Kopja Informali ta' Sentenza Seduta ta' l-14 ta' Novembru, 2014 Citazzjoni Numru. Joseph Hennah u Paul Tenimu ghan-nom u in rapprezentanza tal-Koperattiva Ghaqda Koperattiva tas-Sajd Angelic Mifsud f'ismu proprju u ghan-nom u in rapprezentanza ta' Lambusa Maritime Company Limited Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Permezz ta' rikors guramentat prezentat fit-23 ta' Jannar 2012 l-atturi nomine ppremettew:- 1) Illi il-kontendenti dahlu f'management agreement datat 1 ta' Dicembru 2008 hawn anness u mmarkat Dok A; 2) Illi ai termini ta' l-imsemmi ftehim, il-konvenuti ntrabtu u obbligaw ruhhom illi jhallsu s-somma ta' sitta u tletin elf u hames mitt ewro [36,500 ewro] per annum eskluz it-taxxa ta' tmintax fil-mija [18%] VAT u dan ghall-gestjoni tan-negozju gestit mill-150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi u dana permezz ta' pagamenti mensili; 3) Illi il-konvenuti, salv ghall-pagament ta' wiehed u ghoxrin elf ewro [21,000], eskluz t-taxxa fuq il-valur mizjud ta' tmintax fil-mija [18%] ,kienu moruzi fil- hlas ta' l-operator's fee u ghalhekk huma debituri fil-konfront ta' l-atturi fl- ammont ta' tmienja u tmenin elf u hames mitt ewro [88,500]. Illi minhabba fil-premess u anke ai termini tal-klawsola hmistax [15] ta' l-istess ftehim l- attur ghandu dritt jitlob ix-xoljiment ta' l-istess skrittura; 4) Illi in oltre il-konvenuti naqsu milli jhallsu il-kontijiet tal-provvista ta' l-elettriku u ilma fil-fond 150 Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi u sa llum akkumula dejn ta' sittin elf ewro, u dana bi ksur ta' klawsola numru 8 ta' l-istess management agreement. Għaldaqstant, l-atturi jitolbu għar-raġunijiet premessi, lil din l-Onorabbli Qorti sabiex: Tikkundanna lill-konvenuti ihallsu is-somma ta' mija tmienja u erbghin elf u hames mitt ewro [148,500] jew somma verjuri kwantu tmienja u tmenin elf u hames mitt ewro [88,500] bilanc dovut mill-kovenuti bhala operator's fee u rimanenti sittin elf ewro [60,000] jew somma verjuri, bilanc ta' kontijiet mhux saldati ghall-provvista tad-dawl u l-ilma oltre t-tmintax fil-mija [18%] VAT u bl-imghax mit-8 ta' Dicembru 2008; Ixxolji l-ftehim bejn il-kontendenti ta' l-1 ta' Dicembru 2008; Tordna l-izgumbrament mill-fond 150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi; Bl-ispejjez u bl-imghax kummercjali sad-data tal-pagament effettiv. Permezz ta' risposta prezentata fit-30 ta' Marzu 2012 (fol. 28), il-konvenuti wiegbu:- Illi, in vena preliminari, hemm l-inkompetenza 'ratione materiae' u dana stante skont klawsola numru 18 tal-ftehim, hemm gurisdizzjoni esklussiva ghall-Arbitragg li ftehmu dwarha l-istess partijiet; Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Illi preliminarjament ir-rikors mahluf hekk kif imressaq hu null u dana billi mhux iffirmat minn Avukat u dana skont in-notifika li giet ricevuta mill-intimat proprio et noe u dana bi ksur tal-Art. 178 tal-Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta. Anke jekk dik imressqa l-Qorti hija ffirmata, l-obbligu tar-rikorrenti hu skont il- ligi li jinnotifika lill-intimat b'att