FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI TA' MALTA MAGISTRAT DR FRANCESCO DEPASQUALE Seduta ta' nhar il-Hamis disgha (9) ta' Novembru 2017 Rikors Numru 121/14 FDP Mario Tinnion vs Roderick Falzon Schembri u Charles Apap Brown Il-Qorti:- Rat ir-rikors promotur ippresentat fis-7 ta' April 2014 fejn ir-rikorrent, filwaqt illi ghamel referenza ghall-artikolu illi deher fil-harga ta' Il-Mument tal-Hadd 23 ta' Marzu 2014 intitolat 'Is-Sindku Laburista ta' Ħ' Attard se jirrizenja fil-bidu ta' April', sahaq illi dak hemm miktub kien libelluz u malafamanti fil-konfront tieghu u kienet intiza li ttellef jew tnaqqas ir-reputazzjoni tieghu, w ghalhekk huwa talab lill-Qorti tiddikjara tali pubblikazzjoni bhala libelluza w malafamanti filwaqt illi tikkundanna lill-intimat ihallas danni a tenur tal-Artikolu 28 tal-Kap 248. Rat l-artikolu meritu tal-kaz odjern illi, taht it-titolu "Is-Sindku Laburista ta' Ħ' Attard se jirrizenja fil-bidu ta' April", bir-ritratt tar-rikorrent mal-gemb, jghid is-segwenti: Is-Sindku Laburista ta' Ħ' Attard, Mario Tinnion ikkonferma ma' il-Mument li hu se jirriżenja mill-kariga ta' Sindku fl-ewwel ġimgħa ta' April. Mario Tinnion l- bierah ħa sehem fil-laqgħa għas-Sindki li saret mill-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali u matulha hu ħabbar ukoll li kien se jirriżenja minn Sindku imma se jkompli fil-ħidma tiegħu fil-Kunsill bħala Kunsillier. Hu qal li jrid li fl-aħħar sena ta' din il-leġislatura tal-Kunsill Lokali ta' San L-Għarb titrawwem persuna ġdida fil-kariga ta' Sindku biex tieħu l-esperjenza tant meħtieġa. Mario Tinnion qal li bħala Kunsillier se jkollu iktar ħin jiltaqa' man-nies. Issa l-attenzjoni kollha għalhekk iddur fuq min se jieħu post Mario Tinnion bħala Sindku f'San Iż-Żurrieq. Jidher li l-favorit hu l-Kunsillier Laburista Raymond Salo Bachar, li ilu Kunsillier għal numru ta' snin imma qatt ma serva bħala Sindku. Is-sorsi ta' il-Mument qalu li meta fl-aħħar elezzjoni, Mario Tinnion, li mhux minn Is-Swatar, L-Imsida, laħaq St Peter's, Ħaż-Żabbar, Raymond Salo Bachar xejn ma ħadha tajjeb. Tant li sa mill-ewwel laqgħa tal-Kunsill, deher fiċ-ċar li jeżisti diżgwid bejn Salo Bachar u Salerno. Mario Tinnion serva wkoll għal diversi snin bħala Sindku f'Ħal Pembroke. B'hekk, ir-rizenja ta' Mario Tinnion mistennija tkun it-tielet riżenja għall-Partit Laburista fil-Kunsill ta' Parti min-Naxxar. Fis-sentejn li għaddew, minbarra Jason Thewma li kien irriżenja wara li ħa tender mill-Kunsill, irriżenja wkoll Carmel Aidi. Issa, ma' dawn, mistenni jingħaqad Mario Tinnion li se jibqa Kunsillier. Mario Tinnion kien involut f'investigazzjoni tad-Dipartiment tal-Gvern Lokali. Dan b'rabta ma' hlas allegatament irregolari lill Mario Tinnion li hatar lilu nnifsu ricerkatur fi progett tal-Kunsill ta' Ta' Xbiex fejn kien Sindku, bl-isem ta' Litus Go finanzjat b'fondi Ewropej Hlasijiet li jaqbzu t-€18,000 bejn konsulenzi u spejjez ta' vjaggar u akkomodazzjoni. Fost ohrajn, id-Dipartiment tal-Gvern Lokali kien qed jistaqsi b'liema kriterji Tinnion u l-ekx Segretarju tal-Kunsill ta' Ta' Xbiex Ranier Scicluna Grech inhatru ricerkatur u manager rispettivament. Mario Tinnion kien qal li l-Kunsill kien infurmat b'dan il-progett u l-hatriet relatati, fil- laqgha tad-29 ta' Marzu 2010. Fil-minuti johrog car li dan ix-xoghol kien se