Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020. Salv Muscat Marbles Ltd (C 16769) v. Godwin Grixti Cachia Baguley eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem Marble and Granite Works, Rennie Abunada eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem R.G.P. Esinduy Brincat u Peter Paul Camilleri Zahra eżerċitanti l-kummerċ taħt l-isem Stone Trading Dan huwa appell tal-konvenuti minn sentenza mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tat-18 ta' Mejju 2015 li biha sabet illi l-konvenuti nqdew għall-benefiċċju tagħhom b'disinn tas-soċjeta` attriċi reġistrat mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industrijali fil-15 ta' Frar 2007 u għalhekk Ċiv. ordnathom iħallsu lill-istess attriċi danni fl-ammont ta' sebat elef erba' mija tlieta u ħamsin euro (€7,453). Il-fatti li wasslu għal din il-kawża huma dawn: is-soċjeta` attriċi tgħid illi fl-2006 kienet ħolqot u inventat disinn innovattiv, ġdid u oriġinali għal lapida kommemorattiva. Dan id-disinn – li l-attriċi sejħitlu Heart Shape Memorial – kien ġie reġistrat mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industriali bin- numru ta' referenza elf tliet mija u ħamsa u sebgħin (1375) fil-15 ta' Frar tas-sena 2007 skond l-Att dwar il-Privattivi Industrijali u d-disinni (Kap. L-attriċi tgħid li wara li ġie reġistrat id-disinn il-konvenuti "mingħajr il-kunsens u awtorizzazzjoni tas-soċjeta` rikorrenti, bdew jimportaw, jesponu għall-bejgħ, u jispaċċjaw fuq is-suq Malti għal għanjiet kummerċjali, lapida ta' materjal fil-forma ta' qalb u li għandha disinn partikolari fil-qiegħ tal-qalb", li hija kważi identika għal dik tal-attriċi. Billi lill-attriċi dehrilha li l-konvenuti kienu qegħdin japprofittaw rwieħhom mid-disinn tagħha u li kienu qegħdin jiksru d-dritt li jmiss lilha taħt l-artt. 27 et seq. tal-Att dwar Privattivi Industrijali u d-Disinni (Kap. 417), l-attriċi, wara li kisbet ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni, fetħet din il- kawża fl-10 ta' Awwissu 2007 u talbet illi l-Qorti: tiddikjara illi l-intimati esplojtaw [sic] l-invenzjoni tas-soċjeta` "1. rikorrenti kif protetta bil-privattiva msemmija; tordna illi a tenur ta' artikolu 27(1) (b) u (ċ) tal-Kap. 417 tal-Liġijiet "2. ta' Malta l-intimati jiġu miżmuma milli jagħmlu, joffru għall-bejgħ, jqiegħdu fuq is-suq, jużaw, jimportaw, jimmanifatturaw, jaħżnu, jew b'xi Ċiv. mod ieħor jispaċċjaw fuq is-suq lokatli jew iħajru lil terzi jagħmlu dan … … ...; tiddikjara illi tali esplojtazzjoni kkawżat danni lir-rikorrenti u dana "3. a tenur ta' artikolu 47 tal-Kap. 417 tal-Liġijiet ta' Malta; tillikwida jekk ikun il-bżonn permezz ta' periti nominandi d-danni "4. hekk sofferti mis-soċjeta` rikorrenti; tikkundanna lill-intimati iħallsu d-danni hekk likwidati lis-soċjeta` Il-konvenut Godwin Spiteri Baguley eżerċenti l-kummerċ taħt l-isem Marble and Granite Works ressaq dawn l-eċċezzjonijiet: illi d-ditta R.G.P. Marble Works ma għandha l-ebda konnessjoni "1. mal-vertenza odjerna u li l-awditur, illum irtirat, Peter Paul Camilleri Zahra ma għandu l-ebda konnessjoni la mad-ditta Stone Trading u lanqas mal- vertenza odjerna, u li għaldaqstant il-proċeduri mhumiex integri; illi, fil-mertu, il-lapidi impurtati mid-ditta Stone Trading u mibjugħa "2. fost l-oħrajn lill-esponent Godwin Spiteri Baguley ma kenux jiksru d- drittijiet tas-soċjeta` rikorrenti in kwantu ma hemmx il-grad ta' similarità fid-disinji rikjesta mil-liġi; dan in kwantu hemm differenzi bejn iż-żewġ disinji u kjarament is-soċjeta' rikorrenti ma għandha l-ebda monopolju la fuq il-forma tal-qalb u lanqas fuq il-forma 'V'; "3. illi, fil-mertu ukoll, id-disinji in kwistjoni huma komuni ħafna fost manufatturi Ċiniżi, u anke l-istess ditta Stone Trading kien ilha timporta lapidi forma ta' qalb minn qabel ir-reġistrazzjoni tad-disinn allegatament approprjat mis-soċjeta` attriċi … … ...; "4. illi t-talba għad-danni fil-konfront tal-eċċipjent hija preskritta bid- dekors tas-sentejn ai termini tal-art. 2153 [tal-Kodiċi Ċivili], billi l- eċċipjent bħala klijent ta' Stone Trading ma setax ikun jaf jekk ix-xiri da parti tiegħu kienx jinvolvi ksur tad-drittijiet tas-soċjeta` attriċi, u għalhekk ma setax ikun aġir kriminali. illi f'kull każ, mingħajr preġudizzju għas-sueċċepit, is-soċjeta` "5. attriċi trid tipprova d-danni minnha allegati." L-ewwel Qorti ddeċidiet hekk: "… … … tiċħad l-ewwel u t-tieni eċċezzjoni tal-intimati, tiċħad it-tielet eċċezzjoni limitatament, tiċħad ir-raba' u l-ħames eċċezzjoni tal- intimati; tilqa' t-talbiet attriċi u