gudizzjarju li jkun skont il-ligi; Illi preliminarjament ukoll, ir-rikorrenti iridu jipprovaw li huma ghandhom ir- rapprezentanza skont il-ligi tal-'Ghaqda Kooperattiva tas-Sajd'; Illi, fil-mertu, il-pretensjoni tar-rikorrenti hija b'mod shih infondata fil-fatt u Illi r-rikorrenti ma setghux iressqu l-kawza odjerna u dana billi kienu huma li kisru l-ewwel il-ftehim ta' bejniethom u ghalhekk japplika l-principju 'inademplenti non est ademplentum' u dana hekk kif ser jipprova l-intimat proprju et nomine waqt it-trattazzjoni tal-kawza odjerna; Illi dwar il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, ir-rikorrenti iridu jgibu l-prova li huma hallsu tali kontijiet u dana halli jkunu f'posizzjoni li jezercitaw xi azzjoni ta' rivalsa fil-konfront tal-intimat. Fin-nuqqas, l-azzjoni taghhom ghall-imsemmi ammont hija palesament intempestiva; Illi, fi kwalunkwe kaz u minghajr ebda pregudizzju ghas-suespost, l-ammonti reklamati mir-rikorrenti huma ezorbitanti; Illi dwar l-imghax dan m'ghandux jiddekorri l-ebda imghax u dana anki ghax kif imsemmi fir-rikors promotur lanqas ir-rikorrenti m'huma certi mill-ammont li huma qeghdin jitolbu ghaliex huma qeghdin isemmu 'jew somma verjuri' u dana skont il- principju 'in illiquidans non fit mora'; Il-qorti semghet il-provi u rat l-atti li jinkludu n-noti ta' sottomissjonijiet li pprezentaw il- partijiet. Kwistjoni. Il-kaz jitratta dwar kuntratt li l-partijiet iffirmaw fl-1 ta' Dicembru 2008 (fol. 4) u li bih il- konvenuti nghataw il-fond numru 150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi sabiex minnu joperaw negozju ta' importazzjoni u esportazzjoni fl-industrija tal-hut. Skond il-ftehim il-konvenuti kellhom ihallsu: Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza (i) €36,500 fis-sena bhala operating fee1, cifra li ma tinkludix it-Taxxa Fuq il- Valur Mizjud (ara klawzola 2). (ii) ghall-konsum ta' dawl u ilma (ara klawzola 8). Il-konvenuti jsostnu2 li l-hlas pretiz m'huwiex dovut ghaliex:- i. meta sar il-ftehim, suppost kien hemm il-permessi tal-awtoritajiet kompetenti u cioe' l-MEPA u Trade Department u d-Dipartiment tal-Artijiet. Il-fond lanqas ma kellu permess sabiex fih isir ippakkjar u immaniggar ta' hut frisk u li jinhareg mid-Dipartiment tas-Sahha u tas-Servvizi Veterinarji. ii. il-fond m'huwiex kopert b'polza ta' assikurazzjoni (ara klawzola 6). iii. fir-rigward tad-dawl u ilma, il-meter qieghed jipprovdi servizz lil tlett postijiet differenti. Inoltre, sussidju li ta l-Gvern fl-ammont ta' €30,000 kellu jigi mputat ghad-dejn dovut mill-konvenuti. Dan ma sarx u minflok thallas diesel li xtrat il-Koperattiva. Konsiderazzjonijiet. B'riferenza ghat-tielet eccezzjoni, il-qorti tosserva li: F'minuta ta' laqgha li saret fis-7 ta' Novembru 2011, il-Kumitat tal- Koperattiva attrici ddecieda li jsir kuntatt mal-avukat biex jittiehdu passi kontra d-debituri (ara fol. Skond l-Istatut tal-Koperattiva, Il-President u s-Segretarju ghandhom ir-rapprezentanza gudizzjarja (fol. Mill-provi rrizulta li Paul Tenimu hu s-segretarju filwaqt li Joseph Hennah hu l-President. Il-kawza giet proposta f'isem dawn il-persuni ghan-nom tal-Koperattiva tas-Sajd. Fic-cirkostanzi t-tielet eccezzjoni hi bla bazi. Fil-kuntratt jinghad (klawzola 9): Mill-provi ma rrizultax x'permessi u licenzji seta' kien hemm fid-data li gie ffirmat il-kuntratt. Fl-istess klawzola jinghad ukoll: 1 Fil-kuntratt il-partijiet hekk irriferew ghaliha. 