jsir wara l-hin tax-xoghol tal-Kunsill – xi haga li kienet konfermata minn Salerno fl-istess ittra tieghu u ghaldaqstant ir-regolamenti tal-kuntratt jesigu li f'kuntratti li jaqzu €12,500 fil-valur, ikun hemm process ta' tendering b'mill-inqas tliet offerenti. Diskrepanza ohra li kienet harget hi li filwaqt li l-Kunsill kien infurmat fil-laqgha tal- ahhar ta' Marzu 2010, l-istatements finanzjarji juri li l-pagamenti bdew ferm qabel, precizament mill-bidu tal-2010. Salerno qatt ma cahad li kemm hu kif ukoll l-eks Segretarju Ezekuttiv Ranier Scicluna Grech thallsu doppjament tal-istess spejjez ta' vvjaggar u akkomodazzjoni, kemm mill-fondi tal-progett allokati ghal dan il-ghan, kif ukoll mill-fondi tal-Kunsill Lokali ta'Hal Kirkop. Sadattant minn stħarriġ tal-opinjoni pubblika dwar il-Kunsilli Lokali li sar f'Diċembru li għadda u li kien ippreżentat waqt il-laqgha, jirriżulta li kien hemm tnaqqis qawwi fuq is-sodisfazzjon tan-nies dwar kif il-Kunsilli Lokali imexxu l-affarijiet. Ħafna nies jaħsbu li l-Kunsilli Lokali m'għandhomx impatt qawwi fuq il-ħajja ta' kuljum u erba' minn kull għaxar persuni mhux sodisfatti mis-sistema tal-wardens. 35 fil-mija jaħsbu li l-Kunsilli Lokali jipprovdu servizz tajjeb skont il-valur tal-flus. L-istħarriġ kien ippreżentat minn Marika Bondin Corso, Managing Director ta' M.Fsadni & Associates. Rat id-difiza mqajjma mill-intimat u ppresentata fit-23 ta' April 2014 fejn, filwaqt illi sahaq illi l- artikolu lamentat ma kienx jirrappresenta fatti inveritjeri u ma kienx miktub bl-iskop li jtellef jew inaqqas ir-reputazzjoni tieghu, insista illi l-artikolu kien jikkonsisti f'fatti verifikabbli u kummenti dwar kwistjonijiet fl-interess pubbliku li ghalhekk jikkonsistu f'fair comment u kritika accettabbli f'socjeta demokratika. Semghet ix-xhieda tar-rikorrent Mario Tinnion moghtija fit-22 ta' Settembru 2014 flimkien mad- dokumentazzjoni minnu ppresentati. Semghet ix-xhieda ta' Antonia Bongailas Mentosa, segretarja tal-Kunsill Lokali Kirkop, moghtija fis 6 ta' Novembru 2014 u rat id-dokumentazzjoni minnha ppresentati. Semghet ix-xhieda ta' Ranier Scicluna Grech, eks-segretarju tal-Kunsill Lokali Kirkop, moghtija fis 6 ta' Novembru 2014 u rat id-dokumentazzjoni minnha ppresentati. Semghet ix-xhieda ulterjuri ta' Antonia Bongailas Mentosa, segretarja tal-Kunsill Lokali Kirkop, moghtija fid 19 ta' Jannar 2015 u rat id-dokumentazzjoni minnha ppresentati. Rat id-dokumentazzjoni ulterjuri esebita minn Antonia Bongailas Mentosa waqt il-mori tad- differiment, u ppresentati fis 27 ta' Jannar 2015. Semghet ix-xhieda ulterjuri tar-rikorrent Mario Tinnion moghtija fit-18 ta' Mejju 2015. Rat l-affidavit ta' Ranier Scicluna Grech ippresentat fit 30 ta' Settembru 2015 u dokumentazzjoni mieghu esebit. Rat illi fit 3 ta' Dicembru 2015 ir-rikorrent iddikjara illi ma kellux aktar provi x'jippresenta. Semghet il-kontro ezami ulterjuri ta' Mario Tinnion illi saritlu fis 17 ta' Novembru 2016 u rat id- dokumentazzjoni esebita mix-xhud waqt tali kontro-ezami. Semghet il-kontro ezami ta' Ranier Scicluna Grech illi saret fis 27 ta' April 2017. Semghet il-kontro ezami ulterjuri ta' Ranier Scicluna Grech illi saret fil 15 ta' Gunju 2017 u rat id- dokumentazzjoni esebita mix-xhud waqt tali kontro ezami. Rat illi fit 22 ta' Gunju 2017 il-partijiet iddikjaraw illi ma kellhomx