Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Consuelo Scerri Pace Meli, LL.D., Dip Matr., (Can) Il-Pulizja Vs Edward Farrugia Cross Illum 12 ta' Dicembru, 2018, Il-Qorti, identita Maltija 259796M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli: Fil-31 ta' Dicembru, 2015 ghal-habta ta' 11:30 a.m. fi Triq in-Naxxar, Santa Venera waqt li kien qed isuq il-mutur bin-numru tar-registrazzjoni DOX 001; U b' nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b' nuqqas ta' hila fl-art jew professjoni jew b' nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, habat ma vettura nru KTH 211 u nvolontarjament ikkaguna hsarat ghad-dannu ta' Kif ukoll saq l-imsemmi mutur b' manjiera traskurata; U aktar naqas li jzomm fuq in-naha tax-xellug tat-triq. ll-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mill-licenzji kollha tieghu tas-sewqan. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali ta' nhar is-27 ta' Frar, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikolu 328 tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta, l-Artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta u l-MVR 75 LS 65.11, ma sabitx lill-imputat Edward Farrugia Cross hati tat-tielet (3) u tar-raba' (4) imputazzjoni fil-konfront tieghu, ssibu hati ta' l-ewwel (1), it-tieni (2) u l-hames (5) imputazzjoni, ikkundannatu multa komplessiva ta' mitejn Ewro (€200) u skwalifikat lill-hati Edward Farrugia Cross minn kull licenzja tas-sewqan ghal perjodu ta' tmint (8) ijiem li jibdew min-nofs il-lejl tal-lum. Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Edward Farrugia Cross, prezentat fir-registru ta' din l- Onorabbli Qorti nhar il-5 ta' Marzu, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti sabiex tvarja s-sentenza moghtija mill-Ewwel Qorti in kwantu din sabet lill-esponent hati ta' l-ewwel, tieni u hames akkuza u in kwantu gie kkundannat ihallas multa ta' mitejn Ewro (€200) u gie skwalifikat minn kull liéenzja tas-sewqan ghal perjodu ta' tmint (8) ijiem billi ma ssibux hekk hati ta' tali akkuzi u konsegwentement tilliberah mill- imputazzjonijiet kollha li tressqu fil-konfront tieghu u tirrevoka l-ordni ta' hlas tal- multa ta' mitejn Ewro (€200) u tirrevoka l-iskwallfika minn kull licenzja tas-sewqan ghal perjodu ta' tmint (8) ijiem stipolati fis-sentenza appellata, filwaqt li tikkonferma l-istess sentenza in kwantu din illiberat lill-esponent mit-tielet u raba' akkuza biex b' hekk l-esponent jigi liberat mill-imputazzjonijiet kollha li tressqu fil-konfront tieghu. Rat l-aggravji tal-appellant Edward Farrugia Cross li huma cari u manifesti u jikkonsistu Rat l-atti kollha tal-kaz. fis-segwenti: L-ewwel aggravju Illi permezz ta' dan l-ewwel aggravju qed jinghad fl-ewwel lok illi l-Ewwel Qorti ghamlet apprezzament zbaljat tal-provi bil-konsegwenza illi din sabet htija fil- konfront tieghu meta din il-htija ma kellhiex tinstab u ma setghetx ragjonevolment Illi qabel xejn jigi enfasizzat li permezz ta' dan l-aggravju, l-esponent qed jikkontesta n-nuqqas ta' apprezzament ta' fatti sostanzjali li kellhom jitqiesu li kienu tassew relevanti in konnessjoni ma' dik li kellha mbaghad anki tkun l-applikazzjoni tal-ligi relattiva u konsiderazzjonijiet gurisprudenzjali relevanti ghall-istess fatti li kellhom jigi kkonsidrati izda li ma gewx u li kellhom jinghataw piz li pero' ma inghatawx kif Illi ghalkemm matul is-smiegh ta' dawn il-proceduri, xehdu fost ohrajn l-esponent kif ukoll Keith Valletta li taw il-verzjoni rispettiva taghhom fejn it-tnejn li huma taw r- ragunijiet ghalfejn kienu qed isostnu li ma kellhomx jitqiesu responsabbli ghall- incident li sehh, bit-tnejn li huma jimputaw htija fil-konfront ta' xulxin, ghandu jirrizulta li l-prova ta' cctv footage kif ukoll diversi punti li rrizultaw mix-xhieda li inghatat kemm minn Keith Valletta kif ukoll mix-xufier tal-bus li ssemmiet aktar kmieni kellhom iwasslu ghall-konkluzjoni li l-esponent ma kellux jitqies li kien hati ta l- akkuzi li tressqu fil-konfront tieghu u li konsegwentement u l-htija ghall-istess incident kellha tkun imputabbli ghal Keith Valletta — li minflok gie liberat mill-akkuzi kollha li tressqu kontrih — fatt li jispjega ghalfejn mizjud ma' dan l-appell, l- esponent talab sabiex titlob ikun hemm appell ukoll mis-Sentenza li inghatat fil- Illi fir-rigward ta' dawk il-fatti ta' relevanza li ma gewx ikkonsidrati mill-Ewwel Qorti u li wasslu ghal applikazzjoni konsegwenzjali hazin tal-ligi u tal-prinôipji solitament applikabbli f' kazijiet simili, issir referenza ghas-segwenti: Illi matul is-smiegh ta' dawn il-proceduri kellu jirrizulta li ghalkemm ix-xufier tal-bus hawn fuq indikata, pruvat tixhet it-tort ghall-incident fuq l-esponent, ghandu jirrizulta li l-istess xufier kellha effettivament ragunijiet ulterjuri ghalfejn pruvat tixhet it-tort fuq l-esponent, u dan primarjament stante li fuq ammissjoni ta' l-istess xhud, kienet hi li kienet ittawlet ghal Keith Valletta (u konsegwentement indikatlu) biex johrog mis-side road (pg 5, 6 u 11 ta' l-istess xhieda) meta din ammettiet ukoll li ma kinitx rat lill-esponent gej minn warajha bil-mutur. B' hekk din kellha kull interess li tixhet it-tort fuq l- esponent biex tezimi ruhha minn dik li setghat titqies bhala nuqqas taghha li lill-esponent gej mill-genb taghha. L-istess xufier ukoll pruvat tallega li t-triq ma kinitx wiesa' bizzejjed biex tippermetti lill-esponent jibqa' fuq l-istess karreggjata taghha waqt li hi kienet wieqfa filwaqt li ma jkunx qabez in-nofs tat-triq mentri l-iskizz li sar fir- rigward tat-triq in kwistjoni jindika li din kellha wisa' ta' 8.2m li hi wisa' li tikkonferma li nofs it-triq kellha wisa' ta' circa 4.lm u li b' hekk tippermetti li mutur jibqa' fuq l-istess karreggjata ta' lejn kien hemm tal-linja li bejn wiehed u iehor ghandha wisa' ta' 2.54m kif jirrizulta mir-referenza ghad-dettalji li jinsabu ndikati fuq is-sit elettroniku ta' buses li gew introdotti Malta kif hawn Illi fis-sentenza moghtija mill-Ewwel Qorti, gie kkonsidrat erronjament Li l- esponent kien ghamel manuvra ta' overtaking u mhux filtering meta huwa ma baqax wara l-karozza tal-linja meta din waqfet F' dan ir-rigward pero' jigi puntwalizzat Li anki minn harsa lejn il-filmat ta' cctv, il-manuvra li kien ghamel l-esponent ma setghat qatt titqies li kienet ekwivalenti ghal overtaking ghaliex il-karozza tal-linja mhux biss kienet wieqfa fil-mument li hu ghadda minn hdejha izda kienet sahansitra tefghet fil- genb tant li ghandu jirrizulta car mill-filmat li din kienet kwazi gie bi dritt il- bankina fuq in-naha tax-xellug ta' l-istess bus. Illi b' hekk kellu jitqies li l-esponent kien ghamel manuvra korretta ta' filtering meta huwa baqa' ghaddej u ma waqaft wara l-karozza tal-linja proprju Illi bir-rispett kollu ghandu jitqies li l-Ewwel Qorti kienet tkun korretta fil- konkluzjoni dwar overtaking li kieku l-esponent ghadda lill-karozza tal-linja waqt li din kienet ghadha miexja jew li kieku din kienet qed tostakola l- karreggjata kollha izda ghandu jirrizulta li dan ma kienx il-kaz. Illi ghalkemm it-triq in kwistjoni ma kellhiex linji li karreggjati, ghandu pero jirrizulta li bejn iz-zewg karreggjati, lejn in-naha tan- nofs tat-triq, it-tarmac jidher li kien aktar skur u li l-esponent kien ghadda mill-mutur tieghu fuq in-naha tal-karreggjata tieghu meta ghadda minn mal- karozza tal-linja tant li ghadda fuq in-naha ta' gewwa tal-parti fejn hemm it- Kien ikun biss li kieku l-esponent kien fuq in-naha esterna tat-tarmac skur li kien ikun jista' jitqies li kien kiser fuq in-naha l-ohra tat-triq izda dan ma kienx il-kaz. Illi dan kollu jwassal fl-ewwel lok ghall-konkluzjoni li l-hames akkuza li nstab hati ghaliha u cioe' li naqas milli jzomm fuq in-naha tax-xellug tat-triq ma kellhiex tirrizulta ghaliex effettivament huwa ghandu jirrizulta li kien baqa' jsuq fuq il-karreggjata