Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja) Onor. Imhallef Robert G. Lombardo, LL.D. Dip.Tax (MIT), P.G.Dip. Illum 24 ta' Novembru 2016 Rikors Guramentat Nru. 155 / 11RGM Kawza fil-lista: 13 Il-Qorti, Rat ir-rikors guramentat ipprezentat mill-attrici li permezz tieghu ppremettiet u talbet is-segwenti:- 1. Illi l-kontendenti izzewgu fl-24 ta' Jannar 2004 gewwa il-Knisja tal- Kappuccini, Il-Gżira u minn dan iz-zwieg kellhom zewgt itfal, E G illi twieled fis-7 ta' April 2005 u F H, illi twieldet fis-26 ta' Ottubru 2009. 2. minhabba adulterju, sevizzi, eccessi, insulti u ingurji gravi da parti tal-konvenut. Illi il-kontendenti kkontrattaw iz-zwieg wara gherusija ta' madwar tlett snin u fil-kors tal-korteggjament taghhom il-konvenut kien wassal biex gab firda kbira bejn l-attrici u l-familjarji taghha; 4. Illi l-problemi bejn il-kontendenti bdew ftit xhur wara z-zwieg taghhom izda ghalkemm dawn il-problemi ma kienux ta' entita kbira urew illi minhabba l- komportament tal-istess konvenut, il-hajja konjugali tal-kontendenti kienet sejra tkun infelici. Il-problemi tal-kontendenti kibru meta it-tifel tal-kontendenti twieled Illi l-hajja konjugali bejn il-kontendenti m'ghadhiex aktar possibbli Il-hajja intima tal-kontendenti mill-bidu nett taz-zwieg kien affettwat mid- ghaliex il-konvenut beda jikkritika lill-attrici kontinwament. Meta twieldet it-tifla, il-konvenut ma riedx jaf biha tant illi wasal biex jinsisti illi jsiru tests genetici biex jigi stabilit il-paternita' taghha. Il-konvenut baqa' ma juri ebda interess fit-tifla u ma ghandu ebda rapport maghha; 5. dizinteress u bruda tal-konvenut. Illi l-kontendenti qablu illi ghandhom jinfirdu izda l-konvenut ittenta jimponi kondizzjonijiet ghall-firda illi ghamluha impossibbli illi jigi milhuq ftehim. Illi l-attrici giet debitament awtorizzata illi tipprezenta din l-istanza permezz ta' digriet f'dan is-sens moghti minn dina l-Onorabbli Qorti tas-27 ta' April 2011; Ghaldaqstant l-attrici titlob bir-rispett illi dina l-Onorabbli Qorti joghgobha; 1. Tiddikjara u tippropunzja s-separazzjoni personali bejn il-kontendenti ghal ragunijiet imputabbli lill-konvenut u ghall-finijiet tal-Artikolu 48(c) tal-Kodici Civili (Kap 16) tistabilixxi d-data meta l-istess konvenut ghandu jkun kunsidrat li minnha kien hati tal-firda. Tordna illi d-dar matrimonjali gewwa San Lorenzo, 154, Triq il-Forga Naxxar, tigi okkupata esklussivament mill-istess attrici ad eskluzjoni tal-konvenut zewgha illi jigi ghalhekk ordnat jallontana ruhu mill-imsemmija dar fiz-zmien stabilit appozitament minn dina l-Onorabbli Qorti. Tordna illi l-kura u kustodja tal-imsemmija minuri E G u F H, ahwa B, tigi fdata lill-attrici, salv l-access tal-konvenut illi jigi ezercitat fil-granet u l-hinijiet illi jigu appozitament stabiliti mill-Qorti. Tikkundanna lill-konvenut sabiex jhallas lill-attrici martu, dik ir-retta alimentarja xierqa u adegwata ghall-htigjijiet tal-imsemmija minuri E G u F H, ahwa B, illi tigi ffissata mill-istess Qorti, skont il-mezzi tal-konvenut u l- bzonnljiet tal-istess minuri, pagabbli mill-konvenut lill-istess attrici martu fil- gimgha jew fix-xahar kif ordnat minn dina l-Qorti jew jekk hekk jidher xieraq lill- istess Qorti, tordna lill-konvenut sabiex jhallas lill-attrici, minnflok dak il- manteniment kollu jew parti minnhu, somma globali li fil-fehma tal-Qorti tkun bizzejjed sabiex l-attrici tkun finanzjarjament indipendenti jew anqas dipendenti mill-konvenut, fil-manteniment tal-istess minuri. Tawtorizza lill-attrici illi tghix separata mill-konvenut zewgha. Tapplika kontra l-konvenut interament jew in parti, id-dispozizzjonijiet ta' Tikkundanna lill-konvenut sabiex ihallas lill-attrici martu dik ir-retta alimentarja xierqa u adegwata illi tigi ffissata mill-istess Qorti, skont il-mezzi tal- konvenut u l-bzonnijiet ta' l-attrici, pagabbli mill-konvenut lill-istess attrici martu fil-gimgha jew fix-xahar kif ordnat minn din il-Qorti jew jekk hekk jidher xieraq lill-istess Qorti, tordna lill-konvenut sabiex jhallas lill-attrici, minnflok dak il- manteniment kollu jew parti minnhu, somma globali li fil-fehma tal-Qorti tkun bizzejjed sabiex l-attrici tkun finanzjarjament indipendenti jew anqas dipendenti mill-konvenut. 7. l-artikolu 48 tal-Kodici civili (Kap 16). Tiddikjara xolta l-komunjoni ta' l-akkwisti ezistenti bejn il-kontendenti u kif ukoll tordna x-xoljiment ta' kull komunjoni iehor ezistenti bejn il-kontendenti, tillikwida il-gid u passiv komuni tal-istess kontendenti, sew dak kompriz fil- komunjoni tal-akkwisti u sew dak xort' ohra komuni bejniethom u tordna li l-istess oggetti formanti il-komunjoni ta' l-akkwisti jigu maqsuma f'zewg porzjonijiet komposti kif jigi ordnat u stabilit min dina l-Qorti in vista, inter alia, tad-dati tal- akkwist tad-diversi oggetti formanti l-istess komunjoni u tad-data stabilita minn din il-Qorti bhala d-data meta l-istess konvenut ghandu jkun kunsidrat li minnha kien hati tal-firda, liema porzjonijiet illi jigu assenjati wahda lill-attrici u l-ohra lill-istess konvenut billi, okkorrendo ghall-finijiet ta' din it-talba, jigi nominat perit biex jaghmel il-likwidazzjoni mitluba u jipproponi pjan ta' divizjoni, nutar sabiex jircievi l-att relattiv u kuratur biex jirrapprezenta lill-eventwali kontumacja fuq l- istess att. 9. l- patrimonju parafernali tal-konvenut u kif ukoll kontra l-komunjoni tal-akkwisti ezistenti bejniethom, komprizi dawk maghmula mill-attrici minn flus avvanzati lilha mill-genituri taghha u tordna r-rifuzjoni tas-somom hekk likwidati jew bil- hlas taghhom mill-kovenut jew billi tali krediti jigu kompensati fid-divizjoni tal- gid komuni tal-kontendenti. Tikkundanna lill-konvenut jikkonsenja lill-attrici l-beni kollha partikolari ossija parafernali taghha illi jinsabu fil-pussess tieghu jew altrimenti huma goduti minnu u separatament tordna illi l-attrici tigi moghtija l-pjena amministrazzjoni tal-beni parafernali taghha. sentenza eventwalment moghtija minn dina l-Qorti. Tawtorizza lill-attrici illi tirregistra ossija tnizzel fir-Registru Pubbliku is- Tawtorizza lill-attrici tirreverti ghal kunjom xbubitha Dalli. l-pretenzjonijiet parafernali kollha Illi mhux minnu li l-esponenti m'ghandu l-ebda relazzjoni mat-tifla tieghu, Bl-ispejjez, komprizi dawk inkorsi fil-proceduri ta' medjazzjoni kontra l-konvenut illi huwa minn issa ngunt ghas-subizzjoni. Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut li taqra kif gej:- 1. Illi mhux minnu li l-esponenti kkometta adulterju, u sevizzi, eccessi, insulti u ingurji gravi, u jinkombi fuq ir-rikorrenti li ggib prova kif rikjesta mill- ligi dwar dan; 2. Illi mhux minnu li l-esponenti gab firda kbira bejn l-attrici u l-familjarji taghha u jinkombi fuq ir-rikorrenti li ggib prova kif rikjesta mill-ligi dwar dan. Il- verita' hija li kien hemm firda bejn ir-rikorrenti u l-genituri taghha minn ferm qabel l-gherusija bejn il-kontendenti, u r-rikorrenti uzat iz-zwieg biex tahrab minn mal-genituri taghha tant li anke kellha glied mal-genituri taghha fil-gurnata tat- tieg; 3. li del resto ghadha tarbija ta' ftit xhur; 4. Illi mhux minnu li l-hajja intima tal-kontendenti mill-bidu nett taz-zwieg kienet affettwata mid-dizinteress u bruda tal-konvenut, tant hu hekk li ghandhom zewgt itfal, tifla ghadha tat-twelid; 5. Illi in kwantu ghall-ewwel talba tar-rikorrenti, l-esponenti filwaqt li jikkonferma li z-zwieg tkisser irrimedjabbilment u ghaldaqstant m'ghandux oggezzjoni il-partijiet, kontrarjament ghal dak li qieghed jigi sottomess mir-rikorrenti, dan gara minhabba ragunijiet serji imputabbli lir-rikorrenti stess, u dan kif ser jirrizulta ahjar waqt it-trattazzjoni tal-kawza, ai termini tal-Artikolu 48(c) tal-Kodici civili (Kap 16); 6. Illi in kwantu ghat-tielet talba, id-dar matrimonjali gewwa San Lorenzo, 154, Triq il-Forga Naxxar, m'ghandhiex tigi okkupata esklussivament minn l-ebda parti izda hija parti mill-kommunjoni ta' l-akkwisti u trid tigi akwistata jew moghtija minn parti lill-ohra b'ekwiparazjoni relattiva; Illi rigward ir-raba' talba, l-esponenti jikkontendi illi l-kura u l-kustodja tat-tfal minuri tal-kontendenti ghadha tigi fdata f'idejn l-esponenti, salv l-access tar-rikorrenti illi jigi ezercitat fil-granet u l-hinijiet illi jigu appozitament stabbiliti mill-Qorti, u dan stante li jkun aktar ta' gid ghall-istess minuri jekk dawn Illi in kwantu ghat-tieni talba, hemm qbil li l-partijiet jghixu separatament; separazzjoni personali bejn tigi pronunzjata jitrabbew f'ambjent stabbli. Dan qieghed jintqal stante li r-rikorrenti turi sintomi ta' problemi psikologici u mentali, liema problemi hallew impatt kbir fuq il-hajja mizzewga tal-kontendenti tant li llum il-partijiet jinsabu quddiem din l-Onorabbli Qorti, u illi ghalhekk ma jkunx opportun li jinghata cans li l-istess problemi ihallu l-istess impatt fuq il-minuri. Illi f'dan ir-rigward, l-esponenti huwa ta' l-umli fehma illi ghandu jinhatar espert [psikjatra] sabiex wara li jaghmel dak li hu necessarju fl-ahjar interess tal-partijiet kollha involuti, ikun jista' jirreleta f'dan ir- rigward; 9. Illi l-esponenti qieghed jitlob li jzomm it-tfal E u F jghixu mieghu u li hu jkun responsabbli ghall-ghejxien taghhom. Isegwi li ebda retta alimentarja m'ghandha tithallas lir-rikorrenti ghalihom; 10. Illi in kwantu ghas-sitt talba, l-esponenti jissottometti