Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA (Ġurisdizzjoni Kostituzzjonali) ONOR. Seduta tat-30 ta' Ottubru, 2019 Miguel De Flavia (K. I. 14275M) vs. (1) L-Avukat Ġenerali; u (2) Diana De Flavia (K.I. 692248M) Rat ir-Rikors imressaq fl-24 ta' Marzu, 2017 mir-rikorrent Miguel De Flavia (K.I. 692248M) (minn issa 'l quddiem "ir-rikorrent) fejn issottometta dan li ġej: Illi l-esponent jinsab għaddej minn proċeduri ta' separazzjoni personali minn martu Diana De Flavia quddiem il-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja) u dan sa mis-sena 2013 (Rik. Ġur. Nru. 13/2013 RGM) fil-kors ta' liema proċeduri ngħataw diversi provvedimenti pendente lite dwar diversi aspetti tas- separazzjoni inter alia fuq ħlasijiet ta' manteniment għaż-żewġt itfal tal- partijiet, ħlas tas-servizzi tad-dar matrimonjali u ħlas ta' spejjeż edukattivi; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Illi għall-finijiet tal-proċeduri odjerni fil-fehma tal-esponenti r-rikors u d-digrieti pendente lite rilevanti huma s-segwenti:  Rikors ta' Diana De Flavia datat 25 ta' Ġunju 2013 dekretat finalment fit-2  Rikors ta' Miguel De Flavia datat 27 ta' Ġunju 2014 dekretat finalment fl-1  Rikors ta' Diana De Flavia datat 26 ta' Mejju 2015 dekretat finalment fit-2 ta' Diċembru 2013 (Dok. ta' Ġunju 2014 (Dok. ta' Awwissu 2014 (Dok. 30 ta' Marzu 2015 (Dok. ta' Lulju 2015 (Dok.  Rikors ta' Miguel De Flavia datat 5 ta' Awwissu 2015 flimkien ma' rikors ta' Diana De Flavia datat 25 ta' Awwissu 2015 dekretati finalment flimkien fid- 9 ta' Novembru 2015 (Dok.  Rikors ta' Miguel De Flavia datat 23 ta' Ġunju 2015 dekretat finalment fis- 26 ta' Awwissu 2016 (Dok. Illi in suċċint kronoloġiku l-Qorti tal-Familja permezz tad-digriet tat-2 ta' Diċembru 2013 (Dok. L1) ordnat illi l-esponent iħallas €700 manteniment mensili lil martu Diana De Flavia bħala manteniment għaż-żewġt ulied minuri tagħhom u liema ordni għall-ħlas ta' manteniment kellu jkun retroattiv sa mill- 25 ta' Ġunju 2013. Oltre dan l-esponent ġie ordnat ukoll sabiex iħallas il- kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar matrimonjali (li huwa kien ilu żmien li volontarjament ivvaka għal raġuni valida) kif ukoll sabiex iħallas l-ispejjeż kollha edukattivi tal-minuri kif ukoll il-pagamenti kollha mensili dovuti lil HSBC Bank (Malta) plc b'rifużjoni ta' self bankarju formanti parti mill-passiv tal- komunjoni tal-akkwisti tal-partijiet; Illi d-digriet surriferit kien għal raġunijiet ovvji (kif ser jirriżulta waqt it- trattazzjoni ta' din il-kawża) eċċessivament oneruż għall-esponenti peress illi bl-introjtu mensili tiegħu kien impossibbli illi jeffettwa l-ħlasijiet kollha hemm ordnati. Illi per di più l-istess digriet kien minnu nnifsu leżiv tad-drittijiet fundamentali tal-esponent peress illi in konsegwenza għall-fatt illi l-ordni għall-ħlas ta' manteniment ġie magħmul b'effett retroattiv, l-esponent ġie ffaċċjat bi kwereli, proċessi u finalment kundanni kriminali għall-fatti illi fid- data meta seħħew ma kinux iġibu responsabbilità kriminali. Din il-lanjanza ġiet però eventalment indirizzata u riżolta favur l-esponent mill-Qorti tal- Appell Kriminali u għalhekk ma teħtieġx li tiġi indirizzata fil-kors tal-proċeduri odjerni. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Illi b'rikors datat 24 ta' Frar 2014 dekretat finalment fl-24 ta' Ġunju 2014 (Dok. PL2) u b'rikors ieħor datat 27 ta' Ġunju 2014 dekretat finalment fl-1 ta' Awwissu 2014 (Dok. PL3), l-esponent l-ewwel talab ir-reviżjoni tad-digriet surriferit tat-2 ta' Diċembru 2013 liema talba ġiet miċħuda, imbagħad talab permess speċjali sabiex jappella minn dan id-digriet tal-aħħar (ċaħda għat- talba ta' reviżjoni) liema talba ġiet miċħuda wkoll; Illi kif ingħad u kif ser jirriżulta, il-mezzi tal-esponent kienu tali illi huwa seta' biss b'diffikultà kbira jħallas il-manteniment għall-ulied minuri kif ordnat mill- Qorti tal-Familja iżda xejn aktar. Illi b'rikors datat l-10 ta' Marzu 2015 (dekretat finalment fit-30 ta' Marzu 2015) (Dok. PL4), u b'ieħor datat 25 ta' Awwissu 2015 (dekretat finalment fid- l-intimata Diana De Flavia talbet 9 ta' Novembru 2015) (Dok. PL6), rispettivament (i) sabiex mal-manteniment ta' €700 mensili li l-esponent kellu jħallas bħala 'manteniment sic et simpliciter' għall-ulied minuri tiżdied is- somma ta' €290 li kienu jirrappreżentaw arretrati ta' kontijiet għas-servizz ta' dawl u ilma fid-dar matrimonjali dan perὸ ukoll in linja ta' manteniment, u (ii) illi l-esponent iħallas ukoll f'daqqa s-somma ta' €5,000 rappreżentanti arretrati ta' miżati skolastiċi din id-darba wkoll in linja ta' manteniment. Dawn iż-żewġ talbiet ta' mart l-esponent ġew akkolti kif dedotti. Illi l-esponent, li kien diġà jinsab f'diffikultà kbira sabiex jonora l-ħlas ta' manteniment oriġinali skont id-digriet tat-2 ta' Diċembru 2013 issa ġie f'impossibilità assoluta illi jwettaq dak ordnat fiż-żewġ digrieti surriferiti fil- paragrafu immedjatament preċedenti għal dan u konsegwenza ta' hekk huwa ġie rinfaċċat b'numru ta' kwereli kontra tiegħu fit-termini tal-Artikolu 338(z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta proprju minħabba l-inadempjenza tal-esponent ma' dawn iż-żewġ digrieti tal-aħħar; Illi in konsegwenza għall-kwereli da parti ta' martu a tenur tal-artikolu 338(z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, huwa ġie kkundannat s'issa għal erba' darbiet mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali għal terminu ta' priġunerija, liema deċiżjonijiet ta' kundanna ġew debitament appellati quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali u għadhom sub-judice; ta' Malta Illi l-esponent jissottometti li l-applikazzjoni tal-Artikolu 338 (z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' jikkontempla priġunerija/detenzjoni għan-nuqqas ta' ħlas ta' manteniment jilledi, fiċ- ċirkostanzi partikolari suriferiti, d-drittijiet fundamentali tiegħu hekk kif enunċjati fl-Artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea għad- Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem. kontravvenzjoni b'piena Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Illi dan l-artikolu, li ġie ffirmat u ratifikat mill-Istat Malti u li għalhekk jifforma parti mil-liġi tagħhna hekk kif jemerġi mill-Kapitolu 319 tal-Liġijiet ta' Malta jgħid hekk: Ħadd ma għandu jiġi pprivat mil-libertà tiegħu unikament minħabba fl- inkapaċità tiegħu li jwettaq obbligazzjoni kuntrattwali. Illi l-esponent jikkontendi fil-każ odjern li l-fatt li huwa diġà ġie kkundannat għal termini ta' priġunerija (u l-eventwalità konkreta li jerġa' jgħaddi minn proċeduri kriminali) għal nuqqas ta' ħlas ta' manteniment skont iż-żewġ digrieti msemmija fil-paragrafu numru 8 ta' dan ir-rikors minħabba l-inabilità tiegħu li jonora l-istess huwa diametrikament oppost għall-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem hawn fuq surriferit peress illi in effetti dak li qed jiġi msejjaħ 'manteniment' m'huwa xejn għajr dejn ċivili dovut lil terzi li huma kredituri tal-partijiet, liema dejn u obbligu ċivili (u naxxenti minn relazzjoni kuntrattwali) ġie però kamufat tramite d-digrieti preċitati bħala manteniment u dan fuq talba tal-intimata Diana De Flavia. Għalhekk, il-fatt li l-Artikolu 338 (z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, li huwa fih innifsu kontravvenzjoni li għalih hemm kontemplata piena ta' priġunerija, qiegħed jilledi d-dritt fundamentali tal-esponent meta ġie applikat kontra tiegħu fiċ-ċirkostanzi surriferiti. Illi in sostenn tat-talba tiegħu l-esponent jagħmel referenza għas-sentenza fl- ismijiet Falconi Vella vs Borg Padovani Ginies (Applikazzjoni Nru: 33402/96) mogħtija mill-Qorti Ewropea nhar it-2 ta' Lulju 2002, fejn għalkemm dik il-Qorti ma sabitx u ma kinitx mitluba ssib vjolazzjoni kif qiegħed jagħmel l-esponent, qalet hekk: Illi abbinat ma' dan ir-raġunament, l-esponent jikkontendi wkoll illi s- sitwazzjoni odjerna twassal għal leżjoni tad-dritt tiegħu hekk kif sanċit fl- Artikolu 5(1) (b) tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu korrispettiv fil- Kostituzzjoni ta' Malta, ċioe l-artikolu 34 (1) (d) li jgħid hekk: (1) Ħadd ma għandu jiġi pprivat mil-libertà personali tiegħu ħlief kif jista' jkun awtorizzat b'liġi fil-każijiet li ġejjin, jiġifieri – Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM (d) Fl-esekuzzjoni tal-ordni ta' qorti magħmul biex jiżgura twettiq ta' xi obbligu impost lilu b'liġi." Illi dan qiegħed jingħad għaliex ir-raison d'etre ta' dik id-deroga hija sabiex tiġi żgurata obbligazzjoni. Jekk jiġi nieqes dan l-element minħabba impossibilità li tali obbligazzjoni tiġi mwettqa allura jiġi nieqes dan l-element u l-karattru ta' din l-eżenzjoni jinbidel. Fid-dawl taċ-ċirkostanzi odjerni, l-esponent jikkontendi li dan l-artikolu spiċċa sempliċiment b'karattru punittiv. Illi f'dan ir-rigward l-esponent jagħmel referenza għas-sentenza fl-ismijiet Steer vs Kaissari (Applikazzjoni Nru: 52792/99) mogħtija mill-Qorti Ewropea nhar il-25 ta' Settembru 2003 fejn reġa' ġie ribadit is-segwenti kunċett: Illi għalhekk l-esponent jikkontendi illi fil-każ partikolari tiegħu, il-piena kontemplata fl-artikolu 338(z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, meta tirriżulta l-impossibilità ta' ħlas tal-manteniment kif ordnat fid-digrieti msemmija fil-paragrafu 8 hawn aktar 'il fuq jilledi d-dritt fundamentali tar- rikorrent hekk kif sanċit fl-artikolu 5(1)(b) tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu korrispettiv fil-Kostituzzjoni ta' Malta ċioe l-artikolu 34(1) (d) u dan għaliex il- karattru tal-artikolu isir merament punittiv. Għaldaqstant l-esponent jitlob bir-rispett li din l-Onorabbli Qorti jogħġobha: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM i) Tiddikjara illi fil-każ preżenti tal-esponent, l-applikazzjoni tal-artikolu 338 (z) tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, tenut kont li dan effettivament jikkontempla detenzjoni/priġunerija minħabba nuqqas ta' ħlas ta' dejn ċivili, jilledi d-dritt l-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal- fundamentali tal-esponent fosthom Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem u/jew l-artikolu 5(1)(b) tal- Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu korrispettiv fil-Kostituzzjoni ta' Malta ċioe l- artikolu 34 (1)(d); ii) Tagħti dawk ir-rimedji li jidhrilha xierqa għat-twettiq ta' dawn id-drittijiet fundamentali fuq imsemmija, fosthom li tiddikjara illi l-piena inflitta f'każ ta' sejbien ta' ħtija taħt l-artikolu 338 (z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta m'għandhiex tinkludi detenzjoni / priġunerija meta jirriżulta kjarament li l- akkużat ikun finanzjarjament fl-impossibilità li jħallas u dan taħt dawk il- provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni. Rat ir-Risposta tal-intimat Avukat Ġenerali, (minn issa 'l quddiem "l-intimat Avukat Ġenerali"), li ġiet ippreżentata fid-19 ta' April, 2017, fejn eċċepixxa: Illi fl-ewwel lok ir-rikorrent ma jistax jallega li ġarrab ksur tal-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea, tal-artikolu 5(1)(b) tal-Konvenzjoni Ewropea u/jew tal-artikolu 34(1)(d) tal-Kostituzzjoni ta' Malta għaliex huwa effettivament għadu ma ġiex imċaħħad mil-libertà tiegħu permezz ta' xi sentenza mogħtija mill- Qrati. F'dan ir-rigward għalhekk l-ilment tar-rikorrent huwa wieħed intempestiv; Illi bla ħsara għall-premess ir-rikorrent ma jistax