Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni Generali Magistrat Dr Joanne Hollis Swift B.A., Mag. LL.D. Illum il-Gimgha, 2 ta' Dicembru, 2016 Rikors Guramentat Numru:- 35/2016JVC Sharon Rose Borg Inguanez nee' Borg Schembri Vs Direttur tad-Dipartiment ghall-Istandards fil-Harsien Socjali u l- Avukat Jean Paul Mc Alister in rapprezentanza tal-imsiefer Dean Michael Borg Inguanez Il-Qorti, Rat ir-rikors guramentat tal-attur li ppremetta:- Illi permezz ta' digriet tat-12 ta' Settembru 2014, tal-Qorti tal- Magistrati Ghawdex, Gurisdizzjoni Superjuri, Sezzjoni Familja, fl- atti tal-proceduri ghas-separazzjoni personali kkonfermat bid- digriet sussegwenti tal-istess Qorti tat-3 ta' Marzu 2015 l- esponenti nghatat il-kura u l-kustodja pendente lite. Illi permezz ta' rikors sussegwenti l-imsemmi Dean Michael Borg Inguanez talab ir-revoka tal-istess digriet illi gie michud. Illi l-istess Dean Michael Borg Inguanez ippartecipa fil-proceduri ta' medjazzjoni pendenti quddiem il-Qorti t'Ghawdex fuq imsemmija illi eventwalment wasslu ghall-kawza ta' separazzjoni quddiem l- istess Qorti fl-ismijiet Borg Inguanez Sharon Coppola nee' Borg Schembri vs Borg Inguanez Dean Michael differita ghall-31 ta' Ottubru 2016. Illi fil-kors ta' dawn il-proceduri hemm provediment dwar il-kura tad-dar u kustodja matrimonjali kif ukoll provediment dwar manteniment li l-istess tal-minuri, kif ukoll il-kollokazzjoni izda rovexxata b'sentenza il-proceduri ma eccepixxa n-nuqqas Dean Michael Borg Inguanez gie ordnat ihallas u fil-fatt qed ihallas lill- esponenti u fl-ebda mument il-konvenut, cioe' Dean Michael Borg Inguanez, ta' gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin, anzi sa mill-bidu kien u baqa' jippartecipa f'dawn il-proceduri minghajr ma qajjem l-eccezzjoni tan-nuqqas ta' gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin, anzi skont is- sentenza tal-Qorti tal-Appell moghtija fit-30 ta' Ottubru 2015 gie kkonfermat li "il-missier ma kellux problema li l-Qrati Maltin jiddeciedu l-kawza ta' separazzjoni li fethet martu hamest ijiem wara li nizlet Ghawdex inkluz il-vertenza dwar il-kura u l- kustodja tat-tifel u d-drittijiet ta' access [...]". Illi fil-mori ta' dawn il-proceduri ta' separazzjoni u meta kien evidenti hafna li l-missier kien issoggetta ruhu ghall-gurisdizzjoni tal-Qrati ta' Malta, id-direttur konvenut istitwixxa proceduri b'talba ghar-ritorn tal-minuri fil-gurisdizzjoni tal-Qrati tar-Renju Unit a tenur tal-Kap. 410 tal-Ligijiet ta' Malta. It-talba tad-direttur konvenut giet michuda b'sentenza tal-Prim Istanza tal-24 ta' Lulju 2015 tat-30 t'Ottubru 2015 li dwarha llum hemm ukoll proceduri ghar- ritrattazzjoni. Illi oltre dan f'kawza kostituzzjonali li l-attrici stitwit kontra l- Avukat Generali u l-konvenut biex jigi dikjarat illi s-sentenza tal- Qorti tal-Appell fuq imsemmija tat-30 ta' Ottubru 2015 tilledi d- dritt fundamentali taghha u ta' binha ghad-dritt ta' privatezza u familja sancit mill-artikolu 8 tal-konvenzjoni Ewropea dwar id- Drittijiet u Libertajiet Fundamentali 1950 l-istess Dean Michael Borg Inguanez intervjena in statu et terminis f'dawk il-proceduri. Illi la darba l-missier accetta li l-kwistjoni matrimonjali bejnu u bejn l-attrici u l-kwistjonijiet kollha li johorgu minnha kellhom jigu trattati u decizi mill-Qrati Maltin huwa evidenti li l-proceduri stitwiti mill-konvenut Direttur tad-Dipartiment ghall-Istandards fil-Harsien Socjali a tenur tal-Kap.410 tal-Ligijiet ta' Malta huma bla bazi, illegali, irritwali u nulli ghaliex il-provvedimenti tal- Hague Convention 1980 u dawk tal-Brussels II Regulations rigward ir-ritorn tal-minuri f'kaz ta' rimuzzjoni jew tnehhija llegali ma japplikawx ghaliex il-parti li a distanza taghha tkun fl-ismijiet Direttur ghad-Dipartiment saret it-talba ghar-ritorn tkun effetivament irriduciet dik it-talba u l-proceduri li jsegwu maghha inutli u bla bazi. Illi konsegwentament il-proceduri stitwiti mill-konvenut taht il- Kap. 410 bir-rikors quddiem il-Qorti ghall-Magistrati Ghawdex, fl- App 10/2015(PC) Istandards fil-Harsien Socjali vs Sharon Rose Borg Inguanez nee Borg Schembri huma ghalhekk irriti, illegali u nulli ghaliex jiksru l-ispirtu u l- iskop tal-Hague Convention 1980 u Brussels II regulations ghal dik li hija r-ritorn tal-minuri, kif ukoll l-istess provvedimenti billi jmorru dijametrikament kontra tal-istess strumenti nternazzjonali. Illi ghalhekk hemm lok li jigi dikjarat li l-imsemmija proceduri mibdija permezz tar-rikors numru 10/2015PC fl-ismijiet Direttur tad-Dipartiment ghall-Istandards fil-Harsien Socjali vs Borg Inguanez Sharon Rose nee' Borg Schembri jigu dikjarati llegali ghax kontra l-ligi, irritwali, nulli u ghalhekk minghajr effett legali. Illi r-rikorrenti taf b'dawn il-fatti personalment. l-provvedimenti Talbet lil din l-Onorabbli Qorti: Tiddikjara l-proceduri ghar-ritorn tat-tifel Kaden Mario Borg Inguanez mibdija permezz tar-rikors numru 10/2015PC fl-ismijiet Direttur tad-Dipartiment ghall-Istandards fil-Harsien Socjali vs Borg Inguanez Sharon Rose nee' Borg Schembri bhala llegali, irritwali u nulli u ghalhekk minghajr effett legali. Bl-ispejjez u bl-ingunzjoni tal-konvenut ghas-subizzjoni. Rat ir-risposta guramentata tal-avukat Dottor Jean Paul Mc Alister fil-kwalita tieghu ta' mandatarju specjali ta' Dean Michael Borg Inguanez ghan-nom u in rapprezentanza tal-istess Dean Michael Borg Inguanez li eccepixxa: Illi qabel xejn din ir-risposta guramentata qeghdha tigi prezentata mill-esponenti minghajr pregudizzju ghall-posizzjoni tieghu dwar ir-ritorn tal-minuri lejn ir-Renju Unit u minghajr m'huwa qieghed b'xi mod jirrinunzja ghall-effetti tad-decizjoni tal-Qorti tal-Appell tat-tletin (30) ta' Ottubru 2015, liema sentenza ordnat ir-ritorn tat- tifel lejn ir-Renju Unit. Il-partecipazzjoni tieghu f'dawn il- proceduri hija ntiza biss u limitatament biex jizgura li fl-ahhar mill- ahhar tali ordni moghtija mil-Qorti tal-Appell skont il-Konvenzjoni ta' De Hague u l-Brussels II tigi esegwita u li ma jkunx hemm aktar tfixkil ghall-esekuzzjoni tal-istess; Illi ghal din il-kawza hemm l-ostakolu tal-gudikat li skont id- duttrina u l-gurisprudenza (inkluz gurisprudenza Maltija) dan joqtol id-diskussjoni mhux biss ta' dak li gie effettivament diskuss fl-ewwel kawza, imma wkoll ta' dak li messu jew seta' gie diskuss kif wkoll dak li kien necessarjament involut; irrinunzjat ghal din tigi proposta mir-rikorrenti b'din Illi minghajr pregudizzju ghall-premess, l-"eccezzjoni ulterjuri" li l-istanza ghall- qeghdha proceduri tar-ritorn tat-tifel lejn ir-Renju Unit u cioe' li l-esponenti accetta l-gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin, kellha tinghata tul is-smigh tal-kawza fl-ismijiet Id-Direttur tad-Dipartiment ghall-Istandards fil- Harsien Socjali vs Sharon Borg Inguanez nee Borg Schembri (Rikors Nru 10/2015) fil- kors ta' dawk il-proceduri. La darba din l-eccezzjoni ma nghatatx, l-"eccezzjoni ir-rikorrenti effettivament ulterjuri" u hija prekluza milli hija tqajjimha b'talba ad hoc wara li tali proceduri ghar-ritorn gew konkluzi b'mod definittiv; Illi dejjem minghajr pregudizzju ghall-premess fil-mertu t-talbiet tar-rikorrenti huma nfondati fid-dritt u fil-fatt ghas-semplici raguni li l-esponenti sa mill-ewwel gurnata li huwa sar jaf bil-proceduri ta' separazzjoni li kienet istitwiet martu f'dawn il-gzejjer huwa dejjem ghamilha cara u anke insista li jkun hemm ir-ritorn ta' ibnu Kaden Borg Inguanez lejn ir-Renju Unit. Dan ghaliex ir-rikorrenti kienet zammet lit-tifel minuri tal-kontendenti f'dawn il-gzejjer minghajr il-kunsens tal-missier. Ghaldaqstant ma kien hemm xejn illegali, irritwali u null fil-proceduri li stitwixxa d-Direttur tad-Dipartiment ghall- Istandards fil-Harsien Socjali; Salvi eccezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt. ir-risposta guramentata Rat Istandards fil-Harsien Socjali li eccepixxa: tad-Direttur tad-Dipartiment ghall- Tesponi bil-qima u Carmen Cozzo fil-kapacita' taghha ta' Direttur tad-Dipartment ghall-Istandards fil-Harsien Socjali bil-gurament taghha tiddikjara: Illi fl-ewwel lok, l-esponent umilment jitlob ir-rikuza tal-Magistrat sedenti stante li diga' ppronunzjat ruhha fuq il-kwistjoni ta' rinunzja ta' gurisdizzjoni min-naha tal-missier. Filwaqt li l-esponenti ghandha fiducja shiha f'din l-Onorabbli Qorti kif preseduta, xorta pero' temmen li fic- cirkostanzi partikolari ta' dan il-kaz sabiex l-istess gustizzja tidher li tkun qeghdha ssir, ikun opportun li dan ir-rikors guramentat jinstema' u jigi deciz minn gudikant iehor. Illi fit-tieni lok u minghajr pregudizzju ghas-suespost, l-esponent umilment jeccepixxi n-nuqqas ta' kompetenza ratione materiae ta' din l-Onorabbli Qorti sabiex taqta' u tiddeciedi t-talbiet tar- rikorrenti stante li, hekk kif indikat fir-Regola 18 tal-Avviz Legali 396 tal-2003 (L.S. 12.19 Ordni dwar it-twaqqif ta Sezzjoni tal- Qrati Civili), il-Qorti li tizgura li tosserva d-disposizzjonijiet tar- Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta' Novembru 2003 hija l-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni Superjuri, Sezzjoni tal-Familja. Illi in vena preliminari wkoll u minghajr pregudizzju ghas- suespost, l-allegar ta' processi ma jsirux billi jigu mnizzla fl-elenku tad-dokumenti izda billi ssir talba formali lill-Qorti u fejn il- kontroparti jkollhom l-opportunità jsemmghu l-fehmiet taghhom. Illi minghajr pregudizzju jigi nnutat ukoll li mal-elenku tad- dokumenti esebiti hemm mizjud il-processi tal-kawza fl-ismijiet Sharon Rose Borg Inguanez pro et noe vs. Avukat Generali et, liema proceduri ghadhom qed jinstemghu quddiem il-Qorti kompetenti ghaldaqstant l-allegar tieghu huwa mpossibli li jsir u li se mai ghandha ssir talba sabiex tigi ezebita kopja. Illi in linea preliminari u minghajr pregudizzju ghas-suespost, l- esponenti teccepixxi l-improponibilita' tal-azzjoni odjerna stante li dak mitlub mill-attrici huwa wiehed vag. Illi l-attrici ghandha tiddikjara b'mod car liema huma dawk il-provvedimenti li gew miksura mill-esponenti bl-intavolar tal-proceduri stitwiti taht l- Kap 410 u f'dan ir-rigward meta l-attrici tottempra ruhha ma' dan, l-esponenti jirrizerva li jirrispondi ulterjorment jekk ikun il-kaz. Illi in linea preliminari wkoll, dina l-azzjoni tmur kontra l- principju u l-finalita' tar-res judicata. Illi l-kawza fl-ismijiet Direttur tad-Dipartiment ghall-Istandards fil-Harsien Socjali vs. Sharon Rose Borg Inguanez (10/15PC) hija wahda li ghaddiet in gudikat u dan wara li l-Qorti tal-Appell fid-17 ta' Mejju 2016 fi proceduri ta' ritrattazzjoni kkonfermat is-sentenza tal-Qorti tal-Appell tat-30 t'Ottubru 2015 fejn ordnat ir-ritorn lejn l-Ingilterra tal-minuri Kaden Mario Borg Inguanez. Illi m'ghandux jigi permess li sentenza li tkun marret in gudikat, f'dan il-kaz minn qorti sede superjuri, terga' tigi mistharga minn qorti f'sede inferjuri. Ic-certezza legali hija ordni pubblika u ghandha tigi salvagwardjata mill-Qrati stess u kwalunkwe abbuz ghandu jigi kkontrollat minn dik il-Qorti li quddiemha qed issir dak l-abbuz. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost u in vena preliminari, la darba l-eccezzjoni tal-nullita' tal-azzjoni qatt ma tqajmet waqt il- proceduri li kienu jikkoncernaw lil dik l-azzjoni, allura dan ifisser li Sharon Rose Borg Inguanez, l-intimata f'dawk il-proceduri rrunzjat ghal dik l-eccezzjoni liema eccezzjoni se mai kellha tkun wahda preliminari f'dawk il-proceduri u mhux wara li l-proceduri ghaddew in gudikat u abbazi ta' ripensament issir kawza bhal dik odjerna msejsa fuq l-eccezzjoni tan-nullita' u dan ghal ghan ahhar li jittawwal iz-zmien sabiex tigi esegwita sentenza tal-Qorti tal- Appell li hija wahda finali. Illi l-principju ta' rinunzja wara l-gudikat johrog ferm car minn sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) moghtija mill-Imhallef Philip Stagno Navarra fl-14 ta' Dicembru 2006 fl-ismijiet Alfred u Alice konjugi Gabaretta vs. Androxa Furniture Limited (Cit Nru 1866/2004/1) li tghid is-segwenti: "Il-gudikat jassorbixxi kull eccezzjoni li in mertu ghall-azzjoni kien imissha jew setghet tigi sollevata in relazzjoni ma' l- li mhumiex ammissibbli azzjoni stess, bil-konsegwenza eccezzjonijiet godda li jkollhom bhala effett li jannullaw jew jillimitaw l-effetti ta' dak il-gudikat" (Kollez. XL P I p 555 u wkoll mill-istess Volum pagna 65) Dan ifisser ghalhekk li din l-Onorrabli Qorti ghandha tghaddi biex tichad it-talba in vista tal-fatt li kienet eccezzjoni li giet assorbita mal-gudikat. Illi subordinatament u minghajr pregudizzju ghas-suespost, fil- mertu l-allegazzjonijiet tal-atturi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt. Illi xejn m'hu minnu li 'la darba l-missier accetta li l-kwistjoni matrimonjali bejnu u bejn l-attrici u l-kwistjonijiet kollha li johorgu minnha kellhom jigu trattati u decizi mill-Qrati Maltin'. L-artikolu li applikabbli hawnekk huwa jistabbilixxi liema hija dik il-gurisdizzjoni f'kazijiet ta' htif ta' minuri, u cioe' dak l-iStat li fih il-minuri ghandu r-residenza abittwali. l-Artikolu 10 tar-Regolament Illi l-punt li fuqha qed tigi bbazata n-nullita' diga' gie trattat mill- Qorti tal-Appell fis-sentenza taghha tas-17 ta' Mejju 2016 fejn qalet is-segwenti: tar-Regolament 2201/2003 Fir-rikors tal-appell sar l-argument li ghal dan il-kaz japplika Artikolu 12 (Prorogation of Jurisdiction), u li gialadarba l-missier accetta l-gurisdizzjoni tal- qrati Maltin biex tigi deciza l-kwistjoni dwar il-kura u kustodja tal-minuri allura l-Konvenzjoni tal-Ajja ma tapplikax. Pero' dan hu kaz ta' child abduction, u ghalhekk japplika l-Artikolu 10 tar-Regolament (Jurisdiction in cases of Child Abduction). Provvediment li jidher li hu ntiz sabiex ma jippermettix li l- gurisdizzjoni tinbidel permezz ta' htif. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talba tar-ritorn mill- esponenti saret fit-2 ta' Frar 2015, waqt l-azzjoni ghal separazzjoni giet formalment istitwita fit-2 ta' Lulju 2015, proprju wara li bdiet il-kawza ghal ritorn. Madankollu dak li kellu jigi ezaminat fil-proceduri ta' ritorn istitwiti mill-esponenti kien relattiv u cirkoskritt ghall-mument tar- rimozzjoni jew ritenzjoni llecita. F'dak il-mument ma hemm l- ebda dubju li l-kura u kustodja kienet wahda kongunta bejn il- genituri tal-minuri. Illi l-missier ma ghamel l-ebda att li permezz tieghu jwassal ghall-akkwijixxenza ta' stat ta' illegalita': il-missier dejjem kien konsistenti fl-agir tieghu u li certament li qatt ma ssokkomba ghall-gurisdizzjoni tal-Qrati nostrana. Aktar minn hekk ghal dak li jirrigwarda t-thaddim tal-Konvenzjoni tal-Aja dak li ghamlet l-attrici wara li hadet il-ligi f'idejha ma jistax jintuza sabiex 'jissana' llegalita'. Illi l-Konvenzjoni tal-Aja tal-1980 fl-Artikolu 16 tipprovdi li 'Wara li jkunu rcevew l-avviz ta' rimozzjoni jew ritenzjoni llecita ta' minuri ghat-tenur tal-Artikolu 3, l-awtoritajiet gudizzjarji jew amministrattivi tal-Istat Kontraenti fejn ikun ittiehed jew inzamm il-minuri m'ghandhomx jiddeciedu fuq il-mertu tad-drittijiet tal- kustodja qabel ma jigi deciz illi l-minuri m'ghandux jigi ritornat taht din il-Konvenzjoni jew kemm-il darba ma ssirx applikazzjoni skont din il-Konvenzjoni fi zmien ragonevoli minn meta jkunu ircevew l-avviz.' Il-preambolu 17 tar-Regolament 2201/2003 jispjega li 'F'kazijiet ta' tnehhija jew zamma ngusta ta' minuri, ir- ritorn ta' l-minuri ghandu jinkiseb minghajr dewmien, u ghal dan il-ghan ghandha tkompli tapplika l-Konvenzjoni ta' l-Aja ta' l-25 ta' Ottubru 1980 kif kumplementata mid-disposizzjonijiet ta' dan ir- Regolament, u partikolarment l-Artikolu 11.' Ghaldaqstant l- Artikolu 16 huwa perfettament applikabbli ghall-kaz odjern. Illi l-iskop wara dak l-Artikolu huwa proprju sabiex jipprotegi l- interess tal-minuri u jigu sospizi kull azzjoni li tirrigwarda lilu. Ghalhekk mill-bidunett ma kellhomx jinfethu proceduri mir- rikorrenti kontra l-intimat Dean Michael Borg Inguanez. Illi l-esponent huwa moghti s-setgha taht ir-Regolament kif ukoll il-Konvenzjoni tal-Aja sabiex jistitwixxi proceduri ghal ritorn tal- minuri wara li tkun saret talba mill-left behind parent. Dan ifisser ghalhekk li a contrario ta' dak li qieghed jinghad mill-attrici, il- proceduri bir-rikors numru 10/2015 PC huma legali u ai termini tal-ligi. Ghaldaqstant din l-Onorabbli Qorti ghandha tichad it-talbiet kollha tal- attrici bl-ispejjez kontra taghha. Salvi eccezzjonijiet ulterjuri. Rat illi fl-istess verbal gew irtirati l-ewwel, it-tieni u t-tielet eccezzjoni mqajjma mid-Direttur konvenut; Rat illi fl-istess verbal il-kawza giet differita ghad-decizjoni preliminari u digriet jekk ikun il-kaz dwar il-hames eccezzjoni tad-Direttur konvenut, it-tieni eccezzjoni tal-konvenut Borg Inguanez u dwar il-kwestjoni tar-referenza mitluba mill-attrici. Rat is-sottomissjonijiet tal-abbli difensuri tal-partijiet. Rat l-atti kollha tal-kawza odjerna kif ukoll tal-atti kollha annessi 10/2015, 12/2015, 81/2015 u 66/2014 li l-allegazzjoni taghhom giet awtorizzata minn din il-Qorti fl-istess verbal tal-15 ta' Gunju, 2016; Rat l-atti kollha. Ikkunsidrat Illi din hija decizjoni preliminari dwar eccezzjoni ta' res judicata mqajjma miz-zewg konvenuti fil-konfront l- eccezzjonijiet jigu michuda, din il-Qorti hija mitluba li taghti decizjoni dwar jekk ghandhiex issir referenza preliminari lill-Qorti tal-Gustizzja tal-Unjoni Ewropea (CJEU) kif mitluba permezz tal-verbal datat 15 ta' Gunju, 2016 fol. Illi l-fatti fil-qosor huma li Sharon Rose Borg Inguanez nee' Borg Schembri u Dean Michael Borg Inguanez huma mizzewgin u minn dan iz-zwieg twieled il-minuri Hartley fil-Gzira ta' Ghawdex li llum ghandu hames (5) snin. Wara t- twelid tal-minuri l-koppja Borg Inguanez marru jirrisjedu fir-Renju Unit u t-tnejn li huma kienu jahdmu f'dak il-pajjiz. Fl-istess hin il-koppja xtraw ukoll residenza fil-gzira ta' Ghawdex filwaqt li l-attrici kellha wkoll proprjeta' parafernali taghha f'Ghawdex. Fis-sajf tas-sena 2014 l-attrici kellha bzonn tigi ghal ftit gimghat Ghawdex sabiex tiehu hsieb l-ommha li kellha taghmel operazzjoni u dan ghamlitu bil-konoxxenza u l-kunsens tal-konvenut Dean Michael Borg Inguanez. Hija giet fil-gzira ta' Ghawdex flimkien ma' binha minuri Hartley. Fil-mument li giet hawn l-attrici ssostni li ddecidiet li z-zwieg taghha mal-konvenut ma setax ikompli allegatament ghal ragunijiet imputabbli lill-konvenut fosthom il-vizzju D’anastas ghalhekk li hija ddecidiet li tibqa' tghix fil-gzira ta' Ghawdex u fethet proceduri ta' separazzjoni tista' tghid ftit jiem wara li ta' digriet provizorju datat 12 giet fil-gzejjer Maltin permezz ta' medjazzjoni. Pendente lite l-attrici talbet il-kura u l-kustodja tal-minuri Hartley liema talba giet milqugha permezz ta' Settembru, 2014. Sussegwentement jirrizulta li Dean Michael Borg Inguanez gie notifikat bil- medjazzjoni u gie wkoll intavolat rikors ghar-revoka tad-digriet provizorju dwar il-kura u l-kustodja li ma giex milqugh. Il-medjazzjoni evolviet f'digriet ghall-hlas provizorju ta' manteniment mill-konvenut lill-attrici ghall-wild minuri u wasslet ukoll sabiex giet prezentata kawza ta' separazzjoni fil-konfront tal-konvenut fejn il-konvenut f'dak l-istadju ma oggezzjonax ghall-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin ghal dik li hija separazzjoni izda zamm ferm id-drittijiet tieghu ghall-kawza sabiex jigi ritornat il-minuri li fil-frattemp kienet intavolata mid-direttur konvenut kontra l-attrici. Konsegwenti ghal dan kollu gew intavolati numri ta' kawzi, anki kostituzzjonali li lkoll jinsabu allegati mal-process odjern. Illi permezz tal-kawza odjerna l-attrici qed tallega li d-Direttur intimat ma setax jipprocedi bil-kawza ghar-ritorn tal-minuri ghaliex skont hi l- missier "accetta" l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin u ghalhekk tishaq li l- proceduri mehuda mid-Direttur konvenut huma nulli. Hija ssemmi diversi stadji fejn il-konvenut missier ghandu jitqies jew jista' jitqies li accetta l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin fosthom fl-istadju tal-medjazzjoni, fir-risposta tieghu ghall-kawza tas-separazzjoni kif ukoll mat-talba tieghu sabiex jintervjeni fil-kawza kostituzzjonali li ntavolat l-attrici. Issostni wkoll li l-konvenut ma kellu l-ebda jedd fil-ligi li jaghzel li jaccetta l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin ghal dik li hija separazzjoni personali bejn il-partijiet izda jeskludi l-gurisdizzjoni fuq il-kwistjoni tar- ritorn tal-minuri lejn ir-Renju Unit li fil-bidu tal-medjazzjoni kienet ghadha ma gietx intavolata filwaqt li mal-intavolar tal-proceduri kontensjuzi ta' separazzjoni l-kawza ghar-ritorn tal-minuri kienet pendenti. Illi skont l-attrici minhabba l-allegata accettatazzjoni tal-gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin, l-Hague Convention 1980 u l-Brussels II Regulations u per konsegwenza l- proceduri li ttiehdu mid-Direttur konvenut sabiex il-minuri jigi ritornat lura lejn ir-Renju Unit huma llegali, irritwali u nulli u appuntu qed titlob li din il-Qorti tiddikjara bhala llegali, irriti u nulli tali proceduri. il- gurisdizzjoni kienet gia gie sollevata mill-attrici odjerna fil-kawza tar- l-kwistjoni dwar il-konvenuti Is-sentenza moghtija mill-Qorti ritorn tat-tifel intavolata mid-Direttur konvenut u gew sahansitra decizi fil-proceduri ta' ritorn tat-tifel. Illi bejn il-partijiet, fost ohrajn, jirrizulta li precedentement ghall-kawza odjerna kien hemm pendenti l-kawzi segwenti u nghatat id-decizjoni segwenti: (1) (Ghawdex) Gurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni tal-Familja fl-24 ta' Lulju 2015 ghar- rikors originali tar-ritorn (Rikors Numru 10/2015), f'liema decizjoni l- Qorti kienet cahdet it-talba ghar-ritorn. 1 Riportata f'pagna 9 tas-sentenza tal-Qorti tal-Appell ghar-rikors numru 10/2015 deciz fit-30 ta' Ottubru 2015. (2) Is-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell fit-tletin (30) ta' Ottubru 2015 in segwitu ghall-appell li sar mid-Direttur intimat wara d-decizjoni tal-Ewwel Qorti tal-24 ta' Lulju 2015 fejn giet revokata d-decizjoni tal- Ewwel Qorti u milqugha t-talba sabiex il-minuri jigi ritornat fir-Renju Unit fejn il-parti rilevanti ghall-kawza odjerna taqra kif isegwi: "36. Fit-tieni parti ta' dan l-aggravju, l-Omm tissottometti li l-Missier accetta l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin bil-fatt li huwa "is participating fully" fil- proceduri tas-separazzjoni inizjati mill-Omm fil-Qorti ta' Ghawdex minghajr ma ssolleva l-vertenza dwar il-gurisdizzjoni ta' dik il-Qorti. Hija tghid li b'dan il-fatt huwa ssottometta ruhu ghall-gurisdizzjoni ta' dik il-Qorti u li dan jammonta ghall-akkwijexxenza da parti tieghu. Dwar dan, din il-Qorti tibda biex ticcita t-tieni eccezzjoni tal-Missier u l- ghaxar paragrafu tar-risposta guramentata tieghu fil-kawza tas-separazzjoni: "2. Illi huwa jopponi sabiex il-kura u l-kustodja tal-iben minuri Kaden Mario Borg Inguanez tkun unikament f'idejn ir-rikorrenti. Il-kura u kustodja tal-wild minuri ghandha tkun kongunta f'idejn iz-zewg partijiet u ghandhom jigu stabbiliti hinijiet u modalitajiet ta' access. Tali access ghandu ukoll jinkludi zjajjar tal- minuri fir-Renju Unit ....… Dan fl-eventwalita' li jigi deciz li l-minuri ghandu jibqa' jghix hawn Ghawdex u ma tintlaqax it-talba tal-missier sabiex it-tifel jirritorna lura lejn ir-Renju Unit." "10. Din ir-risposta guramentata qeghdha tigi prezentata minghajr pregudizzju ghall-appell numru 10/2015 fl-ismijiet Direttur tad-Dipartiment ghall- istandards fil-Harsien tal-Familja vs Sharon Rose Borg Inguanez nee Borg Schembri, liema appell jinsab pendenti quddiem il-Qorti tal-Appell u f'liema proceduri qieghed hawn Malta minghajr il-kunsens tal-missier." Mill-premess jirrizulta car li, ghalkemm il-Missier ma kellux problema li l- qrati Maltin jiddeciedu l-kawza tas-separazzjoni li fethet martu hamest ijiem wara li nizlet Ghawdex, inkluza l-vertenza dwar il-kura u kustodja tat-tifel u d- drittijiet tal-access, izda xorta wahda zamm impregudikata t-talba tieghu maghmula f'dawn il-proceduri ghar-ritorn tat-tifel. Mit-termini tal-eccezzjoni tieghu jirrizulta manifest li huwa kien qed jikkondizzjona l-accettazzjoni tieghu li l-vertenza tigi deciza mill-qrati Maltin kemm-il darba t-talba tieghu, maghmula precedentement ghar-risposta guramentata, dwar ir-ritorn tal- minuri tigi michuda. Il-premess juri bic-car li ma kienx hemm akkwijexxenza da parti tal-Missier ghar-ritenzjoni tat-tifel tieghu f'Malta u l-provi juru li, minkejja li fil-proceduri ta' separazzjoni nizjati mill-Omm fil-Qorti tal-Magistrati [Ghawdex] huwa ma kkontestax il-gurisdizzjoni ta' dik il-Qorti ghal dawk il-proceduri, izda fl-istess proceduri, permezz tar-risposta prezentata minnu, huwa ndika b'mod car li huwa ried li l-kwistjoni tal-kura u kustodja tal-minuri ma tkunx deciza minn dik il-Qorti u kien baqa' jinsisti li t-tifel jigi ritornat lura l-Ingilterra. Jirrizulta ghalhekk car u nekwivokabilment li huwa kellu l-intenzjoni li jkompli jasserixxi d-dritt tieghu ghar-ritorn tal-minuri. Dan johrog car mit-termini tar-risposta guramentata u b'mod partikolari mill-paragrafu 10 tal-istess risposta. Ghaldaqsant dan l-aggravju qed jitqies infondat u qed jigi michud." (3) Is-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell wkoll fis-sbatax (17) ta' Mejju 2016 in segwitu ghat-talba ghar-ritrattazzjoni li saret mir- rikorrenti odjerna wara d-decizjoni tal-Qorti tal-Appell tat-tletin (30) ta' Ottubru 2015 fejn giet konfermata l-validita' tad-decizjoni precedenti tal- Qorti tal-Appell fejn fil-parti rilevanti ghall-kawza odjerna jinghad kif isegwi: "Din il-Qorti ezaminat il-lanjanza tar-ritrattandi u tghid mill-ewwel li ma irravizat ebda zball ta' fatt fis-sentenza attakkata. Din il-Qorti, fis-sentenza taghha, rat li l-missier accetta l-gurisdizzjoni tal-Qorti ta' Ghawdex ghall-fini ta' separazzjoni personali bejnu u martu, u interpretat dan il-fatt bhala li ma jeskludix li l-minuri, li qed jinzamm hawn Malta illecitament, jigi ritornat lejn Wiehed jista' ma jaqbilx ma' din l-interpretazzjoni, pero', ma jistax jinghad li, fuq il-fatti, sar zball"2 2 Pagna 28 tad-decizjoni dwar ir-rikors ta' ritrattazzjoni moghtija fis-seduta tas-17 ta' Mejju 2016. il-fini, u lanqas ma hi "Jigi rilevat illi dak li kellha quddiemha din il-Qorti kien biss talba ghar-ritorn tal-minuri lejn il-pajjiz fejn ghandu r-residenza ordinarja tieghu. Din tista' titqies bħala "faccata wahda" tal-problemi u l-kwistjonijiet li ghandhom il- partijiet, pero', il-kawza ma hijiex intiza biex tiddetermina xi wahda minn dawn il-problemi. Din il-Qorti semplicement accertat ruhha li l-minuri kien qed jinzamm Malta illeċitament, skont l-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni tal-Ajja tal- 1980, u ordnat ir-ritorn tieghu lejn pajjizu. Ir-Regolament 2201/2003 tal- Unjoni Ewropeja jitkellem fost oħrajn, fuq kawzi intizi ghad-determinazzjoni ta' min ghandu jkollu l-kura u l-kustodja tal-minuri, izda din il-kawza ma intiza biex tigi stabbilita xi ghandhiex dan responsabbilita' ta' wiehed mill-genituri lejn il-minuri. Fuq kollox dan l-istess Regolament jikkumplimenta l-Konvenzjoni tal-Ajja, u hu rilevanti l-Artikolu 11 tar-Regolament li jitratta dwar ir-ritorn ta' minuri lejn l-istat membru ta' origini f'kaz ta' htif. Il-Konvenzjoni tal-Ajja, u l-Att lokali dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri (Kap. 410 tal-Liġijiet ta' Malta) jobbligaw l-istat fejn il- minuri jinstab sabiex jordnaw ir-ritorn tieghu lejn l-istat tar-residenza abitwali tieghu, appuntu sabiex il-kwistjoni ta' responsabbilita' tal-genituri tigi determinata quddiem il-Qorti kompetenti, u mhux, kif qed titlob ir-rikorrenti ritrattandi f'dan il-każ, quddiem il-Qorti ta' Ghawdex. L-ordni provizorja ta' kura u kustodja li nghatat f'dan il-kaz mhux ta' ostakolu ghal dan il-process, ghax hi ordni temporanja sabiex fil-frattemp jigu salvagwardati l-interessi tal- minuri. Fir-rikors tal-appell sar l-argument li ghal dan il-kaz japplika Artikolu 12 tar- Regolament 2201/2003 (Prorogation of Jurisdiction), u li gialadarba l-missier accetta l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin biex tigi deciza l-kwistjoni dwar il-kura u kustodja tal-minuri allura l-Konvenzjoni tal-Ajja ma tapplikax. Pero' dan hu kaz ta' child abduction, u ghalhekk japplika l-Artikolu 10 tar-Regolament (Jurisdiction in cases of Child Abduction). Provvediment li jidher li hu ntiz sabiex ma jippermettix li l-gurisdizzjoni tinbidel permezz ta' htif. Dan apparti li l-Qorti tal-Appell fis-sentenza precedenti kkonsidrat l-allegata akkwijexxenza tal-missier biex it-tifel jibqa' Ghawdex u kkonkludiet li f'dan il-kaz ma kienx hemm kunsens tal-missier."3 Illi jirrizulta li fir-rikors ta' ritrattazzjoni l-attrici kienet originarjament inkludiet ukoll aggravju li kien jaqra kif isegwi: "Illi hemm lok ghal ritrattazzjoni tal-kawza u tas-sentenza fuq imsemmija a bazi tal-artikolu 811(c) li jipprovdi li hemm lok ghal ritrattazzjoni jekk is- 3 Pagna 31 u 32 tad-decizjoni dwar ir-rikors ta' ritrattazzjoni moghtija fis-seduta tas-17 ta' Mejju 2016. sentenza tkun moghtija minn Qorti nkompetenti minhabba nuqqas ta' gurisdizzjoni kif hemm imsemmi fil-paragrafu (a) tal-artikolu 741, basta li qabel ma tkun giet moghtija u deciza l-eccezzjoni tal-inkompentenza." Konsegwentement dan l-aggravju gie rtirat mill-attrici fis-seduta tat- tlieta (3) ta' Mejju 2016. Ghaxart ijiem wara li gie rtirat dan l-aggravju fil-kawza ta' ritrattazzjoni l-attrici pprezentat il-kawza odjerna bit- talbiet kif gia suesposti. Bazi Legali tar-Res Judicata Illi huwa ben stabbilit li sabiex din il-Qorti tilqa' din l-eccezzjoni jridu jikkonkorru tliet elementi u cioe' dawk definiti bhala l-"eadem causa petendi, eadem personam u eadem res" u dan ifisser li sabiex din il-Qorti ssib illi l-azzjoni li ghandha quddiemha hija fil-fatt milquta bil-gudikat ta' sentenza ohra, jehtieg illi jirrizulta illi fil-fatt fiz-zewg kawzi hemm l- istess partijiet, l-istess oggett u l-istess natura tal-kawza jew kawzali. Fin-nuqqas li jikkonkorru t-tliet elementi ma jkunx jista' jinghad li l-haga hija l-istess - nisi omnia concurrunt, alia res est. Illi huwa mportanti li jinghad li dwar il-kuncett purament civili ta' res judicata kif sancit fl-artikolu 730 tal-Kap.12 l-eccezzjoni tar-res judicata ghandha dejjem tigi deciza b'kap separat qabel jew flimkien mas- sentenza fuq il-meritu. Jekk dan ma jsirx din l-ommissjoni ggib in- nullita' tas-sentenza4. Illi fis-sentenza Anthony Orsini et vs Anthony Francis Delia et5 intqal li:- "Eccezzjoni bhal din ma tinvolvi l-ebda kontestazzjoni ta' fatt izda hi wahda ta' natura prettament guridika. Huwa importanti pero', u ghandu jinzamm dejjem in mira, illi l-principji legali nvoluti jridu jinqraw mhux biss fl-isfond tal- gurisprudenza stabbilita in materja izda fuq kollox unitament mal-fatti partikolari tas-sentenza tal-kaz precedenti..........." diskussjoni tal-portata 5 Cit Nru: 1792/1999PS deciza fit-28 ta' Marzu 2003 "Tajjeb li qabel kull kunsiderazzjoni ohra tigi ribadita l-enuncazzjoni kaptata mid-decizjoni fl-ismijiet 'Francesco Abela Bugeja vs Neg. Giuseppe Camilleri Cumbo et', Appell Kummerc, 5 ta' Novembru 1934":-. "Illi dan peress "exceptio rei judicatae" ghandha bhala fundament il-fatt tal- interess pubbliku, u wkoll ghaliex "interest rei publicae ut sit finis litiu". Sentenza li ghaddiet "in giudicatio", jigifieri li ma tistax tappella minnha izjed, hija mizmuma tajba u sewwa u tal-haqq - "res judicata pro veritate habetur" – jigifieri l-fundament tal- "actio" u tal-"exceptio judicat"' hija preskrizzjoni legali, u ghalhekk hija "strictissimae interpretationis". Illi, kif inghad f'ghadd ta' decizjonijiet, l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha bhala sisien taghha l-interess pubbliku u hija mahsuba biex thares ic- certezza tal-jeddijiet li jkunu gew definiti f'sentenza, li tbieghed il- possibbilta' ta' decizjonijiet li jmorru kontra xulxin u li ttemm il- possibbilta' ta' kwistjonijiet li jibqghu miftuha bi hsara tal-jeddijiet stabbiliti bis-sentenza illi tkun inghatat; minhabba fil-fatt li dik l- eccezzjoni timmira li twaqqaf azzjoni li jkun altrimenti jisthoqqilha tigi meqjusa minn qorti, ta' interpretazzjoni stretta, tant li, f'kaz ta' dubju, l-gudikant ghandu jaqta' kontra dik l-eccezzjoni. Illi, min-naha l-ohra, dan il-principju huwa bilancjat b'dak l-iehor daqstant importanti li, fejn kwistjoni tkun giet definita u trattata, is- sentenza ssir irrevokabbli jekk, wara li tigi appellata jew ritrattata, tigi konfermata; jew, jekk ma tigix appellata jew ritrattata fiz-zmien li tippreskrivi l-ligi, ma tistax issir l-ebda procedura ohra li tattakka lil dik is-sentenza. Dan il-principju jissahhah meta l-kwistjoni li dwarha tinfetah it-tieni kawza jkun diga' jezisti fil-waqt li tinghata s-sentenza fl- ewwel kawza. Illi ghalhekk isegwi li l-eccezzjoni tal-gudikat tintrabat mal-ezistenza tintrabatx biss mal-parti ta' sentenza; dispozittiva taghha (fil-kliem strettament uzati mill-gudikant fl- ewwel tintrabatx ukoll mal- konsiderazzjonijiet jew motivazzjonijiet li jsiru u li jwasslu ghal dik is-sentenza; fuq dan il-punt inghad diversi drabi li l-gudikat isir japplika mhux biss dwar dak li jkun gie espressament dibattut fil- kawza li s-sentenza taghha titqieghed bhala l-bazi tal-eccezzjoni tal- gudikat, imma japplika wkoll dwar dak li messu jew seta' gie diskuss tal-gudikat ghandha il-kwistjoni hija l-eccezzjoni jekk jekk u ma jkunx gie diskuss mill-parti li kellha nteress li tiddiskutih. Il- bidla jew differenza fil-motivi tal-causa petendi fit-tieni provediment ma jgibx fix-xejn il-gudikat. Illi min-naha l-ohra fis-sentenza fl-ismijiet Anthony Orsini et vs Anthony Delia et gie ritenut li sakemm ma jkunx hemm ebda decizjoni fuq il-vera kwistjoni kontroversa, u dik il-kwistjoni ma tkunx giet prekluza minn ebda decizjoni definittiva moghtija fil-gudizzju, l-istess kwistjoni tibqa' mhux deciza, u ma jistax mill-parti l-ohra jinghad li ghad- decizjoni josta l-gudikat6. Dan ifisser li l-eccezzjoni tal-gudikat ghandha tigi ammessa b'cirkospezzjoni kbira; u dan aktar u aktar meta dik l- eccezzjoni jkollha l-effett li teskludi xi dritt, bhal meta si tratta minn incident processwali li jqum fil-kors tal-gudizzju, fejn ma jistax ikun hemm dak li jissejjah tal-gudikat, hemm bzonn li l-kwistjoni tkun giet 'effettivament' deciza bis-sentenza ta' qabel, u mhux biss li setghet tigi deciza7. Infatti huwa maghruf li "nel dubbio il giudice non deve prepondere per la cosa giudicata."8 Eadem Res Illi ghal dak li jirrigwarda l-eadem res, fis-sentenza Rabat Construction Ltd vs Cutajar Construction Company Limited9 gie kkonfermat li din ghandha "tinkorpora li l-oggett mitlub fit-talba l-gdida hu identiku ghat-talba precedenti li giet determinata minn sentenza li ghaddiet in gudikat". Illi l-bazi ghal dan ir-rekwizit hija ghalhekk cara u fis-sens li sentenza li tikkostitwixxi gudikat ma tistax timpedixxi talba gdida milli tigi proposta quddiem il-Qorti, jekk dik hi ntiza sabiex tottjeni xi haga differenti ghal dak li kien ipprova jitlob b'talba precedenti li giet determinata minn sentenza. Minn dan isegwi li anki jekk l-oggett ta' talba gdida hu simili ghal ta' decizjoni precedenti, din is-similarita' mhix ostaklu ghal talba gdida ghaliex l-effetti ta' sentenza li tkun ghaddiet in gudikat huma limitati ghal dak li kienu ssottomettew il-partijiet u ghal dak li jkunu ddecidew il-Qrati. XXIX.i.1155 9 Cit Nru 1209/00RCP deciza fid-9 ta' Jannar 2002 Illi ghar-rigward tal-eadem causa petendi, din il-kondizzjoni tirrikjedi li "the cause of the claim" kontenuta fit-talba l-gdida, tkun l-istess bhat-talba precedenti u li giet deciza minn sentenza li ghaddiet in gudikat. Illi l-Prof. Illi ghalhekk, din hija t-titlu, cioe', l-fatt guridiku li fuqu d-dritt pretiz hu bbazat. Illi sabiex il-kundizzjoni ta' l-eadem causa petendi tirnexxi, irid jigi ppruvat li l- kawzali kontenuti fit-talba l-gdida hi fondata fuq l-istess fatt guridiku li kien jifforma l-bazi tat-talba precedenti, li giet determinata b'sentenza li ghaddiet in gudikat. Eadem personae: Illi dwar l-eadem personae, fis-sentenza fl-ismijiet Innocenza Takam M'kounga et vs Giovanni Lawes il-Qorti qalet li "biex ikun hemm il-gudikat, jehtieg...li s-sentenza ta' qabel kienet giet maqtugha f'kawza bejn l-istess persuni..." Illi pero' dan ma jfissirx li "l-promoturi tal-istess procedura setghu jipproponu mill-gdid kawza identika bl-inseriment ta' persuna taghhom li ma kinitx verament necessarja mill-aspett legali"11. Applikazzjoni tal-principju suesposti ghall-mertu tal-eccezzjoni: Illi da parti taghhom il-konvenuti jsostnu li l-bazi tal-kawza odjerna hija l-kwistjoni dwar jekk il-konvenut odjern Dean Michael Borg Inguanez ghandux jitqies li accetta l-gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin anki ghal dik li hi talba ghar-ritorn tal-minuri b'dana li ghandu jitqies allura li rrinunzja ghad- dritt li jitlob l-istess ritorn u konsegwentement id-Direttur konvenut ma kellux il-jedd ghan-nom tal-istess Dean Borg Inguanez jippersisti bil-kawza ghar- ritorn. Illi ma hemmx dubju mill-brani tal-decizjonijiet hawn fuq ikkwotati li kull Qorti b'xi mod jew iehor dahlet f'analizi tal-kwistjoni tal- gurisdizzjoni stante li tqajjmet mill-konvenuta (llum attrici) f'diversi stadji tal-kawza kemm fil-prim-istanza, fl-appell u sahansitra fir- ritrattazzjoni. Illi ma hemmx dubju wkoll li fis-sentenza tal-prim'istanza tali lment kif imqajjem mill-konvenuta llum attrici ma nghatax ragun ghalkemm f'dak l-istadju t-talba ghar-ritorn tal-minuri giet michuda. Ma hemmx dubju wkoll li fl-istadju tal-appell dik l-Onorabbli Qorti wkoll dahlet fil-fond dwar dan l-ilment tal-konvenuta llum attrici tant li dahlet anki f'analizi tad-digrieti tal-Qorti tal-Familja kif ukoll tal-eccezzjonijiet tal-konvenut quddiem il-Qorti tal-Familja izda kkonkludiet li ma kienx minnu li l- konvenut kellu jigi kkunsidrat li accetta l-gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin ghal dik li hija t-talba tieghu (tramite d-direttur konvenut odjern) sabiex il-minuri jigi ritornat fir-Renju Unit. Illi fl-istadju tar-ritrattazzjoni l-konvenuta l-ewwel ressqet aggravju dwar il-kwistjoni tal-accettazzjoni tal-gurisdizzjoni da parti tal-konvenut Roche izda ghazlet li tirtirah u ftit jiem wara nfethet il-kawza odjerna. Nonostante dan dik il-Qorti wkoll fid-decizjoni taghha wkoll dahlet f'analizi tal-kwistjoni dwar gurisdizzjoni mqajjma mill-attrici odjerna u ddikjarat li ghalkemm wiehed ma setax neccessarjament jaqbel mad- decizjoni tal-Qorti tal-Appell il-punt kien li l-kwistjoni kienet fil-fatt giet deciza. Illi ghal dak li huwa l-element ta' l-eadem res u cioe' l-oggett tal-kawza, il-kawza ntavolata mid-Direttur konvenut odjern kienet intiza sabiex jinghata ordni biex il-minuri jigi ritornat lura fir-Renju Unit. F'dik il- kawza l-attrici odjerna qajmet il-punt tal-accettazzjoni tal-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin da parti tal-konvenut odjern u dan gie michud. L-oggett tal-kawza odjerna huwa li abbazi tal-pretensjoni tal-attrici odjerna li l- konvenut accetta l-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin, jigu annullati l- proceduri mehuda mid-Direttur fejn gie finalment ordnat permezz tad- decizjoni tal-Qorti tal-Appell li jigi ritornat il-minuri fir-Renju Unit. Illi din il-Qorti tqis li ghalkemm il-mod kif l-attrici odjerna ressqet is- sottomissjonijiet taghha huwa ferm ingenjuz fis-sens li hi qed tinsisti l- oggett taz-zewg kawzi mhux l-istess ghaliex wahda kienet titlob ir-ritorn tal-minuri u l-ohra qed titlob in-nullita tal-procedura li ordnat ir-ritorn tal-minuri, il-pern u l-bazi taz-zewg kawzi huwa identiku u cioe' ir- ritorn jew le tal-minuri fir-Renju Unit u dan irrilevantament mill-fatt li fil-kawza tad-Direttur l-attrici odjerna kienet konvenuta filwaqt li fil- kawza odjerna l-partijiet huma bil-maqlub. Fil-kawza ntavolata mid- direttur konvenut intalab li l-minuri jigi ritornat fir-Renju Unit filwaqt li l-konvenuta f'dik il-kawza ressqet diversi oggezzjonijiet ghal tali talba fosthom l-accettazzjoni tal-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin minn missier il- minuri l-konvenut odjern Dean Borg Inguanez. Fil-kawza odjerna l-attrici qed titlob li ma tigix infurzata d-decizjoni li ordnat li l-minuri jigi ritornat fir- Renju Unit abbazi tal-accettazzjoni tal-gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin minn missier il-minuri l-konvenut odjern Dean Borg Inguanez. Idawwarha kif iddawwarha l-oggett tal-kawza jibqa' l-istess cioe' ir-ritorn tal-minuri fir-Renju Unit. Ghaldaqastant din il-Qorti tqis li l-kriterju tal-eadem res jissussisti bejn iz-zewg kawzi ai fini tal-ezami tal-eccezzjoni tar-res judicata. l-accettazzjoni Illi ghal dak li huwa l-element tal-eadem causa petendi jirrizulta li fil- kawza msejsa mid-Direttur l-opposizzjoni tal-attrici odjerna ghar-ritorn tal-minuri fir-Renju Unit, fost ohrajn, kienet tal- gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin da parti tal-konvenut Borg Inguanez odjern. Dik il-Qorti ddecidiet dan il-punt kemm fi stadju ta' prim'istanza (ghalkemm irrifjutat ir-ritorn ghal ragunijiet ohra) kif ukoll fi stadju ta' appell fejn iddikjarat skjettement li tali lment dwar l-accettazzjoni tal-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin imressaq mill-attrici odjerna ma kienx qed jigi milqugh. Fil-kawza odjerna l-attrici qed titlob lil din il-Qorti sabiex terga tiftah dan il-punt li gia gie deciz u terga tirrevedi d-decizjoni tal-Qorti tal- Appell li kjarament iddikjarat kontra l-argument tal-attrici odjerna kif isegwi: '39. Il-premess juri bic-car li ma kienx hemm akkwijexxenza da parti tal-Missier ghar-ritenzjoni tat-tifel tieghu f'Malta u l-provi juru li, minkejja li fil-proceduri ta' separazzjoni inizjati mill-Omm fil-Qorti tal-Magistrati [Ghawdex] huwa ma kkontestax il-gurisdizzjoni ta' dik il-Qorti ghal dawk il-proceduri, izda fl-istess proceduri, permezz tar-risposta prezentata minnu, huwa indika b'mod car li huwa ried li l-kwistjoni tal-kura u kustodja tal-minuri ma tkunx deciza minn dik il-Qorti u kien baqa' jinsisti li t-tifel jigi ritornat lura l-Ingilterra. Jirrizulta ghalhekk car u inekwivokabilment li huwa kellu l-intenzjoni li jkompli jasserixxi d-dritt tieghu ghar-ritorn tal-minuri. Dan johrog car mit-termini tar-risposta guramentata u b'mod partikolarli mill-paragrafu 10 tal-istess risposta. Ghaldaqsant dan l-aggravju qed jitqies infondat u qed jigi michud." Il-Qorti minn analizi tal-premessi tal-kawza odjerna ma sabet l-ebda bazi ohra ghat-talbiet attrici ghajr in-nuqqas ta' qbil tal-attrici odjerna mad-decizjoni tal-Qorti tal-Appell dwar jekk il-konvenut Roche kellux jigi meqjus li accetta jew le l-gurisdizzjoni tal-Qrati Maltin ghal dak li hija t-talba ghar-ritorn tal-minuri lejn ir-Renju Unit u taghmel referenza partikolari ghall-premessa bin-numru 7 tar-rikors guramentat. Huwa minnu li fis-sottomissjonijiet taghha l-abbli difensur tal-attrici qajjem punti ohra li strettament ma ssemmewx fir-rikors guramentat jew ahjar jespandu fuq ir-rikors guramentat izda l-bazi kollha ta' dawn il-punti mqajjma, inkluz it-talba ghar-referenza lill-Qorti tal-Gustizzja tal-Unjoni Ewropea, tibqa' l-kwistjoni tal-gurisdizzjoni li evidentement gia giet deciza, minghajr bidla fid-decizjoni fuq il-kwistjoni tal-gurisdizzjoni din il-kawza ma tistax tkompli. Illi finalment dwar l-ahhar element rikjest sabiex tigi gjustifikata l- eccezzjoni tar-res judicata u cioe' l-eadem peronae l-attrici odjerna tissottometti li l-partijiet fil-kawza precedenti mhumiex l-istess stante li l-missier Dean Borg Inguanez ma kienx parti fil-proceduri miftuha mid-direttur illum konvenut. Il-Qorti ma taqbilx ma' din is-sottomissjonijiet stante li huwa ovvju li d-Direttur f'dik il-kawza kien qed jagixxi fl-interess u f'isem l-istess konvenut odjern Dean Borg Inguanez u dan ai termini tal- konvenzjoni, altrimenti d-Direttur ma kellu ebda raguni ghalfejn jiftah il-kawza ghar-ritorn tal-minuri. Ghandu jitqies ghalhekk li l-partijiet fil- kawzi huma l-istess, tant li fil-kawza odjern gie ndikat il-missier specifikatament bhala konvenut filwaqt li fil-kawza l-ohra kien ir- rapprezentat mid-Direttur. Il-Qorti tqis ghalhekk li anki dan l-element sabiex tirnexxi l-eccezzjoni tar-res judicata huwa sodisfatt. Decizjoni Illi l-punt kollu applikabbli ghall-eccezzjoni mqajjma mill-konvenuti hija li l-bazi tal-kawza odjerna, iddawwarha kif iddawwarha, hija l-kwezit dwar l-accettazzjoni tal-gurisdizzjoni tal-qrati Maltin da parti ta' Dean Michael Borg Inguanez ghal dik li hija t-talba ghar-ritorn tal-minuri. Din il-Qorti hija sodisfatta li dan il-kwezit gie ampjament deciz fil-kawza fl-ismijiet Direttur ghad-Dipartiment fl-Istandards fil-Harsien Socjali vs. Sharon Rose Borg Inguanez nee Borg Schembri (10/2015) u dak li qed jintalab minnha llum mill-attrici odjerna huwa li tagixxi bhala qorti tat-terza istanza u terga' tirrivedi decizjoni li llum hija res judicata bejn il-partijiet. Illi din il-Qorti tista' taqbel jew ma taqbilx mad-decizjoni precedenti b'mod partikolari ma' dik tal-Onorabbli Qorti tal-Appell fuq il-punt tal- il-Qorti il-proceduri ta' gurisdizzjoni, kif ukoll, din separazzjoni sa mill-bidu taghhom, tista' taqbel jew ma taqbilx jekk f'dik id-decizjoni verament tpoggiex fuq quddiem nett l-interess suprem tal- minuri u tispera li d-decizjonijiet ahharija dwar l-istess minuri jittiehdu fl-ahjar interess tieghu u ta' hadd aktar, izda ma tistax f'dan l-istadju tagixxi kontra c-certezza u l-interess pubbliku u ghalkemm verament l- eccezzjoni tar-res judicata ghandha tinghata applikazzjoni strettissima, fil-kaz odjern ma tqisx li ghandha alternattiva ghajr li tilqa' t-tieni eccezzjoni tal-konvenut Dean Michael Borg Inguanez u l-hames eccezzjoni tad- Direttur intimat u tiddikjara li l-kawza odjerna hija milquta bil-gudikat. Il-Qorti ghar-ragunijiet kollha suesposti, ghaldaqstant, tghaddi biex tilqa' z-zewg eccezzjonijiet tar-res judicata u tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tal-kawza odjerna. Vera kopja