li l-istess talba ghandha tigi michuda minn din l-Onorabbli Qorti, stante li l-istess rikorrenti illum il-gurnata ghandha impjieg fiss u stabbli liema impjieg irendilha introjtu li bih hija tista' tkun finanzjarjament indipendenti u tghix hajja indipendenti; 11. Illi s-seba' talba avvanzata mir-rikorrenti ghandha ukoll tigi michuda, u semmai jekk kemm-il darba id-dispozizzjonijiet imsemmija mill-istess rikorrenti ghandhom jigu applikati, dawn ghandhom jigu applikati kontra l-istess rikorrenti skont kif jidrilha xieraq u gust din l-Onorabbli Qorti; 12. Illi in kwantu ghat-tmien talba tar-rikorrenti, l-esponenti ma ghandux kontestazzjoni li tigi likwidata il-kommunjoni ta' l-akkwisti u tigi diviza f'zewg porzjonijiet, okkorendo bil-hatra ta' perit u kuratur ghall-kontumacja, izda jikkontendi li ghandha tigi likwidata billi tiehu in konsiderazzjoni s-sanzjonijiet skont il-ligi fil-konfront tar-rikorrenti li ghandha htija tat-tkissir taz-zwieg; 13. Illli in kwantu ghad-disa' talba hemm qbil li jigu kontati l-krediti parafernali u li dan jinghata bhala kreditu fir-konfront tal-komunjoni minn kull Illi in kwantu ghall-ghaxar talba, hemm qbil li kull parti tiehu l-affarjiet parafernali taghha jew jigu restitwiti mill-parti l-ohra lill-parti li hi sid l-istess Salv eccezzjonijiet ulterjuri kontra r-rikorrenti ngunta ghas-subizzjoni. Bl-ispejjez. Illi hemm qbil dwar il-hdax -il talba; Rat id-dokumenti u l-listi tax-xhieda tal-partijiet. Rat li b'verbal registrat fit-18 ta' Awwissu 2011, il-kura u l-kustodja ta' ulied il- partijiet baqghet kongunta b'mod li l-ulied jghixu mal-attrici fid-dar matrimonjali u l-konvenut ikollu access ghat-tifel il-kbir kull nhar ta' Tlieta u nhar ta' Hamis mill-5pm sat-8pm fix-xhur tas-sajf u sas-7pm matul is-sena skolastika u kull nhar ta' Sibt/Hadd b'mod alternat mill-10am sat-8pm, filwaqt li l-access ghat-tifla minuri jkun limitat biss ghal granet tat-Tlieta u l-Hamis fl-istess hinijiet. Rat li b'digriet tal-14 ta' Lulju 2011 giet nominata l-Avukat tat-Tfal Dr Stephanie Sicali Mallia li pprezentat ir-rapport taghha fl-4 ta' Awwissu 2011. Rat il-provi kollha, inkluz dawk migbura mill-Perit Legali Dr Christine Croker, nominata permezz ta' digriet tas-26 ta' Jannar 2012. Rat id-digriet tat-22 ta' Marzu 2012 li permezz tieghu giet nominata il-Psikologa Carmen Laus sabiex wara li tezamina l-inkartament, tisma` lit-tfal u lill- partijiet, kif ukoll professjonisti li tkellmu u ezaminaw lit-tfal, tirrelata bil-miktub dwar dak allegat u dak relatat fl-atti, kif ukoll taghmel osservazjoni opportuna u rilevanti fejn jidhlu l-interessi tal-minuri. Rat ir-rapport tal-perit psikologa Carmen Laus ipprezentat fit-3 ta' Awwissu 2012 (fol 183). Rat id-digriet taghha tas-16 ta' Ottubru 2012, li permezz tieghu varjat il-hinijiet tal-access ghall-missier ghat-tifel E billi matul is-sena skolastika l-access fost il- gimgha, nhar ta' Tlieta u Hamis, flok jibda fil-5:00pm jibda fis-2:30pm, il-hin li t- tifel jispicca mill-iskola, b'dan illi l-missier impenja ruhu li fil-granet tal-access ha jigbor hu personalment mill-iskola lill- amministrazzjoni tal-iskola, filwaqt li jassigura li fil-hin tal-access it-tifel jaghmel il-'homework' tal-iskola. L-access tat-Tlieta u l-Hamis matul is-sena skolastika jibqa' sas-7:00pm. Ghal kumplament id-digriet u ftehim tat-18 t'Awwissu, 2012 baqa' invarjat. Rat id-digriet taghha tal-24 ta' Ottubru 2012, li permezz tieghu, wara nota kongunta tal-partijiet datata 19 ta' Ottubru 2012, appuntat lil Julian Foo bhala espert tal-Qorti sabiex ifassal u jezegwixxi programm ta' terapija ghall-partijiet. Rat id-digriet taghha tat-23 ta' April 2013 li permezz tieghu, wara li semghat lill- partijiet jiddikjaraw illi ghandu jkun hemm zmien ta' prova fejn il-minuri jkollhom sleepovers mal-missier varjat id-digriet precedenti taghha dwar l-access billi tordna li l-minuri jkollhom sleepovers mal-missier alternattivament darba jattendi u kellu mill-Gimgha mis-6.00pm sas-Sibt fis-6.00pm u darba mis-Sibt fis-6.00pm sal- Hadd fis-6.00pm. Rat id-digriet taghha tal-4 ta' Gunju 2013 li permezz tieghu fuq talba tal-partijiet ghan-nomina ta' espert psikologiku sabiex jirrelata dwar aspetti tal-vertenza li jirrigwardaw l-aspett psikologiku tal-genituri, innominat lil Dr Roberta Rutter zammit cordina Mejlaq sabiex tirrelata dwar l-aspett psikologiku tal-genituri bis-soliti fakoltajiet inkluz li tisma' x-xhieda, u fuq talba tal-partijiet tinnomina bhala esperta gudizzjarja lil haddiema socjali Therese Monreal sabiex tirrelata dwar ir- relazzjoni bejn il-genituri u l-ulied minuri. Rat ir-rapport tal-esperta gudizzjarja Ms Roberta Chetouti Pirrone ipprezentat fis-26 ta' Novembru 2013 (fol 262). Rat in-nota tal-attrici pprezentata fil-11 ta' Gunju 2014, li permezz taghha pprezentat l-affidavit ulterjuri taghha dwar il-finanzi, l-affidavit ta' missierha Louis Xuereb Mallia u l-affidavit ta' ommha Lydia Xuereb Mallia. Rat id-digriet taghha tad-9 ta' Settembru 2014, fejn fuq talba tal-konvenut, wara li kkunsidrat li l-konvenut kien qieghed ihallas il-mizati kollha tal-iskejjel ta-minuri, il-kontijiet tad-dawl u ilma tad-dar matrimonjali, u spejjez ohra, ordnat illi l- ispejjez tal-kotba, stationery u uniformijiet tat-tfal jithallsu mill-attrici. Semghat in camera lill-minuri E u F fil-25 ta' Frar 2015. Rat id-digriet taghha tas-16 ta' Marzu 2015, li permezz tieghu, irrevokat kwalunkwe digriet pendenti fir-rigward tal-kura u kustodja tal-minuri E u F; ordnat li pendente lite l-awtorita` ta' genituri dwar iz-zewg minuri tigi ezercitata miz-zewg genituri flimkien; b'effett mis-Sibt 28 ta' Marzu 2015 kellhom jibdew jirrisjedu mal-missier b'access favur l-omm fi granet u hinijiet li l-partijiet bl- ghajnuna jiftehmu dwarhom, u fin-nuqqas jintalab digriet in rigward, u inkarigat lill-psikologa Carmen Laus biex tkompli ssegwi l-minuri u tirraporta lill-Qorti aktar 'l quddiem meta tigi hekk mitluba mill-Qorti. Rat id-digriet taghha tat-30 ta' Marzu 2015, li permezz tieghu ordnat illi pendente lite l-omm ghandha tezercita access versu l-minuri E u F nhar ta' Tlieta u nhar ta' Hamis jew mill-hin li jispiccaw l-iskola jew f'kaz ta' vaganza mill-hin tas-2.30pm Fi tmien il-gimgha alternattivament mill-Gimgha fis-6.00pm sas-Sibt fis-6.00pm u l-gimgha ta' wara mis-6.00pm sal-Hadd sas-6.00pm. tat-Tfal ghandhom tal-partijiet u Rat id-digriet taghha tat-22 ta' April 2015 li permezz tieghu giet nominata l- Avukat tat-Tfal Dr Stephanie Sicali Mallia sabiex tiltaqa` mal-minuri u tipprezenta r- risposta taghha ghar-rikors tal-konvenut tas-16 ta' April 2015. Rat ir-risposta tal-Avukat tat-Tfal Dr Stephanie Sicali Mallia pprezentata fl-4 ta' Mejju 2015, li wara li semghet lit-tfal wahedhom u in kunsiderazzjoni tal-interessi taghhom, talbet lill-Qorti sabiex l-access tat-tfal ghal ommhom ghandu jkun imnaqqas ghal darba biss fil-gimgha ghal xi tliet sighat (per ezempju nhar ta' Sibt) u bis-supervizjoni. Rat id-digriet taghha tat-13 ta' Mejju 2015 li permezz tieghu ipprovdiet illi l- access tal-omm ghandu jinzamm darbtejn fil-gimgha ghal saghtejn kull darba, liema access ghandu jkun monitored mill-Agenzija Appogg. Rat in-nota tal-Agenzija Appogg tas-16 ta' Gunju 2015 dwar l-andament tal- access tal-omm ghaz-zewg minuri. Rat id-digriet taghha tad-9 ta' Lulju 2015 li permezz tieghu laqghet ir- rakkomandazzjoni tal-Agenzija Appogg sabiex tipprovdi ghajnuna psikologika ghall-minuri E. Rat id-digriet taghha tad-9 ta' Lulju 2015, li fih laqghet it-talbiet kontenuti f'rikors tal-konvenut tat-12 ta' Mejju 2015, inter alia, billi ordnat lill-attrici thallas lill- konvenut is-somma ta' tliet mitt Euro (€300) fix-xahar bhala manteniment pendente lite ghaz-zewg minuri E u F b'effett mit-12 ta' Mejju 2015, li jizdied kull sena skont l-indici tal-gholi tal-hajja. Rat id-digriet taghha tad-9 ta' Lulju 2015 li permezz tieghu ziedet l-access b'nofs siegha kull darba li l-omm ikollha l-access bil-mod kif jigi dirett mill-Agenzija Appogg wara li ssir konsultazzjoni maz-zewg genituri. Rat ir-rapport tal-Perit Psikologa Ms Carmen Laus ipprezentat fl-14 ta' Lulju 2015, fejn ikkonkludiet, fost affarijiet ohra, illi l-ahjar haga li jistghu jaghmlu l- genituri ghal uliedhom huwa li juruhom li ha jieqfu jiggieldu dwarhom, u jgharfu li jsibu mod kif bhala genituri adulti jikkomunikaw dwar uliedhom, kif dejjem hu l-bzonn tat-tfal, minghajr ma' uliedhom jibqghu ikunu l-mezz ta' komunikazzjoni bejniethom.1 Rat in-nota tal-Agenzija Appogg tat-2 ta' Ottubru 2015, li permezz taghha Semghet ix-xhieda tal-psikologa Carmen Laus in eskussjoni waqt l-udjenza tal-25 ta' Novembru 2015. Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-attrici dwar ir-rapport tal-Perit psikologa Carmen Laus. Rat in-nota tal-Agenzija Appogg tal-5 ta' Frar 2016 li permezz taghha gabu a konjizzjoni ta' din il-Qorti illi fil-gimghat ta' qabel l-atteggjament tat-tfal lejn l- omm tbiddel drastikament, fejn inter alia, it-tfal ikunu rezistenti li jitkellmu ma' ommhom anke fuq affarijiet semplici, ma jieklu xejn milli tippreparalhom ommhom u ma jkellmux lin-nanniet materni. Indikaw li dan l-atteggjament jista' jkun l-effett ta' parental alienation. Gie rakkomandat li jsir assessment tal-minuri u jsiru rakkomandazzjonijiet dwar il-kura u l-kustodja ta' dawn il-minuri. Semghet ix-xhieda tal-Haddiema Socjali Ingrid Etarhuni mill-Agenzija Appogg waqt l-udjenza tad-9 ta' Gunju 2016 li qalet illi filwaqt li qabel il-vaganzi tal- Ghid, it-tfal kienu qed igibu ruhhom b'mod dispreggjattiv u anke vjolenti lejn l- omm, wara li hija kellmet lill-konvenut, l-atteggjament tat-tfal inbidel u ghalkemm kultant baqghu juzaw kliem dispreggjattiv, saru jieklu ghand ommhom, jilghabu u jkunu izjed komdi. Jista` jkun li s-sleepover fi zmien l-Ghid ghen ukoll, pero` meta s-social workers ghamlu suprise school visit u tkellmu mat-tfal, huma qalulhom li ma jridux jaraw lil ommhom. Dak li qalu lis-social worker ma kienx jirrifletti l-imgieba taghhom waqt l-access ma' ommhom. It-tifla F lanqas ma tati raguni ghaliex ma tridx tara lil ommha. It-tifel E qal li jhoss li din ma hijiex ommu. Ikun hemm mumenti fejn filli jghannqu lil ommhom u filli jibdew jghajruwha. Meta fil-5 ta' Frar qalu li hemm indikazzjonijiet ta' parental alienation, dan ibbazawh fuq l-imgieba tat-tfal, il-fatt li ma jaghtux raguni validi ghaliex ma jridux jarawha u l-imgieba taghhom li filli hija tajba u filli le, kif ukoll l-imgieba taghhom malli jaslu u ezatt qabel jispicca l-access. F'okkazjonijiet ta' festi, l-omm tippreparalhom l-affarijiet u zzejjen id-dar ghall-okkazjoni. It-tifel E irrifjuta li jiekol bicca mill-kejk tal-birthday. Tikkonferma li fil-presenza tas- social workers, it-tfal gieli qalu li ommhom issawwathom u l-omm tirrispondi li hi xorta thobbhom. Tghid ukoll li access mill-omm ghall-minuri F minghajr huha taf tkun ta' gid ghar-relazzjoni bejn l-attrici u l-istess minuri. Rat in-nota tal-Agenzija Appogg tas-27 ta' Gunju 2016 li fiha inghad li l-minuri kellhom imgieba erratika waqt l-access tal-10 ta' Gunju, filwaqt li fl-14 ta' Gunju is-social worker sabithom bilqeghda bil-kwiet bl-ikel ta' ommhom quddiemhom, izda meta raw lilha bdew bl-imgieba inkontrollabbli. It-tifel E qal lil ommu li minhabba fiha missieru ma kienx mar ghall-Ewwel Tqarbina tieghu, filwaqt li l- minuri F qalet lis-social worker li xtaqitha tkun ommha. Rat in-nota tal-konvenut tas-16 ta' Awwissu 2016 bir-ritratti annessi dwar allegazzjonijiet ta' swat tal-omm fuq il-minuri E waqt il-hin tal-access taghha. Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-Avukat tat-Tfal Dr Stephanie Sicali Mallia tal-31 ta' Awwissu 2016 fejn issottomettiet li t-tfal regghu ikkonfermaw maghha li ghandhom relazzjoni ferm hazina ma' ommhom u li din titrattahom hazin u kkonfermaw dak li allega l-konvenut fin-nota tieghu, li ommhom thebb ghal E, issawwtu u tigirfu, kif ukoll terfa` jdejha fuq bintha u tipprova tikkonvinciha tghid affarijiet li mhux veru. Tghid li meta kienu ordnati jmorru sleepover ghand ommhom fil-vaganzi tal-Ghid dawn kienu anzjuzi u mdejqin u jixtiequ li ma jkollhomx imorru ghall-access kontra x-xewqat taghhom. Rat id-digriet taghha tas-7 ta' Settembru 2016 li permezz tieghu laqghet ir- rakkomandazzjoni tal-Agenzija Appogg u ordnat li l-monitoring tal-omm jigi mwaqqaf. Rat id-diveri rikorsi, noti, noti ta' sottomissjonijiet, noti ta' sottomissjonijiet ulterjuri, repliki u kontro-repliki tal-partijiet. Rat id-diversi rapporti u semghet id-diversi xhieda tal-esperti, sia mqabbda mill- Qorti kif ukoll dawk ex parte. Rat il-provi, id-dokumenti u l-atti kollha tal-kaz, inkluzi dawk ipprezentati quddiem il-Perit Legali. Rat li l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza. PROVI Verzjoni tal-attrici L-attrici tattribwixxi l-htija tal-problemi ta' bejniethom lill-konvenut u lill- familjari tieghu. Hija tghid inter alia2 illi l-inkwiet bejniethom beda minhabba omm il-konvenut, u wara gimghatejn tat-tieg il-konvenut neza` c-curkett tat-tieg, gholla jdejh fuqha ghall-ewwel darba u kisser il-cupboard tal-kcina. Hija tipprezenta ritratti ta' dawn il-panewijiet a fol 1628 et seq. Tghid li min-naha ta' omm D paroli bhal "Naghmel kollox biex ibni jerga` lura hawn" kien isir ta' Tghid li l-incidenti ta' vjolenza kienu ripetuti, kien jgholli idu u jkisser xi affarijiet fid-dar. Tghid li waqt l-ewwel tqala l-konvenut u ommu kienu jhedduha li kienu ser jehdulha t-tarbija meta tkun qed twelled. Tghid li wara li twieled it- tifel, l-intimita` bejniethom kienet spiccat kwazi ghal kollox u l-konvenut kien 2 Vide fost ohrajn l-affidavit tal-attrici pprezentat waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tal-11 ta' April 2014. spiss jorqod fuq is-sufan. Tghid li mhux l-ewwel darba li kienet qabditu jara xi films mahmugin fuq it-television jew il-kompjuter u tant kien jirrabja li kienet tintebah x'qed jigri li kienu jtiru affarijiet ghal rasha, daqqiet ta' ponn, kliem baxx u pastaz. Tghid li l-att taz-zwieg b'mod normali kien sar rarissimu. Tghid li kien beda jirrikataha bis-separazzjoni u li jehodilha t-tifel, u wara li jkun tkellem ma' ommu kien jigi mimli ghaliha u jbiddel dak li jkunu ga hadu decizjoni dwaru. Huwa ghamel zmien l-isptar, u wara id-dar ghaliex ma setax johrog, u waqt dan iz-zmien is-sitwazzjoni baqghet tehzien. Tghid li l-konvenut kien beda jaqla hafna izjed inkwiet, glied, tkissir, storbju u ma kienx jorqod maghha. Kien sar biered u ma jinhasilx hlief darba f'xi tliet xhur, u jekk ikun ghadu kif inhasel ikollhom x'jaqsmu. Tghid li l-genituri taghha kienu ndunaw li kellhom l-inkwiet u kienu spiss jghinuhom finanzjarjament u jixtrulhom l-affarijiet. Tghid li l-konvenut kien ammetta li kienet ommu li qed taqla` l-inkwiet. Wara li hija regghet bdiet tahdem, kienet minghaliha li r-relazzjoni taghhom kienet tjiebet. Xorta ma kienx jinhasel kuljum izda minhabba li ma kinux johorgu ma' hbieb, ma kinitx thossha li jwaqqaghha ghac-cajt. Tghid li kienu johorgu ta' spiss mal-genituri taghha. L-attrici tixhed ukoll3 illi fis-26 ta' Frar 2009, hija skopriet li kienet tqila, wara li kellhom x'jaqsmu fis-7 ta' Frar 2009. Tghid li ghall-ewwel immuta imbaghad ferah, izda gimgha wara qalilha li jrid test tad-DNA, ghalkemm imbaghad hassar l-appuntamenti ghax qalilha li kien jaf li t-tarbija tieghu. Tghid li waqt it-tqala zdiedu l-incidenti ta' vjolenza u darba hebb ghaliha quddiem il-genituri taghha. Meta twieldet it-tifla kien keccieha mill-main bedroom ghaliex kienet tqum biex tixrob ta' sikwit. Tghid ukoll li biex tixtri l-affarijiet tal-bzonn kienet iddum teqred u kienu jghinuha l-familja taghha. Kien johrog spiss mal-hbieb u kien tefa` r- ritratt tat-tifla fuq facebook anke jekk hi ma xtaqitx. Malli regghet dahlet fil- kamra tas-sodda, huwa beda jorqod fuq is-sufan u kompla l-glied, tkissir t'oggetti, waqt li kien jirrikattaha li jehdilha lit-tifel. Anke mat-tifel gieli kien vjolenti u darba gidmitu biex jerhi milli jkompli jilwi jdejh. Kien ikisser dak kollu li tal- familja taghha jaghtuh, u waqt li kmieni filghodu kienet tkun qed taghmel il- facendi kien jobzqilha jew jilghaqilha wiccha. Qabditu jara wkoll film pornografiku u films ta' vjolenza quddiem it-tifel. Tirrakkonta dwar bosta incidenti ta' vjolenza u tghid illi lit-tifel kien izommu taht idejh b'tali mod li hija ma setghetx tkellmu hlief filghodu u fl-ghaxija. Tghid li it- tifel baqa` jghix ma' missieru fid-dar matrimonjali filwaqt li hi kienet tqatta` hafna hin ghand ommha biex tevita l-inkwiet. Ma kien hemm l-ebda komunikazzjoni bejnha u bejn binha u kull darba li kienet tipprova tkellmu kien jghidilha "I can't talk to you." Tirrakkonta incident f'Awwissu 2011 fejn spiccat l-isptar bid-daqqiet li taha l- konvenut, u sahansitra qattghet erbat ijiem Merhba Bik bit-tfal, imbaghad marret tghix ghand il-genituri taghha sakemm hareg id-digriet li l-konvenut ma setax jersaq lejn id-dar matrimonjali. In kontro-ezami waqt is-seduta tas-16 ta' Jannar 2015 quddiem il-Perit Legali, l- konvenut jghid dwar l-incident ta' Awwissu 2011, illi meta huwa kien hareg mid- dar, l-attrici ma kelliex demm ma' wiccha, izda hu u hiereg mid-dar seta` laqatha bil-minkeb, izda ma setax jara jekk kelliex demm jew le. Mar jaghmel rapport ghaliex ftit gimghat qabel diga kienet ghamlet l-istess haga u cioe` bdiet tistabat mal-hitan. Jghid li l-ewwel darba li sema` li l-attrici kellha xi demm fuq wiccha hu meta mar l-Ghassa t-tieni darba fuq struzzjonijiet tal-pulizija u raha fil-karozza tal-genituri taghha. Missier l-attrici Louis Ellul Sciberras jghid illi huwa kien jipprova jghin biex il-partijiet ma jisseparawx, izda l-konvenut kien aggressiv, anke mieghu, Sahansitra darba cemplitilhom binthom u qaltilhom "Ejjew ghax se joqtolni." Jghid li l-inkwiet bejn il-partijiet kien il-hin kollu ghaddej. Jghid li r-relazzjoni bejnhom u bejn il- partijiet daqqiet kienet mixja tajjeb u daqqiet bl-inkwiet. Jikkonferma li hu u l-konvenut kienu hadmu flimkien fil- post tat-tifel tieghu u l-konvenut kien urih kif jghaddi l-elettriku. Jghid ukoll li kien ghamlilhom xi xoghol fid-dar. Omm l-attrici Lydia Fino tghid inter alia, illi fl-gherusija l-konvenut kien imur ghandha meta jiggieldu biex tippruvaha taghmilhom paci. Tghid li waqt it-tieg huwa ma hadilhomx b'idejhom. Tghid li fit-tqala hija kienet issugeriet li jiehdu opinjoni ohra u l-konvenut kien qabel. Waqt li kienet tqila bit-tieni wild, darba hebb ghaliha, u meta r-ragel taghha mar fin-nofs, huwa Tghid li mbaghad it-tifla bdiet tqatta dejjem iktar hin ghandhom ghaliex tibza tmur id-dar. Tghid li darba cemplitilhom it-tifla u qaltilhom "Ejjew issa ghax se joqtolni" u meta marru d-dar sabuha b'wiccha Tghid ukoll li huma jghinuha