jinvoka ksur tal-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea għaliex f'dan il-każ ma hemm involuta l-ebda obbligazzjoni kuntrattwali. Kif ġie mfisser f'partita 4 tal-kummentarju u r-rapport spjegattiv għal dan il-Protokoll, imħejji mill-Kumitat tal-Esperti fil-Jeddijiet tal- Bniedem (Dok. Tassew il-proċeduri kriminali li qed iħabbat wiċċu magħhom ir-rikorrent mhumiex imnissla minn xi kuntratt jew minn xi ftehim iżda huma konsegwenza ta' nuqqas ta' ħarsien ta' ordni tal-Qorti, liema ordni nħarġet fuq is-saħħa ta' liġi; Illi f'kull każ safejn ir-rikorrent qiegħed jattakka l-liġi nnifisha, tajjeb li jiġi rilevat li l- piena stabbilita mil-liġi, f'każ ta' sejbien ta' ħtija tal-kontravvenzjoni kontemplata fl- artikolu 338(z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta, ma twassalx awtomatikament għal detenzjoni jew priġunerija kif donnu jimplika r-rikorrent fir-rikors kostituzzjonali tiegħu; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Kemm hu hekk, jekk wieħed iħares lejn l-artikolu 7(2) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta wieħed isib li l-piena għall-kontravvenzjoni in kwistjoni tista' tvarja bejn (i) detenzjoni (li skont l-artikolu 12(2) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta ma tistax taqbeż ix-xahrejn), (ii) ammenda (li skont l-artikolu 13 (1) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta ma tistax tkun aktar għolja minn €58.23) (iii) ċanfira u twiddiba. Jiġifieri l-Qrati ta' ġurisdizzjoni kriminali mhumiex marbutin ex lege li bilfors jerogaw piena ta' detenzjoni jekk isibu lil xi ħadd ħati li naqas milli jimpenja ruħu fil-ħlas tal- manteniment. Anzi l-qrati huma fil-libertà li jiddeċiedu bil-kejl għaqli tagħhom liema piena hija l-aktar xierqa għaċ-ċirkostanzi tal-każ; Anki fil-qagħda ta' reċidiva, it-tieni proviso tal-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta jħalli fl-għażla ħielsa tal-Qorti li tiddeċiedi jekk għandux ikun hemm piena ta' ċaħda tal-libertà tal-ħati jew le. Mhux hekk biss, f'kull ċirkostanza l-Qorti tista' wkoll tmur għal-liberazzjoni assoluta jew kundizzjonata skont l-artikolu 22 tal-Kap. 446 tal-Liġijiet ta' Malta; Jiġi b'hekk li r-rikorrent huwa għal kollox żbaljat meta jipprova jagħti l-impressjoni li l-ksur tal-kontravvenzjoni tal-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta jwassal b'mod awtomatiku għat-tneħħija tal-libertà tiegħu. Xhieda ta' dan huwa l-fatt stess li meta r-rikorrent instab ħati mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fil-25 ta' Marzu 2015 (Dok. AG2) talli ma ħallasx fil-ħin il-manteniment bejn ix-xhur ta' Ġunju 2013 u Frar 2014, huwa ma ġiex mibgħut il-ħabs iżda anzi ġie lliberat taħt il-provvedimenti tal- artikolu 22 tal-Kap. 446 bil-kundizzjoni li ma jagħmilx reat ieħor fi żmien sena; Illi r-rikorrent lanqas ma huwa korrett meta jgħid li l-uniku għan wara l-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta huwa li jikkastiga lil min ma josservax l-obbligi tiegħu tal-ħlas tal-alimenti. Infatti l-prassi forensika segwita mill-Qrati tagħna kienet dejjem li huma ma jitfgħux nies il-ħabs jekk dawn fil-frattemp jilħqu jħallsu l- arretrati tal-manteniment. F'dan is-sens allura l-interpretazzjoni tal-liġi mogħtija mill-Qrati tagħhna lill-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta timxi a pari passu mat-tagħlim ħiereġ mis-sentenza Steer v. Id-Danimarka, ċitata mir- rikorrenti fir-rikors kostituzzjonali tiegħu; Illi fuq kollox l-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta irid jinqara wkoll fil- kuntest tal-artikoli 21 u 985 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta. Wisq loġikament ħadd ma jista' jiġi mġiegħel jagħmel l-impossibbli, b'dana li jekk ikun hemm bdil fiċ- ċirkostanzi, min ikun mgħobbi bl-obbligu tal-ħlas tal-manteniment dejjem ikun jista' jadixxi quddiem il-Qorti tal-Familja biex jinħeles minn dan l-obbligu tiegħu jew li tiġi mnaqqsa r-retta alimentari. Jekk huwa jiġi hekk meħlus jew imtaffi mill-piż tal- manteniment allura dak li jkun ma jibqax aktar espost għall-proċeduri kriminali abbażi tal-artikolu 338(z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Ifisser dan, li jekk persuna li tkun ġiet ordnata mill-Qorti li tħallas ammont partikolari ta' manteniment, tiġi f'qagħda li ma tistax tonora aktar dawk l-obbligi tagħha, allura hija dejjem tista' titlob it-tneħħija jew it-tnaqqis ta' dak l-obbligu. Bilkemm għandu għalfejn jingħad hija l-Qorti tal-Familja li hija l-forum idoneu li għandha teżamina l- manteniment; l-qagħda finanzjarja ta' min għandu jagħti l-mezzi u Illi mingħajr ħsara għas-suespost, speċifikament b'rabta mal-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea, tajjeb li jingħad li kif ġie mfisser f'partita 5 tal- kummentarju u r-rapport spjegattiv għal dan il-Protokoll (Dok. AG1), iċ-ċaħda tal- libertà mhijiex projbita: Għalkemm fis-sejbien ta' ħtija tal-kontravvenzjoni tal-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta hemm il-prospettiva ta' detenzjoni u anke ta' priġunerija f'każ ta' reċidiva, dan ma jfissirx b'daqshekk li tali piena jew tali liġi hija bi vjolazzjoni tal-Artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea. Dan għar- raġuni li kif fuq spjegat il-kolpevolezza ta' din il-kontravvenzjoni ma twassalx awtomatikament għaċ-ċaħda tal-libertà minħabba li l-Qorti għandha diskrezzjoni ħielsa fl-għażla tal-piena, dejjem skont iċ-ċirkostanzi u l-fattizzi tal-każ in kwistjoni; Għaldaqstant mill-aspett oġġettiv u ġeneriku ma hemm xejn ħażin kontra r-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea jekk il-liġi tippermetti l-erogar ta' piena ta' detenzjoni jew ta' priġunerija f'każ ta' ksur ripetittiv tal-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta; Illi għalhekk dak li jmiss li jiġi eżaminat huwa jekk issa mill-aspett soġġettiv u speċifiku għall-każ in eżami, l-applikazzjoni tal-artikolu 338 (z) tal-Kap. 9 tal- Liġijiet ta' Malta fil-konfront tar-rikorrent f'dan il-każ, wasslitx jew tistax twassal għall-ksur tal-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea; F'dan ir-rigward tajjeb li wieħed iżomm f'moħħu li l-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea jgħodd biss fejn ikun hemm inabilità li jiġi mwettaq obbligu kuntrattwali u mhux sempliċiment meta jkun hemm diffikultà. Għalhekk biex ir-rikorrent jirnexxi fl-ilment tiegħu irid iseħħlu jipprova li huwa verament kien fl-impossibilità li jħallas il-manteniment; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM F'dan il-każ ir-rikorrent ma jirnexxilux jipperswadi lill-Qorti tal-Familja li jinsab f'qagħda finanzjarja mwiergħa. Għalhekk dan ifisser biss li huwa kapaċi jħallas il- manteniment u l-esponent ma jarax kif dina l-Onorabbli Qorti għandha tiddeċiedi mod ieħor; Illi mingħajr preġudizzju għall-premess ir-riferenza li r-rikorrent għoġbu jagħmel għall-każ ta' Goktan vs. Franza ma hi ta' ebda fejda għalih għaliex apparti li f'dan il-każ ma kien hemm l-ebda talba għal sejbien ta' vjolazzjoni tal-artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea u l-Qorti Ewropea kkummentat biss en passant fuq dan l-artikolu, tajjeb li jingħad li ċ-ċirkostanzi ta' dak il-każ kienu ferm differenti minn dak odjern. Illi, dejjem mingħajr ħsara għal dak fuq imsemmi, l-esponent jinsab xi ftit perpless kif ir-rikorrent qiegħed jargumenta ksur tal-artikolu 5(1)(b) tal-Konvenzjoni Ewropea u tal-artikolu 34(1)(d) tal-Kostituzzjoni ta' Malta. Dan mhux biss għar- raġuni li sa issa huwa għadu ma rċieva l-ebda sentenza li ċaħditlu b'mod effettiv il-libertà tiegħu iżda anke għaliex dawn il-provvedimenti proprju jawtorizzaw il- privazzjoni tal-libertà jekk xi ħadd jonqos milli jħares l-ordni ta' qorti. F'dan ir- rigward il-ħlas tal-manteniment lil uliedu ġie proprju ordnat minn qorti; Jiġifieri, jekk fl-eventwalità li qorti fil-futur tħoss opportun li għandha tinfliġġi piena ta' detenzjoni jew ta' impriġunerija fuq ir-rikorrent minħabba nuqqas ripetittiv ta' ħlas ta' manteniment da parti tiegħu, hija tkun qed timxi in linea mal-artikolu 5(1)(b) tal-Konvenzjoni Ewropea u tal-artikolu 34(1)(d) tal- Kostituzzjoni ta' Malta, meqjus li d-deprivazzjoni tal-libertà tiegħu tkun marbuta ma' nuqqas ta' ħarsien ta' ordni tal-Qorti. Dan fl-isfond ukoll li sa issa ma hemmx sentenza jew dikriet tal-Qorti tal-Familja li turi li r-rikorrenti mhuwiex kapaċi jħallas l-arretrati tal-manteniment; Illi fi kwalsiasi każ irrispettivament mill-artikolu 5(1)(b) tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 34(1)(d) tal-Kostituzzjoni ta' Malta, jekk ikun hemm sentenza ta' detenzjoni/priġunerija ġejja mill-Qorti, allura dik il-privazzjoni tal-libertà, ladarba tkun ġejja min qorti wara proċess li wassal għal sejbien ta' ħtija, allura tali detenzjoni/priġunerija tkun leġittimata skont l-artikolu 5(1)(a) tal-Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 34 (1)(b) tal-Kostituzzjoni ta' Malta rispettivament; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Illi l-esponent jagħlaq billi jtenni li mhuwiex xieraq, jekk ir-rikorrent verament irid il-ġid għal uliedu, li jinqeda b'dawn il-proċeduri kostituzzjonali, sabiex jipprova jinħeles jew jipposponi l-obbligu tiegħu li jħallas l-alimenti lil uliedu skont l- artikoli 3B, 7 u 20 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; Għaldaqstant fid-dawl tas-suespost l-esponent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha tiċħad it-talbiet kollha tar-rikorrent bl-ispejjeż kontra tiegħu. Rat ir-Risposta tal-intimata Diana De Flavia (minn issa 'l quddiem "l- intimata"), li ġiet ippreżentata fl-10 ta' Mejju, 2017, fejn eċċepiet: Illi għandu jingħad umilment fl-ewwel lok illi r-rikors promutur huwa intiż unikament sabiex jiddelunga proċeduri sabiex l-esponenti tkun tista' tenforza digrieti għall-manteniment ta' ulied il-kontendenti u dana peress illi tali proċeduri jinsabu sospiżi pendenti l-eżitu tal-azzjoni odjerna; Illi l-esponenti taqbel mal-osservazzjoni tal-intimat Avukat Ġenerali li jirrileva fl- ewwel premessa tiegħu illi r-rikorrent għadu ma ġiex imċaħħad mil-libertà tiegħu u li l-ilment huwa għalhekk wieħed intempestiv u tkompli żżid ma' dan billi tagħmel referenza għat-test ta' Vassallo Fabri, O'Boyle & Kaye illi fir-rigward ta' ilmenti bbażati fuq l-Artikolu 5 jitkellmu speċifikament fuq "a person in detention".1 Illi r-rikorrent huwa żbaljat meta huwa jinvoka ksur tal-Artikolu 1 tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea għaliex fil-każ in eżami ma jikkontempla l- ebda kuntratt. L-obbligu tar-rikorrent jirriżulta minn digriet tal-Qorti naxxenti mid-dispożizzjonijiet tal-Liġi ossia l-artikolu 3B – inter alia – tal-Kapitolu 16 tal- Liġijiet ta' Malta. Illi mhuwiex minnu li r-rikorrent jinstab fl-impossibilità illi jħallas kif sejjer jirriżulta matul it-trattazzjoni tal-kawża odjerna. Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost tar-rikorrent mhumiex eżegwibbli kontra l-esponenti għaliex kwalsiasi rimedju mitlub għandu – se mai – ikun ipprovdut mill-Istat u mhux mill-esponenti. Rat l-atti kollha tal-kawża. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti. Semgħet lill-avukati difensuri tal-partijiet jittrattaw. Rat il-verbal tal-udjenza tat-28 ta' Ġunju 2019, fejn il-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza. Il-kwistjoni bejn il-partijiet Ir-rikorrent jallega ksur tad-drittijiet fundamentali tiegħu, partikolarment dawk protetti bis-saħħa tal-Ewwel Artikolu tar-Raba' Protokoll li in suċċint jgħid li ħadd ma jista' jintbagħat il-ħabs minħabba dejn ċivili, kif ukoll dawk protetti taħt l-artikolu 34 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni Ewropea, li huma marbuta mal-ħarsien tal-individwu minn arrest arbitrarju. Bejn ir-rikorrent u l-intimata Diana De Flavia hemm għaddejjin proċeduri ta' separazzjoni personali, li ilhom li nbdew mis-sena 2013, u f'dan il-perijodu ta' żmien ingħataw diversi digrieti u provvedimenti mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) sabiex jirregolaw diversi aspetti tas-separazzjoni bejn il-partijiet, partikolarment il-kwistjoni tal-manteniment pendente lite, anki għax il- partijiet għandhom żewġt itfal minuri li baqgħu jgħixu mal-omm fid-dar matrimonjali tal-partijiet. B'digriet tal-Qorti tal-Familja tat-2 ta' Diċembru, 2013, ir-rikorrent ġie ordnat iħallas manteniment fl-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar lill-intimata bħala manteniment għall-ulied minuri tagħhom, kif ukoll ġie ordnat iħallas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn baqgħet tirrisjedi l-intimata flimkien mal-ulied minuri tal-partijiet, l-ispejjeż tal-edukazzjoni ta' wlied il-partijiet li dak iż-żmien kienu t-tnejn li huma jattendu skola privata, u s-self bankarju li l-partijiet kienu kkontrattaw. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM rikorrent jallega li kien impossibbli għalih li jottempera ruħu ma' din l-ordni tal-Qorti minħabba li l-introjtu tiegħu ma kienx suffiċjenti biex jeffettwa l- ħlasijiet li ordnatlu jħallas il-Qorti. Fuq ammissjoni tar-rikorrent stess, huwa beda jgħaddi lil martu ħlas għall-manteniment tal-ulied minuri tal-partijiet f'ammont li kien inqas mis-seba' mitt Euro (€700) fix-xahar li ordnatlu jħallas il-Qorti, filwaqt li naqas milli jagħmel il-ħlasijiet l-oħra li l-Qorti tal-Familja ordnatlu jħallas. Dan wassal għal sitwazzjoni fejn l-intimata ġiet mhedda diversi drabi li s-servizz tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn tgħix ma' wliedha ser jinqata'. Barra minn hekk l-ammont ta' pendenzi f'miżati tal-iskola mhux imħallsa kien sostanzjali b'tali mod li wlied il-partijiet kienu mhedda li setgħu jitkeċċew mill-iskola privata fejn kienu jattendu. Permezz ta' digriet mogħti mill-Qorti tal-Familja fit-30 ta' Marzu, 2015, u permezz ta' digriet ieħor tad-9 ta' Novembru, 2015, il-Qorti ordnat lir- rikorrent jibda jħallas manteniment fl-ammont ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) fix-xahar, sabiex mal-manteniment għall-ulied minuri tal-partijiet, ir- rikorrent jibda jħallas l-ammont ta' mitejn u disgħin Euro (€290) fix-xahar għall-arretrati tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma li minkejja li l-Qorti ordnatlu jibda jħallas, ir-rikorrent baqa' jinsisti li huwa m'għandux il-mezzi biex iħallashom, kif ukoll għall-pendenzi tal-miżati tal-iskejjel ta' wliedhom. dejjem sostna li huwa m'għandux il-mezzi finanzjarji biex iħallas l-ammonti li l- Qorti tal-Familja ordnatlu jħallas, u per konsegwenza naqas għal darb'oħra li jottempera ruħu ma' dawn l-ordnijiet tal-Qorti, kellu jwieġeb għal għadd ta' kwereli li saru fil-konfront tiegħu ai termini tal-artikolu 338(z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, li wħud minnhom ġew deċiżi u appellati mir-rikorrent. Il-lanjanza kostituzzjonali odjerna nbdiet wara li l-Qorti tal-Appell Kriminali ssospendiet il-proċeduri pendenti quddiemha, sakemm ikun hemm eżitu finali Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM għal dawn il-proċeduri, fejn ir-rikorrent qiegħed jilmenta li l-mod kif il-Qorti tal-Familja inkludiet djun ċivili dovuti lil terzi, bħall-kontijiet tad-dawl u l-ilma u l-miżati tal-iskejjel, mal-'manteniment' li r-rikorrent huwa obbligat iħallas għal uliedu minuri, qiegħed jilledi d-drittijiet fundamentali tiegħu. L-ilmenti ewlenin tar-rikorrent huma li l-applikazzjoni tal-artikolu 338(z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta għaċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ tiegħu, tilledi d- drittijiet fundamentali tiegħu, tenut kont li l-applikazzjoni ta' dan l-artikolu tal- Kodiċi Kriminali għaċ-ċirkostanzi tar-rikorrent, esponietu għal sentenza ta' priġunerija minħabba n-nuqqas ta' ħlas ta' dejn ċivili, liema dejn ir-rikorrent jgħid li huwa jinsab fl-impossibilità finanzjarja li jħallas. L-intimat Avukat Ġenerali wieġeb li sa fejn ir-rikorrent għadu mhux qiegħed jiskonta sentenza effettiva ta' priġunerija, l-ilment odjern huwa wieħed intempestiv.2 Inoltre l-Avukat Ġenerali eċċepixxa li f'dan il-każ m'hemm l-ebda ksur tal-Artikolu 1 tar-Raba' Protokoll, minħabba li ma kien hemm ebda obbligazzjonijiet kuntrattwali li r-rikorrent ma setax iħallas għalihom, iżda kuntrarju għal dak allegat mir-rikorrent, il-proċeduri kriminali li dan qiegħed jiffaċċja huma konsegwenza ta' nuqqas ta' ħarsien minnu ta' ordni tal-Qorti. L- Avukat Ġenerali eċċepixxa wkoll li l-Qrati Maltin għandhom diskrezzjoni wiesgħa meta jiġu biex jistabbilixxu l-piena idonea għaċ-ċirkostanzi tal-każ li jkollhom quddiemhom meta persuna tinstab ħatja ta' ksur tal-artikolu 338(z) tal-Kodiċi Kriminali, u l-piena imposta mill-Qorti mhux neċessarjament tkun waħda karċerarja, iżda tista' tkun twiddiba u ċanfira jew il-ħlas ta' ammenda. Intqal ukoll li r-rikorrent kellu diversi għażliet quddiemu, fosthom li jagħmel talba lill-Qorti tal-Familja sabiex id-digrieti li huwa jħoss li kienu onerużi wisq fuqu, jiġu varjati, u li persuna ma tistax tinvoka ħarsien taħt l-Ewwel Artikolu 2 Din l-eċċezzjoni ġiet irtirata mill-avukat difensur tal-intimat Avukat Ġenerali waqt it-trattazzjoni finali tal-kawża. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM tar-Raba' Protokoll f'każ fejn din deliberatament tonqos milli tagħmel tajjeb għal xi obbligazzjoni. L-Avukat Ġenerali eċċepixxa wkoll li l-Artikolu 5(1)(b) tal- Konvenzjoni Ewropea u l-artikolu 34(1)(d) tal-Kostituzzjoni ta' Malta ma japplikawx għaċ-ċirkostanzi tal-każ odjern, minħabba li r-rikorrent naqas li jobdi ordni imposta fuqu mill-Qorti. L-intimata Diana De Flavia tawati li dan ir-rikors sar mir-rikorrent sabiex ikompli jiddelunga proċeduri mibdija minnha li permezz tagħhom hi qiegħda tfittex li tinforza digrieti fir-rigward tal-ħlas tal-manteniment dovut mir- L-intimata eċċepiet ukoll obbligazzjoni tar-rikorrent tirriżulta minn digriet tal-Qorti naxxenti mill- artikolu 3B tal-Kapitolu 16 u mhux minn xi obbligazzjoni kuntrattwali kif qiegħed jipprova jsostni r-rikorrent. Provi u riżultanzi Ir-rikorrent ppreżenta kopji ta' diversi rikorsi bid-digrieti relattivi mogħtija mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) fir-rigward tal-proċeduri ta' separazzjoni li għadhom pendenti bejn il-partijiet, fosthom ir-rikors ippreżentat mill-intimata Diana De Flavia quddiem il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) fil-25 ta' Ġunju, 20133; kopja tad-digriet tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) mogħti fit-2 ta' Diċembru, 20134; kopja tar-rikors tar-rikorrent tal-24 ta' Frar, 2014 flimkien 9 tal-proċess. 12 tal-proċess. Permezz ta' dan id-digriet, il-Qorti ordnat lil Miguel De Flavia jħallas lill-intimata bħala manten- iment pendente lite għaż-żewġ uliedhom minuri s-somma ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar b'effett mill-25 ta' Ġunju, 2013; ordnat lil Miguel De Flavia sabiex pendente lite jħallas żewġ terzi (2/3) tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar matrimonjali fejn tgħix l-intimata flimkien mal-ulied minuri tal-partijiet; ordnat lil Miguel De Flavia sabiex pendente lite jħallas il-pagamenti mensili dovuti lil HSBC Bank Malta p.l.c. b'rifużjoni ta' self bankarju, liema pagamenti jammontaw għas-somma ta' erba' mija u seba' Euro u tlieta u tletin ċenteżmu (€407.33) fix-xahar; u ordnat lil Miguel De Flavia sabiex pendente lite jħallas il-miżati tal-iskola privata u l-ispejjeż edukattivi anċillari tal-ulied minuri tal-partijiet. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM ma' kopja tad-digriet tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) mogħti fl-24 ta' Ġunju, 2014 fir-rigward tar-rikors tar-rikorrent tal-24 ta' Frar, 20145; kopja tar-rikors ulterjuri tar-rikorrent tas-27 ta' Ġunju, 20146, flimkien ma' kopja tad-digriet tal-istess Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) fir-rigward tar-rikors tar-rikorrent tas- 27 ta' Ġunju, 2014.7 Ir-rikorrent ippreżenta wkoll kopja ta' rikors urġenti li tressaq mill-intimata Diana De Flavia fil-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) fl-10 ta' Marzu, 20158, flimkien ma' kopja tad-digriet relattiv mogħti mill-Qorti fit-30 ta' Marzu, 20159; kopja ta' rikors ulterjuri intavolat mill-intimata Diana De Flavia fis-26 ta' Mejju, 201510, flimkien mal-kopja tad-digriet relattiv tal- Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) tat-2 ta' Lulju, 201511; kopja ta' rikors tar- rikorrent tal-5 ta' Awwissu, 2015; kopja tar-rikors urġenti tal-intimata tal-25 ta' Awwissu, 201512 u kopja tad-digriet tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) tad-9 ta' Novembru, 2015.13 Ir-rikorrent ippreżenta wkoll kopja ta' digriet tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) tas-26 ta' Awwissu, 2016, fejn il-Qorti varjat id-digrieti preċedenti tagħha, u ordnat illi r-rikorrent Miguel De Flavia għandu jħallas lill- intimata Diana De Flavia manteniment pendente lite fl-ammont ta' tliet mija u ħamsin Euro (€350) fix-xahar għal kull wieħed mill-ulied minuri tal-partijiet, b'dan illi b'effett mill-25 ta' Ġunju, 2017, dan il-manteniment jiżdied skont l- indiċi tal-għoli tal-ħajja u hekk jibqa' jiżdied kull sena, ġiet ikkonfermata ċ- ċaħda tal-manteniment għal Diana De Flavia personalment, ġie ordnat illi l- kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar matrimonjali tal-partijiet, li baqgħet tgħix l-intimata Diana De Flavia għandha tagħmel tajjeb għalihom hi esklussivament, kif ukoll ġie ordnat li l-pagamenti mensili dovuti lil HSBC Bank 5 A fol. 24 tal-proċess. 28 tal-proċess. 32 tal-proċess. 38 tal-proċess. 40 tal-proċess. 43 tal-proċess. 45 tal-proċess. 49 tal-proċess. 54 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Malta plc u l-pagamenti dovuti lil San Anton School għandhom jibdew jitħallsu kwantu għal nofs mir-rikorrent u nofs mill-intimata. Min-naħa tiegħu l-intimat Avukat Ġenerali ppreżenta kopja tar-rapport spjegattiv għar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea14, flimkien ma' kopja ta' deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-25 ta' Marzu, 2015 fl- ismijiet Il-Pulizija vs. Miguel Theodoulou, fejn il-Qorti varjat is-sentenza appellata u rrevokata inkwantu kienet sabet lill-appellant ħati tal-imputazzjoni dedotta kontra tiegħu u kkundannatu għall-piena ta' xahar priġunerija, u minflok sabitu ħati talli b'diversi atti magħmulin minnu, ukoll jekk fi żminijiet differenti u li jiksru l-istess dispożizzjoni tal-liġi, u magħmula b'riżoluzzjoni waħda, bejn ix-xhur ta' Diċembru 2013 sa Frar 2014, meta hekk ordnat minn Qorti, naqas li jagħti lil martu Diana De Flavia għal uliedhom is-somma ffissata minn dik il-Qorti bħala manteniment għall-ulied fi żmien ħmistax (15)- il jum minn dak il-jum li fih kellha titħallas dik is-somma, u lliberatu bil- kundizzjoni li ma jagħmilx reat ieħor sa żmien sena mid-data tas-sentenza. Inoltre l-Qorti ordnat lir-rikorrent iħallas lill-intimata s-somma ta' €600 rappreżentanti l-bilanċ ta' manteniment dovut għax-xhur ta' Diċembru 2013, Jannar 2014 u Frar 2014, fi żmien xahar mid-data tas-sentenza. Permezz ta' nota tat-18 ta' Ottubru 2017, ir-rikorrent ippreżenta kopja ta' affidavit tiegħu16, flimkien ma' vera kopja tal-atti relattivi għall-appelli kriminali 211/16, 212/16, 556/16 u 557/16.17 74 tal-proċess. 