aktar provi x'jippresentaw. Semghet it-trattazzjoni ta' l-abbli difensuri tal-partijiet illi saret fis-16 ta' Ottubru 2017, wara liema trattazzjoni il-kawza giet differita ghas-sentenza ghallum. Ikkunsidrat Jirrizulta illi r-rikorrent, meta inkiteb l-artikolu meritu tal-kawza odjerna, ossija fit-23 ta' April 2014, kien Sindku tal-Kunsill Lokali San Pawl il-Bahar, minn liema kariga huwa kien alltwalment ser jirrizenja ftit zmien wara, kif del resto gara, u dana kif irrapputat korrettement fl-artikolu illi tieghu r-rikorrenti hassu malafamat. Jirrizulta wkoll illi, ghal xi zmien, ir-rikorrent, ftit zmien qabel ma kien Sindku tal-Kunsill Lokali ta' San In-Nadur, kien gia is-Sindku tal-Kunsill Lokali ta' Kirkop. Jirrizulta wkoll illi r-rikorrenti huwa President tal-Malta Organic Agriculatural Movement, kariga illi huwa jzomm fuq bazi personali. Jirrizulta illi fit-28 ta' Novembru 2008, ir-rikorrent ircieva email minghand certa Kyriaki Dobler, illi huwa Project Co-ordinator tad-ditta Cipriotta Isotech Ltd Environmental Consultants fejn qaluli s-segwenti: (fol 24) Jirrizulta illi dakinhar stess, ir-rikorrent kitiblu lura u qallu s-segwenti: Jirrizulta illi l-4 ta' Dicembru 2008 ir-rikorrenti reggha kiteb lill Dobler u qallu dan li gej: (fol 25) Jirrizulta illi dakinhar stess, Dobler irrispondieh billi qallu li gej: (fol 26) Jirrizulta illi r-rikorrent dakinhar kiteb lill Ranien Scicluna Grech, is-Segretarju Shtewil tal-Kunsill, fejn qallu s-segwenti: Jirrizulta illi f'tali ftehim (fol 373 etc), hemm stabbilit is-segwenti: Jirrizulta illi l-ewwel darba illi dana il-Progett gie diskuss mill-Kunsill Lokali Kirkop kien fil laqgha tad-29 ta' Marzu 2010 fejn, fil-minuti, jintqal is-segwenti: (fol 39-40) Il Progett LitusGo Il progett tal-LitusGo li hu progett li jaqa' taht il-programm tal-Leonardo da Vinci, kien tniedi fuq l-iniziattiva tal-Isotech Limited li hija kumpanija privata f'Nicosia li toffri konsulenz fuq, manigg ambientali li fosthom hemm iz-zona tal-kosta tal-gzejjer. Bis-sabha tal-hbiberija li ghandu mad-direttur tal-kumpanija, gie mistieden biex jaghti sehem tekniku u logistiku f'dan il-programm. Is-sindku kien hadem matul dawn l-ahhar ghaxar snin ha din il-kumpanija fuq il-biedja organika. Minn dan il-programm, il-poplu Malti kien ibbenefika bil-kbir ghaliex anke ahna bhala kunsili konna organizzajna korsijiet fuq il-biedja organika. Fuq l-istess stil ta' tmexxija, Mario Tinnion qal li kien se jmexxi progett li jirrigwardja Integrated Coastline Zone Management. Bis-sahha ta dan il progett, is-Sindku jittama' li jinvolvi l-Kunsilli lokali kollha biex dawn ikollhom gharfien biex imexxu r-risorzi naturali bhall-ilma, hamrija, xtutna etc etc. Is-Sindku qal li fis-snin li ghaddew, hu kien involva lil xi Ghaqdiet mhux governattivi, imma issa dan il-progett jinrekjedi inizzjattivi tal-privat u tal-NGOs. Fejn jidhol il- privat, is-Sindku se jinvolvi persuni biex jaghtu s sehem taghhom jekk jaccettaw l- allowances li huma stipulati f'dan il-programm. Ma persuni barranin esperti identifikajt ukoll zewg persuni li jiena ghandi bzonn li jkunu kapaci fil-qasam tal-kompjuter u qabel dawn il persuni ninvolvihom, xtaq is sindku jinforma lil kunsilliera jekk ghandhomx xi diffikulta fuq zewg persuni li jahdmu fil-kunsill li jistghu jaghmlu xoghol fuq dan il progett wara l-hin