QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) MAGISTRAT Dr. Victor George Bellizzi LL.D. Dip. Seduta tal-11 ta' Novembru, 2019 Rikors Numru: 342/2014 VGA Atlas Insurance PCC Limited (C-5601) vs Customs and Freight Agency Limited (C-17475) f'isimha proprju u fil- kwalita' taghha ta' agent tas-socjeta' estera Passalacqua e C s.r.l. Rat ir-rikors ipprezentat mill-kumpanija rikorrenti fil-15 ta' Ottubru 2014 li permezz tieghu sejjhet lill-kumpanija intimata pro. et. noe. sabiex tghid 'l ghaliex din m'ghandhiex tigi kkundannata minn din il-Qorti: "Thallas is-somma ta' disa' t'elef sitt mija u sebghin ewro u ghaxar centezmi [€ 9,670.10] rapprezentanti d-danni li ghalihom ghamlet tajjeb is-socjeta' attrici Atlas Insurance PCC Limited bhala indennizz a favur tal-assigurata taghha Eros Trading Limited, ghal liema hlas l-imsemmija socjeta' attrici kienet debitament surrogata fid-drittijiet tal-assigurata taghha skond ma jirrizulta mill-anness subgrogation form li qieghed jigi ezebit u markat bhala Dok. A, u dan rizultat ta' danni imgarrba sussegwenti ghal konsenja mibghuta lejn Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex), Sqallija, gewwa L-Imqabba, permezz tat-Trailer bin-numru AC 63400, fejn fil-lejl ta' bejn 15 u 16 ta' Ottubru 2013, parti mill-istess konsenja insterqet waqt li kienet taht il- SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP kustodja u l-kontroll tas-socjeta' konvenuta pro et noe. Bl-ispejjez u bl-imghax legali b'effett mill-lum sad-data tal-effettiv pagament, kontra s-socjeta' konvenuta pro et noe li hija minn issa ingunta ghas-subizzjoni taghha."1 Rat ir-risposta tal-intimata pro. et. noe pprezentata fis-16 ta' Jannar 2015 li permezz taghha eccepiet is-segwenti: • "Illi jigi eccepit li s-socjeta' intimata Customs and Freight Limited proprio ma hijiex il-legittimu kontradittur u ghalhekk ghandha tigi liberata mill-osservanza tal-gudizzju. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost l-intimati ma humiex responsabbli mill-akkadut u dan stante li l-allegat serq tal-merkanzija sar fuq il-bastiment li bih ingarret il-merkanzija u ghalhekk hemm lok tal- kjamata in kawza tal-kumpanija li tiggestixxi l-bastiment li garr l-istess merkanzija. Illi s-socjeta' intimata tirrispingi l-allegazzjonijiet u l-pretenzjonijiet kollha migjuba kontra taghha bhala infondati fil-fatt u fid-dritt. Illi l-konvenuti taw servizz kif gie mitlub, stabbilit u accettat mill-atturi u m' humiex responsabbli tal-akkadut. Illi fi kwalunkwe kaz ir-responsabilita' tas-socjeta' intimata ghandha tigi regolata bil-kundizzjonijiet tal-Convention for the International Carriage of Goods by Road u senjatament artikoli 17 et seq. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, qed jigi kontestat il-quantum tad-danni mitluba fit-talba u ghandhom jingiebu prova dwar l-allegat danni sofferti. • B' riserva ghal-prezentata ta' eccezzjonijiet ulterjuri permessi bil-Ligi."2 Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' Joseph Camilleri tal-26 ta' Frar 2015 li nghatat quddiem din il-Qorti diversement presjeduta3. Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' L-Imsida tad-19 ta' Ottubru 2015 li nghatat quddiem din il-Qorti diversement presjeduta 4. Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' Joseph Woodfield tat-3 ta' Dicembru 2015 li nghatat quddiem din il-Qorti diversement presjeduta 5. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' Kevin Muscat Cohen tal-20 ta' Gunju 2016 u in kontro-ezami fis-seduta tal-18 ta' Ottubru 2018 li lkoll nghatat quddiem din il- Qorti diversement presjeduta. Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' Joseph Vella Warrington tat-12 ta'Jannar 2017 li nghatat quddiem din il-Qorti diversement presjeduta 8. Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' Leonard Wilkins tal-15 ta' Gunju 2017 li nghatat quddiem din il-Qorti diversement presjeduta 9. Rat it-traskrizzjoni tax-xhiedha ta' Gianstefano Mackay tal-26 ta' April 2018 li nghatat quddiem din il-Qorti diversement presjeduta 10 Rat id-dokumenti esebiti li jikkonsistu f'subrogation form datata 26 ta' Settembru 201311, marine cargo claim form (Dok. JM 2)13, ittra datata 17 ta' Jannar 2014 mibghuta minn Joseph S Camilleri ghan-nom tar-rikorrenti inkluz maghha kopja tas-CMR Consignment Note (Dok. JM 3) 14, korrispondenza bejn il-partijiet (Dok. JB 1)16, lista ta' containers (Dok. JB 2)17 u email datata 10 ta' Jannar 2017 (Dok. Rat in-nota tat-30 ta' Gunju 2016 li permezz taghha l-intimata esebiet sentenza tat-Tribunal ghal Talbiet Zghar fl-ismijiet Customs & Freight Agency Limted v Sullivan Maritime Limited pro et noe moghtija fil-21 ta' Marzu 2016 mit- Tribunal ghal Talbiet Zghar21. 16-17 ezebit minn Joseph Camilleri u ukoll minn Giovanni Vasiljevic Dok. 39 – 48 ezebita minn Joseph Camilleri 15Fol. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrenti pprezentata fl-10 ta' Jannar 201922. Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-intimata pprezentata fit-28 ta' Frar 201923. Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza fis-seduta tal-28 ta' Frar 2019. Rat li b'ordni tal-Prim Imhallef tal-10 ta' Mejju 2019, moghtija bis-sahha tas- setghat mghoddija lilu bl-artikolu 11(3) tal-Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta, il- kawzi civili kollha li kienu pendenti quddiem din il-Qorti diversement presjeduta, inkluz din il-kawza, gew assenjati lil din il-Qorti kif presjeduta b'effett mill-14 ta' Mejju 2019. Rat u fliet il-bqija tal-atti processwali kollha u kkunsidrat l-provi kollha li gew imressqa quddiemha inkluz provi dokumentarji. Ikkunsidrat Illi l-kawza titratta talba ghar-risarciment tad-danni wara serqa ta' parti minn konsenja ta' zraben (sewwasew erbgha u erbghin kaxxa li kien fihom total ta' elf u sitta u hamsin par zarbun) minn fuq trailer gewwa l-port ta' Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex). Il- konsenja kienet giet fdata minn Eros Trading Limited, cioe' l-assigurata tal- kumpanija rikorrenti, lil Customs and Freight Agency Limited (l-intimata), sabiex din tittrasportaha minn Malta ghal ghand il-klijent taghha gewwa Ir-Rabat (Għawdex), L-Imqabba. It-talba ghad-danni (ghall-ammont ta' €9,670.10) saret kemm kontra l- kumpanija Customs and Freight Agency Limited (('il quddiem f'din is-sentenza riferuta ukoll bhala "Customs and Freight") u kif ukoll kontra din tal-ahhar bhala agent tal-kumpanija estera Passalacqua e C s.r.l. ('il quddiem f'din is-sentenza riferuta ukoll bhala "Passalacqua"). Illi l-intimati resqu risposta wahda bejniethom ghalkemm mhux l-eccezzjonijiet kollha jirrigwardaw lilhom it-tnejn. Fis-succint l-intimati qajjmu sostanzjalment din id-difiza: • Li z-zewg intimati ma' jahtux ghall-akkadut ghaliex l-allegat serq sar fuq il-bastiment u kwindi ghandha tigi kjamata in kawza l-kumpanija li tiggestixxi l-bastiment • Li z-zewg intimati taw servizz kif mitlub u accettat mill-assigurata tar- SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP taz-zewg intimati ghandha tigi regolata bil- kundizzjonijiet tal-Convention of the International Carriage of Goods by Road u senjatament Artikoli 17 et. seq. • Li minghajr pregudizzju, il-kwantum tad-danni huwa kontestat u ghandha tingieb il-prova dwar l-allegat danni sofferti Eccezzjoni numru wiehed: Legittimu kontradittur Illi fuq dan il-punt preliminari, il-linja difensjonali li qabdu l-intimati matul il- kawza, konfermata fin-nota ta' sottomissjonijiet finali taghhom, hija illi: • Customs