82 tal-proċess. 91 tal-proċess. 96 et seq. tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Fl-affidavit tiegħu r-rikorrent qal li huwa għandu s-sengħa ta' mastrudaxxa, u huwa direttur tal-kumpannija Top Drawer Limited bi sħab ma' ċertu Adrian Putzulu Caruana li l-kumpannija Top Drawer Limited hija kumpannija żgħira ffukata fuq il-kwalità tal-prodott għas-suq lokali, u hu u Adrian Nolan kienu bdew din il-kumpannija fis-sena 1997 minn post mikri lilhom fil-Mosta. li sabiex setgħu jidħlu f'dan is-suq partikolari, huma kellhom jagħmlu diversi sagrifiċċji u jaħdmu sigħat twal, u minkejja li l-kumpannija kienet ilha mwaqqfa mal-għoxrin sena, din kienet għadha qiegħda tikber bil-mod. ukoll li l-profitti rreġistrati minn din il-kumpannija huma minimi ħafna, u għal numru twal ta' snin huwa kien qiegħed jirċievi biss salarju mix-xogħol tiegħu f'din il-kumpannija li kien ta' madwar €1,000 jew €1,100 fix-xahar. Qal li fl- istess żmien, il-mara tiegħu Diana kienet impjegata full-time ma' kumpannija tar-reklamar, u minkejja li din kellha salarju viċin ħafna ta' dak li kien qiegħed jaqla' r-rikorrent, huwa kien qabel li jħallasha madwar €500 fix-xahar, anki qabel kien hemm digriet tal-Qorti li kellu jirregola l-manteniment. minbarra dan il-ħlas tal-manteniment, huwa kien iħallas ukoll kontijiet oħra fid-dar, bħad-dawl u l-ilma u l-kontijiet għas-servizz tal-internet u t-telefonija. Ir-rikorrent qal li huwa dejjem ipprova jikkontribwixxi għall-ħlas tal-miżati tal- iskejjel tal-ulied minuri tal-partijiet, anki jekk huwa kien jagħmel dan Qal li minkejja li huwa kien direttur ta' kumpannija, lanqas kont bankarju f'ismu m'għandu, minħabba li ma jirnexxielu jfaddal xejn mis-salarju tiegħu. Spjega li huwa kien jgħix minn dak li kien idaħħal bħala salarju, kif ukoll minn self bankarju li kien jagħmel anki permezz ta' faċilitajiet bħal credit Min-naħa l-oħra, qal ir-rikorrent, l-intimata kellha diversi kontijiet ta' tfaddil f'banek lokali, li kienet iżżomm mistura mir-rikorrent. Ir-rikorrent qal li meta bdew il-proċeduri ta' separazzjoni personali bejn il-partijiet, ingħatat l- impressjoni lill-Qorti mill-intimata li huwa xi direttur ta' kumpannija sinjur, li Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM kien qiegħed idawwar profitti kbar għalih, u konsegwenza ta' hekk f'Diċembru tal-2013 huwa kien ġie ordnat iħallas manteniment ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar għaż-żewġt itfal minuri tal-partijiet. Kompla jgħid li l-Qorti kienet ordnatlu wkoll jagħmel tajjeb għall-ispejjeż marbuta mal-edukazzjoni tal-ulied minuri tal-partijiet u għad-djun kollha kkontrattati mill-partijiet tul iż-żwieġ, bħall-faċilità tal-Flexicredit, u s-self bankarju. B'żieda ma' dan, kompla jgħid ir- rikorrent, il-Qorti ordnatlu wkoll iħallas żewġ terzi (2/3) tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar matrimonjali li huwa ma kienx għadu joqgħod fiha aktar. jgħid li dak id-digriet ġabu f'sitwazzjoni mwiergħa minħabba li ma kienx hemm mod kif huwa seta' jagħmel tajjeb għall-ħlasijiet li ġie ordnat iħallas. Qal li b'xi mod huwa kien qiegħed jirnexxilu jħallas l-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar bħala manteniment, iżda kien impossibbli għalih li jlaħħaq mal- ħlasijiet l-oħra kollha li l-Qorti ordnatlu jħallas. Qal li wara li l-intimata kienet għamlet rikors ieħor, il-ħlasijiet tal-arretrati tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma li r- rikorrent kien ordnat iħallas b'digriet preċedenti tal-Qorti, żdiedu mal- manteniment li huwa kien obbligat iħallas, b'mod li b'hekk huwa kien obbligat iħallas l-ammont ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) manteniment fix-xahar. Ir-rikorrent kompla jgħid li l-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) iddeċidiet li l-ħlas ta' ħamest elef Euro (€5,000) arretrati tal-miżati tal-iskola, kellhom jiġu kkonvertiti f'manteniment li r-rikorrent ġie ordnat iħallas. Kompla jgħid li għajr għas-seba' mitt Euro (€700) manteniment fix-xahar, huwa ma setax ilaħħaq mal-obbligi ta' ħlas l-oħra imposti fuqu mill-Qorti. Żied jgħid li sadanittant l-intimata baqgħet tgħix fid-dar matrimonjali tal-partijiet flimkien mal-ulied minuri tagħhom, filwaqt li huwa lanqas kellu l-mezzi biex jikri post biex imur jgħix fih. Kompla jgħid li meta sab ruħu fl-impossibilità li jħallas dak ordnat lilu mill-Qorti, l-intimata bdiet tagħmel sensiela ta' rapporti lill-Pulizija, u huwa sab ruħu f'sitwazzjoni fejn kellu jqatta' ħin konsiderevoli quddiem il- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Qrati sabiex iwieġeb għad-diversi akkużi miġjuba kontra tiegħu, fattur dan li affettwa anki l-produttività tiegħu fuq ix-xogħol. Spjega li ta' kull xahar huwa kien qiegħed jiffaċċja rapporti minħabba li ma setax iħallas il-mitejn u disgħin Euro (€290) għall-kontijiet tad-dawl u l-ilma li ġie ordnat iħallas mill-Qorti tal- Familja, kif ukoll għax ma setax iħallas l-arretrati tal-miżati tal-iskejjel. f'xi żmien huwa kien irnexxielu jissellef ammont ta' flus mingħand ommu sabiex iħallas l-arretrati tal-miżati tal-iskola privata li kienet tattendi waħda mit-tfal minuri tal-partijiet. Ir-rikorrent kompla jgħid li f'dak iż-żmien is- sitwazzjoni finanzjarja tiegħu tant kienet ħażina, li kellu jagħmel pressjoni fuq l-imsieħba tiegħu fin-negozju sabiex iżidu l-pagi b'madwar mitejn u ħamsin Euro (€250) fix-xahar, xi ħaġa li ħolqot piżijiet kbar fuq in-negozju. kompla jgħid li jum fost l-oħrajn huwa rċieva kopja tal-formola tal-FS3 tal- intimata, minn fejn sar jaf li f'sena waħda din kienet qalgħet ferm aktar flus milli xehdet li qalgħet quddiem il-Qorti. Ir-rikorrent qal li kien sar jaf ukoll li tul is-snin, l-intimata kienet faddlet somom sostanzjali ta' flus. Ir-rikorrent żied jispjega li wara li dawn il-fatti inġiebu a konjizzjoni tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal- Familja) b'rabta ma' wieħed mir-rikorsi li tressqu mill-partijiet fil-kawża, il- Qorti tal-Familja kienet bidlet id-digriet tagħha fir-rigward tal-ħlas tal- manteniment mir-rikorrent, u naqqset il-ħlas mensili li kellu jħallas ir-rikorrent għall-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar, filwaqt li ordnat li l-miżati tal-iskejjel u s-self bankarju tal-partijiet kellhom jitħallsu nofs bin-nofs bejn il- partijiet, u ordnat li l-ħlas tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn tirrisjedi l- flimkien ma' wlied il-partijiet, għandhom jitħallsu minnha esklussivament. Ir-rikorrent qal li minkejja dan it-tibdil fl-ordnijiet maħruġa mill-Qorti, dak iż-żmien kienu diġà ttieħdu passi kontra tiegħu quddiem il- Qorti Kriminali, fejn hu nstab ħati tal-akkużi miġjuba kontrih. Qal li wara li ngħata dan l-aħħar digriet mill-Qorti tal-Familja f'Awwissu tal-2016, ir- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM relazzjoni tiegħu mal-intimata tjiebet, u huwa qiegħed jirnexxilu jħallas nofs il- miżati tal-iskejjel li sadanittant naqsu drastikament minħabba li l-bint il-kbira tal-partijiet daħlet l-Università. Ir-rikorrent ikkonkluda billi qal li minkejja li huwa jaħdem għal sigħat twal, is-sitwazzjoni finanzjarja tiegħu xorta waħda mhix waħda feliċi u ma tirriflettix l-ammont ta' sigħat li jqatta' jaħdem, u xorta waħda jsibha diffiċli jlaħħaq mal-ispejjeż li jinqalgħulu minn żmien għal żmien. Qal li huwa jgħix f'appartament misluf lilu minn ommu, mingħajr ma jħallas kera, u ħutu mhumiex jinsistu li l-appartament ta' ommu jinbiegħ għax jafu li r-rikorrent m'għandux il-mezzi biex ikun jista' jikri post għalih. Ir-rikorrent xehed fl-udjenza tas-16 ta' Novembru, 201718, fejn spjega lill-Qorti li s-salarju tiegħu jinqasam fi tnejn, seba' mitt Euro (€700) li jitħallsu direttament lill-intimata, u medja ta' seba' mitt Euro (€700) oħra li jitħallsu lilu, għalkemm il-bilanċ li jibqa' f'idejn ir-rikorrent ivarja ftit skont l-ammont ta' bolol li jkollhom jitħallsu fix-xahar partikolari. Ir-rikorrent żied jgħid li l- proċeduri ta' separazzjoni bejn il-partijiet inbdew fis-sena 2012, u manteniment ta' seba' mitt Euro (€700) li huwa obbligat iħallas fix-xahar għal uliedu minuri dejjem ħallashom. Ir-rikorrent qal ukoll li l-partijiet għandhom self bankarju li għadu ma tħallasx, u huwa mhux f'qagħda li jħallas dawn id- Qal li hemm ukoll arretrati ammontanti għal ħamest elef Euro (€5,000) f'miżati tal-iskola tat-tfal minuri tal-partijiet, u arretrati oħra għall-ħlas tal- kontijiet tad-dawl u l-ilma li l-Qorti ġabrithom taħt il-'manteniment' li r- rikorrent irid iħallas ta' kull xahar. Ix-xhud qal li minkejja li r-rikors tiegħu sabiex il-Qorti tvarja jew tnaqqas l-obbligi tiegħu fir-rigward tal-ħlas tal- manteniment kien sar f'Ġunju tal-2015, id-digriet tal-Qorti li finalment varja l- obbligi tar-rikorrent u ġabu f'sitwazzjoni li seta' jlaħħaq mal-ħlasijiet tal- 270 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM manteniment imposti fuqu, ingħata f'Awwissu tal-2016. rikorrent żied jispjega li minkejja dawn il-varjazzjonijiet fid-digrieti tal-Qorti li varjaw ukoll l-obbligi tar-rikorrent fil-konfront tal-intimata martu, is-sentenzi mill-Qorti Kriminali fil-konfront tiegħu kienu laħqu ngħataw. Waqt l-udjenza tal-21 ta' Frar, 2018 xehed Ruben Zammit Fresta, in rappreżentanza tal-kumpannija ARMS Limited, li ppreżenta kopja ta' kont tad-dawl u l-ilma maħruġ fuq isem ir-rikorrent, kif ukoll kopja ta' prospett jew statement of account konness ma' dan il-kont. Ix-xhud qal li minkejja li d-dawl u l-ilma tal- indirizz muri fil-kont ma nqatgħu qatt, madanakollu fid-9 ta' Mejju, 2016 kienet intbagħtet final notice bi twissija li ser jinqata' s-servizz. ukoll li fis-sena 2012 kien ġie ffirmat ftehim mar-rikorrent sabiex il-ħlasijiet għas-servizzi tad-dawl u l-ilma dovuti minnu jibdew jitħallsu permezz ta' Waqt l-istess udjenza xehed Dr Joe D'amico, prinċipal tal-iskola Il-Gudja, li qal li l-partijiet fil-kawża kienu ġew infurmati li jekk il-pendenzi tal-miżati tal- iskola ta' binthom minuri ma kinux ser jitħallsu qabel tibda s-sena skolastika, binthom ma setgħetx tibqa' tattendi l-istess skola. Ix-xhud qal li l-pendenzi ta' miżati dovuti mill-partijiet fil-21 ta' April, 2015 kienu jammontaw għal ħamest elef u wieħed u ħamsin Euro (€5,051), u sal-aħħar ta' Awwissu ta' dik is-sena dawn telgħu għal sitt elef, tliet mija u disgħa u sebgħin Euro (€6,379). ukoll li dawn il-miżati tħallsu kollha mill-intimata Diana De Flavia, permezz ta' għadd ta' pagamenti akkont, u l-pendenzi kollha kienu ngħalqu qabel bdiet is- sena skolastika 2015/2016, tant hu hekk li l-bint minuri tal-partijiet baqgħet tattendi l-imsemmija skola. Ix-xhud ikkonferma li wara li kienu tħallsu dawn il- 285 tal-proċess. 294 et seq. tal-proċess. 