht l-Awtorità ta' din l- Onorabbli Qorti permezz tac-Cedola ta' Depozitu pprezentata kontestwalment flimkien ma dan ir-rikors mahluf; (kopja legali tac-Cedola ta' Depozitu annessa u mmarkata RD3). Ir-rikorrenti jafu b'dawn il-fatti kollha personalment u ghalhekk kellha ssir din il-kawza. Intalbet din il-Qorti sabiex: 1. Tiddikjara u tiddeciedi li d-dghajsa tal-marka Gobbi 315 SC bin-numru ufficjali 6167 u C.I.N. IT-GOBOB2831506 rregistrata Transport Authority (Transport Malta) bl-isem ta' 'Lady Lala' hija milquta minn difett li ma jidhirx li kieku r-rikorrenti kienu jafu b'dan id- difett ma kienux jixtruha. Tiddikjara mahlul u tirrixxindi il-kuntratt ta' bejgh tal- imsemmija dghajsa / jott u l-puntun mill-intimati lir- rikorrenti, bl-istess dghajsa / jott u l-puntn terga' ssir proprjetà tal-intimati. Tiddikjara lill-intimat ghandu jirrifondi lir-rikorrenti l-prezz shih u cioè sitta u sebghin elf Ewro (€76,000) tad-dghajsa / jott u l-puntun kif ukoll l-ispejjez li r-rikorrenti sofrew fit- trasferimenti / akkwist. Tikkundanna lill-intimat sabiex ihallas lir-rikorrenti s- somma ta' sitta u sebghin Ewro (€76,000) rapprezentanti l-prezz tal-bejgh. Tikkundanna lill-intimati sabiex jiehdu lura l-istess dghajsa / jott u l-puntun tikkundanna lill-istess intimati sabiex fi zmien qasir u perentorju illi joghgobha tipprefiggi dina l- Onorabbli Qorti, jersqu ghat-trasferiment lura lilhom tal- istess dghajsa / jott u l-puntun u tinnomina kuratur ghall- eventwali kontumaci. u tikkundanna l-intimat kien jaf b'dan id-difett li ma jidhirx pregudizzju u ma qalux lill-atturi b'dan qabel ma sar it-trasferiment u ghaldaqstant tikkundanna lill-intimati jhallas id-danni sofferti mill-atturi u tikkundanna l-intimati ihallas interessi b'rata kummercjali fuq il-prezz pattwit mid-data tal-bejgh. Bl-ispejjez kollha ta' din il-kawza u inkluz l-ispejjez tal-ittra tad-Depozitu ufficjali ipprezentata kontestwalment. Bl-imghaxijiet legali fuq il-prezz tad-dghajsa / jott dekoribbli mid-data tal-kuntratt tal-bejgh kollox kontra l-intimat li minn issa huwa ingunt in subizzjoni. Rat id-dokumenti annessi. Rat ir-risposta ġuramentata ta' Charles u Josianne Serracino Inglott li permezz tagħha eċċepew illi: Fl-ewwel lok, l-azzjoni attrici, in kwantu hija kjarament azzjoni redibitorja, hija preskritta a tenur tad-dispozizzjonijiet tal- Artikolu 1431 tal-kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-vizzju lamentat mir-rikorrenti, jekk verament jezisti, ma jistax jitqies bhala vizzju redibitorju jew vizzju li ma jidhirx, stante illi minhabba n-natura tad-difett minnhom lamentat, ir- rikorrenti setghu jsiru jafu bl-ezistenza tieghu filwaqt tal- jew ricetazzjoni, u dan bl-ezercizzju ta' kuntrattazzjoni diligenza u attenzjoni ordinarja, liema diligenza u attenzjoni r- rikorrenti naqsu ghal kollox milli jezercitaw minkejja li kellhom kull opportunità sabiex jaghmlu l-verifiki opportuni. Inoltre u minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, il-vizzju lamentat mir-rikorrenti, jekk verament jezisti, certament ma huwiex tali li jaghti dritt lir-rikorrenti jezercitaw l-azzjoni redibitorja