Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) Grushenko Bartolo Anthony Brigar Appell Civili Nru. 1/2015 Fil-Kwistjoni tax-Xoghol (kaz numru 3277): Tanya Grigorova Said Pace (appellanti) vs Dragonara Beauty Clinics Limited [C 8589] (appellata) 17 ta' Novembru, 2017. Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Tanya Grigorova Said Pace tal-25 ta' Lulju 2014 quddiem it-Tribunal Industrijali permezz ta' liema hija ppremettiet li: (i) kienet impjegata bhala Beauty Therapist u Masseuse mas-socjeta' ntimata fuq bazi full-time u b'kuntratt ta' xoghol ghal zmien indefinit; (ii) is-socjeta' ntimata tterminat l-impjieg taghha minghajr raguni tajba bi ksur tal-Kap 452 tal- Ligijiet ta' Malta, u minghajr ma nghatat ittra ta' terminazzjoni; (iii) is-socjeta' ntimata ma hallsithiex tal-perjodu tan-notice; (iv) is-socjeta' ntimata nfurmat lill-Korporazzjoni tax-Xoghol u Tahrig li r-rikorrenti giet "dismissed on disciplinary grounds" meta effettivament hija ma kienet ghamlet xejn li kellu jaghti lok ghal tkeccija minhabba raguni dixxiplinarja. Id-data tat-tkeccija hija t-30 ta' Mejju 2014. Ir-rikorrenti talbet lit-Tribunal sabiex jiddikjara li s- socjeta' ntimata keccietha sommarjament minghajr ebda raguni tajba u sufficjenti skont il-ligi kif ukoll sabiex (a) tillikwida dik is-somma ekwivalenti ghal erba' gimghat zmien ta' avviz tat-temm ta' mpjieg kif jiddisponi l-art.36 (5) (c) tal-Kap 452 tal-Ligijiet ta' Malta; (b) tordna lis-socjeta' ntimata thallas lir-rikorrenti dik is-somma hekk likwidata; (c) jordna lis-socjeta' ntimata thallas lir-rikorrenti s-salarju taghha dovut sad-data tat-terminazzjoni ingusta mill-impjieg; (d) jiffissa kumpens xieraq u jikkundanna lill-intimata ghall-hlas lilha tal-istess; u (e) jordna lill-istess intimata temenda d-dokumenti illi pprezentat mal-Korporazzjoni tax-Xoghol u Tahrig. Rat it-twegiba tas-socjeta' Dragonara Beauty Clinics Limited tal-1 ta' Ottubru 20141 permezz ta' liema hija eccepiet fost ohrajn illi (i) ftit wara l- impjieg tar-rikorrenti maghha bdew iqumu diversi problemi fosthom li xi klijenti gieli kienu jgergru fuq is-servizz li kienu qed jircievu minghand l-istess rikorrenti, kif ukoll li r-rikorrenti bdiet taqla' l-inkwiet fost il-kollegi taghha u ggielhom jisthu quddiem il-klijenti; (ii) is-socjeta' ntimata kienet gibditilha l- attenzjoni ghal dan izda hija m'ghamlet ebda sforz biex tindirizza dawn in- nuqqasijiet u sahansitra kienet kostretta ttiha zewg twissijiet bil-miktub; (iii) fl-ahhar t'April 2014 meta s-socjeta' ntimata rat li anke t-twissijiet ma hadmux mar-rikorrenti, tnaqqsulha s-sieghat tax-xoghol; (iv) izda peress li r-rikorrenti qabghet tippersisti fl-imgieba hazina taghha hija tkecciet mix-xoghol wara l- laqgha tat-30 ta' Mejju 2014; (v) fit-2 ta' Gunju 2014 ir-rikorrenti thallset il- paga taghha ghax-xahar ta' qabel kif ukoll ghall-erba' gimghat Notice Period. Rat id-decizjoni tat-Tribunal Industrijali tal-21 ta' Jannar 20152 li ddecidiet li r-rikorrenti giet imkeccija mis-socjeta' ntimata ghal raguni gusta u sufficjenti. Ir-rikorrenti appellat u s-socjeta' appellata wiegbet3. Waqt is-seduta tas-6 ta' Dicembru 20164 dehru d-difensuri tal-partijiet u saret trattazzjoni. Il-Qorti rat l-atti li minnhom jirrizulta li: i. L-appellanti