289 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM pendenzi, il-miżati baqgħu jitħallsu b'mod regolari, f'partijiet ugwali minn Waqt l-udjenza tal-15 ta' Marzu, 2018, reġa' xehed Reuben Ellard in rappreżentanza ta' ARMS Limited22, li ppreżenta kopji tal-final notices, u ittri oħra li ntbagħtu lill-partijiet. Ix-xhud esebixxa wkoll elenku ta' pagamenti li saru, fejn żied jgħid li l-parti l-kbira tal-ħlasijiet saru mill-intimata Diana L-affidavit tal-intimata Diana De Flavia ġie ippreżentat permezz ta' nota tat-2 ta' Lulju, 201824, li qalet li hija għandha impjieg fuq bażi part-time mal- kumpannija Crown Advertising Limited, liema kumpannija hija negozju tal- familja tagħha, u ilha taħdem b'dan il-mod mis-sena 1998, is-sena meta twieldet bint il-kbira tal-partijiet. Qalet li minkejja li mat-twelid ta' bint il- partijiet, kellha tnaqqas drastikament is-sigħat ta' xogħol tagħha, missierha kien ta parir li tibqa' rreġistrata bħala full-timer anki sabiex tkun tista' tibqa' tħallas il-kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali b'mod sħiħ. Qalet li kien hemm żmien meta hija kienet taħdem tliet darbiet fil-ġimgħa b'ammont ta' sigħat ridotti, u s-salarju tagħha huwa ta' madwar seba' mija u tmenin Euro (€780) Qalet li minn dan l-introjtu li għandha mill-impjieg tagħha, u mill- manteniment li hija tirċievi mingħand ir-rikorrent, hija trid tħallas il-kontijiet ix-xiri tal-ikel, il-ħlas għall-abbonament tas-servizz telefoniku, spejjeż mediċi ta' wliedha minuri, u oġġetti oħra li dawn jeħtieġu ta' kuljum, bħal kotba, lezzjonijiet privati u ħwejjeġ, kif ukoll għandha l- ispejjeż personali tagħha, bħall-karozza li ssuq. L-intimata qalet li fl-1997 ir- rikorrent fetaħ il-kumpannija Top Drawer Limited flimkien ma' Adrian Nolan, 306 tal-proċess. 301 et seq. tal-proċess. 332 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM u sas-sena 2006 dan in-negozju kien sejjer tajjeb ħafna. L-intimata żiedet tgħid li n-negozju tant kien sejjer tajjeb li r-rikorrenti kien saħansitra ssuġġerielha tieqaf taħdem kompletament. L-intimata qalet li dak iż-żmien ir-rikorrent kellu dħul nett ta' madwar elf u tliet mitt Euro (€1,300) bħala salarju fix-xahar, u apparti dan id-dħul kien jieħu somma ta' madwar elf Euro (€1,000) oħra fi flus Qalet ukoll li f'Diċembru ta' kull sena, ir-rikorrent u sieħbu fin- negozju kienu jaqsmu l-profitti tan-negozju, u kien hemm drabi fejn r- rikorrent ħa d-dar madwar għoxrin elf Euro (€20,000) fi flus kontanti. Kompliet tispjega kif fil-15 ta' April, 2012, ir-rikorrent bagħat messaġġ lil binthom Dawn u qalilha li kien ilu madwar sena jaħseb biex jitlaq mid-dar Ix-xhud qalet li minkejja li l-ħsieb tar-rikorrenti li jitlaq mid-dar kien ilu f'moħħu madwar sena, f'Diċembru tal-2011 ir-rikorrent talab lill- intimata tiffirmalu sabiex jieħu self bankarju u jkun jista' jixtri karozza, filwaqt li assiguraha li dan is-self bankarju kien ser jagħmel tajjeb għalih kollu hu. L- intimata qalet li hija kienet ffirmat għal dan is-self bankarju fl-1 ta' Diċembru, 2011, u minkejja li hija kienet ħeġġet lir-rikorrent jixtri karozza, din il-karozza baqgħet ma nxtratx, minkejja li r-rikorrent kellu għad-dispożizzjoni tiegħu l- faċilità bankarja. Qalet li r-rikorrent kien iħallas il-parti l-kbira tal-kontijiet għax dan kellu introjtu ferm akbar minn tagħha. L-intimata żiedet tgħid li ftit ġranet biss wara li r-rikorrent telaq mid-dar, hija kienet sabet dokumenti tal- bank li jindikaw li dan kien għamel depożiti sostanzjali f'kont bankarju. f'Novembru tal-2012 ir-rikorrent kien waqaf iħallas is-self bankarju li l-partijiet iffirmaw għalih fl-1 ta' Diċembru, 2011, u dak iż-żmien ir-rikorrent kien waqaf iħallas ukoll is-self bankarju li l-partijiet kellhom biex setgħu jixtru d-dar matrimonjali tagħhom. L-intimata żiedet tgħid li fit-2 ta' Diċembru, 2013, ir- rikorrent intalab iħallas is-self tal-FlexiCredit fl-ammont totali ta' tmintax-il elf u disa' mitt Euro (€18,900) li l-partijiet ikkontrattaw ftit xhur biss qabel ir- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 23 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM rikorrent telaq mid-dar matrimonjali, permezz ta' ħlasijiet mensili, iżda dan il- ħlas baqa' ma sarx minnu. L-intimata spjegat kif ommha ma kinitx taħdem mal-kumpannija Crown Advertising Limited, iżda minkejja dan kienet tattendi l-uffiċċju tal-kumpannija kuljum u kienet tagħmel ħafna xogħol u qadi tal- kumpannija. Qalet li kien hemm żmien meta n-negozju ma kienx sejjer tajjeb, u kien għalhekk li ommha ddeċidiet li tbigħ xi għamara antika li kellha, għalkemm ma xtaqitx tiddepożita l-flus li daħħlet minn dan il-bejgħ fil- kontijiet bankarji tagħha u tar-raġel tagħha jew tal-kumpannija. Kien għalhekk li omm l-intimata kienet talbet lill-intimata tiddepożita l-flus li daħħlet mill- bejgħ ta' din l-għamara fil-kont bankarju tal-intimata. L-intimata spjegat ukoll li hija kienet ħadet ħsieb tiftaħ kont bankarju f'isem uliedha minuri u fih kienet tiddepożita flus li hija kienet tfaddal minn żmien għal żmien, u r- rikorrent kien jaf b'dan u qatt ma talabha d-dettalji dwar dan il-kont. tgħid li meta r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali, il-ġenituri tagħha kienu qalulha li jkun aħjar għalihom jekk il-flus li kienu ddepożitati fil-kont tagħha jerġgħu jingħataw lura lilhom, filwaqt li hija sabet ruħha f'sitwazzjoni fejn kellha tagħmel użu mill-flejjes iddepożitati f'kont bankarju f'isem uliedha sabiex tkun tista' tħallas għal affarijiet li qabel kien iħallas għalihom ir- L-intimata qalet li sakemm ir-rikorrent kien għadu jgħix fid-dar matrimonjali, fid-dar kien hemm servizzi kemm tal-kumpannija Melita kif ukoll tal-GO, iżda wara li r-rikorrent telaq mid-dar u dawn is-servizzi ma baqgħux jitħallsu, iż-żewġ kumpanniji qatgħulha s-servizz. Kompliet tispjega li filwaqt li qabel telaq mid-dar ir-rikorrent kien iħallas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, id- dejn mal-bank li l-partijiet kellhom sabiex xtraw darhom, il-Flexicredit għax- xiri tal-vettura, is-servizzi ta' telefonija, il-miżati tal-iskejjel privati u kien jieħu ħsieb iħallas għax-xiri tal-ikel u bżonnijiet oħra fid-dar, wara li r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali dan beda jagħti lill-intimata l-ammont ta' mija u ħamsin Qrati tal-Ġustizzja Paġna 24 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Euro (€150) fil-ġimgħa, u wara Mejju tal-2012 iddeċieda li jibda jtiha mija u ħamsa u għoxrin Euro (€125) fil-ġimgħa. L-intimata spjegat kif f'Ġunju tal- 2013, il-Qorti tat digriet fejn ir-rikorrent ġie ordnat iħallas manteniment fl- ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar, iżda minkejja dan, ir-rikorrent baqa' jħallas manteniment fl-ammont ta' ħames mitt Euro (€500) fix-xahar u baqa' jagħmel hekk sa Marzu 2015. Qalet li għal perijodu ta' wieħed u għoxrin (21) xahar, ir-rikorrent naqas milli jħallas il-manteniment b'mod sħiħ kif ordnatlu l-Qorti, b'tali mod li għal dak il-perijodu ir-rikorrent baqagħlu jagħti lill-intimata l-ammont ta' tlett elef u sitt mitt Euro (€3,600) bħala Żiedet tgħid li minkejja li l-Qorti ordnat lir-rikorrent iħallas ukoll il-kontijiet tad-dawl u l-ilma pendenti sat-2 ta' Diċembru, 2013, u żewġ terzi tal-kontijiet pendenti sa Awwissu 2016, ir-rikorrent baqa' ma ħallasx dawn il- kontijiet. Qalet li r-rikorrent kien ordnat iħallas ukoll l-ispejjeż tal-iskejjel privati fejn kienu jattendu wlied il-partijiet, imma minkejja dan ir-rikorrent baqa' ma ħallasx l-ammonti dovuti minnu, u lanqas meta l-bint il-kbira tal- partijiet bdiet tattendi skola tal-Knisja, ir-rikorrent xorta waħda naqas milli jikkontribwixxi għall-ħlas tal-miżata dovuta. Kompliet tgħid li f'Awwissu tal- 2016, il-Qorti ordnat lir-rikorrent iħallas nofs il-miżati tal-iskejjel privati fejn jattendu l-ulied minuri tal-partijiet, u dawn il-miżati qegħdin jitħallsu minnu, imma b'kollox għad hemm dovut mir-rikorrent l-ammont ta' disat elef u ħamsa u tletin Euro (€9,035) f'miżati li baqgħu ma tħallsux. Qalet ukoll li r- rikorrent qatt ma kkontribwixxa għall-ħlas tal-lezzjonijiet privati, tal-kotba tal- iskola jew tal-uniformijiet ta' wlied il-partijiet. Minkejja dan, żiedet tgħid l- intimata, hi taf li r-rikorrent siefer għall-btajjel diversi drabi, fosthom fl-Istati Uniti, Fleur-de-Lys, Birkirkara, cruise madwar il-Mediterran, Paceville, San Ġiljan fejn attenda wkoll għal kunċert, Ix-Xgħajra diversi drabi u Sqallija. Qalet li min-naħa l-oħra hija ilha ma ssiefer minn Ottubru tal-2011 għax l-introjtu tagħha u l-ispejjeż li trid tagħmel Qrati tal-Ġustizzja Paġna 25 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM tajjeb għalihom, ma jippermettulhiex li tagħmel dan. L-intimata qalet li hija batiet ħafna sabiex setgħet tħalli lill-bint minuri tal-partijiet fi skola privata, anki għax ripetutament irċeviet ittri u telefonati fejn ġiet infurmata li f'każ li l- miżati jibqgħu mhux imħallsa, bintha setgħet titlef postha fl-iskola. li wliedha batew magħha, anki għax diversi drabi huma kienu mhedda li ser jispiċċaw bis-servizz tad-dawl u l-ilma maqtugħ jekk il-kontijiet ta' ARMS jibqgħu ma jitħallsux. Waqt l-udjenza tat-3 ta' Lulju, 2018 sar il-kontroeżami tar-rikorrent25, li qal li fiż-żmien meta telaq mid-dar matrimonjali tal-partijiet, huwa kien iħallas manteniment fl-ammont ta' sitt mitt Euro (€600) fix-xahar. Qal ukoll li dak iż- żmien diġà kien hemm pendenzi mal-kumpannija ARMS Limited għax huwa minn dejjem kellu diffikultajiet biex ilaħħaq mal-kontijiet u ma' spejjeż oħra li jinqalgħu. Ir-rikorrent qal ukoll li kien hemm drabi fejn huwa għamel pagamenti sostanzjali sabiex jinqatgħu l-arretrati tal-miżati tal-iskejjel, u l- pendenzi tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Ir-rikorrent ikkonferma wkoll li minkejja li huwa kellu ordni tal-Qorti biex iħallas manteniment fl-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar, għal għadd ta' xhur huwa ħallas biss l- ammont ta' ħames mitt Euro (€500), u qal li hu għamel dan mhux għax ma riedx jobdi l-ordni tal-Qorti iżda għax ma setax iħallas. Ir-rikorrent ikkonferma li wara li l-Qorti kienet ordnat li l-miżati tal-iskola privata kellhom jitħallsu nofs bin-nofs bejn il-partijiet, huwa reġa' beda jikkontribwixxi għall-ħlas tal-miżati. Qal li meta l-bint il-kbira tal-partijiet spiċċat mill-iskola privata għax għalqet sittax-il sena, ma kien hemm l-ebda ħlasijiet pendenti lill-iskola. Żied jgħid li dak iż-żmien l-iskola San Anton kien hemm biss il-bint iż-żgħira tal-partijiet, u bejn l-2014 u l-2016 huwa qatt ma kkontribwixxa għall-ħlas tal-miżata. 341 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 26 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM rikorrent spjega li minkejja li meta kien għadu jgħix fid-dar matrimonjali huwa kien jikkontribwixxi b'diversi modi, huwa kellu diversi djun li riedu jitħallsu, kemm mal-banek, mal-partner tax-xogħol tiegħu u kien iddejjen ukoll sabiex seta' jagħmel tajjeb għall-pendenzi u għall-kontijiet kollha. ikkonferma li l-partijiet kellhom self bankarju fuq id-dar matrimonjali, u kien hemm ukoll is-self taħt il-faċilità FlexiCredit li r-rikorrent u l-intimata kienu ffirmaw għalih madwar tliet xhur qabel ma r-rikorrent telaq mid-dar Ir-rikorrent qal li l-faċilità tal-FlexiCredit kienet tammonta għal madwar dsatax-il elf Euro (€19,000) u hu kien nefaq dawk il-flus fuq id-dar u fuq it-tfal. Qal ukoll li minkejja li l-bank dar fuq il-partijiet sabiex dawn iħallsu lura dawn il-flejjes, huwa m'għamel ebda tip ta' ħlas akkont fuq dak is-self għax ma kellux minn fejn iħallas. Ir-rikorrent qal li meta kien talab għall-faċilità ta' FlexiCredit mill-bank, huwa kellu f'moħħu li jixtri karozza, iżda wara li kien ħa l-faċilità ta' self huwa ma setax iħallas pagamenti li kienu jlaħħqu aktar minn tliet mitt Euro fix-xahar, u għalhekk il-karozza baqgħet ma nxtratx, u il-flus intużaw minnu biex ħallas kontijiet pendenti B'riferiment għall-allegazzjoni tal-intimata jiddeverti, ir-rikorrent qal li hu pprova minn kollox, iżda ċertu safar u mawriet f'Għawdex kienu 'freebies'. Permezz ta' nota tal-15 ta' Novembru, 2018, ir-rikorrent ippreżenta għadd ta' dokumenti relatati mal-kawża pendenti bejn il-partijiet quddiem il-Qorti tal- Familja26, fosthom kopji tal-FS3 forms dwar id-dħul tar-rikorrent, statements mill-kontijiet bankarji tar-rikorrent bil-bilanċi rispettivi, rapporti finanzjarji tal- kumpannija Top Drawer Limited ta' diversi snin, u kopji tal-istatements bankarji tal-istess kumpannija. 