kif effettivament jirrizulta li qeghdin jesperixxu permezz tar-Rikors Guramentat taghhom, u ghalhekk it-talbiet kollha tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra taghhom. Inoltre u dejjem minghajr pregudizzju u fi kwalsiasi kaz, l- eccipjenti ma jistghux jigu kkundannati jiehdu lura l-haga wara illi jirrizulta mit-termini tar-Rikors Guramentat innifsu, illi r- rikorrenti ghamlu uzu mill-lanza ghal sajf shih u damu cirka sitt xhur ohra sabiex jiddepozitaw il-lanca taht l-awtorità tal-Qorti u jipprocedu b'din l-azzjoni, u ghalhekk it-talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra taghhom. It-talbiet attrici kollha ghandhom jigu michuda bl-sipejjez kontra l-istess rikorrenti stante illi huma infondati fil-fatt u fid- dritt. Finalment, izda dejjem minghajr pregudizzju ghas-sueccepit, l- eccipjenti jichdu bil-qawwa illi huma kienu jafu bid-difett lamentat mir-rikorrenti u ghalhekk is-sitt talba tar-Rikors Guramentat ghandha tigi michuda, oltre li l-eccipjenti qatt ma jistghu jigu kkundannati jhallsu xi danni allegatament sofferti mir-rikorrenti minghajr imqar talba ad hoc sabiex jigi dikjarat illi r-rikorrenti effettivament soffrew id-danni allegati, u talba sabiex jigu likwidati dawn id-danni. Salv eccezzjonijiet ulterjuri. Semgħet ix-xhieda prodotti. Semghet lill-avukati difensuri tal-partijiet jittrattaw. Rat in-nota ta' riferenzi tal-konvenuti. Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza dwar l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal-konvenuti. Rat l-atti kollha tal-kawża. Ikkunsidrat illi din is-sentenza preliminari hija limitata għall- ewwel eċċezzjonij tal-konvenuti u ċioè li l-azzjoni odjerna hija preskritta ai termini tal-artikolu 1431 tal-Kodiċi Ċivili. Dan l- artikolu jgħid hekk: (1) L-azzjoni redibitorja u l-azzjoni stimatorja jaqgħu bil- preskrizzjoni, għal dawk li huma immobbli, bl-egħluq ta' sena minn dak in-nhar tal-kuntratt, u, għal dawk li huma ħwejjeġ mobbli, bl-egħluq ta' sitt xhur minn dak in-nhar tal-kunsinna tal- ħaġa mibjugħa. (2) Iżda, jekk ma setax ikun li x-xerrej jikxef id-difett li ma jidhirx tal-ħaġa, iż-żminijiet hawn fuq imsemmija tal- preskrizzjoni ma jibdewx igħaddu ħlief minn dak in-nhar li seta' jkun li hu jikxef dak id-difett. (3) Iż-żminijiet tal-preskrizzjoni hawn fuq imsemmija jimxu kif jingħad fl-artikolu 1407(2). Mill-provi prodotti jirriżulta li l-atturi xtraw dgħajsa/yacht bl- isem ta' 'Lady Lala' mingħand il-konvenuti. Skont il-bill of sale anness mar-rikors ġuramentat dan il-bejgħ seħħ fid-19 ta' April tal-2013. In kwantu li ma jirriżultax illi d-dgħajsa in kwistjoni ġiet konsenjata ġurnata oħra, il-Qorti sejra tqis li din ġiet konsenjata dakinhar. Din id-dgħajsa ġiet spezzjonata mill- attur qabel ma nxtrat minnu meta kienet fuq l-art kif ukoll meta tniżżlet fil-baħar ftit tal-jiem wara li ġiet spezzjonata fuq l-art u ċioè għal ħabta ta' nofs April 2013. L-attur jgħid illi meta spezzjona d-dgħajsa ma kien jidher li kellha ebda difett ħlief difett żgħir fl-istarter tal-magna li ssewwa mill-konvenut qabel biegħ id-dgħajsa lill-atturi. L-attur jgħid illi fl-14 ta' Novembru 