Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Nadine Micallef Cauchi B.A; LL.M (Kent); LL.D (Spettur Hubert Vella Bardon) Illum id-29 ta' Ottubru 2020 Wara li rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra Jane Bugeja Coster akkuzata B'diversi atti maghmulin ukoll jekk fi zminijiet differenti, li jiksru l-istess dispozzijonijiet tal-Ligi u li gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda, u cioe' talli fiz-zminijet bejn il-07 ta' Awissu 2013 u l-24 ta' Marzu 2014 mill-fond Dolce Sorpiza, Triq George Caruana, San Ġwann, Malta u/jew f'dawn il-gzejjer ikkommetejt serq ta' dawl elettriku fl-ammont ta' aktar minn 2,392.37 euros, liema serq hu ikkwalifikat bil-mezz, valur, lok, u hin ghad-detriment tal- Korporazzjoni u jew persuni/entitajiet ohra. U aktar talli fl-istess zmien u cirkostanzi ghamilt hsara fil- makkinarju jew fil-gumni tal-elettriku jew ikkagunajt telf tal- tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qorti hija gentilment mitluba li tapplika ukoll l-artikolu 533 tal-Kap 9 Rat illi matul is-seduta tal-24 ta' Ottubru 2016 l-Ufficjal Prosekutur ikkonferma l-imputazzjonijiet bil-gurament1; Rat id-dokumenti esebiti u l-atti processwali kollha ta' dan il-kaz; Semghet lix-xhieda, inkluz dik ta' l-imputata li nghatat b'mod volontarju u rat id-dokumenti kollha prodotti mill-prosekuzzjoni. Wara li rat li din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif ippreseduta nhar il-10 ta' Mejju 2019 mis-Sinjurija Tieghu l-Onorabbli Imhallef Wara li fl-udjenzja tat-30 ta' Jannar 2020 rat li l-partijiet ivverbalizzaw li ezentaw din il-Qorti milli terga tisma' lix-xhieda prodotti li kienu diga instemghu minn din il-Qorti kif kienet qabel ippreseduta.4 Wara li rat li l-Avukat Generali nhar is-26 ta' Novembru 2018 ipprezenta formalment l-artikoli tal-gudizzju ta' liema l-imputata ghandha tinsab Ligijiet ta' Malta; (a) Fl-artikoli 17, 18, 31 u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal- (b) Fl-artikoli 261(b)(c)(e)(f), 263, 264, 267, 269, 270 u 279(b) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (c) Fl-artikoli 326 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Wara li rat li waqt is-seduta ta' nhar is-26 ta' Novembru 20186 inqraw l- artikoli ghal-gudizzju mibghuta mill-Avukat Generali ai termini tal- artikolu 370(3)(b) tal-Kodici Kriminali, saqsiet lill-imputata jekk kelliex oggezzjoni li l-kaz taghha jigi trattat u deciz minn din il-Qorti u wara li waqt l-istess seduta l-imputata iddikjarat li m'ghandhiex oggezzjoni li l- kaz taghha jigi ttrattat bi procedura sommarja. Il-Qorti hadet nota bil- miktub ta' din it-twegiba fil-process ai termini tal-artikolu 370(3)(c) tal- Kodici Kriminali u kkonvertiet ruhha ghal dik ta' Gudikatura Kriminali. Rat illi l-prosekuzzjoni ghalqet il-provi taghha nhar is-26 ta' Novembru Rat illi d-difiza ghalqet il-provi taghha nhar il-23 ta' Lulju 2020.8 Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda u tas-sottomissjonijiet li nstemghu quddiem il-Qorti kif diversament preseduta; Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda prodotti, fliet l-atti kollha tal-kawza; Semghet lill-partijiet jitrattaw bis-sottomissjonjiet finali fl-udjenza tat-23 ta' Lulju 2020. Rat l-atti kollha Ikkunsidrat: Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza. Illi l-imputata tinsab akkuzata b'zewg imputazzjonijiet tali ikkommetiet serq ta' dawl elettriku liema serq huwa ikkwalifikat bil-mezz, valur, lok, u hin ghad-detriment tal-Korporazzjoni Enemalta kif ukoll tali ghamlet hsara fil-makkinarju jew fil-gummi tal-elettriku jew ikkagunat telf tal- Illi din il-kwistjoni sarret meta nhar l-25 ta' Marzu 2014 saret spezzjoni jgib l-indirizz 'Dolce Sorpresa', Triq George