QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Seduta Distrett Gwardamanga, Tal-Pieta' Illum 22 ta' Novembru 2019 Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Curtis Cremona detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 288016M billi huwa akkuzat talli: 1) Fl-10 ta' Gunju 2019 ghall-habta tas-1:40hrs gewwa Triq San Bastjan, Ħal Luqa ikkometta serq ta' flus li jammontaw ghal 50 euros minn gewwa vettura bin-numru ta' registrazzjoni DLY147 liema serq huwa kwalifikat bil-hin u bix-xorta tal-haga misruqa ghad- detriment ta' Joseph Pule’ u/jew ta' persuna/i ohra u dana bi ksur tal-artikolu 261, 270 u 271 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta Malta; 2) U aktar talli nhar l-10 ta' Gunju 2019 f' dawn il-gzejjer kiser il- kundizzjonijiet tal-liberta provizorja imposti fuqu mill-Qorti tal- Magistrati ta' Malta (Magistrat Dott. C. Ellul Hawes Butler LL.D.) nhar is-6 ta' Marzu 2018 f' dan li bih inghata l-helsien mill-arrest taht garanzija personali ta' 5,000 ewro u dana bi ksur ta' l-artikolu 579 (2) (3) tal-Ligijiet ta' Malta; 3) Ukoll talli nhar l-10 ta' Gunju 2019 f' dawn il-gzejjer kiser il- kundizzjonijiet tal-liberta provizorja imposti fuqu mill-Qorti tal- Magistrati ta' Malta (Magistrat Dott. Y. Bonnici Debrincat LL.D.) nhar id-9 ta' April 2019 f'dan li bih inghata l-helsien mill-arrest taht garanzija personali ta' 15,000 ewro u dana bi ksur ta' l-artikolu 579 (2) (3) tal-Ligijiet ta' Malta; 4) U aktar talli ikkommetta reat punibbli bi prigunerija waqt il- perijodu operattiv ta' disa xhur prigunerija sospizi ghal erba' snin hekk kif moghtija lilu mill-Magistrat Dr. A. Bonnici Le Brun LL.D., nhar il-15 ta' Gunju 2016, liema sentenza hija assoluta u ma' tistax Il-Qorti giet mitluba li tirrevoka l-helsien mill-arrest ta' l-imsemmi Curtis Cremona u tordna l-arrest mill-gdid ta' l-imsemmi imputat kif ukoll tordna li s-somma ta' €1,500 depozitu kif ukoll is-somma ta' 5,000 ewro garanzija personali jghaddu favur il-Gvern ta' Malta kif stipulat fl- Artikolu 579(3) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qorti giet mitluba li tirrevoka l-helsien mill-arrest ta' l-imsemmi Curtis Cremona u tordna l-arrest mill-gdid ta' l-imsemmi imputat kif ukoll tordna li s-somma ta' 15,000 ewro jghaddu favur il-Gvern ta' Malta kif stipulat fl-Artikolu 579(3) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qorti giet mitluba titratta mal-imputat Curtis Cremona bhala recidiv ai termini ta' l-Artikoli 49, 50 u 289 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta wara li kien misjub hati ta' diversi sentenzi moghtija lilu mill-Qrati ta' Malta, liema sentenzi saru definittivi u ma jistghux jinbiddlu. Rat l-atti kollha ta' dan il-procediment u d-dokumenti esebiti. Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet tal-Kummissarju tal-Pulizija pprezenta fis-27 ta' Settembru 2019 (a fol. 102 et seq.) u n-Nota ta' sottomissjonijiet tal-imputat Curtis Cremona prezentata fl-1 ta' Novembru 2019 (a fol. F'dan il-process xehdu hames (5) xhieda kif gej ; KUNSIDERAZZJONIJIET TA' DIN IL-QORTI Kif din il-Qorti kellha opportunita li tosserva f'diversi pronuncjamenti taghha, huwa principju fundamentali tal-process penali li sabiex l- akkuzat jigi misjub hati tal-akkuzi migjuba fil-konfront tieghu, tali akkuzi dawn ghandhom jigu pruvati oltre kull dubju dettat mir-raguni. sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Peter AlUsta,1 il-Qorti fakkret li l-grad ta' prova li trid tilhaq il- Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubju dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubju (Enfazi ta' din il-Qorti) Id-dubji ombra ma jistghux jitqiesu bhala dubji dettati mir- Fi kliem iehor, dak li l-gudikant irid jasal ghalih hu, li wara li jqis ic-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-buon sens tieghu, ikun moralment konvint minn dak il-fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni. Il-Qorti tal-Appell ghamlet riferenza ghall-ispjegazzjoni tal-espressjoni 1 Deciza fil-5 ta' Dicembru 1997 2 1974 - ALL Er 372 Il-Prova Cirkustanzjali Hafna drabi ma jkunx possibbli li jingabu provi diretti tal-akkadut. nuqqas ta' tali provi pero m'ghandux necessarjament iwassal ghal Il-Qorti xorta tista' tistrieh fuq provi li jkunu cirkustanzjali ghall-sejbien ta' htija basta li l-istess provi cirkustanzjali jkunu jippuntaw lejn konkluzjoni wahda. mathematics."3 Hafna drabi l-provi cirkustanzjali jkunu l-ahjar prova li wiehed jista' jottjeni ghaliex il-kriminal li jkun irid iwettaq delitt se jara biex kemm jista' jkun jevita li jkun hemm provi diretti u cari tal-agir Huwa sina qua non (u dan tenut kont wkoll tan-natura ta' tali prova) li tali prova cirkustanzjali trid tigi ezaminata u miflija bir-reqqa biex wiehed ikun jista' jistrieh fuqha ghal sejbien ta' htija. Kif inghad fis-sentenza tal- Qorti tal-Appell Kriminali Ir-Repubblika ta' Malta vs George Pule’ deciza fil-5 ta' Lulju 2002: "Il-prova indizzjarja trid tkun wahda assolutament univoka, li tipponta biss minghajr dubju dettat mir-raguni lejn fatt jew konkluzjoni wahda . . . . biex prova ndizzjarja tigi ammessa bhala prova valida fis-sens jista' ragjonevolment jasal ghall-konkluzjoni tieghu ta' htija in bazi taghha bla ebda dubju dettat mir-raguni, irid ikun moralment konvint minn dan ir-rekwizit tal- univocita taghha, cioe li dik il-prova tfisser biss u xejn aktar li l-akkuzat huwa hati ta' dak addebitat lilu, w, allura kull dubju ragjonevoli fir-rigward ghandu jmur favur l-akkuzat skont il-ligi." Huwa ghalhekk li Lord Normand fil-kaz Teper v. R jikkumenta b'rabta FATTI LI RRIZULTAW MILL-PROVI Tul dan il-kaz il-prosekuzzjoni ressqet xhieda biex tipprova l-kaz taghha. Il-Qorti fliet il- process u rat li dan il-kaz gie investigat wara li l-pulizija mill-Ghassa tal- Belt ircevew rapport minn Joseph Pule’ fejn irrapport li kien qed jaghti servizz bit-taxi bin-numru ta' registrazzjoni DLY147 bhala xufier mal- Ecabs u kien gie misruq minn persuna maskili li huwa stess kien wassal Joseph Pule’ ta deskrizzjoni dettaljata tal-persuna li haditlu ammont ta' flus minn gewwa l-pouch li huwa hareg sabiex ikun jista' jaghti l-bqija lill- individwu li huwa kien wassal. Spiteri spjega illi huwa kien irceva messagg fuq il-mobile tieghu sabiex sar il-booking tat-taxi minn fuq Skont id-deskrizzjoni li Spiteri ta tal-persuna nvoluta kellha: tattoos fuq l- idejn u s-saqajn, tip ta' tattoo hamra b'ghasfur jew annimal fuq l-ghonq taht il-widna tal-lemin u kellu xi feriti u faxxa f' idejh man-naha tal-lemin. Stqarr ukoll li kellu xaghru mqaxxra, liebes flokk ahmar, jeans imqatta ftit l-isfel mill-irkoppa u flipflops. Wara dan r-rapport, l-pulizija waslu ghal min kien is-suspettat li seraq l- Il-pulizija ffotografaw it-tpingijja li kellu l-imputat meta dan gie arrestat kif ukoll il-griehi li kellu ma idejh li qablu precizament mad-deskrizzjoni li ta Spiteri. Il-pulizija rnexxilhom isib l-mobile phone5 tal-ghamla Nokia kulur celesti li ntuza biex bih sar il-booking mal-Ecabs. Fil-mobile nstab il-messagg li bih sar il-booking mal-Ecabs fejn waqt dawn il-proceduri gew ezebiti ritratti li ttiehdu mill-Ispettur Garnisi. F'dawn il-proceduri xehdet ukoll r-rapprezentant mill-Ecabs Sarah Jane Mifsud D'Amato fejn prezentat ir-records tal-vjaggi li ghamel ix-xufier Spiteri bit- taxi DLY627 fil-gurnata tal-incident6. 