taghhom. Is-Sindku qal li mieghu jixtieq li jkun hemm Antonia u Ranier, li jistghu jaghtu kontribut ta' tlett sieghat fil-gimgha u l-vantagg li jkunu dawn involuti, jkun li bis-sahha taghom dawn jistghu jikkordinaw xi attivitajiet li ghandhom hands on fuqhom u li jista' jibbenefika wkoll il-kunsill lokali. Dan sehh issa billi l-ufficju tal-kunsill ka minn tlett laptops u projector. Rose Mifsud Stivala stagsiet jekk ix-xoghol li jaghmlu Antonia u Ranier jitwettaq fil-hin tal ufficcju, hija toggezjona. ghal dan imma jekk dawn jaghmlu u jahdmu fuq dan il progett wara l-hin tal-ufficcju hija ma ghandha xejn x' toggezzjona, anzi qalet Rose li hija tippreferi lijkun hemm huma milli jkunu involuti persuni strangiera. Joe Cutajar Paris qal li minn dawn il progetti, deijem hemm x' titghallem u x'tibennefika. Hu gal li jibqa' l-fatt li kunsill jibennefika minn xi rizorsi u minn xi taghlim li fl-ahhar ihalli impatt posittiv fuq ir-residenti taghna. Mario Tinnion qal li l-hsieb ahhari ta' dan il progett LitusGo, hu li nkumu kapaci nohorgu zewg kotba teknici bil-Malti li jghallmu kemm lill-ghalliema, lill-istudenti, lill- kunsiliera, lill-NGOs u lill-poplu liema taghlim hu innovativ fuq il-manigi ta' gzeijer zghar bhalma hija Malta, l- Gzeijer Aegeni u Cipru. Is-sabih ikun li mhux biss il-Kunsill Lokali jibbenefika minna risorzi tangibbli imma wkoll li jghaddi z-zmien, u Ta' Xbiex ikun imsemmi li kien fost l-ewwel lokalitajiet fl-ewropa li ha iniziattiva biex jindirizza l- mani tar-risorzi naturali fi sfond tal-bidla fil-klima. Jirrizulta illi fil-31 ta' Marzu 2010 hallas allowance lill Ranier Scicluna Grech u Antonia Mentosa ghall- periodu illi jkopri Dicembru 2009 sa Marzu 2010. (fol 383) Jirrizulta illi fit-18 ta' Dicembru 2012 sar l-Approval of Final Report and Notification of Final Payment mill Education, Audiovisual and Culture Executive Agency fejn intqal is-segwenti fl- Overall Evaluation: (fol 382) Jirrizulta illi f'ittra mibghuta minn Ranier Scicluna Grech bhala Manager tal-progett lis-Sindku ta' dak iz- zmien tal-Kunsill Lokali Kirkop, liema ittra inbghatet fis 27 ta' Frar 2013 meta Scicluna Grech ma kienx ghadu Segretarju Shtewil, huwa kkonferma s-segwenti: (fol 300-301) Jirrizulta, mix-xhieda ta' Ranier Scicluna Grech, illi l-pagamenti kollha illi saru kienu attwalment saru mill-Kunsill Lokali Kirkop, illi kien qieghed jircievi l-fondi ghal dana il-progett, u minn tali fondi saru l-hlasijiet kollha hawn fuq imsemmija. (fol 410). Jirrizulta wkoll illi, mument minnhom, meta kienu qed isiru l-kontijiet tal-kumpannija Ventrone, irrizulta illi Mario Tinnion u Ranier Scicluna Grech thallsu madwar elf Euro aktar kull wiehed minn dak dovut lilhom (fol 402) u, bhala rizultat, hekk kif sar il-'cut off' u allura inghadda l-bilanc dovut lill- Kunsill Lokali ta' l-ispejjez inkorsi mill-Kunsill, tnaqqssulhom l-ammont ta' madwar elfejn Euro illi thallsu zejjed lill Tinnion u Scicluna Grech. Jirrizulta illi skond ix-xhieda ta' Ranier Scicluna Grech (fol 407), kif ukoll dik tar-rikorrenti, il-Kunsill ibbenefika minn dana il-progett kollu billi zamm it-tlett laptops illi nxtraw ghal dana il-progett kif ukol il-projector li nxtara wkoll u huwa l-propretarju tal-'copyright' tal-ktieb illi gie ppubblikat bhala parti minn tali progett. Ikkunsidrat Jirrizulta, fix-xhieda estensiva moghtija