FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR. JOSEPH R. CALLEJA GHIRXI LL.D. ILLUM l-Erbgħa, 16 ta' Diċembru, 2015 Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fit-18 ta' Ottubru, 2007, li bih u għar- raġunijiet hemm imsemmija, l-attur jitlob li din il-Qorti (a) ssib li l- kumpannija assikuratriċi mħarrka għandha tinżamm responsabbli biex tagħmel tajjeb għad-danni mġarrbin minnu fl-inċident tal-vettura tal- għamla Mercedes Benz JBI 414 u dan bis-saħħa tar-rabta tal-istess kumpannija mħarrka taħt il-polza ta' assikurazzjoni fis-seħħ; (b) tillikwida d-danni li huwa ġarrab fis-somma ta' tmint elef mija u seba' Liri Maltin u disgħa u tmenin ċenteżmi (LM 8,107.89)1 jew somma oħra li l-Qorti tillikwida, jekk meħtieġ billi taħtar perit għal dan il-għan; u (ċ) tordna lill- kumpannija mħarrka thallsu d-danni hekk likwidati. Talab ukoll l-ispejjeż u l-imgħax legali; 1 Li jġibu €18,886.30 fi flus tal-lum 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM Rat id-digriet tagħha tal-24 ta' Ottubru, 20072, li bih ordnat in-notifika lis- soċjeta' konvenuta u tat direttivi lill-attur dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu; Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fl-24 ta' Jannar, 2008, li biha l- kumpannija mħarrka laqgħet għall-azzjoni attriċi billi (a) għalkemm ma tikkontestax il-fatt illi l-vettura ta' l-attur hija koperta mill-kumpannija mħarrka b'polza 'comprehensive', ma taqbilx illi l-'claim' imressqa hija valida, tajba u konformi ma l-obbligi kontrattwali tiegħu bħala assikurat peress illi n-natura tal-ħsara li l-attur jistqarr illi ġarrbet il-vettura b'riżultat tal-inċident mhix kompatibbli mal-fatti, ċirkustanzi u dinamika tal-inċident innifsu; (b) tgħid li għalhekk mhix marbuta illi tħallas kumpens lill-attur; u (ċ) fi kwalunkwe każ, id-danni allegati jridu jiġu ippruvati minnu; Rat id-digriet tagħha tat-23 ta' Jannar, 20093, fejn il-Qorti laqghet it-talba magħmula mill-attur b'rikors tiegħu tal-15 ta' Settembru, 2008, u ħatret lil Natalino Van Vuuren Cassar bħala espert tekniku; Rat id-digriet tagħha tal-15 ta' Lulju, 20094 li bih laqgħet it-talba magħmula mill-attur b'rikors tiegħu tat-30 ta' Marzu, 2009, biex tordna bidliet fl-att tar-Rikors Maħluf; Rat ir-relazzjoni tal-Perit Tekniku Natalino Van Vuuren Cassar tal-24 ta' Marzu, 2009,5 u minnu maħlufa kif imiss waqt is-smigħ tal-1 ta' April, 20096; Rat in-nota mressqa mis-soċjeta' mħarrka fis-7 ta' April, 20097 li biha talbet il-ħatra ta' periti addizzjonali; Rat in-noti mressqa mill-partijiet bix-xhieda tagħhom f'affidavit u provi dokumentali mehmuża magħhom; Semgħet ix-xhieda mressqa mill-partijiet; Rat id-digriet tagħha tas-6 ta' Marzu, 20148, li bih awtoriżżat trattazzjoni bil-miktub u tat lill-partijiet żmien biex iressqu s-sottomissjonijiet tagħhom dwarhom; 2 Pagg 27 – 28 tal-process 3 Pag. 71 tal-process 4 Pag. 148 tal-process 5 Pagg. 79 – 93 tal-process 6 Pag. 96 tal-process 7 Pag. 97 tal-process 8 Pag. 363 tal-process 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM Rat in-nota ta' sottomissjonijiet imressqa mill-attur tat-12 ta' Ġunju, 20149; Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tas-soċjeta' mħarrka tal-5 ta' Diċembru, 201410, bi tweġiba għal dik imressqa mill-attur; Rat l-atti kollha tal-kawza; Rat