tillikwida d-danni sofferti mis-soċjeta` rikorrenti fis-somma ta' sebat elef erba' mija tlieta u ħamsin euro (€7,453) u tordna lill-intimati iħallsu lis-soċjeta` rikorrenti s-somma hekk likwidata … … ...); bl-ispejjeż kontra l-intimati." Ċiv. Il-konsiderazzjonijiet li wasslu lill-ewwel Qorti għad-deċiżjoni tagħha ġew imfissra hekk fis-sentenza appellata: "Mill-fatti miġjuba a konjizzjoni tal-qorti jirriżulta: illi d-disinn tas-soċjeta` rikorrenti ġie reġistrat fil-15 ta' Frar 2007; il-merkanzija tal-intimati waslet f'Malta fis-16 ta' Marzu 2006; il-lapidi importati mill-intimati kienu esposti għal bejgħ wara d-data "3. ta' reġistrazjzoni, cioè wara 15 ta' Frar 2007. "Għar-rigward tal-intimat Peter Paul Camilleri Zahra, għalkemm iddikjara fix- xiehda tiegħu illi huwa għandu l-professjoni ta' chartered accountant, ma nġabux provi konklussivi li juru li Peter Paul Camilleri Zahra, accountant bħal ma hu ibnu Sergio Camilleri Zahra, ma kellu x'jaqsam xejn fl- importazzjoni, bejgħ jew tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq ta' dawn il-lapidi. "Fil-meritu l-qorti, wara li rat u eżaminat ix-xiehda kollha tal-każ in eżami, b'mod speċjali għad-dokumentazzjoni tar-reġistrazzjoni tad- disinn, id-data ta' tali reġistrazzjoni u wara anliżi tar-ritratti eżebiti f'dawn il-proċeduri kif ukoll dawk eżebiti fil-proċeduri tal-Mandat t'Inibizzjoni 890/2007 JRM fl-istess ismijiet, tagħraf illi ma hemm dubbju ta' xejn illi l-prodott importat minn Sergio Camilleri Zahra u Renni Abunada huwa mid- daqqa t'għajn identiku mal-prodott li d-disinn tiegħu huwa protett skond il-liġi bir-reġistrazzjoni tal-patent. Il-varjazzjoni minima tal-ħxuna tal- prodott u dettalji tal-base ma jbiddlux il-fatt li l-prodotti huma prattikament identiċi. "Il-qorti rat u eżaminat artikolu 27(1)(b) u (c) tal-Kapitolu 417 tal-Liġijiet ta' Malta li jagħti lis-sid reġistrat ta' privattiva il-jedd li jżomm lil terzi li, mingħajr ir-rieda tal-istess sid, joffru għal bejgħ jew jqiegħdu fuq is-suq prodott li jkun jinkorpora s-suġġett tal-privattiva jew li jħajru lil ħaddieħor jagħmel hekk. "Din il-qorti wara li rat u eżaminat id-dokumentazzjoni prodotta mill- partijiet tqis illi ma hemm ebda dubbju illi l-intimati offrew għal bejgħ u qiegħdu fuq is-suq prodotti li jinkorporaw is-suġġett tal-privattiva. Dawn jidhru fir-ritratti Ddk. 53 fuq oqbra ta' terzi persuni iżda, b'mod speċjali, id-dokumenti K1 u K2 u K4 u K5 u K6 (ritratti) juru dan il-prodott fis-showroom ta' Godwin Spiteri Sacco – Marble & Granite Works. Illi di più ebda wieħed mill-intimati għajr Peter Paul Camilleri Zahra ma ċaħad li fil- fatt kellhom tali prodotti għal-bejgħ; anzi waħda mid-difiżi tagħhom kienet proprju illi d-disinn tal-prodott tagħhom ma kienx identiku u ergo ma jivvjolax id-drittijiet tas-soċjeta` rikorrenti. "Il-qorti kkonsidrat ukoll il-fatt kardinali li l-importazzjoni tal-wieħed u għoxrin lapida mill-intimati saret f'Marzu 2006, kważi sena qabel id-dħul fis-seħħ tar-reġistrazzjoni tad-disinn. Anki l-lapida mibjugħa lil Godwin Spiteri Sacco ġiet konsenjata fis-sena 2006 u mqiegħda għal bejgħ Ċiv. qabel id-dħul fis-seħħ tal-privattiva. Jirriżulta ukoll li nbigħu xi erbatax minn dan il-prodott. "Din il-qorti tagħraf però illi minkejja d-dokumentazzjoni fuq imsemmija tindika illi l-intimati Abunada u Camilleri Zahra importaw lapidi meritu tar-rikors promotorju kważi sena qabel id-dħul fis-seħħ tar-reġistrazzjoni fid- disinn, jirriżulta pprovat illi dawn l-oġġetti kienu għadhom qed jidhru għal bejgħ fid-dati sussegwenti għad-data ta' reġistrazzjoni tad-disinn wara l-15 ta' Frar 2007. L-intimati fix-xiehda tagħhom ma ġabu ebda prova li uħud minn dawn il-lapidi nbiegħu qabel id-data tar-reġis- trazzjoni tad-disinn u ebda riċevuta ta' ebda lapida ma tinstab fil- proċess biex b'xi mod ixejjen il-preżunzjoni li toħloq ir-reġistrazzjoni tal- privittiva favur ir-soċjeta` rikorrenti li f'isimha hi reġistrata tali disinn. "Il-qorti tagħraf li l-intimati waqfu milli jissuktaw bl-importazzjoni jew bejgħ ta' dan il-prodott, u jidher ukoll li hemm qbil dwar il-quantum tad- danni, u cioè fl-ammont ta' Lm3,200 ekwivalenti għal €7,453, rappreżentanti valur ta' għoxrin lapida li kellhom fil-pussess tagħhom Camilleri Zahra u Abunada. Dan l-ammont fil-fatt huwa ammont li ġie konfermat kemm mill-atturi vide kif ukoll il-konvenuti u ġiet konfermata fix-xiehda ta' Rennie Abunada li afferma li ġabu biss wieħed u għoxrin lapida, u minn Sergio Camilleri Zahra li kkonferma l-istess ħaġa. "L-intimati finalment ssollevaw