hafna fil-flus u fix-xiri ta' In kontro-ezami, b'referenza ghall-affidavit taghha tghid li hija qatt ma 4 Vide fost ohrajn affidavit tieghu a fol 370 u kontro-ezami waqt is-seduta tal-21 ta' Jannar 2105 5 Vide fost ohrajn affidavit taghha a fol 372 u kontro-ezami waqt is-seduta tat-18 ta' Frar 2015 ghamlet affidavit u tiftakar li r-ragel taghha kiteb l-istorja mhux hi. Tiftakar li darba marret ir-Registru u harget il-karta ta' l-identita` biex tahlef dokument dwar meta A kienet giet imsawta. L-attrici in kontro-ezami6 tghid inter alia, illi hija taf li huwa jdahhal €1076 fix- xahar minn surveys ta' karozzi, oltre l-paga, u dan minn payslips u invoices u direct credits fil-kont bankarju. Hija tikkonferma li tiftah posta tieghu kif hu fetah taghha u qatt ma ghaddijielha. Tichad li d-dar matrimonjali hija maqsuma 1/5 ghalih u 4/5 ghaliha sabiex ikollhom rata ahjar ta' imghax fuq il-loan. Hija tikkonferma li l-partijiet ma jistghux jikkomunikaw minhabba t-tfal. Tghid li ommha qatt ma sawtet lit-tfal fil-prezenza taghha anzi t-tfal ilmentaw li n-nanniet paterni sawtuhom u tghid li hemm rapporti dwar li D sawwat lit-tfal. Hija tichad li qatt zammet lit-tfal milli jmorru ghall-access u tghid li l-konvenut kien vjolenti maghha sa mill-ewwel gimgha taz-zwieg. Verzjoni tal-konvenut Il-konvenut jixhed7 illi waqt l-gherusija l-attrici kienet iggorr maghha dwejjaq u tensjoni minhabba l-genituri taghha. Jghid li pero` kien perpless kif xorta kienet tmur maghhom ghall-preparamenti u l-ghazliet tat-tieg. Jghid li hu l-attrici kien bestman fit-tieg izda ma ghamel xejn u telaq f'nofs ir-reception. Jghid li immedjatament wara li zzewgu l-attrici bdiet bl-inkwiet mieghu – bdiet tqatta` hafna hin mal-genituri taghha u l-genituri tieghu saru dawk li riedu jkissru z- zwieg. Il-festi kollha kienu jqattawhom mal-genituri taghha, qishom il-genituri tieghu ma jezistux. Jghid li anke wara l-intimata` bejnietom, l-ghada kienet tqum tivvinta xi argument. Jghid li wara li wegga`, l-attrici u l-familja taghha kellhom reazzjoni esageratissima u kompla jinduna bi problemi kbar ta' distakk mir-realta`, time management, anger management u stress control. Jghid li l-attrici kienet tipprogetta realtajiet inezistenti, tahseb li kulhadd jikkomplotta kontriha, tehodha kontrih, tissuspetta fil-fedelta` tieghu, tqajjem argumenti anke wara li jkunu raqda b'intimita`, nuqqas ta' sigurta`, aggressivita` lejh u lejn terzi. Kellha fissazjoni li meta jitwieled it-tifel hu u ommu kienu se jehduwulha. Fil-maghmudija taz-zewgt itfal ghamdu l-genituri taghha. Jghid li l-hajja intima spiccat lejn in-nofs tas-sena 2008, izda darba resqet fuqu u b'tama ta' rikonciljazzjoni kienu intimi u ftit gimghat wara qaltlu li kienet tqila. Jghid li hu kien kontra li l-attrici ssawwat lit- tifel bhala kastig u kienet tesigi l-perfezzjoni minnu waqt il-homework. Jghid li l- attrici mohhha fil-pika. Jghid li l-allegazzjonijiet ta' vjolenza kontinwa gew ribattuti minn hu A stess, Nikolai Xuereb Mallia, li qal li l-incident ta' Awwissu 2011 kien l-ewwel wiehed li nvolva swat fiziku fuq ohtu. quddiem il-Perit Legali tal-21 ta' Novembru 2013 u tat-23 ta' Jannar 2014 Vide inter alia is-seduta tas-16 ta' Marzu 2015 Vide inter alia l-affidavit tieghu a fol 486 u x-xhieda tieghu in subizzjoni waqt is-seduta Huwa jghid li ghalkemm dak kollu li qaltlu l-attrici kontra l-genituri taghha waqt l-gherusija seta` ma kienx veru jew esagerat, xorta kienu jindahlu hafna u jibdlu pjanijiet li jkunu ghamlu huma bhala koppja. Omm il-konvenut Suzanne B tixhed inter alia8 illi waqt l-gherusija l-attrici kienet spiss tghidilhom fuq il-familja taghha u kemm kienu jittrattawha hazin. Tghid li anke waqt il-gurnata tat-tieg kien hemm ftit tensjoni bejn l-attrici u l-genituri taghha. Tghid li ghat-tluq A instemghet tghid lil ommha "Ma ghalfejn qed taghmilli hekk!" filwaqt li bdiet tibki. Tghid li wara z-zwieg l-attrici kienet biddlet l-atitudni taghha, saret agitata u dejjem taqla l-argumenti. Ix-xhud tghid li bdiet thossha bullied minn A. Tghid li damet kwazi sentejn ma tara lit-tifel E u la l- konvenut u lanqas huma ma kienu prezenti ghall-ewwel tqarbina ta' E. Tghid li maghhom u ma' missierhom it-tfal jghixu hajja stabbli u huma kuntenti, u tesebixxi xi ritratti biex juru li E ghadu jigi msawwat minn ommu. Mistoqsija min kien qalilha lil F li ma twilditx minn zaqq ommha imma minn zaqq mara ohra tghid "Gidba." Waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tal-4 ta' Novembru 2015 jixhed Omar Andreinski, li meta kien johrog mal-attrici kellu hafna problemi mal-genituri taghha u anke kienu marru counselling. Jghid li f'kull kwistjoni jew argument kienu jidhlu l-genituri taghha, specjalment missierha. Kien ikollhom hafna argumenti u s- sitwazzjonijiet ta' kunflitt kienu jqumu f'daqqa wahda u mix-xejn. Jghid li wiehed mill-argumenti rikorrenti kien li l-genituri taghha ma riduhomx jibqghu flimkien. Ir-raguni principali ghaliex hassru kien l-indhil tal-genituri taghha u l-fatt li kienet ikkontrollata mill-genituri taghha. Jghid li hija kienet xtrat post izda ma kinitx marret tghix fih. Alexei Xuereb Mallia, hu l-attrici jixhed in kontro-ezami fis-17 ta' April 2015 illi ghalkemm kien bestman fit-tieg taghhom, ma kienx involut u hadd ma qallu xi jrid jaghmel. Jghid li l-konvenut ma hax b'idejh u id missieru waqt it-tieg u hu kien ha ghalih u telaq f'nofs ir-reception. Jghid li mar darbtejn jghin lil huh fix- xoghol tad-dar u kien hemm il-konvenut qed jahdem id-dawl. Jghid li r-relazzjoni ta' ohtu mal-genituri hija tajba izda mhux wisq. Jghid li ggib l-affarijiet bi kbar. Jixhed ukoll Alan Croker waqt is-seduta tal-11 ta' Gunju 2015, u jghid li huwa l- kugin tal-attrici u l-konvenut sar jafu meta l-partijiet bdew johorgu flimkien. Jiftakar li meta beda joqrob it-tieg kien hemm tensjoni kbira bejn l-attrici u l- genituri taghha u talbuh joqghod stand in bestman. mieghu u qallu li issa kienet A li qed tohloq it-tensjoni. Hija ma riditx tiehu lit- il-genituri fil-gurnata tifel ghand omm il-konvenut. Jghid li l-genituri ta' A ghandhom karattru difficli, u ghal sena ma jkellmux lilu u lil missieru u jghajjruh traditur ghaliex qaghad stand in bestman. Waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tal-14 ta' Lulju 2015, jixhed Max Falzon Camilleri Spiteri Cappello li jghid li ilu jaf lill-konvenut madwar 20 sena, u lill-attrici kien jafha wkoll qabel ma' l-partijiet bdew johorgu flimkien. Fl-gherusija l-konvenut kien qallu li l-attrici kellha qisha genn biex titlaq mid-dar. Jghid li darba kienu qed jieklu s-Seabank wara li zzewgu u nqalghet diskussjoni u l-attrici bdiet titmashan u targumenta mal-ohrajn b'certu animosita`. Xi granet wara l-konvenut kien qallu li kien qed ikollu argumenti mal-attrici li donnha biddlet il-karattru u f'daqqa wahda saret iktar qrib il-genituri taghha. Waqt is-seduta tas-7 ta' Ottubru 2015 jixhed Paul Schembri Wismayer l-fotografu tat-tieg tal- partijiet tal-gharusa ma kinux emozzjonalment involuti u waqt ic-ceriminja seta` jinnota distakk bejn l-gharajjes. Missier il-konvenut Joseph SCHWAIGER jghid inter alia9 illi l-gherusija r-relazzjoni ta' bejn il-partiiet kienet tajba hafna izda gurnata wara z-zwieg seta` jinduna li r-relazzjoni taghhom marret hazin minhabba problemi ta' matul iz-zwieg. Fil-jiem ta' qabel it- tieg l-attrici ma kinitx tkun trid tmur ghandhom, u fil-quddies tat-tieg il-genituri ma hadux b'idejn xulxin. Jghid li l-materjal ghad-dar xtrawh il-partijiet izda hu ghen fix-xoghol u ma thallasx ta' xogholu. Jghid li darba kien mar ghat-tifla u l- attrici bdiet tghajjru u toffendih u qaltlu "Issa tehduhom lit-tfal. Jien immur il- habs ghax jien noqtolhom it-tfal." Dan qalitu quddiem F. Ligi Id-disposizzjonijiet tal-ligi l-aktar rilevanti ghall-kaz odjern huma s-segwenti: Artiklu 3B '(1) Iż-żwieġ jimponi fuq il-miżżewġin l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u il-ħila, xeħtiet naturali u li aspirazzjonijiet tal-ulied. (2) L-obbligu li l-ġenituri għandhom li jipprovdu l-manteniment skont is- subartikolu (1) jinkludi ukoll l-obbligu illi, skont il-mezzi tagħhom, u fejn ma jkunx raġonevolment possibbli lil-ulied, jew min minnhom, imantnu lilhom infushom kif xieraq, ikomplu jipprovdu manteniment adegwat lill-ulied: jiġu miż-żwieġ skont lill-ulied 9 Vide seduta tal-4 ta' Novembru 2015 (a) li jkunu studenti li qegħdin jipparteċipaw f'edukazzjoni, taħriġ jew tagħlim full-time u huma taħt l-età ta' tlieta u għoxrin sena; jew (b) li jkollhom diżabilità, kif imfissra fl-Att dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilità, kemm jekk hija fiżika jew mentali. (3) L-obbligi msemmija fis-subartikolu (1) jorbtu wkoll lill-persuna li tkun qed taġixxi in loco parentis fir-rigward ta' wild ta' ħaddieħor, minħabba ż-żwieġ tagħha ma' ġenitur ta' dak il-wild, fejn il-ġenitur l-ieħor tal-istess wild, ikun, f'xi żmien qabel jew matul iż-żwieg, miet jew ġie iddikjarat bħala persuna assenti skont id-dispożizzjonijiet ta' Titolu VII ta' l-Ewwel Ktieb ta' dan il-Kodiċi, jew ma jkunx magħruf: Iżda dak provdut f'dan is-subartikolu jkun bla ħsara għall-obbligi tal-ġenituri naturali tal-wild u f'kull każ bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 149.' Artiklu 7 '(1) Il-ġenituri għandhom l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, igħallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-artikolu 