id-digriet tagħha tat-3 ta' Frar, 2015, li bih ħalliet il-kawża għas- sentenza; Ikkunsidrat: Illi din hija azzjoni għal risarċiment ta' ħsara mġarrba minn assikurat taħt polza ta' assikurazzjoni. L-attur huwa s-sid ta' vettura li ġarrbet ħsara f'inċident waqt li kienet qiegħda tinsaq f'Fisherman Street, ġewwa Ħal Safi. Is-soċjeta' konvenuta, li magħha l-vettura tal-attur kienet koperta b'assikurazzjoni 'comprehensive', qed tirrifjuta illi tagħraf dan l-inċident u biex tħallas għall-allegati danni mġarrba għax tgħid li għandha dubju fuq l-awtentiċita' tal-'claim' imressqa mill-attur; Illi bħala fatti rilevanti illi joħorġu mill-atti jirriżulta li l-attur kien xtara vettura second hand tal-marka Mercedes Benz E300 bin-numru tar- reġistrazzjoni JBI 494. Il-vettura kienet ilha fuq it-triq minn April tal-1999. L-attur jgħid li xtara l-karozza mingħand wieħed Ġużi Formosa f'xi żmien fl-2006 u wettaq it-transfer tagħha fis-16 ta' Ġunju tal-200611, meta dak iż-żmien il-karozza kienet assikurata ma' Rausi Insurance. Fis-17 ta' April, 200612, il-kumpannija mħarrka aċċettat ir-rabta bħala 'underwriter' tal-istess, għall-ewwel taħt polza third party fire and theft, imbagħad, mis-16 ta' Mejju 2006 'l quddiem, taħt polza 'comprehensive'13. Illi l- polza kienet tagħlaq fil-31 ta' Ottubru tal-istess sena. Nhar il-25 ta' Ottubru, 200614, tard fil-għaxija, l-attur wassal lil ibnu u l-ħabib tiegħu Ħal Safi u, wara li qagħad magħhom għal xi ħin, fi triqtu lura lejn il-Belt waqt li kien għaddej minn Fisherman Street, l-attur jgħid illi ra vettura ġejja lejh mid-direzzjoni opposta, li ħarġet minn liwja, u misjuqa b'mod traskurat. Din il-vettura kellha dawl qawwi mixgħul u sabiex jevita illi jidħol ġo vettura li kienet ipparkjata mat-triq, ġibed mal-ġenb u l-vettura 9 Pagg. 367 – 375 tal-process 10 Pagg 380 – 395 tal-process 11 Dikjarazzjoni tiegħu f'paġ. 246 tal-proċess 12 Dok "AC1", f'paġ. 337 tal-proċess 13 Dok "AC2" u xhieda ta' Stephen Petticrew f'paġġ. 338 u 166 tal-proċess 14 Affidavit tal-attur f'paġ. 36 tal-proċess 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM qabdet il-bankina, tkaxkret mal-ħajt u straħet ġo bieb tal-ħadid ta' remissa tal-lewn aħdar skur15. L-attur jgħid illi x'ħin dawwar lejn il-ġenb, l-ewwel laqat il-quddiem tal-vettura tiegħu mal-ħajt, imbagħad in-naħa tal-lemin sakemm spiċċat ġol-bieb tar-remissa16. Huwa kien waħdu meta ġara l-inċident. L-attur fiżikament ma weġġax, għalkemm kellu fuqu qatgħa kbira17. Ftit minuti wara, ħarġu xi ġirien18 minn djarhom li semgħu l-ħoss tal-ħabta tal-karozza. Aktar tard fuq il-post waslu ibnu Yanis19, il-ħabib ta' ibnu20, u l-warden21; Illi l-warden jispjega22 illi l-isketch li ġie mħejji u mressaq fl-atti23 huwa indikattiv ta' dak li ra meta wasal fuq is-sit, għalkemm mhux skalat. Ikkonferma illi l-attur ma tahx spjegazzjoni tal-vettura li l-attur jgħid li kienet ġejja mid-direzzjoni opposta u li minħabba fiha ġara li ġara. Ix- xhud stqarr illi l-art ma kinetx imxarrba, illi kien hemm xi oġġetti ma' l-art illi setgħu waqgħu mill-karozza tal-attur, iżda mhux ħġieġ24. Marki tal- iskid ma sabx fuq is-sit, u t-triq kienet kariġġabbli miż-żewġ direzzjonijiet u mhux 'one way'25. Il-vettura spiċċat man-naha l-oħra tad-direzzjoni illi l-attur jgħid li kienet sejra, u kellha ħsarat estensivi26; Illi