tajba tat-triq. Illi pero' l-iskop ta' dan l-ilment mhux biss dak li jelimina l-htija fir-rigward tal-hames imputazzjoni izda li jwassal ghall-konkluzjoni li l-Qorti kienet inkorretta fil-konkluzjoni taghha li l-esponent kien hati ta' l-akkuzi l-ohra li Illi min-naha l-ohra l-Ewwel Qorti kkonkludiet li l-esponent messu baqa' wara l-karozza tal-linja meta din waqfet u dan minkejja li mill-filmat ta' cctv kellu jirrizulta li din il-bus mhux biss kienet waqfet izda kienet tefghat fil-genb u b' mod inklinat, b' mod li ppermettiet lill-esponent sabiex jibqa' ghaddej minn Illi l-konsegwenza ta' din l-osservazzjoni kellha tkun ukoll li effettivament kellu jkun Keith Valletta li kellu jitqies li meta kiser ghal fuq il-main road huwa kiser b' mod traskurat u inkorrett u dan ghaliex kiser b' mod li qata' angolu kwazi b' mod dritt minflok b' mod angolat u li kien propju ghalhekk li dan ghadha lanqas biss waslet ghal fuq il-karregjata opposta - proprju ghaliex kiser l-angolu hazin u baqa' hiereg b' mod kontinwu flok ta' l-inqas waqaf bi dritt il-karozza tal-linja flok baqa' hiereg oltre! Illi kellu jirrizulta li kieku Keith Valletta dar ghal fuq it-triq principali b' mod korrett u ma baqax hiereg oltre l-karozza tal-linja, dan kien ikollu viswal ahjar biex jara lill-esponent gej u kien ikollu cans illi jieqaf u jhalli lill-esponent Illi ghandu jirrizulta wkoll li l-istess xufier tal-bus ikkonfermat ukoll li effettivament mid-direzzjoni opposta ma kien gej ebda traffiku peress li kien hemm red lights aktar ' il quddiem — raguni li tispjega ghalfejn l-esponent, meta ra lill-bus titfa' fil-genb, ghazel jibqa' ghaddej, mhux biss ghaliex kellu bizzejjed spazju li jghaddi fl-istess karregjata tal-bus izda anki ghaliex minn faccata ma kien gej ebda traffiku - fatt pero' li l-Ewwel Qorti ma tatu ebda konsiderazzjoni in konnessjoni ma' dik li kellha titqies ir-raguni ghalfejn l- esponent kellu jitqies li kien korrett fic-cirkostanzi li jibqa' jsuq minn ma genb il-bus u mhux jieqaf warajha - kemm proprju ghaliex din effetivament Illi effettivament irrizulta li Keith Valletta fix-xhieda moghtija minnu kkonferma li hu kien baqa' hiereg mis-side road ghal fuq il-main road minkejja li l-karozza tal-linja li kienet waqfet fil-main road kienet qed tostakolalu l-vizwal tal-istess triq minn fejn kien gej bil-mutur l-esponent. Jikkonferma fuq mistoqsija li saritlu f' pagna 3 tax-xhieda moghtija minnu fit-30 ta' Marzu 2017, li baqa' hiereg ghall-main road wara li x-xufier tal-linja kienet ghamlitlu sinjal biex johrog minkejja li minhabba l-istess bus, huwa ma seta jara xejn aktar biha fir- rigward ta' kwalsiasi traffiku li seta kien gej mill-istess naha tal-bus. Fil-fatt fl- istess xhieda jirrizulta s-segwenti: Issa, meta inti, minn fuq l-istop sign, jigifieri mill-mument li inti ddecidejt li taghmel manuvra biex tobrog, kemm stajt tara mid- direzzjoni ta' minn fejn kienu gejjin il-karozzi? In-naha d-direzzjoni li kont tiela' jiena jigifleri? Fejn kont sejjer. Dawk gejjin, jigifieri tal-linja, kemm stajt tara vetturi wara tal-linja? Kemm kellek vizwal? Kellek vizwal ta' kemm metri? Xhud: Wara tal-linja ma kellix. Ma kontx qed nara, ghax tal-linja kienet Illi b' hekk irrizulta li l-istess Keith Valletta baqa' hiereg ghal fuq it-triq principali minkejja li ma kienx qed jara x' gej mid-direzzjoni ta' l-istess bus. Illi fil-fatt kienet is-sentenza appellata innifisha li effettivament ikkoncediet fir-4 pagna tas-sentenza moghtija illi: "Il-Qorti tifhem li Keith Valletta hu u hiereg ftit li xejn seta' jkollu vizwali cara ta' vetturi li setghu kienu qeghdin jaqbzu lil tal-linja u dan peress li tal-linja hija karozza Haga ta' l-iskantament pero' minkejja dan kollu l-istess Qorti kkonkludiet b' mod tassew kontradittorju li l-istess Keith Valletta ma kien hati ta' ebda nuqqas meta dan baqa' hiereg ghal fuq it-triq principali minkejja li kellu l-viswal mghotti bil-bus imsemmija — u dan kontra l-linja kostani ta' gurisprudenza li anki ligijiet li effettivament jixhtu l-oneru principali dwar il-kawtela li ghandha tigi esercitata f' kazijiet simili fuq min ikun hiereg mis-side road, kif anki ser jigi spjegat aktar tard fit-tieni aggravju. Minn ta' lanqas wiehed ghaldaqstant kien jistenna li l-Ewwel Qorti tikkastiga n-nuqqas ta' Keith Valletta li baqa' hiereg b' mod traskurat ghal fuq it-triq Keith Valletta li baqa' hiereg minkejja li ma kellux viswal tajjeb tan-naha tal-lemin tat-triq fuq in-naha tieghu hu u hiereg mis-side road. Illi tenut kant ta' dak li kkonsidrat l-istess Qorti, kellu effettivament jitqies li l- prudenza kienet titlob li Keith Valletta fic-cirkorstanzi ma messux baqa' hiereg ghat-triq principali ladarba kellu l-viswal mghotti b' tal-Linja. Kellu jitqies ukoll Li l-istess Keith Valletta kien hati wkoll talli naqas milli jesercita l-prudenza necessarja huwa u hiereg mis-side road. Dan qed jinghad ghaliex anki jirrizulta mis-cctv footage, meta dan ghazel li johrog ghal fuq it-triq principali, dan effettivament baqa' hiereg mis-side road f' moviment wiehed minflok hareg bil-mod il-mod, billi jimxi ftit u jieqaf, jimxi ftit iehor u jieqaf u b' mod kawtel biex ikun jista' jara x' kien gej anki min-naha tad-direzzjoni fejn kienet stazzjonata l-bus hawn fuq imsemmija. Illi pero' minkejja dak li jirrizulta mis-cctv footage imsemmi, u minkejja l- enfasi li saret dwar dan il-punt meta l-istess Qorti rat il-filmat in awla, is- sentenza appellata ma tat ebda konsiderazzjoni ghall-fatt li Keith Valletta baqa' hiereg b' mod traskurat — mentri effetivament kellu jirrizulta li kien proprju ghalhekk li Keith Valletta baqa' diehel fl-esponent - cioe ghaliex huwa kien baqa' hiereg mis-side road fil-ghama u minghajr ma hareg bil-mod il- mod izda b' manuvra wahda kontinwa — fatt li jirrizulta car mill-filmat ta' cctv li ghalih issir referenza. Irrizulta wkoll li Keith Valletta effettivament lanqas ghafas il-break qabel ma l- vettura tieghu laqtet il-mutur misjuq mill-esponent tant li din baqghat sahansitra timxi ' il quddiem ghal xi metri sahansitra wara l-impatt ma' l- esponent qabel ma din waqfet — fatt iehor li s-sentenza appellata injurat minkejja li dan jikkonferma kemm l-istess xufier, kuntrarjament ghal dak li kkonkludiet l-Ewwel Qorti ma esercita ebda proper look out hu u hiereg tant li lanqas biss ra lill-esponent gej u baqa' miexi anki wara li laqtu! Minflok dan kollu l-Qorti kkummentat biss fuq dik li skond il-fehma taghha kienet li velocita' li deher li kien gej bih l-esponent fuq il-mutur tieghu li skont il-Qorti kienet aktar minn 27 km/hr ndikati mill-esponent fix-xhieda tieghu — pero' wiehed isaqsi minn fejn il-Qorti kkonkludiet dan kollu meta minn harsa lejn il-mod kif kien gej bil-mutur l-esponent qabel ma dahlet il-vettura ta' Keith Valletta go fih ma jidhirx li kien gej b' xi heffa esagerata? (fatt li jispjega ghaliex l-incident ma kellux konsegwenzi fatali ghall-esponent li minflok sofra ksur f' saqajh proprju ghaliex l-impatt kien principalment fuq saqajh Illi effettivament anki semplici kalkolu approssimattiv bazat fuq kakolu ta' kopertura ta' distanza ta' circa disgha metri (tul tal-karozza tal-linja kif jirrizulta mid-dettalji provduti mis-sit elettroniku ndikat aktar kmieni2) li skond il-filmat ta' cctv gew koperti mill-esponent bil-mutur f' circa sekonda u nofs, jwasslu ghal kalkolu ta' cirka 21 Km/hour (meta wiehed jikkalkula (9 360 metri fil- minuta u 21,600 metru fis-siegha jew 21.6 km/hr — altru minn velocita aktar minn dik li fis-sentenza giet rappurtata li gie indikata mill-esponent fix-xhieda Illi dwar dan kollu gie ghaldaqstant sottomess li l-esponent ma kellux jinstab hati ta' ebda nuqqas in konnessjoni ma' dan l-incident u li b' hekk kellu jigi liberat minn kull akkuza li tressqet fil-konfront tieghu anki sempliciment a bazi ta' apprezzament aktar akkurat tal-provi u tal-fatti