356 et seq. tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 27 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Ir-rikorrent kompla bid-depożizzjoni waqt l-udjenza tad-19 ta' Novembru, 201827, fejn ippreżenta kopji ta' rikorsi li ġew ippreżentati mill-partijiet quddiem il-Qorti tal-Familja28; kopja tal-log books tar-rikorrent29, u l-FS3s u l- FS7s mis-sena 2011 sas-sena 2017 dwar l-introjtu tiegħu mill-kumpannija Top Waqt l-udjenza tat-30 ta' Jannar, 2019, tkompla l-kontroeżami tar-rikorrent31, li kkonferma li kien ingħata digriet mill-Qorti tal-Familja fejn huwa kien ġie ordnat iħallas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn baqgħet tgħix l- inrimata flimkien ma' wlied il-partijiet, u l-kontijiet tal-iskola tat-tfal. meta huwa ġie ordnat iħallas dawn il-kontijiet, it-tifla l-kbira tal-partijiet kienet diġà spiċċat mill-iskola, u għalhekk il-kontijiet tal-iskola kienu iktar baxxi minn kif kienu meta l-partijiet kienu għadhom jgħixu flimkien. Ir-rikorrent qal li f'sena minnhom huwa ħallas kont ta' sebat elef u ħames mitt Euro (€7,500) f'kontijiet pendenti sussegwentement kien ingħata digriet ieħor mill-Qorti tal-Familja fejn kien ġie ordnat li l-miżati tal-iskola jibdew jitħallsu nofs kull wieħed mill-partijiet. rikorrent qal li wara li kien ingħata dak id-digriet, huwa beda jħallas in-nofs tiegħu flimkien mal-manteniment li huwa obbligat iħallas. Ir-rikorrent qal li meta kellu żewġt itfal jattendu l-iskola privata kien diffiċli għalih li waħdu jħallas il-miżati tal-iskola, iżda żied jgħid "forsi iva, forsi stajt ħallast xi ħaġa." Ir-rikorrent ikkonferma illi lejn tmiem is-sena 2011, huwa kien ingħata faċilità ta' self bankarju li kienet tammonta għal madwar dsatax-il elf Euro (€19,000), 693A tal-proċess. 694 et seq. tal-proċess. 716 tal-proċess. 718 et seq. tal-proċess. 747 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 28 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM u huwa kien ftiehem mal-bank li dawn kellhom jitħallsu lura b'pagamenti ta' tliet mitt Euro (€300) fix-xahar. Żied jgħid li wara li kien għamel diversi pagamenti, hu ma setax ikompli jħallas għax spiċċawlu l-flus. Qal li sab ruħu f'diffikultajiet finanzjarji partikolarment meta beda jħallas il-manteniment lill- Ir-rikorrent ikkonferma li minkejja li l-ordni tal-Qorti kienet li huwa kellu jħallas manteniment ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar, għal numru ta' xhur wara li kienet ingħatat din l-ordni, huwa ħallas l-ammont ta' ħames mitt Żied jgħid li wara li ttieħdu passi kriminali fil-konfront tiegħu, huwa kien ħa żieda mill-kumpannija li huwa direttur tagħha, sabiex beda jħallas il-manteniment ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar. ikkonferma li b'digriet tal-Qorti tal-Familja mogħti fit-2 ta' Diċembru, 2013, huwa kien ġie ordnat iħallas manteniment ta' seba mitt Euro (€700) fix-xahar lil martu, żewġ terzi (2/3) tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn baqgħet tirrisjedi l-intimata flimkien mat-tfal tal-partijiet, u l-ħlas ta' self bankarju fis- somma ta' erba' mija u seba' Euro u tlieta u tletin ċenteżmu (€407.33) fix- Sussegwentement ingħata digriet ieħor mill-Qorti tal-Familja fit-30 ta' Marzu, 2015, wara li kien sar rikors mill-intimata peress li l-ordni mogħtija mill-Qorti permezz tal-ewwel digriet fejn ir-rikorrent ġie ordnat iħallas manteniment ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) fix-xahar, ma kinitx qiegħda tiġi osservata mir-rikorrent. Ir-rikorrent qal li minn dawn id-disa' mija u disgħin Euro (€990), seba' mitt Euro (€700) kienu jirrappreżentaw il- manteniment oriġinali li hu kien obbligat iħallas fix-xahar, filwaqt li l-bilanċ ta' mitejn u disgħin Euro (€290) kienu jirrappreżentaw l-arretrati tal-kontijiet tad- dawl u l-ilma li huwa kien naqas li jħallas. Ir-rikorrent ikkonferma wkoll li kien hemm digriet ieħor tal-Qorti tal-Familja mogħti fid-9 ta' Novembru, 2015, fejn kien ġie ordnat iħallas l-ammont ta' ħamest elef Euro (€5,000) f'arretrati ta' miżati tal-iskola li kienu għadhom ma tħallsux minnu, filwaqt li f'digriet ieħor Qrati tal-Ġustizzja Paġna 29 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM tas-26 ta' Awwissu, 2016, il-Qorti kienet ordnat li r-rikorrent kellu jibqa' jħallas manteniment ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar għal uliedu, filwaqt li ġie stipulat li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn baqgħet tirrisjedi l-intimata flimkien mat-tfal tal-partijiet, kellhom jitħallsu mill-intimata, u kien ġie ordnat li l-partijiet iħallsu l-ispejjeż tal-edukazzjoni ta' wliedhom nofs bin-nofs. rikorrent ikkonferma li din il-kawża kostituzzjonali infetħet minnu wara li huwa kien appella32 minn erba' deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Maġistrati, wara li b'sentenza tat-18 ta' April, 2016, il-Qorti tal-Maġistrati kienet sabet lir- rikorrent ħati talli bejn Ottubru u Diċembru tas-sena 2015 huwa ħallas l- ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar minflok disa' mija u disgħin Euro (€990) fix-xahar, u għalhekk għal dak il-perijodu huwa kien naqas milli jħallas ammont totali ta' tmien mija u sebgħin Euro (€870). Il-Qorti tal-Maġistrati kkundannat lir-rikorrent għal xahar priġunerija sospiżi għal sentejn, u ordnatlu iħallas dawn it-tmien mija u sebgħin Euro (€870). ikkonferma wkoll li minn dan l-ammont huwa ma kien ħallas xejn, għalkemm qal li huwa jista' jħallashom bin-nifs. Lir-rikorrent sarlu riferiment għall-appell 212/2016, intavolat minnu wara li l-Qorti tal-Maġistrati kkundannatu għal xahrejn detenzjoni effettivi b'sentenza tat-18 ta' April, 2016, peress li kien naqas li jħallas l-ammont ta' ħamest elef Euro (€5,000) spejjeż tal-edukazzjoni ta' wliedu. Ir-rikorrent qal li biex iħallas dan l-ammont bin-nifs, ser idum is- Ir-rikorrent ikkonferma li t-tielet appell intavolat minnu bir-referenza 556/2016, kien in segwitu għal deċiżjoni tal-Qorti tal-Maġistrati tal-14 ta' Novembru, 2016, wara li kien nstab ħati li naqas li jħallas l-ammont sħiħ ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) fix-xahar u minflok kien qiegħed iħallas biss seba' mitt Euro (€700) bejn Jannar u Marzu tal-2016, sabiex b'hekk kien għad fadallu jħallas is-somma ta' tmien mija u sebgħin Euro (€870), u l-Qorti tal- 32 Appell bin-numru 211/2016. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 30 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Maġistrati kkundannatu għal xahar detenzjoni sospiżi għal sena. ikkonferma wkoll li r-raba' appell, dak bin-numru 557/16, il- manteniment bejn Ġunju u Awwissu tas-sena 2016 li wkoll ma tħallasx mir- rikorrent fl-intier tiegħu, u minflok ħallas l-ammont ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) fix-xahar, ħallas l-ammont ta' seba' mitt Euro (€700). tal-14 ta' Novembru, 2016, il-Qorti tal-Maġistrati kkundannat lir-rikorrent għal xahar detenzjoni sospiżi għal sena minħabba li għal perijodu ta' tliet xhur kien għad fadal bilanċ ta' manteniment ta' tmien mija u sebgħin Euro (€870). rikorrent qal li bi ftit sagrifiċċji jista' jagħti l-każ li huwa jirnexxielu jħallas bin- nifs l-ammonti kollha dovuta minnu, iżda qal ukoll li huwa qatt ma għamel talba lil xi Qorti f'dan is-sens. Ir-rikorrent kompla jgħid li l-intimata għadha tgħix fid-dar matrimonjali flimkien ma' wlied il-partijiet. Qal ukoll li llum il- ġurnata kiber fl-età u għalhekk m'għadx għandu l-enerġija li jmur jagħmel impjieg ieħor wara l-ħin tax-xogħol normali tiegħu. Fl-udjenza tat-22 ta' Frar, 2019 sar il-kontroeżami tal-intimata Diana Spiteri Campbell, li qalet li qabel ma żewġha telaq mid-dar matrimonjali, dan kien iħallas l-ispejjeż għax-xiri tal-ikel tal-familja, l-ilma, id-dawl, il-gass u l-iskejjel privati ta' wlied il-partijiet. l-miżati tal-iskejjel privati tat-tfal waħedhom kienu jlaħħqu s-sitt mitt Euro (€600) fix-xahar. Qalet li min-naħa tagħha hija kienet tieħu ħsieb ix-xiri ta' kotba, uniformijiet, ħwejjeġ u affarijiet żgħar li kienu jeħtieġu wliedhom minħabba li l-introjtu tagħha kien ħafna inqas minn dak ta' żewġha. Qalet ukoll li r-rikorrent kien jieħu ħsieb iħallas il- pagamenti tas-self bankarju li kellhom il-partijiet. L-intimata qalet li r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali f'Marzu tal-2012, u fl-1 ta' Diċembru 2011, il- partijiet kienu kkontrattaw self mill-bank fl-ammont ta' dsatax-il elf Euro 782 tal-proċess. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 31 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM (€19,000) minħabba li r-rikorrent kien xtaq jixtri karozza, liema karozza baqgħet ma nxtratx. Qalet li qabel id-dejn ikkontrattat f'Diċembru tal-2011, il- partijiet kien baqgħalhom self ta' madwar elfejn u erba' mitt Euro (€2,400) fuq ix-xiri tad-dar tagħhom. Qalet li s-self li l-partijiet ħadu f'Diċembru tal- 2011 kien qiegħed jitħallas permezz ta' pagamenti ta' tliet mija u tmintax-il Euro (€318) fix-xahar, u r-rikorrent kien qiegħed jieħu ħsieb li jħallas dan l- Qalet li meta r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali hija lanqas biss kienet tiftaħ il-kontijiet li jaslu d-dar, għax kienet taf li dawn kien jieħu ħsieb iħallashom ir-rikorrent. Żiedet li hija qatt ma ġiet infurmata li r-rikorrent kellu xi pendenzi ta' kontijiet tad-dawl u l-ilma x'iħallas. L-intimata qalet li fl- ewwel xahar eżatt wara li r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali, dan ma ħallas l-ebda manteniment, iżda fix-xhur ta' wara beda jħallas l-ammont ta' mija u ħamsin Euro (€150) fil-ġimgħa, għalkemm f'punt minnhom hu kien qalilha li l-avukat tiegħu kien qallu jibda jħallas mitt Euro (€100) manteniment fil-ġimgħa, u huwa kien dispost li jħallas biss mija u ħamsa u għoxrin Euro (€125) manteniment fil-ġimgħa. L-intimata żiedet tgħid li r-rikorrent kien ipproċeda b'rikors il-Qorti, u f'Diċembru tal-2012, il-Qorti ordnatlu jħallasha l- ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar manteniment. L-intimata spjegat li għal perijodu ta' wieħed u għoxrin (21) xahar, ir-rikorrent naqas li jħallasha l- manteniment sħiħ dovut lilha, u baqa' jħallas l-ammont ta' ħames mitt Euro (€500), u kien biss f'Marzu tal-2015 li l-Qorti tat digriet li permezz tiegħu l- manteniment dovut lill-intimata beda jitħallas direttament mis-salarju li r- rikorrent kien jirċievi mill-kumpannija li tagħha kien direttur. L-intimata qalet ukoll li fid-digriet tagħha il-Qorti kienet ordnat lir-rikorrent jibda jħallasha l- ammont ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) fix-xahar manteniment, u għalhekk l-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) li kienu qegħdin jitħallsu lilha xorta waħda ma kinux ikopru dak kollu li r-rikorrent kien ġie ordnat iħallas Qrati tal-Ġustizzja Paġna 32 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM mill-Qorti