Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri) 4 ta' Novembru 2016. Dr. David Pace Seychell għan-nom ta' Doreen Gaffarena (appellata) Permezz ta' avviż ippreżentat fit-Tribunal tal-Konsumatur fit-18 ta' Novembru 2013, Doreen Gaffarena ippremettiet li fis-17 ta' Ġunju 2011 xtrat sodda mingħand is-soċjeta` intimata speċifikament minħabba l-kundizzjoni medika tagħha. Il-prodott ma kienx konformi mad-deskrizzjoni u l-ispeċifikazzjonijiet fil-kuntratt tal- bejgħ u lanqas addattat għall-bżonn tar-rikorrenti li ġie kkomunikat lil Maurice Gaffarena, impjegat tal-intimata, li assikuraha li s-sodda tiflaħ għall-piż tagħha u għall-kundizzjoni medika tagħha. Ir- rikorrenti qatt ma ġiet mogħtija t-termini u kundizzjonijiet tal- bejgħ meta xtrat il-prodott. F'Settembru 2012 il-prodott waqaf jiffunzjona. Infurmat lis-soċjeta` intimata li tlett xhur wara aċċettat li ssewwih, sewwietu u rritornatu f'Marzu 2013. Fi żmien ħamest ijiem is-sodda reġgħet bil-ħsara u s-soċjeta` intimata reġgħet ġiet infurmata. Din sostniet li l-prodott kien qiegħed jintuża' ħażin. Reġgħet sewwiet il-prodott bil-kundizzjoni li r- rikorrenti tiffirma dikjarazzjoni li ma terġax tfittixha għal xi ħsarat li jergħu jiġru. Għalhekk talbet lit-Tribunal: jiddikjara d-dikjarazzjoni msemmija hija nulla għaliex (i) tikkostitwixxi espressjoni mhux ġusta a tenur tal-Kap 378 (ii) jordna li l-prodott jiġi rimpjazzat għax mhux konformi u addattat għall-iskop partikolari li għalih ir-rikorrenti ġiet bżonnu jew (iii) jirrexxindi l-kuntratt u jordna lill-intimata tirrifondi €3,494.06 prezz imħallas tal-prodott. Is-soċjeta` intimata eċċepiet: (i) ir-rikorrenti naqset li tavża n-nuqqas permezz t'att ġudizzjarju u/jew ittra reġistrata kif mitlub mill-Art. 79(1) u (2) tal-Kap 378. (ii) l-azzjoni hi preskritta bit-terminu ta' sentejn. (iii) ir-rikorrenti ffirmat li rċeviet is-sodda f'kundizzjoni tajba. (iv) mhux veru li l-prodott kellu xi nuqqasijiet; il-ħsara seħħet minħabba li r-rikorrenti żdiedet fil-piż. (v) is-soċjeta`intimata sewwiet is-sodda bi pjaċir u lil hinn mill- obbligi tal-garanzija. (vi) mhux minnu li d-dikjarazzjoni tar-rikorrenti tikkostitwixxi espressjoni mhux ġusta. (vii) mhux minnu li l-prodott ma kienx addattat għall-iskop li għaliha inxtara. B'sentenza tal-10 ta' Diċembru 2014 it-Tribunal laqa' t-talba u kkundanna lis-soċjeta` intimata tħallas €3494.06 lir-rikorrenti. Is-soċjeta` intimata appellat mis-sentenza, bl-aggravju li t- Tribunal: (i) ċaħad it-tieni eċċezzjoni wara li nterpreta ħażin l-art. 79 tal-Kap 378 li jesiġi l-ilment isir b'att ġudizzjarju jew ittra reġistrata (iii) qies ħażin li d-dikjarazzjoni tar-rikorrenti tal-21 ta' Frar 2013 tikkostitwixxi espressjoni projbita għamel (iv) kontradizzjonijiet fil-provi mressqin mis-soċjeta` intimata. apprezzament ħażin (v) biddel in-natura tal-azzjoni minn waħda bbażata fuq bejgħ għal waħda ta' servizz (vi) ikkontradixxa lilu nnifsu għax filli jgħid li kienet difettuża u filli jgħid li ma kinitx addattata għar-rikorrenti (vii) ma kellhiex tikkundannaha għall-prezz tas-saqqu li m'hemmx kontestazzjoni dwaru. Ir-rikorrenti wieġbet li t-Tribunal: (iii) sewwa kkonkluda li d-dikjarazzjoni tar-rikorrenti tal-21.02.2013 