Caruana, Marsaxlokk. Waqt din l-ispezzjoni l-haddiema osservaw li l-arlogg tad-dawl ma kienx jahdem tajjeb u kien qed jaqra inqas min-normal. Ikkunsidrat Il-Qorti ser taghmel riferenza ghax-xhieda u ghad-dokumenti saljenti li gew mismugha u prezentati tul il-mori tal-proceduri odjerni. Illi nhar il-24 ta' Ottubru 2016 xehdu bil-gurament Robert Bartoli u l- Illi nhar it-30 ta' Novembru 2016 xehed bil-gurament Michael Abela Spearing, John Vassallo Mersey, u PS 159 Glenn Chircop Zahra. Illi nhar l-1 ta' Marzu 2016 xehed l-Ispettur Hubert Vella Bardon. Illi nhar id-9 ta' Marzu 2018 xehed Cyril Ackhdr. Illi l-imputata tat stqarrija nhar it-8 ta' Jannar 20169 kif ukoll ix-xhieda taghha fis-seduta tat-3 ta' April 2019. Robert Spagnol Bonnici, Senior Distribution Tradesman mal-Korporazzjoni Ix-xhud stqarr li nhar il-25 ta' Marzu 2014 kien involut f'surprise inspection fil-fond Dolce Sorpresa, Triq George Caruana, L-Isla. Il-persuni l-oħrajn involuti kienu l-Inġinier Chris Sollars, l-Inġinier John Vassallo Mersey kif ukoll PS 159 Minn din l-ispezzjoni irriżulta illi kien hemm arloġġ tad- dawl li kien qed jaqra baxx jew aħjar under registry. Dan ġie skopert wara li sar test fuq l-arloġġ permezz tal-MET u nstab li kien qed jirreġistra - Filwaqt li l-arloġġ kellu s-siġilli, dawn ma kienux intatti u jidhru li kienu infetħu u reġgħu ingħalqu. Dakinhar inbidel l-arloġġ u dak suspettat ġie elevat. Sabiex inqala' ma tneħħewx is-siġilli u s-Sinjura Jane Bugeja Coster, li kienet il-persuna preżenti fuq il-post, iffirmat fuq il-borża. Ix-xhud ikkonferma li dak il-ħin huma kienu spjegaw lil Jane Bugeja Coster x'kien qed jiġri. Wara dan sar rapport mal-Ispettur Zammit li dak iż- żmien kien qed jieħu ħsieb każijiet simili. Meta x-xhud ġie riferut għal Jane Bugeja Coster fl-awla, huwa sab diffikultà sabiex jidentifikaha. L-Inġinier Christopher Spiteri Hili, uffiċjal tal-Korporazzjoni Enemalta, xehed waqt is-seduta tal-24 t'Ottubru 2016. Ix-xhud għaraf lill-imputata Huwa spjega illi nhar il-25 ta' Marzu 2014 huwa kien qed jagħmel random inspections flimkien ma uffiċjali oħrajn fuq każijiet ta' tampering fuq l-arloġġi tad-dawl. Kien waqfu fil-ħanut Dolce Sorpresa ġewwa Triq George Caruana, Ix-Xagħra fejn saret spezzjoni u eżami bl-użu tal-apparat MET. In segwitu ta' dan l-eżami, irriżulta li l-arloġġ kien qiegħed jirreġistra 68% anqas milli suppost. It-test jaħdem billi l- apparat jipparaguna kemm ikun qed qed jaqra l-arloġġ ma kemm ikun il-kosum attwali skont il-load li tkun preżenti. Għalkemm dak il-ħin ma nfetaħx l-arloġġ, ir-riżultat tat-test minnu nnifsu kien jindika li kien hemm xi ħaġa ħażina. Skont ix-xhud, sinjal ieħor li arloġġ tad-dawl ikun ġie miftuħ huwa jekk ikolli l-issiġillar ta' wara maqsum. F'dan il-każ, Ix-xhud ikkonferma li wara li l-arloġġ in kwistjoni ġie mibdul ma' ieħor, il-qari tal-konsum kien jidher aktar verosimili. Ix-xhud iċċara li fil-verità ma hemmx sinjali esterni li jistgħu jindikaw il-kawża għalfejn l-arloġġ qed jaqra bin-nieqes. Is-siġilli jindikaw biss li jista' jkun li l- arloġġ ikun infetaħ. Spjega ukoll li hemm taqsima speċjali fi ħdan l- Enemalta li kapaċi tistudja kontijiet antiki u taqbad każijiet ta' abbuż. Fuq mistoqsija tal-Qorti jekk il-qari ħażin hux riżultat ta' tampering jew inkella minħabba li l-arloġġ innifsu ħareġ difettuż mill-fabbrika, ix-xhud indika li l-akbar probabbilità hija li l-apparat ġie mbagħbas, speċjalment in vista tal-fatt li ġew skoperti ħafna każijiet simili fi żmien qasir. Michael Sammut De Marco, uffiċjal tar-Revenue Assurance fi ħdan il- Korporazzjoni Enemalta xehed fit-30 ta' Novembru 2016. ikkonferma illi l-arloġġ in kwistjoni huwa reġistrat fuq Jane Bugeja Coster, detentriċi tal-karta tal-identità 