mir-rikorrent Mario Tinnion, illi l-parti tal-artikolu illi dwarhu huwa hassu malafamat kien dak illi jirrigwarda r-rappurtagg li sar fih in konnessjoni mal- progett tal-Litus Go finanzjat minn fondi tal-Ewropa u li fih kien involut il-Kunsill Lokali ta' Kirkop, illi tieghu huwa kien is-Sindku. Ikkunsidrat Jirrizulta illi, l-intimat, fid-difiza tieghu, qajjem l-argument illi dak illi intqal kien ibbazat fuq fatt verifikabbli u kummenti dwar kwistjonijiet fl-interess pubbliku dwar persuna pubblika li ghalhekk jikkonsistu f' 'fair comment'. Huwa fatt mhux kontestat illi gurnalist ghandu dritt,jekk mhux obbligu, illi jirrapporta dak li jidhirlu xieraq u korrett, u ghal dan il-ghan, il-Qorti taghmel referenza ghall principji stabbiliti fil- kawza 'Axel Springer AG vs Germany', deciza mill-Grand Chamber tal-Qorti Ewropeja ghad- Drittijiet tal-Bniedem fis-7 ta' Frar 2012. Il-Qorti Ewropeja ghad-Drittijiet tal-Bniedem, f'din il- kawza, ghamlet referenza ghall-principji generali li jirregolaw il-liberta' ta' l-espressjoni w il- gurnalist, kif ukoll introduciet serje ta' kriterji li kellhom jigu kkunsidrati sabiex jigi meqjus il- bilanc li ghandu jitlahaq bejn il-liberta' ta' l-espressjoni u d-dritt tal-individwu privat li jkollu r- reputazzjoni tieghu protetta, fejn qalet is-segwenti:- Dwar ir-rwol li ghandu jkollu gurnalist fil-qasam tal-liberta ta' l-espressjoni, l-Qorti ghaddiet biex ghamlet is-segwenti osservazzjonijiet: Ir-rwol importanti tal-gurnalist u d-dritt tal-liberta' ta' l-espressjoni, madanakollu, ghandha tigi bilancjata bi drittijiet u obbligi fuq l-istess gurnalist fil-qadi ta' dmirijietu, u, di fatti, il-Qorti, dwar tali doveri da' parte tal-gurnalist, tghid hekk: Tenut kont ta' dawna l-konsiderazzjonijiet kif fuq spjegati, il-Qorti ghandha, hekk kif tkun qieghda tikkunsidra l-kaz quddiemha, tassikura illi jintlahaq bilanc necessarju bejn id-dritt tal-liberta' ta' l- espressjoni u id-dritt tal-protezzjoni tar-reputazzjoni, u sabiex jigi assikurat li hemm tali bilanc, il- Qorti Ewropeja ghad-Drittijiet tal-Bniedem niedet sitt kriterji importanti sabiex jigi assikurat illi, kif tghid il-Qorti, "the right to freedom of expression is being balanced against the right to respect for private life". Dawna l-kriterji kif stabbiliti huwa s-segwenti: Il-Qorti, f'dana l-istadju, dwar in-natura tal-kritika ta' persuna politika, taghmel referenza ghas - sentenza Ligens vs Austria, mhaddna mill-Qorti Maltin ukoll, fejn jinghad illi:- Fil-kawza Delphi AS vs Estonia deciza mill-Qorti Ewropeja tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-10 ta' Ottubru 2013, il-liberta' ta' l-espressjoni invokata mill-intimat kien gie dibattut fid-dettall u kien intqal is-segwenti li huwa rilevanti ghad-difiza imressqa mill-intimat. Ikkunsidrat Applikati tali principji ghall-kaz odjern, il-Qorti tghaddi biex taghmel is-segwenti osservazzjonjiet: ir-rikorrent jikkontendi illi hija malafamanti l-allegazzjoni illi huwa "hatar lilu nniffsu ricerkatur fi progett tal-Kunsill ta' Santa Luċija" – Il-Qorti hawnhekk taghmel is-segwenti osservazzjonijiet: Illi hareg car mill-korrispondenza vasta esebita mir-rikorrent stess, li r-rikorrent kien involut fil-progett kollu minn qabel ma' attwalment il-progett gie kkoncepit, tant hu hekk illi kienet il-kumpannija Cipriotta Isotech Limited