2 Ara nota guramentata prezentata fis-27 ta' April 2012. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Ma jirrizultax li qatt inghata xi avviz f'dan is-sens. Fil-fehma tal-qorti l-ghaqal kien jitlob li qabel isir il-ftehim il-konvenuti kellhom jaghmlu l-accertamenti kollha mehtiega sabiex jaccertaw ruhhom dwar il- permessi u licenzji li hemm. Dan iktar u iktar meta jidher li fid-data tal- kuntratt il-konvenuti kienu diga' qeghdin fil-pussess tal-fond bis-sahha ta' ftehim iffirmat fl-1 ta' Jannar 2008 (fol. Inoltre mill-provi ma rrizultax b'certezza x'permessi jew licenzji huma mehtiega sabiex il-konvenuti joperaw in-negozju ta' esportazzjoni u mportazzjoni tal-hut minn gewwa l-fond oggett ta' dawn il-proceduri. Il-konvenuti lmentaw ukoll li l-bini minn fejn qeghdin joperaw m'huwiex kopert minn permess tal-bini u li dan wassal biex ma jkunux jistghu japplikaw biex jinghataw ghajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea. Fl-affidavit Angelic Tabone Hall xehed: "Fil-fatt nghid li l-post m'huwiex kopert bil-permessi kollha neccessarji tal- MEPA u kien inhareg enforcement notice u kien tqabbad perit minn Publius Caddick sabiex japplika mal-MEPA sabiex isiru xi alteration works fil-proprjeta tal-koperattiva" (fol. Fil-parti ta' fuq hemm notament, li l- qorti tifhem li sar mill-konvenut, li jaqra: "Kopja tal-permess li ma ghandix". Madankollu l-attrici pprezentat decizjoni tat-Tribunal ta' Revizjoni ta' l-Ambjent u l-Ippjanar tas-27 ta' Settembru 2012 (fol. 153) fir-rigward ta' PA3917/09, fejn inghatat decizjoni li l-permess ta' zvilupp kellu jinhareg. F'dan ir-rigward il-qorti tosserva:- i. ii. M'hemmx l-ahjar prova li l-konvenuti applikaw biex jinghataw ghajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea u din giet rifjutata minhabba li l-bini nbena il-konvenut xehed: "Anzi konna applikajna u din kelli refusal minhabba problema tal-bini meta qaluli tal-koperattiva li l-unika problema li hemm fil-bini kienet tromba" (fol. 312), din ma tistax titqies bhala l-ahjar prova. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Il-konvenuti ghamlu riferenza ghal affidavit ta' George Attard Demanuele li kien jokkupa l-kariga ta' President tal-Koperattiva. Sahansitra hu kien wiehed mill-firmatarji tal-kuntratt tal- 1 ta' Dicembru 2008. Fl-affidavit qal li meta sar il-ftehim kienu sehhew irregolaritajiet ghaliex: ".