978262(M). rigward ta' unregistered consumption hija ta' €2,541.87 biss li l-bilanċ attwalment dovut jitla' għal €3,193.08 minħabba disconnection charges, VAT u imgħaxijiet. Iż-żmien in kwistjoni ikopri bejn is-7 t'Awwissu 2013 u l-25 ta' Marzu 2014. Ix-xhud iċċara illi jekk hemm xi dubbju jew approssimazzjoni fil-matematika, din tmur favur il-klijent. L-Inġinier John Pesa, uffiċjal tal-Korporazzjoni Enemalta xehed fit- 30 ta' Novembru 2019. Ix-xhud spjega li fil-jum in kwistjoni, huwa kien involut f'surprise inspections flimkien ma' Robert Bartoli u l-Inġinier Scaletta jagħmlu spezzjoni fil-fond Dolce Sorpresa fi Triq George Caruana, Ix-Xagħra. Waqt li kienu qed isiru t-testijiet, ix- xhud kien għadu jistenna barra fil-karozza. Eventwalment, l-oħrajn sejhulu sabex jidħol. Ix-xhud jiftakar li r-riżultat tat-testijiet kien li l- arloġġ kien qed jaqra 68% anqas milli supost. Kien instab ukoll li s-siġilli tal-imsemmi arloġġ kien ġew imbagħbsa ukoll billi infetħu u reġgħu ġew inkollati. Madankollu, l-arloġġ ma nfetaħx fuq il-post iżda ġie Ix-xhud ikkonferma li mhuwiex faċli li taqla' s-siġilli li jkun hemm mal-arloġġ tad-dawl. Filfatt, fl-użu normali dawn jintaqgħu u jiġi Mhuwiex normali li b'xi mod jinfetħu u imbagħad jerġgħu jitwaħħlu l-istess. PS 159 Glenn Vella James, stazzjonat fir-Rapid Intervention Unit, xehed fis- seduta tat-30 ta' Novembru 2016 fejn ikkonferma illi nhar il-25 ta' Marzu 2014 huwa kien mar flimkien ma uffiċjali tal-Enemalta sabiex issir spezzjoni sorpriża fl-istabbiliment Dolce Sorpresa ġewwa Ix-Xagħra iżda fl-ebda mument ma kien bżonn l-intervent tiegħu u kollox mexa b'mod ċivili. L-Ispettur Hubert Cassone, stazzjonat ġewwa l-Għassa ta' Il-Mellieha, xehed fis-seduta tal-1 ta' Marzu 2017 fejn huwa kkonferma bil-ġurament l-awtentiċità taċ-ċertifikat tat-twelid u l-fedina penali tal-imputata kif ukoll l-istqarrija tagħha li ttieħdet nhar it-8 ta' Jannar 2016 fil-preżenza ta' WPC 328 Samantha Mangion Abela. Mejju 2018. Huwa kkonferma li ġabar l-arloġġ in kwistjoni imbagħad isir stħarriġ preliminari. It-testijiet neċessarji saru fil-meter room tal-Enemalta fil-preżenza tal-imputata u d- difensur tagħha. L-ewwel figuri indikaw li l-arloġġ kien qed jaqra ċirka 50% anqas milli suppost. Wara li ġie kkonstatat li l-arloġġ ma kienx qed jaħdem tajjeb, infetaħ u ġie skopert li kienet ġiet mpoġġija a conductive substance bejn żewġ contacts u b'hekk kien hemm interferenza mal-qari tal-kurrent mill-arloġġ u allura kien qed jaqra inqas. Fi kliem sempliċi, ġie maħluq forma ta' short circuit fil-printed circuit board tal-arloġġ. xhud eskluda l-possibilità li l-arloġġ kien afflitt minn difett tal- manifattura u tabilħaqq, min għamel l-intervent kien jaf x'inhu jagħmel għax is-short circuit ġie introdott fil-post idoneju sabiex jiġi affettwat il- qari tal-kurrent. Madankollu, ix-xhud ikkjarifika li l-komportament tal- arloġġ wara li jsir tali intervent huwa random u ma hemmx xi formula speċifika ta' kemm ser jaqra inqas. Huwa fatt ukoll li sabiex jinfetħu arloġġi tat-tip konċernat kienet tinħtieġ biċċa għodda speċjalizzata li lanqas il-ħaddiema tal-Enemalta ma kien ikollhom. Jista' jkun ukoll li din ġiet fabrikata apposta. kkonfermat illi l-fond in kwistjoni ġie mixtri minnha mingħand terzi. Huwa ħanut żgħir ta' daqs ċirka 17-il pied b'17-il pied u jintuża bħala Il-ħanut infetaħ fil-bidu ta' Jannar 2014 imbagħad fil-25 ta' Marzu 2014, jiġifieri xahrejn wara, saret l-ispezzjoni dwar l-arloġġ tad- Meta Skont l-imputata fil-25 ta' Marzu 2014 għall-ħabta tas-7pm jew ftit qabel marru madwar sitta min nies u qalulha li kienu ser jiċċekjaw daqsxejn l-arloġġ. Wara ftit qalulha li kien hemm bżonn illi l- arloġġ jinbidel. L-imputata stqarret li ftit wara li akkwistat