Ian ElHusseini (KI 367133M) vs Joseph Tickle (KI 158418M) u Montaldo Insurance Agency Limited bhala Agent tas-Socjeta' Estera AIG Europe Limited Rat ir-rikors ta' l-attur li gie prezentat fil-15 ta' Frar 2013 u li permezz tieghu Illi fil-21 ta' Dicembru 2007, ghal habta tal-hdax nieqes ghaxra ta' filghaxija [10:50pm], fi Triq il-Kunsill tal-Ewropa, Santa Venera, sehh incident awtomobilistiku meta waqt li l-intimat Joseph Tickle kien qieghed isuq il- vettura bin-numru ta' registrazzjoni ABH 045, habat mal-mutur bin-numru ta' registrazzjoni GVP 379, appartjenenti lill-Kummissarju tal-Pulizija, u misjuq mill-esponenti [Dok. Illi konsegwenza ta' dan l-incident, l-esponent korra gravament, tant li gie certifikat li qedissofri minn debilita' permanenti fir-rata ta' tmienja fil-mija Ghal dan l-incident u konsegwenzjali danni kien jahti unikament l-intimat Joseph Tickle minhabba imprudenza, imperizja, negligenza u inosservanza fil-konfront tal-intimat Joseph Tickle mill-Pulizija Mokaddem. fil-Qorti tal- Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, liema proceduri Illi bhala konsegwenza ta' dan l-incident, l-esponent garrab danni emergent [damnum emergens], li kienu jinkludu spejjez ta' tobba, specjalisti u telf iehor li ser jirrizulta waqt it-trattazzjoni tal-kawza. Ghal dak li jirrigwarda d-danni materjali subiti fil-mutur misjuq mill-esponenti, is-socjeta' intimata Montaldo Insurance Agency Limited noe diga' ndennizzat lill-Kummissarju tal-Pulizija Inoltre, bhala konsegwenza tal-fuq imsemmi incident, l-esponent garrab ukoll lucrum cesans kagun tal-fatt li, bhala effett dirett tal-incident, l-istess esponent sofra debilita' permanenti riskontrata u accertata; Illi l-intimati kienu interpellati permezz ta' ittra interpellatorja datata 15 ta' Jannar 2008 kif ukoll tlett (3) ittri ufficjali tas-27 ta' Novembru 2008, tal-20 ta' Lulju 2010 u tat-3 ta' Frar 2012, sabiex jaghmlu tajjeb ghad-danni tal- Illi s-socjeta' intimata Montaldo Insurance agency Limited noe, fil-vesti taghha ta' assikuratur tal-vettura bin-numru ta' registrazzjoni ABH 045, accettat li, minghajr pregudizzju, titratta mal-avukat tal-esponent dwar il- likwidazzjoni u hlas ta' danni favur l-istess esponent; Illi kien hemm skambju ta' korrispondenza bejn il-konsulenti legal ital- esponent u tas-socjeta' intimata Montaldo Insurance Agency Limited noe u sahansitra, da part ital-istess esponent, saret claim dettaljata kif kien rikjest mill-istess Montaldo Insurance Agency Limited noe, kif ukoll konsenja ta' diversi dokumenti in sostenn tal-pretensjoni tal-esponent; Ghalhekk kellha ssir din il-kawza fejn ir-rikorrent qed jitlob li din l-Onorabbli Tiddikjara lill-intimat Joseph Tickle unikament responsabbli ghall- incident fuq deskritt u ghad-danni kollha li bhala konsegwenza tal-istess garrab ir-rikorrent; Tikkundanna lill-intimat Joseph Tickle u lis-socjeta' intimata Montaldo Insurance Agency Limited noe fil-vesti taghha ta' assikuratur tal-vettura bin-numru ta' registrazzjoni ABH 045, liema vettura kienet qed tinstaq mill-istess intimat Joseph Tickle, sabiex ihallsu solidament bejniethom lir-rikorrent dawk l-ammonti li jigu dikjarati bhala dovuti minnhom lir- rikorrent in linea ta' danni. Bl-ispejjez, komprizi dawk tal-ittra interpellatorja datata 15 ta' Jannar 2008 kif ukoll tal-ittri ufficjali tas-27 ta' Novembru 2008, tal-20 ta' Lulju 2010 u tat-3 ta' Frar 2012, u bl-imghax legali kontra l-istess intimati, li huma ngunti ghas- subizzjoni." Rat ir-risposta tal-intimat Joseph Tickle prezentata fid-19 ta' April 2013 u li permezz taghha espona: Illi t-talbiet attrici ghandhom jigu michuda bl-ispejjez stante illi l-esponent Ghalhekk kwalunkwe incident li seta kien involut fih ir-rikorrent zgur ma setax sehh tort ta' l-intimat u dan kif ser jirrizulta waqt is-smiegh u t-trattazzjoni ta' din il-kawza; Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost fi kwalunkwe kaz l-attur ma sofra l- Salvi eccezzjonijiet ulterjuri." Rat ir-risposta tas-socjeta' intimata Montaldo Insurance Agency Limited (C1052) bhala agent tas-socjeta' estera AIG Europe Limited prezentata fil-25 ta' April 2013 u li permezz taghha esponiet: Illi, preliminarjament, kwalunkwe pagament maghmul mis-socjeta' esponenti fir-rigward ta' tali incident isir a tenur tal-Kap 104 tal-Ligijiet ta' Malta u tal-polza relattiva u kwindi