li rrizultaw. Illi pero' dan l-appell ma jieqafx hawn u dan proprju ghaliex in-nuqqasijiet imputabbli ghall-Ewwel Qorti kif hawn fuq indikati wasslu wkoll ghall- konsegwenza li l-Ewwel Qorti naqset ukoll milli taghmel applikazzjoni korretta ta' dawk il-ligijiet u principji gurisprudenzjali li kellhom jitqiesu applikabbli u li kellhom mhux biss lill-esponent minn kull responsabilita' ghall-akkadut izda kellhom ukoll iwasslu ghall-konkluzjoni li l-htija ghall-incident kellha titqies li kienet imputabbli ghal Keith Valletta biss— b' hekk ukoll l-insistenza li jsir appell ukoll fil-konfront tas-sentenza li inghatat fil-konfront ta' din li persuna li gie liberata mill-akkuzi kollha li tressqu Illi dan l-aggravju sejjer ghaldaqstant jelenka l-punti legali u gurisprudenzjali li l- Ewwel Qorti naqset multi tapplika minkejja l-applikabilita' li relevanza ta' l-istess Fir-rigward ta' ligijiet li kellhom jitqiesu applikabbli fil-konfront tal-mod kif hareg bil-vettura tieghu Keith Valletta u li kellhom jitqiesu li kienu ghaldaqstant in-nuqqasijiet imputabbli lill-istess sewwieq (bil-konsegwenza li l-esponent jigi liberat mill-akkuzi mressqin kontrieh in vista tal-htija tas-sewwieq l-iehor), issir referenza ghas-segwenti fir-rigward ta' dak li tipprovdi l-Legislazzjoni sussidjarja 65.11 imsejjha Regolamenti dwar il-vetturi bil-mutur: (a) Id-dritt tas-sewqan hi favur min ikun ghaddej mit-triq principali — kif konfermat mill-Ewwel parti ta' l-artikolu 76 ta' din il-Ligi sussidjarja: Triq principali hi dik li t-traffiku kollu li jkun ghaddej minnha jkollu d-dritta ghas-sewqan u t-traffiku fit-toroq kollha li jaghtu ghaliha ghandhorn jaghmlu l-wisa' lil dak tat-triq principali..., U minn parti mill-artikolu 82 (1) li jipprovdi li: Id-driver ta' vettura li jkun gej minn triq sekondarja ghal triq principali ghandu jhalli jghaddi t-traffiku tat-triq principali. Illi ghalkemm dan l-istess artikolu jkompli jghid illi kull sewwieq ta' kull vettura sew fi triq principali sew f' wahda sekondarja ghandu joqghod attent il-hin kollu u ghandu jiehu l-prekawzjonijiet kollha mehtiega f' kull kantuniera, ghandu pero' jirrizulta li l-oneru principali kellu jitqies li kien dak tas-sewwieq Keith Valletta tenut kont li dan kien hiereg hu minn side-street ghal fuq triq principali. (b) Ksur ta' l-obbligu ta' Keith Valletta li jikser ghal fuq it-triq principali bil-mod. F' dan ir-rigward ghandu jirrizulta li s-sentenza appellata injorat l-obbligi legali ta' min ikun hiereg minn side-road u dan ir-rigward issir referenza ghall-artikolu 71 ta' l-istess legislazzjoni sussidjarja li jipprovdi: Kull min ikun isuq vettura ghandu, qabel ma jilwi kantuniera jew qabel ma jersaq lejn salib it-toroq, imexxi bil-mod u jaghmel sinjal biex juri ghal liema naha bi hsiebu jigbed. (enfasi mizjuda) Illi l-artikolu su citat ghaldaqstant jaghmilha cara li min jilwi kantuniera jrid joqghod attent bil-mod kif ikun hiereg mentri kif spjegat fil-paragrafi numri 3, 5, 6 u 7 taht l-ewwel aggravju, in-nuqqasijiet imputabbli ghas-sewwieq Keith Valletta f' dan ir-rigward kienu numerevoli u konsiderevoli — izda l-Ewwel Qorti inspjegabilment injorat dan kollu bhal li kieku meta kienet qed tosserva l- filmat ta' cctv ma harsitx lejn il-mod kif instaqet il-vettura misjuqa minn Keith Valletta, il-mod kif din harget mis-side road, b' moviment wiehed flok hareg ftit (c) Illi in konnessjoni ma' dak hawn fuq spjegat ghandu jirrizulta li l-Ewwel Qorti kkonsidrat ukoll erronjament li Keith Valletta ma kien hati ta' ebda nuqqas ta' proper lookout mentri l-gurisprudenza dwar dan il-punt tikkonferma li l- istess sewwieq kien hati ta' nuqqasijiet ta' osservanza ta' dawk li kellhom jitqiesu li kienu l-obbligi magguri tieghu bhala sewwieq li kien hiereg minn hawn taht: F' dan ir-rigward issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Prim Awla tal- Qorti Civili fis-7 t' Ottubru 2015 fl-ismijiet Kevin Yalcin vs David Magri (310/2007 JPG) li saret sahansitra referenza ghaliha fit-trattazzjoni quddiem l-Ewwel Qorti b' mod partikolari ghal dak li qed kkwotat minnha minn f' pg 8 sa 12 Dwar il-kuncett ta' proper look-out saret referenza ghal dak li gie addottat Issa f' dan il-kaz irrizulta li Keith Valletta qatt ma kellu veduta tat-triq kollha specjalment fuq in-naha ta' minn fejn kien gej l-esponent minhabba li kien hemm il-vista tat-triq ostakolata mill-karozza tal-linja; B' hekk kellu jitqies li kien ukoll hati ta' dak indikat fl-istess paragrafu sussegwenti f' pg 8 ta' l-istess sentenza fejn din irreferiet ghan-nuqqas: "bi vjolazzjoni cara tar-Regola fondomentali li tiggverna s-sewqan, dik cioe' illi min isuq kellu jkun f' kull hin konxju ta' dak li kien qed jigri madwaru fit-triq, b' mod li jkun f' posizzjoni li tempestivament jirreagixxi ghal kull eventwalita" L-istess ghandu jinghad ghal Keith Valletta li qatt ma seta' jitqies li kien jaf dak li kien qed jigri madwaru ladarba tal-linja ostakolatlu l-vista u ladarba hu baqa' B' referenza ghal dan l-ahhar kumment fil-fatt l-istess sentenza ghamlet referenza ghall-oneru ta' min ikun gej minn side-street kif kien gej Keith Valletta Ir-Reg. 76 tar-Regolamenti tal-1994 dwar il-Vetturi bil-Mutur (AL. 128 tal-1994 "triq principali hi dik li t-traffiku kollu li jkun ghaddej minnha jkollu d-dritta ghas- sewqan u t-traffiku fit-toroq kollha li jaghtu ghaliha ghandhom jaghmlu l-wisa' lil dak fejn indikat illi: Artikolu 75 tal-Highway Code, jghid li Stop means Stop. Fil-manwal Driving tirritieni illi; Fl-Appell Civili Houghton vs Attard Demanuele deciz fis-27 ta' Lulju, 1981, dik l-Qorti ziedet "il-grad ta' diligenza, prudenza u attenzjoni li l-utent ta' triq sekondarja obligat li jezercita huwa li jcedi ghat-traffiku ghaddej fit-triq principali li jesplora tajjeb it-triq u sahansitra jieqaf biex u sakemm jaccerta ruhu li jista' johrog bla hsara." U dak konsidrat b' referenza ghal sentenza ohra kwotata fl-istess sentenza fl- ismijiet Jeffrey Mombartz vs Carmel Abdilla Castillo deciza fit-13 ta' Lulju, 2010 fejn ...il-fatt centrali huwa li l-konvenut bhala utent tat-triq sekondarja, qabad u hareg fin- nofs tat-triq principali meta din it-triq ma kinietx libera mit-traffiku. Illi dawn kollha kellhom jitqiesu li kienu konsiderazzjonijiet applikabbli kollha kemm huma vis-a-vis s-sewwieq Keith Valletta u li kellhom iwasslu ghall-konkluzjoni li kellu jkun hu li jitqies responsabbli ghall-incident mertu ta' dawn il-proceduri u li konsegwentement l-esponent ma kienx hati ta' l-imputazzjonijiet li tressqu fil- konfront tieghu peress li l-incident gie kkawzat minhabba n-nuqqasijiet imputabbli lill-istess Keith Valletta — konsiderazzjonijiet pero' li l-Ewwel Qorti ma ghamlet ebda accenn ghalihom fis-sentenza moghtija minnha - b' hekk din il-parti ta' dan l- Illi dan kollu kellu wkoll iwassal ghall-konkluzjoni li l-esponent ma kien hati ta' ebda traskuragni jew nuqqas ta' hila fl-art jew professjoni u lanqas ma kien hati ta' nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku. Daqstant iehor ma kellux jirrizulta li l- 14 esponent kien qed isuq l-imsemmi mutur b' manjiera traskurata jew li ma kienx qed izomm fuq il-linja tal-karreggjata tieghu, kif diga' spjegat. Ikkunsidrat; Illi in breve nhar il-wiehed u tletin (31) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) ghal habta tal-hdax u nofs (11:30hrs) fi Triq in-Naxxar, San Lawrenz sehh incident bejn il-vettura misjuqa mill-parte civile Keith Valletta bin-numru ta' registrazzjoni KTH211 u l- appellant Edward Farrugia Cross li kien qieghed isuq mutur bin-numru ta' registrazzjoni Illi Keith Valletta kien wieqaf fit-triq sekondarja mas-sinjal li jindika 'stop' izda wara li sewwieqa ta' karozza tal-linja li waqfet fit-triq principali kantuniera mat-triq sekondarja li fiha kien Keith Valletta taghtu l-'go ahead' sabiex jipprocedi u hekk kif Keith Valletta saq