giet ingaggata bhala beauty therapist mas-socjeta' appellata b'effett mis- 7 ta' Mejju 2012 ghal zmien indefinit5; ii. Qabel dik id-data l-appellanti kienet tahdem bhala freelance masseuse u kienet tintalab tipprovdi s-servizzi taghha lis-socjeta' appellata meta kienet tinqala l-htiega6; iii. Skont is-socjeta' appellata l-problemi mal-appellanti bdew meta bdiet tasal tard ghax-xoghol7, titkellem hafna u tghajjat waqt li taghti l-massaggi, taghti parir mediku lill-klijenti, twiegeb lura lis-superjuri taghha meta jigbdulha l- attenzjoni dwar xi nuqqas, ma timxix mar-regolamenti tal-klinika ta' sbuhija u tiggieled mal-kollegi u s-superjuri taghha8; iv. Fl-1 t'Ottubru 2013 l-appellanti nghatat twissija bil-miktub ghal dak li s- seocjeta' appellata qieset bhala agir mhux professjonali lejn xi klijenti u kollegi taghha9; v. L-appellanti nghatat ittra mis-socjeta' appellata fit-3 ta' Frar 201410 fejn ingibditilha l-attenzjoni li hi kienet ghadha taghmel l-izbalji u giet imfakkra dwar numru ta' regoli applikabbli ghall-mestier; L-appellanti tkecciet mix-xoghol fit-30 ta' Mejju 2014. Minkejja li s-socjeta' appellata argumentat li t-tkeccija kienet gusta, hija mhux biss hallsitha l-paga kollha dovuta lilha ghal Mejju 2014 izda wkoll hlas li jkopri erba' gimghat notice (pro rata)11; vii. Fil-proceduri quddiem it-Tribunal r-rikorrenti argumentat li r-ragunijiet moghtija lilha mis-socjeta' appellata ma kinux jammontaw ghal raguni tajba u sufficjenti ghat-tkeccija taghha mill-impjieg u li l-vera raguni ghat-tkeccija taghha kienet bazata fuq zewg fatturi: l-eta' u l-fatt li hi kellha problem ta' sahha temporanji12. Is-socjeta' appellata targumenta li l-aggravji mressqa fl-appell ma jqajmu ebda punt ta' dritt izda biss apprezzament tal-fatti migjuba quddiem it- Tribunal. L-artikolu 82 (3) tal-Kap 452 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi hekk - (3) Fil-każi ta' tkeċċija mingħajr kawża ġusta u fil-każi li jaqgħu taħt il- ġurisdizzjoni tat-Tribunal skont l-artikolu 75(1)(a) u (b), jkun hemm dritt ta' appell fuq punt ta' liġi. Dan l-appell għandu jsir b'rikors lill-Qorti tal-Appell kkostitwita skont l-artikolu 41(6) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili. Dan ir-rikors għandu jiġi ppreżentat mhux aktar tard minn tnax-il ġurnata mid-data tad-deċiżjoni tat-Tribunal: Iżda meta jsir appell lill-Qorti tal-Appell, u waħda mill-partijiet titlob li l-appell jiġi dikjarat null u bla effett minħabba f'li ma kienx bbażat fuq punt ta' liġi deċiż mit-Tribunal jew li l-appell huwa null u bla effett fil-liġi għal kull raġuni oħra tkun li tkun, dak l-appell għandu jintbagħat mir-Reġistratur lill-Qorti tal- Appell biex jingħata digriet in camera dwar l-ammissibilità jew xort'oħra tal- appell." Fil-kaz Kenneth Faure vs Seabank Catering Co. Ltd deciza fit-23 ta' Mejju 200813 gie ritenut hekk: "Hu principju ripetutament affermat minn din il-Qorti illi l-punt ta' ligi li jirrendi ammissibbli l-impunjattiva tas-sentenza moghtija mit-Tribunal adit, jew, del resto wkoll, minn tribunali jew bordijiet ohra fejn id-dritt ta' l-appell hu hekk limitat ghal "punt ta' ligi", irid ikun dak ta' vjolazzjoni jew ta' applikazzjoni falza tal-punt ta' dritt. Fi kliem iehor, l-aggravju jrid jippostula sew l- allegazzjoni esplicita