Environmental Consultants illi kkomunikat mieghu biex tara jekk hu kienx interessat fil progett u kien hu ppropona li jdahhal lill-Kunsill Lokali ta' Kirkop, haga li kienet essenzjali sabiex tali progett ikun possibbli, ghax minghajr il- Kunsill Lokali il-progett qatt ma kien jara d-dawl; Illi hareg car illi kieku ma kienx hemm il-Kunsill Lokali ta' Kirkop imdahhal fil-progett, hemm probabbilta' kbira illi r-rikorrent ma kienx seta' jkun involut fil-progett u ir-rikorrent ghalhekk ma kienx ikun ser jibbenefika mill-pagamenti kollha illi sarulu li kienu jammontaw ghal ftit anqas minn tlettax-il elf Euro b'kollox. Illi hareg car li kien ir-rikorrent, bhala leader tal-progett lokali, li ghazel kemm illi jkun il- Leader taghha kif ukoll min ikun involut fil-progett, fosthom Ranier Scicluna Grech u Antonia Bongailas Mentosa, liema ghazla jidher illi huwa ghamel maghruf lill-Kunsill Lokali Kirkop biss fid-29 ta' Marzu 2010, meta l-progett kien gia inbeda w il-ftehim mas-socjeta Isotech Limited gia iffirmat u, sahansitra, ix-xoghol kien gia inbeda, tant hu hekk illi Scicluna Grech u Desira Mentosa, jumejn wara illi r-rikorrent talab l-approvazzjoni tal-Kunsill sabiex dawn it-tnejn jassistuh fil-progett, thallsu ghas-servizzi taghom minn erbgha xhur qabel, ossija Dicembru 2009 sa Maru 2010. Presumibbilment, ir-rikorrenti ukoll thallas minn dakinhar. llu nniffsu bhala Illi huwa "Researcher/Trainer/Teacher" f'dana il-progett peress illi huwa gharraf lill-Kunsill li kien ser imexxi l-progett hu, u ghalhekk ma hemm assolutment xejn inveritjer f'tali asserzjoni da' parte tal-artikolist. Ghalhekk jidher illi ma jista jkun hemm xejn malafamanti f'dak illi ntqal. - ir-rikorrenti jikkontendi illi huwa malafamanti illi jinghad li l-hlasijiet li sarulu "jaqbzu t-€18,000 bejn konsulenzi u spejjez ta' vjaggar u akkomodazzjoni": – Il-Qorti hawnhekk taghmel is-segwenti osservazzjonijiet: Illi jirrizulta li, rizultat tal-hatra tieghu bhala "researcher/trainer/teacher", huwa thallas is- somma ta' €10,647 ghas-servizzi tieghu rezi ghal dana il-progett. Illi jirrizulta wkoll illi huwa thallas ukoll is-somma ta' €1,613 bhala per diem allowance ghas-safar kollu illi huwa ghamel rizultat ta' dana il-progett. Illi jirrizulta, finalment, illi jidher li r-rikorrent thallas ukoll somma ohra ta' madwar elf euro ohra, skond Busuttil, li eventwalment kellha titnaqqas mill-ammont li kellu jithallas lill- Kunsill Lokali, peress illi tali flejjes ma kellux id-dritt illi jitlobhom izda xorta gew lilu mhallsa. Illi ghalhekk, minkejja illi huwa minnu illi s-somma ta' tmintax-il elf Euro (€18,000) msemmija fl-artikolu ma tirrizultax bil-preciz, jirrizulta car izda illi r-rikorrent thallas ta' mill-anqas madwar tlettax-il elf (€13,000)ghal progett illi huwa gab personalment u li ma kien qatt ikun jista jaghmel kieku ma dahhalx il-Kunsill Lokali Kirkop bhala partner, liema Kunsill huwa kien Sindku tieghu dak iz-zmien. Illi ghalhekk, jirrizulta sostanzjalment korrett illi r-rikorrent dahhal ammont ta' flus konsiderevoli rizultat ta' progett li beda hu bis-sahha tal-posizzjoni tieghu ta' Sindku ta' Pembroke. Ghalhekk jidher illi ma jista jkun hemm xejn malafamanti f'dak illi ntqal. - ir-rikorrent qieghed jikkunsidra bhala malafamanti l-fatt li l-artikolist jallega illi l-kuntratt kellu jinghata bi process ta' tendering