and Freight ma' kienetx il-carrier responsabbli ghat- trasportazzjoni tal-merkanzija • Customs and Freight kienet biss "forwarding agent" ghall-intimata l- ohra Passalacqua, li kienet il-carrier, u kwindi r-responsabilita' ta' Customs and Freight waqfet fil-punt illi l-merkanzija dahlet fil-Port ta' Malta u tghabbiet fuq il-bastiment. Illi kontra dak ritenut mill-kumpanija rikorrenti fin-nota taghha, ma' jidhirx illi din il-Qorti diversament presjeduta kienet cahdet din l-eccezzjoni preliminari24; Illi mill-assjem tal-provi li ngabru quddiemha huwa car kristallin ghal din il- Qorti illi din l-eccezzjoni preliminari ma' tista qatt tintlaqa' billi huwa evidenti, anzi evidentissimu, illi l-carrier f'dan il-kaz kien proprju Customs and Freight u hadd izjed. Illi huwa fatt mhux kuntestat bejn il-partijiet illi l-merkanzija kellha tingabar minghand l-esportatur gewwa Malta sabiex titwassal ghad-destinatarju (consignee) gewwa Tivoli, L-Imqabba. It-tragitt inizjalment kellu jkun bit-triq ghall-port gewwa Malta, imbaghad bil-bahar ghall-port ta' Katanja, ghal darb' ohra bil-bahar ghall-port ta' Napli u finalment bit-triq ghall-indirizz tad- destinatarju gewwa Tivoli. Illi l-kuntratt vinkolanti bejn il-partijiet huwa dak li johrog mill-International Consignment Note esebita a fol 40 (b'verzjoni aktar cara esebita a fol 52). Din il-consignment note (iktar 'l quddiem riferuta ukoll bhala "CMR Note") hija suggetta ghad-disposizzjonijiet tal- Konvenzjoni dwar il-Kuntratt għall-Ġarr Stradali Internazzjonali ta' Merkanzija tal-1956 ('il quddiem riferuta ukoll bhala "Konvenzjoni CMR") li giet ratifikata mill-Gvern Malti u b'effett mill- 20 ta' Marzu, 2008 bdiet taghmel parti mill-ligi Maltija taht il-Kap. 486 tal- Ligijiet ta' Malta. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi mill-provi rrizulta illi s-"sender" illi jidher fuq is-CMR Note kienet filfatt Eros Trading Limited, l-assigurata tar-rikorrenti, u mhux l-isem indikat bhala "Trend-Set Trading". F'dan ir-rigward Joseph Woodfield, direttur ta' Eros Trading Limited, xehed illi dan l-isem huwa filfatt code name li internament jindika dak is-salesperson li ha hsieb dan ix-xoghol.25 L-istess xhud ikkonferma ukoll illi l-merkanzija kienet proprjeta' ta' Eros Trading Limited, li l-packing list li tidher taht l-intestatura ta' "Trend-Set Trading"26 kienet filfatt ippreparata u maghmula minn Eros Trading Limited u li l-kwantitajiet indikati fil-lista kienu ccekkjati minn haddiema ta' Eros Trading Limited.27 Passalacqua u xogholha kien biss li wara li tramite is-subcontractor taghha tigbor il-merkanzija mill-klijent u twassalha gewwa l-port f'Malta ghat-taghbija fuq il-bastiment, tipprovdi ukoll servizzi ta' logistika sabiex il-merkanzija tingarr minn Passalacqua bhala carrier li din imbaghad tqabbad lil terzi ohra bhal per ezempju terzi li joperaw l-bastimenti ghat-tragitti fuq il-bahar (f'dan il-kaz, Grimaldi Atlantica S.p.A). Fin-nota finali taghhom l-intimati jammettu illi fl-industrija tal-Ġarr Stradali Internazzjonali tal-Merkanzija forwarding agent jista jiehu ukoll ir-rwol ta' carrier izda jishqu illi ma' kienx hekk f'dan il-kaz u dan 'l ghaliex Customs and Freight kellha biss ir-rwol ta' agent ta' Passalaqua. Illi in sostenn ta' dan l-argument taghha, fost affarijiet ohra Customs and tghid fin-nota finali taghha illi "tant kienu jafu rapprezentanti tas- socjeta' Eros Trading Limited li kien Passalacqua Trasporti li ser ikun qed jaghmel it-trasport necessarju li kienu huma stess li marru jiltaqghu ma Passalacqua innifsu fl-ufficcju tieghu il-Fgura. Ghaldaqstant il- klijent kien infurmat bir-relazzjonijiet kummercjali li kienu qed jinholqu ma' Ħaż-Żabbar u kien wara li nghatat il-konferma anke tal-prezz li Customs