… Ma kienx kopert mill-permessi mehtiega u dan bi ksur ta' l-istess regolamenti li hemm fil-kuntratt" (fol. Bugeja ma qalx x'inhuma l-permessi. Dan apparti li fis-seduta tal-11 ta' Ottubru 2013 xehed: "Lili qatt ma kellimni dwar permessi Mr Mifsud" (fol. Ma tifhimx kif jista' jghid dak li qal meta kien hu li ffirmat il-kuntratt tal- 1 ta' Dicembru 2008. Jekk is-sitwazzjoni kienet kif iddeskriviha fl-affidavit, ma tifhimx kif talab lil Mifsud biex ihallas l-arretrati tal-operating fee (fol. Il-qorti ma tistax tistrieh fuq l-affidavit ta' Carmelo Attard Demanuele. Irrizulta b'mod evidenti li hemm dizgwid bejnu u l-membri tal-Kumitat tal-Koperattiva u ma tqiesx li li l-verzjoni moghtija fl-affidavit hi affidabbli. Il-fond in kwistjoni hu proprjeta tal-Gvern u mikri ghand l-attrici. Mill-provi rrizulta li l-Gvern qatt ma ntalab jaghti l-kunsens tieghu ghall-kuntratt li ffirmaw il-kontendenti. Wahda mill-kundizzjonijiet tal-kirja li ghandha l-attrici hi li:- "16. Il-kerrej ma jistax icedi din il-kirja jew jissulloka l-fond, sew kollu kemm hu jew bicca minnu jew jidhol fi shubija dwar il-fond" (fol. Il-qorti temmen li qabel il-kontendenti ffirmaw il-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008, il-konvenuti kienu jafu li l-fond hu proprjeta tal-Gvern3, li l-attrici tikri l- fond u li tezisti klawzola 16. Il-qorti temmen li din kienet proprju r-raguni ghalfejn il-partijiet iddeskrivew il-ftehim bhala Operation Agreement. F'kull kaz kien fl-istadju qabel l-iffirmar tal-kuntratt li l-konvenuti messhom ghamlu l-accertamenti dwar jekk l-attrici setatx taghmel il-kuntratt li ffirmaw fl-1 ta' Dicembru 2008. Jibqa' 'l fatt ukoll li sal-lum m'hemmx prova li l-Gvern ha xi passi kontra l-kontendenti jew xi hadd minnhom. 3 Fi klawzola 16 tal-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008 jinghad li l-fond m'huwiex proprjeta' tal-attrici. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Ghal dak li jikkoncerna l-assikurazzjoni, fil-kuntratt jinghad: Ma saritx prova li l-polza nharget. Jidher li l-polza kellha tinhareg biex tassikura l-bini. B'hekk jekk tigri xi hsara fil-bini, is-sid (il-Gvern) ikun kopert ghall-hsara li ssir. Inoltre jinghad li l-polza kienet biss ghall-beneficcju tal- attrici. Ghalhekk ma jidhirx li l-konvenuti jistghu jiehdu xi beneficcju mill-fatt li l-polza ma saritx. Dan apparti li wkoll jekk il-konvenuti kellhom jiehdu xi beneficcju minn tali polza, 'il fatt li ma saritx ma jfissirx li jatihom id-dritt ma jhallsux l-operating fee, izda semmai:- (a) Li johorgu polza f'isimhom u jitolbu l-ispejjez minghand l-attrici; u (b) F'kaz ta' telf iharrku lill-attrici ghad-danni minhabba inadempjenza kuntrattwali; Hu evidenti li l-konvenuti baqghu joperaw in-negozju bla xkiel, u sahansitra fethu wkoll hanut. Jidher li l-intenzjoni tal-konvenuti hi li jibqghu igawdu l- fond tant hu hekk li ma pproponewx proceduri gudizzjarji sabiex jinhall il- ftehim minhabba l-allegat inadempjenza tal-attrici. Atteggament li l-qorti ma tarax li hu kompatibbli mal-ilmenti taghhom. Ghalkemm il-konvenuti jistghu jirragunaw li gialadarba ghamlu investiment konsiderevoli ghandhom jibqghu fil-pussess tal-fond biex jirkupraw il-kapital li hargu, madankollu m'ghandux ikun li persuna tibqa' tgawdi l-fond u tiehu l-frott minnu u fl-istess hin ma thallasx ghall-uzu tieghu. Il-konvenuti ccitaw mis-sentenza li nghata fil-kaz Carmelo Verin vs Victor Darrie tal-11 ta' Ottubru 1966, fejn inghad li biex tirnexxi eccezzjoni ta' inademplenti contractus, irid fost'affarijiet ohra jkun hemm "...proporzjonalita' bejn l-inadempjenza tal-partijiet". Ukoll jekk ghall-grazzja tal-argument biss, l-ilmenti tal-konvenuti huma minnhom, il-qorti ma tistax tiskarta l-fatt li ghadhom igawdu l-fond u jopera n-negozju bla xkiel. Sahansitra fethu hanut, liema destinazzjoni ma tissemmiex fil-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008. 