Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Edwina Mc Carthy Seduta tat-30 ta' Ottubru 2019 Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-appellant Cucciardi Bonniċi, detentur tal- karta tal-identita' Maltija bin-numru 501980(M) akkużat quddiem il-Qorti tal- Magistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli nhar l-24 ta' Frar, 2016 u fil-jiem ta' qabel ġewwa Ġnien il-Kbir, Buskett L/O Ta' Kerċem Malta: Bla ħsieb li jisraq jew jagħmel ħsara kontra l-Liġi iżda biex jeżerċita jedd li jippretendi li għandu ġiegħel b'awtoreita' tiegħu nniffsu jħallas dejn jew jesegwixxi obbligazzjoni tkun li tkun jew fixkel lil xi ħadd fil-pussess ta' ħwejjigha jew b'xi mod ieħor kontra l-liġi ndaħal fi ħwejjeġ ħaddieħor. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, tas-26 ta' Jannar, 2017 fejn il-Qorti sabet lill-imputat Redento Bonniċi ħati tal-akkuża li poġġa materjal fl-għalqa tal-kwerelant u fil-passaġġ komuni bla ma kellu dritt jagħmel hekk u kkundannatu ħamsin Ewro (€50) 9 tal-Liġijiet ta' Malta kkundannatu jħallas l-ispejjeż tal-perizja u għalhekk ordnat li kopja tas- sentenza tintbagħat lid-Direttur tal-Qorti Kriminali bil-għan li jiġbor il-ħlas tal- perit tekniku fl-ammont ta' ħames mija w tnax il-Ewro u erbgħa w għoxrin ċenteżmu (€512.24). Rat ir-rikors tal-appell ta' Redento Bonniċi, ppreżentat fis-7 ta' Frar, 2017, fejn talab lil din il-Qorti tirrevoka u tħassar is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali hawn appellata in kwantu din sabet lill- appellant ħati tal-akkużi dedotti kontrieh, u konsegwentement tilliberah minn kull imputazzjoni, ħtija u piena alternattivament u biss f'każ li din il-Qorti tiċħad l-aggravji tal-appellant dwar is-sejbien ta' ħtija u għalhekk tikkonferma s- sentenza appellata fir-rigward tas-sejbien tal-ħtija, l-appellant jitlob bir-rispett illi din il-Qorti tirrforma s-sentenza appellata billi tvarja in kwantu ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta kkundannatu jħallas l-ispejjeż tal-perizja fis-somma ta' ħames mija u tnax –il Ewro u erbgħa u għoxrin ċenteżmu (€512.24c). Rat l-aggravji tal-appellant. Rat l-atti u d-dokumenti kollha. Ikkunsidrat: Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni Illi l-appellant jikkritika d-decizjoni appellata li sabitu hati tar-reat lilu addebitat u dan billi jishaq illi sar apprezzament zbaljat tal-provi u applikazzjoni hazina tal-ligi u dan ghaliex kien hu li rrapporta lill-pulizija li l-parti leza Paul Rickett kien qed icahhdu mid-dritt ta' passagg li huwa igawdi minn fuq il- proprjeta ta'l-istess u dan meta Rickett harat dan il-passagg sabiex b'hekk huwa Kien ghalhekk li huwa nehha il-gebel u il-laqx li kien qed jostakolalu d-dritt ta' passagg, liema azzjoni Illi ghalkemm kif dejjem gie ribadit huwa prinċipju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmula mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, madanakollu hija fis-setgha ta' din il- Qorti li tezamina l-atti mill-gdid sabiex tqies jekk l-fatti kif jemergu mill-atti processwali jammontawx ghal vjolazzjoni tal-ligi addebitat lil persuna akkuzata. allura jekk din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l-Ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni1. Illi minn ezami tal-atti processwali ghandu johrog illi dawn l-proceduri penali istitwiti kontra l-appellant gew instigati minn rapport maghmul minnu stess lill- pulizija lura fl-24 ta' Frar 2016 u dan meta l-parti leza Paul Rickett ħarat parti mill-passaġg li jghaddi minn fuq il-proprjeta tieghu u li minnu l-appellant ghandu dritt ighaddi sabiex jaccedi ghall-ghalqa tieghu. Bonniċi stqarr li hu minn dejjem kellu d-dritt li jgħaddi minn dan il-passagg bir-rigel u bil-mutur u billi Rickett kien harat il-passagg u dejjqu huwa ma setax iktar jaccedi ghal Jishaq illi minn kuntratt ta' lokazzjoni datat l-20 ta' 1 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Castillo Mc Carthy, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul De Giorgio, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Costa, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Cole, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Muscat Monsigneur u r-Repubblika ta' Malta v. Sachdev sive Lino Heinanen 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Bajada Stride sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Tedesco Vella, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Walters, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Mula Cortis, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Spiteri Caruana, 14 ta' Frar 1989; u l- Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Unus Camilleri, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija v. Anthony Zina, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice Najm, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Muscat Camilleri, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Seifeddine Mohamed Vassallo Bondin et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Cachia Barbara et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon Spiteri Axiak, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Gabaretta, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Gouder, 31 ta' Mejju 1991. Ottubru 1992 johrog fil-klawsola 4 tieghu illi huwa igawdi minn dritt ta' passagg kemm bir-riġel kif ukoll b'mezz ta' inġenji oħra u dan mingħajr ma ġie speċifikat il-wisgha tat-triq jew it-tip ta' inġenji li jistgħu jintużaw. Madanakollu dan il- kuntratt jibqa' qatt ma jigi esebiet mill-appellant, sabiex l-ahjar prova hija nieqsa mill-atti processwali. Meta mitkellem mill-pulizija, Rickett jikkontesta dan il-fatt u jghid illi Bonnici igawdi biss minn dritt ta' passagg bir-riġel. Stqarr ukoll illi hu jaħrat biss il- parti tal-ghalqa li hija proprjeta tiegħu u żied jgħid illi l-appellant kien tefa' xi laqx u ġebel ieħor ġol għalqa tiegħu sabiex jerġa jkabbar il-passaġġ. jammetti fil-fatt li neħħa dan il-ġebel u minn hawn il-pulizija hadu passi kontra tieghu ghar-reat mahsub fl-artikolu 85 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Ikkunsidrat: Illi din il-Qorti tistqarr minnufih illi l-vexata quaestio li hemm bejn il-ko-litigandi iddur madwar in-natura tad-dritt ta' passagg li jgawdi l-appellant minn fuq l-ghalqa tal-parti leza. Dan ghaliex ghalkemm jidher illi l-appellant igawdi dritt ta' passagg bir-rigel u bil-karru, l-parti leza qed toggezzjona illi huwa jghaddi bl-ingenji kbar illi llum il-gurnata jintuzaw mill-bdiewa sabiex jigi ffaccilitat ix-xoghol taghhom. Fil-fatt mill-atti u senjatament mir-rapport tal-espert nominat mill-Qorti jirrizulta illi l- wisgha tal-passagg ezistenti ma jippermettiex lill-appellant ighaddi bit-tractor il-gdid Dan maghdud, madanakollu din il-Qorti fil-forum penali ma tistax tinoltra ruhha sabiex issolvi din il-vertenza ta' natura civili ezistenti bejn il-partijiet, izda biss trid tinvestiga jekk l-appellant bl-azzjoni tieghu biddilx l-istatus quo ante u dan ghaliex qieghed jippretendi li ghandu dritt u ghalhekk ha l-ligi b'idejh minflok irrikorra lejn l-awtoritajiet gudizzjarji sabiex jigi investigat jekk huwa ghandux dan id-dritt minnu Irid jinghad illi fejn si tratta tar-reat ta' ragion fattasi, "Apparti jitmexxew indipendentement minn xulxin (Artikolu 6, Kap. 9), ir-reat ipotizzat fl- l-azzjoni kriminali u l-azzjoni imputazzoni huwa dak ta' delitt kontra l-amministrazzjoni tal-gustizzja, u aktar precizament id-delitt ta' l-uzu kontra l-ligi mill-privat tas-setghat ta' l- awtorita` pubblika. L-Artikolu 85 tal-Kodici Kriminali hu intiz mhux biex jipprotegi l-proprjeta`, mobbli jew immobbli, ta' dak li jkun - ghal tali protezzjoni hemm l-azzjoni civili - izda biex jipprevjeni l-uzurpazzjoni mill-privat tas-setghat ta' l-awtorita` pubblika. Isegwi ghalhekk li, indipendentement mill-protezzjoni moghtija permezz ta' l-azzjoni jew azzjonijiet civili, jekk jirrizulta bhala fatt li kien hemm l-uzurpazzjoni ravvizata fl-imsemmi Artikolu 85, ta' Gustizzja Kriminali ghandhom jagixxu tempestivament biex jirristabilixxu l-ordni pubblika permezz tas-sanzjoni penali.2" il-Qrati L-Artikolu 85 ghandu bhala l-ghan tieghu li jittutela l-pussess tal-haga bil-kelma pussess tinkludi semplicement anke l-uzu jew dgawdija ta' dik il-haga. "Taht l-Artikolu 85 tal-Kodici Kriminali ma hemm ebda bzonn illi jigi ppruvat xi element ta' pussess aktar sostanzjali minn hekk. Id-dicitura ta' l- artikolu hija cara u l-legislatur certament ried illi jigi evitat kull tfixkil, hu ta' liema natura hu, anki fis-semplici pussess. Tali pussess jinkludi wkoll kif gie ripetutament deciz minn din il-Qorti, anke s-semplici drittijiet normalment kompetenti