iben l-attur, Yanis Griffin, jgħid illi l-vettura kienet fi stat tajjeb qabel ħabat biha missieru dakinhar, ħlief għal għafsa fuq in-naħa ta' wara,27 filwaqt illi d-danni fuq il-vettura28 seħħew ftit minuti wara illi l-attur telaq minn ħdejh meta wasslu u lil ħabibu Is-Siggiewi. Bl-istess mod jixhed Neville Pearson, li kien ma' iben l-attur meta marru fuq is-sit wara li ġara l- inċident. Ix-xhud jikkonferma illi huwa ra l-vettura diversi drabi qabel l- inċident u ċaħad li kellha daqqiet fuqha, filwaqt illi dik il-lejla stess meta rikeb il-vettura mill-Belt Il-Qrendi, ma nnutax illi fuq il-vettura kien hemm xi daqqiet29; Illi l-għada l-attur daħħal claim ma' Rausi Insurance u din irriferietha lis- soċjeta' imħarrka30. F'Marzu tal-200731, l-attur qabbad persuna biex tagħmel survey fuq il-karozza maħbuta32. Ittieħdu ritratti tal-vettura li 15 Pag. 354 tal-process 16 Pag. 164 tal-process; xhud Norbert Caligari pag. 317 tal-process 18 Pagg. 37 – 38 tal-process 19 Pag. 39 tal-process 20 Pagg. 159 – 165 tal-process 21 Pagg. 134 – 145 tal-process 22 Ara Dokti "ESA" u "ESB", f'paġġ. 113 sa 124 tal-proċess 23 Ara Dok "B", f'paġ. 8 tal-proċess 24 Xhud Eric Quintano f'paġ. 140 tal-process 25 Pag. 143 tal-process 26 Ibid. 27 Ix-xhud jagħraf id-daqqa bħala li tidher fuq ir-ritratt fuq in-naħa tal-lemin f'paġ 173 tal-process 28 Ix-xhud jikkonferma illi d-daqqiet li ġarrbet il-vettura huma dawk f'paġġ 173 – 174 tal-process 29 Pag. 165 tal-process 30 Pag. 166 tal-process 31 Xhieda ta' Philip Vella Grima f'paġ. 154 tal-proċess 32 Dok "D", f'paġġ. 11 – 6 tal-proċess 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM kienet ittieħdet f'garage għand Kinds u mar anke fuq is-sit fejn ġara l- inċident u ġibed ritratti tal-hajt u tal-bieb li miegħu l-attur jgħid illi ħabat; Illi, min-naħa tagħha, il-kumpannija mħarrka wkoll qabbdet li jsir survey fuq il-karozza li kienet għand Kinds (Auto Sales Limited), l-għada li waslitilha t-talba tal-attur33 u nġibdu ritratti waqt l-eżami li sar fuq il- karozza34. Is-soċjeta' mħarrka waslet għall- konklużjoni illi d-danni fuq il-vettura ma kinux jikkorrispondu ma' kif seħħ l-inċident kif mistqarr mill-attur. Osservat ukoll illi kien hemm xi parts nieqsa mill-karozza u li lanqas kienu jidhru fir-ritratti li ġibed il-warden. Fuq dawn l-ewwel konkluzjonijiet, is-soċjeta' konvenuta rrifjutat il-claim u għarrfet b'dan lill-attur35; Illi s-soċjeta' konvenuta kienet ħatret ukoll espert forensiku biex jislet rapport dwar it-tħassib li kellha dwar it-talba tal-attur36. Qabel ħejja r- rapport37, kellem lill-attur u lill-warden. Fuq is-saħħa tal-fehmiet murija mill-imsemmi espert, is-soċjeta' konvenuta tfisser f'aktar dettal liema kienu d-diverġenzi illi hija kellha ma' l-attur fuq id-danni li tagħhom qed jitlob kumpens. Fost oħrajn, issemmi kif l-attur qed jitlob ħlas ta' żewġ fanali ('headlamps') meta frak ta' ħġieġ ma nstabx fuq is-sit; ir-ritratti jixhdu pilastru wieħed mill-bieb tal-maħżen illi kien inbidel filwaqt illi fuq il-kumplament tal-bieb jidher biss grif, u għaldaqstant mhux spjegabbli kif il-vettura tal-attur setgħet ġarrbet tant ħsarat fuq il-parti tal-quddiem tagħha; il-ħsarat fuq in-naħa tax-xellug juru illi l-vettura ħabtet ma' xi arblu jew oġġett simili, iżda fuq is-sit ma nstab ebda oġġett ta' din