il-garaxx, u ċioè għall-ħabta ta' Frar 2014 inbidlu l-arloġġi tat-triq kollha u lilha ukoll għamlulha arloġġ ġdid flok dak li kien diġa installat. Sqarret ukoll li minn meta installaw l-arloġġ il-ġdid, irċiviet xi tlett kontijiet li hija ħallset fil-pront. Skont l-imputata, wara ftit taż-żmien irċeviet telefonata fejn qalulha "trid tħallas €2000 u qisu qatt ma ġara xejn?". In-numru li Hija staqsietu min hu imma huwa rrisponda li "mhux importanti. Jekk trid tirranġa hekk għax se jkollok ħafna qrati u dieħla f'ħafna hassle". L-imputata qalet illi hija rrifjutat din l-offerta u preferiet li titla' l-Qorti għax skont hi, ma għamlet xejn ħażin. F'Mejju 2014, irċeviet kont ta' €1,314 u ċemplitilhom biex skont hi tkun taf x'inhi r-raġuni kif post daqshekk żgħir tella' dak il- Ir-risposta li ħadet kienet illi trid tħallas dak il-kont għax "kellek il- meter ma jaqrax tajjeb. Biex tiġi eżatt għax inkella naqtgħu d-dawl." xhud ikkonfermat illi hija ħallset €1,314 kif ukoll €3,151.93. irċeviet kont ieħor ta' €2329.30. Skont l-imputata, minn meta fetħet il- ħanut, hija ma żieditx makkinarju u filfatt kienu raw kollow fl- ispezzjoni. Madwar tmien xhur wara l-ispezzjoni il-fond ingħalaq minħabba raġunijiet ta' mard. Ikkunsidrat Illi mill-provi prodotti irrizulta li l-meter kien gie mbaghbas hekk kif "Iva l-meter kellu s-sigilli, ma kienux intatti, jidhru li kienu infethu u regghu inghalqu u fil-fatt imbaghad biddilna l-meter u l-meter qieghed hawn nista' Dawk is-sigilli huma dak it-tip ta' sigilli illi kien hawn ta' l-meters irrigjati li nfethu u regghu inghalqu jigifieri dawn kien hawn kazijiet ohra hekk bhalhom minn dawn ta' l-smart meters imbabsin u b'xi mod fethuhom u regghu ghalquhom jigifieri storja li diga' ltqajna fuq kazijiet ohra fuqhom."18 L-inginier Christopher Sollars ikkorobora dan is-stat ta' fatt: "....it-test indika li l-meter kellu xi haga, intervent fih illi kien qed jikkawza dan in-nuqqas ta' reading. … rajnieh fuq il-post ezatt."19 "Rajt illi s-sealing kien krekjat. Appart s-sealing, il-problema qieghda internament."20 Ix-xhud John Vassallo Mersey stqarr: "..… sibna ukoll li z-zewg sigilli li jkollu isfel l-arlogg kienu mbabsin ukoll jigifieri dan l-arlogg infetah u rega' inghalaq b'mod illegali."21 Ix-xhud espert Cyril Williams Harvey stqarr: "Magistrat: U dan irrizultalek li kien tampered? Iva jew le? Xhud: Iva u jidher car mir-ritratt jigifieri u hemm ritratt li jidher fejn hemm car il-substance applikat."22 Illi dan huwa wkoll ikkonfermat fir-ritratt numru 11 li jifforma parti mir- rapport esebit, Dok CCS kif ukoll il-konkluzzjonijiet ta' l-istess rapport23. Illi ghalhekk, m'hemmx dubju li l-prosekuzzjoni ppruvat il-"ksur" skond il-ligi. Jirrizulta wkoll li l-meter tad-dawl kien, qabel l-ispezzjoni, qed jaqra hazin, u wara l-ispezzjoni u l-bdil tieghu, beda jaqra b'mod aktar realistiku, minghajr ebda riduzzjoni. Illi dan ma jfissirx li l-imputazzjonijiet kif addebitati lill-imputati ghandhom japplikaw b'xi mod awtomatiku, izda jonqos li l-elementi kollha tar-reat jigu ppruvati kumulattivament. Illi l-Qorti issa ser tezamina l-element formali tal-istess reat. Illi huwa ppruvat li l-meter huwa registrat fuq l-imputata. "Spettur Hubert Vella Bardon: Dan il-meter tista' tikkonfermalna fuq min qieghed irregistrat jekk joghgbok? Xhud: Skont l-istima li hrigna qieghed fuq Jane Bugeja Coster."24 Illi dan huwa wkoll ippruvat in vista tad-dokument CC1 esebit minn l-l- Inginier Sollars li jindika li l-meter huwa rregistrat f'isem l-imputata25. Irrizulta wkoll li dan il-meter kien ilu registrat fuq l-imputata minn nhar is-7 ta' Awissu 2013 kif ukoll li fix-xhieda taghha stess l-imputata tikonferma li l-hanut huwa taghha stess. "Difiza: Il-fond huwa