3B. (2) Meta ma hemmx il-ġenituri, jew jekk dawn ma jkollhomx mezzi biżżejjed, id- dmir tal-manteniment u tal-edukazzjoni tal-ulied jaqa' fuq l-axxendenti l-oħra.' Artiklu 9 'Parti fiż-żwieġ ma tistax ma tagħtix l-appoġġ morali tagħha lill-parti l-oħra fit-twettiq ta' kull obbligu li dik il-parti l-oħra jkollha lejn id-dixxendenti jew l- axxendenti tagħha.' Artiklu 19 '(1) Fil-manteniment jidħlu l-ikel, l-ilbies, is-saħħa u l-abitazzjoni. (2) Fil-manteniment li għandu jingħata lill-ulied u dixxendenti oħra, jidħlu wkoll l-ispejjeż meħtieġa għas-saħħa u għall-edukazzjoni tagħhom.' '(1) Il-manteniment għandu jingħata skont il-bżonn ta' min jitolbu u l-mezzi ta' min għandu jagħtih. (2) Fl-istħarriġ sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment jistax jaqalgħu xort'oħra, għandu jittieħed qies ukoll tal-ħila tiegħu fl-eżerċizzju ta' xi professjoni, arti jew sengħa. (3) Meta jinqiesu l-mezzi ta' min hu obbligat għall-manteniment, għandu jingħadd biss il-qligħ tiegħu mix-xogħol tal-professjoni, arti jew sengħa, is- salarju jew il-pensjoni tiegħumogħtija mill-Gvern jew minn ħaddieħor, u tal-utili tal-beni, sew mobbli kemm immobbli u kull dħul li jinħoloq taħt trust. (4) Ma jitqiesx li għandu mezzi biżżejjed biex jagħti l-manteniment min ma jistax jagħtih ħlief billi jilqa' f'daru l-persunali titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunxaxxendent jew dixxendent. (5) Meta jinqiesu l-mezzi ta' min jitlob il-manteniment, għandujittieħed qies ukoll ta' kemm jiswew il-beni tiegħu mobbli jewimmobbli kif ukoll ta' kull interess benefiċjarju taħt trust.' Artikolu 40 'Kull wahda mill-persuni mizzewgin flimkien tista' titlob il-firda minhabba eccessi, mohqrija, theddid jew offizi gravi tal-parti l-ohra kontra l-attur, jew kontra xi wiehed jew iehor mit-tfal tieghu, jew minhabba li l-hajja flimkien ma tkunx ghadha possibbli ghax iz-zwieg ikun tkisser irremedjabilment.' Artikolu 44 'Il-fatt li jkun hemm ragunijiet li ghalihom sew ir-ragel kemm il-mara jistghu jitolbu l-firda, mhux ta' xkiel ghall-wiehed jew ghall-ohra li jitolbu l-firda kontra xulxin.' Artikolu 48 '(1) Il-parti, r-ragel jew il-mara, illi tkun il-hatja tal-firda ghal wahda mir- ragunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef- (a) Il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 825, 826 u 827; (b) Dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-ohra b'donazzjoni bi hsieb taz-zwieg, jew waqt iz-zwieg, jew taht titolu iehor gratuwitu; (c) kull jedd ta' parti miż-żwieġ għan-nofs tal-akkwisti illi jkunu saru l-aktar bil- ħidma tal-parti l-oħra wara data stabbilita mill-qorti bħala d-data meta l-parti għandha tkun kunsidrata li minnha tkun ħatja tal-firda. Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu biex jiġi determinat jekk akkwist ikunx sar l- aktar bil-ħidma ta' waħda mill-partijiet fiż-żwieġ, għandhom jitqiesu l-kontributi b'kull mod taż-żewġ partijiet skont l-artikolu; (d) Il-jedd li iggiehel lill-parti l-ohra, f'kull kas, li taghtiha manteniment bis- sahha tal-obbligu li jitnissel miz-zwieg. L-artikoli imsemmijin fis-sub incis (a) jirreferu ghad-drittijiet successorji bejn il- 'Il-firda li ssir minhabba xi wahda mir-ragunijiet imsemmijin fl-artikolu 40, tista' jkollha l-effetti imsemmijin fl-artikolu 48, meta l-qorti jidrilha li, taht ic- cirkostanzi tal-kas, ghandhom ighoddu, f'kollox jew bicca, id-disposizzjonijiet ta' dak l-artikolu.' Artikolu 52 'Hu mholli ukoll f'idejn il-qorti li tiddeciedi, skont ic-cirkostanzi, jekk id- disposizzjonijiet tal-artikolu 48 ghandhomx ighoddu, f'kollox jew f'bicca, ghar- ragel u ghall-mara, jew ghal wiehed jew ghall-ohra biss, inkella m'ghandhomx ighoddu ghal hadd minnhom, jekk il-wiehed u l-ohra jkunu htija tal-eghmil li jaghti lok ghall-firda.' Artiklu 149 'B'dak kollu li jinsab f'kull disposizzjoni oħra ta' dan il-Kodiċi, il-qorti tista', jekk tiġi murija raġuni tajba, tagħti dawk l-ordnijiet dwar il-persuna jew il-proprjetà ta' persuna li tkun taħt l-età kif jidhrilha xieraq fl-aħjar interessi tat-tifel.' Gurisprudenza In tema legali ssir referenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Susan Koger Enriquez vs Leonard Koger Enriquez, deciza fit-30 Ottubru 2015, fejn il-Qorti enuncjat: '25. Din il-Qorti tosserva li z-zwieg huwa intiz sabiex il-partijiet jizviluppaw bejniethom komunjoni ta' hajja u ta' imhabba kemm lejn xulxin kif ukoll lejn it- tfal taghhom u l-konjugi ghandhom jagixxu fl-interess tal-familja li ghandha tkun l-ewwel prijorita` fiz-zwieg. jekk dan tirrinunzja Il-hajja matrimonjali tezigi impenn kontinwu dirett lejn l-interessi tal-familja jew anke anke permanentament ghal xi haga li tkun thobb taghmel u dan b'mod partikolarment fejn fiz-zwieg jitwieldu t-tfal ghax f'dan il-kaz dak li hu ta' priorita` huwa l- obbligu taz-zewg genituri li jiehdu hsieb it-trobbija u l-benessere tat-tfal taghhom, almenu sakemm dawn isiru maggjorenni u indipendenti.' Fis-sentenza tal-Prim Awla tal-Qorti Civili Charmaine mart Alfred Rutter f'isimha proprio u bhala legittima rapprezentanti ta' uliedha minuri Shannon u Brandon vs Alfred Rutter deciza fis-27 ta' Gunju 2003, inghad: "...ghalkemm l-inkompatibilita` tal-karattru per se` ma tikkostitwix motiv fost dawk elenkati mil-ligi li jakkorda d-dritt ghas-separazzjoni, eppure "la stessa non Fil-kawza fl-ismijiet Carmela Camoin vs Paolo Camoin deciza mill-Qorti tal- Appell fis-17 ta' April 1959 gie ritenut li: "B'ligi, l-applikazzjoni ta' dawk id-dekadenzi tal-konjugi mid-drittijiet taghhom kontra xulxin bhala effett tal-pronuncja ta' separazzjoni bejniethom,"in toto" jew in parti, hi fakoltattiva ghall-Qorti, jekk id-domanda ghas-separazzjoni tkun radikata fuq il-mottiv ta' eccessi, sevizji, minacci u ingurji gravi. U allura jiddependi mid-deskrizzjoni taghha jekk tapplikax jew le dawk id-dekadenzi fil-kaz partikolari." Il-Qorti ta' l-Appell fil-kaz Catherine Andreinski v Louis Andreinski, deciz 25 ta' Ottubru 2013 enuncjat: "Il-manteniment mhux xi dritt sagrosant ta' min jissepara izda jigi ordnat il-hlas tieghu meta hemm il-bzonn. L-artikolu 20[1] jghid li l-manteniment ikun dovut skont il-bzonn ta' min jitolbu." fil-gurisprudenza Iktar recenti, l-Qorti tal-Appell fis-sentenza taghha fl-ismijiet Francienne Croker vs Alexander Croker, deciza fid-29 April 2016, qalet hekk: "40. In tema legali, issir referenza ghal dak riportat fis-sentenza tal-Qorti tal- Familja fil-kawza numru 277/2012 A B v. C D, deciza fit-30 ta' April 2015, fejn il- pozizzjoni ta' stabbilita determinazzjoni ta' kura u kustodja tal-minuri u modalita` ta' access favur il- minuri giet deskritta bil-mod segwenti; "In tema legali issir referenza ghas-sentenza moghtija fit-3 ta' Ottubru 2008 fl- ismijiet Miriam Morgan Busher vs Francis Tait fejn il-Qorti tal-Appell iddikjarat illi fejn il-genituri ma jitkellmux, talba ghall-kustodja kongunta ghandha tigi skartata mill-Qorti. Din il-Qorti filwaqt li tiddikjara li taqbel ma' tali pronunzjament izzid illi l-istess principju japplika fejn iz-zewg genituri m'humiex kapaci jitkellmu b'mod civili ma' xulxin li l-kura u kustodja m'ghandhiex tkun kongunta ghaliex immankabilment tkun sors ta' litigji ulterjuri b'detriment serju ghall-benessere tal-minuri. Fis-sentenza appena citata l-Qorti tal-Appell iddikjarat hekk:- 'Din il-Qorti tibda biex taghmilha cara li, fejn jidhlu minuri, m'hemmx dritt ghall- access, izda obbligu tal-genituri li t-tnejn jikkontribwixxu ghall-izvilupp tal- minuri li, ghal dan il-ghan, jehtigilha jkollha kuntatt ma' ommha u anke ma' missierha. Kwindi lil min jigi fdat bil-kura tal-minuri u kif jigi provdut l-access, jiddependi mill-htigijiet tat-tifla u mhux mill-interess tal-genituri. Huma l-genituri li jridu jakkomodaw lit-tfal, u mhux vice versa. L-importanti hu l- istabbilita` emozzjonali tat-tifla, u li din ikollha kuntatt mal-genituri taghha bl- anqas disturb possibbli.' "Fis-sentenza Cedric Ayari vs Nicolette Andreinski moghtija mill-Qorti tal-Appell fl-4 ta' Marzu 2014, il-Qorti enfasizzat li fejn jidhlu l-minuri huwa ta' applikazzjoni assoluta l-Artikolu 149 tal-Kap. 16 li jaghti l-poter lill-Qorti taghti kwalsiasi ordni fl-interess suprem tal-minuri. "Fl-ahharnett issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell fil-31 ta' Ottubru 2014 fl-ismijiet Mario AlTumi vs Annalise Davis, ' ........meta tigi biex tiddeciedi dwar kura u kustodja ta' minuri, il-Qorti ma ghandhiex tkun iddettata u kondizzjonata mill-merti u dimeriti tal-partijiet 'ut sic' izda biss dwar x'inhu l-ahjar interess tal-minuri. (vide per ezempju Buttigieg Scicluna v. De Santis 11 ta' Dicembru 2003 u Buhagiar Brincat v. Buhagiar Brincat, 25 ta' Gunju 2003 – Prim' 'Dwar jekk kura u kustodja kongunta f'kazi bhal dawn hijiex l-ahjar soluzzjoni, din il-Qorti taqbel ma' sensiela ta' sentenzi moghtija minn din il-Qorti fl-ahhar snin u cioe' kif qalet din il-Qorti illi: "Il-Qorti qed tiskarta t-talba ghal kustodja kongunta ghaliex bhala sistema m'hijiex prattikabbli meta l-genituri ma jiftehmux bejniethom." (Miriam Morgan Busher v. Francis Morgan Busher – Qorti tal-Appell, 3 ta' Ottubru 2008). Li wiehed jghid li f'din il-kawza l-partijiet mhux jiftehemu huwa "understatement". Il-Qorti tara li jekk tikkonferma d-decizjoni tal-ewwel Qorti f'dan l-aspett tkun qed taghti lok ghal hafna disgwid li ma jfisser xejn ghajr hsara lill-minuri, specjalment jekk kif jista' jigri fil-hajja ta' kull bniedem ikun hemm bzonn ta' decizjonijiet mghaggla u urgenti f'dan ir-rigward. Certament ghalhekk tali sitwazzjoni ma hija prattikabbli xejn fil-kaz in ezami.' .