-Jekk riċevuta f'isem persuna partikolari ta' ħlas ta' qbiela hix prova konklussiva ta' kirja favur dik il-persuna FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI ILLUM, 15 ta' Lulju 2021 Konġunt Norbert Pace Bonnici (ID 238949M) u martu Jacqueline Pace Bonnici (KI 114261M), u b'digriet tat13 ta' Marzu 2020 ġie msejjaħ fil-kawża l-Uffiċċju Rat ir-Rikors Ġuramentat ta' Giuseppe sive Joseph Pace Bonnici (KI 624092M) li permezz tiegħu wara li ppremetta illi : Huwa l-inkwilin rikonoxxut mill-Gvern (l-Uffiċċju Konġunt), bi qbiela fuq inter alia żewġ (2) porzjonijiet ta' art, waħda magħrufa bħala 'Għalqa Ħbula Ta' Ġiovaddu', id-Dokkiena ġewwa Ħal Ghaxaq, bi qbiela ta'dsatax- il ewro u tmenin ċenteżmu (€19.80) fis-sena (Ref: A2693/1997), u l-oħra tmiss magħha magħrufa bħala 'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek' is- Salina, ġewwa Ħ' Attard, bi qbiela ta' tmintax-il ewro u tlieta u sittin ċenteżmi (€18.63) fis-sena, (Ref: A 2128/1997). (Dok JC 1 u Dok JC 2 annessi), imberfla bl-aħmar fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3. Il-konvenuti qegħdin abbużivament u llegalment jokkupaw il-fond ossia farmhouse, bl-isem ta' 'Palma Farmhouse', ġewwa Triq is-Salina, Iż-Żurrieq, liema Farmhouse tinsab fuq parti mill-'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek', Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) ġewwa Ħ' Attard, u dan billi qiegħed jintuża bħala r-residenza ordinarja tal-istess intimati konjuġi Pace Bonnici, u dan minkejja l-fatt li l-istess fond huwa mqabbel lill-attur mill-Gvern ta' Malta. Illi l-imsemmi razzett hekk okkupat huwa mmarkat bl-oranġjo fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3. Din l-okkupazzjoni ta' dan il-fond hekk kif indikat, qiegħda ssir kontra l- volonta` u mingħajr il-kunsens tal-attur, u li għalhekk il-konvenuti qed jokkupaw dan il-farmhouse, mingħajr ebda titolu validu fil-liġi. Il-konvenuti kienu ġew flimkien ma' oħrajn interpellati permezz ta' ittra ġudizzjarja ppreżentata nhar it-12 ta' Ottubru 2012, iżda baqgħu inadempjenti. Talab lil din il-Qorti sabiex: l-konvenuti qegħdin 1. il-fond ossia farmhouse, bl-isem ta' 'Palma Farmhouse', ġewwa Triq is-Salina, Iż-Żurrieq, liema Farmhouse tinsab fuq parti mill-'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek', Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) ġewwa Ħ' Attard, immarkat bl-oranġjo fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3, mingħajr ebda titolu validu fil- liġi; u Konsegwentement l-istess konvenuti jiġu kkundannati jiżgombraw mill-fond ossia farmhouse, bl-isem ta' 'Palma Farmhouse', ġewwa Triq is-Salina, Iż-Żurrieq, liema Farmhouse tinsab fuq parti mill-'Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek', Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) ġewwa Ħ' Attard, immarkat bl- oranġjo fuq l-annessa pjanta mmarkata Dok JC 3, u dan fi żmien qasir u perentorju li jiġi ffissat minn din l-Onorabbli Qorti. Bl-ispejjeż, inklużi sehemhom, mill-ittra ġudizzjarja ppreżentata mill- attur, li ġġib id-data tat-12 ta' Ottubru 2012 (3158/2012), kontra l- konvenuti. Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi :- Din il-Qorti mhux kompetenti ratione materiae tisma' l-odjerna vertenza stante li l-istess taqa' taħt il-ġurisdizzjoni u kompetenza esklussiva tal-Bord li Jirregola l-Kera jew tal-Bord dwar il-Kontroll tal- Kiri ta' Raba', u dan peress li l-istess eċċipjent jiddetjeni l-proprjeta`, ossia farmhouse, b'titolu rikonoxxut mil-liġi. L-attur għandu jġib 'il quddiem provi rilevanti u tajbin li jixhdu dwar it-titolu minnu vantant fuq il-proprjeta` de qua u juri l-interess ġuridiku tiegħu f'dawn il-proċeduri. Il-konvenuti ilhom jirrisjedu fil-farmhouse għal aktar