tikkostitwixxi espressjoni projbita. (iv) sewwa evalwa l-provi. Din il-Qorti m'għandhiex tiddisturbaha. (v) ma snaturax l-azzjoni. (vi) ma kienx kontradittorju fil-motivazzjoni tiegħu. (vii) is-saqqu u s-sodda nbiegħu flimkien u biex jikkumplimentaw lil xulxin. F'Ġunju 2011 l-attriċi xtrat sodda mingħand is-soċjeta konvenuta għall-prezz ta' €3,600. Din hi sodda b'muturi sabiex partijiet differenti minnha jkunu jistgħu jitpoġġew f'posizzjoni differenti. Il-konsenja saret fl-20 ta' Ġunju, 2011. Fil-bidu ta' Awissu 2012 l-attriċi lmentat li s-sodda kellha ħsara. Fil-fatt ġie kkonstat li kien hemm din il-ħsara: "Head motor broke and head traverse bent. Id-ditta li timmanifattura s-sodda kienet qegħda ssostni li l- ħsara saret minħabba "wrong treatment of the bed base." F'ittra legali datata 22 ta' Diċembru 2012, il-konvenuta nfurmat lill-attriċi li għalkemm il-ħsara ma kinitx quality issue, kienet disposta is-segwenti kondizzjonijiet: li ssir tiswija taħt Fid-9 ta' Frar 2013, il-konvenuta reġgħet bagħtet l-ittra tat- 22 ta' Diċembru 2012 u talbet lill-attriċi sabiex tiffirma d- dikjarazzjoni. Fit-22 ta' Frar, 2013 l-attriċi ffirmat id-dikjarazzjoni. Il-konvenuta għamlet it-tiswijiet. Wara xi ġimgħa li saru t-tiswijiet, l-attriċi reġgħet ilmentat li wieħed mill-mutur kien waqaf jaħdem. Irriżulta li kien hemm mutur li nqasam fi tnejn. Il-konvenuta bidlet il-mutur. Għalkemm l-attriċi kienet bagħtet ħlas ta' €100, pero' l-konvenuta ma sarrfitx iċ-ċekk. F'Mejju 2013 l-attriċi reġgħet ilmentat li l-mutur kien waqaf. Id-direttur tas-socjeta konvenuta jsostni li: "Il-kwistjoni kollha hija li meta l-prodott inxtara minn Doreen Gaffarena kien tajjeb għal piż li kellha meta xtrat li iżda mbagħad żdied tant li l-ħsarat harġu wara sena li sari l-bejgħ u mbagħad wara t- tiswija ġraw ħsarat fi żmien qasir ħafna." L-attriċi trid li tingħata sodda li hi tajba għaliha jew inkellha li tingħata lura l-prezz li ħalset. Konsiderazzjoni. Il-qorti ma tarax kif hemm il-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 78 tal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap 378). Il- garanzija tal-kummerċjant għall-prodott tgħodd għal sentejn minn meta ssir il-kunsinna tal-oġġett. Perjodu li jiġi sospiż jekk ikun hemm negozjati dwar il-garanzija. Il-prodott inxtara fil-bidu ta' Ġunju 2011. L-ilment sar f'Settembru 2012, ċjoe' meta s-sentejn kienu għadhom m'għaddewx. ta' Għalhekk irid tal- tal-oġġett matul konformita' kunsinna. jinduna bin-nuqqas is-sentejn mid-data il-konsumatur L-artikolu 79 jipprovdi li sabiex konsumatur ikun jista' jieħu benefiċċju mir-rimedji li huma disponibbli f'dik it-Taqsima, għandu, "..… javża lill-kummerċjant bil-miktub b'kull nuqqas ta' konformita' fi żmien xahrejn mid-data meta l- konsumatur ikun intebaħ b'dak in-nuqqas ta' konformita." Il- prova li ngħata avviż bil-miktub kellha ovvjament issir mill- attriċi, li pero' ma saritx. Ir- regolament ma jgħidx kif il-konsumatur għandu jgħarraf lill- kummerċjant, filwaqt li l-liġi Maltija tipprovdi li l-avviż għandu jingħata bil-miktub. Hu evidenti li l-liġi Maltija għamlet kundizzjoni li ma teżistix fil-liġi Ewropea (f'dan ir- rigward ara paragrafu 26 fis-sentenza C-150/80 tal-Qorti tal- Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea). Kif qalet l-istess qorti fil-każ C-397/01: "113. Għaldaqstant it-tieni aggravju hu miċħud. Għal dak li jikkonċerna id-dikjarazzjoni li l-attriċi ffirmat fil-21 ta' Frar 2013, it-Tribunal għamel riferenza ghall-artikolu 44(2)(a) u (c) tal-Kap. 378 u kkonkluda li d-dikjarazzjoni li ffirmat l-attriċi, ".