l-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni ta' sentejn ai termini ta' qrtikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili li jistipola: "L-azzjoni għall-ħlas preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn." tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi "Illi din il-qorti tagħraf illi d-disinn ġie reġistrat fil-15 ta' Frar 2007 … … . Jirriżulta di più illi l-intimati importaw l-lapidi f'Marzu 2006 u li l-oġġetti baqgħu jintwerew għall-bejgħ sad-data meta ġie ppreżentat il-mandat t'inibizzjoni fit-13 ta' Ġunju 2007 waqt illi l-proċeduri odjerni ġew intavolati fl-10 t'Awissu 2007. "Huwa evidenti illi l-preskrizzjoni ta' sentejn ma dekorriex entro dawn it- termini." Il-konvenuti appellaw b'rikors tat-8 ta' Ġunju 2015 li għalih l-attriċi wieġbet fid-9 ta' Lulju 2015. Fl-ewwel aggravju l-konvenuti appellanti jgħidu li l-ewwel Qorti waslet għal konklużjoni żbaljata meta kkonkludiet li "għar-rigward tal- intimat Peter Paul Camilleri Zahra … ma nġabux provi konklussivi li juru li Peter Paul Camilleri Zahra, accountant bħal ma hu ibnu Sergio Camilleri Zahra, ma kellu Ċiv. x'jaqsam xejn fl-importazzjoni, bejgħ jew tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq ta' dawn il-lapidi". Ifissru dan l-ewwel aggravju tagħhom hekk: "illi l-ewwel aggravju tal-appellanti huwa li, għalkemm il-konvenut Peter Paul Camilleri Zahra iddikjara bil-ġurament tiegħu li ma kellu xejn x'jaqsam man- negozju, u l-konvenuti l-oħra spjegaw kif seħħ in-negozju u qablu li Peter Paul Camilleri Zahra ma kellux x'jaqsam miegħu, u filwaqt illi l-atturi qatt ma taw l-ebda spjegazzjoni għalfejn ħarrkuh u ma ressqu ebda provi fil-konfront tiegħu, l- ewwel onorabbli qorti irriteniet illi kellu jkun hu li jġib prova li ma kellux x'jaqsam mal-kwistjoni u b'hekk marret kontra l-prinċipju li min jallega irid jipprova mingħajr ma ġġustifikat bl-ebda mod għalfejn qed taqleb l-oneru tal- prova, u inoltre injorat għal kollox il-provi univoċi mressqa fis-sens illi Peter Paul Camilleri Zahra qatt ma kellu x'jaqsam mal-kwistjoni; "illi sa mill-bidu nett tal-proċeduri l-intimati dejjem sostnew illi Peter Paul Camilleri Zahra huwa għal kollox estranju għall-vertenza odjerna; dan ġie dikjarat minn qabel ma ġiet intavolata l-kawża (fir-risposta tal-mandat ta' inibizzjoni), ġie ribadit fir-risposta ġuramentata, u ġie ddikjarat minn Peter Paul Camilleri Zahra fix-xiehda tiegħu fejn spjega li huwa għandu l-professjoni ta' chartered accountant, u qatt ma involva ruħu fin-negozju tal-importazzjoni tal-irħam. Tali xiehda ġiet ukoll ikkonfermata mill-konvenut Polidano sive Rennie Abunada u minn Sergio Camilleri Zahra fejn qalu "Peter Paul Camilleri Zahra ma kellux x'jaqsam fl- importazzjoni, bejgħ jew tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq tal-lapidi mertu tal- kawża"; "illi dak li ġara huwa ċar; id-diretturi ta' Salv Muscat Marbles Ltd riedu jħarrku lil Stone Trading, li hija ditta kummerċjali, u li bħala tali d-dettalji tagħha ma jkunux disponibbli għall-pubbliku, u semgħu li huma involuti fiha Rennie Abunada u l-accountant tiegħu Camilleri Zahra; peress illi sija Peter Paul Camilleri Zahra u sija ibnu Sergio Camilleri Zahra huma accountants, marru għall-missier flok għall- iben; waqt il-proċeudri dan l-iżball ġie kkjarifikat, imma Salv Muscat Marbles Ltd baqgħu qatt ma talbu l-kjamata fil-kawża ta' Sergio Camilleri Zahra u lanqas ma ċedew fil-konfront ta' Peter Paul Camilleri Zahra, għalkemm ma ressqu l-ebda prova li b'xi mod titfa' kwalunkwe tip ta' responsabilità fuq Peter Paul Camilleri Zahra; "illi l-ewwel onorabbli qorti iddeċidiet illi "ma nġabux provi konklużivi li juru li Peter Paul Camilleri Zahra, accountant bħal ma hu ibnu Sergio Camilleri Zahra, ma kellux x'jaqsam xejn fl-importazzjoni, bejgħ jew tqegħid fis-suq ta' dawn il- lapidi"; b'hekk, l-ewwel qorti qalbet għal kollox l-oneru tal-prova u rriteniet li kien il-konvenut li kellu jipprova, b'mod konklużiv, li ma kellux x'jaqsam man- negozju in kwistjoni, u dan fin-nuqqas totali tal-iċken prova da parti tal-atturi li huwa fil-fatt kellu x'jaqsam b'xi mod; "illi Peter Paul Camilleri Zahra xhed illi qatt ma għamel xogħol ieħor għajr dak ta' chartered accountant u li hu qatt ma importa xejn; barra minn hekk, ikkonferma li Sergio Camilleri Zahra kien ibnu u li dan kien involut bħala partner fid- ditta Stone Trading li waqfet topera fis-sena 2007. Din ix-xiehda ġiet ikkorroborata mill-konvenut Rennie Abunada fejn xehed illi kienu hu u Sergio Camilleri Zahra biss li kienu tħajjru jimportaw xogħol ta' rħam u granit miċ-Ċina