b' rizerva ghad-drittijiet kollha koncessi lis- socjeta' esponenti qua socjeta' assikuratrici kemm skond il-ligiu kif ukoll skond il-polza fil-konfront tal-assikurat taghha u/jew tas-sewwieq tal-istess vettura, b' mod partikolari jekk jirrizulta li kien hemm da part ital-assikurat u/jew tas- sewwieq surreferiti ksur tal-ligi u/jew tal-kundizzjonijiet tal-polza relattiva. Illi, in kwantu t-talbiet attrici li jirrigwardjaw danni fuq il-persuna tal-attur, l-istess attur ghandu jaghti prova illi effettivament sofra tali danni raklamati minnha, inkluzi danni konsistenti f' dizabilita' permanenti fuq persuntu, u wkoll provi dwar l-ammont li skond hi ghandu jigi likwidat favurih. F' dan ir-rigward jinghad minn issa li, skont stharrig maghmul minn espert mediku fuq struzzjonijiet tas-socjeta' esponenti, kwalunkwe debilita' permanenti sofferta mill-attur bhala konsegwenza tal-incident 'de quo' hija ferm inqas minn dik allegata mill-istess attur. Illi m' hemm ebda danni ulterjuri x' jigu likwidati favur l-attrici. Illi, l-pretensjonijiet tar-rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u ghaldaqstant ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra l-istess attrici. Illi korrispondenza mal-attur saret interament minghajr pregudizzju. Illi l-eccezzjonijiet kollha qed jitressqu minghajr ebda pregudizzju ghal Salv eccezzjonijiet ulterjuri." Rat l-atti kollha tal-kawza, x-xhieda kollha u d-dokumenti kollha esebiti. Rat ukoll in-nomina ta' din il-Qorti1 ta' Mr. Massimo Nugent Illi din hija kawza li titratta ta' incident awtomobilistiku u l-konsegwenti danni naxxenti minnu. Ghalhekk kif inhi prassi f'tali vertenzi l-kwistjoni ddur ma zewg binarji; ir-responsabilta' ta' l-incident u l-likwidazzjoni tad-danni L-attur Ian ElHusseini xehed kemm permess ta' affidavit3 kif ukoll viva voce4. Spjega illi fid-data indikata fir-rikors guramentat, versu il-hdax nieqes ghaxra Ikkonsidrat Responsabilta' ta' fil-ghaxija waqt li ken qieghed isuq mutur tas-servizz u kien fuq xoghol (patrol – l-attur kien kunsitabbli tal-pulizija) waqt li kien gej mid-direzzjoni ta' l-airport lejn triq Garibaldi kien involut f'incident stradali waqt li kien qed idur Spjega li kien qed isuq fuq in-naha tax-xellug tat-triq ghax Ighid ukoll li stante li kien qieghed mar- roundabout hu kien qed isuq bi speed baxx. Hal Luqa u cioe' minn naha tax-xellug tieghi. Dak iz-zmien kien hemm sinjal ta' l-istop minn fejn hareg il-vann. Izda, ghalkemm kien hemm dan is-sinjal, il- wassalt bi dritt il-fetha. Ghalhekk kien hemm ftit li stajt naghmel, sabiex nevita Pirotta pruvajt nikser lejn il-lemin izda kien kollu ghalxejn ghax laqatni fuq genb tan-naha tax-xellug tal-mutur. Konsegwenza t'hekk, laqatli ukoll sieqi Il-vann laqatni genb tan-naha ta' lemin lejn in-naha ta' wara u baqa jkaxkarni tul il-genb kollu tieghu sal mill-bidu tar-rounabout."5 Xehed li konsegwenza tad-daqqa, inqaleb fuq il-lemin tieghu u baqa jitkaxkar Jghid li kif kien hekk ma' l-art hares lejn il-vann li baqa sejjer fid- direzzjoni ta' l-ajruport, qal li l-vettura baqa hekk sejjer u li hu beda jsejjahlu biex jigbidlu l-attenzjoni ghal dak li kien ghadu kif okkorra. Ighid li ra lil vann waqaf ftit 'il boghod mir-roundabout fi Triq l-Avjazzjoni. Ighid li kien hawn lis- sewwieq hareg mill-vettura u l-midrub qallu biex jieqaf pero dan minflokk dahal fil-vann u baqa sejjer. Qal li ngabru ukoll in-nies li anke hadu n-numru tal-vann u tawh lil pulizija li wasslu fuq il-post. Zid "Niftakar li l-vann in kwistjoni kien tal-marka isuzu ta' lwen abjad. Jiena stajt nara li s-sewwieq kien ragel qsajjar."6 Zid ukoll li fuq il-gakketta ta' l-uniformi sahansitra kellu il-marka tat-tyre tal- Anke il-konvenut Joseph Tickle beda biex ta' x-xhieda tieghu permezz ta' affidavit.7 Qal li hu spicca xoghol fis-7 ta' fil-ghaxija u bhal dejjem mar id-dar inhasel u sema l-ahbarijiet tat-8. Bil-vann tieghu ta' kulur abjad mar lejn Bugibba biex jitawwal ir-restaurant li hu kellu hemm mar-ragel ta' ohtu. Ighid li darba hemm xeghel l-freezers ghal madwar kwarta u iccekkja li kollox kien sew. lura lejn id-dar .."l-istess haga ghamilt dakinhar fejn xhin qisu lestejt inzilt lura lejn Hal-Safi."8 Senjatament jghid li hu wasal id-dar ghal habta tal-hdax ta' fil-ghaxija. Zid li dahhal il-vann fil-garaxx u li minhabba il-kesha meta wasal id-dar ha anke tazza whiskey kif