proprjeta' ta' min? "Pros: Il-fond xtrajtu inti? Illi l-artikolu 264(2) tal-Kodici Kriminali jistqarr: (2) Fil-każ ta' ksur ta' kanni tas-servizz pubbliku tal-ilma jew tas-servizz tal- gass, jew ta' fili jew gumni tas-servizz elettriku, jew tal-meters tagħhom, jew ta' xi siġill ta' xi meter, jew fil-każ tal-eżistenza ta' mezzi qarrieqa li bihom wieħed jista' jkollu l-użu jew il-konsum illeġittimu ta' dan l-ilma, gass, jew kurrent elettriku, jew li bihom jista', jwaqqaf jew ibiddel il-kejl jew markar fil-meter tal- kwantità meħuda jew ikkunsmata, jitqies, sakemm ma jiġix ippruvat il- kuntrarju, bħala prova illi d-detentur tal-fond jew il-persuna li jkollha f'idejha l-fond fejn ikunu jinsabu dawk il-ksur jew il-mezzi qarrieqa, jaf jew taf b'dan l-użu jew konsum ta' ilma, gass jew kurrent elettriku, skont ma jkun il-każ (enfasi ta' din il-Qorti). Illi permezz ta' din id-disposizzjoni, il-legislatur ried li l-element formali, ossija l-mens rea, ikun prezunt u mbaghad ikun jispetta lill- imputat u d-difiza, biex tipprova l-kuntrarju. Mill-provi prodotti minn imkien ma gie stabbilit li kienet proprju l- imputata stess li baghbset il-meter tal-elettriku li kellha installat fil-fond L-imputata kemm fl-istqarrija kif ukoll fix-xhieda taghha tinnega li kienet hi li baghbset il-meter bir-rizultat li l-meter tad-dawl kien qed jirregistra livell inqas minn kif suppost. Kemm fl-istqarrija kif ukoll fix- xhieda taghha, l-imputata tichad kategorikament li hija qatt kienet messet il-meter tal-elettriku jew li kienet b'xi mod konsapevoli li l-meter Ghall-kuntrarju, skond l-imputata, jidher li kienet sahansitra sorpriza bil-kontijiet gholjin li waslulha wara li saret l- ispezzjoni u sahansitra staqsiet dwarhom. Illi f'dan il-kuntest, il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza Leonard Bonavia vs Louis Jappy li stqarret: "Illi ghalhekk huwa mportanti fl-isfond ta' dan il-kaz li jigi ppruvat li kien l- imputat biss li ghamel dak li gie akkuzat bih u cioe' li baghbas il-meter li kellu installat fil-fond tieghu u b'hekk seraq il-konsum tal-elettriku ghad detriment tal Enemalta liema serq hu aggravat bil-mezz u valur. Hu ghalhekk li l-Qorti 28 Qorti ta' l-Appell (Inferjuri) Kriminali, Onor. Imhallef Conseulo Lindsay Jr, 23 ta' Lulju 2019 sejra tikkonsidra kwalunkwe prova possibilment cirkostanzjali li tista' torbot lill-imputat b'mod univoku bir-reati addebitati lilu" Illi inoltre, din il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Leonard Bonavia vs Conrad Benoit Trepa Torres fejn il-Qorti ezaminat kif il-prosekuzzjoni naqset li tipprova mhux biss li l-imputat ma kkawzax il-hsara li wasslet ghas-serq ta' elettriku, izda wisq anqas il-konsapevolezza tal-istess imputat li kien jezisti xi tbaghbis fil-meter tad-dawl: Illi fil-kaz odjern din il-Qorti wara li ezaminat bir-reqqa kollha dovuta l- provi migjuba mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiza f' dan il-kaz jidrilha li l- imputat irnexxielu jipprova li hu ma kienx jaf li kien hemm dawn l- irregolaritajiet fil-meter tad-dawl installat fil-fond tieghu. Dan jinghad mhux biss ghaliex l-imputat dejjem sostna li huwa ma kienx a konnoxxenza tal-irregolaritajiet li nstabu fil-meter f' Mejju 2014 izda principalemnt ghaliex meta xehed Alan Lipp, ir-rapprezentant tal- Enemalta, waqt l-udjenza tal-4 ta' Gunju, 2015 u fuq talba tad-Difiza provda r-records tal-konsum tal-elettriku in kwantu jirrigwarda l-meter de quo mill-1996 sat-2015 (Dok AD1 a fol 54), huwa spjega li mis-sena 1996 sa Mejju 2014 il-konsum li kien qed jigi registrat kien bejn wiehed u jindika l-irregolaritajiet riskontrati kienu qed jaffetwaw ir-recording effettiv tal-konsum tal- elettriku dawn kienu jezistu ferm qabel ma l-imputat