… Kif fuq spjegat, id-decizjoni tal-Qorti f'din il-materja tmur lil hinn minn jekk parti hijiex kapaci jew affidabbli. 12 Sottolinear tal-Qorti 13 Sottolinear tal-Qorti Id-decizjonijiet ta' din il-Qorti fir-rigward tal-minuri E u F ser jimmiraw propju lejn dan. Kunsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Htija ghat-Tkissir taz-Zwieg L-attrici tissottometti illi z-zwieg taghha tfarrak b'tort uniku tal-konvenut in kwantu, inter alia, huwa kellu kuncett taz-zwieg bhala single child fil-familja fejn kulhadd hu mistenni joqghod ghal dak li jixtieq hu u kif jixtieq hu. Kien vjolenti, kellu kilba ghall-flus ta' missierha, u kien jonqos mill-aspett tal-intimita` tal- koppja. Da parti tieghu, il-konvenut jattribwixxi l-htija tat-tifrik taz-zwieg taghhom lill-attrici in kwantu, fost affarijiet ohra, hija ssofri minn dizordni ta' personalita` fejn tbati minn ansjeta` qawwija, tipprogetta realtajiet inezistenti u turi aggressivita` kemm lejh kif ukoll lejn terzi. Iz-zwieg tal-partijiet kien ikkaratterizat ukoll minn diversi rapporti mal-Pulizija kontra xulxin, indikazzjoni ta' sitwazzjoni infelici u mimlija rabja tal-partijiet fil- konfront ta' xulxin. Waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tas-26 ta' Gunju 2014, fleur-de-lys, birkirkara-Ispettur Josric Andreinski ipprezenta numru ta' rapporti li saru mill-attrici kontra zewgha gewwa l-Ghassa Ħ' Attard, kif ukoll rapport wiehed li sar mill-konvenut 14 Sottolinear tal-Qorti 15 Sottolinear tal-Qorti Waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tal-21 ta' Jannar 2015, fleur-de-lys, birkirkara-Ispettur Marthese Monreal ipprezentat 32 rapport li sar mill-attrici kontra l-konvenut (Dok MM1 sa MM3); 19-il rapport li sar mill-konvenut kontra l-attrici (Dok MM33 sa Dok MM52) u rapport wiehed li sar minn Alan Monreal u martu kontra l-attrici (Dok MM54) meta din allegatament marret id-dar taghhom tistaqsi ghaliex ma baghtuliex Christmas card u tghidilhom dwar il-problemi matrimonjali bejnha u bejn zewgha. Il-konkluzjonijiet fir-rapport tal-psikologa Roberta Chetouti Pirrone (fol 262 et seq) huma indikattivi tat-tracci karatterjali problematici taz-zewg partijiet. Hija tissottometti inter alia illi l-konvenut isibha difficli jammetti d-difetti tieghu u jsibha izjed facli illi jwahhal f'haddiehor. (Fol 266) Fir-rigward tal-attrici, l-psikologa Rutter Borg Martin tissottometti fost affarijiet ohra, illi hija 'emotionally vulnerable' b'dan illi hija tghaddi kemm minn mumenti ta' rabja kif ukoll mumenti ta' ansjeta` kbira. (Fol 270) Dawn huma biss siltiet mir-rapport tal-psikologa Zahra deDomenica li jitfghu dawl fuq il-problematici karatterjali u emozzjonali tal-partijiet li rrendew il- konvivenza bejniethom wahda insopportabbli, u li sfortunatament effettwaw b'mod negattiv lil uliedhom. (Pg 12) Dan wassal ghal sitwazzjoni fejn il-partijiet imtlew rizentiment kontra xulxin, u bdew jimmanifestaw dan ir-rizentiment b'aggressivita`, rabja u glied fil-konfront ta' xulxin u tal-membri familjari rispettivi, ammontanti ghal ingurji gravi u sevizzi fil-konfront ta' xulxin, inkuranti anke tal-fatt illi kienu qed ikissru l-izvilupp psikologiku ta' uliedhom b'mod permanenti. din il-Qorti, l-partijiet baqghu jimmanifestaw tul il-kors tal-odjerni proceduri. Ghalhekk, il-Qorti ghandha l-konvinciment morali li huma z-zewg partijiet b'mod ugwali illi jahtu ghat-tifrik taz-zwieg ta' bejniethom u sejra tapplika fil-konfront tat-tnejn li huma s-sanzjonijiet kontemplati fl-Artiklu 48 tal-Kap 16. 16 Vide rapport tal-psikologa Ms Roberta Rutter deDomenica bejn Pg 10 u Pg 12. tas-sitwazzjoni li hadu konjizzjoni Kura u Kustodja u Access tal-minuri E u F Bis-sostenn tal-varji rapporti psikologici li gew prezentati quddiemha tul il-kors ta' din il-kawza, din il-Qorti b'dieqa kbira tirrileva l-hsara psikologika ta' gravita` serjissima li giet inflitta fuq iz-zewg minuri E u F, u li kif gie konstatat minn taghhom17 diversi esperti sfortunatament sejrin igorru tul hajjithom kollha. Ebda tifel u tifla ma ghandhom jigu assoggettati ghall-problemi matrimonjali tal-genituri taghhom, wisq inqas ghal din it-tip ta' manipolazzjoni da parti tal-persuni li suppost ghandhom ghal qalbhom l-ewwel u qabel kollox l-interessi taghhom. Din il-Qorti hija tal-fehma illi r-relazzjoni ta' bejn l-omm u t-tfal minuri E u F ghandha diversi problematici li jridu jigu ndirizzati. B'mod partikolari dan jinghad ghat-tifel E illi, kif gie kkonfermat minn bosta professjonisti fil-kamp li hadmu mal-partijiet u uliedhom18, hija tassew sintomatika u tindika illi huwa zviluppa certu kumpless fil-konfront ta' ommu l-attrici li mhux biss ma hijiex salutari ghalih, izda li sfortunatament qeghdha tinfluwenza wkoll lil ohtu z-zghira. Din il-Qorti, hija tal-fehma illi z-zewgt itfal, izda specjalment it-tifel li huwa ikbar u li ghex is-separazzjoni turbolenti tal-genituri tieghu f'eta` ikbar meta seta` jifhem u jgharbel certu affarijiet, ghandu bzonn l-ghajnuna sabiex jerga` jibni r- relazzjoni ma' ommu minghajr l-ostilita` u r-rizentiment li qieghed ihoss lejha. Il- partijiet u l-familji rispettivi taghhom li maghhom jigu spiss fdati dawn il-minuri, ghandhom jifhmu illi huwa ta' hsara kbira ghat-tfal, mhux biss fir-relazzjoni taghhom ma' ommhom, izda fl-izvilupp emozzjonali u psikologiku taghhom, illi jisimghu diskors dispreggjattiv dwar ommhom u dwar il-familja materna. It-tifel mhux biss ma jkompliex ma' ommu u jghajtilha bi kliem dispreggjattiv bhal ma huma 'idiot' u 'devil', izda sahansitra lanqas ma jkompli man-nanniet materni meta dawn immorru jarawhom waqt il-hin tal-access.19 Sinifikattiv ukoll huwa l-fatt ta' kif it-tifel E sahansitra jbiddel verzjonijiet20 dwar certu avvenimenti, bhal ma kien l-incident ta' bejn il-partijiet f'Awwissu 2011, meta l-ewwel qal lill-haddiem socjali li ommu kienet wegghet lilha nifisha, filwaqt li lis-social worker Maria Schembri Sultana qalilha li kien missieru li kien weggaghha, u sussegwentement rega` bidel il-verzjoni ghal dik fejn l-omm wegghet lilha nnifisha. Meta kkonfrontat huwa qal li kienet in-nanna materna li qaltlu biex jghid li missieru kien wegga' lil ommu.21 Kien hemm istanza ohra fejn 17 Vide per ez certifikat ta' Dr D Foo a fol 57 18 Vide r-rapporti tal-Avukat tat-Tfal Dr Stephanie Sicali Mallia, r-rapporti tal-esperta psikologa Mrs Carmen Laus u d-diversi social workers li xehdu fil-kawza 19 Vide xhieda ta' Suzanne Muscat Borg a fol 1038, u n-nota tal-Agenzija Appogg a fol 1108. 20 Vide xhieda ta' Marisa Schembri Sultana waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tat-12 ta' Gunju 2012 21 Vide xhieda ta' Marisa Schembri Sultana waqt is-seduta quddiem il-Perit Legali tat-22 ta' Gunju 2012 ghalkemm E l-ewwel ammetta li kien wegga` lil ommu, imbaghad biddel il- verzjoni u qal li ommu kienet weggghet lilha nnifisha.22 Komportament dan li zgur ma huwiex konsoni ghal tifel ta' sitta, seba` snin, izda li huwa indikazzjoni ta' skonfort u disturb qawwi li sfortunatament gew inflitti fuq dan it-tifel tul il-kors ta' din is-separazzjoni turbolenti. Din il-Qorti taqbel perfettament mar-ragunament u l-konkluzjonijiet tas-social worker Therese Monreal fir-rapport taghha23 illi l-partijiet iridu jifhmu u jaccettaw illi issa li huma separati, kull wiehed minnhom ghandu d-dritt u d-dover li jezercita r-rwol tieghu ta' genitur bl-ahjar mod illi jahseb hu meta t-tfal ikunu mieghu, u jekk dawn ghandhom modi differenti kif jaghmlu dan, ghandhom jaccettawh minghajr ma ippruvaw jitfghu dell ikrah fuq l-iehor quddiem it-tfal. Il-Qorti kellha l-okkazjoni illi tisma` lil dawn il-minuri personalment u separatament u ghalhekk kellha l-opportunita' li tisma' mhux biss x'kellhom xi jghidu dawn it-tfal izda wkoll li tikkonstata direttament il-hsara psikologika li dawn iz-zewgt itfal sofrew b'rizultat tal-atrit duratur u nociv taz-zewg genituri taghhom. Fl-ewwel lok it-tifel il-kbir E ghandu influwenza kbira hafna fuq ohtu z-zghira F. Dan jirrizulta mid-diversi xhieda u noti tal-Appogg li kienu josservaw lit-tfal, u li sahansitra xehdu illi t-tifla kienet tiekol bil-mohbi ta' huha meta tkun ghand ommha. Il-Qorti kellha wkoll ic-cans illi tikkostata din l-influwenza meta semghet lill-minuri personalment. Il-Qorti hi tal-fehma illi z-zewg genituri partijiet f'din il-kawza ghamlu l-ghalmu taghhom sabiex ibedu liz-zewg minuri mill-genitur l-iehor. Jidher illi l-agir tal- missier kellu s-soppravvent fuq l-agir tal-omm tant li t-tifel E, illi ghex aktar mill- qrib u ta' eta` ikbar il-problemi matrimonjali tal-genituri tieghu, huwa llum ostili lejn ommhom b'mod oggettivament inspjegabbli. Ir-ragunijiet li jaghti ghal din l- ostilita' ma humiex oggettivament accettabbli li ghandhom iwasslu ghal tant agir aggressiv u distruttiv. Il-Qorti hi tal-fehma illi iz-zewg genituri f'xi zmien jew iehor kellhom agir deskritt mill-esperti f'dan il-qasam bhala hostile aggressive parenting (HAP) bl-iskop li t-tfal jigu mbeda mill-genitur l-iehor. Dan wassal lill-minuri, b'mod partikolari lil Garreth, sabiex jadotta attitudni u agir aggressiv u dispreggjattiv