2013 u ċioè wara li kien għadda s-sajf huwa ġie biex itella d-dgħajsa fuq l-art sabiex issirilha manutenzjoni. Kien dakinhar stess meta d-dgħajsa ttieħdet il-boat yard illi l-attur nduna li din id-dgħajsa kellha diversi bżieżaq fil-fiber mal-qiegħ tagħha. L-inġinier Kurt Vella King inkarigat mill-atturi kkonferma li dawn il-bżieżaq kienu filfatt blisters ikkawżati minn osmosis. Din il-kawża ġiet intavolata fit-12 ta' Mejju 2014 u ċioè aktar minn sena wara li ġiet konsenjata d-dgħajsa. Permezz ta' din l-azzjoni l-atturi qegħdin jitolbu lill-Qorti tiddikjara li d-dgħajsa in kwistjoni hija milquta minn difett li ma jidhirx u tirrexendi il-kuntratt ta' bejgħ tad-dgħjsa u tordna lill- konvenuti jirrifondi lill-atturi l-prezz imħallas. Għaldaqstant, huwa ċar illi l-azzjoni odjerna hija azzjoni redibitorja skont l- artikolu 1427 tal-Kodiċi Ċivili u l-attur kellu jipproċedi b'din il- kawża fi żmien sitt xhur minn dak inhar tal-kunsinna tad- dgħajsa skont l-artikolu 1431 imsemmi. Iżda jekk ma setax ikun illi x-xerrej jikxef id-difett illi ma jidhirx, iż-żmien tal- preskrizzjoni ma jibdiex jgħaddi ħlief minn dak in-nhar li seta' jkun li hu jikxef dak id-difett skont is-sub inċiż 1431(2). Fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Maria Rosa Seychell Bezzina Abela Pace vs Edward Vincenti Haidon nomine, deċiża fit-18 ta' Ottubru 1963, il-Qorti tal-Appell (Sede Kummerċjali) qalet hekk: "Din il-Qorti hi ta' l-opinjoni li l-kliem tat-tieni subartikolu fuq imsemmi, indikanti d-dies a quo tad-dekorrenza tat- terminu stabbilit mil-ligi u cioè il-kliem "minn dak in-nhar li seta' jkun li hu jikxef id-difett" ghandhom ikunu interpretati fis-sens li d-dies scientae ma hux dak li fih tigi notata jew tal-attrezz riskontrata mibjugh, imma hu invece dak li fih jigi definittivament accertat id-difett." fil-funzjonament l-irregolarità Mill-provi prodotti jirriżulta li wara li d-dgħajsa tniżżlet il-baħar mill-konvenut qabel ma ġiet kunsinnata lill-atturi, ma reġgħetx ittellgħet l-art qabel l-14 ta' Novembru 2014 meta l-attur induna bil-blisters of osmosis mal-qiegħ tagħha. L-inġinier Vella King fir-rapport tiegħu a fol. (Sottolinear miżjud). Għaldaqstant, in kwantu li fil-fehma tal-inġinier Vella King huwa possibli li dawn il-blisters ma kienux viżibbli meta ġiet kunsinnata d-dgħajsa għaliex il-qiegħ ikun niexef iżda jerġgħu joħorġu meta titniżżel fil-baħar, u mill-provi jirriżulta li din id- dgħajsa ma ttellgħetx fuq l-art qabel l-14 ta' Novembru 2014, l-attur ma setax jikxef id-difett qabel din il-ġurnata. Mhuwiex raġjonevoli li wieħed jistenna li dgħajsa li nxtrat eżatt qabel is- Sajf diġa fil-pontoon tagħha, ser tittella' mill-baħar qabel jispiċċa l-istaġun, u tenut kont illi d-difett illi qiegħed jilmenta minnu l-attur qiegħed fil-qiegħ tad-dgħajsa, huwa seta jsir jaf bid-difett biss meta din ittellgħet mill-baħar wara s-sajf. Għalhekk u għal dawn il-ragunijiet, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi, billi tiċħad l-ewwel eċċezzjoni preliminari tal- konvenuti u tordna l-prosegwiment tal-kawża fil-mertu. L-ispejjeż jibqgħu riżervati għall-ġudizzju finali.