QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) (Spettur Godwin Mallia Cacciottolo) Kumpilazzjoni 195/2020 Illum, 16 ta' Ġunju 2021 Rat l-imputazzjoni migjuba kontra: "Philip Schembri D'Amico, detentur tal-karta ta' l-identita' numru 186658M. Nakkuzah talli nhar id-9 ta' Novembru 2019, fil-hinijiet ta' filghodu gewwa r-residenza Hill Crest Flat 1 Triq Dun Manwel Grima (il-Manikata) Kappara, San Ġwann, minghajr il-hsieb li joqtol jew li il-hajja ta' martu Bernice Schembri D'Amico f'periklu car, ikkgunalha hsara fil-gisem jew fis-sahha liema hsara hija ta' natura 3421, bi ksur tal-Artikoli 216, 222(1) et tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta." Rat u qieset l-atti u d-dokumenti kollha esebiti. Rat illi fl-ewwel smiegh tal-kawza fis-seduta tas-16 t'April 2021, l- allegata vittma talbet lill-Qorti illi twaqqaf dawn il-proceduri. Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza. Ikkunsidrat: Il-Fatti fil-qosor vittma mal-Pulizija. Illi l-akkuzi kontra l-imputat inhargu wara rapport li sar mill-allegata Il-Ligi u Gurisprudenza Applikabbli Illi l-Artiklu 543 tal-Kodici Kriminali jaqra hekk: Il-pulizija tista' taġixxi, ukoll mingħajr il-kwerela privata, f'kull wieħed mill-każijiet li ġejjin: fil-każ ta' delitti li għalihom il-liġi ma tiddisponix espressament li hija meħtieġa l- (b) fil-każ ta' reati li jikkonsistu filli jinġiebu armi ipprojbiti fuq il-persuna jew fil-każ ta' reat kontra l-liġijiet dwar is-sajd, il-vetturi jew id- dgħajjes, inkella dwar arti jew sengħa; (ċ) fil-każ ta' reat magħmul kontra persuna li, minħabba xi difett tal-ġisem jew tal-moħħ, ma tkunx tista' tmexxi l-azzjoni kriminali, ukoll jekk ir-reat ikun wieħed li għalih, kieku kien magħmul kontra persuna oħra, kienet tkun meħtieġa l-kwerela privata; (d) fil-każ ta' kull reat li jinteressa l-ordni pubbliku jew il-komunità in ġenerali; fil-każ ta' xi reat li jinvolvi vjolenza domestika: Iżda għall-finijiet ta' dan il-paragrafu "vjolenza domestika" għandu jkollha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 2 tal-Att dwar il-Vjolenza abbażi tal- Ġeneru u l-Vjolenza Domestika: Iżda wkoll għandu jkun legali li, wara li jkunu nbdew proċeduri fil-qorti bis-saħħa ta' dan l-artikolu għal reat imsemmi f'dan il-paragrafu, vittma allegata ta' reat li jinvolvi vjolenza domestika tista' titlob lill- qorti li twaqqaf il-proċeduri kontra l-awtur allegat, u meta ssir talba bħal dik il-qorti tista' tiddeċiedi u l-proċeduri kontra tingħata konsiderazzjoni partikolari għall-aħjar interessi tal-kwerelant, tal- minuri involuti, u xi terzi relevanti, u għandha tordna it-talba u deċiżjoni jiġu reġistrati inkartamenti tal-każ. fil-każ ta' stupru kif imfisser fl-artikolu 198 ta' dan il-Kodiċi: Iżda, wara li jkunu nbdew proċeduri fil-qorti bis-saħħa ta' dan l-artikolu għal reat imsemmi f'dan il-paragrafu, vittma allegata ta' reat li jinvolvi stupru tista' titlob lill-qorti li twaqqaf il-proċeduri kontra l-awtur allegat, u meta ssir talba bħal dik il-qorti tista'tiddeċiedi u tordna li l-proċeduri kontra l-awtur allegat jitkomplew, filwaqt li tingħata konsiderazzjoni partikolari għall-aħjar interessi tal-kwerelant, kull minuri involuti, u kull terzi