and Freight ghamlet il-booking necessarju ta' dan it-trailer"28 Din l-asserzjoni pero ma' gietx debitament ippruvata fl-atti tal-kawza. tghid illi fis-survey report ta' Gastaldi International s.r.l., Customs and Freight giet indikata bhala l-forwarding agent mentri Passlacqua giet indikata bhala road carrier u Grimaldi-Atlantica S.p.A. di Navigazione giet indikata bhala sea carrier. Bir-rispett pero, ghalkemm dan huwa SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP minnu, il-kumpanija in kwistjoni ma' kienetx ingaggata biex tiddentifika min huwa carrier u min huwa sempliciment agent u l-unika kompetenza taghha kienet illi tistabilixxi b'mod forensiku l-kawza tat-telf tal- merkanzija u rendikont ezatt tal-merkanzija li nstabet nieqsa`. tghid ukoll fin-nota finali taghha illi "hija prassi komuni li isem il- kumpanija li tkun qed toffri s-servizzi taghha ikollha isimha fuq il-bill of lading pero dan ma jassumix l-oneru ta' carrier ghaliex dan huwa responsabilita' tat-trasportatur" u li din il-polza tat-taghbija tikkonferma illi f'dan il-kaz "kien hemm combined transport u cioe' tal- art u tal-bahar b'Passalacqua bhala road carriers u Grimaldi Atlantica S.p.A. tal-bahar"29 F'dan ir-rigward pero ghandu jinghad illi l-polza tat- taghbija in kwistjoni hija estranja ghall-kuntratt principali vinkolanti bejn l-assigurata u Customs and Freight li huwa regolat biss bil- Konvenzjoni CMR u xejn izjed. Jekk xejn, il-polza tat-taghbija hija prova tat-tragitt li kellu jsir permezz tal-bahar u tal-fatt illi l-merkanzija tghabbiet fuq il-bastiment pprovdut mill-Carrier (pero carrier fil- kuntest tal-garr tal-merkanzija fuq il-bahar u mhux fil-kuntest tal- Konvenzjoni CMR) fil-kwantitajiet imsemmija. L-istess polza ghalhekk bl-ebda mod ma' tikkonsisti f'xi prova illi Grimaldi Atlantica S.p.A. jew Passalacqua huma carriers ghall-finijiet tal-Konvenzjoni CMR. Illi f'dan ir-rigward fl-Article 2 tal-Konvenzjoni CMR hemm provdut b'mod car illi fejn il-vettura (f'dan il-kaz, trailer) li qed ggorr il-merkanzija tingarr permezz tal-bahar ghal parti mill-vjagg U l-merkanzija ma' tigix mhotta mill- vettura, il-Konvenzjoni CMR tapplika ghall-vjagg tal-garr kollu inkluz it-tragitt fuq il-bahar salv ghal dak provdut mill-proviso u fl-article 14: "2.1. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi kuntrarjament ghal dak li jghidu l-intimati fin-nota finali taghhom (a fol 232), m'huwiex il-kaz illi Customs and Freight indikat lil Passalaqua bhala carrier fuq is-CMR Note. Jirrizulta filfatt precizament bil-maqlub u cioe' illi l- carrier gie indikat bhala Customs and Freight, u hadd izjed. Illi sussegwentement tqajjem ukoll l-argument tas-successive carrier. Fil- kontro-ezami tieghu Kevin Muscat Cohen, direttur ta' Customs and Freight, xehed kif gej: "Hija kwistjoni ta' terminologija. Jekk inti qed tghid carrier u transporter huma differenti, mela naqbel mieghek. Jekk jiena nghidlek li carrier huwa l- persuna li qed igorr l-merkanzija minn post sa post iehor designat sakemm ghandu responsabbilta' tieghu, igifieri f'dak il-kaz li huwa sa Ħal Luqa, ghalfejn hemm zewg kumpaniji miktubin fuq is-CMR? Imbaghad ghandek is-second carrier li huwa Passalacqua, igifieri jien r-responsabbilta' tighi hija, u din hi sagro santa hadd ma jista' jinnegaha, mill-gabra ta' Hal Far sal-port sakemm dahhaltu fil-gate Lab Wharf. Hemmhekk gie accettat u giet ittaljat fuq it-trailer … hawn fuq il-vapur sorry. F'dak il-kaz meta mbaghad wasal fid-destinazzjoni li hija in transit li f'dan il-kaz hija wkoll a grey patch, li hija xi haga cara, li meta kien qieghed in transit u dan irrizulta b'responsabbilta' kbira Passalacqua li kien hemm it-trailer miftuh, u dan irraporta, tajjeb, mela dan SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP f'dan ir-rigward trid tara min kien ir-responsabbilta' … ta' min kien ir- responsabbilta' waqt li kien hemm in-nuqqas. Kieku jiena at any point in time, nizel minn Half Far, waqaf Ix-Xewkija, fetah il-bieb, ha tlett kaxxi … erbgha kaxxi, hemmhekk iva dak huwa r-responsabbilta' ta' Customs and Freight Agency Limited. U jiena inxurjat ghal dan l-affarijiet mal-istess kumpanija li qed tirrapprezenta inti." F'dan ir-rigward ix-xhud pero huwa skorrett. Huwa minnu illi fuq is-CMR Note apparti illi Customs and Freight giet indikata bhala Carrier, giet indikata ukoll Passalacqua bhala Successive Carrier imma dan ma' jgibx b'daqshekk illi awtomatikament ir-responsabilita' tal-intimati giet apporzjonata bejniethom skond min gabar ix-xoghol u wasslu sal-port u skond min imbaghad kompla bit-tragitt. F'dan ir-rigward hija l-Konvenzjoni CMR li tirregola r- responsabilita' tas-successive carriers. Permezz ta' dan l-artiklu l-Konvenzjoni stabbilit ukoll illi kemm il-main carrier u kif ukoll is-successive carriers jsiru responsabbli indaqs ghat-tragitt kollu. Gie kkonfermat ukoll permezz ta' gurisprudenza ricenti illi successive carrier li jissodisfa r-rekwiziti kollha sabiex jigi rikonoxxut bhala tali taht il- Konvenzjoni ghandu jigi hekk rikonoxxut anke jekk il-main carrier jew inkella l-carriers l-ohra ta' qablu jkunu effettivament carriers fuq il-karta ossia jkunu biss contractual carriers u ma' jkunux effettivament wettqu il-garr huma. 30 Naturalment il-carrier li jkun verament responsabbli ghal xi danni kkawzati lill-klijent jista' imbaghad jigi obbligat li jhallas u jirrizarci d-danni li jkunu soffew carriers ohra li jkunu gew sfurzati ihallsu l-kumpens taht l-istess Konvenzjoni. Huwa pero bl-accettazzjoni tal-merkanzija u tal-consignment note illi Article 35.1 imbaghad jipprovdi dwar kif tali accettazzjoni ghandha tigi manifestata: 30 C&J Veldhuizen Holding B.V. v Beurskens Allround Cargo B.v., S&S 2016/1 (Qorti Suprema tal-Olanda – 11 ta' Settembru 2015) SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi kif sew qalet ir-rikorrenti fin-nota finali taghha, ma' ngabu l-ebda provi ta' xi dokumenti li gew skambjati bejn il-carriers u ghalhekk "ir-responsabilita' tal-merkanzija waqt it-tragitt kollu, mill-warehouse minn fejn telaq it-trailer sa' Ruma, kienet tas-socjeta' intimata proprju"31 Illi ghalhekk din l-ewwel eccezzjoni preliminari qeghda tigi michuda billi l- kumpanija intimata Customs and Freight Limited proprio hija filfatt l-unika legittimu kontradittur f'din il-kawza. Eccezzjoni numru tnejn: l-allegat serq sar fuq il-bastiment Illi t-tieni eccezzjoni mressqa mill-intimati hija fis-sens illi entrambi ma' jahtux ghall-akkadut ghaliex l-allegat serq sar fuq il-bastiment u kwindi ghandha tigi kjamata in kawza l-kumpanija li tiggestixxi l-bastiment. Illi ghal kull bwon fini ghandu jinghad illi talba formali ghal kjamata fil-kawza tal-kumpanija li tigestixxi l-bastiment qatt ma saret f' dawn il-proceduri u in oltre ix-xhud Joseph Vella Warrington, rapprezentant ta' Sullivan Travel li jirrapprezenta lil Grimaldi Group jghid li ma saru ebda' proceduri kontrihom fuq dan l- incident (a fol. Illi f'dan ir-rigward jerga jigi kkwotat l-Article 2 tal-Konvenzjoni CMR li jirregola x'jigri meta fir-rigward ta' garr ta' merkanzija bit-triq, parti mit-tragitt isir b'mezz iehor ta' transport bhal perezempju bil-bahar. F'dan il-kaz jekk inter alia l-merkanzija tintilef jew tinsteraq waqt parti mit-tragitt bhal per ezempju fuq il-bahar u diment illi fl-ebda stadju l-merkanzija ma' tigi mhotta mill-vettura, ir-responsabbiltà tal-carrier tigi regolata mill-Konvenzjoni CMR li kif ga inghad skond l-Article 3 tigi merfugha kollha kemm hi mill-istess carrier anke ghall-azzjonijiet jew omissjonijiet tal-agenti tieghu jew ta' persuni li jingagga. Madanakollu jekk il-carrier jipprova illi t-telf/serq tal-merkanzija sehh mhux minhabba xi att jew omissjoni tieghu imma b'tort tal-carrier tal- merkanzija fuq il-bahar, allura r-responsabilita' tal-carrier ma' tibqax regolata bil-Konvenzjoni CMR imma tigi regolata taht il-ligi li tirregola l-kuntratt ghall- garr tal-merkanzija bil-bahar li jkun sar bejn is-sender u l-carrier. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi madanakollu mill-provi m'hemmx l-icken dubbju li kuntrarjament ghal dak sostnut fl-eccezzjoni tal-intimati, is-serqa ma' saritx fuq il-bastiment matul it- tragitt bil-bahar imma fil-Port ta' Katanja, meta t-trailer kien diga lahaq tnizzel fuq l-art. Illi mix-xhiedha ta' Joseph Vella Warrington, General Manager tal-kumpanija Sullivan Travel li tirrapprezenta lil Grimaldi Group, moghtija fit-12 ta' Jannar 2017 irrizulta li meta t-trailer ttella' fuq il-vapur huwa kien issiggillat u meta t- trailer tnizzel minn fuq il-vapur fil-port ta' Il-Qala ma kienx hemm rimarki jew riservi. Ix-xhud esebixxa provi dokumentari in konferma ta' dan konsistenti f' tally sheet li jikkonferma li t-trailer tela' ssiggillat (a fol. 133) u email datata 10 ta' Jannar 2017 (fol. 134) li jikkonferma li ma kienx hemm ebda' rimarki tad-danni. Illi dwar is-serqa nnifisha, mill-provi rrizulta illi waqt li t-trailer li kien qed igorr il-merkanzija kien gewwa l-port ta' Il-Qala fil-lejl ta' bejn l-14 u l-15 Ottubru 2013 saret serqa ta' numru ta' oggetti li kienu jinstabu go fih. Din is- serqa induna biha xufier tal-kumpanija Passalacqua (li ma' kienx peri ix-xufier li kellu r-responsabilta' ta' dan it-trailer) li b'kumbinazzjoni innota li kien sar sgass peress li s-sigilli fuq it-trailer kienu miftuhin. Din il-persuna ghamlet rapport f' dan is-sens lir-rapprezentanti ta' Passalacqua li min-naha taghhom irrapportaw l-akkadut lill-Customs and Freight. Sussegwentement, sar survey report minn Gastaldi International S.r.l. fil-presenza ta' haddiema ta' Passalacqua li mhux biss rega stabilixxa l-akkadut imma anke ddetermina l- kwantita' u l-valura tal-merkanzija li ma' nstabitx, ossia li kienet insterqet.32 Illi jirrizulta ben pruvat allura illi s-serqa ma' saritx fuq il-bastiment u ghalhekk din it-tieni eccezzjoni ghalhekk qed tigi michuda. Eccezzjoni numru erbgha: servizz moghti kif mitlub u accettat Illi r-raba' eccezzjoni hija fis-sens illi z-zewg intimati taw servizz kif mitlub u accettat mill-assigurata tar-rikorrenti. Din l-eccezzjoni pero, anke jekk b'xi mod kellha tigi ppruvata (li ma' gietx), min-natura taghha ma' xxejjinx it-talba tar- rikorrenti u ma' tispustjax ir-responsabilita' tad-danni minn fuq il-carrier ghal fuq il-klijent. Ghaldaqstant din l-eccezzjoni qeghda tigi ukoll michuda. Eccezzjoni numru hamsa: ir-responsabilita' tal-intimati ghandha tigi regolata bil- Konvenzjoni CMR, senjatament l-artikoli 17 et. seq. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi dwar din il-hames eccezzjoni, kif diga inghad, hija l-kumpanija intimata Customs and Freight wahedha, bhala carrier, illi hija responsabbli inkluz ghall- azzjonijiet jew omissjonijiet tal-agenti tieghu jew ta' persuni li jingagga. 