xtara l-fond in kwistjoni u qabel ma beda' jghix fih. Irid inoltre jigi rilevat li meta xehed Joseph Maric’, dejjem ghan-nom tal-Korporazzjoni Enemalta, dan indika 29 Deciza minn din il-Qorti diversament ippresjeduta fl-4 ta' Dicembru 2015 li ghalkemm kien hemm grif fuq id-diska tal-meter ma nstab xejn qed ihokk maghha u li kien qed iwaqqafha milli ddur. Il-Qorti ghalhekk jidrilha li l-Prosekuzzjoni la rnexxielha tipprova sal- grad rikjest mill-ligi li kien l-imputat li volontarjament ikkaguna hsara fil-meter tad-dawl in kwistjoni u wisq anqas li kien jaf b' dawn l- irregolaritajiet jew hsarat jew li huwa ried jisraq xi elettriku ghad-dannu tal-Korporazzjoni Enemalta. Illi inoltre, il-proksekuzzjoni lanqas ma hadet il-passi necessarji biex tinforma lill-Magistrat ta' l-ghassa dakinnhar meta effettivament l- impjegati tal-Enemalta ghamlu l-ispezzjoni u sabu li kien hemm meter Li kieku ittiehed dan il-pass sabiex issir inkjesta magisterjali bil-ghan li jigi ppreservat l-oggett, l-esperti nominati setghu, possibilment, ikunu f'posizzjoni li jghidu meta sar it-tbaghbis u l-prova tal-prosekuzzjoni, minkejja l-presunzjoni ex lege, kienet tkun ferm aktar L-artikolu 546(1) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta "546.(1) Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tas-subartikoli li jiġu minnufih wara dan, wara r-rapport, id-denunzja jew il-kwerela ta'reat li jista' jingħata l-piena ta' priġunerija għal iżjed minn tliet snin, u jekk is-suġġett materjali tar-reat ikun għadu jeżisti, għandu jiġi deskritt l-istat tiegħu, bid-dettalji kollha wieħed wieħed, u għandu jiġi msemmi l-istrument u l-mod li bih dan l-istrument seta' jġib l-effett. Għall-finijiet ta' kull investigazzjoni bħal din, għandu jsir aċċess fuq il-post: Iżda fejn jirriżulta li l-fatt li dwaru ma tkunx saret investigazzjoni taħt dan is-subartikolu kien jikkostitwixxi reat li għalih kienet tingħata l-piena msemmija f'dan is-subartikolu, n-nuqqas li tinżamm investigazzjoni taħt dan is-subartikolu m'għandux, għal dik ir-raġuni biss, jippreġudika b'kull mod li jkun li jinbdew jew jitkomplew proċedimenti kriminali għal dak ir-reat jew l- ammissibilità ta' kull prova dwar dak ir-reat f'dawk il-procedimenti: Iżda wkoll minkejja kull dispożizzjoni oħra, meta reat li jkun qed jiġi investigat ikun ta' serq tal-elettriku jew reat taħt l-artikolu 326(1)(ċ), (e) u (f) ebda aċċess ma għandu jsir ħlief fuq talba espressa tal-Enemalta plc. (2) Il-maġistrat li lilu jsiru r-rapport, id-denunzja jew il-kwerela msemmija fl-aħħar subartikolu qabel dan jista' ma jagħmilx aċċess jekk il-fatt li għandu jiġi investigat huwa ksur għall-finijiet tal-artikolu 263(a) kif imfisser fl-ewwel paragrafu tal-artikolu 264(1) u jekk is-serq li għalih il-ksur jirriferixxi jew jista' jirriferixxi jkun dwar ħwejjeġ li ma jkunux jiswew aktar minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29), għalkemm jista' jkun ikkwalifikat kif imsemmi fl-artikolu 261(a), (b), (d),(e),(f) u (g) jew x'wħud minnhom, ukoll jekk il-fatt x'aktarx li jikkostitwixxi reat li għalih hemm il-piena ta' priġunerija għal iżjed minn tliet snin: Iżda d-deċiżjoni ta' maġistrat li ma jagħmilx aċċess skont dan is-subartikolu ma timpedix, dwar il-fatt jew il-fatti li dwarhom dik id-deċiżjoni tkun ittieħdet, l- istituzzjoni jew it-tkomplija ta' proċeduri kriminali għal reat li jkun iktar gravi, sew minħabba x-xorta tiegħu sew minħabba l-ammont involut sew għal xi raġuni oħra, tkun liema tkun, mir-reati msemmija f'dan is-subartikolu. (3) Meta r-reat li għandu jiġi investigat ikun serq, li ma jkunx serq bi vjolenza kontra l-persuna, il-Maġistrat jista' minflok li jagħmel aċċess fuq il-post, jordna lil uffiċjal tal-Pulizija mhux taħt il-grad