5 Gie elevat u inharget ircevuta li inghatat lil omm l-imputat Jane Cremona 6 A fol 40 Gie ezebit filmat mehud mis-sistema tac-CCTV fejn jider persuna maskili diehel gewwa r-residenza 60, Triq l-Isptar, Ħal Luqa, l-indirizz fejn Ix-xufier waqqaf lill-imputat gewwa Triq San Bastjan il- Belt fejn l-imputat jidher diehel go blokka flats fejn inqabghad fuq il- cameras tas-sigurta li jghatu ghat-triq l-Isptar. Dawn il-filmati kien migbura minn PC626 u PC355. KONSIDERAZZJONI DWAR L-IMPUTAZZJONIJIET Definizzjoni ta' serq Illi l-Qorti taghmel riferenza ghad-decizjoni fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Anthony Bensayah k/a Larratt Pace Warrington moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-26 ta' Awwissu 1998 fejn inghad is-segwenti: "L-Ewwel Qorti korrettement irriteniet li d-definizzjoni ta' serq komunement abbraccjata fil-gurisprudenza taghna hi dik tal- Scicluna et, 9/12/44, it-tnejn Appelli Kriminali). Izda din id-definizzjoni hi ukoll suggetta ghall-interpretazzjoni dottrinali u gurisprudenzjali. jispjega l-Manzini b'referenza ghad-definizzjoni ta' serq moghija fl- L-imputat Curtis Cremona gie mixli b'serq ta' flus aggravat bil-hin u bix- xorti tal-haga misruqa ghad-detriment ta' Joseph Pule’. Fix-xhieda tieghu Joseph Pule’ spjega illi huwa kien wassal persuna maskili Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) u kien reggha hadu lura l-Belt fejn hemmhekk, hekk kif waqaf biex johrog il-bqija mill-pouch, l-agressur hataf il-flus u telaq jigri. Id-deskrizzjoni li Pule’ ta' hija wahda dettaljata fejn il-pulizija waslu mill-ewwel ghal min setgha kien s-suspettat u dan ma jfissirx li ghax ix- xhud waqt dawn il-proceduri ma gharafx lill-imputat ghax ta' kuljum ikollu numru ta' klijenti u hadd m'ghandu jistenna li dan ghax ma jaghrafx lill-persuna allura jinholoq id-dubju kif sostniet id-difiza fin-nota Ghalhekk f'dan il-kaz il-provi cirkustanzjali huma importanti hafna biex din il-Qorti tasal ghad-decizjoni taghha. Prova importanti kienet li mill-istharrig li sar mas-sistema tal-pulizija irrizulta illi n-numru tal-mobile li ntuza sabiex sar il-booking 99959808, gie jimmarka fuq l-isem Shaian Cremona li tigi oht l-imputat. hemmhekk li l-pulizija komplew bl-investigazzjoni billi gie elevat il- mobile, li fil-fatt kienet qed taghmel uzu minnhu omm l-imputat. messagg li ntbaghat sabiex isir il-booking kien ghadu fil-mobile. Din hija prova importanti hafna li torbot id-deskrizzjoni li ta x-xhud Pule’, is-CCTV footage esebit f'dawn l-atti u l-imputat. Din l-ewwel imputazzjoni ghalhekk tirrizulta ppruvata sal-grad li trid il- L-Imputazzjoni il-Kundizzjonijiet Provizorja u ksur ta' sentenza sospiza Din l-akkuza wkoll giet pienament ippruvata. digriet relattivi għall-għoti tal-helsien mill-arrest. Minn dawn id-digrieti jirrizulta bl-aktar mod car li l-imputat kien intrabat li "ma jikkomettix delitt iehor ta' natura volontarja waqt li jkun mehlus mill-arrest." Huwa car li bis- sejbien ta' htija tal-ewwel imputazzjoni, l-imputat kiser wahda mill- kundizzjonijiet dwar il-helsien mill-arrest tieghu. Il-kundizzjonijiet tal- helsien mill-arrest ghadhom in vigore kif ukoll it-twettieq ta' reat waqt il- perjodu operattiv ta' sentenza sospiza. Il-Qorti