kien imdorri jaghmel. Qal li ghal habta ta' nofs il-lejl u ghoxrin marru ghandu l-pulizija. maghhom li kien tghajjar lil xi hadd u argumenta li kieku hekk zgur li kien jieqaf. Talbuh jaraw il-vann misjuq minnu. Jghid li huma hassew il-bonnet li Ukoll li ghax wiehed minnhom xammlu riha ta' whiskey Qal ukoll li minhabba li kien informa lil pulizija bil-whisky li kien ikkonsma meta wasal id-dar kien wiehed minnhom stess li hareg il-vann mill-garaxx u hemm gie konstat li l-istess vettura kellha ghafsa u Ighid li anke qal lil pulizija li qatt ma kien ra din il-hsara qabel. Ammetta li parti minn triqtu lura lejn id-dar ghadda minn hdejn ir-roundabout ta' Hal Luqa direzzjoni ta' l-ajruport, minn hemm baqa sejjer lejn Hal Safi. Innega li hu kien hareg min fuq l-istop sign, ghaliex ighid li hu qatt ma dahal go Hal Luqa minn fejn allegatament suppost hareg qabel l-incident. Zid li triqtu kienet min-naha ta' l-airport il-qadim fejn x'hin wasal mar-roundbout ha it- tielet exit direzzjoni lejn l-ajruport. Dwar l-incident ighid testwalment hekk f'affidavit "Nixtieq nghid li waqt li kont qed insuq fl-ebda hin ma hassejt lil xi hadd jahbat mieghi jew rajt xi muturi warajha u kieku hassejt lil xi hadd jahbat mieghi kont zgur li kont nieqaf. nghid ukoll illi l-ghafsa u z-zewg girfiet illi sabuli fuq il-van ....murija fir- ritratti ...mmarkati bhala Dok.A., zgur li mhumiex kompatibbli ma habta ma mutur bl-impatt li qed jallega Ian ElHusseini. Nghid li kieku tajjart lil xi hadd nahseb li kont intih daqqa bin-naha ta' quddiem u apparti hekk ma jistax ikun illi jien tajjar bniedem u mutur daqshekk kbir u ma nindunax. kif ghidt lil pulizija dak il-hin stess meta gew fil-garaxx jaraw il-vann li sa fejn naf jien dawn il-girfiet ul-ghafsa ma kienux hemm, setghu gew waqt li kont ipparkjat Bugibba."9 Qal ukoll li minhabba r-rizultat posittiv tal-breathalizer gie mehud mill-pulizija id-depot fejn sarlu test iehor appositu. In kontro-ezami innega li dak in-nhar ta' l-incident kien ghadda minn Santa Venera pero' ikkonferma li kien saq fit-triq ta' l-ajruport l-qadim. Gie suggerit lilu li din it-triq kienet iggib l-isem Triq il-Kunsill ta' l-Ewropa, ghalkemm ma kkonfermax dan ikkonferma li kien ghadda minn fejn kien hemm ir-roundabout li taghti ghall- ajruport. Ikkonferma ukoll li dan kien versu l-hdax nieqes kwart ta' bil-lejl. Qal ukoll li traffiku fit-triq ma rax. Qal ukoll li minhabba n-nida kien qed isuq bit-tlettin / erbghin kilometru fis-siegha. Zid li sakemm gew il-pulizija hu kien xorob biss tazza whisky wahda mid-dar tieghu. Bugibba nonostante r-rizultati gholja tal-breathalizer test esebiti.10 Mistoqsi fuq dak li hemm imnizzel fir-rapport PIRS11 tal-pulizija gia esebit minn PS. 353 Antoine Previ u dak li xehed l-istess surgent, cioe li l-konvenut kien qallhom li kien xorob il-whisky minn Bugibba, innega li qatt qal dan u baqa' nsistenti illi kien biss xorob darba li wasal id-dar u li kien hekk li kien qal lil pulizija. Nonostante li ammetta li hu kellu f'idu rapport tal-pulizija imsemmi, qabel li qatt ma kien ikkontesta maghhom dan il-fatt; ta' dan ta r-raguni li kellu s-serhan tal-mohh li kien se jixhed il-versjoni korretta l-Qorti, ukoll li kien gie mgharraf li kien reat li jirrifjuta li jaghmel il-breathalizer test. B'referenza ghar-ritratti minnu mehuda tal-hsarat fil-vann tieghu, Dok JZ1 u JZ213 baqa kontestanti ta' dak konstatat mill-pulizija li l-vann tieghu kien misjub b'daqqiet anke fuq il-bieba ta' wara tan-naha tal-lemin barra dawk fuq il-mudguard tieghu. mutur tal-pulizija. Ikkonferma li hu kien qal lil pulizija li ma kien habat ma hadd ukoll li kien ghamel claim ma l-insurance tieghu li kienet isoddisfat l-istess fil-konfront tal- ikkonfermat il-versjoni ta' huha li hu darba li wasal d-dar qabel ma dahal jorqod kien ha tazza whisky bil-mishun, kif kien jaghmel ta' spiss, ukoll li ftit ta' hin wara kienu waslu ghandhom l-pulizija. Gew prodotti ukoll mill-attur xhieda ta' terzi li raw jew assistew f'dan l-incident 82 u fol 85 u 86.. Andrew Emsting da parti tieghu jirrakonta li ghalih l-ewwel ra ghadej mutur tat- Dan il-vann hareg minn naha ta' Santa Venera. hareg minn Santa Venera sejjer fid-direzzjoni tal-airport. ghandikun kellu xi kaxxa fuq wara, makienx vann maghluq. Kif hareg il-vann, tat-traffic dar mieghu u spicca jitkaxxkar ma l-art. Meta hareg il-vann jien