ta' spettur biex jistabbilixxi l-fatti rilevanti, u l-uffiċjal hekk maħtur u kull fotografu jew espert ieħor li jkunu qed jgħinuh għandhom jixhdu fl-inkjesta fuq il-fatti investigati u stabbiliti minnhom u għandhom jipproduċu r-ritratti kollha li kunu ttieħdu u l-oġġetti l-oħra kollha jkunu rilevanti għall-investigazzjoni Illi dan gie ikkonfermat minn l-istess sentenza Leonard Bonavia vs Louis tagħhom." "Ghalhekk f'dan il-kaz l-prosekuzzjoni messha infurmat lill-Magistrat li kien ta' l-ghassa meta effettivament l-impjegati tal-Enemalta ghamlu spezzjoni u sabu li kien hemm meter tal-elettriku imbagbas u dan ghaliex hemm l-aggravju tal-valur u ghalhekk kien jispetta li ssir inkjesta magisterjali bil-ghan li jigi preservat l-oggett. esperti li gew nomianti ma stqarrew li ma kienux prezenti meta gie maqlugh il-meter u sostitiwit u ghalhekk ma kienux f'posizjoni li jghidu Dwar it-tbaghbis l-esperti nominati ma jghidu xejn salv li ma kienx hemm sigilli u lanqas ma instabu fil-parti t'isfel tal case. Pero jekk kienx hemm xi toqba fil-packing tal-meter jew affarijeit bhal dan ma jirizultax mill-atti. 30 Qorti tal-Appell Kriminali, Imhallef Consuelo Mcintyre Desira Micallef, Deciza 23 ta' Lulju 2019; Appell Numru 92/2018 u 132/2018 Illi min-naha taghha, id-difiza esebiet kuntratt tat-terminazzjoni tal- komunjoni tal-akkwisit31 li sar nhar il-20 ta' Mejjju 2015, u cioe' wara z- zmien meta allegatament sar ir-reat. Illi f'dan il-kuntratt jirrizulta li r-ragel assenja lil martu, l-imputata, li min-naha taghha rceviet bl-istess titolu, il-hanut bin-numru sitta u sittin (66) fi Triq George Caruana, L-Imqabba, bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tieghu u bl-istock kollu ta' go fih. Illi d-difiza kkonfermat li din il- propjeta hija l-istess propjeta mertu ta' din il-kawza – din il-Qorti m'ghandhiex ghalxiex tiddubita li huwa hekk. Fis-sottomissjonijiet taghha, id-difiza tikkontendi wkoll li jezisti dubju dwar l-identita' ta' min seta' kkommetta r-reat in kwistjoni peress li l- imputata ma kinitx l-unika proprjetarja jew detentrici tal-proprjeta' in kwistjoni fiz-zmien mertu tal-imputazzjonijiet izda din kienet tifforma parti mill-komunjoni ta' l-akkwisti gja' ezistenti bejnha u bejn zewgha Ghalhekk ma jistax jinghad li l-imputata b'mod definittiv tista tigi meqjusa bhala l-persuna unikament responsabbli u se mai, jekk ghandha tigi kkunsidrata bhala persuna responsabbli, l-akkuzi kellhom johorgu ukoll fil-konfront tar-ragel taghha in vista tal-fatt li l- hanut kienu kompromprjetarji u koamministraturi l-imputata u zewgha Minkejja din l-informazzjoni, jirrizulta li l-pulizija qatt ma interrogat lil Charles Bugeja Coster wisq anqas harget akkuzi fil-konfront Id-difiza ikkjarifikat li filwaqt li l-propjeta' fil-gurnata tar-reat kienet f'idejn l-imputata u l-hanut kienet tmexxih hi, il-proprjeta' kienet tghajjat lil eks ragel taghha wkoll. Dwar din is-sottomissjoni tal-imputata pero', din il-Qorti tqis li ftit li xejn tista' tiswa bhala difiza u dan in vista tal-presuzjoni stabbilita fil- ligi, senjatament fl-artikolu 264 (2) tal-Kodici Kriminali, li l-persuna detentrici jew li jkollha f'idejha l-proprjeta', hija prezunta konsapevoli bil-ksur u bis-serq tad-dawl. Ghalhekk, meta l-imputata tghid li l- komproprjeta' tal-hanut fiz-zmien mertu tal-imputazzjonijiet tohloq dubju dwar l-identita' ta' min seta' kkommetta r-reat in kwistjoni, mhuwiex argument validu fid-dawl tal-ligi. Id-difiza tirrileva wkoll li l-imputata ma nghatax id-drittijiet taghha fil- l-investigazzjoni. investigazzjoni bdiet fil-mument li dahhlu l-ufficjali tal-Enemalta u bdew jinvestigaw u jaghmlu l-mistoqisijiet taghhom u mhux meta intervjenew il-pulizija. Minhabba f'hekk l-imputata giet