u li waqqfu d-ditta Stone Trading u din ix-xiehda ġiet ukoll ikkonfermata mill-istess Sergio Camilleri Zahra li spjega l-iter kollu tal-viċenda di xjenza proprja; "illi għalhekk l-ewwel onorabbli qorti kella biżżejjed xiehda fuq liema tistrieħ sabiex temmen illi l-allegazzjonijiet fil-konfront ta' Peter Paul Camilleri Zahra ma Ċiv. kenux sostnuti bil-fatti u li għalhekk kellha tkun is-soċjeta` attriċi li ġġib xi tip ta' prova għall-kuntrarju ta' dak li xehdu Peter Paul Camilleri Zahra, Rennie Abunada u Sergio Camilleri Zahra; kienet is-soċjeta` attriċi li kellha tipprova l-allegazzjonijiet li għamlet fir-rikors ġuramentat tagħha fil-konfront ta' Peter Paul Camilleri Zahra iżda din ma għamlet xejn minn dan u anzi ġiet rinfaċċjata bix-xiehda unanima u mhux kontraddetta tal-konvenuti l-oħra fis-sens illi Peter Paul Camilleri Zahra ma kienx involut." Is-soċjeta` attriċi wieġbet hekk: "illi l-appellanti jillanjaw illi l-ewwel qorti qalbet għal kollox l-oneru tal- prova u rriteniet li kien il-konvenut li kellu jipprova b'mod konklussiv li ma kellux x'jaqsam man-negozju in kwistjoni; "illi jiġi umilment rilevat illi huma skorretti l-appellanti meta jissottomettu illi nqaleb l-oneru tal-prova. Huwa min jallega li tħarrek għal ġudizzju inutilment li jrid jipprova a sodisfazzjon tal-qorti li tħarrek għal xejn. "illi dan hu konformi ma dak ritenut ripetutament mill-qrati nostrali … fid- deċiżjonijiet fl-ismijiet Joseph Spagnol noe v. Peter Paul Pace Gouder, Hersey, 4 ta' Diċembru 1988; Anthony any et v. John Xerri et, Hersey, 6 ta' Ottubru 1999, u l-oħrajn referenzjati fihom, "din il-qorti jidhrilha li l-konvenut ma rnexxilux jipprova sodisfaċentement li hu mhux obbligat personalment li jħallas il-kreditu tas-soċjeta` attriċi. Fi kliem ieħor ma jirriżultax sodisfaċentement li meta l-konvenut innegozja mas- soċjeta` attriċi a tempo vergine hu ġab a konjizzjoni tagħha li hu kien qiegħed jixtri għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta` u li din is- soċjeta` biss kienet obbligata għal ħlas"; "illi aktar minn hekk ma ġiet sollevata l-ebda eċċezzjoni mill-appellati illi l-imsemmi Peter Paul Camilleri Zahra għandu jiġi liberat mill-osservanza tal- ġudizzju. L-ewwel eċċezzjoni tgħid testwalment illi d-ditta R.G.P. Marble Works ma għandha l-ebda konnessjoni mal-vertenza odjerna u li l-awditur, illum irtirat, Peter Paul Camilleri Zahra, ma għandu l-ebda konnessjoni la mad-ditta Stone Trading u lanqas mal-vertenza odjerna, u li għaldaqstant il-proċeduri mhumiex integri; "illi jingħad umilment illi kieku l-ewwel onorabbli qorti lliberat lill- appellant Peter Paul Camilleri Zahra mill-osservanza tal-ġudizzju kienet tmur extra petita meta ma hemmx eċċezzjoni f'dan is-sens. Illi f'dan ir- rigward issir referenza għas-segwenti insenjament: "Hu naturali li l-qorti hi marbuta bil-parametri tat-talbiet kif proposti mill-atturi u ma tistax tiddipartixxi minnhom, għaliex diversament id-deċiżjoni tkun extra petita – u dan billi l-qorti ma tistax tissostitwixxi, iżżid jew sostanzjalment tissupplementa nuqqas dawr l-oġġett u r-raġuni tat-talba fiċ-ċitazzjoni"; "illi finalment u għall-kompletezza għandu jingħad illi l-appellant Peter Paul Camilleri Zahra kull ma għamel sabiex jipprova jikkonvinċi lill-ewwel qorti li ma għandu xejn x'jaqsam hu li ppresenta affidavit fejn fi ftit kliem jgħid li ibnu u mhux hu importa l-materjal. Dan evidentement ma kkonvinċiex lill-ewwel onorabbli qorti. "Illi għalhekk l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud." Ċiv. għandu jintlaqa'. Dan l-ewwel aggravju tal-konvenuti appellanti huwa tajjeb u Jingħad qabel xejn illi ditta ma għandhiex personalita` ġuridika; hija biss l-isem li bih negozjant imexxi n-negozju tiegħu. Għalhekk dak li kellu jintwera hu illi l-konvenut Peter Paul Camilleri Zahra imexxi n-negozju tiegħu taħt l-isem ta' Stone Trading. Is-sentenzi ċitati mill-attriċi fit-tweġiba tagħha ma humiex strettament relevanti għax huma dwar sitwazzjonijiet fejn persuna, għalkemm il-ħsieb tagħha kien li tinnegozja f'isem soċjeta`, ma għarrfitx lill-parti l-oħra b'dan u għalhekk wasslitha biex tifhem li kienet qiegħda tinnegozja f'isimha stess. Peress li kienet is-soċjeta` attriċi li allegat li l-konvenut Camilleri Zahra kellu negozju bid-ditta Marble Works, kien fuqha l-oneru li turi dan, u mhux fuq Camilleri Zahra l-oneru li juri l-kuntrarju. Kien ikollha raġun l-attriċi li kieku wriet illi Peter Paul Camilleri Zahra ippreżenta ruħu li qiegħed jinnegozja b'dak l-isem u taha x'tifhem illi n-negozju b'dak l-isem kien tiegħu, iżda