lill-persuni koncernati3" "… id-dispozizzjoni tal-ligi li tikkontempla r-reat ta' raggion fattasi hija ntiza biex il-privat li jippretendi xi drittijiet ma jissostitwix l-azzjoni tieghu ghal dak tat-tribunal meta jista' jirrikorri lejhom. Hi gusta jew le l- pretensjoni tieghu, hu ma jistax minn rajh jezercita dawk id-drittijiet li hu jippretendi li ghandu.4" Ikkunsidrat: Illi l-att materjal tar-reat addebitat lill-appellant f'dawn il-proceduri jikkonsisti fit- tfiegh ta' gebel u laqx fir-raba tal-parte civile bil-ghan illi jitwessa l-passagg li hemm fuq l-istess proprjeta u dan sabiex l-appellant ikun jista' jaccedi ghall-ghalqa tieghu Jidher illi dan sehh ghaliex il-parti leza harat parti mill- Il-Pulizija vs Anthony Cimen (deciza 30/07/2004) 3 Il-Pulizija vs John Vouyouka - Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri, ippreseduta mill-Imħallef Godwin Talamayan Spiteri Caruana u datata 22.3.1991. 4 Il-Pulizija vs John some wekesa - deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri, datata l-24 ta' Ġunju 1961. passagg sabiex dan jirritorna ghal-wisgha originali tieghu. jirraporta dan il-fatt lill-pulizija billi dehrlu li l-parti leza ma kellux dritt jahrat u ghalhekk idejjaq il-passagg. Illi l-Qorti mal-ewwel tistqarr illi ssib l-agir ta'l- appellant kemmxejn stramb u dan meta rrikorra ghand il-pulizija sabiex ifittex is- sanzjoni tal-awtorita pubblika u dan meta huwa kien diga' ha l-ligi b'idejh u wessa l- passagg meta qala' il-gebel u l-laqx li kien hemm u tefghu fir-raba tal-parte civile. Kaz klassiku ghalhekk ta' raggion fattasi billi bil-fatt li l-appellant irrikorra ghand il- pulizija jfisser illi huwa imbaghad ma setax jaqbad u jiehu l-ligi b'idejh u jaghmel dak li huwa f'idejn l-awtoritajiet pubblici illi jaghmlu. Dan ghaliex jidher illi l-appellant rema il-laqx u ġebel fir-raba tal-parte ċivile wara li dan ta' l-aħħar kien reġa dejjaq il-passaġġ in kwistjoni sabiex iwessa l-istess passaġġ bil-ghan li jkun jista jgħaddi bit-tractor tiegħu, xi ħaġa li skond hu, kellu kull dritt li jagħmel u li kien ilu jagħmel minn żmien u li ma setax jiġi mċaħħad milli jkompli jagħmel hekk mill-parte ċivile. L-appellant infatti ressaq bħala xhieda tiegħu lil bintu u lir-raġel ta' bintu li entrambe kkonfermaw li huma minn dejjem kienu jgħaddu minn dan il-passaġġ bl-inġenji, nkluż it-tractor u li kien il-kwerelant li kien ostakolhom meta dejjaq it-trejqa. Mill-banda l-oħra l-kwerelant jgħid illi l-passaġġ kien oriġinarjament dejjaq u li l- appellant wessghu di sua sponte u mingħajr il-kunsens espliċitu jew impliċitu tiegħu biex ikun jista' jgħaddi bit-tractor gdid li kien xtara. Illi fil-fatt mir-ritratti li ttieħdu mill-perit maħtur mill-Ewwel Qorti jidher illi t-tractor li kellu l-appellant ma setax ighaddi komodament mill-passaġġ u b'hekk seta' jikkaguna ħsara fir-raba tal-parte ċivile. Jirriżulta wkoll mingħajr dubbju illi l-appellant konsegwentement ippretenda li kellu d-dritt li jwessa' l-passaġġ sabiex hu jkun jista jgħaddi mingħajr inkwiet minn din it-trejqa. Il-Qorti temmen illi l-appellant qatt m'għadda mill-passaġġ in kwistjoni bit-tractor iżda biss b'inġenji oħra ta' qisien iżgħar. Ghalhekk huwa nehha il-gebel u il-laqx u tefaghhom fir-raba tal-parte civile biex jkun jista' ighaddi Ghaldaqstant din il-Qorti ma tarax illi ghandha tiddisturba l- apprezzament tal-provi maghmul mill-Ewwel Qorti. Ikkunsidrat: Illi jifdal biss l-aħħar gravam imqanqal mill-appellant marbut mal-kundanna ghal hlas ta'l-ispejjez peritali fit-termini tal-artikolu 533 tal-Kodici Kriminali. jishaq illi dawn għandhom jinqasmu minn nofs u dan peress illi l-istess rapport gie ipprezentat fil-proċeduri penali li ttieħdu kontra l-parti leza Paul Rickett. ezami tal-atti processwali jirrizulta illi l-hatra tal-Perit Mario Giardina saret mill- Ewwel Qorti f'dawn il-proceduri taht il-lenti taghha. li tindika dak allegat mill-appellant f'dan l-aggravju u cioe' illi tali nomina saret ukoll fil-proceduri penali kontra il-parti leza Paul Rickett. Din il-Qorti m'ghandhiex ghad-disposizzjoni taghha l-inkartament ta' dawk il-proceduri u kwindi tinsab fl- impossibbilita' illi tistabbilixxi jekk dak allegat mill-appellant huwiex minnu. dawn il-motivi ghalhekk, dan l-aggravju qed jigi michud. Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma s- Vera Zammit Maempel