il'fuq ghat-triq principali sehh l-impatt mal-mutur misjuq mill-appellant li kien qiehed jinstaq fil-gemb, tul tal-linja. Gew sofferti hsarat fuq il-mutur u l-vettura filwaqt li l-appellant sofra griehi gravi. konfront taz-zewg sewwieqa. Quddiem l-Ewwel Qorti xehdet WPS 301 L. Vella permezz tal-procedura tal- Gie prezentat full road traffic accident report u skizz. Il-prosekuzzjoni esebit Xehed minn jeddu l-imputat Edward Farrugia Cross li prezenta Case Summary mahruga mill-isptar Mater Dei u sett ta' ritratti a fol 47 sa 52 u stampa ta' mutur a fol 53. Giet prezentata kopja ta' sentenza moghtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar is-7 ta' Ottubru, 2015 fl-ismijiet 'Kevin Yalcin Gew prezentati numru ta' ritratti ta' screenshots tal-filmat immarkati bhala Dok KL1 3 L-istills li jidhru a fol 54 u 55 huma lkoll immarkati bhala Dok EZ3. Illi l-ewwel aggravju tal-appellant jirrigwarda l-apprezzament zbaljat tal-provi maghmul mill-Ewwel Qorti bil-konsegwenza li l-Ewwel Qorti sabet htija fil-konfront tieghu meta din il-htija ma kelliex tinstab u ma setghetx ragonevolment tinstab. irritenew il-Qrati ta' Malta, din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il- provi maghmul mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghal konkluzjoni li waslet ghaliha. Illi kif ikkunsidrat fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt. 'Issa hu principju ormaj stabilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti (kemm fil-kaz ta' appelli minn sentenzi tal-Qorti tal-Magistrati kif ukoll fil-kaz ta' appelli minn verdetti w sentenzi tal-Qorti Kriminali) li din il- Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill-Ewwel Qorti jekk tasal ghall-konkluzzjoni li dik il-Qorti setghet ragonevolment u legalment tasal ghall-konkluzzjoni li waslet ghaliha. Fi kliem iehor, din il-Qorti ma tirrimpjazzax id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi ezercitata mill-Ewwel Qorti, izda taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l-Ewwel Qorti kienetx ragjonevoli fil-konkluzzjoni taghha. Jekk izda din il-Qorti tasal ghall-konkluzzjoni li l-Ewwel Qorti fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment tasal ghall-konkluzzjoni li waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura mpellenti, sabiex din il- Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni w konkluzzjoni (ara f'dan is- sens "inter alia" l-Appelli Kriminali : "Il-Pulizija vs. Raymond Gil et.6" ; "Ir-Republika ta' Malta vs. George Gaunt 7" ; "Il-Pulizija vs. Carmel sive Chalmer Sweidan"; "Il-Pulizija vs. Anthony (Emfazi mizjuda u dati tas-sentenzi citati jinsabu fin-noti ta' qiegh il-pagna) Il-Qorti kompliet tikkunsidra: 'Illi appropozitu , din il-Qorti tirriferi ghal dak li nghad minn LORD CHIEF JUSTICE WIDGERY fil-kawza "R. v. Cooper"10 (in konnessjoni mal-artikolu tal-ligi Ingliza s. 2 (1) (a) tal-Criminal Appeal Act, 1968) (Dettalji dwar din il-kawza kif citata is-sentenza citata jinstabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegh il-pagna):- 5 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-12 ta' Frar, 2009 (Appell numru 273/2008) 6 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-12 ta' Mejju, 1994; 7 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-14 ta' Frar 1989; 8 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Mejju 1991; 9 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Mejju 1991; 10 [1969] 1 QB 276 (Ara wkoll BLACKSTONE'S CRIMINAL PRACTICE11). (Referenza tinsab aktar l-isfel fin-noti ta' qiegh il-pagna) L-istess Qorti fl-istess sentenza12 kompliet tikkunsidra li: 'Illi fl-appell kriminali fil-kawza fl-ismijiet : "Ir-Republika ta' Malta vs. Ivan Zahra"13, inghad illi :- "Fi kliem iehor , l-ezercizzju ta' din il-Qorti fil-kaz prezenti u f'kull kaz iehor fejn l-appell ikun bazat fuq apprezzament tal-provi , huwa li tezamina l-provi dedotti f' dan il-kaz , tara jekk , anki jekk kien hemm versjonijiet kontradittorji – kif normalment ikun hemm – xi wahda minnhom setghetx liberament u serenament tigi emmnuta minghajr ma jigi vjolat il- principju li d-dubju ghandu jmur favur l-akkuzat , u jekk tali versjoni setghet tigi emmnuta w evidentement giet emmnuta .… , il-funzjoni , anzi d-dover ta' din il-Qorti huwa li tirrispetta dik id-diskrezzjoni u dak l- apprezzament". (Dettalji dwar din il-kawza kif citatati fis-sentenza citata jinsabu aktar l-isfel fin-noti ta' qiegħ il-paġna) Ikkunsidrat; Illi l-appellant jissottometti li matul is-smiegh ta' dawn il-proceduri kellu jirrizulta li ghalkemm ix-xufier tal-karozza tal-linja pruvat tixhet it-tort ghall-incident fuq l- appellant, ghandu jirrizulta li l-istess xufier kellha effettivament ragunijiet ulterjuri ghalfejn pruvat tixhet it-tort fuq l-esponent u dan primarjament stante li fuq ammissjoni tax-xhud, kienet hi li ttawlet ghal Keith Valletta u konsegwentement indikatlu biex johrog mis-side road meta din ammettiet ukoll li ma kinitx rat lill- esponent gej minn warajha bil-mutur u ghalhekk din kellha kull interess li tixhet it- 11 (1991) , p. 1392 12 Fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spt. J. Agius) Vs Guzeppi Bilocca' deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-12 ta' Frar, 2009 (Appell Kriminali Numru: 273/2008) 13 Deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-1 ta' Dicembru 1994; tort fuq l-appellant biex tezimi ruhha minn dik li setghet titqies in-nuqqas taghha li tindika lil Keith Valletta biex dan johrog ghat-triq principali meta hija ma kinitx rat lill- Illi din il-Qorti tibda billi taghmel referenza ghax-xhieda ta' Josianne Buttigieg Vella ta' nhar id-dsatax (19) ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) fejn xehdet li 'Jien kont għaddej bil-bus għax kont xogħol, u ġejja minn Ħal Ghaxaq sejra direzzjoni lejn il-Belt. Jiġifieri hawnhek hawn il-mitħna u rajt il-lights weqfin. Ħdejn il-mitħna eżatt hawnhekk hawn side street u waqaft biex ma nagħlaqx it-triq peress li rajt it-traffiku wieqaf. Sadanitant qieghda wieqfa jien, minn din in-naħa ma kien ġej xejn.' Spjegat li 'Jien waqaft ghax kien hemm it-traffiku biex ma nagħlaqx it-triq, kien hawn karozza hamra hawnhekk wieqfa, ittawwal in-naħa l-oħra ma kien ġej ħadd, din in-naħa ma kien ġej ħadd, f'daqqa waħda kif gie biex dar, mutur.' Tghid li tal-karozza l-hamra hareg bil-mod izda tal- mutur jigifieri l-appellant gie bis-sahha, tghid dan peress li kienet ghada kif Tghid ukoll li tal-mutur kien 'wrong side'. Min-naha l-ohra l-appellant fl-appell tieghu jissottometti li skont l-iskizz it-triq in kwistjoni kellha wisa' ta' 8.2m li hi wisa' li tikkonferma li nofs it-triq kellha wisa' ta' circa 4.1m u li b'hekk tippermetti li mutur jibqa' fuq l-istess karreggjata ta' fejn kien hemm tal-linja li bejn wiehed u iehor jghid li ghandha wiesa ta' 2.54m li jghid li jirrizulta mir-referenza ghad-dettalji li jinsabu ndikati fuq is-sit elettroniku li huwa jaghmel referenza ghalih fl-appell tieghu ta' buses li gew introdotti Malta. Din il-Qorti tibda' biex tikkunsidra li ghalkemm skont l-iskizz prezentat a fol 12 jirrizulta li kif jissottometti l-appellant it-triq hija ta' wiesa ta' 8.2m, ma ngabet l-ebda prova quddiem l-Ewwel Qorti ta' kemm hi wiesa il-karozza tal-linja u ghalhekk l- appellant ma setghax fi stadju ta' appell jressaq prova gdida ossia billi jaghmel referenza ghal sit elettroniku meta dawk il-provi ma kienux quddiem l-Ewwel Qorti. Madankollu fl-ewwel lok, din il-Qorti tikkunsidra li karozza tal-linja hija aktar wiesgha u gholja minn vetturi ohra u fit-tieni lok, l-Ewwel Qorti setghet tiddeciedi fuq dak li ngib quddiemha, ossia xhieda, filmat tac-CCTV, ritratti u screenshots tal- Din il-Qorti sejra aktar il'quddiem f'din is-sentenza tikkunsidra jekk mill-provi esebiti jirrizultax jekk l-appellant kienx qieghed ghaddej fuq il-karreggjata fid-direzzjoni li