b'mod allarmanti fil-konfront ta' ommu izda mhux fil-konfront ta' Huwa evidenti ghall-Qorti illi Garreth irribella kontra din is-sitwazzjoni u allinea ruhu ma' missieru kontra ommu. Dan tikkostatah abbazi tar-rizultanzi processwali, kif ukoll b'mod partikolari l-inkontru in camera li fieh il-Qorti kellha l-opportunita' li tisma' lit-tfal direttament. Din il-kostatazzjoni ma ghandhiex tittiehed b'leggerezza mill-partijiet. bhala forma ta' abbuz li teffettwa lill-minuri fl-isferi kollha ta' hajjithom u fl- izvilupp taghhom, u mhux biss fir-relazzjoni taghhom ma' ommhom. Sabiex wiehed jifhem il-kumplessita' u l-gravita' ta' dak li ulied il-partijiet sofrew u qed isofru minn hostile aggressive parenting tajjeb li tali agir jigi dettajatament definit. Il-Qorti tinnota wkoll illi tul il-kors ta' dawn il-proceduri, kienu bosta d-drabi li fihom iz-zewg partijiet hallew l-animozita' u r-rizentiment ta' bejniethom jipprevalu fuq is-sens komun u fuq dak li l-ahjar interess tat-tfal kien jiddetta. Dan sar mhux biss fl-atteggjament taghhom mat-tfal direttament izda wkoll billi nvestew l-energija taghhom f'bosta rikorsi, rapporti tal-Pulizija u inizzjattivi distruttivi minflok indirizzaw l-iskonfort psikologiku u fiziku li kienu u ghadhom ghaddejjin minnu t-tfal taghhom. Il-Qorti kellha quddiemha wkoll bosta allegazzjonijiet ta' swat da parti tal-omm fuq it-tfal, b'mod partikolari fuq it-tifel E. Abbazi tal-provi migjuba quddiemha, l- Qorti ma tistax teskludi li l-omm f'xi okkazjonijiet u anke b'konsegwenza tal- atteggjament ostili li tircievi minn uliedha, seta` kellha episodji aggressivi fil- konfront taghhom. Dan jinghad ghaliex dawn l-allegazzjonijiet zdiedu wara li t- tfal bdew jghixu ma' missierhom. Din il-Qorti pero` lanqas ma tista` tinjora fl- ewwel lok il-fatt illi t-tifel E biddel il-verzjonijiet tieghu dwar ommu f'okkazjonijiet ohra, u fit-tieni lok il-fatt li l-missier qatt ma ha proceduri ezekuttivi kontra l-attrici f'dan ir-rigward. Il-Qorti rat ukoll is-sentenza tat-Tribunal Ekklesjastiku illi ppronunzjat l-hall taz- zwieg ta' bejn il-partijiet, li ghalkemm sub-iudice, kkonkluda illi l-attrici tbati minn Generalized Anxiety Disorder abbazi ta' perizja redatta quddiemu. Il-Qorti tqis pero` li dan ma jfissirx illi l-omm ma hijiex kapaci tiehu hsieb lil uliedha, tant hu hekk li ebda espert f'dawn il-proceduri ma wasal ghal din il-konkluzjoni. Ghalhekk hija tal-fehma li z-zewg genituri huma kapaci li jkollhom il-kura u l- kustodja ta' wliedhom. Kienu bosta d-drabi li fihom din il-Qorti widdbet lill-partijiet u ddeplorat l-agir taghhom, izda sfortunatament, ghalkemm f'certu mumenti kien hemm sinjal ta' titjieb kemm fl-atteggjament taghhom kif ukoll f'dak tal-minuri, dan it-titjieb kien short-lived, ghaliex is-sitwazzjoni rribaltat ruhha u mill-ahhar informazzjoni li ghandha quddiemha l-Qorti, s-sitwazzjoni ghadha wahda infelici kemm bejn il- partijiet kif ukoll fl-atteggjament tat-tfal lejn l-attrici. Il-Qorti qieset ukoll il-fatt illi mistoqsija dwar ir-raguni ghaliex ma jridux jaraw lil ommhom, filwaqt li t-tifel E jghid li jhoss li din ma hijiex ommu, it-tifla F ma tatiex raguni ghal dan, indikazzjoni tal-fatt li hija tigi influwenzata ferm minn huha l-kbir fl-atteggjament negattiv li ghandha lejn ommha. Din il-Qorti fliet l-atti processwali voluminuzi, ix-xhieda li nghatat, id-diversi rapporti minn nies professjonali u kompetenti in materja, kif ukoll id-diversi rikorsi u noti sottomessi mill-istess partijiet. Il-Qorti tqies ta' importanza primarja li tohloq bilanc fejn ix-xewqat tal-minuri jigu rispettati u fl-istess hin l-ahjar interess taghhom jigi salvagwardjat. Hija ghalhekk konvinta li f'dan l-istadju, l- interess suprem taz-zewg minuri E u F, anke bi preparazzjoni ghal adolexxenza sana, jiddetta illi l-kura u l-kustodja ta' E ghandha tigi assenjata lill-konvenut, filwaqt li l-kura u l-kustodja ta' F ghandha tigi fdatha f'idejn l-attrici. Dan qed jigi deciz f'tentattiv estrem sabiex il-partijiet ikunu jistghu jahdmu individwalment fuq ir-relazzjoni taghhom maz-zewg uliedhom, kif ukoll sabiex il-minuri F tiddistakka ruhha mill-influwenza qawwija li ghandu fuqha huha E, illi tidher illi hija r-raguni principali tar-relazzjoni xejn tajba illi hija ghandha prezentement ma' ommha. ta' xulxin sabiex ma l-emozzjonijiet fil-konfront In kwantu jirrizulta illi l-bzonn ta' ghajnuna urgenti ghaz-zewg genituri halli huma jkunu jistghu jifhmu ahjar il-bzonnijiet ta' uliedhom u jirrispondu ahjar ghalihom25, ghadu hemm, il-Qorti qeghdha tordna wkoll illi iz-zewg partijiet flimkien mal-minuri E u F jattendu ghal sessjonijiet ta' terapija ghand il- Psikoterapista Marika Gingell a spejjez taz-zewg partijiet. Il-psikoterapista ghandha tfassal u tattwa pjan ta' terapija ghall-familja, sabiex issahhah ir- relazzjoni bejn il-minuri u ommhom, kif ukoll sabiex tghin lill-partijiet jikkontrollaw jkomplux jinfluwenzaw lil uliedhom b'mod negattiv. Il-psikoterapista hekk nominata ghandha thejji rapport dwar l-andament familjari taghhom fi zmien sitt xhur mid- data ta' l-ewwel inkontru. Il-Qorti tqis illi jkun ta' beneficcju ghaz-zewg minuri jekk ikollhom hin u spazju flimkien 'il boghod miz-zewg genituri taghhom. Il-Qorti tqis li tali hin ghandu jkun salutari ghaz-zewg minuri senjati b'mod tant negattiv mill-influwenza negattiva li z-zewg genituri kellhom fuqhom. Fl-istess hin ma jirrizultawx l- estremi sabiex il-Qorti tiddeciedi li z-zewg minuri jew xi hadd minnhom ma jkollux ebda kuntatt ma' genituri b'mod permanenti. Una volta ma jirrizultawx l- estremi li jwaslu ghal soluzzjoni tant estrema, il-Qorti hi tal-fehma illi iz-zewg minuri ghandhom izommu kuntatt mal-genituri li mieghu jew maghha ma jkunux qed jirrisjedu. Ghaldaqstant il-Qorti qeghdha tiddeciedi illi iz-zewgt itfal, ghalissa taht is- supervizzjoni tal-Agenzija Appogg, ghandhom iqattghu hin flimkien fl-assenza taz-zewg genituri taghhom kull nhar ta' Sibt bejn l-10.00am u s-2.00pm u dan a spejjez taz-zewg partijiet. Inoltre qed tiddeciedi illi alternattivament mis-Sibt fis-6.00pm sal-Hadd fis- 6.00pm darba E jaghmel sleep over ghand ommu meta allura jgawdi wkoll il- kumpanija ta' ohtu, u l-gimgha ta' wara l-minuri F taghmel sleep over ghand missierha meta allura tgawdi wkoll il-kumpanija ta' huwha. Il-Qorti tavza lill-genituri illi mhiex ser tittollera ksur ta' din l-ordni. Din id- decizzjoni ghandha tigi f'kaz ta' htiega enforzata mill-Marixxalli tal-Qorti bl- assitenza tal-haddiema socjali mill-Agenzija Appogg u mill-ufficjali tal-Korp tal- Il-Qorti tordna illi l-iskejjel fejn jattendu z-zewg minuri ghandhom jinformaw liz- zewg genituri b'dak kollu li jirrigwarda liz-zewg minuri u dan b'mod separat. Il-Qorti ma waslitx ghal din id-decizjoni b'leggerezza, u ghalkemm l-unita` familjari hija priorita` fil-hidma taghha, jezistu cirkostanzi, bhal ma hu l-kaz odjern, fejn l-unita` fizika taz-zewg ahwa ma tkunx necessarjament l-ahjar triq ghall-izvilupp psikologiku u emozzjonali taghhom f'dan l-istadju partikolari ta' hajjithom. Il-Qorti tittama illi wara din id-decizzjoni z-zewg genituri jaqilbu pagna gdida fil- hajja rispettiva taghhom u jagixxu b'mod responsabbli fil-konfront ta' xulxin u b'rispett lejn id-drittijiet ta' uliedhom minuri. Manteniment Waqt l-udjenza tal-25 ta' Frar 2015 xehed Karl Capel Cure li huwa l-head tal-customer service centre li tahdem fih l-attrici jghid li hi tahdem 30 hour week b'mod flessibbli, u jipprezenta Dok KS1 li huwa dokumenti relatati mas-salarji tal-attrici mis-sena 2007 sas-sena 2015. Jirrizulta illi fis-sena 2014, l-izjed sena recenti li dwarha giet ipprezentata dokumentazzjoni, l-attrici kellha paga netta ammontanti ghal madwar €14,368.14. Da parti tieghu il-konvenut jissottometti nota datata 14 ta' Ottubru 2014 li permezz taghha jiddikjara d-dhul tieghu. Skont l-FS3 l-aktar recenti (Dok MZ3 a fol 387), fis-sena 2013 huwa kellu dhul nett ta' €17,092.69. Minn dan jirrizulta li z-zewg partijiet jahdmu u ghandhom introjtu regolari. In vista tal-applikazzjoni tal-Artiklu 48 kontra t-tnejn li huma, din il-Qorti tiddeciedi li ebda manteniment ma hu dovut bejn il-partijiet. Fir-rigward tat-tfal minuri, in vista tad-decizjoni taghha dwar il-kura u l-kustodja u l-konsegwenti residenza tal-minuri, u tenut kont li l-pizjiet li ser ikunu qed igorru l-partijiet huma relattivament simili, f'dan l-istadju ma hija ser tistabilixxi ebda retta alimentari dovuta minn xi parti lill-ohra ghall-manteniment taz-zewgt itfal minuri. Kull parti ghandha thallas l-ispejjez relattivi ghall-minuri li jirrisjedi maghha, hlief ghal dawk straordinarji li jistghu jinqalghu fir-rigward ta' sahha illi ghandhom jigu sopportati miz-zewg genituri fi kwoti indaqs. Ghalhekk apparti spejjez straordinarji ta' sahha, il-kumplament tal-ispejjez ghandhom jigu sopportati mill- genitur li mieghu jew maghha l-minuri qed jirrisjedi jew tirrisjedi. Il-Qorti kkunsidrat ukoll il-fatt illi skont id-digriet taghha tal-1 ta' Gunju 2015, il- konvenut qieghed jippercepixxi c-children's allowance taz-zewg minuri fl-intier In vista tad-decizjoni taghha dwar il-kura u l-kustodja tal-minuri, tordna illi filwaqt li l-attrici ghandha tibda tippercepixxi c-children's allowance tal-minuri F, l-konvenut ghandu jibqa` jippercepixxi c-children's allowance relattiv ghal Dar Matrimonjali – 154, San Lorenzo, Triq