tal-punt ta' dritt applikat fir-rigward ta' l-elementi tal- Il-Qorti kompliet hekk fil-kaz Kevin Mark Cekic vs S & A Quality Assurance Surveyors Ltd deciz fil-11 ta' Jannar 2006 - "Hu x'inhu, id-decizjoni tat-Tribunal (Industrijali) ghal dawk li huma 13 Appell Inferjuri Nru 38/2007. kwistjonijiet u konkluzjoni ta' fatt hi finali u ghalhekk taht dan l- aspett dik id-decizjoni mhix censurabbli minn din il-Qorti14. Hu fil-fatt kriterju direttiv illi jekk il-punt ta' ligi li fuqu sar l-appell jinsab li hu nfondat allura din il-Qorti ta' revizjoni, skont gurisprudenza kostanti fuq ligijiet ohra li similment jaghtu dritt t'appell lilha fuq punt ta' ligi biss, ma tidholx biex tezamina l-fatti. Ara f'dan is-sens Emmanuele Barbara vs Wilfred Chandler noe, Appell Civili, 28 ta' Gunju 1957 u Vincenzo Faure vs Paolo LaRosa, Appell Civili, 24 ta' Marzu 1958." It-tribunal ma pprestax attenzjoni adegwata lill-meriti tal-kaz; u 2. L-ezercizzju tal-poter diskrezzjonali kien ghal kollox nieqes minn raguni bil- konsegwenza li l-konkluzjoni tat-tribunal hija wahda llogika. Dawn l-ilmenti tallacjahom man-nuqqas t'osservanza tal-principji ta' gustizzja naturali da parti tat-Tribunal, senjatament il-principju ta' smiegh xieraq. Kif inhuwa maghruf - "Koncettwalment, gustizzja naturali tfisser l-applikazzjoni u l-harsien tal- principju baziku essenzjali tas-smiegh xieraq"15. Dan il-principju jinkorpora "kif saput, iz-zewg regoli tradizzjonali 'nemo judex causa propria' u 'audi alteram partem'. Mal-ewwel regola hu allacjat il- principju notorju tal-imparzjalita' u allura tan-necessita' li mhux biss issir gustizzja imma anke li jkun jidher manifest li l-gustizzja qeghda ssir. Fil-kaz tat-tieni regola, din solitament tabbraccja kwalsiasi materja ta' 'fair hearing' u tal-principju tal-'equality of arms'. Fi zminijiet pjuttost ricenti gie ulterjorment zviluppat il-principju ta' l-ghoti tar-ragunijiet ossija tal- motivazzjoni adegwata fid-decizjoni.16 Mill-process jirrizulta li l-appellanti ma sofriet l-ebda pregudizzju bil-mod kif tmexxa l-kaz: i. Mhemmx hjiel li c-Chairman kellu xi pregudizzju jew bias kontra l-appellanti, kemm oggettivament – ghax ma ntweriex li huwa ma offriex garanziji sufficjenti sabiex jeskludi kull dubju legittimu ta' parzjalita' - u lanqas soggettivament fuq xi konvinzjoni personali tieghu. Li, fil-fehma tal-appellanti, 15 Jean Agius Falzon u Mary Bezzina vs Queens Dry Cleaners deciza fl-10 ta' Jannar 2003 mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri). 16 Joseph Palmer Morewood vs Phonica Systems Limited deciza 19 ta' Mejju 2004 mill-Qorti tal- Appell (Sede Inferjuri). t-tribunal "ma pprestax attenzjoni adegwata lill-meriti tal-kaz" ma jittraducix ruhu fi pregudizzju jew bias tal-gudikant fil-konfront taghha; ii. Dwar il-principju tal-audi alteram partem jinghad fl-ewwel lok li saru hames seduti li fihom tressqu provi estensivi mill-partijiet. Kull parti ressqet il-provi li deherilha li kien floku tressaq biex issostni l-verzjoni taghha; ii. L-appellanti ma ndikat ebda prova li xtaqet tressaq u ma thallitx, anzi, hija mhux biss ressqet provi izda kellha wkoll l-opportunita li taghmel kontro- ezamijiet tax-xhieda tas-socjeta appellata; iii. Tenut kont ukoll li l-kaz quddiem it-Tribunal kien