kien qieghed isuq fiha jew dik opposta. Ikkunsidrat; Illi meta xehed l-appellant Edward Farrugia Cross fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas- sena elfejn u sbatax (2017) spjega li 'Kont ghaddej bil-mutur, fis-sens kont qed nislowja Ghaddejt minn magembu u ezatti x'hin wasalt magemb il-kabina, nara x-xufiera tghajjat.' Xehed li kien qieghda jaghmel 'filtering', jghid li kien hemm traffiku wieqaf ghax kien hemm traffic lights homor. Xehed li quddiem il-karozza tal- Linja kien hemm traffiku wieqaf. gara l-impatt, qabel ma gara l-impatt, rajt il-karozzi weqfin. Fil-fatt kont qed 'nislowja'.' Jikkonferma wkoll li kien jaf li hemm side street. Mistoqsi 'Kont taf li qed taqla'? taqla' minn wara tal-linja taf.' Wiegeb 'Li qed naqla' tal-linja naf.' Mistoqsi 'U li qed taqla' fil-vicinanza ta' side street, taf ukoll. Naqblu?' wiegeb 'Imma s-side street kelha tkun maghluqa b'tal-linja.' Mistoqsi 'Jigifieri meta qbiztha rajtha li kienet ilha wieqfa, jew waqfet u qbiztha mill-ewwel?' wiegeb 'Le, tal-linja kienet wiqfa diga' x'hin jien kont gej minn Jiena komplejt bil-mod, filtering, sakemm nigi ghal mat-traffic lights, biex umbghad Jghid li kien qieghed jaghmel 'Careful filtering' u li kien ghaddej b'sebgha u ghoxrin (27) kilometru fis-siegha. Illi mill-filmat jirrizulta li ma kienx hemm traffiku wieqaf qabel ma sehh l-incident. In oltre, din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li 'Meta wiehed jezamina l-filmat li gie ezebit jidher li x-xufier tal-linja vera waqfet biex ma tostakolax it-traffiku li gej mis-side road li minnha hareg Keith Valletta, fil-fat jidher Keith Valletta jigbed ghal-lemin biex jikkwartja u jdur lejn id-direzzjoni ta' Bubaqra, Iż-Żurrieq u hemmhekk jigi Edward Farrugia Cross bil- konsegwenza li jkun hemm impatt f'nofs it-triq. F'dik it-triq ma' hemmx linji tat-triq izda Edward Farrugia Cross kien ghaddej pjuttost lejn in-nofs, u dan ladabra kien qieghed jaqbez karozza tal-linja li hija karozza pjuttost wiesgha.' Din il-Qorti izda tosserva li kif ikkunsidrat mill-filmat, fit-triq in kwistjoni ma hemmx linja li tiddividi karrreggjata mill-ohra u l-angolu tal-kamera skont il-filmat prezentat jaghti x'jifhem li l-appellant kien ghaddej aktar lejn in-nofs tat-triq. Josianne Buttigieg Vella fix-xhieda taghha quddiem l-Ewwel Qorti moghtija fid-dsatax (19) ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) b'referenza ghas-sewwieq tal-mutur, ossia l- appellant li kien ghaddej 'wrong side' fejn mistoqsija in kontro-ezami 'Issa t-triq fuq in- naħa tal-lemin tiegħek, jiġifieri minn fejn hemm il-lane l-oħra, naqblu li kien hemm, għax it- triq hija pjuttost wiesgħa f'dik il-biċċa, naqblu li kien hemm spazju biżżejjed kemm biex għaddi l-mutur u l-karozza li ġejja...' wiegbet 'Ma tantx. Jien bil-bus kont mhux b'karozza.' Biss pero', din il-Qorti mill-filmat li gie prezentant tasal ghal konkluzjoni fuq bazi ta' minghajr dubju dettat mir-raguni kif mistenni minnha fil-kamp penali li l-appellant kien ghaddej fuq il-karreggata l-opposta u li allura naqas milli jzomm fuq in-naha L-appellant jissottometti li ghalkemm ma hemmx linji li jaqsmu z-zewg karreggjati, 'għandu pero jirrizulta li bejn iz-zewġ karreġġjati, lejn in-naħa tan-nofs tat-triq, it-tarmac jidher li kien aktar skur u u li l-esponent kien ghadda mill-mutur tiegħu fuq in-naħa tla- karreġġjata tiegħu meta għadda minn mal-karozza tal-linja tant li għadda fuq in-naħa ta' ġewwa tal-parti fejn hemm it-tarmac aktar skur.Kien ikun biss li kieku l-esponent kien fuq in- naħa esterna tat-tarmac skur li kien ikun jista' jitqies li kien kiser fuq in-naħa l-oħra tat-triq izda dan ma kienx il-kaz.' Din il-Qorti fliet il-filmat pprezentat u nnutat li f'xi waqtiet jidhru anke ftit qabel ma sehh l-incident, vetturi gejjin mid-direzzjoni opposta li kienu ghaddejjin fuq l-istess parti tat-triq jew kwazi l-istess punt fejn ftit tal-mument wara kien ghaddej il-mutur, pero' ma tistax tikkonkludi b'certezza morali li l-appellant ma kienx ghaddej mill- karreggata tad-direzzjoni li kien sejjer fiha. Ghalhekk abbazi tal-principju in dubio pro reo sejra tirriforma s-sentenza billi tirrevoka dik il-parti fejn sabet htija tal-hames (5) akkuza u sejra konsegwentement tillibera lill-appellant mill-hames (5) akkuza. Ikkunsidrat; Illi l-appellant jissottometti li l-Ewwel Qorti erronjament ikkunsidrat li l-appellant kien ghamel manuvra ta' overtaking u mhux filtering meta huwa ma baqax wara l- karozza tal-linja meta din waqfet. Illi l-appellant jissottometti li l-manuvra li ghamel l-appellant ma setghetx titqies bhala ekwivalenti ghal overtaking ghax il-karozza tal- linja mhux biss kienet wieqfa fil-mument li hu ghadda minn hdejha izda kienet sahansitra tefghet fil-genb tant li kienet kwazi giet bi dritt il-bankina. L-appellant jissottometti li kellu jitqies li qieghed jaghmel manuvra korretta ta' filtering meta huwa baqa' ghaddej u ma waqafx wara l-karozza tal-linja proprju Jissottometti li l-Ewwel Qorti kienet tkun korretta fil-konkluzjoni dwar overtaking li kieku l-appellant ghadda lil karozza tal- linja waqt li din kienet miexja jew kieku kienet qed tostakola l-karreggjata kollha. Illi fil-filmat jirrizulta li tal-linja kienet ghadha kif waqfet mal-gemb tat-triq ftit tas- sekondi qabel ma deher il-mutur u sehh l-impatt. Ma jirrizultax li kien hemm traffiku wieqaf u ghalhekk ma jirrizultax dak li kien qieghed jaghmel l-appellant kien Lanqas ma jirrizulta li l-appellant naqqas l-ispeed jew li kien ghaddej b'kawtela u dan tenut kont tal-fatt li kien jaf li hemm side street tant li l-appellant Edward Farrugia Cross jghid li din is-side street kellha tkun maghluqa b'tal-linja, evidentement din ma kinitx u ghalhekk l-appellant ikkalkula erronjament. osservat l-Ewwel Qorti il-fatt li ma hemmx sinjal ta' 'no overtaking' ma jfissirx li tista' taqbad u taqbez. Dak li jirrizulta car huwa li t-triq in kwistjoni hija maghmulha minn zewg karreggjati, wahda fuq kull naha fejn ma hemm l-ebda sinjal li jiddividi karreggata minn ohra biss pero' f'kull karreggata huwa mistenni li tghaddi vettura wahda u ghalhekk la darba kien hemm karozza tal-linja u l-appellant li ghadda ma gemba, fil-fehma ta' din il-Qorti dan huwa klassifikat bhala overtaking anke jekk il- karozza tal-linja kienet ghada kif waqfet. Kif tajjeb osservat l-Ewwel Qorti 'Il-punt kollu ta' din il-kawza hu jekk ix-xufier tal- mutur Edward Farrugia Cross, kellux id-dritt li jaqla' lil tal-linja f'dik ic-cirkostanza u jekk il- manuvra tieghu f'dik ic-cirkostanza dak in-nhar kenitx wahda ta' filtering jew overtaking. L- ufficcjal prosekutur jghid li fit-triq ma kienx hemm sinjali ta' no overtaking. IL-Qorti ma taqbilx ma' dan l-argument, l-overtaking ma jistax isir kif gie gie, u cioe' ladarba m'ghandekx sinjal ta' no overtaking allura tista' taqbad u taqbez il-karozzi bl-addocc, fis-sewqan u fit-triq dejjem irid ikollok il-proper look out u kull sewwieq irid jara li l-manuvra li se jaghmel hija wahda sigura kemm ghalih innifsu u kemm ghal haddiehor.' Din il-Qorti taqbel ukoll mal- Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li 'Huwa car li Edward Farrugia Cross ma kienx qed jezercita Huwa ra li tal-linja kienet wiefqa u imissu waqaf warajha jew maghha ezatt mhux baqa' gej.' In oltre, kien l-appellant stess fejn minkejja f'xi waqtiet fix-xhieda tieghu jghid li dak li kien qieghed jaghmel kien 'filtering', jghid ukoll 'Li qed naqla' tal-linja naf.' u li 'Imma s-side street kellha tkun maghluqa b'tal-linja.' u ghalhekk jikkonferma li kien qieghed jaqla' lil karozza tal-linja izda li haseb li s-side street kienet maghluqa b'tal- linja, meta evidentement din ma kinitx. Ikkunsidrat; Illi l-appellant jissottometti wkoll li l-Ewwel Qorti kkonkludiet li l-appellant messu baqa' wara l-karozza tal-linja meta din waqfet u dan minkejja li mill-filmat ta' cctv kellu jirrizulta li din il-karozza tal-linja mhux biss kienet waqfet izda kienet tefghat fil-genb u b'mod inklinat, b'mod li ppermetiet lill-esponent sabiex jibqa' ghaddej Din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti f'dan ir-rigward u dan specjalment minhabba l-fatt li kien In oltre, l-appellant ma kellux jibqa' ghaddej ma gemb tal-karozza tal-linja li kienet ghada kif waqfet u li ghalhekk certament li ma setghax jiddetermina x'kienet ir-raguni li l-karozza tal-linja kienet wieqfa. L-appellant jghid li kien is-sewwieq l-iehor Keith Valletta li kellu jitqies li meta kiser ghal fuq il-main road huwa kiser b'mod traskurat u inkorrett u dan ghaliex skont l- appellant is-sewwieq l-iehor qata' angolu kwazi b'mod dritt minflokk b'mod angolat u li kien ghalhekk li spicca dahal fuq l-appellant head on meta l-vettura tieghu ma kinitx ghada waslet ghal fuq il-karreggjata opposta proprju ghax kiser l-angolu hazin u baqa' hiereg b'mod kontinwu flokk waqaf bi dritt il-karozza tal-linja flokk baqa' Dwar l-angolu li bih il-vettura l-hamra daret, din il-Qorti la darba l-filmat juri perspettiva wahda ma tistax tiddetermina jekk dak li l-appellant qieghed jikkontendi ossia li Keith Valletta kiser angolu hazin huwiex il-kaz. Din il-Qorti biss pero' kif sejra tikkunsidra aktar il-quddiem issib li s-sewwieq tal-karozza l-hamra ossia Keith Valletta kien traskurat fis-sewqan tieghu meta strah fuq 'go ahead' moghti mis-sewwieqa tal- karozza tal-linja meta ma kellux vizwali ta' x'kien hemm ma gemb jew wara l- karozza tal-linja. Din it-traskuragni hija anke kkonfermata mal-fatt li meta hareg minn din it-triq sekondarja huwa ma lemahx il-mutur u lemhu biss mal-impatt. Ikkunsidrat; L-appellant jissottometti wkoll 'Illi għandu jirrizulta wkoll li l-istess xufier tal-bus ikkonfermat ukoll li effettivament mid-direzzjoni opposta ma kien ġej ebda traffiku peress li kien hemm red lights aktar 'il quddiem - raġuni li tispjega għalfejn l-esponent, meta ra lill- bus titfa' fil-ġenb, għażel jibqa' għaddej, mhux biss għaliex kellu bizzejjed spazju li jgħaddi fl- istess karreġjata tal-bus izda anki għaliex minn faċċata ma kien gej ebda traffiku'. L- appellant jghid li dan il-fatt ma giex ikkunsidrat mill-Qorti. Jghid li kien proprju ghax tal-linja tefghet mal-gemb u minn faccata ma kien gej ebda traffiku li kien korrett fic-cirkostanzi li jibqa' jsuq minn ma gemb il-bus u mhux jieqaf warajha. Wiehed setgha jakkolja dan l-argument li kieku t-triq kienet aktar wiesgha u f'kaz li ma kienx hemm side street daqstant vicin u li kieku l-appellant accerta ruhu li l- karozza tal-linja kienet wieqfa u li ma kienx hemm perikli u allura mhux li wieqfa biex iccedi lil vettura li kienet fuq it-triq sekondarja. L-appellant kellu jkun kawt fis- sewqan tieghu u kellu ghalhekk jieqaf wara tal-linja jew hdejha u mhux jibqa' ghaddej bl-istess velocita. Ikkunsidrat; Illi l-appellant jissottometti wkoll li Keith Valletta fix-xhieda tieghu kkonferma li baqa' hiereg mis-side road ghal fuq il-main road minkejja li l-karozza tal-linja li kienet waqfet fit-triq principali kienet qed tostakolalu l-vizwal tal-istess triq minn fejn kien gej bil- Illi meta xehed Keith Valletta fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u sbatax (2017) in kontroezami spjega wkoll li 'Harist lejn tal-linja, ix-xufiera tal-linja, u bhal speci x'hin 'acknoweledgjatni' biex nghaddi, cedietli, waqfitli biex nohrog, bdejt il-manuvra biex nikser il'fuq.' Jghid li aghfas il-brake x'hin hass id-daqqa ghax ma rahx. 'bbrekjajt x'hin ovvjament kien l-impatt. Jigifieri ma bqajtx ghaddej ovvjament.' kif ma rax il-mutur, jghid 'Ghax ma kienx ghaddej bi speed baxx. U ovvjament kien hemm il-kabina tal-linja tax-xufiera.' Mistoqsi dwar il-vizwal, wiegeb li 'Wara tal-linja ma Ma kontx qed nara, ghax tal-linja kienet twila.' Din il-Qorti tqis illi la darba Keith Valletta ma kellux vizwal u anke jekk l-ebda vettura jew f'dan il-kaz mutur ma kellha taqbez tal-linja, Keith Valletta kellu prekawzjonijiet kollha inkluz illi ma jiehux ir-riskju li johrog minn quddiem il- karozza tal-linja b'fiducja ghamja f'din it-terza persuna ossia s-sewwieqa tal-linja meta huwa ma setghax jara b'ghajnejh dak li kien hemm ma gemb jew wara l- karozza tal-linja li kienet tinstab fit-triq principali kantuniera mat-triq sekondarja li minnha ried johrog. In oltre, minkejja li jirrizulta li Keith Valletta ma qabadx u qasam minn fuq is-sinjal 'stop', anzi baqa' jistenna sakemm waqfet il-karozza tal-linja u taghtu l-'go ahead', huwa kellu jkun ferm kawt bil-mod ta' kif jimmanuvra ghat-triq principali mhux biss tal-mument ta' meta jista' jipprocedi mill-istop izda anke tal- mod ta' kif ghandu jimmanuvra meta qieghed jaqsam ghal karreggata l-aktar 'il Ghalkemm din il-Qorti mhijiex tghid li vetturi jew f'dan il-kaz mutur saq b'mod korrett meta ma stenniex wara l-karozza tal-linja, vetturi li johorgu minn side street kellhom jahsbu ghall-eventwalita ta' nuqqas da parti ta' vetturi jew f'dan il-kaz Ikkunsidrat; Illi l-appellant jissottometti wkoll li Keith Valletta lanqas ghafas il-break qabel mal- vettura tieghu laqtet il-mutur misjuq mill-appellant tant li baqghet timxi il' quddiem Keith Valletta fis-seduta ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u sbatax (2017) mistoqsi in kontro-ezami: 'Avukat: Fil-mument illi inti rajt il-karozza l-ohra, il-mutur l-iehor gej, ghamilt xi break Hawn, ibbrejkjajt? Xhud: Brejkjajt x'hin hassejt id-daqqa bazikament ghax ma rajtux. Avukat: Jekk nghidlek li fil-fatt il-karozza wara l-impatt ma waqfitx mal-impatt imma baqghet miexja iktar il'quddiem tiftakar? Il-karozza bl-ADSL ukoll. Avukat: Issa, u li fil-fatt baqghet miexja ghaliex inti bbrejkajt wara li sar l-impatt? Xhud: Pero' jiena bbrejkjajt x'hin ovvjament kien l-impatt. Jigifieri ma bqajtx ghaddej ovvjament. miexi tul ta' karozza. Ara taqbilx mieghi, tikkonferma li wara li sehh l-impatt, bqajt miexi bejn wiehed u iehor tul ta' karozza? Bqajt Jien ovvjament kif ghidt, x'hin rajtu bhal speci nhsadt u r-reaction time ovvjament sakemm tibbrejkja u tieqaf il-karozza, jkun hemm certu tul.' Ghalkemm din il-Qorti tifhem li bil-hasda Keith Valletta u bejn meta ghafas il-brake ghal meta waqfet il-karozza kien hemm distanza qasira, din il-Qorti hija tal-fehma li Keith lemah lil mutur f'mument aktar kmieni. jissottometti kalkolu approssimattiv tal-velocita' li l-appellant kien ghaddej biha ma gemb il-karozza tal- linja bbazat fuq it-tul tal-karozza tal-linja, tul skont l-appellant mehud minn fuq sit elettroniku u li ma ngabx quddiem l-Ewwel Qorti fejn ikkalkula li ghaddiet sekonda u nofs biex l-appellant ghadda t-tul tal-karozza tal-linja u li ghalhekk skont l- appellant iwaslu ghal 21.6km fis-siegha. Din il-Qorti tikkunsidra li setgha jkun biss espert li jasal ghal velocita' li kien ghaddej biha l-appellant u ghalhekk la l-appellant u hadd iehor ma setgha jasal ghal velocita' li l-appellant kien ghaddej biha u dan anke in vista li ma ngabitx prova quddiem l- 25 Ewwel Qorti tat-tul tal-Karozza tal-Linja. Ghalhekk is-sottomissjoni tal-appellant li skont kalkoli maghmulha minnu meta ha t-tul tal-karozza tal-linja abbazi ta' dettalji provduti fuq sit elettroniku u mhux abbazi fuq provi migjuba quddiem l-Ewwel Qorti tmur lil hinn minn dak li kellha quddiemha l-Ewwel Qorti. Minkejja li l- Ewwel Qorti kkunsidrat li l-appellant kien ghaddej b'velocita ta' aktar minn sebgha u ghoxrin (27) kilometru fis-siegha li huwa xehed, l-appellant ma nstabx hati ta' velocita' eccessiva tant li lanqas gie akkuzat b'tali imputazzjoni, bhal kif lanqas Keith Valletta ma jirrizulta li saq minn fuq l-istop sign b'velocita' eccessiva. F'dak il-kaz, il- konsegwenzi kienu jkunu hafna aktar serji. Fil-kamp penali, kull sewwieq iwiegeb ghall-agir tieghu indipendentement tal-agir tas-sewwieq l-iehor, sakemm ir- responsabbilta' ma tkunx