il-Forga, Ta' Xbiex Jirrizulta mill-kuntratt ta' akkwist in atti26 illi d-dar matrimonjali, l-fond 154, Triq il-Forga, Ta' Xbiex inxtara mill-partijiet fit-8 ta' Frar 2002 in kwantu ghal 1/5 mill- konvenut u 4/5 mill-attrici. Il-konvenut jikkontendi illi huma xtrawh nofs bin-nofs izda tnizzel hekk biss ghaliex l-attrici kienet tikkwalifika ghal rata ta' imghax preferenzjali fuq il-home loan. Mix-xhieda ta' Ray Debattista tas-7 ta' Ottubru 2015, irrizulta illi huwa minnu illi l-impjegati tal-BOV ghandhom rata preferenzjali fuq il-home loan, u li dan l-entitlement ma jistax jeccedi 90% tas- sehem tal-impjegat tal-valur tal-propjeta`. Jirrizulta wkoll, kif sottomess mill-attur, illi fil-konvenju27, ma ssemma` xejn dwar il-fatt illi l-partijiet kellhom jixtru l-fond f'ishma differenti. Tiehu hawnhekk xejra iktar veritiera x-xhieda tal-konvenut meta jghid li l-attrici, bhala impjegata tal-Bank, kienet hadmet flimkien mal-manager taghha ta' dak iz-zmien, l-akbar ammont li setghet tiehu skont is-salarju taghha u kien hekk li waslu ghall-ishma 4/5 u 1/5. Indikazzjoni ohra hija l-fatt li l-loans kienu mehudin konguntament, u skont kif jixhed il-konvenut, meta huwa kien qieghed jisborsa l-flus fit-tlestija tal-fond u fix-xogholijiet, kienet l-attrici li kienet qed tassumi r-ripagamenti, filwaqt li wara z-zwieg, jirrizulta illi kien hemm perijodi, anke fil-mori ta' dawn il-proceduri, meta ir-ripagamenti kienu qed isiru mill-konvenut wahdu. Jirrizulta ghalhekk li l- partijiet qatt ma ghamlu distinzjoni ta' ishma fil-pagamenti tal-loan fuq il-fond in kwistjoni. Fil-mori ta' dawn il-proceduri, jirrizulta inkontestat illi sal-bidu tas-sena 2013, il-loan tad-dar kien qieghed jithallas unikament mill-konvenut, imbaghad kif tissottometti l-attrici fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha, bdiet thallas nofs il- pagament dovut biex b'hekk sar jithallas nofs bin-nofs bejn il-partijiet.28 Pacifiku wkoll huwa l-fatt li z-zewg partijiet, kemm qabel iz-zwieg kif ukoll wara z-zwieg hargu pagamenti ghal xogholijiet u ghamara, anke bl-ghajnuna tal- genituri rispettivi taghhom. Dejjem qabel iz-zwieg, il-konvenut kien hallas ghal xogholijiet li saru fid-dar, u li, skont dok JC1 li huma cheque images ipprezentat mill-konvenut (fol 1675 et seq) jammontaw komplessivament ghal somma sostanzjali, li akkrexxew l-immobbli. Dan ma kienx jaghmel sens li kieku l- konvenut ma kienx konvint li d-dar kienet giet akkwistata f' isimha ndaqs, u dan seta' jsir biss bi ftehim bejn iz-zewg partijiet pre ordinat ghall-kuntratt. Din il-Qorti tikkunsidera l-verzjoni moghtija mill-konvenut aktar verosimili u aktar konfacenti mal-provi, minn dik moghtija mill-attrici. kkunsidrat il-Qorti hija tal-fehema li ghalkemm il-kuntratt ta' akkwist juri mod iehor, il-ftehim espress bejn il-partijiet kien illi l-fond matrimonjali jinxtara 26 Fol 1564 27 Fol 1559 28 Vide wkoll kontro-ezami tal-konvenut tal-25 ta' Frar 2015 bejniethom fi kwoti ugwali. Ghalhekk il-Qorti qed tiddeciedi illi fid-divizzjoni tal- komunjoni tal-akkwisti ezistenti bejn il-partijiet il-fond 154, Triq il-Forga, Ta' Xbiex ghandu jitqies bhala proprjeta' taz-zewg partijiet fi kwota ta' nofs indiviz kull wiehed. Jirrizulta inkontestat illi l-valur tal-fond huwa ta' €175,000.29 Ghalhekk, din il- Qorti tordna li fi zmien sitt xhur l-fond matrimonjali jitpogga fis-suq hieles ghall- prezz ta' €175,000. Kull parti tkun libera li wara l-iskadenza ta' sena minghajr ma jsir il-bejgh, titlob il-Qorti sabiex il-fond jinbiegh bis-subbasta. Ir-rikavat, wara li jithallsu minnu d-djun u l-krediti gravanti l-komunjoni ta' l-akkwisti u kwalsiasi spejjez in konnessjoni mal-bejgh, jigi diviz fi kwoti wgwali bejn il-partijiet. Illi l-attrici, filwaqt li qed tinghata d-dritt li tkompli tabita fil-fond in kwistjoni ad eskluzjoni tal-konvenut ghal zmien sitt xhur, qed tigi ordnata, permezz tal- gudizzju odjern, sabiex gheluq dan iz-zmien hija tivvaka dan il-fond taht penali ta' hames mitt ewro (€500) kuljum a favur il-konvenut Komunjoni tal-Akkwisti u Beni Parafernali Ghamara u Mobbli Fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha l-attrici telenka bhala parafernali taghha pjanu u l-inkwatru tal-anglu u d-dota tal-bjankerija u borom. Dawn qeghdin jigu assenjati lill-istess attrici. L-attrici tissottometti wkoll illi parafernali tal-konvenut huma l-Grandfather's clock u zewg kolonni tal-irham moghtija minn zijuh. Dawn qed jigu assenjati lill- konvenut. Dwar l-ghamara u oggetti ohra mobbli li jinsabu gewwa d-dar matrimonjali, l- Qorti tordna li dawn l-oggetti jinqasmu bi ftehim bejn il-partijiet. Jekk ma jaqblux dwar kif ghandhom jigu divizi l-mobbli, il-partijiet ghandhom jitolbu in-nomina ta' stimatur sabiex jaghti valur lill-mobbli rimanenti, jigu divizi f'zewg porzjonijiet kemm jista' jkun indaqs, u l-assenjazzjoni taghhom ssir permezz ta' polza. Jirrizulta qbil bejn il-partijiet illi l-vettura Polo Classic kienet parafernali tal- attrici, filwaqt li l-vetturi tat-tip Seat Ibiza u BMW kienu parafernali tal-konvenut. 29 Vide stima tal-Perit Wilfred Rapa pprezentata mill-konvenuta a fol 937. Dawn il-vetturi parafernali nbieghu fiz-zwieg u nxtraw Toyota Spacio ghall-uzu tal-attrici u Daihatsu Sirloin ghall-uzu tal-konvenut. Tirrizulta nkontestata s-sottomissjoni tal-konvenut illi l-vettura parafernali tieghu BMW nbieghet fiz-zwieg ghal-prezz ta' Lm4000, il-vettura Seat Ibiza nbieghet fiz-zwieg ghall-prezz ta' Lm700, filwaqt li l-vettura Polo Classic tal-attrici nbieghet fiz-zwieg ghall-prezz ta' Lm2000. Dan ifisser illi l-attrici u l-konvenut ghandhom rispettivament kreditu ta' €4658.75 (gja Lm2000) u €10,948.07 (gja Lm4700) fuq l-assi tal-komunjoni. Id-Daihatsu Sirloin qed tigi assenjata lill-konvenut, filwaqt li t-Toyota Spacio, jew kwalsiasi ammont rilaxxat mill-kumpanija assiguratrici Fogg Insurance Limited rapprezentanti l-kumpens ghall-hsarat sofferti fuq il-vettura, qieghed jigi assenjat lill-attrici, biex b'hekk qed jigi deciz il-mertu tar-rikors tal-attrici datat 26 ta' Gunju 2013. Kontijiet Bankarji u Poloz ta' Assigurazzjoni Waqt is-seduti quddiem il-Perit Legali xehdu bosta rapprezentanti tal-banek u rrizulta illi l-partijiet ghandhom kontijiet kongunti kemm mal-HSBC kif ukoll mal-BOV, l-attrici ghandha kontijiet personali mal-BOV, filwaqt li l-konvenut ghandu kontijiet fuq ismu maz-zewg banek.30 Rigward il-bilanci jidher li dawn huma nominali. Hemm ukoll djun kemm fuq isem iz-zewg partijiet b'mod kongunt, kif ukoll personalment. Il-Qorti qed tordna illi kull parti tigi assenjata l-kontenut tal-kontijiet bankarji li jinsabu fuq isimhom illum, filwaqt dawk li jinsabu f'kontijiet joint ghandhom jinqasmu f'sehem ugwali bejn il-partijiet. Id-djun mal-Bank li jsejjhu lil parti minnhom ghandhom jigu assorbiti minn dik il-parti, filwaqt li d-dejn f'isem il-partijiet b'mod kongunt ghandu jigi mhallas miz-zewg partijiet f'sehem ugwali, inkluz il-home loan. Kwalsiasi polza ta' assigurazzjoni relattiva ghall-fond matrimonjali ghandha wkoll tigi sopportata b'mod ugwali bejn il-partijiet. Rigward poloz ta' assigurazzjoni ohra li ma jirrigwardawx il-fond matrimonjali, dawn ghandhom jigu assenjati lil dik il-parti li f'isimha tkun il-polza. Rigward il-polza ta' investiment ghat-tfal Global Capital Baby Plan31, din ghandha tibqa` fuq isem iz-zewg partijiet u tigi amministrata miz-zewg partijiet Decide Ghal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza billi prevja li tilqa' u tichad l-eccezzonijiet sollevati mill-konvenut konformi ma' dak hawn deciz: 1. Tilqa' parzjalment l-ewwel talba, tiddikjara u tipprounzja s-separazzjoni personali bejn il-kontendenti ghal ragunijiet imputabbli liz-zewg partijiet b'mod ugwali u dan ghar-ragunijiet fuq esposti. Inoltre ssib liz-zewg partijiet responsabbli ghall-hsara psikologika li sofrew iz-zewg uliedhom minuri. Tilqa` t-tieni talba. Tilqa` parzjalment it-tielet talba ghal perijodu ta' sitt xhur, skont dak deciz taht l-intestatura Dar Matrimonjali – 154, San Lorenzo, Triq il-Forga, Ta' Xbiex. Tilqa` parzjalment ir-raba` talba skont kif deciz supra taht l-intestatura Kura u Kustodja u Access tal-minuri E u F. 5. Tichad il-hames talba, in vista ta' dak deciz taht l-intestatura Manteniment. Tichad is-sitt talba in vista ta' dak deciz taht l-intestatura Manteniment. Tilqa` parzjalment is-seba` talba u tapplika fil-konfront taz-zewg partijiet id- disposizzjonijiet kollha tal-Artiklu 48 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Tilqa` t-tmien talba, tiddikjara xjolta l-komunjoni tal-akkwisti u tillikwidaha skont dak deciz supra taht l-intestatura Komunjoni tal-Akkwisti u Beni Parafernali u Dar Matrimonjali – 154, San Lorenzo, Triq il-Forga, Ta' Xbiex. Tilqa` parzjalment id-disa` talba bil-mod kif deciz supra taht l-intestatura Komunjoni tal-Akkwisti u Beni Parafernali. Tilqa` l-ghaxar talba bil-mod kif supra deciz taht l-intestatura Komunjoni tal- Akkwisti u Beni Parafernali. Tilqa` l-hdax-il talba u tawtorizza lill-attrici tirriverti ghal kunjom xbubitha "Dalli". Tilqa` t-tnax-il talba u tawtorizza lill-attrici tirregistra ossija titlob l- annotazzjoni fir-Registru Pubbliku ta' din is-sentenza. L-ispejjez tal-kawza jithallsu in kwantu ghal nofs mill-attrici u nofs mill- Tordna li kopja tas-sentenza tigi notifikata lill-Psikoterapista Marica Gingell a kura tal-partijiet.