minn għaxar snin u qatt qabel ma ġew disturbati fl-imsemmi godiment ta' din il-proprjeta`. Għalhekk, il-konvenuti ma jafux għaliex l-attur baqa' passiv u inerti għal dawn is-snin kollha; Sa fejn magħruf lill-konvenuti, l-attur jaħdem biss porzjon ta' għalqa fil-viċinanzi ta' ħarruba u m'għandu l-ebda jedd fuq ir-farmhouse li huma jirrisjedu fiha u/jew fuq xi porzjonijiet t' art magħrufa "Ta' Pannelli" jew ta' "Ta' Taxi jew Wied Ħattiek" u "Ta' Ħbula ta' Ġiovaddu" (Salini, limiti tan-Naxxar); Bla ebda preġudizzju għas-sovra eċċepit, kif ser jintwera fil-kors tal- kawża, il-konvenut igawdi minn titolu validu fil-liġi fir-rigward tal- proprjeta` mertu ta' din il-kawża. Huma jirrisjedu f'tali proprjeta` bil- kunsens ta' missier l-eċċipjenti, Emanuel Pace Bonnici [K.I. nru. 353849M] u missier missier l-eċċipjent John Pace Bonnici [K.I. nru. Rat ir-Risposta Ġuramentata tad-Direttur Ġenerali Uffiċċju Konġunt li permezz tagħha eċċepixxa illi :- Huwa s-sid assolut tal-art in kwistjoni, u dan ma jidhirx li qed jiġi Ma jaqbilx mal-attur in kwantu illi ma huwiex minnu illi l-attur huwa rikonoxxut mill-Uffiċċju Konġunt bhala inkwilin fl-art magħrufa bhala Għalqa ta' Taxi jew ta' Wied Ħattiek, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), ġewwa San Pawl il-Baħar (Nru tal-file relattiv tal-Uffiċċju Konġunt: A/2128/97). Ma jaqbilx mat-talbiet attriċi stante illi t-titolu li qed jiġi vantat minnu ma jeżistix. 4. jiġi kkundannat ibati spejjeż għal din il-kawża, inklużi tiegħu. Bl-ebda mod ma kkontribwixxa għal din il-kwistjoni u m'għandux Rat l-atti kollha tal-kawża kif ukoll dik tal-kawża 1242/2012 li bi qbil bejn il- partijiet iservu wkoll bħala prova f'din il-kawża.1 Ikkunsidrat: tal-konvenut. Permezz ta' sentenza tat-13 ta' Marzu 2020 din il-Qorti, allura ppreseduta mis- Sinjurija Tiegħu l-Prim Imħallef Joseph Sultana, ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni Fl-ordni loġiku-ġuridiku, imiss tiġi ttrattata t-tieni eċċezzjoni u ċjoe` li l-attur irid jipprova t-titlu tiegħu. Fin-nuqqas, il-konvenut m'għandu bżonn jipprova Dan b'analoġija mal-iter probatorju segwit mill-ġurisprudenza l-iktar riċenti inkluża dik tal-Qorti tal-Appell fl-actio rivendicatoria. L-attur u missier il-konvenut huma aħwa, ulied il-mejjet John, bin Paolo, li kien jippossjedi r-raba' mertu ta' din il-kawża b'titlu ta' qbiela mingħand il-Kurja. 1 Ara verbal tat-8 ta' Frar 2013 a fol 19 Mhux ikkontestat bejn il-partijiet illi Paolo għadda jew ċeda l-qbiela favur Id-diverbju hu dwar jekk u kif għaddiet għand l-attur u l-konvenut. Iż-żewġ partijiet isostnu li dejjem ħallsu l-qbiela in kwistjoni. Oriġinarjament, sid l-art kienet il-Knisja sakemm, bi ftehim tal-1991, għaddiet għand il-Gvern. Waqt dan it-trasferiment, saret property form għal kull biċċa proprjeta`, b'numru, pjanta, isem il-gabillott, u bil-valur tagħha. Fuqha, (File A2128/1997) imniżżla bħala gabillotti hemm John Pace Bonnici ta' 3 Dun Karm korrezzjoni mill-Kurja3 u baqa' indikat bħala gabillott John Pace Bonnici biss.4 Fil- fatt l-għalqa għadha meqjusa mid-Dipartiment tal-Artijiet bħala "lott oriġinali"5 jiġifieri li ma ġiet imdawra fuq ħadd u għadha tgħajjat lill-gabillott oriġinali. Għalhekk ma jirriżultax iswed fuq l-abjad mill-files governattivi li l-attur ġie rikonoxxut bħala gabillott minflok missieru. L-attur iżda jallega li missieru kien dawwar il-qbiela għal fuqu billi fis-sena 1993, marrru l-Joint Office hu u missieru, li rrinunzja l-qbiela ta' Wied Ħattik filwaqt li l-attur aċċettaha f'ismu.6 Isostni li din id-dikjarazzjoni intilfet jew qiegħda f'xi file ieħor. B'danakollu skont Martin Saliba Galea, uffiċċjal tad- Dipartiment tal-Artijiet, ma jirriżultax li l-file, li hu mhux biss redded skont