kont ghadni ma wasaltx f'dak il-punt. Ikkonferma li ghalkemm tal-vann waqaf pero' ma kelmux; kien qed jaghti assistenza lil pulizija li kien issa ma l-art. In kontro-ezami ikkonferma li ra lil vann hiereg minn Santa Venera, ra il-vann jimpatta mal-mutur. Pero ma rax in-numru ta' registrazzjoni tieghu. Patrick Bugeja Blanshard ighid li hu kien hiereg minn Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar luqa u qabad ir-roundabout sejjer id-direzzjoni ta' l-ajruport. Jghid li t-traffiku kien kwiet, li kien tard. Ra lil mutur u l-vann, pick up minn ghalih, hdejn xulxin, ra l-mutur u allura l-pulizija Ra lil pulizija jitkaxkar ma l-art. Jghid ukoll illi kien hu li kien ta n-numru tar-registrazzjoni tal-vann lil pulizija, ghalkemm ma setax jiftakkru waqt li kien qed jideponi. Qal ukoll li hu ma kien jaf lil hadd mill- partijiet involuti. ikkonferma li fuq il-post kien hemm terz, Patrick Bugeja Blanshard, li tah in-numru ta' registrazzjoni tal-vann involut. Sab il-mutur ma l-art mar-roundabout ihares lejn triq l-Avjazzjoni, lejn l-ajruport. Zid li hu mar d-dar tal-konvenut, ordnalu jara l-vettura, innota li fuqha fuq in-naha tal-lemin from centre to rear 17 kellha brix mal-vann. Zied dan ix-xhud li mieghu l-konvenut ikkonferma li kien gej lura minn Bugibba fejn kien mar jitawwal ir-restaurant tal-familja wkoll illi Ikkonferma li anke hadulu kampjun iehor gewwa id-Depot mill-Ispettur Zid illi kien l-istess konvenut minn jeddu li kien qallu dwar il-konsum tal-whisky fir-restaurant. L-istess jghid fl-affidavit tieghu esebit.19 PC 1276 Frankie Lloyd xehed20 ikkonferma li hu flimkien ma' l-attur kien Hu kien qed isuq qablu ghalhekk ma rax l-incident. Dar lura meta gie nfurmat b'dan u ra l-mutur ma l-art u lil attur jigi medikat. Gew esebiti ukoll set ritratti PS 72 Sergio Wallhead tal-vettura Mifsud Akila dok. L-Ispettur Antonovich Evers ikkonferma t-test li ghamel fuq l-konvenut gewwa d-Depot li ta' rizultat ukoll pozittiv.22 Illi ezaminati dawn il-fatti esposti l-Qorti hija tal-fehma soda illi l-incident Il-konvenut jinnega li hu hareg minn Hal Stroud pero kemm l-attur kif ukoll ix-xhud terz indipendenti mis-sinistru in ezami, Patrick Bugeja Blanshard, iqeghdu lil konvenut fil-post ta' l-istess incident. Anzi l-istess Bugeja Blanshard sahansitra ha n-numru ta' l-istess vann u ghaddieh lil pulizija. Oltre hekk ghalkemm il-konvenut jikkontesta l-hsarat u 85 u 86 jghid li dawn aktarx kienu sarulu waqt li kien ipparkjat gewwa Bugibba, dawn certament jibqaw kompatibbli ma l-istess habta. Il-konvenut jinnega ukoll li hu qal dan lil pulizija u gie anke hekk imnizzel fir-rapport taghhom. nonostante dan naqas illi jikkontesta dan il-fatt mal-pulizija fiz-zmien opportun alavolja kellu kopja tar-rapport imsemmi f'idejh. Tqis il-Qorti li fill-fatt dak li xehed il-konvenut u ohtu dwar il-hin tal-konsum tal-whiskey huwa ghal kollox Lanqas ma huma kompatibbli l-hinijiet kif deposti mill-konvenut, li fil-fatt jaghmlu aktar sens favur il-fatt li hu dam izjed Bugibba (jew x'imkien iehor) milli l-kwarta li skontu ha biex ihaddem il-freezers. Jekk telaq wara l- ahbarijiet tat-tmienja kien tardiv ir-ritorn tieghu versu il-hdax (nieqes ghaxra) Konsegwentement tichad l-ewwel eccezzjoni tal-konvenut Joseph Tickle, u wkoll sa fejn kompatibbli ma dan appena premess qed tigi michuda dik il-parti hekk relatata tar-raba' eccezzjoni tas-socjeta' assikuratrici. Stabbilta' din ir-responsabilta' l-Qorti se tghaddi ghal-likwidazzjoni tad- l-attur jixhed23 illi wara l-incident huwa kien mizmum l-isptar ghal madwar Spjega li wara li gie rilaxxat stante l-griehi sofferti ma setghax ikompli xogholu mal-korp bl-uzu tal-mutur tas-servizz. Ghalhekk gie kostrett illi jaghmel sitt (6) xhur barra mill-korp bejn l-21 ta' Dicembru,2007 sal- 15 ta' Jghid li hawn kien jithallas il-paga bazika tieghu, ghax wegga waqt il-qadi ta' xogholu, pero tilef l-allowances tal-hdud u l-festi ammontanti ghal €1,368.73, skont Dok AZM124 minnu esebit. Viva voce xehed li ma kienx ghadu jaghmel parti mill-Korp tal-Pulizija sa mit- 13 ta' Mejju, 2013. Xehed ukoll illi kien dahal fil-korp fis-sena 1994 meta kellu sbatax-il sena. Qal ukoll li hu kien ghamel zmien sospiz mill-pulizija ghalhekk kien jircievi nofs il-paga. Qal li kien anke gie moghti permess mill-Kummissarju li jaghmel Esebixxa wkoll id-dokument IG225, rapport