ma ntwera xejn minn dan, u għalhekk ma ntefax fuq il-konvenut Camilleri Zahra l-oneru li jressaq prova kontrarja u aktar konvinċenti. L-attriċi ma ressqet l-ebda xiehda li turi l-involviment tal-konvenut appellant Peter Paul Camilleri Zahra la fl-importazzjoni u lanqas fil-bejgħ jew fit-tqegħid għall-bejgħ fuq is-suq tal-lapidi in kwistjoni. L-involviment tiegħu anzi ġie miċħud Ċiv. kemm minnu stess kif ukoll mill-konvenuti l-oħra1. Id-dokumenti fl-atti tal- kawża jkomplu jikkonfermaw dan2. Sewwa għalhekk igħidu l-appellanti illi l-ewwel Qorti żbaljat meta "qalbet għal kollox l-oneru tal-prova u rriteniet li kien il-konvenut li kellu jipprova, b'mod konklussiv, li ma kellux x'jaqsam man-negozju in kwistjoni". Din il-Qorti lanqas ma taqbel mal-argument l-ieħor imressaq mill- attriċi fit-tweġiba tagħha għal dan l-ewwel aggravju meta tgħid illli "ma ġiet sollevata l-ebda eċċezzjoni … illi l-imsemmi Peter Paul Camilleri Zahra għandu jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju". Fl-ewwel eċċezzjoni jingħad illi "l-awditur, illum irtirat, Peter Paul Camilleri Zahra, ma għandu l-ebda konnessjoni la mad-ditta Stone Trading u lanqas mal-vertenza odjerna Ma jistax jingħad li ma tressqitx eċċezzjoni f'dan is-sens. Għal dawn ir-raġunijiet l-ewwel aggravju tal-konvenuti sejjer jintlaqa' u l-konvenut Peter Paul Camilleri Zahra jinħeles mill-ħarsien tal- ġudizzju. Ngħaddu issa għat-tieni aggravju tal-konvenuti appellanti li jgħid illi l-ewwel Qorti qalet ħażin meta qalet illi "ma hemm dubju ta' xejn illi l- prodott importat minn Sergio Camilleri Zahra u Rennie Abunada huwa mid-daqqa t'għajn identiku mal-prodott li d-disinn tiegħu huwa protett skond il-liġi bir- 13 et seqq. tal-atti allegati mal-atti tal-proċess tal-kawża tallum. Ċiv. reġistrazzjoni tal-patent". Iżidu jgħidu li d-disinn reġistrat f'isem is-soċjeta` attriċi huwa wieħed komuni ħafna u ma fih xejn oriġinali jew innovattiv. Ifissru t-tieni aggravju tagħhom hekk: "lli l-esponenti appellanti jissottomettu li l-ewwel qorti ma kellhiex tibbaża ruħha fuq il-kunsiderazzjoni li d-disinn tal-lapidi importati minn Sergio Camilleri Zahra u Rennie Abunada kien "mid-daqqa t'għajn identiku mal-prodott li d- disinn tiegħu huwa protett skond il-liġi bir-reġistrazzjoni tal-patent"; u dan għaliex fl-ewwel lok iż-żewġ disinji mhumiex fil-fatt identiċi iżda semmaj rassomiljanti, u fit-tieni lok għaliex meta disinn protett ikun jirreferi għal prodott komuni, mhuwiex biżżejjed li jkun hemm rassomiljanza, imma jrid jirriżulta li r- rassomiljanza tant hija kbira li tmur oltre r-rassomiljanzi li wieħed isib normalment fis-suq in konnessjoni ma' disinji komuni; "illi din il-kawża tikkonċerna tip ta' memorial ossija lapida li tikkonsisti f'biċċa rħam fil-forma ta' qalb li s-soċjeta` rikorrenti qiegħda tallega li hija ħolqet u ivvintat bħala disinn innovattiv, ġdid u oriġinali; is-soċjeta` rikorrenti ssostni li hija effettivament irreġistrat bħala privattiva tali disinn mad-Direttorat tal- Proprjeta` Industriali u għaldaqstant qiegħda tivvanta d-dritt li twaqqaf lil ħaddieħor milli jimmanifattura jew jbigħ lapida tal-istess forma jew ta' forma simili u cjoè forma ta' qalb u b'diżinn partikolari fil-parti ta' taħt; "illi fil-fatt huwa minnu li s-soċjeta` rikorrenti rreġistrat tali privattiva, bl-isem ta' Heart Shape Memorial fil-15 ta' Frar 2007, mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industrijali, iżda dan wara li saret taf illi l-intimati jew min minnhom kienu qed ibigħu lapidi simili għal dik li eventwalment ġiet reġistrata; wara tali reġistrazzjoni, is-soċjeta' rikorrenti talbet il-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni (numru 890/07) kontra l-intimati sabiex twaqqaf kwalunkwe bejgħ, importar jew manifattura tal-istess disinn hekk kif kien irreġistrat; dan il-mandat ġie milqugħ u wara ftit infetħet din il-kawża; "illi l-esponenti, sija fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni (allegati) u sija fl-atti ta' din il-kawża, ressqu diversi provi li juru lapidi simili forma ta' qalb huma komunissimi f'Malta u ilhom isiru żmien u għomor; dwar dan xehdu fit-tul fl- affidavits tagħhom, u fl-atti tal-mandat ippreżentaw diversi ritratti meħuda f'ċimiterji pubbliċi li juru kemm huwa komuni d-disinn in kwistjoni. Għalhekk, huwa ċar illi l-forma tal-qalb fiha innifisha qatt ma tista' tkun l-oġġett ta' privattiva ta' disinn ai termini tal-liġi billi huwa motif komunissimu fil-kulturi kollha ta' madwar id-dinja sa minn żmien immemorabbli; huwa għaldaqstant ċar illi kwalunkwe privattiva