michuda mid- drittijiet taghha li ghandha kull dritt li ma twegibx u ma titkellimx sakemm tkun assista minn avukat. F'dan ir-rigward saret referenza ghal-kaz Il-Pulizija vs Louis Catalogna ghad-direttiva 2013/48/UE tal- Parlament tal-Kunsill tal-Ewropa tat-22 ta' Ottubru 2013. Illi madankollu mill-provi, u partikolarment mill-istqarrija, l-imputata qatt ma amettiet xi fatti inkriminanti jew sahansitra ghall-akkuzi odjerni u ghall-kuntrarju, innegat ghal kollox l-involviment taghha f'din il- 32 Qorti tal-Appell Kriminali, Sant Portanier Consuelo Mcintyre Mifsud Bugeja; Deciza nhar is-17 ta' Ottubru 2019 kwistjoni. Sussegwentement, l-imputata kompliet tinnega kollox fl- istqarrija li ttehditilha. Illi ghalhekk, jekk il-Qorti kellha tiskarta kwalunkwe dikjarazzjoni, anke ghamlet, ma jirrizultax li hi qatt ammetiet bl-ebda mod l-involviment taghha fl-istadju ta' meta l-ufficjali ta' l-Enelmalta ghamlu s-spot check Illi sussegwentement l-imputata ghazlet li tixhed fil-proceduri odjerni b'mod volontarju u regghet ikkonfermat dak li sostniet mill-bidu nett, ossija li m'ghandhiex tigi konsidrata bhala responsabbli ghar-reat in kwistjoni. Ikkunsidrat Fid-dawl ta' dak kollu hawn fuq espost, din il-Qorti ma tqisx li d-difiza irnexxilha ggib il-prova sufficjenti biex teghleb il-prezunzjoni juris tantum tal-artikolu 264 (2) tal-Kodici Kriminali. prova li giebet l-imputata kienet ic-cahda taghha li hija kienet involuta b'xi mod f'xi tbaghbis jew serq ta' dawl elettriku. Din il-Qorti ghalkemm naturalment taghti l-piz ta' tali dikjarazzjonijiet, tqis li dawn wahedhom mhumiex bizzejjed biex jeghlbu l-provi tal-prosekuzzjoni migjuba f'din il-kawza, meta jigu maghduda mal-prezunzjoni tistabbilixxi il-ligi in konnessjoni ma' dawn it-tip ta' reati. Ghal dawn ir-ragunijiet, filwaqt li l-element materjali tar-reat jinsab konfermat mix-xhieda, inkluz dawk teknici, migjuba mill-prosekuzzjoni, l-element formali, li huwa dak li l-imputata setghet teghleb li kieku gabet provi sufficjenti hi, jinsab ippruvat ukoll, inkluz bil-prezunzjoni tal-hsara volontarja. L-istess ma jistax jinghad fir-rigward tat-tieni imputazzjoni, ossija dik L-artikolu 326 (1) (c), dwar hsara fil-makkinarju jew fil-gumni tal- elettriku jew dwar kagunar ta' telf tal-kurrent elettriku ma jibbenefikax mill-istess prezunzjoni li tibbenefika l-imputazzjoni l-ohra dedotta fil- konfront ta' l-imputata Jane Bugeja Coster. Lanqas ma hemm il-prova li l- hsara giet imwettqa proprju mill-imputata, u wisq anqas giet pruvata l- mens rea necessarja ghar-reat tal-hsara volontarja. Ghaldaqstant il-Qorti wara l-artikoli 15A, 17, 18, 31, 28A, 261(b)(c)(e)(f), 263, 264(1), 264(2), 267, 269, 270, 279, 279(b), 280, 326, 532A u 533 tal- Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta ssib lill-imputata Jane Bugeja Coster hatja ta' l-ewwel imputazzjoni u tikkundannaha ghal tmintax (18)-il xahar prigunerija, li bl-applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-Kap. tal-Ligijiet ta' Malta, ghandhom ikunu sospizi ghal zmien tliet (3) snin u imputazzjoni, u minnha tilliberaha minn kull piena u htija. Inoltre, u dan bl-applikazzjoni tal-artikolu 28H tal-Kodici Kriminali, hija tordna lill-hatja sabiex fi zmien sitt (6) xhur millum, thallas lill- Korporazzjoni Enemalta s-somma ta' tliet elef, mija tlieta u disghin Euro u tmien centezmi (€3,193.08), rapprezentanti telf u danni kif mitluba u konfermati mill-Korporazzjoni Enemalta. Il-Qorti spjegat lill-hati bi kliem car ir-responsabbilita' taghha taht l- artikolu 28B tal-Kodici Kriminali jekk hija tikkommetti, matul il-perjodu operattiv, reat li ghalih hemm piena ta' prigunerija. Deciza illum nhar id-29 ta' Ottubru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja