QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF SILVIO CAMILLERI ONOR. Seduta ta' nhar il-Gimgha 30 ta' Ottubru 2015 Maria Dolores Cezek, Joseph Cezek, Mary Rose Sant Cassia u Direttur tal-Uffiċċju Konġunt tal-konvenuti Maria Dolores mogħtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-21 ta' Ottubru 2011, li permezz tiegħu qed jitolbu lil din il-qorti tħassar u tirrevoka s-sentenza appellata b'dana illi tiċħad it-talbiet kollha tal-attur bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill- ewwel Qorti qegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha: Dikjarazzjoni li d-decizjoni li ttiehdet mill-Ufficcju Kongunt kienet Li kollox jirritorna lura ghall-istat li kien qabel ittiehdet id-decizjoni "Il-kawza titratta porzjon art maghrufa ta' Galon, limiti ta' Haz-Zebbug proprjeta tal-Gvern ta' Malta. L-art kienet imqabbla ghand Emanuel Cezek li miet fis-6 ta' Gunju 1994. L-attur qieghed jikkontesta d- decizjoni li ha l-Ufficcju Kongunt fis-27 ta' Awissu 2008 meta bhala inkwilini rrikonoxxa lil martu Maria Dolores Cezek, u wliedu Joseph, Paul Cezek u Mary Rose mizzewwga Sant Cassia. L-attur qieghed jitlob:- "1. illegali. It-thassir tad-decizjoni mehuda mill-Ufficcju Kongunt u l-kuntratt "2. lokatizju ta' qbiela maghmula wara r-rikonoxximent tal-attur bhala inkwilin. "3. li jigu rikonoxxuti bhala ko-inkwilini l-attur u l-konvenuti. "Il-konvenuti jikkontestaw it-tezi tal-attur. Fil-qosor:- i. Sammut qeghdin isostnu li:-  irid.  l-esponenti kienu jissodisfaw il-kriterji kollha biex jigu rikonoxxuti bhala inkwilini skond l- Artikolu 2 tal-Kap. "Fil-meritu t-talbiet tal-attur ghandhom jigu michuda ghaliex l- iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996 tirreferi ghal raba' tal-Handaq, u li l- Ufficcju Kongunt jamministra bl-isem Ta' Galon fil-limiti ta' Hal Mula. Ufficcju Kongunt qieghed isostni li:- "M'huwiex legittimu kontradittur skond l-Artikolu 181B tal-Kap. "L-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996 tirreferi ghal raba' tal-Handaq "L-Ufficcju Kongunt kellu dritt li jirrikonoxxi bhala inkwilin lil min "Id-decizjoni tal-Ufficcju Kongunt li jirrikonoxxi lill-attur bhala l- ta' Emanuel Cezek, fejn qeghdin l-mewt Ghalhekk intalbet dikjarazzjoni guramentata dwar min kien residenti mal-mejjet Emanuel Cezek ghal finijiet tal-Artikolu 2 tal-Kap. "B'riferenza ghall-ewwel eccezzjoni hu minnu li l-attur kellu jharrek lid- Direttur tal-Ufficcju Kongunt u mhux lill-Ufficcju Kongunt li m'ghandux personalita guridika (ara Artikolu 181B tal-Kap. F'dan il-kuntest il- qorti hi tal-fehma li sabiex jigi evitat dewmien u spejjez bla bzonn, ghandha ssir korrezzjoni fl-atti tal-kawza fis-sens li l-persuna mharrka hi d-Direttur tal-Ufficcju Kongunt. Dan mehud in konsiderazzjoni wkoll li din l-ordni m'ghandha l-ebda konsegwenza fuq l-ezitu tal-kawza fil- meritu. "Wara li l-qorti rat l-atti, inkluz in-noti ta' sottomissjonijiet li pprezentaw il-partijiet, hi tal-fehma li fil-meritu l-attur ghandu ragun, meqjus li:- Il-qorti ma taqbilx li l-Ufficcju Kongunt seta' jagixxi bil-mod li "i. ghamel. Gialadarba hu rrikonoxxa lil Paul Cezek bhala l-uniku inkwilin, unilateralment ma setax jibdel dak l-istat ta' fatt. L-attur ghandu kull dritt li jikkontesta d-decizjoni li ha l-Ufficcju Kongunt meta b'ittra tas- 27 ta' Awissu 2008 baghat jgharraf lil Maria Dolores Cezek li kien qieghed jirrikonoxxi lilha u lil Joseph, Paul u Mary Rose ahwa Cezek bhala inkwilini tar-raba'. "ii. Fit-28 ta' Jannar 1996 Maria Dolores Cezek, mart Emanuel u omm l-attur, u uliedha l-ohra ffirmaw dikjarazzjoni li qeghdin jaghtu l- kunsens taghhom 'ghat-trasferiment tal-qbiela ta' l-ghalqa tal- Handaq fil-limiti ta' Haz-Zebbug minn fuq isem missierna l-mejjet Emanuel Cezek ghal fuq isem huna Paul Cezek'. Bis-sahha ta' din id-dikjarazzjoni, l-Ufficcju Kongunt kien irrikonoxxa lill-attur bhala l- uniku inkwilin tar-raba' Ta' Galon (ara ittra datata 11 ta' Settembru 1996 a fol. Minn dak iz-zmien il-qbiela bdiet tithallas mill-attur u kienet tohrog ricevuta f'ismu (fol. Mill-atti hu evidenti li l-uniku raguni ghalfejn l-Ufficcju Kongunt iddecieda li jerga' jirrikonoxxi lil Maria Dolores Cezek, Joseph Cezek u Mary Rose Sant Cassia hu minhabba li fl-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996 tissemma r-raba' tal-Handaq, mentri r-raba' li jamministra l-Ufficcju Kongunt hi maghrufa bhala ta' Galon (ara notament tal-avukat 26, fejn jinghad : Ghalkemm hu minnu li d-dikjarazzjoni ffirmata fit-28 ta' Jannar 1996 tirreferi ghar-raba' tal-Handaq u jirrizulta li Emanuel Cezek kellu raba' b'dan l-isem, ma tressqet l-ebda prova li kien jikri din ir- Sahansitra mill-provi li fl-1996 l-ahwa Cezek kienu ttrasferew lill-attur il-proprjeta tar-raba’ tal-Handaq (ara rapport tal-perit Mario jikri art maghrufa tal-Handaq, l-iskrittura tat-28 ta’ Jannar 1996 ma oggett tal-kawza. Dan meta tqies li fl-iskrittura jinghad li l-firmatarji qeghdin '...… naghtu l-kunsens espress taghna ghat-trasferiment tal-qbiela........'. "vi. L-ispjegazzjoni li tat Maria Dolores Cezek dwar l-art ta' Galon mhi xejn sodisfacenti, meta qalet :- 'Jiena l-hsieb tieghi kien li jinkiteb fuqu imma jibqa' fuq l-ahwa hux.' u 'Le jiena minghalija ha niktibha fuqu imma tkun xorta bejn kollha ghax jien tmienja ghandi tfal mhux lilu biss.'. X'riedet fir-realta hu rifless b'mod car fl- iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996. "vii. Rilevanti wkoll hi d-dikjarazzjoni li Maria Dolores Cezek iffirmat fil-25 ta' Settembru 1995 fid-Dipartiment tal-Biedja u Sajd (fol.62), fejn jinghad li qeghda tghaddi r-raba' Il-Handaq lill-attur. Fid- dikjarazzjoni jinghad li parti mill-art hi tal-Knisja. Mill-provi rrizulta li l- uniku art li kienet imqabbla ghand Emanuel Cezek u li kienet proprjeta tal-Arcidjocesi ta' Malta, kienet l-art oggett tal-kawza. Hu ghalhekk evidenti li f'dokument li ffirmat Maria Dolores Cezek qabel l-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996, l-art giet dikjarata li hi maghrufa bhala Il-Handaq. "viii. Ghalkemm il-konvenuti jinvokaw l-Artikolu 2 tal-Kap. 199, fic- cirkostanzi partikolari ta' dan il-kaz ma japplikawx gialadarba l-qorti qeghda taccetta t-tezi tal-attur li l-iskrittura tat-28 ta' Janar 1996 tirreferi ghar-raba' oggett ta' din il-kawza u l-Ufficcju Kongunt kien irrikonoxxih bhala l-uniku inkwilin. "Ghal dawn il-motivi l-qorti qeghda taqta' u tiddeciedi l-kawza billi :- "1. ispejjez ghandu jaghmel tajjeb ghalihom l-attur. "2. talbiet tal-atturi billi :- li biha Tiddikjara "I. rrikonoxxiet lill-konvenuti u lill-attur bhala ko-inkwilini, m'hijiex valida u ghalhekk ma torbotx lill-attur. "ii. Tikkonferma li r-raba' ta' Galon amministrata mill-Ufficcju Kongunt u oggett ta' din il-kawza, hi mqabbla lill-attur bhala l- uniku inkwilin wara li l-Ufficcju Kongunt kien irrikonoxxieh bhala tali u beda jircievi l-hlas tal-qbiela minghandu. Spejjez a karigu tal-konvenuti. Tichad l-ewwel eccezzjoni tal-Ufficcju Kongunt, b'dan li l- Tichad il-kumplament tal-ispejjez tal-konvenut u tilqa' t- li d-decizjoni Rikors tal-appell tal-konvenuti Il-konvenuti appellanti ħassew ruħhom aggravati bid-deċiżjoni tal- ewwel Qorti u għalhekk interponew dan l-appell minnha. L-ewwel aggravju tal-konvenuti appellanti jirrigwarda l-fatt li l- ewwel Qorti ma qablitx li l-Uffiċċju Konġunt unilateralment biddel ir- rikonoxximent li kien għamel. Il-konvenuti appellanti jargumentaw illi l- Uffiċċju Konġunt ikkorreġa r-rikonoxximent meta induna bl-ingann magħmul mill-attur u dana konformi mal-prinċipju fraus omnia corrumpit kif jirriżulta mill-korrispondenza u mix-xiehda ta' Vincent Grech Lateo.1 Jgħidu li l-kunsens mogħti minn omm l-attur u l-eredi l-oħra kienet tirreferi għal għalqa oħra b'isem differenti minn dik in kwistjoni. Jgħidu wkoll li f'każ bħal dan fejn m'hemmx kuntratt ta' lokazzjoni għal żmien stipulat, fejn il- kirja tiġġedded minn sena għal sena bl-inkwilin joffri li jħallas qbiela għal sena oħra, ir-rikonoxximent tal-inkwilin tiswa biss għall-perjodu ta' tiġdid u għalhekk l-Uffiċċju Konġunt hu liberu li jbiddel ir-rikonoxximent ma' kull tiġdid. It-tieni aggravju huwa dwar l-għalqa Tal-Ħandaq. Jgħidu li ma kienx hemm għalfejn iġibu prova li Emanuel Cezek kien jikriha, u ma jistgħux jifhmu għaliex l-ewwel Qorti ppretendiet tali prova biex tikkonvinċi ruħha li l-kunsens mogħti ma kienx jirreferi għall-għalqa in kwistjoni. Jispjegaw li Emanuel Cezek kien jaħdem iż-żewġ għelieqi (tal-Ħandaq u dik in kwistjoni) u l-għalqa tal-Ħandaq kienet tiegħu u ta' ħutu. Wara li miet Emanuel Cezek l-għalqa tal-Ħandaq xtraha l-attur Jgħidu li l-ewwel Qorti naqset tapprezza l-fatt li Paul Cezek kellu kull interess (għax kien se jixtriha) li ħutu u ommu, in kwantu eredi u aventi kawża tad-drittijiet ta' Emanuel Cezek fuq l- għalqa tal-Ħandaq, jirrinunzjaw ukoll għad-drittijiet sabiex meta jixtriha ma jkollu l-ebda xkiel għall-pussess tagħha. Fit-tielet aggravju l-konvenuti appellanti jilmentaw li l-ewwel Qorti għamlet wisq enfasi fuq ix-xhieda ta' Maria Dolores Cezek, mingħajr ma kkunsidrat li kienet mara anzjana ta' seba' u sebgħin sena u li ma tantx taf taqra, u għalhekk lanqas tikteb. Jilmentaw li għalkemm id- dikjarazzjoni iffirmata minnha fil-25 ta' Settembru 1995 fid-Dipartiment tal-Biedja u s-Sajd issemmi biss ir-raba tal-Ħandaq, l-ewwel Qorti dehrilha li din tiswa' wkoll għar-raba in kwistjoni, u dana minkejja li kif jidher mill-pjanta Dok MD16, qegħdin distanza ta' cirka 53.43 metru Permezz tar-raba aggravju l-konvenuti appellanti jaċċennaw għall-fatt li l-imħallef sedenti fl-ewwel Qorti ma sema' xejn mill-provi u straħ biss fuq dokumenti u dak li ġie traskritt u għalhekk ma kienx f'pożizzjoni ideali biex jivvaluta l-kredibilità tax-xhieda – speċifikatament Jirreferu għar-rapport tal-perit tekniku AIC Mario Rice fil- kawża 1196/2008 fl-ismijiet inversi biex l-għalqa tinqasam fiżikament bejn il-partijiet, u senjatament għall-konklużjoni tiegħu li ċ-ċessjoni li saret favur Paul Cezek ma saritx fir-rigward tal-għalqa in kwistjoni. Fil-ħames aggravju: il-konvenuti appellanti jħossuhom aggravati bil-fatt li l-ispejjeż ġew mitfuħa fuq il-konvenuti mingħajr distinzjoni. Jgħidu li għalkemm jaqblu mad-deċiżjoni tal-ko-konvenut l-Uffiċċju Konġunt li huma jiġu rikonoxxuti wkoll mal-attur fil-qbiela tar-raba ta' Galon, l-ewwel Qorti ma kellhiex iżżommhom responsabbli ta' tali deċiżjoni u tikkundannahom ukoll iħallsu l-ispejjeż tal-kawża. Għalhekk qed jitolbu lil din il-qorti tirrevoka s-sentenza appellata u tiċħad it-talbiet kollha tal-attur. Bl-ispejjeż kollha kontrih. L-attur appellant Paul Cezek wieġeb biex jgħid li s-sentenza hija ġusta u timmerita li tiġi kkonfermata. Huwa jaqbel mal-ewwel Qorti li l-Uffiċċju Konġunt ma setax jaġixxi bil-mod li għamel u unilateralment ibiddel ir-rikonoxximent. Jgħidu li r- rikonoxximent li kien għamel, tajjeb jew ħażin, ikkrea relazzjoni kontrattwali bejnu (Paul Cezek) u l-Uffiċċju Konġunt, u ħadd ma jista' joħroġ minn tali relazzjoni unilateralment. Jgħid li jekk jiġri hekk ikun ifisser li l-Qorti tkun qed tippermetti lil dak li jkun li jieħu l-liġi b'idejh. Jargumenta illi jekk xi parti interessata kien jidhrilha li tali rikonoxximent kien ġie akkwistat illeċitament, allura għandu jipproċedi skont il-liġi billi jittanta jimpunja tali ftehim ġudizzjarjament, kif del resto għamel hu. Dwar il-kumment tal-qorti fuq il-ħtiega ta' prova li Emanuel Cezek (missier l-attur Paul Cezek) kien jiddetjeni l-għalqa tal- Ħandaq b'titolu ta' lokazzjoni, l-attur jispjega li dan kien fis-sens li biex il- konvenuti appellanti setgħu jivvantaw l-argument li l-kunsens kien jirreferi għall-għalqa tal-Ħandaq, kellhom juru li ta' bilħaqq missierhom kellu titolu x'jassenja fuq l-għalqa tal-Ħandaq, inkella l-argument tagħhom jisparixxi mill-bidu. Dwar ix-xiehda ta' Maria Dolores Cezek, l-attur appellat jargumenta li jekk il-konvenuti appellanti kellhom xi dubju fuq il- konsistenza tax-xiehda tagħha messhom rawh qabel u mhux l-ewwel itellgħuha tiddeponi imbagħad għax ma xehditx kif xtaqu, jippruvaw jiskreditawha. Dwar l-argument tal-konvenuti appellanti li d-dikjarazzjonijiet li saru l-Għammieri ma jaffettwawx it-titolu, l-attur appellat jgħid li mhux ikkontestat il-fatt li dawn ma jolqtux it-titoli lokatizji, pero` jgħid li dan ma kienx l-argument tal-ewwel Qorti: jgħid li għall-ewwel Qorti dawn huma indizji li jinċidu fuq l-intenzjoni ta' min ikun għamilhom. Dwar il-kredibilità tax-xiehda tiegħu, l-attur appellat jgħid li l- Konġunt. apprezzata minn min għandu jiġġudika. Isostni li għax huwa ddepona b'mod kuntrarju għat-teżi tal-konvenuti appellanti ma jfissirx allura mhux Ma ġietx ippreżentata risposta da parti tad-Direttur tal-Uffiċċju Konsiderazzjonijiet ta' din il-qorti Sfond kronoloġiku tal-fatti u dokumenti Jingħad fl-ewwel lok li Emanuel Cezek (illum mejjet) kien jaħdem żewġ għelieqi: (1) l-għalqa "Tal-Ħandaq/Tal-Ħarruba" u (2) l- għalqa "Ta' Galon", limiti ta' Ħal Qormi. Hija l-għalqa "Ta' Galon", li hija mertu tal-kawża odjerna, liema għalqa hija amministrata mill-Uffiċċju Konġunt2. Il-konvenuta Maria Dolores Cezek hija l-armla ta' Emanuel u Mary Rose Sant Cassia huma tlieta mit-tmien uliedhom. 2 Skont Dok C a fol 36, jirriżulta li din l-għalqa "ta' Galon" kienet waħda mill-proprjetajiet immobbli Ekkleżjastiċi mgħoddija lill-istat ta' Malta permezz tal-ftehim ratifikat fit-18 ta' Frar 1993, u tidher imqabbla lil Emanuel Cezek "unica charta"3 fejn innominaw u istitwew b'werrieta lit-tmin uliedhom; 30.08.1993 Riċevuta4 fuq isem Emanuel Cezek mill-Gvern ta' Malta fl- ammont ta' Lm3 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija", L-Għasri (mis-16.08.1992 sal-15.08.1993); 06.06.1994 miet Emanuel Cezek li kien il-gabillot tal-għalqa magħrufa bħala l-"Għalqa ta' Galon", Santa Luċija, fil-limiti ta' Ħal Luqa; Sajd5, Għammieri li qed tgħaddi r-raba "Il-Ħandaq" lil binha Paul Cezek. Hemm indikat li tali raba huwa in parti privat u in parti tal-knisja; Cezek, Josephine Bouhlel, Phyllis Craus, u Carmen Kind taw il-kunsens tagħhom6 sabiex il-qbiela tal-għalqa "Tal-Ħandaq" fil-limiti ta' Ħal Luqa tiġi trasferita għal fuq Paul Cezek (Anness ma' tali skrittura ma kien hemm l- 29.08.1996 Paul Cezek, iddikjara permezz ta' skrittura privata7 li kellu x- xewqa u l-intenzjoni li l-qbiela fir-rigward tal-għalqa "Ta' Galon, sive Ta' Ħal 3 Fol 45 et seq 4 Fol 44 5 Fol 62 6 Fol 41 7 Fol 53 Mula" (58138) li qabel kienet tinħadem minn missieru Emanuel Van Vuuren Cassar, iddur In-Nutar Mariella Vella Aquilina ddikjarat li taf lill-familja Cezek personalment u ċċertifikat li l-werrieta ta' Emanuel Cezek huma t-tmin 11.09.1996 L-Uffiċċju Konġunt informa lil Paul Cezek li kellu bżonn dikjarazzjoni ffirmata minn professjonist li tgħid min kien jgħix fid-dar ta' "24.01.1997 L-Arċipriet tal-Parroċċa ta' Ħaż-Żebbuġ ikkonferma li meta miet Emanuel Cezek fis-6 ta' Ġunju 1997 kienu jgħixu miegħu martu Maria Dolores, bintu miżżewġa Marthese Sant, Joseph, Paul u M'Rose;10 l-Uffiċċju Konġunt informa lil Paul Cezek li kien lest idawwar il- qbiela fuqu;11 06.05.1997 Riċevuta12 fuq isem Paul Cezek mill-Gvern ta' Malta fl- ammont ta' Lm12 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Ħal Mula", L-Għasri (mis-16.08.1993 sal-15.08.1997); 25.10.1999 Riċevuta13 fuq isem Paul Cezek mill-Gvern ta' Malta fl- ammont ta' Lm9 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija", L-Għasri (mis-16.08.1997 sal-15.08.2000); 05.10.2001 Riċevuta14 fuq isem Paul Cezek mill-Uffiċċju Konġunt fl- ammont ta' Lm3 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija", L-Għasri (mis-16.08.2000 sal-15.08.2001); 25.05.2007 Riċevuta15 fuq isem Paul Cezek mill-Uffiċċju Konġunt fl- ammont ta' Lm3 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija", L-Għasri (mis-16.08.2006 sal-15.08.2007); 28.03.2008 Riċevuta16 fuq isem Paul Cezek mill-Uffiċċju Konġunt fl- ammont ta' €6.99/Lm3 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' L-Imqabba", L-Għasri (mis-16.08.2007 sal-15.08.2008); MaryRose Sant Cassia kiteb lid-direttur tal-Uffiċċju Konġunt u għarrfu li l-klijenti tiegħu kellhom id-dritt skont il-Kap 199 li l-qbiela li kellu Emanuel Cezek taqa' fuqhom u fuq Paul Cezek u mhux fuq Paul Cezek biss, u għalhekk insista li l-klijenti tiegħu jiġu rikonoxxuti flimkien ma' Paul Cezek;17 29.07.2008 L-Uffiċċju Konġunt spjega permezz ta' ittra18 lil Dr Peter Micallef Briggs jaħdem żewġ porzjonijiet raba, li minnhom dik magħrufa bħala "l-Għalqa ta' Galon" biss hi amministrata mill-Uffiċċju Konġunt. Spjega li l-kunsens li l-eredi ta' Emanuel Cezek kienu taw biex isir it-trasferiment tal-qbiela tal-art fuq ħuhom Paul Cezek tirreferi għall-għalqa l-oħra u mhux l-"Għalqa ta' Galon" u għalhekk il-qbiela tal-"Għalqa ta' Galon" kienet daret fuq Paul Cezek Għalhekk talbu dikjarazzjoni ġuramentata dwar min kien residenti mad-defunt Emanuel Cezek fl-aħħar sena qabel ma ġie nieqes, kif ukoll dwar min kien jaħdem ir-raba miegħu; 08.08.2008 M'Rose Sant Cassia, Carmen Kind, Josephine Bouhlel aħwa Cezek iddikjaraw19 li fid-data tas-6 ta' Ġunju 1994 meta miet missierhom Emanuel Cezek kienu jgħixu fid-dar miegħu martu Maria Dolores Cezek u wliedhom Joseph, Paul u FENG'Rose. "27.08.2008 L-Uffiċċju Konġunt permezz ta' ittra20 informa lil mart Emanuel gabillotti l-ġodda; (Dawn kienu dawk li kienu jgħixu ma' Emanuel Cezek fid- dar 4, Triq Mula, L-Għasri, fid-data tal-mewt tiegħu). 03.09.2008 L-aħħar riċevuta21 li ħarġet fuq isem Paul Cezek mill-Uffiċċju Konġunt fl-ammont ta' €6.99 fir-rigward tal-qbiela tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija", L-Għasri (mis-16.08.2007 sal-15.08.2008); Inbiddlet id-database tal-Uffiċċju konġunt22 b'mod li ġew inklużi bħala inkwilini Maria Dolores Cezek, u uliedha Maryrose u Joseph mal- persuna ta' Paul Cezek, kollha in solidum u f'sehem indiviż. tiegħu tal-14.10.2010 Paul Cezek xehed li meta mar iħallas il-qbiela fl-2009 ġie infurmat li ma kinitx fuq ismu biss) 15.12.2009 Paul Cezek intavola din il-kawża; L-ewwel Qorti wara li eżaminat il-provi prodotti kienet tal-fehma li l-attur Paul Cezek, li qed isostni li d-deċiżjoni li ttieħdet mill-Uffiċċju Konġunt kienet illegali, kellu raġun. Waslet għal din id-deċiżjoni abbażi l-Uffiċċju Konġunt, wara li kien irrikonoxxa illi Paul Cezek bħala l-uniku inkwilin, unilateralment agixxa biex biddel dak l-istat ta' fatt; u li hija aċċettat it-teżi tal-attur appellant li l-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996 – li tirrigwarda trasferiment ta' qbiela fir-rigward tal-għalqa "Tal- Ħandaq" fil-limiti ta' Ħal Qormi - effettivament kienet tirreferi għall- għalqa oġġett tal-kawża, u cioe` "Ta' Galon". 22 Ara xhieda ta' Dr Josianne Shtewil Cuthbert tal-25 ta' Settembru 2009 (fol 27 et seq) Kif osservat l-ewwel Qorti, l-Uffiċċju Konġunt biddel stat ta' fatt billi għal diversi snin wara l-mewt ta' Emanuel Cezek kien jirrikonoxxi lil Paul Cezek biss bħala l-kerrej tal-għalqa "Ta' Galon" u mbagħad fl- L-Artikolu 2 tal- Kapitolu 19923, jagħti definizzjoni ta' min hu l-"kerrej" u jispjega li meta jmut il-kerrej hemm ordni ta' preferenza biex membru tal-familja/membri tal-familja24 jidħol/jidħlu fiż-żarbun tiegħu: min ikun iċ-ċessjonarju tal-kirja; min ikun il-legatarju tal-kirja; min matul l-aħħar sena qabel il-mewt tal-kerrej kien jgħix mal- min matul l-aħħar sena qabel il-mewt tal-kerrej kien jaħdem ir- raba' miegħu jew għalih; min ikun il-werriet. Din l-ordni ta' preferenza toħroġ ex lege u għalhekk jekk erronjament ikun ġie rikonoxxut membru tal-familja flok ieħor, is- sitwazzjoni għandha tiġi rimedjata sabiex il-"kerrej" tal-art effettivament ikun propju dak li tipprovdi l-liġi. B'riferenza għall-każ in kwistjoni, 23 Att Dwar it-Tiġdid ta' Kiri ta' Raba 24 "Membru tal-famija" ifisser axxendent lineari, dixxendent lineari, armla jew armel, raġel tat- tifla u l-armla tat-tifel sakemm ma terġax tiżżewweġ, tal-kerrej. jirriżulta li Paul Cezek ma ġiex ikkonsultat meta l-Uffiċċju Konġunt (minħabba li dehrlu li kien hemm żball) "unilateralment" iddeċieda li jibda' jirrikonoxxi wkoll lil ommu Maria Dolores Cezek u lil ħutu Joseph Cezek u Mary Rose Sant Cassia bħala l-kerrejja. Fil-fatt kien meta mar iħallas il-kirja tal-2009 li ġie mgħarraf li l-kirja ma kinitx għadha fuqu biss. Dan l-Uffiċċju Konġunt ma setax jagħmlu qabel tal-anqas jisma' x'kellu xi jgħid Paul Cezek anki jekk il-ħsieb tal-istess Uffiċċju kien li jikkonforma ruħu mal-liġi. Fil-mertu, il-kwistjoni kollha tippernja fuq l-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996 li permezz tagħha is-seba' aħwa tal-attur Paul Cezek qablu li l-qbiela tal-għalqa tal-Ħandaq tiġi trasferita fuqu. L-attur Paul Cezek isostni li din l-iskrittura (minkejja li ssemmi l-għalqa "Tal- Ħandaq") effettivament tirreferi għall-għalqa in kwistjoni "Ta' Galon" u għalhekk għandu jibqa' rikonoxxut bħala l-uniku inkwilin. Jiġi spjegat li wara li kien miet Emanuel Cezek, li kien il-kerrej tal-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija", Parti min-Naxxar Konġunt, nonostante d-dikjarazzjoni tal-Arċipriet tal-24 ta' Jannar 1997 li fil-mument tal-mewt ta' Emanuel Cezek kienu joqgħodu miegħu uliedu Paul, Mary Rose, Joseph u Marthese u martu Maria Dolores, irrikonoxxa unikament lill- attur Paul Cezek bħala l-inkwilin tal-għalqa. Dan ġara peress li skont l-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996, s-seba' aħwa ta' Paul Cezek taw il- kunsens tagħhom sabiex il-qbiela tal-għalqa "tal-Ħandaq" tiġi trasferita Paul Cezek baqa' hekk rikonoxxut għal diversi snin – fil-fatt hemm riċevuti tal-kirja fuq ismu li jkopru s-snin 1993 sa MaryRose Sant Cassia kiteb lid-direttur tal-Uffiċċju Konġunt u għarrfu li l- klijenti tiegħu kellhom id-dritt skont il-Kap 199 li l-qbiela li kellu Emanuel biss, u insista li l-klijenti tiegħu jiġu rikonoxxuti flimkien ma' Paul Cezek, l-Uffiċċju Konġunt reġa' fetaħ il-file u irrealizza li fl-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996, li abbażi tagħha kien irrikonoxxa lil Paul Cezek bħala l-uniku inkwilin, tissemma' l-għalqa "Tal-Ħandaq" u mhux dik "Ta' Galon", kif l-istess uffiċċju kien jirreferi għall-għalqa in kwistjoni. L-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996: L-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996 ġiet iffirmata minn sebgħa (7) mit-tmien (8) aħwa Buhagiar u dawn iddikjaraw hekk "Bis-saħħa tal- preżenti aħna kollha nagħtu tagħna għat- trasferiment tal-qbiela tal-għalqa Tal-Ħandaq fil-limiti ta' Ħal Luqa minn fuq isem missierna l-mejjet Emanuel Cezek għal fuq isem ħuna L-attur isostni li l-għalqa "tal-Ħandaq" tirreferi għall-art in kwistjoni, "Ta' Galon", filwaqt li ommu u ħutu jsostnu li tirreferi għal għalqa oħra, proprjeta` privata, magħrufa bħala "Tal-Ħarruba" fil-limiti ta' Ħal Qormi. L-għalqa "Tal-Ħandaq" (jew Tal-Ħarruba) L-attur Paul Cezek xehed li l-għalqa tal-Ħandaq ma kinitx bi qbiela. Oħtu, Mary Rose Sant Cassia xehdet li missierhom kellu sehem fuq l-għalqa tal-Ħandaq flimkien ma' ħutu. (Għalhekk meta miet, is-sehem tiegħu intiret mill-aħwa Cezek). "Dak iż-żmien aħna għamilna kuntratt fuqha u iffirmajnilu (li Paul) għal tal-Ħandaq biex is-sehem ta' missieri tal-Ħandaq ikun fuqu u xtraha hu". Kompliet tgħid: "Jiena qatt ma ffirmajt biex ngħaddi raba ta' missieri f'isem ħija. Tal-Ħandaq biss". l-attur, Joseph Cezek xehed illi fir-rigward tal-għalqa tal-Ħandaq l- aħwa kienu ftehmu "Li nbiegħuha lil Paul tal-Ħandaq" u li fuq ta' Galon Jiġi osservat li għalkemm l-isem tal-għalqa fuq l-iskrittura jista' jagħti lok għal diżgwid, is-soġġett tal-iskrittura huwa ċar: l-iskrittura tirrigwarda trasferiment ta' qbiela minn fuq isem Emanuel Cezek għal Jekk l-għalqa tal-Ħandaq/tal-Ħarruba kienet franka, (u kif osservat l-ewwel Qorti, ma tressqet l-ebda prova li kienet bi qbiela għand Emanuel Cezek) allura ma kienx hemm qbiela x'tiġi trasferita fir-rigward ta' din l-għalqa. Għalhekk fil-fehma ta' din il-qorti, l- iskrittura ma setgħetx kienet qed tirreferi għal-għalqa tal-Ħandaq/tal- Ħarruba. Meta ħutu jgħidu li kienu iffirmawlu fir-rigward tal-għalqa tal- Ħandaq/tal-Ħarruba, aktarx li kienu qed jirreferu għal meta huwa xtara l- għalqa. L-għalqa "Ta' Galon" L-għalqa "Ta' Galon" sive ta' Santa Luċija, proprjetà tal-Istat ta' Malta, u amministrata mill-Uffiċċju Konġunt kienet tinħadem minn Emanuel Hammet joħorġu riċevuti ta' qbiela f'isem l-istess Emanuel Cezek li kien il-kerrej ta' din l-għalqa "Ta' Galon sive ta' Santa Luċija". Ladarba jidher li hija din l-għalqa biss li hija soġġetta għall-qbiela allura wieħed isaqsi għaliex l-isem tal-għalqa ma tniżżilx korrettement fuq l- iskrittura tal-1996? Mistoqsi għaliex fuq l-iskrittura tal-1996 l-isem tal-għalqa huwa indikat bħala "tal-Ħandaq" u mhux "Ta' Galon", Paul Cezek qal li meta kienu marru biex jiffirmaw l-iskrittura ma kienx jaf li l-għalqa in kwistjoni jisimiha "Ta' Galon" u li lill-avukata kien qalilha "jiena dejjem tal-Ħandaq insibha u għidtilha l-oħra tal-Ħandaq tal-Ħarrub". Għalkemm Maria Dolores Cezek fix-xiehda tagħha tas-6 ta' Diċembru 2010 iddistingwiet bejn iż-żewġ għelieqi u spjegat li l-għalqa "Tal-Ħandaq" kienet tal-wirt ta' żewġha u li "ta' Galon" kienet tal-Gvern, ta' min josserva li meta kienet għamlet dikjarazzjoni fid-Dipartiment tal- Biedja u s-Sajd fil-25 ta' Settembru 1995 (cioe` erba' xhur qabel l- iskrittura in kwistjoni) kienet qalet li r-raba magħruf bħala "Il-Ħandaq" li huwa tagħha/bi qbiela in parti (4.0.2) mill-Knisja u in parti (9.0.0) privat kienet qed tgħaddih lil binha Paul Cezek. Hawnhekk jidher li kienet qed tirreferi għaż-żewġ għelieqi flimkien ("Tal-Ħandaq/Tal-Ħarruba" u "Ta' Galon") bl-isem kumplessiv "tal-Ħandaq" għalhekk ma jistax jiġi eskluż li l-għalqa indikata bħala "tal-Ħandaq" fuq l-iskrittura tal-1996 kienet qed tirreferi għal din mertu tal-kawża. Kif irriteniet l-ewwel Qorti huwa evidenti li f'dan id-dokument tal-25 ta' Settembru 1995 l-art kienet ġiet dikjarata li hija magħrufa bħala "Il-Ħandaq". Fiċ-ċirkostanzi għalhekk, u fuq bilanċ ta' probabbilitajiet, din il- qorti hija tal-fehma li l-għalqa mertu tal-iskrittura tal-1996 hija proprju dik mertu tal-kawża odjerna. Din il-qorti pero` tosserva nuqqas f'din l-iskrittura li la ġie osservat mill-partijiet fil-kawża u lanqas mill-ewwel Qorti: Maria Dolores Cezek (li bil-liġi awtomatikament saret waħda mill-kerrejja tal-għalqa wara l- mewt ta' żewġha) mhux firmatarja tal-iskrittura tal-1996, jew aħjar, kienet firmatarja f'isem uliedha Marthese Sant, u f'isem George Skont il-Kap 199, mal-mewt tal- kerrej hemm ordni ta' preferenza għal dawk il-membri tal-familja li jidħlu fiż-żarbun tiegħu. Ladarba jirriżulta li fis-sena ta' qabel il-mewt ta' Maria Dolores u uliedu Joseph, M'Rose u skont l-Arċipriet, anke Marthese jgħixu miegħu, mela kienu propju dawn il-persuni li kienu f'pożizzjoni li jagħtu l-kunsens tagħhom għat-trasferiment tal-qbiela minn fuq isem missierhom għal fuq isem Paul Cezek. L-armla ta' Emanuel Cezek li kellha tkun firmatarja f'isimha propju, ma kinitx, iżda jidhru invece bħala firmatarji xi aħwa li ma kellhomx dritt ta' qbiela x'iċedu Aktarx li n-nutara assumiet li huma l-werrieta tal- kerrej li jirtu l-qbiela, mingħajr ma qieset l-ordni ta' preferenza skont l-Art 2 tal-Kap 199. Għalhekk tqum il-mistoqsija: Maria Dolores Cezek qatt ċediet id-dritt tagħha ta' qbiela fuq l-għalqa in kwistjoni lil binha Paul Cezek? Hija xehdet li meta l-attur Paul Cezek kien ħadha l-Joint Office, Santa Luċija, kien qalilha "...ejja ħa niktbu r-raba'. Jiena fhimt ħa niffirma biex ma joħdux il-gvern mhux intih lilu biss". Mistoqsija jekk kienx il-ħsieb tagħha li l-qbiela "Ta' Galon" jinkiteb fuq Paul Cezek qalet "Jiena l- ħsieb tiegħi kien li jinkiteb fuqu imma jibqa' fuq l-aħwa....Jiena mingħalija ħa niktibha fuqu imma tkun xorta bejn kollha għax jien tmienja għandi tfal mhux lilu biss". L-ewwel Qorti ikkummentat li nonostante din il-verżjoni ta' Maria Dolores Cezek, "x'riedet fir-realta` hu rifless b'mod ċar fl-iskrittura tat-28 ta' Jannar 1996". Issa kif ġie osservat minn din il-qorti, din l-iskrittura ma tirrifletti l-ebda rieda ta' Maria Dolores Cezek għax hija ma ffirmatx f'isimha propju. Issir pero` riferenza għall-iskrittura a fol. 42 tal-proċess fejn taħt lista ta' sitt firem (ta' Phyllis Craus, Josephine Bouhlel, Joe Cezek, Carmen Kind u Mary Rose Cezek kif ukoll ta' Maria Dolores Cezek) hemm miktub hekk: "Jiena nixtieq ngħaddi r-raba li kienu Taħt tali dikjarazzjoni terġa' imbagħad tidher, għat-tieni darba, il-firma ta' Maria Dolores Cezek. Dan kollu inkiteb fuq folja ta' djarju li jġib id-data tal-14 ta' Lulju 1994, iżda mhux magħruf jekk din effettivament tirriflettix id-data tal-ġurnata. Din il-qorti hija tal-fehma li minkejja li Maria Dolores Cezek mhix firmatarja tal-iskrittura tal-1996, u minkejja dak li qalet fix-xiehda tagħha f'dawn il-proċeduri, jirriżulta ċar kemm mid-dikjarazzjoni li tidher fuq din l-iskrittura a fol. 42 kif ukoll fuq id-dikjarazzjoni li saret mad- Dipartiment tal-Biedja u s-Sajd fil-25 ta' Settembru 1995 illi Maria Dolores riedet tgħaddi dak li kellha hi mir-raba li kellu żewġha Leli għal In vista ta' dan kollu din il-qorti hija sodisfatta li l-konvenuti Maria effettivament kienu trasferew id-dritt tal-qbiela li kellhom fuq l-għalqa in kwistjoni għal fuq Paul Cezek u għalhekk kellu jibqa' rikonoxxut bħala l-uniku inkwilin tal-għalqa TaCamilleri Vella Xerri De Caro l-istess Paul Cezek. Dwar l-ispejjeż, din il-qorti hija tal-fehma li għandhom jitħallsu mill- konvenuti kollha u mhux biss mill-Uffiċċju Konġunt u dan għaliex għalkemm kien l-Uffiċċju Konġunt li ħa d-deċiżjoni li jirrikonoxxi wkoll lill- konvenuti l-oħra bħala inkwilini tal-art, dan kien fuq insistenza tagħhom. Għal dawn il-motivi, tiċħad l-appell interpost mill-konvenuti appellanti, u tikkonferma d-deċiżjoni tal-ewwel Qorti. L-ispejjeż għandhom jitħallsu mill-istess konvenuti appellanti.