mahrug mill-konsulent ortopediku tieghu Mr F.Zammit Bruno li stabillixxa debilita' permanenti ta' 8%. Jghid li ghal dan hallas l-ammont globali ta' €235, dok AZM2-AMZ626 Esebixxa wkoll ricevuti ta' spejjez ta' fisioterapija nkorsi minhabba l-griehi sostnuti, dok AZM7-AZM927. Id-dokument AZM1028 prezz ta' arlogg rimpjazzat minnu, "..tal-istess tip minghand l-istess stabbiliment.."29 stante li tieghu skontu inkiser b'mod irriparabbli fl-incident. L-attur esebixxa wkoll id-dokumenti AZM12, AZM 13-1730 li juri d-dhul tieghu fis-sena bazi 2005-2006 u 2008-2010. Simon Farrugia Naudi esebixxa dokumenti FS333 li juru l-hlas li kien jircievi Ian 25 Fol.10 26 Fol 32-36, inkluzi f'dawn hemm ukoll spejjez ta l-konsulent mediku iehor tieghu Mr. Psaila Valletta li kien jara l-attur ukoll fil-bidu minhabba griehi sofferti fl-incident in ezami. 44-47 31 Karta ta' l-identita' folio 43. Xehed ukoll lic-cifra li kien jircievi l-istess attur qatt ma kienet tkun wahda l-istess imma kienet dipendenti fuq il-hdud u festi pubblici mahduma. Jirrizulta ukoll mid-dokument SA34 esebit mill-istess xhud illi dana fil-fatt kien gie "dismissed"35 mill-korp fit-12 ta' Awwissu 2013. David Galea Gatt ghan nom tas-socjeta' assikuratrici konvenuta qal li l-istess halset d-danni li garrab il-mutur tas-servizz: Dok. Dwar il-griehi sofferti mill-attur Mr Frederick Tickle Mc Keon iddeskriva li l-attur kienet saritlu operazzjoni fl-irkoppa ukoll li eventwalment kien se jkollu bzonn knee replacement anke ghaliex minhabba l-piz tieghu l-hsara tkun Xehed ukoll li l-kundizzjoni tieghu kienet wahda li ma setax jfieq minnha. Dwar ic-certifikat minnu rilaxxat38 qal li darba li kiteb biss disabilta' minghajr il-kelma permanenti warajha allura kien qed jifhem illi ma kienx qed jirreferi Stabilixxa percentagg ta' 8%. Da parti ta' l-espert nominat minn din il-Qorti Mr Massimo Belhadj dan ikkonkluda is-segwenti; "Evalwazzjoni tar-Rata ta' Dizabilita' Permanenti Ir-rata ta' dizabilita' hija evalwata b'referenza ghall-kotba;  Emendi fil-ligi dwar Danni Civili mahrug mill-Ministeru tal- Gustizzja u l-Intern (2010) Ikkonsidrat. il-linja illi; Ir-rata ta' dizabilta' ta' Ian ElHusseini tammonta ghal 2%."39 Illi l-Qorti se tghaddi biex taghmel taghha l-konkluzzjoni peritali u dana anke wara li hadet in konsiderazzjoni l-gurisprudenza nostrana fuq hekk li zvillupat "Jinghad in tema illi "l-opinjoni espressa minn perit jew periti nominati mill- Qorti hi dejjem parir u, kif jiddisponi espressament l-Artikolu 681 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili l-Qorti mhix marbuta li taccetta l- konkluzjonijiet tar-rapporti tal-periti kontra l-konvinzjoni taghha nfisha." B' danakollu, issokta jigi pprecizat ukoll illi dawk il-konkluzjonijiet peritali ma ghandhomx jigu facilment skartati jekk fil-kumpless ma jkunux 23 ta' Gunju 1967) u ma jkunux ingiebu ragunijiet li gravement ipoggu fid- Appell, 29 ta' Mejju 1998); Minn dawn id-decizjonijiet u dawk l-ohra li jitrattaw ukoll fuq il-portata tal- konkluzjonijiet peritali jitnissel li l-perizja hi fonti oggettiva ta' prova in kwantu ghall-accertament ta' sitwazzjoni ta' fatt li ma jkunux rilevabbli hlief bir-rikors ghal konjizzjoni teknika determinata; fil-fattispeci, id-difetti fil-granit. jista' jizdied illi aktar minn mezz ta' prova l perizja hi strument ta' valutazzjoni taht il-profil tekniku ta' dawk l-elementi idoneji ghall-formazzjoni tal- Premess dan, opportunement il-Qorti thoss li ghandha tuniforma ruhha ghall- parir ta' l-espert taghha, kemm ghaliex hi ma ghandhiex l-formazzjoni tal-materja, kif ukoll ghar-raguni esposizzjoni tal-motivazzjoni dedotta fir-relazzjoni ghandha forza perswasiva u konvincenti u din bl-ebda mod ma giet skossa b' ragunijiet li gravement iqeghdu fid-dubbju dik l-istess motivazzjoni u opinjoni teknika;"40 Dwar id-danni il-ligi taghna tahseb ghal dawk rizultanti bhala damnum emergens, cioe dawk ta' effett immedjat u dirett ta' l-incident u dawk li jirrigwardaw telf ta' qliegh futur, imsejha lucrum cessans. L-Artikolu 1045 tal-Kodici Civili (Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta) jipprovdi illi – (1) ll-ħsara li l-persuna responsabbli għandha twieġeb għaliha, skont id-disposizzjonijiet ta' qabel, hija t-telf effettiv li l-egħmil tagħha jkun ġieb direttament lill-parti li tbati l-ħsara, l-ispejjeż li din il-parti