unikament tas-sewwieq l-iehor. ikkunsidrat jirrizulta li hemm nuqqas ossia traskuragni fis-sewqan taz-zewg sewwieqa. Din il-Qorti qieghda tilqa' dan l-aggravju limitatament abbazi tal-kunsiderazzjonijiet maghmulha minn din il-Qorti. Ikkunsidrat; Illi t-tieni aggravju jirrigwarda punti legali u gurisprudenzjali li l-Ewwel Qorti naqset milli tapplika minkejja l-applikabilita' u relevanza tal-istess punti. L-appellant ghamel referenza ghar-regolamenti 76 u 82(1) li l-appellant isejhilhom artikoli tal-Legislazzjoni susidjajra 65.11 imsejjha 'Regolamenti dwar il-vetturi bil- Liema regolamenti jaqraw kif isegwi: Triq prinċipali hi dik li t-traffiku kollu li jkun għaddej minnha jkollu d-dritta għas- sewqan u t-traffiku fit-toroq kollha li jagħtu għaliha għandhom jagħmlu l-wisa' lil dak tat-triq prinċipali, iżda d-driver ta' kull vettura sew fi triq prinċipali sew f'waħda sekondarja għandu joqgħod attent il-ħin kollu u għandu jieħu l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa f'kull '82(1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tar-regolament 84, meta żewġ vetturi jkunu resqin lejn xulxin f'salib ta' toroq tal-istess importanza, id-driver tal-vettura bil-mutur li għandu mal-lemin tiegħu l-vettura bil-mutur l-oħra, għandu jħalli din il-vettura l-oħra jgħaddi. driver ta' vettura li jkun ġej minn triq sekondarja għal triq prinċipali għandu jħalli jgħaddi t- traffiku tat-triq prinċipali.' L-appellant jissottometti li l-oneru principali kellu jitqies li kien dak tas-sewwieq Keith Valletta tenut kont li dan kien hiereg minn side street ghal fuq triq principali. din il-Qorti hija tal-fehma li kieku l-appellant ma kienx qieghed jaqla' tal-linja, jigifieri li kieku l-Qorti kellha sitwazzjoni quddiema fejn il-karozza tal-Linja baqghet issuq, u l-appellant baqa' jsuq warajha minghajr ma pprova jaqbizha u Keith Valletta iddeciedi li johrog mis-side street, f'dak il-kaz din il-Qorti kienet taqbel li t-tort hu unikament ta' Keith Valletta. Pero' dan mhuwiex il-kaz li l-Ewwel Qorti u li din il-Qorti ghandha quddiema. Keith Valletta kien qieghed jistenna fuq l-istop sign u kien biss meta il-karozza tal-linja waqfet u ghamlitlu sinjal li setgha jaqsam li huwa pproceda biex Minkejja li kif ikkunsidrat din il-Qorti ssib li Keith Valletta huwa wkoll hati ta' sewqan traskurat u dan in vista tal-obbligi tieghu bhala sewwieq li kien hiereg minn triq sekondarja ghal fuq triq principali, dan ma jfissirx li l-appellant mhuwiex hati ta' sewqan traskurat u dan tenut kont ta' kif ikkunsidrat huwa ma messu qatt ghadda ma gemb il-karozza tal-linja meta kien hemm triq sekondarja li taghti ghat-triq li kien ghaddej minnha daqstant vicin u meta l-karozza tal-linja kienet ghadha kif waqfet u li allura ma setghax jiddetermina b'certezza r-raguni ghala l-karozza tal- linja kienet wieqfa anke jekk din kienet vicin il-bankina. Ikkunsidrat; Illi l-appellant issottometti wkoll li s-sentenza appellata injorat l-obbligi legali ta' min Huwa ghamel referenza ghar-regolament 71 tal- Legislazzjoni Sussidjarja 65.11 li jipprovdi: Kull min ikun isuq vettura għandu, qabel ma jilwi kantuniera jew qabel ma jersaq lejn salib it-toroq, imexxi bil-mod u jagħmel sinjal biex juri għal liema naħa bi ħsiebu jiġbed. Illi l-appellant jissottometti li l-Ewwel Qorti erronjament ikkunsidrat li Keith Valletta ma kienx hati ta' ebda nuqqas ta' proper lookout mentri l-gurisprudenzna dwar dan il- punt tikkonferma li l-istess sewwieq kien hati ta' nuqqasijiet ta' osservanza ta' dawk li kellhom jitqiesu li kienu l-obbligi magguri tieghu bhala sewwieq li kien hiereg L-appellant jaghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet 'Kevin Yalcin Din il-Qorti sejra ticcita partijiet minn din is-sentenza fejn gie 'Gie sodisfacentement stabbilit illi l-konvenut kien f'salib it-toroq, hiereg minn triq sekondarja ghal fuq triq principali. Fl-istop sign, huwa jafferma illi naqqas l-ispeed, u waqaf biss meta ra l-mutur tal-attur gej ghal fuqu.' ikkunsidrat li: Ikkunsidrat ukoll: 'Huwa risaput li kull utilista tat-triq huwa tenut illi jzomm a proper look-out ghall- utilisti Dan il-kuncett ta' proper look-out gie addottat mill-Qrati Inglizi fil-kawzi Newhaus N.D. vs (Emfazi mizjuda) Dik il-Qorti15 fost numru ta' kunsiderazzjonijiet, ikkunsidrat li: 14 Deciza mil-Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar is-7 ta' Ottubru, 2015 (Rikors numru: 310/2007/JPG) 15 Fis-sentenza fl-ismijiet 'Kevin Yalcin (I.D 998500M) vs David Magri, deciza mil-Prim'Awla tal-Qorti Civili nhar is-7 ta' Ottubru, 2015 (Rikors numru: 310/2007/JPG) 'Madanakollu pero`, huwa fatt inkontestat li l-oneru tal-utent tat-triq laterali huwa aktar gravuz minn dak tal-utent tat-triq principali ghaliex il-manuvra li jkun ser jaghmel, fiha nnfisha, tiddisturba l-kors ordinarju tat-traffiku li jkun ghaddej mit-triq principali (Stagno Ikkunsidrat ukoll li: Huwa car allura li r-regoli tat-traffiku ixaqilbu nettament lejn it-tezi tar-rikorrenti l- oneru li kellu l-intimat kien bil-wisq akbar minn dak tar-rikorrent fis-sens li kellu jkun l-istess intimat li jcedi ghat-traffiku gej mit-triq principali u allura minn fejn kien gej r-rikorrent. F'dik is-sentenza gie kkunsidrat ukoll li: 'Ghandu jizdied li meta l-konvenut iddecieda li johrog fit-triq principali huwa beda hiereg bil- Meta l-konvenut iddecieda li johrog fit- triq principali kellu jkun deciz u determinat, jqis li ma kienx hemm xkiel u jesegwixxi din il-manouvra mill- bidu sal-ahhar minghajr perikolu ghalih u ghall- utilisti l-ohra tat-triq.' Din il-Qorti taqbel li Keith Valletta ma setghax jitqies li kien jaf dak li kien qed jigri madwaru ladarba il-karozza tal-linja ostakolatlu l-vista ta' naha wahda tat-triq anke jekk kienet naha li Keith Valletta ma stenniex li ser jghaddi mutur meta il-karozza tal- Linja waqfet fl-istess karreggati. jkollu vizwali tajba u bizzejjed biex jaghtuh dak is-serhan tal-mohh li sejjer jaghmel manuvra minghajr periklu. Din il-Qorti biss pero' taghmilha cara li kif jixhed il- filmat, Keith Valletta ma qabadx u saq minn fuq l-istop sign. Kien hekk kif waqfet tal-linja li huwa pproceda li jsuq. Ikkunsidrat; Illi l-Ewwel Qorti ikkunsidrat li: 'Il-Qorti tifhem li Keith Valletta hu u hiereg ftit li xejn seta' jkollu vizwali cara ta' vetturi li setghu kienu qegdin jaqbzu lil tal-linja u dan peress li tal-linja hija karozza gholja. Madankollu l-Qorti taqbel li Keith Valletta ghamel dak li f'cirkustanzi simili bonus paterfamilias Ladarba l-karozza tal-linja waqfet biex iccedi u hu ra li ma kienux gejjin karrozi mid-direzzjoni tax-xellug ghaliex kien hemm il-pelican lights homor seta' johrog mill-istop sign sabiex imur fejn ghandu jmur. Keith Valletta ezercita l-proper look out kollu li seta' jezercita' Keith Valletta ma kellux ghalfejn ragonevolment jistenna li kien se jigi mutur jaqbez lil tal-linja u jahbat mieghu.' Din il-Qorti mhux daqstant taqbel ma din l-asserzjoni u dan peress li minkejja li kif sewwa kkunsidrat l-Ewwel Qorti Keith Valletta ra li ma kienux gejjin karozzi mid- direzzjoni tax-xellug ghax kien hemm pelican lights homor ma kellux ghalfejn ragonevolment jistenna li kien se jigi mutur jaqbez lil tal-linja, jibqa' l-fatt li tal-linja kienet qieghda tattilu l-vizwali u ghalhekk kellu jaqsam biss meta kellu l-vizwali favurih u allura kellu l-obbligu sagrosant li jzomm proper lookout. In oltre, il-karozza kienet ghada kif waqfet u ghalhekk ma setghax ikollu dik ic-certezza li mhux ser ikun hemm kaz ta' vetturi li jipprovaw jaqbzu lil tal-karozza tal-linja. jnaqqas xejn mir-responsabbilta' tal-appellant li mhux biss saq il-mutur b'manjiera F'dan ir-rigward, din il-Qorti taghmel referenza ghar-regolament 184 tal-Kodici ghat-Traffiku fit-Triq (Highway Code) li jipprovdi specifikament: 'TAQLAX VETTURI OĦRA meta tkun qed tavviċina: • post ta' qsim għall-pedestrians, pelican