'Il fatt li l-konvenuti ghadhom igawdu l-fond jfisser li qeghdin jircievu l-prestazzjoni min-naha tal-attrici, u m'ghandhomx dritt li minn jeddhom iwaqqfu ghal kollox milli jwettqu l-obbligu principali taghhom, dik li jhallsu l-operating fee. Dan hu l-korrispettiv talli qeghdin jaghmlu uzu mill-fond. F'tali cirkostanzi l-qorti tara nuqqas ta' proporzjonalita bejn iz-zewg sitwazzjonijiet. Ovvjament il-posizzjoni kienet Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza tkun ferm differenti li kieku l-konvenuti twaqqfu milli jkomplu joperaw in- negozju. F'dan ir-rigward il-qorti tosserva wkoll li:- (a) Mill-provi lanqas ma rrizulta li l-konvenuti ddepozitaw l-operating fee fil- (b) Mir-rendikont imhejji mill-konvenuti u li nghata lill-awditur Schembri Bell (fol. 434), jirrizulta kemm il-konvenuti jafu li l-operating fee hi dovuta. Tant hu hekk li s-somma ta' €30,880.98 inkludewha bhala hlas akkont tal- operating fee. Kemm fl-affidavit tal-konvenut u n-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenuti qalu li Angelic Tabone Hall personalment ma kienx parti ghall-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008. il-legittimu Fl-affidavit xehed: "Dan l-ahhar indunajt li fl-iskrittura li dwarha saret din il-kawza u cioe' fuq it-tieni ftehim, jien qed nidher ukoll personalment. Dan hu zball ghax jien dejjem innegozjajt f'isem il-kumpannija Lambusa Maritime Company Limited u qatt f'ismi personali" (fol. Mela l-konvenut jaccetta li fil-kuntratt qieghed jidher f'ismu personali. Dak li jinghad fil-kuntratt jorbot irrispettivament ta' x'seta' haseb il-konvenut. B'riferenza ghall-pretensjoni dwar konsum ta' dawl u ilma, l-attrici pprezentat kopja tal-kontijiet tad-dawl u ilma li taghhom tippretendi l-hlas (ara nota tas- 17 ta' Frar 2012 a fol. Kontijiet li jirreferu ghall-kont numru: 101000145837 registrat f'isem il-Koperattiva. Skond avviz datat 23 ta' Gunju 2011 (fol. 17), is-servizz gie sospiz4. Fl-avviz jinghad li l-hlas dovut hu ta' €68,708.53. Fir-rikors guramentat l-attrici qeghda tippretendi l-hlas ta' €60,000. Id-dokumenti li pprezentat jinkludu kont ghal €30,880.98 datat 7 ta' Lulju 2009 (fol. 18) u ftehim li ghamel il-konvenut mal-Arms Limited fl-24 ta' Mejju 2010 sabiex ihallas is-somma ta' €31,192.98 (fol. Il-konvenut xehed: "Nista' nikkonferma illi jien hallast, waqt dawn il-proceduri, kontijiet relatati mal-konsum ta' dawl u ilma fl-ammont komplessiv ta' disgha u hamsin elf u mitejn ewro (€59,200) li minnhom kien hemm sebgha u erbghin elf u mitejn 4 Paul Tenimu, segretarju tal-Koperattiva, xehed: "Sahansitra qattawlna d-dawl. L-iskrivan, qed ikollu jew jigi d-dar tieghi jew imur ghand ommu biex jibghat l-emails" (fol. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza ewro (€47,200) li jkopru l-perjodu mis-6 ta' Gunju 2013 sal-5 ta' Marzu 2014. Inzid ukoll li kien hemm is-somma ta' tnax-il elf ewro (12,000) fejn jien inghatajt temporary receipt mill-ARMS Limited. Dan il-hlas jiena ghamiltu sabiex b'hekk jiena stajt ninghata lura s-servizz tad-dawl u l-ilma" (seduta tat- 12 ta' Marzu 2014). Mill-provi rrizulta li l-Koperativa talbet lill-Gvern biex ighinha finanzjarment fir- rigward tal-konsum tal-elettriku. F'ittra bla data mibghuta mill-attrici6 lis- Segretarju Parlamentari fil-Ministeru tar-Rizorsi Rurali jinghad li kien hemm anomalija bejn l-attrici u l-Koperattiva Nazzjonali tas-Sajd ghaliex tal-ahhar kienet qeghda tiehu beneficcju minn sussidji fuq il-konsum tal-elettriku. Fl- ittra nghad ukoll:- ".… nitolbok tikkunsidra tikkoncedi l-istess beneficcju lilna u dan sabiex b'hekk titnehha l-anomalija ezistenti u nkunu qeghdin nigu trattati fuq l-istess binarju" (fol. Jirrizulta li t-talba ntlaqghet u l-Gvern hallas lill-attrici s-somma ta' €30,880.98 (ara Remittance Advice datata l-1 ta' Marzu 2010, fol. Hu evidenti li l- attrici ma uzatx il-flus biex jithallsu l-kontijiet ghal xi haga' ohra. Jirrizulta li fir- rigward ta' parti mis-somma tat kreditu lill-konvenuti (somma ta' €13,708) ghal dak li jikkoncerna hlas ta' operation fee. F'dan ir-rigward issir riferenza ghad-deposizzjoni ta' Arthur Schembri Bell (seduta tal-21 ta' Mejju 2014) u rendikont li pprezenta (fol. Min-naha tal-konvenuti l-hlas li sar mill-Gvern nizzluh kollu bhala pagament ghal operation fee, qiesu ghamluh huma7. Ghall-qorti dan juri li bejn il-kontendenti kien hemm ftehim li l-hlas li nghata mill-Gvern jigi kreditat favur il-konvenuti fir-rigward tal-operation fee. Id-diskrepanza hi fir-rigward ta' €17,173 li Schembri Bell qal li tirreferi ghall-bejgh ta' lixka mill- Koperattiva lil Lambusa, li dwarha qatt ma nghata kopja tal-invoice. Min-naha ta' Burmarrad, San Pawl il-Baħar ssostni li l-prezz kien ta' €14,000 (ara rendikont fol. M'hemmx prova meta sar dan il-bejgh. Fic-cirkostanzi billi jidher li meta l- Gvern hallas lill-attrici s-somma ta' €30,880.98 kien sar ftehim bejn il- kontendenti li l-konvenuti jinghataw kreditu, il-qorti tikkonkludi li fuq bazi ta' probabilita' l-ftehim kien li s-somma kollha kellha tigi kkreditata fuq l-ammont dovut bhala operating fee. Minn dokumenti li pprezenta Arthur Schembri Bell waqt is-seduta tat-12 ta' Marzu 2014, irrizulta li sat-3 ta' Dicembru 2013 il-bilanc dovut fuq il-kont tad-dawl fuq imsemmi kien ta' €59,733.188. ipprezenta dokument li minnu jirrizulta li fil-perjodu 6 ta' Gunju 2013 sas-27 ta' Jannar 2014 saru hlasijiet b'total ta' €36,700. Pagamenti li dwarhom Pero' hemm zewg ricevuti ta’ hlas b’total ta’ €5,500 (€3,500 + €2,000) li ma jidhrux fir-rendikont li pprezenta x-xhud Materja li l-konvenut irid jitratta mal-Arms Limited. Mir-rendikont tal- 404 et seq), jirrizulta li l-hlasijiet jigu imputati ghad-dejn l-iktar 6 Il-firmatarju hu Paul Tenimu, Segretarju. 434 li Turner qal li nghata lilu mill-konvenut. 