u mhux b'direct order, kif ghamel ir-rikorrenti. – Il-Qorti hawnhekk taghmel is-segwenti osservazzjonijiet:  Jirrizulta illi bhala rizultat tal-progett imniedi mir-rikorrent, ibbenefikaw principalment ir- rikorrent, Ranier Scicluna Grech u Antonia Bongailas Mentosa. Dana qieghed jinghad ghax Mario Tinnion, bhala "researcher/trainer/teacher", thallas is-somma ta' €10,647, Ranier Scicluna Grech, bhala Manager thallas is-somma ta' €9,675 u Antonia Bongailas Mentosa, bhala Administrator thallset is-somma ta' €7,312.50, li flimkien jaghmlu total ta' €26,734.50. Apparti minn dawn, jidher li Tinnion u Scicluna Grech ibbenefikaw ukoll minn hlas ta' €1,613 kull wiehed, bir- rizultat illi t-total tal-progett jitla ghal €30,860, li kollha inghataw b'direct order u thallsu direttament minn Ranier Scicluna Grech illi kien, dak iz-zmien is-Segretarju Ezekuttiv tal-Kunsill Lokali Kirkop, illi tieghu ir-rikorrent kien is-Sindku.  Jirrizulta wkoll illi l-valur intier tal-kuntratt iffirmat bejn ir-rikorrent flimkien ma' Ranier Scicluna Grech u is-socjeta Isotech Limited kien fl-ammont ta' €55,855, li minnhom sas-somma ta' €41,891 setghu jithallsu mill-kumpannija Isotech Limited filwaqt illi l-bilanc ta' €13,964 kellhom jithallas direttament mill-Kunsill Lokali Kirkop. Ghalhekk jidher illi ma jista jkun hemm xejn malafamanti f'dak illi ntqal. - ir-rikorrent qieghed jikkonsidra bhala malafamanti l-allegazzjoni illi, ghalkemm il-Kunsill Lokali gie mgharraf bil-progett f'Marzu 2010, attwalment il-pagamenti kienu saru qabel, kif ukoll illi saru pagamenti doppji ghall vjaggar u akkomodazzjoni. Il-Qorti hawnhekk taghmel is-segwenti osservazzjonijiet:  Jirrizulta ben ippruvat illi, ghalkemm il-progett ingieb a konoxxjenza tal-Kunsill u, possibbilment, gie approvat (peress illi ma jidher ebda approvazzjoni miktuba fil-minuti) fid-29 ta' Marzu 2010, il-ftehim tal progett gie iffirmat fis-sena 2009, ghalkemm ma jidhirx car meta attwalment gie ffirmat il-ftehim peress illi d-dokumenti kollha ppresentati mir- rikorrentu juru illi ma kienx hemm data fuq il-ftehim u il-progett inniffsu kellu jibda fl-1 ta' Dicembru 2009 u di fatti, jidher car li fit-30 ta'Marzu 2010 saru pagamenti ghall servizzi rezi minn Dicembru 2009 'l quddiem.  Jirrizulta ben ippruvat ukoll illi lir-rikorrent u lill-Busuttil sarulhom pagamenti zejda ghal akkomodazzjoni u vjaggar li huma ghamlu rizultat ta' dana il-progett, kif ammetta Ranier Scicluna Grech illi kien responsabbli mill-aspett finanzjarju tal-progett, fost affarjiet ohra, ghal liema hlasijiet la Scicluna Grech u lanqas ir-rikorrent ma qatt qalu li rrifondew, izda sahqu biss illi tnaqqsu mill-flejjes illi kienu ghadhom dovuti lill-Kunsill Lokali meta saru il-konteggi finali, liema konteggi finali saru meta ir-rikorrent kien gia spicca minn St Peter's, Ħaż-Żabbar u Scicluna Grech kien gia spicca minn Segretarju Shtewil. Ghalhekk jidher illi ma jista jkun hemm xejn malafamanti f'dak illi ntqal. Il-Qorti, finalment, thoss illi ghandha taghmel is-segwenti osservazzjonjiet ulterjuri: Il-progett illi fih ir-rikorrent dahhal lill-Kunsill Lokali Kirkop kien jismu Training Mediterranean Local Authorities and Civil Organizations on Integrated Coastal Zone Management and reaction to the Impacts on Climate Changes, indikazzjoni cara illi kienet ghalhekk tirrigwarda progetti