… Jikkostitwixxu espressjonijiet projbiti, liema dikjarazzjoni għandha titqies bħal li kieku qatt ma ġiet iffirmata mir-rikorrenti, u li għalhekk it-Tribunal m'huwiex ser jieħu konjizzjoni tagħħa." Dan m'huwiex korrett. Skont l- Artikolu 81 tal-Kap. 378: "Ebda klawżola kuntrattwali jew ftehim magħmul mill-konsumatur mal-kummerċjant qabel ma n-nuqqas ta' konformita' jiġi mgħarraf lill- kummerċjant ma jkunu jorbtu lill-konsumatur jekk dawk il- klawżoli jew ftehim b'mod sew dirett jew mhux dirett ikunu jwarrbu jew jirrestrinġu d-drittijiet disponibbli taħt din it- Taqsima." (ara regolament 7.1 tad-Direttiva tal-Unjoni Ewropea, 1999/44). Il-liġi ma tipprojbixxix rinunzja ta' drittijiet wara li l-konsumatur ikun skopra n-nuqqas ta' konformita. Id-dikjarazzjoni in kwistjoni saret wara li tqajjem l-ilment, u għalhekk valida. Probabilment dak li kien qiegħed jiġri ma kienx riżultat ta' difett fis-sodda iżda għal fatt li s- sodda ma kinitx adattata għall-piż tal-attriċi. Il-ħsara fis- sodda saret ftit wara li għaddiet l-ewwel sena minn meta saret il-kunsinna tas-sodda. Għalhekk ma tapplikax il- tal-Kap. 378. preżunzjoni kontemplata Għalkemm il-konvenuta xehedet, "Jiena konvinta li hemm xi ħaġa hażina fis-sodda li minħabba fiha qed imur kull darba l- mutur u mhux għax tqila jiena." m'hemmx prova li s-sodda hi difettuża. Dan apparti li fid-dikjarazzjoni li ffirmat fi Frar 2013, jingħad li taċċetta li s-sodda "...purchased by her does not classify as a quality issue." Boris Borg Baldacchino xehed li meta sar in-negozju, kien għarraf lill-attriċi li jekk tiżen 90 kilo jew iktar, is-sodda ma kinitx tajba għaliha. Il-konvenuta caħdet li ngħatat dan it-tagħrif. Min-naħa l-oħra Maurice Gaffarena, impjegat tal-konvenuta, xehed li hu kien preżenti fil-ħanut dakinhar li sar il-bejgħ. Spjega, "… jiena irrakomandajtilha dik ta' b'erba' muturi li tieħu piż massimu ta' 120 kilos. Ma niftakarx jekk tajthiex din l-informazzjoni lis-sinjura. Kont kważi ċert li din kienet is- sodda addattata għaliha. Assumejt li tiflaħha." Ix-xhud qatt ma qal li Boris Borg Baldacchino kien preżenti, li min-naħa tiegħu ta verżjonijiet konfliġġenti bejn dak li xehed fl-affidavit u fis- seduta tad-9 ta' Lulju 20141, u dak li xehed fis-seduta tal-14 ta' Novembru 20142. Min-naħa l-oħra l-attrici xehedet li meta xtrat is-sodda ma ġietx mistoqsija kemm kienet tiżen u lanqas ma ġiet infurmata bil-piż li tiflaħ is-sodda. Il-verżjoni tal-attrici ġiet korraborata minn Frank Gaffarena li qal: "...nikkonferma li r-rikorrenti ppruvat kemm is-sodda u fl- ebda ħin ma ssemma toqol." Il-qorti m'għandha l-ebda raġuni għalfejn ma temminx lill-attriċi. Pero' żżid li: fuq bażi ta' probabilta, 'il fatt li l-attriċi użat is-sodda għal iktar minn sena, hi prova ċirkostanzjali li fiż-żmien li nxtrat is-sodda kienet addattata għall