il- prattika amministrattiva ġenerali tad-Dipartimenti tal-Gvern, imma hu wkoll indiċjat, għandu xi inkartament maqbuż. L-attur ma forna l-ebda evidenza li l- iskrittura taċ-ċessjoni ntilfet għajr id-dikjarazzjoni tiegħu stess. Il-Qorti ma tistax tistrieħ fuq sempliċi dikjarazzjoni ta' min jallega titlu, iktar u iktar meta – bħalma ġara f'din il-kawża - ma jsibx korroborazzjoni minn provi oħra. 2 Depożizzjoni ta' Martin Saliba Galea, prodott mill-attur, 08.05.2013, a fol 23; kopja esibita a fol 51 tal-proċess 1242/12 3 depożizzjoni ta' Osterius Micallef Fava, Operations Manager fil-Lands Department fol 131 tal-proċess 1242/12 4 Martin Saliba Galea, fol 114 tal-proċess 1242/12 5 xhieda ta' Martin Saliba Galea fit-8 ta' Mejju 2013 tal-proċess 1242/12 6 fol 331 tal-proċess 1242/12 Jgħid ukoll li meta d-Dipartiment kien imwissi mill-Awtorita` tal-Ippjanar dwar xogħlijiet illegali fl-għalqa in kwistjoni, id-Dipartiment kien jibgħat għalih u għal ħadd iktar. Din iċ-ċirkostanza iżda ma tista' qatt tirradika titlu ta' qbiela. L-attur isostni wkoll li l-qbiela li kienet toħroġ fuq ismu kienet tal-A-File filwaqt li dik tal-konvenut kienet fuq is-C file u għalhekk bilfors li kienet saret iċ-ċessjoni għax kieku d-Dipartiment ma kienx jaċċetta l-kera minn fuq l-A-file. Issa riċevuta hija fl-ewwel lok xhieda li xi ħadd ikun ħallas. Hi prova ta' pagament u fiha nnifisha ma tikkostitwix prova definittiva u konklussiva ta' F'dan il-kuntest ir-riċevuta tista' tkun punt rilevanti iżda mhux neċessarjament determinanti.7 Għalhekk l-użu tal-kelma 'post' fl-irċevuti għalkemm rilevanti, mhijiex determinanti għax-xorta ta' kirja li tkun saret.8 Iktar minn hekk, ġie ritenut minn din il-Qorti (diversament ippreseduta) li riċevuta maħruġa favur persuna partikolari għall-ħlas tal-kera tista' tkun argument ossija indizju li għandu jiġi kkunsidrat favur l-eżistenza ta' kuntratt ta' lokazzjoni favuriha, iżda l-Qorti m'għandhiex toqgħod fuq l-isem fl-irċevuta bħala prova konklussiva u bħala ħaġa li teskludi l-konsiderazzjonijiet l-oħra li għandhom isiru tant ġuridikament kemm fl-isfond u l-inkwadratura taċ- ċirkostanzi partikolari tal-każ. Hekk f'każ li fih ir-raġel li kienu jinħarġulu f'ismu bħala ħlas tal-kera ta' fond li l-inkwilinat tiegħu kien ġid parafernali ta' martu, b'daqshekk ma sarx l-inkwilin hu.9 Fil-każ preżenti, il-ħruġ tal-irċevuta f'isem l-attur trid tittieħed fil-kuntest tal-prattika dipartimentali, spjegata fid- depożizzjoni ta' Martin Saliba Galea li "għalkemm ikun sar ħlas tal-qbiela minn individwi, u għalkemm l-irċevuti joħorġu fuq persuni partikolari, ma jfissirx li tali individwi se jiġu rikonoxxuti, iżda ssir bħallikieku dawn l-individwi jkunu qed iħallsu l-qbiela f'isem dik il-persuna li fil-verita` jkollha titolu rikonoxxut". 7 Angelo Rice v Peter Foo Thiang Jooi, 21.03.1997, Qorti tal-Appell 8 Carmelo De Lucca v Michael Capel Cure 04.05.2018 Qorti tal-Appell (Inferjuri) 9 Luigi Ben Ammar v John Cuschieri Valentine 24.07.1969 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, iċċitata fl-Alfabett tal-Kodiċi Ċivili, Volum 'R" tal-Onor. Imħ. Emeritus Philip Salt taħt il-vuċi 'Riċevuta' paġna 406 Għalhekk l-attur ma rnexxilux iġib dak il-livell ta' prova li jnissel il- konvinċiment morali tal-Qorti li tabilħaqq il-qbiela daret fuq ismu. Barra mill-kunsiderazzjonijiet suesposti, il-Qorti tikkunsidra li l-attur ma rabatx it-talbiet tiegħu sic et simpliciter mal-premessa li għandu titlu validu fil-liġi, imma, iktar minn hekk, li hu l-inkwilin rikonoxxut mill-Gvern. Ħaġa li bla dubju ma tirriżultax. Għal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tilqa' t-tieni eċċezzjoni tal- konvenut, u konsegwentement tiċħad it-talbiet tal-attur. Spejjeż a kariku tal-