in konnessjoni tal-immaniggjar tal-kosta mal-bahar. Il-Qorti ma tistax ma tosservax illi l-Kunsill Lokali Kirkop certament ma ghandu ebda parti mill- konfini tieghu mal-kosta tal-bahar, u ghalhekk huwa difficili jimmagina x'tip ta' beneficcju seta qatt jiehu minn tali progett il-Kunsill Lokali Kirkop u c-cittadini tal-Kirkop. Il-Qorti tosserva illi r-rikorrent jikkontendi li l-Kunsill attwalment ibbenefika minn tlett laptops u overhead projector, lkoll uzati ghal tlett snin, kif ukoll copyright fuq ktieb illi qatt ma gie ppresentat quddiem dina l-Qorti. Madanakollu, ghalkemm valur finanzjarju ta' talibeneficcji ma giet moghti, il-Qorti tosserva li jidher car illi r-rikorrent, flimkien ma' Ranier Scicluna Grech u Antonia Bongailas Mentosa ibbenefikaw ferm aktar minn dak illi seta ibbenefika il-Kunsill Lokali Kirkop, peress illi flimkien dahhlu €30,860 fi pagamenti lilhom, liema pagamenti huma certament ma kienux ser jircievu kieku ma kien ghal fatt illi ir-rikorrent involva l-Kunsill Lokali Kirkop f'progett ghall-immanigjar tal-kosta, liema kosta il- Kunsill Lokali Kirkop ma kellux. Il-Qorti, finalment, tosserva illi fil-minuti tad-29 ta' Marzu 2010, ir-rikorrent jiggustifika tali progett billi jghid illi dwar tali progett, "il-poplu Malti kien ibennefika bil-kbir", izda l-Qorti ma tistax ma tosservax illi jidher li bbenefikaw ferm aktar ir-rikorrent w il-persuni illi huwa qabbad mieghu, milli c-cittadini ta' Pembroke, illi attwalment eleggew lir-rikorrent sabiex jagixxi ghall-ahjar interessi taghhom, u dana peress illi r-rikorrenti spicca dahhal il-Kunsill Lokali Kirkop f'progett illi il-beneficjarju principali tieghu ma kienx il-poplu ta' Ta' Xbiex izda kien ir-rikorrenti u n-nies minnu mqabbda. Ikkunsidrat Il-gurnalizmu serju u investigattiv huwa importanti hafna ghal socjeta demokratika bhalma hija dik Maltija, u dana sabiex tali azzjonijiet ta' persuni li jkunu inghataw il-fiducja tal-poplu ghat-tmexxija taghha, jigu analizzati u, bhal fil-kaz odjern, migjuba fil-pubbliku, ghax il-poplu ghandu d-dritt ikun jaf dak illi attwalment jkunu qed jaghmlu il-persuni illi jghidu li qed jagixxu fl-interess tac-cittadin izda illi eventwalment qed jistghanew huma minn fuq dahar ic-cittadin taht il-pretest li qed jagixxu fl-interess tal-poplu. Ic-cittadin ghandu id-dritt li jesigi minghand il-gurnalisti illi huma jaghmlu stharrig serju u investigattiv u il-gurnalisti ghandhom id-dritt illi jesigu minghand il-Qrati il-protezzjoni lilhom spettanti meta huma, b'mod korrett u leali, jkunu qed jikxfu u jippubblikaw tali tip ta' stejjer, u dawna l-Qrati ghandhom l-obbligu li dejjem jassikuraw illi tali drittijet jigu assidwament protetti u mhaddna peress illi minghajr tali tip ta' rapurtagg u informazzjoni mghoddija lic-cittadin, l-istess cittadin ma jkunx f'pusizzjoni illi jaghraf l-azzjonijiet tal-persuni minnhom fdati bil-vot taghhom u l-bazi tad-demokrazijia li fuqha hija mibnija s-socjeta Maltija tigi serjament imminata. Konkluzjoni Il-Qorti ghalhekk, Wara illi rat il-provi kollha prodotti quddiemha, u wara illi rat is-sottomissjonijiet ta' l-abbli difensuri tal-partijiet, tghaddi biex taqta u tiddeciedi l-kaz billi Tilqa l-eccezzjonijiet kollha ta' l-intimati, u ghalhekk Tichad it-talbiet attrici. Spejjez tal-proceduri odjerni ghandhom ikunu kollha a kariku tar-rikorrent.