piż tal-attriċi u ma kellhiex difetti. Ġialadarba l-attriċi xtrat din is-sodda minħabba kundizzjoni medika, probabilment kienet qegħda tagħmel użu minnha regolarment. Il-ħsara estensiva li sofriet is-sodda li ma kinitx limitata għall- mutur (ara ritratti eżibiti), hi ndikattiva li ma kellhiex x'taqsam ma' difett li kien jeżisti fiż-żmien li nxtrat. ii. meta saret il-ħsara fl-ewwel okkazzjoni, il-piż tal-attriċi kien issemma minn Boris Borg Baldacchino. Fil-fatt l-attriċi stess xehedet, "Beda jinsisti li kien it-tort tiegħi r- raġuni għalfejn il-mutur kien mar u talabni nħallas 450 biex jinbidel." F'seduta oħra qalet: "Anke meta l- intimat ġie d-dar tiegħi l-ewwel darba li l-mutur kien difettuż huwa kien semma biss il-piż ta' 120 kilos." (seduta tat-12.11.2014). Għalhekk probabilment din id- darba ssemma minn Arcidiacono li l-ħsara kienet konnessa mal-piż tal-attriċi. 1 ".… Jiena kont preżenti meta ġiet l-ewwel u t-tieni darba għas-sodda in kwistjoni. Nikkonferma li jiena kellimtha u staqsejtha l-piż kif normalment nagħmlu u ngħid li jiena għidtilha li jekk tiżen 90kg jew aktar din is-sodda mhix tajba għaliha." 2 "..… l-ewwel darba illi r-rikorrenti marret il-ħanut huwa fil-fatt ma kienx kellem lir-rikorrenti dwar il-piż tagħha pero' kien biss ġibed l-attenzjoni ta' Maurice Gaffarena dwar dan." F'kull każ il-partijiet waslu fi transazzjoni, u l-konvenuta għamlet it-tiswija għas- spejjeż tagħha wara li l-attriċi ffirmat dikjarazzjoni li tgħid ukoll: "I further acknowledge that I shall have no further pretensions against Boris Arcidiacono Limited with regards to the Tempur Bed Brown 4 Motor 90 x 200 – 1136313...." Kliem ċar li ma jħalli l-ebda dubju dwar it-tifsira tiegħu. Għalkemm mill-ittra hu evidenti li l-attriċi ma rrinunżjatx għall- garanzija, pero dak li kien qiegħed jiġri ma kellu x'jaqsam xejn mal-garanzija in kwantu m'hemmx prova li l-ħsara kienet minħabba xi difett fis-sodda. Il- konvenuta mill-bidunett kienet qegħda ssostni li s- sodda ma kinitx difettuża u li kienet disposta tagħmel tajjeb għall-ispejjeż ta' tiswija diment li l-attriċi tiffirma l-attriċi kellha kull l-istadju d-dikjarazzjoni. F'dak opportunita li tirrifjuta li tiffirmaha. 'Il fatt li ffirmat xi xahrejn wara li l-konvenuta għamlet il-proposta hi fiha nnifisha prova li l-attriċi m'għaġġlitx u ħadet iż-żmien li kellha bżonn qabel tat il-kunsens tagħha. Pero' ladarba waslet fi ftehim u ddikajrat li ma kellhiex iktar pretensjoni fir-rigward tas-sodda, ma tistax wara tibdel il-fehma u tippretendi li jinħall il-bejgħ billi targumenta li, "...l-prodott ma kienx wieħed konformi mad- deskrizzjoni u l-ispecifikazzjonijiet fil-kuntratt ta' bejgħ u, aktar u aktar, il-prodott ma kienx adattat għall-iskop partikolari li għalih ġejt bżonn il-prodott."3 Għaldaqstant tilqa' l-appell u tħassar is-sentenza tal-10 ta' Diċembru 2014, u tiddeċiedi l-kawża billi:- Tiċħad l-ewwel eċċezzjoni. Tiċħad it-tieni eċċezzjoni. Tilqa' l-eċċezzjoni fil-meritu u tiċħad it-talba tal- attriċi. Spejjeż kollha jinqasmu in kwantu għal terz a karigu tal- konvenuta u żewġ terzi a karigu tal-attriċi. 3 Dikjarazzjoni tal-attriċi fid-dokument li bih ipproponiet il-proċeduri quddiem it-Tribunal.