persuni relevanti oħra. Illi l-Qrati taghna gia kellhom okkazjonijiet li japplikaw dan l-Artiklu u Fil-kawza Il-Pulizija vs Dona Yalcin deciza fil-25 ta' Mejju 2017, il- Qorti, dik il-Qorti ghamlet referenza ghall-kawza Il-Pulizija vs Mohamed Zammit Tabona fejn ukoll gie applikat dan l-Artiklu u intqal hekk fir-rigward: "Illi skont l-istess tieni proviso tal-artikolu 543(e) tal- Kodici Kriminali l-vittma ta' delitt li jinvolvi vjolenza domestika ghandha s-setgha li titlob li l-proceduri penali dwar reati jinvolvu vjolenza domestika jigu Jidher li meta l-vittma taghmel din it-talba, is- setgha li jkollha l-qorti mhix daqstant li twaqqaf il- proceduri, daqskemm li tordna li dawn jitkomplew jekk il-Qorti thoss li hemm ragunijiet bizzejjed biex dawn konsiderazzjoni partikolari ghall-ahjar interess tal-minuri involuti. Il-Ligi tat is-setgha lill-Pulizija jipprocedu ex officio jinvolvi vjolenza domestika – irrispettivament minn natura jew forma tar-reat, dment (a) Li jkun jinvolvi vjolenza u (b) Dment li din tkun vjolenza domestika skont l- artikolu 2 tal-Kap 480. L-Att dwar il-Vjolenza Domestika ma jippreskrivi ebda tifsira ghall-kelma "vjolenza". Dan ghalhekk jista' jinvolvi diversi tipologiji ta' reati li fin-natura taghhom jinvolvu elementi ta' vjolenza. Din il-ligi ma taghmilx distinzjoni dwar dawk ir-reati ta' vjolenza jekk l-azzjoni penali dwarhom hijiex procedibbli fuq il-kwerela tal- privat jew le. Ghalhekk, ladarba l-Ligi hija siekta fuq dan il-punt, jidher li dan l-artikolu 543(e) tal-Kodici Kriminali huwa applikabbli irrispettivament jekk ir-reat li jinvolvi vjolenza domestika jkunx wiehed minn dawk li jehtiegu l-kwerela tal-parti offiza jew le. F'dan il-kaz prezenti pero' l-proceduri inbdew ex officio kommessi bi vjolenza domestika kif imfissra fl-artikolu 2 tal-Kapitolu 2 tal-Kapitolu 481 tal-Ligijiet ta' Malta. ifisser ghalhekk l-proceduri f'dan tmexxew indipendentement mill-kwerela tal-privat u indipendentement mill-azzjoni privata. Ghalhekk anke jekk il-privat jirtira l-kwerela, ladarba l-procediment ex officio, il-prosekuzzjoni tal-azzjoni penali titkompla quddiem il-Qorti ghaliex f'dak il-kaz l-azzjoni ma tigix Izda bl-emendi introdotti fl-2005, gara li f'dawn il- kazijiet (fejn il-prosekuzzjoni tal-azzjoni penali tkun tal-privat jkunu kommessi bi vjolenza applikabbli wkoll disposizzjonijiet tat-tieni proviso tal-artikolu 543(e). Dan ifisser li ghalkemm il-procediment ikun immexxi ex officio, l-istess procediment jista' jigi mwaqqaf fuq talba tal-vittma. Ghalhekk il-kontinwazzjoni tal-azzjoni tibqa' ghaddejja sas-sentenza) issa tista' tigi mitmuma fuq id-decizjoni tal-vittma. hija akkordata d-diskrezzjoni li tmur kontra din id- decizjoni tal-vittma u tista' tordna l-kontinwazzjoni tal- Id-decizjoni li l-proceduri jitwaqfu hija tal-vittma u mbaghad ikun jispetta ghall-Qorti jekk tiddecidix li tezercita d-diskrezzjoni taghha biex tordna li dawn il- proceduri jitkomplew minflok li jitwaqfu b'decizjoni mill-vittma. L-effett ta' tali decizjoni tal-vittma hija li l- azzjoni penali ma titkomplix li tigi prosegwita. hija siekta dwar l-effett legali ta' tali decizjoni fuq in- natura tal-azzjoni penali. Il-fatt li l-proceduri