ta' disinn li jinkludi l-forma ta' qalb ma jipproteġix il-forma ta' qalb innifisha imma d-disinn fl-intier tiegħu, b'mod illi min jiġi akkużat li kkopja d-disinn ma jridx ikun biss ikkopja l-qalb imma anke l-maġġor parti tal-elementi l-oħra inkorporati fl-istess disinn; "illi dan joħodna għall-punt li jmiss: id-disinn protett mill-privattiva juri qalb fuq bażi komposta minn raġġ fuq kull naħa fuq bażi plain; id-disinn magħżul miċ- Ċina minn Sergio Camilleri Zahra u Rennie Abunada kien fih qalb fuq bażi komposta minn żewġ raġġi fuq kull naħa fuq bażi plain. Ma jista' jkun hemm l-ebda dubbju li ż-żewġ disinni huma simili ħafna, imma l-lapida forma ta' qalb kollha jixxiebhu b'mod jew ieħor; f'dan il-każ, il-fatt hu li ż-żewġ disinnji jinkorporaw elementi ta' disinn (qlub, raġġi u plain bases) li huma kollha komunissimi u għalhekk jiġi sottomess umilment illi s-similarità mhiex biżżejjed biex tirradika Ċiv. L-attriċi wieġbet hekk: l-azzjoni odjerna, u li hemm bżonn li ż-żewġ disinnji jkunu kompletament identiċi biex ikun hemm lok għall-azzjoni odjerna; "illi l-esponenti jissottomettu umilment illi d-disinn li ġie rreġistrat mill-attriċi ma hu xejn oriġinali u innovattiv; madanakollu, jirrikonoxxu li jekk riedu jattakkaw tali dikjarazzjoni magħmula mill-attriċi kellhom jagħmlu dan fiż-żmien u skond il-modalitajiet rikjesti mill-liġi. Madanakollu, l-avukat sottoskritt ikkonsulta ruħu mar-rappreżentanti tad-dipartiment ikkonċernat u ġie infurmat illi anke meta disinn ikun jirreferi għal oġġett ta' użu komuni, id-disinn jiġi reġistrat xorta sabiex jipproteġi lil sidu milli jsiru kopji eżatti tad-disinn tiegħu; huwa mbagħad kompitu tal-qrati li japplikaw kriterji differenti ta' komparazzjoni fejn isibu li fis- suq ikun hemm ħafna disinji simili sa minn qabel ir-reġistrazzjoni tad-disinn; "illi fil-mertu ukoll hemm l-istqarrija da parti tal-kumpanija Ċiniża Refine Stone Co. Ltd tal-14 ta' Ġunju 2007 li tgħid illi 'heart shapes' huma komuni ħafna fiċ- Ċina u li ilhom jesportawhom madwar għaxar (10) snin lejn ħafna pajjiżi tal- Ewropa, u li tirreferi għal Dok. 7 tal-mandat ta' inibizzjoni) b'tmien disinnji li kienet iddiżinjat dak iż-żmien l-istess ditta Ċiniża. Inoltre l-intimati fl- atti tal-mandat ta' inibizzjoni ippreżentaw ukoll ħames ritratti li juru disinnji simili prodotti minn manufatturi oħra li jinsabu fiċ-ċimiterju tal-Addolorata u li mid-dati li hemm fuq l-istess memorials jixhdu kemm dawn id-disinnji kienu komuni minn ħafna żmien qabel ir-reġistrazzjoni tal-privattivi in kwistjoni;" "illi permezz tat-tieni aggravju l-appellanti jillanjaw illi fi ftit kliem ma messux irriżulta lill-ewwel onorabbli qorti illi il-prodott tal-appellanti jixxiebah għal dak tal-esponenti. "… … … jidher mad-daqqa t'għajn mir-ritratti esebiti in atti illi l-prodott espost għall-bejgħ mill-appellanti jixxiebah ħafna ma dak tal-esponenti u f'dan il-kuntest jinsab ritenut illi "l-imitazzjoni ma hemmx bżonn tkun servili, preċiża, tali li tinganna anki kompratur intelliġentissimu, imma tibbasta imitazzjoni tali li tkun tista' tinganna bniedem ta' intelliġenza u diliġenza ordinarja". "illi kien ġie ritenut mill-qrati nostrali illi sabiex ikun hemm konfużjoni bejn il-konsumaturi iridu jirriżultaw is-segwenti fatturi: "(a) l-isem jew marka tad-ditta konvenuta irid ikun l-istess jew simili; "(b) li din il-marka jew isem jistgħu jikkrejaw konfużjoni fil-moħħ tal- konsumatur normali; "(ċ) il-konfużjoni tista' sseħħ biss jekk il-kummerċjanti jkunu fl-istess sfera ta' kummerċ jew simili ta' xulxin; "(d) il-konkorrenza trid isseħħ fl-istess arja geografika." "illi dan kollu rriżulta fil-każ odjern u għalhekk dan l-aggravju ukoll għandu jiġi miċħud." L-argument tal-konvenuti illi d-disinn bl-isem ta' "Heart Shape Memorial" li ġie rreġistrat mad-Direttorat tal-Proprjeta` Industrijali fil-15 ta' Ċiv. Frar 2007 "ma hu xejn oriġinali u innovattiv", illi disinni simili huma "komuni ħafna fiċ-Ċina" u li "ilhom jesportawhom madwar għaxar (10) snin lejn ħafna pajjiżi tal-Ewropa" u illi lapidi simili forma ta' qalb huma wkoll "komunissimi f'Malta u ilhom isiru żmien u għomor", ma huwiex rilevanti għall-każ tallum. Jekk lill-konvenuti dehrilhom illi r-reġistrazzjoni ta' dan id-disinn ma jiswiex għaliex ma fih xejn oriġinali jew innovattiv kellhom imexxu kif igħid u jrid l-art. 44 tal-Kap. 417 sabiex iħassru dik ir- reġistrazzjoni. Billi iżda r-reġistrazzjoni baqgħet qatt ma tħassret, u għadha fis-seħħ sallum, persuni li "jagħmlu, joffru għall-bejgħ, jqiegħdu fuq is-suq, jużaw, jimportaw, jimmanifatturaw, jaħżnu, jew b'xi mod ieħor jispaċċjaw fuq is-suq lokali [id-disinn in kwistjoni] jew iħajru lil terzi jagħmlu dan" jitqiesu li jkunu qed jisfruttaw l-invenzjoni ta' sid id-disinn meta jagħmlu dan u jkollhom iwieġbu għad-danni. Hu minnu li ż-żewġ prodotti m'humiex identiċi. Pero` il-liġi rilevanti ma tipprovdix li sabiex ikun hemm infringement il-prodoti għandhom ikunu identiċi. Hu fatt li meta wieħed jeżamina ż-żewġ prodotti jara differenzi il-prodott disinjat mis-soċjeta` appellata u li dwaru saret ir- reġistrazzjoni fuq imsemmija, fih raġġ wieħed fuq kull naħa fuq bażi plain3 mentri l-prodott importat mill-konvenuti appellanti fih żewġ raġġi u nofs fuq kull naħa fuq bażi plain4; 18 u 21 tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni 890/2007. 11 u 28 tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni 890/2007. Ċiv. il-forma tal-istruttura li tinsab fuq in-naħa ta' wara tal-qalb tal-prodott importat mill-konvenuti hija wkoll differenti minn dik tal-prodott tal-attriċi5. L-ewwel Qorti osservat li: "… … … wara li rat u eżaminat d-dokumentazzjoni prodotta mill-partijiet tqis illi ma hemm ebda dubbju illi l-intimati offrew għal bejgħ u qiegħdu fuq is-suq prodotti li jinkorporaw is-suġġett tal-privattiva. Dawn jidhru fir-ritratti dok. 53 fuq oqbra ta' terzi persuni … … ..." L-azzjoni tal-attriċi hi bażata fuq l-artikolu 27(1)(b) jew (ċ) tal-Kap. 417 li jipprovdi: "(1) Meta privattiva tkun tirrigwarda xi prodott, il-proprjetarju tal- privattiva jkollu d-dritt li jipprevjeni lil terzi milli jwettqu, mingħajr ma jkollhom l-awtorizzazzjoni tiegħu, dawn l-attijiet li ġejjin: ....… (b) l-offerta għall-bejgħ jew it-tqegħid fis-suq ta' prodott li jkun jinkorpora is-suġġett tal-privattiva, l-użu ta' dak il-prodott, jew l- importazzjoni jew il-ħażna ta' dak l-oġġett għal dik l-offerta jew dak it- tqegħid fis-suq jew għal dak l-użu; (ċ) it-tħajjir ta' terzi li jwettqu xi wieħed mill-attijiet hawn aktar qabel imsemmija" Għalkemm fil-Kap. 417 m'hemmx definizzjoni ta' x'inhu s-suġġett tal-privattiva, fil-każ in eżami hi l-lapida oġġett tal-kawża li normalment narawhom fiċ-ċimiterji u li ssir minn materja prima bħall-irħam jew granit. Kien bil-proċess ta' manifattura li l-materja prima li ntużat ingħatat id- disinn ta' qalb u tpoġġiet fuq bażi li hi mill-istess materjal. 8, 29 u 24. Ċiv. Fil-fehma tal-Qorti l-fatt li l-prodott fih raġġ wieħed jew tnejn u nofs u l-fatt li fuq wara hemm struttura tal-irħam li fuqha sserraħ il-qalb, huma konsiderazzjonijiet għal kollox immaterjali. Il-kelma 'jinkorpora' ma tagħtix lill-Qorti x'tifhem li d-disinni jridu jkunu identiċi sabiex tirnexxi l-claim tal- attriċi. L-essenza huma: il-qalb, ir-raġġi (irrispettivament min-numru) u l- bażi li fuqha tpoġġiet il-qalb. Tista' tgħid li huma identiċi fiż-żewġ prodotti. Id-differenzi huma żgħar ħafna li għall-Qorti huma immaterjali. Il-konvenuti jsostnu wkoll li d-disinn prodott jirreferi għal prodott Argumentaw li fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni ressqu diversi provi li, "10. ....… juru lapidi simili forma ta' qalb huma komunissimi f'Malta u ilhom isiru żmien u għomor". Jibqa' l-fatt li l-attriċi għandha privattiva reġistrata fuq dak id-disinn. Il-fatt li fiċ-ċimiterji tara diversi lapidi forma ta' qlub ma jbiddel xejn mill-konsiderazzjonijiet li diga` saru. m'għandha l-ebda dubju li meta tagħmel paragun bejn iż-żewġ prodotti, dak tal-konvenuti jinkludi l-elementi prinċipali tal-prodott tal-attriċi. L-appellanti żiedu li d-disinn reġistrat m'huwiex oriġinali u "12...… madankollu, jirrikonoxxu li jekk riedu jattakkaw tali dikjarazzjoni magħmula mill-attriċi kellhom jagħmlu dan fiż-żmien u skond il- modalitajiet rikjest mil-liġi. Madankollu, l-avukat sottoskritt ikkonsulta ruħu mar-rappreżentant tad-dipartiment ikkonċernat u ġie infurmat illi anke meta disinn ikun jirreferi għal oġġett ta' użu komuni, id-disinn jiġi reġistrat xorta sabiex jipproteġi lil sidu milli jsiru kopji eżatti tad-disinn tiegħu; huwa imbagħad kompitu tal-Qrati li japplikaw kriterji differenti ta' komparazzjoni fejn isibu li fis-suq ikun hemm ħafna disinji simili sa minn qabel ir-reġistrazzjon tad-disinn." Ċiv. Il-provi ma jsirux b'dak il-mod, u d-deċiżjoni trid tkun bażata fuq il- liġi u mhux x'seta' intqal lid-difensur tal-attriċi. Ħafna mill-argumenti li għamlu l-konvenuti għandhom x'jaqsmu ma jekk il-prodott huwiex Eżerċizzju li l-Qorti diġa` spjegat li m'għandux isir f'din il- Aggravju ieħor tal-appellanti hu li l-prodotti kienu importati f'Malta minn Abunada u Camilleri Zahra