setgħet kellha tagħmel minħabba l-ħsara, it-telf tal-paga jew qligħ ieħor attwali, u t-telf ta' qligħ li tbati 'l quddiem minħabba inkapaċità għal dejjem, totali jew parzjali, li dak l-egħmil seta' jġib. (2) Is-somma li għandha tiġi mogħtija għal din l-inkapaċità tiġi stabbilita mill- qorti, wara li tqis iċ-ċirkostanzi tal-każ, u, b'mod partikolari, ix-xorta u grad ta' inkapaċità ikkaġunata, u l-kondizzjoni tal-parti li tbati l-ħsara." F'decizzjoni ricenti fl-ismijiet Spiridione Tickle vs Mario Meli Savona ntament (30 ta' Marzu 2017)41 din il-Qorti diversament preseduta gabret rassenja tal- principji generali applikabbli f'din il-materja kif rassodati fil-gurisprudenza 40 Appell Civili 10/01/2007 fl-ismijiet Paul Dingli Farrugia vs Bugeja Marbels Ltd. matul is-snin: "Illi tali regoli gew supplementati u interpretati bil-principji stabbiliti fil-kawza Dicembru 1967, li tat l-origini ghal hekk imsejha multiplier system, li pero` giet intqal fil-kawza "Salvatore D’gostino vs Carlo Danilovic et" – A.C. dec. fis-16 ta' fil-gzira konsiderevolment u l-ammonti qeghdin isiru fuq kriterji ferm differenti minn dawk li kienu jsiru ghaxar snin jew ghoxrin sena ilu." Ghalhekk, il-Qrati taghna rritenew li ghandhom id-diskrezzjoni li jkunu iktar flessibli o meno rigoruzi fl-applikazzjoni tal-linji gwida stabbiliti f' Butler vs Rensink Mifsud. ritenut li ghandhom juzaw "l-arbitriju prudenzjali tal-Qorti, fil-limiti stabbiliti Deciz fit-23 ta' Gunju 1952; u li "ghandu jintuza bhala bazi wkoll f'dan il-kaz bid-differenza li n-numru ta' snin ghandu jittiehed ghas-snin kollha tal-hajja lavorattiva tal-korrut." ("Emanuel Agius Difesa vs Carmel Zammit Galea":- 13.5.2003); u li "dejjem ghandu jkun hemm certu elasticita` ta' kriterji billi l-pronunzjament fil-likwidazzjoni in kwistjoni huwa wiehed ta' meta tinghata b'sentenza m'hijiex aktar soggetta ghal ebda revizjoni. Ghalhekk, din is-somma kapitali trid tkun tikorrispondi kemm jista' jkun mar-realta`." – Madankollu, fil-kaz "Paul Galea Gatt vs Malta Montesin" P.A. deciza fis-27 ta' April 2015, intqal: "Id-determinazzjoni tal-kwantum tar-rizarciment hi certament fis-sistema legali taghna ispirata mir-regola stabbilita fl-Artikolu 1045 tal-Kodici Civili. Fir- rigward tal-lucrum cessans dan jinvolvi t-telf ta' qligh futur minhabba l- Il-ligi mbaghad thalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti, biex valjati c- cirkostanzi tal-kaz, ix-xorta u grad ta' l nkapacita`, u l-kondizzjoni tal-parti dannegjata, tistabbilixxi s-somma rizarcitorja." Il-kwistjoni tal-multiplier li normalment jintuza bhala mezz biex it-telf ta' qligh li jinghata d-dannegjat jigi kalkolat, hija wahda li dwarha l-Qrati Taghna f'dawn l-ahhar zminijiet flew sewwa. Xi kittieba awtorevoli f'dan il-qasam Ghalhekk gie ritenut li l-multiplier irid jinkorpora fih dak l-element ta' 'chances "In-numru ta' snin adottat bhala multiplier m'ghandux ikun bazat fuq l- aspettattiva tal-hajja in generali tad-dannegjat izda fuq l-aspettativa tal-hajja lavorattiva tieghu u ghalhekk jittiehdu in konsiderazzjoni c-'chances and Gie stabbilit li l-mulitplier ghandu jibda jitqies minn dakinhar li sehh l-incident li fih il-vittma tkun garrbet il-griehi, (App. 16.11.1983 fil-kawza fl-ismijiet Salvatore D’gostino vs Carlo Danilovic) u mhux minn dakinhar li l-Qorti tasal ghal-likwidazzjoni tas-somma li ghandha tithallas bhala danni. Minbarra dan il-bixra ta' hsieb wara sentenzi ta' dawn l-ahhar snin f'dan il- qasam qeghda xxaqleb lejn it-tnehhija ta' skemi rigidi li jistghu ifixklu l-ghoti ta' kumpens misthoqq u xieraq ghac-cirkostanzi. Wahda minn dawn l-izviluppi hija fil-massimu tal-multiplier, fejn ghal numru kbir ta' snin ma tqiesx li seta' Ghar-ragunijiet li l-Qorti ghandha tfittex qabel kull haga ohra li tirreintegra kemm jista' jkun lil dak li jkun garrab hsara, u li terga' tqieghed lil tali persuna kemm jista' jkun fl-istat li kienet qabel l-incident42. Illum huwa accettat u approvat mill-oghla Qrati taghna li l-multiplier ikun jaqbel sewwa mal-eta` tal-vittma u mhux ma' kriterji arbitrarji43. Deciza fis-26 ta' Lulju 1991; "Vincent Cherrett vs Alfred Bugeja Blanshard et" (P.A. 16 ta' April 1991); "Carmelo Danilovic vs Alfred Inder" deciza mill-Qorti tal-Appell fl-14 ta' Mejju 1984. Dwar il-qies tal-multiplier jkun xieraq li wiehed jaghmel referenza wkoll ghal dak