17.2 sa' Art. 17.5 li jekk jigu ppruvati, jeliminaw ir-responsabilita' tal-carrier ghad-danni: "17.2. SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi ghalkemm mhux cara, b'din il-hames eccezzjoni l-intimati donnhom qeghdin jinvokaw xi wahda mil-limitazzjonijiet fuq imsemmija. Mill-provi ma' jirrizulta pero l-ebda cirkustanza minn dawk imsemmija fl-Artikolu 17.4 u din il-Qorti m'ghandhiex ikollha l-kompitu li toqghod tipprova taqta' x'riedu jfissru ezattament b'din l-eccezzjoni l-kumpaniji intimati izjed u izjed meta dawn lanqas biss iccarawha, meta kellhom opportunita' jaghmlu hekk matul il-kawza u fin-nota finali taghhom. Illi kif sew qalet ir-rikorrenti fin-nota finali taghha, fir-rigward tal-punt illi skond l-Article 17.2 il-carrier jinheles mir-responsablita' legali ghar-risarciment tad- danni jekk dawn isehhu "through circumstances which the carrier could not avoid and the consequences of which he was unable to prevent", il- gurisprudenza lokali (fosthom fis-sentenza kwotata Prokuratur Legali Madeleine Cassar noe vs Concorde International Freight Forwarders Limited et (QPA:694:2002:TM, deciza 30 ta' Marzu 2006)) u kif ukoll guristi barranin jaqblu illi l-carrier jrid jiehu l-mezzi kollha sabiex jevita kull hsara jew serq u li dan igorr piz tqil ghaliex jrid jipprova b'mod konkret kif id-danni gew ikkawzati f'tali cirkustanzi straordinarji u kif kien impossibbli ghalih illi jimpedihom. Illi fil-kawza fl-ismijiet Bernard E. Bland pro et noe vs Emanuel Gerada pro et noe (QPA:677:86:DS, deciza 2 ta' Frar 2001) il-kaz kien ukoll jitratta serq waqt li kien qed isir it-trasport f' pajjiz esteru. F' din is-sentenza l-Qorti ikkwotat b'mod estiz ir-rapport tal-perit gudizzjarju Dr Tonio Ekaidem (illum Zammit Marquette) fejn jghid hekk: " 11. Lanqas ma jista' jinghad li serq minn terza persuna hija haga mhux fil- kontroll tad-debitur. F'dan il-kaz ma SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP jirrizultax li kienu jezistu cirkostanzi, indipendenti mill-volonta' tad-debitur, li jaghmlu l-obbligazzjoni "impossible of performance". It-trailer wehel Reggio tort tad-ditta konvenuta u kieku din u/jew l-agentioccorrendo, kwistjoni interna bejnu u d-ditta konvenuta izda, fil-konfront tad-ditta attrici, d-ditta konvenuta m'onoratx il-kuntratt u, kwindi, hi responsabbli. Hu risaput li t-tort tat-terz li jkun imqabbad mid-debitur tal-obbligazzjoni huwa tort tal-istess debitur, ghax it-terz jezonera lid-debitur meta jkun indipendenti mill-obbligazzjoni u mhux mqabbad minn jew agent tad-debitur [ara "Monachella vs Attard noe", deciza mill-Onorabbli Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fit-28 ta' April 1998]." Illi fil-kaz in ezami t-trailer minn fejn insterqu l-oggetti tal-kumpanija assigurata Eros Trading Limited insterqu waqt li dan kien ipparkjat gewwa l-port ta' Katanja li huwa miftuh. Is-serqa giet innotata b'kumbinazzjoni minn xufier iehor ta' Passalacqua. Dan seta kien facilment evitat anke ghaliex il-kumpanija Passalacqua kellha enclosure gewwa Katanja u mil-provi ma harigx ghalfejn f' dan il-kaz din il-facilita' ma intuzatx. Illi l-Qorti taqbel mas-sottomissjonijiet maghmula mir-rikorrenti fin-nota finali taghha fejn din irrimarkat illi ma ttiehdux il-prekawzjonijiet necessarji mill- kumpanija intimata sabiex jigi evitat is-serq u lanqas ma' gew osservati best practices jew linji gwida bhal dawk mahruga fl-1981 mill-Federazzjoni Internazzjonali tat-Trasportaturi fuq it-Triq (FIATA). It-trailer thalla wahdu ghal xi hin, ma kienx ipparkat gewwa post b' livell minimu ta' sigurta' bhal nghidu ahna xi warehouse jew garaxx u ma kienx armat b'anti-theft device. Huwa car illi l-intimata ma haditx il-prekawzjonijiet minimi necessarji sabiex ma jsrix l-isgass u din il-Qorti tikkunsidra li l-istess ma tistax tibbenefika minn ezenzjoni ta' responsabilita' ghaliex jirrizulta li kien hemm elementi ta' negligenza da parti taghha jew tal-persuni inkarigati minnha. Illi finalment fuq dan il-punt, fi kwalunkwe kaz skond Article 17.3 tal- Illi ghalhekk in kwantu qeghda tinvoka xi wahda mill-limitazzjonijiet elenkati fl-Art. 17.2 et. seq. tal-Konvenzjoni, din il-hames eccezzjoni qeghda tigi michuda. Eccezzjoni numru sitta: kontestazzjoni tal-kwantum tad-danni SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP Illi ghar-rigward ta' din is-sitt eccezzjoni, l-intimati ikkontestaw il-kwantum tad- danni u talbu lir-rikorrenti iggib prova dwar l-allegat danni sofferti. Illi skond is-survey report ta' Gastaldi International S.r.l. li sar fil-presenza ta' haddiema ta' Passalacqua, wara li sar esercizzju dettaljat gie ddeterminat li l- kwantita' tal-merkanzija li ma' nstabitx ossia li kienet insterqet kienet dik ta' erbgha u erbghin kaxxa kontenenti elf u sitta u hamsin par zarbun ghall-valur totali ta' Eur 8,589.6033. Dan il-valur gie stabbilit abbazi tal-fattura numru YL34/3 mahruga mill-kumpanija assigurata lill-kumpanija Taljana li xtrat il- merkanzija 34. Illi fin-nota finali taghhom l-intimati jishqu illi din is-somma qeghda tigi kkuntestata ghaliex "kien biss wara l-incident li Customs and Freight giet moghtija dokumenti kemm tiswa l-merkanzija". Illi skond Article 23 tal-Konvenzjoni CMR: Illi mis-CMR Note ma' jidhirx li l-valur tal-merkanzija kienet giet imnizzla u mill-provi ma' jidhirx li jezisti xi commodity exchange price jew xi current SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP market price ghall-merkanzija in kwistjoni. L-intimati jilmentaw, kemm per via di eccezione u kif ukoll fin-nota finali taghhom illi l-ammont mitlub huwa eccessiv. Pero huma ma' jghidux ghalfejn dan l-ammont huwa esagerat u lanqas ma' ressqu provi f'dan ir-rigward. Din il-prassi tidher li giet ukoll accettata f'diversi pajjizi firmatarji tal- Konvenzjoni. Illi fir-rigward pero tas-survey fees ta' €1,080.50 (bil-VAT inkluz) ir-rikorrenti ma' gabet l-ebda prova illi hija hallset dan l-ammont. Is-subrogation form (a fol 2) tindika biss l-ammont ta' €8,589.60 (ossia' l-valur tal-merkanzija misruqa) bhala l-ammont li r-rikorrenti hallset lill-assigurata taghha u lanqas ma' giet esebita xi fattura jew ricevuta fir-rigward tas-survey fees. L-unika darba li jissemma l-ammont tas-survey fees huwa filfatt fl-ittra mibghuta mir-rikorrenti lill-Customs and Freight li tinsab a fol 39 tal-process. Il-Qorti ma' thossx pero li f'dan l-istadju ghandha tizvolgi izjed fuq dan il-punt galadarba kif inghad xorta wahda ma' ngabux provi sufficjenti li jiggustifikaw t-talba ghar-risarciment tal-ammont imsemmi. Illi ghalhekk din is-sitt eccezzjoni qeghda tintlaqa' in parte u d-danni risarcibbli ghandhom jigu limitati ghall-valur ta' Eur 8,589.60. Eccezzjoni numru tlieta: infondati fil-fatt u fid-dritt Illi t-tielet eccezzjoni tal-intimati hija wahda generika fejn qed tirrispingi l- pretensjonijiet tar-rikorrenti bhala infondati fil-fatt u fid-dritt. Il-Qorti ma' tara l-ebda utilita' f'eccezzjoni bhal din galadarba l-intimati ressqu diversi eccezzjonijiet ohra specifici u dettaljati intizi li jxejjnu t-talbiet tar-rikorrenti. Ghalhekk il-Qorti qeghda tichad din l-eccezzjoni, Il-Qorti qeghda ghalhekk tiddisponi minn din il-kawza billi: (a) Tichad l-eccezzjonijiet kollha ghajr l-eccezzjoni numru sitta li qed tigi (b) Tilqa' t-talbiet tar-rikorrenti limitatament fis-sens illi tikkundanna lill- kumpanija Customs and Freight Agency Limited (C17475) proprio sabiex thallas lill-kumpanija rikorrenti s-somma ta' tmint elef hames mija disa' u tmenin euro u sittin centezmu (Eur 8,589.60) rapprezentanti danni li ghamlet tajjeb ghalihom bhala indennizz a favur tal-assikurata taghha; SENTENZA TAL-11.11.2019 — KAZ QTM:CIV:342:2014:VGA gia' FDP (c) Bl-imghax fuq din is-somma dekoribbli mill-15 ta' Ottubru 2014 bir- rata ta' hamsa fil-mija (5%) fis-sena ai termini tal-Article 27.1 tal- Konvenzjoni CMR; (d) Fir-rigward tal-ispejjez dawn ghandhom jigu ssopportjati kif gej: 90% mill-intimata Customs and Freight Agency Limited proprio u 10% mir- rikorrenti.