8 Dokumenti li nghata minn Arms Limited (ara fol. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Sal-gurnata li giet prezentata l-kawza (23 ta' Jannar 2012) kienet dovuta s-somma ta' €74,239.86 (fol. Minn dan it-taghrif jirrizulta ghalhekk li fadal bilanc ta' seba' u tletin elf hames mija u disgha u tletin ewro u sitta u tmenin centezmu (€37,539.86). Bilanc li l-attrici ghadha responsabbli ghalih gialadarba s-servizz registrat f'isimha. Fl-eccezzjonijiet il-konvenuti argumentaw li l-attrici trid taghti prova li hallset il-kontijiet tad-dawl u ilma. Il-qorti ma taqbilx. M'hemmx dubju li s-somma ta' €37,539 hu dejn tal-Koperattiva u ghalhekk jifforma parti mill-patrimonju taghha. L-attrici ghandha kull dritt tirkupra l-hlas minghand il-konvenuti sabiex tkun tista' thallas id-dejn li ghandha mal-ARMS Limited. Skond ir-rikors guramentat il-hlas pretiz mill-attrici bhala operating fee hu ta' €88,500 u Taxxa Fuq il-Valur Mizjud ta' 18%. Hu evidenti li l-pretensjoni tal- attrici tirreferi ghall-perjodu bejn l-1 ta' Dicembru 20089 sat-30 ta' Novembru 201110 = €109,500 - €21,00011 = €88,50012. Il-konvenut xehed:- "Ma nichadx li ghandi naghti lill-Koperattiva ghal dak li ghandu x'jaqsam mal- operating fee imma huma ghandhom jaghtuna tas-shipping agency, tax-xoghol tal- packing li ghamlu minn gewwa l-impjant tieghi. Ghamiltilhom ufficcju bi tmint elef ewro. Xtrajtilhom kontejner tal-erbghin, sitt elef Liri Maltin. Irrangajtilhom il-freezers." (seduta tat-3 ta' Mejju 2013, fol. "Nikkonferma li jiena dawn l-ahhar sentejn m'ghamilt ebda hlas abbazi tas-service agreement ghaliex jien ghandi niehu minghand l-Ghaqda. Nikkonferma li jien ghadni nopera minn gewwa l-post numru 150, Xatt is-Sajjieda, Ħal Safi" (seduta tal-21 ta' Mejju 2014, fol. Meqjus dak li nghad f'paragrafu 7 tas-sentenza u r-rendikont li l-attrici tat lill-awditur fejn hemm spjegat il-hlas ta' operation fee dovut sal-1 ta' Mejju 2011 (fol. 433)13, il- 9 Ara klawzola 1 tal-ftehim. 10 Fit-23 ta' Jannar 2012 ipprezentaw ir-rikors guramentat. 11 Hlas li l-attrici qalet li sar mill-konvenuta. 12 F'paragrafu 3 tar-rikors guramentat ippremettiet: "Illi l-konvenuti, salv ghall-pagament ta' wiehed u ghoxrin elf ewro (21,000], eskluz it-taxxa fuq il-valur mizjud ta' tmintax fil-mija [18%], kienu moruzi fil-hlas ta' l-operator's fee u ghalhekk huma debituri fil-konfront ta' l-atturi fl-ammont ta' tmienja u tmenin elf u hames mitt ewro [88,500]...". 13 Il-kalkoli li ghamlet il-qorti huma bazati fuq ir-rendikont li l-attrici tat lill-awditur u mhux dak li ddikjarat fir-rikors guramentat, ghaliex il-qorti temmen li r-rendikont jaghti l-istampa vera tal- posizzjoni tal-attrici. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza hlas dovut bhala operation fee hu ta': €44,876.24 sal-ahhar ta' Mejju 201114. Imbaghad hemm l-operation fee ghall-perjodu minn Gunju 2011 sa Novembru 2011, fl-ammont ta' €21,535.02 (€3,589.27 kull xahar li tinkludi fiha l-VAT). It-total hu ta' €66,411.26. Ghalkemm fir-rendikont li l-konvenuti taw lill-awditur tal-attrici (fol. 434) jinghad li fit-18 ta' Lulju 2009 sar pagament ta' €9,000 permezz ta' cekk, baqghu ma tawx prova tieghu. Ghalhekk dan m'huwiex jigi mizjud mal-pagamenti li ghamlu l- konvenuti. Mifsud qal ukoll li kellu ftehim verbali li l-operating fee ma tithallasx ghall- ewwel tlett xhur (fol. Il-kuntratt tal-1 ta' Dicembru 2008 ma fih l-ebda klawzola f'dan is-sens; contra scriptum testimonium, non scriptum testimonium non fertur. Fl-affidavit Angelic Tabone Hall qal ukoll li huma kredituri tal-attrici. Pero' kif osservat l-attrici fin-nota ta' sottomissjonijiet, il-konvenuti ma pproponewx rikonvenzjoni. Kien biss f'rikonvenjoni li l-qorti setghet titratta u tiddeciedi dwar pretensjonijiet ghall-hlas li ghandhom il-konvenuti fil-konfront tal-attrici. Skond klawzola 15 tal-kuntratt l-attrici ghandha l-jedd li tittermina l-ftehim: Dan m'huwiex kaz ta' rizoluzzjoni minhabba li hemm kondizzjoni rizoluttiva tacita. It-tieni talba tal-attrici hi bazata fuq dak li jinghad fi klawzola 15(a) tal- kuntratt. Hu evidenti li l-konvenuti huma moruzi fil-hlas ta' iktar minn tlett xhur operating fee. Jidher ghalhekk li fit-termini tal-ftehim l-attrici ghandha dritt li tittermina l-ftehim; pacta sunt servanda. Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi tichad il-kumplament tal- eccezzjonijiet tal-konvenuti16:- Tikkundanna lill-konvenuti sabiex ihallsu solidalment lill-attrici s- somma ta' sitta u sittin elf erba' mija u hdax-il ewro u sitta u ghoxrin 14 Skond rendikont s-somma ta' €62,049.22 kienet dovut sa Mejju 2011 (fol. In vista li l-qorti kkonkludiet li l-pagament ta' €30,880.98 li l-attrici rceviet minghand il-Gvern kellu jigi kkreditat favur il-konvenuti ghal finijiet tal-operation fee, il-bilanc dovut sa Mejju 2011 hu ta' €44,876.24 (€62,049.22 - €17,172.98). 15 "Sar ftehim verbali mal-Koperattiva sabiex waqt li kont qed naghmel dawn ix-xogholijiet fil-post, ghal 3 xhur Burmarrad, San Pawl il-Baħar ma kelliex thallas kirja lill-Koperattiva". 16 L-ewwel zewg eccezzjonijiet gew decizi b'sentenza tat-18 ta' Settembru 2012 (fol. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza centezmu (€66,411.26) bhala arretrati tal-operating fee sat-30 ta' Novembru 2011, bl-imghax17 skond il-ligi. Dwar il-kontijiet tad-dawl tiddikjara li ghal finijiet ta' din il-kawza l- konvenuti ghandhom ihallsu lill-atturi s-somma ta' seba' u tletin elf hames mija u disgha u tletin ewro u sitta u tmenin centezmu (€37,539.86), flimkien mal-imghax bir-rata mposta mill-ARMS Limited ghall-hlas tardiv. Tiddikjara terminat il-ftehim tal-1 ta' Dicembru 2008 minhabba morizita' fil-hlas tal-operating fee. Tikkundanna lill-konvenuti sabiex fi zmien sittin (60) gurnata mil- is-Sajjieda, Spejjez jinqasmu in kwantu ghal 80% a karigu tal-konvenuti u 20% a karigu tal- attrici gialadarba kienet qeghda tippretendi hlas iktar minn dak li eventwalment gie ffissat mill-qorti. 17 Peress li l-obbligazzjoni hi ta' natura kummercjali, l-imghax ghandu jiddekorri mid-data ta' kull skadenza, pero' fuq l-operating fee biss gialadarba ma ngabitx prova li l-attrici diga' hallset it-Taxxa Fuq il-Valur Mizjud. Qrati tal-Gustizzja