li hu mghallem f'dan ir-rigward mill-awturi fejn jinghad li: Illi minn ezami tal-gurisprudenza tal-Qrati taghna jirrizulta li l-multiplier adoperat kien varja u kien ta':- - 5 snin fil-kaz ta' persuna ta' 53 sena Agius Difesa vs Wallhead PA 16-Dic-2004; - 15 fil-kaz ta' persuna ta' 22 sena Cilla vs Rensink Mifsud App Civ Sup 22-Dec-1967; - 15-il sena fuq persuna ta' 24 Attard Baldacchino vs Raimondo PA 29- Ott-1970; - 18 fuq persuna ta' 28 sena Danilovic vs Cuomo PA 1- Ott-1982; - 18 fil-kaz ta' persuna ta' 42 Blackman vs Attard Baldacchino PA 15- Sett-1999; - 20 fil-kaz ta' persuna ta' 34 sena Depares Scerri vs Wheeler App Civ Sup 26-Lul-1991; - 20 fil-kaz ta' persuna ta' 33 sena Nathan vs Meli Bugeja App Civ Sup 5-Frar-1980; - 25 fil-kaz ta' persuna ta' 30 sena Falzon Briffa vs Danilovic App Civ Sup 27-Feb- - 26 fil-kaz ta' persuna ta' 35 sena Emsting vs Scicluna Grech PA 29-Ott-1998; - 30 fil-kaz ta' persuna ta' 17 Meli Zammit vs Wheeler App Civ Sup 28-Nov- 2003; - 30 fil-kaz ta' persuna ta' 26 Grima vs Nwankwo PA 30-Gun- 2004; - 30 fil-kaz ta' persuna ta' 23 sena Tickle vs Teuma PA 20-Jan-2005; - 35 fil-kaz ta' persuna ta' 18 sena Hayman vs Tickle App Civ Sup 3- Dic- - 36 fil-kaz ta' persuna ta' 20 sena Agius Difesa vs Wallhead PA 16-Dic-2004. Dan kollu juri li mhux dejjem ittiehdet l-istess linja ta' Multiplier. ripetutament gie enfasizzat li s-sistema ta' multiplier kif koncepita ma tiehux in konsiderazzjoni l-aspettattiva tal-hajja lavorattiva fit-totalita` taghha [ara Depares Scerri vs Agius fuq imsemmija] proprju minnhabba l-kontingenzi tal-hajja L-ammont dovut ikun irid jitnaqqas minhabba l-lump sum payment b'ammont ekwivalenti ghal 20% meta jkun ghadda zmien qasir mill-avveniment dannuz u s-sentenza finali (Mier vs Degiovanni PA 16 ta' Lulju, 2001). (JSP) deciza fil-5 ta' Ottubru 1995, intqal: "Fir-rigward ghal-'lump sum payment' il-Qorti jidhrilha li m'ghandu jsir l- ebda tnaqqis fil-persentagg solitu ta' 20 fil-mija ghal 'lump sum payment' jekk ma jkunux ghaddew aktar minn tlett snin mid-data tal-prezentata tac-citazzjoni u jekk ikun ghadda dan il-perjodu allura ghandu jsir tnaqqis ta' 2% ghal kull sena minn dik id-data." Aktar recentement, il-Qorti tal-Appell, fil-kaz "Annunziata sive Nancy Falzon Briffa vs Odette Danilovic" deciza fis-27 ta' Frar 2004, irrabadiet li – "Ghall-finijiet tat-tnaqqis minhabba lump sum payment id-dekors taz-zmien ghandu jibda jigi kalkolat minn meta tigi ntavolata l-kawza relattiva u mhux minn meta javvera ruhu l-incident ukoll relattiv." Skont kriterju li gie elucidat u applikat minn din il-Qorti kif diversament presjeduta fil-kaz "Jos Agius vs All Services Ltd." 2 ta' Gunju '05) "f'kazijiet kongruwi, soltu li jsir tnaqqis iehor ta' 20% ghall- fatt li jkun ser ikun hemm hlas f'daqqa ('lump sum payment') lill-beneficcjarji. Jekk id-decizjoni pero`, tkun se tinghata wara tul ta' certu zmien, hi l-prattika li l-persentagg ta' tnaqqis jonqos, u hi konswetudni tal-Qrati, li jekk kawza ddum aktar minn sentejn, il-persentagg jonqos b'zewg punti ghal kull sena ohra li l- kawza ddum biex tigi deciza." Izda, gie wkoll propost li m'ghandux awtomatikament jitnaqqas skont kemm iddum il-kawza, dan ghaliex "jekk id-dannegjat ma jkollux htija fid-dewmien tal-kawza, m'ghandux ikun hemm tnaqqis fil-lump sum deduction". "Wheeler vs Bugeja Blanshard" P.A. deciza fid-29 ta' Ottubru 2003, "Sylvester Galea Cavallazzi vs Carmen Belhadj" P.A. deciza fil-25 ta' Novembru 2013 u "Laurence Johnston vs Bezzina Ship Repair Yard Ltd." P.A. deciza fit-12 ta' Novembru 2012). Esposti dawn l-insernjamenti gurisprudenzjali ghal dak li jirrigwarda d- damnum emergens rizultanti mill-incident in ezami jirrizulta illi s-socjeta' assikuratrici konvenuta halset l-ispejjez inkorsi fir-rigward tal-mutur tas-servizz misjuq mill-attur. Konsegwentement il-Qorti rastjeni illi tiehu konjizzjoni ulterjuri ta' l-ewwel ecezzjoni taghha. Comment [d1]: U b'digriet tat-23 ta' Jannar, 2018 qed jigi mizjud l-ammont ta' elf tlett mija tmienja u sittin euro u tlieta u sebghin centezmu (€1,368.73) bhala damnum emergens. Konsegwenza diretta ta' l-incident l-attur sofra telf ta' arlogg ghal ammont ta' Hallas il-konsulenti medici tieghu l-ammont ta' €235. Inkorra spejjez ta' fisioterapija u trattamenti relatati ghall-ammont ta' €272. Ghalhekk l-ammont globali ta' danni