wiehed ta' allegata tkeccija ngusta, kien il-principal li beda biex ressaq il-provi tieghu. Ghalhekk meta beda l-istadju tal-provi tal-appellanti, il-provi kollha tal-principal kienu inghalqu. Ghalhekk kienet tinsab fl-ahjar posizzjoni sabiex tirribatti l-provi tal- princpal; iv. Jigi nnutat ukoll li meta nghalaq l-istadju tal-provi l-partijiet inghataw zmien biex iressqu s-sottomissjonijiet taghhom bil-miktub17. Madankollu l- appellanti ma pprezentatx nota ta' sottomissjonjiet; v. Fit-tieni lok it-Tribunal ta ragunijiet li wassluh biex jichad it-talba tal- appellanti:- a. Ir-rikorrenti kienet abbli hafna f'xogħolha, kif xehdu kollegi u superjuri taghha, u ghalhekk il-problema ma kinitx dik professjonali; b. L-attitudini u l-komportament tar-rikorrenti kienu l-kawza tal-liċenzjament tagħha; c. L-attitudini tar-rikorrenti ma' shabha u anke darba minnhom ma' superjura taghha kienet wahda negattiva. Dan gie ampjament pruvat; d. Gie sodisfacentement pruvat li mhuwiex minnu li l-età taghha ta' 56 sena kienet raguni għall-licenzjament taghha ghax hija kienet fil-fatt giet impjegata mas-socjeta' ntimata sentejn biss qabel; e. Fost in-nuqqasijiet li ssemmew kien hemm wieħed iktar serju fejn ir- rikorrenti, waqt il-qadi tad-doveri tagħha bhala masseuse, kellha drawwa li Dan kien imur kontra l-policy tal-klinika li kienet tenfasizza li l-iskop tal-massaggi ma kienx ieħor hlief li tirrilassa lill-klijenti u certament ma kienx hemm lok għal diskussjoni ta' xi materji medici maghhom; f. Minkejja li r-rikorrenti kienet kemm il-darba imwissija biex tbiddel l-attitudini tagħha hija ma tatx kaz, u dan anke meta certi klijenti bdew jitolbu li ma jigux massagjati minnha; g. In-nuqqas tar-rikorrenti li tkun konformi mal-policy tal-klinika u tippersisti minkejja twissijiet fl-opinjoni tat-Tribunal hija materja serja ħafna; h. Il-kumulu ta' nuqqasijiet u l-persistenza tar-rikorrenti li ma tbiddilx l- attitudini taghha specjalment wara twissijiet jirrizultaw f'raguni gusta u sufficjenti għal-licenzjament taghha. Isegwi ghalhekk li l-ilment tal-appellanti li, fil-fehma taghha, d-decizjoni tat- Tribunal hija "nieqsa minn kull logika u ma tirriflettix il-mertu" huwa rizultat biss ta' nuqqas ta' qbil da parti tal-appellanti mal-konkluzjonijiet tat-Tribunal fil-mertu, liema ezitu evidentement kien ta' dizappunt ghaliha fin-nuqqas ta' success ghat-talbiet imressqa minnha. Dan id-dizappunt pero' ma jissarrafx f'punt ta' ligi li minnu huwa koncess appell skont il-Kap 452. Zgur ghalhekk li l-ilment ta' nuqqas ta' smiegh xieraq fil-konfront tal- appellanti huwa wiehed infondat u strettament ma hemm ebda lok li din il- Qorti tindaga ulterjorment dwar l-ilmenti l-ohra tal-appellanti in kwantu dawn huma biss aggravji marbuta mal-mertu tal-kaz. F'kull kaz il-Qorti tosserva li: A. Dwar l-ewwel aggravju Ghall-appellanti, kull ma ghamlet is-socjeta' appellata kien li "rreciklat l-istess zewg ilmenti insinifikanti ghall-performance taghha fuq xoghlha". L-appellanti ssostni li dan kollu huwa "gideb" li gie konfermat bl-aktar mod car waqt il- provi. Huwa ghalhekk li fil-fehma taghha d-decizjoni appellata hija frott ta' nuqqas t'attenzjoni ghall-merti tal-kaz. Il-qorti terga ttenni li l-apprezzament tal-provi hu mholli f'idejn it-Tribunal, u mhemm jedd ta' appell fuq punti ta' fatt. Mill-atti rrizulta li: i. Ghalkemm il-kuntratt tal-appellanti jistipula li tibda xoghol fid-9am18, il- policies tal-Beauty Salon in kwistjoni jipprovdu fost ohrajn li l-impjegati jridu jkunu hemm ghaxar minuti qabel19. Is-socjeta' appellata lmentat li "Problems L-appellanti, minkejja li tammetti li ma kinitx izzomm arlogg 20 Affidavit ta' Sheila Cutrona, recepitionist/administrator fis-salon Fol 24. Il-kollegi lmentaw mill-komportament fuqha21, tichad li kienet tasal tard anke jekk irrikonoxxiet li s-superjuri taghha bdew jigbdulha l-attenzjoni dwar il-hin mix-xhur qabel it-terminazzjoni taghha mill-impjieg22; ii. Kienu saru lmenti minn klijenti fuq l-appellanti u hi kienet giet infurmata b'dan23. Lanqas cahdet li hi kienet tidhol f'aspetti ta' natura medika mal- klijienti. Issemma' l-kaz tal-klijent li spicca kiteb review fuq trip advisor24 u iehor li mar ghall-massaggi u qaltlu li ghandu sieq wahda iqsar mill-ohra25. Ammettiet ukoll li s-superjuri taghha kienu qalulha biex ma toqghodx tispjega l-kondizzjonijiet medici lill-klijenti ghax huma ma humiex tobba26; iii. Waqt is-sessjonijiet hi kienet regolarment titkellem mal-klijenti b'vuci gholja b'mod li anke ttellef lill-kollegi taghha u l-klijenti taghhom fil-kmamar li kienu vicin27; iv. partikolarment li kienet timbarazzahom quddiem il-klijenti taghhom28; v. L-appellanti nghatat twissijiet dwar dawn in-nuqqasijiet, fosthom dik tat-3 ta' Frar 2014, li hi stess iffirmat29; vi. Ghalkemm temporanjament gieli kienet turi titjieb, is-sitwazzjoni kienet terga' tiddeterjora, bl-appellanti tinjora t-twissijiet tas-superjuri taghha30. It-Tribunal sab li l-attitudni u l-komportament tal-appellanti fir-rigward ta' dawn l-ilmenti kienet il-kawza tal-licenzjament taghha, u li n-nuqqas taghha li tikkonforma ruhha mal-policies tal-klinika kienet materja serja hafna. Konkluzjoni bazata fuq apprezzament ta' fatti li jispetta unikament lit-Tribunal. Jinghad ukoll li: i. kuntrarjament ghal dak insinwat mill-appellanti fir-rikors tal-appell, fid- dikjarazzjoni tal-kaz taghha quddiem it-Tribunal hija kienet allegat proprju li wahda miz-zewg ragunijiet li wasslu ghat-terminazzjoni taghha mill-impjieg kienet l-eta' taghha31; ii. M'hemmx kontestazzjoni li l-appellanti kienet kompetenti f'xoghlha. rikonoxxut mill-principal stess; 28 Xhieda ta' Petra Zahra Lehtonen, Julia Baxter Schembri u Roberta Galvagno a fol 45 et seq. Fir-rigward tax-xhud Angele Soler, il-kuntest tad-diskors ma jirrizultax li hu kif allegat mill-appellanti32; Huwa car ghall-Qorti li dan l-aggravju ma jitratta xejn hlief punti ta' fatt li jissarfu fi stedina biex jerga' jsir apprezzament tal-provi mill-gdid. Dan mhuwhiex possibbli ghar-ragunjiiet inndikati mil-ligi. B. Dwar it-tieni aggravju Dan l-aggravju hu bażat fuq kongetturi u censura tal-apprezzament tal-provi mwettaq mit-Tribunal. In-nuqqasijiet riskontrati mit-Tribunal diga' gew trattati fl-aggravju precedenti u li kif ikkonstata t-Tribunal, li wassluh biex jikkonkludi li jiggustifikaw it-tkeccija tal-appellanti. Decizjoni ta' fatt li kif inghad mhijiex miftuha ghall-iskrutinju ta' din il-Qorti. Għal dawn il-motivi tichad l-appell bl-ispejjeż kontra l-appellanti. 32 Seduta tat-3 ta' Dicembru 2014 a fol 124.