qabel ir-reġistrazzjoni tal-privattiva tas-soċjeta` attriċi. Komplew jargumentaw li l-attriċi kellha l-oneru li tagħti prova li l- prodotti inbiegħu wara r-reġistrazzjoni. F'Marzu 2006 l-oġġetti li wasslu għal din il-kawża, kienu trasportati bil-baħar lejn Malta. Darmanin xtara 21 għall-prezz ta' US$1153.95. L- attriċi ppreżentat l-applikazzjoni għall-privattiva fil-15 ta' Frar, 2007 u r- reġistrazzjoni tal-privattiva saret b'effett minn dakinhar. Fit-12 ta' Lulju 2007 inħareġ il-mandat ta' inibizzjoni. M'hemmx prova sodisfaċenti li fil- perjodu bejn il-15 ta' Frar 2007 u 12 ta' Lulju 2007, Peter Paul Camilleri Zahra kien biegħ xi lapidi li dwarhom jitratta l-ilment tal-attriċi. Skont il-konvenut Spiteri Sacco fis-sena 2006 kien xtara waħda mil-lapidi mingħand Sergio Camilleri Zahra u poġġiha fil-ħanut għall-prezz ta' Lm45. Għal finijiet ta' din il-kawża l-perjodu rilevanti beda mill-15 ta' Frar 2007, li hi d-data tal-applikazzjoni u r-reġistrazzjoni tal-privattiva. Il-fatt li Camilleri Zahra kien biegħ numru ta' lapidi li dwarhom sar l-ilment, ma jwassalx lill-Qorti sabiex tippreżumi li l-lapidi nbiegħu mill-15 ta' Frar 2007 'il Ċiv. Dan iktar u iktar meta tikkunsidra li l-prodott kien ilu madwar sena li ġie importat f'Malta. Madankollu m'hemmx prova li dawk li ma nbiegħux ġew distrutti. L-art. 27(1)(b) jipprojbixxi mhux biss il-bejgħ iżda wkoll l-offerta għall-bejgħ jew it-tqegħid fis-suq ta' prodott, l-importazzjoni jew il-ħażna ta' dak l-oġġett għal dik l-offerta jew dak it-tqegħid fis-suq jew għal dak l- użu. Mill-provi jirriżulta li l-lapida li dwarha ilmentat l-attriċi kienu on display fil-vetrina tal-ħanut ta' R.G.P. Marble Works u ta' Spiteri Sacco (ara ritratti fol. 26, 27, 28 u 29 tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni). Fil-fatt kien minħabba dak il-fatt li l-attriċi saret taf b'dak li kien qiegħed jiġri (ara paragrafu 2 tal-affidavit ta' Victor L-aħħar aggravju jitratta dwar id-danni. L-ewwel Qorti kkundannat lill-konvenuti sabiex iħallsu s-somma ta' €7453, valur ta' għoxrin lapida li qalet li kellhom fil-pussess tagħhom Darmanin u Portelli. Il-Qorti ma taqbilx mal-ewwel Qorti għaliex: Kuntrarjament għal dak li ddikjarat l-ewwel Qorti ma kien hemm l-ebda qbil dwar il-quantum tad-danni li l-attriċi kienet Ċiv. qiegħda tippretendi. Fil-fatt l-attriċi ma ressqet l-ebda prova dwar danni li tippretendi. Is-somma ta' €7453 tirrapreżenta l-valur tal-merkanzija li Darmanin iddikjara li kellu fil-pussess tiegħu (ara tweġiba li ppreżentaw il-konvenuti fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni). Pero` m'hemmx prova li dawk il-prodotti inbiegħu wara li fit- 12 ta' Lulju 2007 inħareġ il-mandat ta' inibizzjoni. Id-danni li semmai għandha jedd għalihom l-attriċi hu t-telf ta' qliegħ li suppost għamlet bil-bejgħ tal-lapidi li importa Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar m'hemmx prova li mill-15 ta' Frar 2007, Darmanin jew Spiteri Sacco biegħu xi lapidi li dwarhom oġġezzjonat l-attriċi. Hu veru li fir-rikors ġuramentat l-attriċi li d-disinn kien inħoloq fis-sena 2006, madankollu jibqa' il-fatt li l-privattiva ġiet reġistrata b'effett mill-15 ta' Frar 2007. L-azzjoni li ppreżentat l-attriċi hi bażata fuq dik il-privattiva. Hu veru li Spiteri Sacco xehed in kontro-eżami li kien biegħ lapidi oħra 'heart shaped memorials' li kien għamel hu, iżda m'hemmx prova dwar kemm bigħ u kif kienu. Għalhekk il- Qorti ma tistax tgħaddi ġudizzju dwarhom. Dan apparti li s- sentenza tal-ewwel Qorti kienet titratta biss dwar dak li kien Ċiv. dikjarat f'paragrafu 7 tat-tweġiba li l-konvenuti ippreżentaw fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni 890/2007. Għal dawn il-motivi sa fejn kompatibbli ma' dak li ngħad hawn tilqa' l- ewwel, it-tielet u raba' aggravji u tiċħad it-tieni aggravju. Tvarja s- sentenza tat-18 ta' Mejju 2015 fis-sens li: Tilqa' l-ewwel eċċezzjoni u tillibera lil Peter Paul Camilleri Zahra mill- osservanza tal-ġudizzju. Tilqa' il-ħames eċċezzjoni fis-sens li ma ngħatatx prova tad-danni u għalhekk tiċħad it-tielet, raba' u ħames talbiet. Għall-kumplament tikkonferma s-sentenza tal-ewwel Qorti. Spejjeż taż-żewġ istanzi jinqasmu nofs bin-nofs bejn il-konvenuti (mhux inkluż Darmanin li ġie liberat mill-osservanza tal-ġudizzju) u s-soċjeta` attriċi.7 Mark Spagnol Burns Imħallef Giannino any Johnson Formosa Steel Anthony Debono Caruana Formosa Steel Deputat Reġistratur gr 7 F'dan ir-rigward il-Qorti ħadet in konsiderazzjoni ukoll il-fatt li wieħed mill-konvenuti ġie liberat mill-osservanza tal-ġudizzju.