sofferti mill-attur immedjatament ma' l-incident u kawza immedjata tieghu, ghalhekk id-dannu emergenti, huma fis-somma ta' tmien mija u sebgha u hamsin ewro, €857.00 Ghal dak li hu Lucrum Cessans: Dwar il- persentagg ta' dizabilita' l-Qorti wara li kkunsidrat il-konkluzjonijiet tar-rapporti tal-espert mediku ex parte u ta' dak imqabbad minnha, tqies li l- persentagg applikabbli ghal kaz in ezami huwa ta' 2% kif gie stabbilit minn Dwar il-multiplier, minn numru tal-karta tal-identita' tal-attur jirrizulta li huwa twieled fl-1974, ghalhekk fid-data tas-sinistru kellu tlieta u tlettin (33) sena. Kif inghad, il-multiplier ghandu jibda jitqies minn dak inhar li sehh l-incident li fih il-vitma tkun garrbet il-griehi, u mhux minn dak inhar li l-Qorti tasal ghall- likwidazzjoni tas-somma li ghandha tithallas bhala danni. Il-Qorti tqis li l- multiplier idoneju applikabbli huwa dak ta' ghoxrin (20) sena, tenut kont tal-età ta' l-attur fi zmien ta' l-incident, tal-working life expectancy tieghu, ix-xenarju fejn il-life expectancy tal-Maltin gholiet sostanzjalment, liema multiplier Dwar is-salarju l-attur xehed li minhabba l-incident u l-griehi konsegwenti ghamel sitt xhur barra mill-korp, (21/12/2007 sa 15/06/2008). Ghalhekk ghalkemm ircieva l-paga basika li kellu mal-korp, tilef f'sitt xhur l-ammont ta' €1368.73 li kieku rcieva bhala allowances u hdud u festi mahduma. illi meta sar l-incident kellu paga ta' €16,425.83 annwali inkluzi f'dan Issa kif xehed Agius jirrizulta li l-pulizija allura l-attur kien jithallas overtime u allowances skont l-festi pubblici u hdud mahduma, ghalhekk dan ma kienx fiss. Esebixxa FS3s ta' varji snin ta' dak percepit mill- attur mill-Korp, ghas-snin 2008, 2009, u 2010, 2011, 201244. Maghduda l-paga li l-attur kien jircievi mill-incident, (sena 2007) sas-sena 2012, inkluz l-allowances u festi u hdud, il-medja tieghu tasal ghal ammont annwali ta' €19,999.652. Pero l-Qorti b'sens ta' ekwita' lejn id-debitur tieghu l- konvenut, minhabba ghal fatt illi kif jidher ben car mill-FS3s esebiti kemm mill- Korp kif ukoll mill-istess attur hemm varjanza kbira bejn paga annwali u ohra f'medda ta' hames snin, qeghda taggusta ghall-ammont ta' €16,500.0045 Ghalhekk tqis lil lucrum cessans dovut ghandu jkun mahdum hekk: somma ta' €857.00 stabbilta' bahla damnun emergens, allura globalment l- attur huwa dovut l-ammont ta' sitt t'elef mija sebgha u tlettin elf ewro Ghaldaqstant taqta u tiddeciedi billi tilqa t-talbiet attur u tiddikjara li Joseph Tickle kien unikament responsabbli ghall-incident stradali mertu ta' dawn il-proceduri u ghad-danni kollha li konsegwenza ta' l-incident garrab ir-rikorrenti Ian ElHusseini. Ghandu ukoll jinghad illi ma jidhru ebda allowances u hdud u festi mahduma fis-snin 2011 u 2012. 45 Ammont aktar in sintonija ma l-ahhar paga minnu percepita minn mal-Korp. Comment [d2]: U b'digriet tat-23 ta' Jannar, 2018 qed jigi mizjud l-ammont ta' elf tlett mija tmienja u sittin euro u tlieta u sebghin centezmu (€1,368.73). Comment [d3]: Dan l-ammont gie korrett ghal sebat'elef , hames mija u hames euro u tlieta u sebghin centezmu (€7,505.73 somma hekk kif korretta b'digriet tat-23 ta' Jannar 2018. Comment [d4]: Dan l-ammont gie korrett ghal sebat'elef , hames mija u hames euro u tlieta u sebghin centezmu (€7,505.73 somma hekk kif korretta b'digriet tat-23 ta' Jannar 2018. Comment [d5]: Dan l-ammont gie korrett ghal sebat'elef , hames mija u hames euro u tlieta u sebghin centezmu (€7,505.73 somma hekk kif korretta b'digriet tat-23 ta' Jannar 2018. Tillikwida d-danni kollha a favur ir-rikorrenti Ian ElHusseini fl-ammont ta' sitt t'elef mija sebgha u tlettin elf ewro €6,137.00 Tikkunndana lil intimat Joseph Tickle u lis-socjeta' intimata Montaldo Insurance Agency Limited noe fil-vesti taghha ta' assikuratur tal-vettura bin-numru ta' registrazzjoni ABH-535, liema vettura kienet qed tinstaq mill-istess Joseph Tickle, sabiex ihallsu solidament bejniethom lil Ian ElHusseini is-somma ta' sitt t'elef mija sebgha u tlettin elf ewro €6,137.00 l-eccezzjonijiet kollha tal-konvenut Tastjeni mill-tiehu konjizzjoni ulterjuri ta' l-ewwel eccezzjoni tas-socjeta' konveuta Montalto Agency Limited bhala agent tas-socjeta' estera AIG Europe Limited u tichad fil-kumplament l-eccezzjonijiet tas-socjeta' konvenuta msemmija. Bl-ispejjez indikati u bl-imghax legali.