penali tkun qeghda tigi estinta – bhal meta sehh xi wahda mir- ragunijiet li in bazi taghhom l-azzjoni penali innifisha tigi mitmuma bhal kazijiet ta' mewt tal-awtur, mahfra presidenzjali, recess tal-kwerela (fejn l-azzjoni titmexxa biss bil-kwerela tal-privat), preskrizzjoni jew ir-res Dan ghaliex jekk tirrizulta xi wahda minn dawn il-fatturi l-azzjoni penali ssir estinta u ebda Qorti ma tista' tordna li l-proceduri jitkomplew. estinta l-azzjoni penali tispicca. Mentri dak li jipprovdi t-tieni proviso tal-artikolu 543(e) huwa differenti – fis- sens li meta l-vittma taghzel li titlob li l-proceduri jieqfu, il-Qorti ghandha s-setgha u d-diskrezzjoni li taghzel li dawn jitkomplew. Kieku bid-decizjoni tal- vittma l-azzjoni penali tigi meqjusa estinta ebda Qorti ma tista' tkomplija taghha ghaliex dak li huwa estint ex sens li l-istess procediment jigi estint bid-decizjoni tal- Fil-fehma tal-Qorti ghalhekk, f'dan il-kaz kontemplat Kriminali il-ligi tipprovdi ghal sitwazzjoni fejn il- kundizzjoni tal-prosegwiment mill-prosekuzzjoni tal- azzjoni penali tigi affettwata b'tali mod li ladarba l- vittma tiddeciedi li l-proceduri kontra l-awtur allegat jinholoq prosekuzzjoni tal-azzjoni penali biex b'hekk il- prosekuzzjoni tal-kaz tkun tista' tieqaf hemmhekk; izda, ghar-raguni hawn fuq imsemmija din id-decizjoni tal- vittma ma tistax iggib l-estinzjoni tal-azzjoni penali. Ladarba d-decizjoni tal-vittma li titlob it-twaqqif tal- proceduri kontra l-awtur allegat ma ggibx l-estinzjoni tal-azzjoni penali, ma tistax titqies li hija decizjoni li tolqot jew tidderimi l-meritu tal-azzjoni penali, u konsegwentement li ghalhekk hija prekluza milli tigi dikjarata mill-Qorti tal-Magistrati bhala qorti istruttorja. Ghalhekk dik it-talba tal-parte civile hija ghalhekk proponibbli wkoll quddiem il-Qorti tal-Magistrati bhala qorti istruttorja. Fuq din it-talba, il-Qorti imbaghad hija intitolata li jew tilqa' t-talba u b'hekk it-tkomplija tal- prosekuzzjoni tal-azzjoni penali tieqaf (ghalkemm l- azzjoni ma tkunx estinta) jew (ladarba l-azzjoni ma tkunx estinta), tezercita d-diskrezzjoni taghha li tordna l-prosekuzzjoni tal-kawza titkompla." Ikkunsidrat: Illi fil-kaz in ezami il-proceduri inbdew fuq talba tal-allegata vittma illi ghamlet rapport mal-Pulizija fil-konfront tal-imputat, Illi ma hemmx dubju illi l-agir li dwaru rrapporta l-allegata vittma jaqa' fil-parametri tal-ligi dwar vjolenza domestika. Illi fid-dawl illi l-allegata vittma ghazlet li titlob li dawn il-proceduri jitwaqqfu u din kif jipprovdi wkoll l-Artiklu 543(e) tal-Kodici Kriminali, u dan minn jeddha u hekk kif beda jinstema' l-kaz, il-Qorti hija tal-fehma illi tali talba ghandha tintlaqa' u li hija ghalhekk ma ghandhiex tuza d-diskrezzjoni moghtija lill-Qorti taht l-istess Artiklu 543(e) tal-Kodici Kriminali u dan fl-interess tal-allegata vittma, tal- partijiet u tal-bon ordni tal-familja. Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti wara li rat l-Artikolu 543 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, qeghda tilqa' t-talba tal- allegata vittma u tordna li dawn il-proceduri fil-konfront tal-imputat jieqfu u konsegwentament twaqqaf dawn il-proceduri fil-konfront tal-