crossing jew traffic lights; • triq li tagħqad m'oħra; • il-quċċata ta' għolja; • post fejn il-livell tat-triq ikun se jitbaxxa u jerġa' jogħla f'daqqa.' L-appellant ma messu qatt baqa ghaddej ma gemb tal-linja meta kien jaf li kien hemm triq sekondarja li taghti fuq din it-triq li kien ghaddej minnha u meta din il- karozza tal-linja kienet ghada kif waqfet, anke jekk skont l-appellant din kienet Kif jipprovdi l-Kodici ghat-Traffiku fit-Triq (Highway Code) fir- 'Qatt taqla' vettura oħra qabel MA TKUN ĊERT li tista' tagħmel dan mingħajr periklu għalik jew għal ħaddieħor. Oqgħod attent speċjalment meta jkun qed jidlam jew ikun hemm iċ-ċpar, għax huwa diffiċli ħafna li tikkalkula l-veloċità jew id-distanza.' Din il-Qorti taghmel referenza wkoll ghar-regolament 74 li jipprovdi senjatament ghal sewwieqa tal-muturi li: Għandek tkun taf x'hemm warajk u fil-ġnub tiegħek qabel ma ddur. Ħares warajk; uża l- mirja li jkollok imwaħħlin. Meta tkun qed taqla' queues tat-traffiku, oqgħod attent għall- pedestrians li jkunu qed jaqsmu minn bejn il-vetturi u għal vetturi li ħerġin minn salib it- L-appellant jammetti li huwa haseb li s-side street kienet maghluqa b'tal-linja, tant li xehed fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u sbatax (2017) li 'Imma s-side street kelha tkun maghluqa b'tal-linja.' Din il-Qorti wkoll taqbel mal-Ewwel Qorti li huwa ta' periklu kbir meta sewwieq jiddeciedi li jaghmel manuvra ta' overtaking meta jkun hemm triq li taghqad ma ohra u skont l-Ewwel Qorti 'din is-sitwazzjoni l- Kodici ghat-Traffiku fit-Triq isemmiha ghaliex tezisti sitwazzjoni fejn xi hadd li johrog minn stop sign ghaliex ikun qed icedilu xi hadd jista' jqieghed hajtu fil-periklu jekk xi vettura ohra tkun qed taqla' l-vettura li cediet kif gara f'din ic-cirkustanza.' Din l-Qorti ghalkemm ma taqbilx kompletament mal-kunsiderazzjonijiet tal-Ewwel Qorti li 'keith lia ghamel dak li kien mistenni minnu meta l-vettura tal-linja cedietlu biex johrog' biss pero' taqbel li 'Edward Farrugia Cross minghajr proper look out u minghajr ma ta kaz ir-regolamenti tat-traffiku kif issemma hawn fuq ghamel dak li ma kienx mistenni minnu, u qabad jaqla l-vettura tal-linja bil-konsegwenza li wegga' ladarba kien hemm l-impatt mal- Din il-Qorti ghar-ragunijiet kkunsidrati qieghda tilqa' limitatament it-tieni (2) vettura ta' Keith Valletta.' Ghalhekk din il-Qorti taqbel li l-Ewwel Qorti setghet legalment u ragonevolment issib lill appellant hati tal-ewwel (1) u t-tieni (2) akkuza izda ghar-ragunijiet kkunsidrati fl-ewwel aggravju sejra tirrevoka dik il-parti tas-sentenza tal-Ewwel Qorti fejn sabet lill-appellant hati tal-hames (5) akkuza u sejra konsegwentement tilliberah minn din il-hames (5) akkuza. Kif ikkunsidrat, l-Ewwel Qorti kienet korretta meta sabet htija ta' sewqan traskurat taht it-tieni (2) akkuza u dan fl-ambitu ta' dak ikkunsidrat li jaqa taht id-definizzjoni ta' sewqan traskurat' moghtija fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Alfred Kabar'16 fejn gie kkunsidrat: "Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilħaqx il-livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq raġonevoli, prudenti, kompetenti u ta' esperjenza. Bhala regola l-ksur tar-regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non-osservanza tad-disposizzjonijiet tal-Highway Code li jinċidu fuq il-mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun, jammonta ukoll ghal sewqan traskurat.' In oltre, din il-Qorti osservat li l-parti disposittiva tas-sentenza appellata ghamlet referenza ghall-artikolu 328 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta minghajr ma ndikat taht liema subartikolu kienet qieghda ssib htija. Dan l-artikolu jaqra li: 'Kull min, b'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni tiegħu, jew b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti, jikkaġuna ħruq, jew jagħmel xi ħsara jew iħassar jew jgħarraq xi ħaġa, kif imsemmi f'dan is-sub-titolu, jeħel, meta jinsab ħati - (a) jekk minħabba f'hekk tiġri l-mewt ta' persuna, il-piena stabbilita fl-artikolu 225; (b) jekk minħabba f'hekk xi ħadd ibati offiża gravi fuq il-persuna, li tkun iġġib il-konsegwenzi msemmijin fl-artikolu 218, il-piena ta' priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sitt xhur jew multa mhux iżjed minn elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu 16 Deciża mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-6 ta' Mejju, 1997 (ċ) jekk minħabba f'hekk xi ħadd ibati offiża gravi mingħajr il-konsegwenzi hawn fuq imsemmija, il-piena ta' priġunerija għal żmien mhux iżjed minn tliet xhur jew multa mhux iżjed minn elf mija u erbgħa u sittin euro u disgħa u sittin ċenteżmu (1,164.69); (d) f'kull każ ieħor, il-piena ta' priġunerija għal mhux iżjed minn tliet xhur jew il- multa jew il-pieni tal- kontravvenzjonijiet: Iżda fil-każijiet imsemmijin fil-paragrafu (d), ħlief meta l-ħsara tkun kaġunata fi proprjetà pubblika, ħlief vettura bil-mutur, jistgħu jittieħdu proċedimenti biss bil-kwerela tal-parti offiża: Iżda wkoll meta jittieħdu l-proċedimenti msemmija fil-paragrafu (d) fir-rigward ta' ħsara kaġunata fuq vettura bil-mutur, li tkun proprjetà pubblika, bil-kwerela tal-kap ta' dak id- dipartment tal-Gvern li jkun inkarigat minn dik il-vettura, id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 374(d) ma għandhomx japplikaw għal dawk il-proċedimenti wara li l-kwerelant ikun ikkonferma l-kwerela tiegħu bil-ġurament quddiem il-qorti u l-assenza tal-kwerelant mill-qorti f'kull stadju tal-proċedimenti ma għandha bl-ebda mod taffettwa l-legalità tal- proċeduri u lanqas ma tiġi kkunsidrata li tikkostitwixxi l-irtirar tal-kwerela.' Mill-provi prodotti jirrizulta li la darba l-ewwel (1) akkuza kienet si tratta ta' hsarat involontarji ghad-dannu ta' Keith Valletta u stante li l-hsarat ma gewx kwantifikati, hija kienet qieghda ssib htija taht is-subartikolu (d) ta' dan l-artikolu. Ikkunsidrat; Illi l-appellant ma pprezentax aggravju ad hoc dwar il-piena inflitta mill-Ewwel Biss pero' tenut kont li din il-Qorti qieghda fl-ewwel lok tirrevoka dik il-parti tas-sentenza tal-Ewwel Qorti fejn sabet htija tal-hames (5) akkuza u qieghda minflokk tilliberah minn din l-akkuza u in vista anke tal-fatt li din il-Qorti kkunsidrat in-nuqqasijiet kommessi mill-parte civile Keith Valletta, sejra ghalhekk tikkunsidra jekk ghandiex tvarja l-piena nflitta mill-Ewwel Qorti. Din il-Qorti wara li qieset id-dinamika tal-incident u l-provi prodotti ma thoss li ghandha tnaqqas il-multa inflitta mill-Ewwel Qorti u dan in vista li l-multa inflitta mill-Ewwel Qorti hija wahda ragonevoli fic-cirkostanzi anke meta tqies li din il-Qorti mhijiex issib htija tal-hames (5) akkuza u li l-fatt li anke l-parte civile huwa hati ta' sewqan traskurat ma jnaqqas mir-responsabbilta' tal-appellant. In oltre, l-ordni tal-Ewwel Qorti ghall-iskwalifika tal-licenzja tas-sewqan ghal zmien tmint' (8) ijiem huwa l-minimu li tipprovdi ghalih il-ligi taht l-artikolu 15(3) tal- Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta, u sejra ghalhekk tikkonferma l-piena moghtija mill- Ewwel Qorti fl-intier taghha. Ghal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' limitatament l-appell kif ikkunsidrat, u qieghda tirriforma s-sentenza appellata billi filwaqt li tikkonferma fejn ma sabitx htija tat-tielet (3) u r-raba' (4) akkuzi u qieghda thassar dik il-parti tas- sentenza fejn sabet htija tal-hames (5) imputazzjoni u qieghda minflokk tilliberah mill-hames (5) akkuza u qieghda ghalhekk issib lill-appellant hati tal-ewwel (1) u t- Din il-Qorti qieghda tikkonferma l-piena inflitta mill-Ewwel Qorti kemm fil-kundanna ghal has ta' multa kumplessiva ta' mitejn ewro (€200) kif ukoll fejn ordnat l-iskwalifika ta' kull licenzja tas-sewqan tal-appellant ghal tmint (8) ijiem li tibda' ghaddejja minn nofs il-lejl ta' llum.