ma tistax ma tirrimarkax wkoll li l-atteggjament tal-imputat li ma josservax kundizzjonijiet li gew imposti fuqu huwa turija mhux biss ta' nuqqas ta' rispett lejn l-istess Awtorita izda fih inniffsu huwa messagg li l-istess imputat qieghed iqis ruhu 'l fuq mil-ligi u li jista jaghmel li jrid u li hadd ma jista' ghalih. Dan assolutament mhux accettabbli. demokratika fejn kullhadd huwa sudditu tal-ligi u fejn is-saltna tad-dritt trid tigi rispettata, dan l-atteggjament mhux u ma jistax jkun permessibbli. Jekk kulhadd jadotta l-istess atteggjament tal-imputat u kulhadd jibda jaghmel li jrid, nispiccaw nghixu go gungla u tinqered l-fibra tal-ordni socjali tas-socjeta. Dan kollu sejjer jittiehed mill-Qorti fl-ikkalibrar tal- Din il-Qorti taghmilha cara li l-kundizzjonijiet imposti mill-Qrati meta tigi moghtija l-liberta' provizorja ghandhom dejjem jigu osservati ad litteram interpretazzjoni taghhom meta jkunu cari w kategorici, kif inhuma l- kundizzjonijiet tad-digrieti fuq imsemmija fejn l-imputat kien obbligat li ma jaghmilx reat iehor waqt iz-zmien ta' helsien mill-arrest. Fejn tidhol il-piena li ghandha tigi mposta meta jkun hemm tali ksur, din hija stabbilita fl-artikolu 579(2) tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Dan l- artikolu jaghmilha cara li l-piena applikabbli hija dik "… ta' multa jew ta' priġunerija għal żmien ta' erba' xhur sa sentejn, jew għal multa u priġunerija flimkien u l-ammont stabbilit fil-ħelsien mill-arrest taħt garanzija għandu jiġi konfiskat favur il-Gvern ta' Malta." Ghal dawn il-motivi il-Qorti wara li rat l-artikoli 49, 50, 261(f)(g), 270, 271(g), 281(b), 579 (2) (3) u 579(3) tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta qieghda issib lill-imputat Curtis Cremona hati tal-imputazzjonijiet kollha li gew addebitati fil-konfront tieghu u qieghda: (a) In kwantu għall-kaz li wassal ghal dawn il-proceduri tikkundannah ghal tmien xhur prigunerija; (b) In kwantu ghall-fatt li ikkommetta reat punibbli bi prigunerija waqt il-perijodu operattiv ta' disa xhur prigunerija sospizi ghal erba' snin hekk kif moghtija lilu mill-Magistrat Dr. A. Bonnici Le Brun LL.D., nhar il-15 ta' Gunju 2016, liema sentenza hija assoluta u ma' tistax tinbidel, l-Qorti qeghda iddahhal l-ordni fis-sehh u tikkundannah (c) In kwantu ghad-dikjarazzjoni ta' htija li l-imputat kiser il- kundizzjonijiet tal-liberta provizorja moghtija lilu bid-digrieti tas-6 ta' Marzu 2018 u 9 ta' April 2019, il-Qorti, wara li rat l-artikolu 579(2)u (3) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta qieghda tikkundannah B'kollox ghal disgha u ghoxrin (29) xahar prigunerija effettiva. Il-Qorti qieghda tilqa' wkoll it-talba tal-prosekuzzjoni sabiex tirrevoka d- digrieti tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) datati 6 ta' Marzu 2018 u 9 ta' April 2019 moghtija mill-Magistrat Dott. Caroline Ellul Hawes Butler u mill- Magistrat Dott. Yana Bonnici Debrincat rispettivament fejn l-imputat kien inghata l-liberta provizorja u tordna r-rijarrest immedjat tal-imputat filwaqt li tordna li s-somma ta' elf u hames mitt ewro (€1,500) moghtija bhala depozitu u li s-somom ta' ghoxrin elf ewro (€20,000) moghtija bhala garanziji personali b'kollox ghalhekk wiehed u ghoxrin elf u hames mitt fuq imsemmija, li huma parti mill- kundizzjonijiet ghal helsien mill-arrest, jghaddu favur l-Gvern ta' Malta Stante li ma kienx hemm hatra ta' esperti l-Qorti tastjeni milli tiehu konjizzjoni tat-talba dwar hlas ta' spejjez peritali ghaliex ma kienx hemm spejjez.