tal-Familja. L-intimata qalet li r-rikorrent kien ħalla l-miżati tal- iskejjel jakkumulaw qabel ħallashom, u biex binthom tħalliet tiggradwa mill- iskola kien hemm ċirkostanza fejn ir-rikorrent kellu jħallas l-ammont ta' sebat Qalet li kien biss f'Settembru tal-2016 li r-rikorrent kien reġa' beda jikkontribwixxi għall-ħlas tal-miżati tal-iskola privata, wara li l- Qorti tal-Familja ddeċidiet li l-ispejjeż marbuta mal-edukazzjoni tat-tifla ż- żgħira tal-partijiet kellhom jitħallsu nofs b'nofs mill-ġenituri tagħha. L-intimata qalet li meta hija bdiet tirċievi korrispondenza mill-bank minħabba li s-self ikkontrattat mill-partijiet ma kienx qiegħed jitħallas, hija kienet ġiet infurmata mir-rappreżentanti tal-bank li r-rikorrent kien jgħidilhom li l-bank seta' jieħu Qalet li hija kienet tirċievi diversi ittri minn ARMS Limited fejn kienet tiġi interpellata li jekk il-pendenzi tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma ma jitħallsux, kien ser jinqata' s-servizz, u kien hemm drabi meta hija kellha tara kif ser tħallas għaliex uliedha kellhom l-eżamijiet u hija ma xtaqitx li fi żmien l- eżamijiet uliedha jkollhom iħabbtu wiċċhom ma' dawn it-tip ta' problemi. Qalet li r-rikorrent kien jgħidilha li s-sitwazzjoni li kienet fiha kienet tort tagħha, u jekk riedet setgħet tbigħ id-dar fejn tgħix. L-intimata qalet li hija kienet taf li r-rikorrent kien isiefer spiss u sħabha kienu jarawh f'diversi ristoranti u postijiet oħra, filwaqt li hija m'għandha kapriċċi ta' xejn ħlief li tassigura li għandha biżżejjed flus għas-saħħa u għall-edukazzjoni ta' wliedha. Konsiderazzjonijiet legali Permezz tal-lanjanzi mressqa fil-kawża odjerna, ir-rikorrent jallega li hu qiegħed isofri minn ksur tal-jeddijiet fundamentali tiegħu kif protetti bl-Ewwel Artikolu tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea, li in suċċint jipprovdi li Qrati tal-Ġustizzja Paġna 33 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM ħadd m'għandu jintbagħat il-ħabs minħabba dejn ċivili34, u bl-Artikolu 5(1)(b) tal-Konvenzjoni Ewropea35 u l-artikolu 34(1)(d) tal-Kostituzzjoni ta' Malta36 dwar il-protezzjoni minn arrest jew detenzjoni arbitrarja, wara proċeduri kriminali li ttieħdu kontra tiegħu ai termini tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 338(z)37 tal-Kodiċi Kriminali. Il-proċeduri odjerni jafu l-bidu tagħhom f'kawża għas-separazzjoni personali li għadha pendenti bejn il-partijiet, li kienet inbdiet fl-2013. Tul is-snin il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) tat diversi digrieti sabiex tirregola diversi aspetti ta' din is-separazzjoni, partikolarment kwistjonijiet marbuta mal-ħlas manteniment pendente lite għall-ulied minuri tal-partijiet, li fiż-żmien li nbdew il-proċeduri ta' separazzjoni kienu t-tnejn jattendu skola privata, mal-ħlas tal- kontijiet tad-dawl u l-ilma tar-residenza fejn tgħix l-intimata Diane De Flavia flimkien ma' wlied il-partijiet, kif ukoll dwar min kellu jħallas il-miżati tal- iskejjel privati fejn kienu jattendu wlied il-partijiet. Permezz ta' digriet mogħti fit-2 ta' Diċembru, 2013 mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja), ir-rikorrent kien ġie ordnat iħallas il-manteniment lill-intimata fl-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) fix-xahar għaż-żewġ ulied tiegħu, żewġ terzi tal-kontijiet tad-dawl u l- ilma tar-residenza fejn tgħix l-intimata flimkien mal-ulied minuri tal-partijiet, l- ispejjeż tal-edukazzjoni tal-ulied minuri tal-partijiet kif ukoll is-self bankarju kkontrattat mill-partijiet, permezz ta' pagamenti lill-bank ta' erba' mija u seba' Euro u tlieta u tletin ċenteżmu (€407.33) fix-xahar. Jirriżulta li minkejja din l- 34 "Ħadd ma għandu jiġi pprivat mil-libertà tiegħu unikament minħabba fl-inkapaċità tiegħu li jwettaq obbligazzjoni kuntrattwali." 35 "Kulħadd għandu d-dritt għal-libertà u għas-sigurtà tal-persuna. Ħadd ma għandu jiġi pprivat mil-libertà tiegħu ħlief fil- każijiet li ġejjin u skont il-proċedura preskritta bil-liġi: (b) l-arrest jew id-detenzjoni skont il-liġi ta' persuna għal nuqqas ta' tħaris ta' ordni skont il-liġi ta' Qorti jew sabiex jiġi żgurat it-twettiq ta' xi obbligu preskritt mil-liġi." 36 "Ħadd ma għandu jiġi pprivat mil-libertà personali tiegħu ħlief kif jista' jkun awtorizzat b'liġi fil-każijiet li ġejjin jiġifieri: (d) fl-esekuzzjoni ta' ordni ta' qorti magħmul biex jiżgura twettiq ta' xi obbligu impost lilu b'liġi." 37 "Huwa ħati ta' kontravvenzjoni kontra l-ordni pubbliku kull min: (z) meta hekk ordnat minn xi qorti jew hekk marbut b'kuntratt jonqos milli jagħti lil xi persuna, is-somma ffissata minn dik il-qorti jew stipulata fil-kuntratt bħala manteniment għal dik il-persuna fi żmien ħmistax-il jum minn dak il-jum li fih, skont dik l-ordni jew dak il-kuntratt, ikollha titħallas dik is- somma." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 34 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM ordni, ir-rikorrent kien iħallas lill-intimata martu manteniment li kien inqas mis-seba' mitt Euro (€700) li ordnatlu jħallas il-Qorti, filwaqt li naqas li jħallas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn kienet tgħix l-intimata flimkien ma' wlied il-partijiet, u l-miżati tal-iskola privata fejn kienu jattendu wlied il- partijiet. Tant hu hekk l-intimata kienet irċeviet diversi twissijiet mill- kumpannija ARMS li s-servizz tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn tgħix l-intimata kien ser jinqata' minħabba fl-arretrati mhux imħallsa Barra minn hekk kien hemm korrispondenza mal-awtoritajiet tal-iskola privata fejn kienu jattendu wlied il-partijiet għaliex kien hemm diversi arretrati ta' miżati pendenti, li jekk ma jitħallsux, ulied il-partijiet ma setgħux jibqgħu jattendu dik l-iskola Il-Qorti qieset li kien f'din is-sitwazzjoni finanzjarja prekarja għall- intimata, li din kellha tagħmel tajjeb hi għall-ħlas tal-kontijiet li l-Qorti kienet ordnat li kellhom jitħallsu mir-rikorrent. Il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) permezz ta' digriet mogħti fit-30 ta' Marzu, 2015, kienet ordnat li r-rikorrent jibda jħallas l-ammont ta' mitejn u disgħin Euro (€290) fix-xahar lill-intimata rappreżentanti arretrati tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tal-post fejn jgħixu wlied ir-rikorrent flimkien ma' ommhom l-intimata. Permezz ta' digriet tad-9 ta' Novembru, 2015, il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) kienet ordnat lir-rikorrent iħallas l-ammont ta' ħamest elef Euro (€5,000) rappreżentanti miżati u spejjeż għall-edukazzjoni taż-żewġ ulied minuri tal-partijiet. Minkejja dawn l-ordnijiet, ir-rikorrent baqa' jinsisti li ma kellux mezzi finanzjarji sabiex iħallas dak ordnat lilu mill-Qorti, u għal għadd ta' xhur baqa' jħallas l-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) bħala manteniment, u ma ħallas għal xejn aktar, u dan bi ksur ċar tal- ordnijiet imposti fuqu mill-Qorti. B'digriet ieħor tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) mogħti fis-26 ta' Awwissu, 2016, il-Qorti ordnat lir-rikorrent jibqa' jħallas l-ammont ta' seba' mitt Euro (€700) manteniment fix-xahar, filwaqt li ordnat li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn tgħix l-intimata flimkien ma' Qrati tal-Ġustizzja Paġna 35 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM wlied il-partijiet jibdew jitħallsu minnha, u l-ispejjeż edukattivi u s-self bankarju kkontrattat mill-partijiet jitħallsu nofs bin-nofs mill-partijiet. Jirriżulta li la r-rikorrent u lanqas l-intimata ma talbu li dan id-digriet jiġi varjat b'xi mod. Minkejja li dan l-aħħar digriet bidel sostanzjalment l-obbligi li r-rikorrent kien ordnat iwettaq bid-digrieti preċedenti tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja), in- nuqqas tar-rikorrent li jħares l-ordnijiet imposti fuqu mill-Qorti u s-sitwazzjoni imwiegħra li sabet ruħha fiha l-intimata, wasslu għal għadd ta' kwereli fil- Permezz tal-ewwel proċeduri bir-referenza 211/2016, ir-rikorrent ġie akkużat talli għal perijodu ta' tliet xhur naqas milli jħallas il- mitejn u disgħin Euro (€290) addizzjonali fix-xahar b'żieda mas-seba' mitt Euro (€700) li kien ġie ordnat iħallas oriġinarjament, fejn ir-rikorrent ammetta l- akkużi miġjuba kontra tiegħu, u konsegwentement ingħata sentenza ta' priġunerija il-Qorti tal-Appell Kriminali, tqajmet din il-lanjanza ta' indoli kostituzzjonali, u għalhekk il- proċeduri quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali ġew sospiżi sakemm tiġi deċiża din il-kwistjoni. Bl-istess mod permezz tal-proċeduri bir-referenza 212/2016, ir-rikorrent ġie akkużat talli naqas li jħallas il-ħamest elef Euro (€5,000) spejjeż tal-edukazzjoni li kien ġie ordnat iħallas lill-intimata permezz tad-digriet tal- Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) tad-9 ta' Novembru, 2015. Dawn il-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali wkoll jinsabu sospiżi sakemm ikun hemm eżitu finali għall-proċeduri odjerni. Iż-żewġ proċeduri l-oħra bir-referenza 556/2016 u 557/2016 li wkoll għadhom pendenti quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali huma wkoll b'rabta man-nuqqas tar-rikorrent li jħallas l-ammont ta' manteniment sħiħ ta' disa' mija u disgħin Euro (€990) kif kien ordnat mill- Qorti għal perijodi ta' tliet xhur kull darba. Il-Qorti kkonsidrat li s-somma totali Qrati tal-Ġustizzja Paġna 36 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM ta' ħlasijiet pendenti li minħabba fihom ir-rikorrent qiegħed jiffaċċja proċeduri kriminali, hija ta' sebat elef, sitt mija u għaxar Euro (€7,610)38. Ir-rikorrent għadu qiegħed jinsisti li huwa jinsab fl-impossibilità finanzjarja li jħallas l-ammonti li qiegħed jiffaċċja akkużi kriminali minħabba fihom. Din il- Qorti semgħet xhieda mqanqla u ħafna drabi diverġenti min-naħa tal-partijiet, fejn l-intimata xehdet li wara li r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali, dan għex ħajja ta' divertiment, u kien isiefer spiss u kien jidher f'funzjonijiet soċjali mas-sieħba tiegħu, u bir-rikorrent jgħid min-naħa l-oħra li minkejja li huwa direttur ta' kumpannija, u minkejja li jaħdem sigħat twal, huwa xorta waħda m'għandux il-mezzi biex iħallas dak li kienet ordnatlu l-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal- Il-Qorti tirrileva li r-rikorrent ma ċaħadx li huwa siefer diversi drabi għad li qal li wħud mis-safriet u l-mawriet lejn Għawdex kienu 'freebies'. Qorti tirrileva ukoll li waqt il-kontroeżami li sarlu mill-avukat difensur mill- Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, ir-rikorrent ammetta li seta' ħallas xi ħaġa aktar minn dak li attwalment ħallas, u meta ppressat, qal li b'ħafna sagrifiċċji, jista' jasal biex jagħmel tajjeb għas-somma li għadha dovuta minnu, li għandu jingħad li mhijiex xi somma fenomenali. Il-Qorti eżaminat bir-reqqa dovuta l-provi ppreżentati f'din il-kawża, anki għax il-kawża għas-separazzjoni personali bejn il-partijiet hija waħda kontenzjuża u ilha għaddejja bosta snin, u għalhekk riedet li tistabbilixxi l-fatti pertinenti għal-lanjanza li għandha quddiemha mid-dokumenti u mill-provi ppreżentati f'dawk il-proċeduri sabiex tasal għad-deċiżjoni tagħha. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 37 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Mill-provi jirriżulta li sal-ġurnata meta r-rikorrent iddeċieda li jitlaq mid-dar matrimonjali, huwa kien iħallas għall-parti l-kbira tal-bżonnijiet tal-familja tiegħu, inkluż l-ikel, il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, il-kontijiet tas-servizz tat- telefonija, l-ispejjeż marbuta mal-edukazzjoni tal-ulied, u spejjeż oħra li jinqalgħu f'kull familja. Jirriżulta wkoll li s-self bankarju għax-xiri tad-dar matrimonjali tal-partijiet kien wasal biex jitħallas kollu, tant hu hekk li l- intimata xehdet li fiż-żmien meta r-rikorrent telaq mid-dar, kien baqa' biss bilanċ ta' elfejn u erba' mitt Euro (€2,400) x'jitħallas. Mill-provi jirriżulta wkoll li madwar tliet xhur biss qabel ma r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali, dan informa lill-intimata li kien ser jieħu faċilità ta' Flexicredit sabiex ikun jista' jixtri karozza, u din min-naħa tagħha ffirmat għal din il-faċilità wara li r- rikorrent wegħedha li l-pagamenti tal-bank kienu ser ikunu responsabbilità tiegħu. Jirriżulta mill-provi li sa ftit jiem biss qabel ma r-rikorrent telaq mid-dar matrimonjali u nbdew il-proċeduri ta' separazzjoni personali bejn il-partijiet, ir-rikorrent kien jipprovdi għal dak kollu li seta' kellha bżonn il-familja tiegħu, u daħħal lill-intimata f'dejn li huwa wiegħed li kien ser iħallsu kollu hu, għalkemm fix-xhieda li ta quddiem il-Qorti ammetta li d-deċiżjoni li jidħol għal dan il-piż kienet waħda "irresponsabbli" da parti tiegħu. hija kienet taqla' salarju ferm inqas minn dak li kellu r-rikorrent u bejniethom kien hemm sistema fejn ir-rikorrent kien jagħmel tajjeb għall-ispejjeż ewlenin tal-familja, filwaqt li hija kienet tieħu ħsieb spejjeż oħra bħax-xiri tal- uniformijiet u l-kotba tat-tfal. Imma s-sitwazzjoni ta' din il-familja nbidlet dakinhar li r-rikorrent iddeċieda li jitlaq mid-dar matrimonjali, fejn għal ftit ġimgħat jirriżulta li ma kien iħallas xejn lill-intimata, u wara ftit ġimgħat kien iddeċieda li jibda jtiha madwar ħames mitt Euro (€500) fix-xahar bħala Meta bdew il-proċeduri ta' separazzjoni quddiem il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja), il-ħlas tal-manteniment ġie regolarizzat b'diversi digrieti tal- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 38 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Qorti, fejn għall-bidu r-rikorrent ġie ordnat jibda jħallas seba' mitt Euro (€700) manteniment għal uliedu, u jħallas ukoll żewġ terzi tal-kontijiet tad-dawl u l- ilma tad-dar matrimonjali fejn kien għad hemm jgħixu martu u wliedu, kif ukoll l-ispejjeż marbuta mal-edukazzjoni tat-tfal u s-self bankarju tal-partijiet. Jirriżulta mill-provi li r-rikorrent naqas milli jottempera ruħu ma' dan id- digriet, b'diversi konsegwenzi għall-intimata u għal uliedu, li sabu ruħhom jiffaċċjaw theddid li ser jinqata' s-servizz tad-dawl u l-ilma tad-dar fejn jgħixu, kif ukoll li l-ulied setgħu jitkeċċew mill-iskola privata fejn kienu jmorru. Jirriżulta wkoll li l-intimata kellha tagħmel tajjeb hi għall-ħlas ta' diversi kontijiet sabiex tevita sitwazzjoni fejn uliedha jkunu qegħdin jgħixu f'dar mingħajr is-servizz tad-dawl u l-ilma, u sabiex uliedha jkunu jistgħu jibqgħu jattendu l-istess skola. Kien in vista ta' dan in-nuqqas ta' ħarsien tal-ewwel digriet tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja), li l-Qorti tat żewġ digrieti oħra sabiex tirregolarizza il-ħlas tal-manteniment mir-rikorrent, fejn dan ġie ordnat li b'żieda mas-seba' mitt Euro (€700) bħala manteniment għal uliedu minuri, huwa jħallas ukoll l-ammont ta' mitejn u disgħin Euro (€290) sabiex jagħmel tajjeb għall-arretrati tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma li baqgħu ma tħallsux Permezz ta' digriet ieħor separat, il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) ordnat lir-rikorrent iħallas lill-intimata l-ammont ta' ħamest elef Euro (€5,000) bħala arretrati ta' miżati tal-iskola privata li kellhom jitħallsu minnu u li baqgħu ma tħallsux. Ir-rikorrent baqa' jinsisti li huwa ma kellux mezzi għajr biex iħallas is-seba' mitt Euro (€700) manteniment fix-xahar għal uliedu. Jirriżulta wkoll li f'Awwissu tal-2016, il-Qorti kienet tat digriet ieħor fejn kienet ordnat li l-ispejjeż edukattivi u s-self bankarju tal-partijiet kellhom jibdew jitħallsu nofs bin-nofs bejniethom, filwaqt li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma tad- dar fejn tgħix l-intimata flimkien ma' wlied il-partijiet jibdew jitħallsu minnha fl-intier tagħhom. Jirriżulta wkoll li wara li kien hemm dan id-digriet, ir- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 39 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM rikorrent beda jimxi ma' din l-aħħar ordni tal-Qorti, u apparti s-seba' mitt Euro (€700) bħala manteniment għal uliedu, beda jħallas ukoll sehmu mis-self bankarju u mill-ispejjeż edukattivi, li sadanittant naqsu sostanzjalment għax waħda minn ulied il-partijiet kienet daħlet l-Università u għalhekk ma baqgħetx tattendi l-iskola privata bi ħlas. Permezz ta' dawn il-proċeduri r-rikorrent jikkontendi li meta l-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) kienet ġabret taħt il-kap tal-'manteniment' l-arretrati tal- kontijiet tad-dawl u l-ilma u l-ispejjeż tal-edukazzjoni tat-tfal li r-rikorrent kien ordnat iħallas iżda baqa' ma ħallasx, din illediet il-jeddijiet fundamentali tiegħu kif imħarsa bl-Ewwel Artikolu tar-Raba' Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea kif ukoll bl-Artikolu 34 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 5(1)(b) tal- Konvenzjoni Ewropea. Ir-rikorrent jikkontendi li l-mitejn u disgħin Euro (€290) addizzjonali li kien ġie ordnat iħallas mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) b'żieda mas-seba' mitt Euro (€700) oriġinarjament dovuti minnu bħala manteniment, jirrappreżentaw obbligazzjonijiet kuntrattwali u krediti dovuti lil terzi u mhumiex 'manteniment' fil-veru sens tal-kelma, u għalhekk l-inklużjoni ta' dawn id-djun dovuti lil terzi taħt il-kap tal-'manteniment' esponewh għall- piena kkontemplata fl-artikolu 338(z) tal-Kap. 9 għal min jinstab ħati ta' xi nuqqas taħt dik id-dispożizzjoni tal-liġi. Il-Qorti tirrileva li mill-qari tal-artikolu 3B u tal-artikolu 7 tal-Kapitolu 16 tal- Liġijiet ta' Malta, jirriżulta li l-ġenituri għandhom obbligu li jieħdu ħsieb jipprovdu għall-edukazzjoni ta' wliedhom. L-artikolu 19 tal-Kapitolu 16 jipprovdi wkoll li mal-manteniment hemm inkluż l-ispejjeż għall-abitazzjoni u għall-edukazzjoni tal-ulied, b'tali mod li jista' jintqal li l-ħlasijiet tal-miżati tal- iskola huma wkoll parti mill-manteniment li ġenitur huwa obbligat li jħallas. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 40 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Il-Qorti tqis li l-obbligazzjoni li naqas li jwettaq ir-rikorrent kienet waħda imposta minn Qorti u tikkostitwixxi ksur ta' ordni tal-Qorti, u mhux waħda ġejja minn kuntratt, u għalhekk l-Ewwel Artikolu tar-Raba' Protokoll tal- Konvenzjoni mhux applikabbli għaċ-ċirkostanzi odjerni. Il-Qorti tagħmel riferiment għall-kummentarju tal-awtur William A. Eskander fil-ktieb tiegħu Tqis għalhekk li l-Ewwel Artikolu tar-Raba' Protokoll ma kienx maħsub biex jinkludi fl-ambitu tiegħu obbligazzjonijiet bħall-ħlas ta' manteniment, u lanqas ma kien maħsub biex jipproteġi lil individwu minn piena karċerarja f'każ li dan jonqos li jottempera ruħu ma' ordni tal-Qorti. Dan il-ħsieb ġie kkristallizzat f'deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet R.R. v. Italy (no. 42857/02) tat-2 ta' Diċembru, 2004, li kkonkludiet li l-Ewwel Artikolu tar- Raba' Protokoll ma japplikax f'każ fejn individwu jinżamm detenut minħabba li jonqos milli jħallas l-manteniment għall-familja tiegħu. L-azzjoni tar-rikorrent kif proposta, u li permezz tagħha qiegħed jitlob il-Qorti tiddikjara li l- applikazzjoni tal-artikolu 338(z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta tilledi d- 39 The European Convention on Human Rights: A Commentary, William A. Eskander, (Oxford University Press), 2015, p. 1049. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 41 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM drittijiet fundamentali tal-bniedem sanċiti bl-Ewwel Artikolu tar-Raba' Protokoll, għandha għalhekk tiġi miċħuda kemm għax kwistjonijiet marbuta mal-manteniment tal-familja ma jaqgħux taħt l-iskop tal-Ewwel Artikolu tar- Raba' Protokoll, kif ukoll għax jirriżulta li r-rikorrent qiegħed jiffaċċja piena ta' ħabs proprju għax naqas milli jottempera ruħu ma' ordni tal-Qorti. Il-Qorti tqis li assolutament mhux kompitu tagħha tiddeċiedi jekk ir-rikorrent għandux il-mezzi jew hux fl-impossibilità finanzjarja li jlaħħaq mal-obbligi tiegħu. Madanakollu l-Qorti ma tistax ma tirrimarkax li sa ftit qabel telaq mid- dar matrimonjali, ir-rikorrent kellu l-mezzi biex jgħajjex il-familja tiegħu u jżommha tajjeb, tant hu hekk li mill-introjtu tiegħu dan kien iħallas l-ispejjeż kollha tal-familja, inkluż il-ħlas tal-miżati ta' żewġt itfal fi skejjel privati, imma mill-mument li huwa telaq mid-dar, mingħajr ma daħal fi spejjeż addizzjonali ta' kera ta' proprjetà, dan sab ruħu f'dawn id-diffikultajiet finanzjarji li minħabba fihom naqas milli jimxi mal-ordnijiet tal-Qorti. Il-Qorti kkonsidrat ukoll dak li qal ir-rikorrent fil-kontroeżami li sarlu fit-30 ta' Jannar, 2019, meta b'dak li qal innewtralizza l-impossibilità li jħallas li huwa dejjem sostna li qiegħed fiha, meta qal li dan il-bilanċ ta' ftit aktar minn sebat elef Euro mhux xi ħaġa li ma tistax titħallas, anki jekk b'ħafna sagrifiċċji. Qorti qieset għalhekk li jekk ir-rikorrent jingħata piena effettiva ta' ħabs, dan ikun minħabba li huwa għażel it-triq li ma josservax l-ordni tal-Qorti, u mhux għax huwa jinsab fl-impossibilità li jħallas. Il-Qorti kkonsidrat li r-rikorrent qiegħed jilmenta wkoll minn ksur tad-drittijiet tiegħu kif protetti bl-artikolu 34 tal-Kostituzzjoni u mill-Artikolu 5(1)(b) tal- Konvenzjoni Ewropea rigward il-ħarsien tal-libertà tal-persuna. kemm l-artikolu 34 tal-Kostituzzjoni ta' Malta kif ukoll l-Artikolu 5 tal- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 42 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Konvenzjoni Ewropea, it-tnejn jagħmluha ċara li l-arrest jew id-detenzjoni ta' persuna hija permissibbli f'każ ta' nuqqas ta' tħaris ta' ordni tal-Qorti jew fin- nuqqas tal-eżekuzzjoni ta' ordni ta' Qorti. Il-Qrati għalhekk għandhom is- setgħa, li f'każ li persuna tonqos li tosserva ordni leġittima mogħtija minnhom taħt xi dispożizzjoni tal-liġi, jordnaw li dik il-persuna tibqa' detenuta. Fil-każ odjern, ir-rikorrent instab ħati tal-kontravvenzjoni komminata bl-artikolu 338(z) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, u f'każ li dan jintbagħat il-ħabs, dan ser ikun bis-saħħa ta' sentenza tal-Qorti Kriminali li tkun sabitu ħati ta' ksur tal-imsemmi artikolu tal-Kodiċi Kriminali, u mhux għaliex fil-konfront tiegħu ġiet eżerċitata xi forma ta' arbitrarjetà li wasslet biex ir-rikorrent jiċċaħħad mil-libertà personali tiegħu, kif ġie allegat minnu. In vista ta' dawn il-konsiderazzjonijiet il-Qorti mhix sejra tilqa' t-talbiet tar- Għaldaqstant għar-raġunijiet premessi l-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi: Tilqa' l-eċċezzjonijiet kollha sollevati mill-Avukat Ġenerali u mill- Tiċħad it-talbiet tal-attur. Spejjeż a karigu tar-rikorrent. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 43 minn 44 Rikors Kostituzzjonali Numru 16/2017 LM Onor. Dr Lawrence Huber LL.D. Imħallef Rosemarie Manara Dputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 44 minn 44