in- natura; il-bankina fl-inħawi tal-post fejn ħabtet il-vettura kienet wisq baxxa biex tispjega kif ir-rota setgħet iċċartet b'riżultat tal-inċident; il- preżenza ta' ammont ta' sadid li ħareġ mill-pjanċa jindika illi l-karozza misjuqa mill-attur kienet imdaħħla f'xi inċident ieħor li seħħ ġimgħat jekk mhux xhur qabel; u li l-airbag tan-naħa tax-xellug (li nfetħet meta ġara l- każ) toħroġ biss meta jkun hemm passiggier riekeb fuq is-seat ta' quddiem, filwaqt illi l-attur jgħid illi kien wahdu fl-inċident38; Illi meta l-attur ra li l-kumpannija assikuratriċi bdew jidħlulha dubji dwar it- talba tiegħu, qabbad espert tekniku ex parte (fuq parir tal-avukat tiegħu) biex jara l-karozza tiegħu. L-espert ra l-vettura fit-18 ta' Lulju, 2007, meta kienet tinsab mgħottija fit-triq qrib id-dar tal-attur, u ħalla r-rapport tiegħu fil-mori ta' din il-kawża, fl-għoxrin (20) ta' April, 200839. 33 Xhud Mark Ciantar Cassar f'paġ. 180 tal-proċess 34 Dokti "MM1" u "MM2" f'paġġ. 173 – 4 tal-proċess 35 Pag. 167 tal-process 36 Xhud Mario Rodwell f'paġġ. 250 – 7 tal-proċess 37 Dok "MB", f'paġġ. 213 – 249 tal-process. 178 – 188 tal-process; Joseph Cilia Vincenti pgg. 189 – 199 tal-process 39 Dok "JZ1", f'paġġ. 48 sa 61 tal-proċess 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM imsemmi rapport tiegħu, huwa jgħid fost l-oħrajn, li l-ħsara fuq il-vettura misjuqa mill-attur kienet taqbel mal-ħsara fuq il-bieb tar-remissa; tekniċi magħmula mill-espert mekkaniku Illi mill-kostatazzjonijiet mqabbad mill-Qorti, fisser il-kundizzjoni xejn tajba li tinstab fiha l-vettura llum u x'valur għandha fl-istat li hi40. L-esperti teknici l-oħra straħu fuq dak li qalilhom l-attur, iżda sabu korrelazzjoni bejn il-ħsarat u dak li stqarr lilhom l-attur; Illi l-attur ippreżenta bħala prova riċevuta marbuta mad-danni illi ġarrab li jikkonsistu fi ħlas ta' parkeġġ tal-karozza għal diversi xhur mal-MCP Co. Ltd.41, ħlas lis-soċjeta' assikuratriċi tas-sid tal-maħżen, GasanMamo Insurance, għad-dannu illi garrab il-bieb bl-incident42; ħlas lill-espert ex parte għas-Survey Report tiegħu43; u spejjeż u drittijiet marbuta man- nomina tal-Perit Tekniku mqabbad mill-Qorti44; Illi fit-18 ta' Ottubru, 2007, l-attur fetaħ din il-kawża. Għal żmien wara l- inċident, l-attur ħalla l-karozza ipparkjata barra d-dar tiegħu fil-Belt u mbagħad daħħalha fil-parkeġġ ta' MCP fil-Floriana, wara li l-Pulizija widdbuh li sejrin ineħħuha minn hemm bi spejjeż għalih; Illi dwar il-konsiderazzjonijiet legali, jidher li dan il-każ iqajjem żewġ kwestjonijiet: l-ewwel waħda hija r-rabta li tinħoloq bejn il-partijiet f'kuntratt ta' assikurazzjoni, filwaqt li t-tieni waħda hija dik fejn il-partijiet iressqu verżjonijiet għal kollox differenti minn ta' xulxin; Illi, dwar tal-ewwel, ikun xieraq li wieħed iżomm quddiem għajnejh li l- kuntratt tal-assikurazzjoni huwa wieħed alejatorju, fejn il-qligħ jew it-telf għaż-żewġ partijiet, jew waħda minnhom, huwa magħmul jiddependi minn ġrajja li mhijiex żgura45. Din il-ġrajja li mhix ċerta tikkostitwixxi l- aspett tar-riskju assikurat, li huwa element ewlieni tal-kuntratt ta' assikurazzjoni, għaliex jikkonsisti fil-possibilita' ta' ġrajja li ġġib magħha telf ekonomiku lil min iġarrabha u li dwarha dik il-persuna tkun assikurat ruħha bil-ħlas tal-premium u l-ħruġ tal-polza. Fil-kuntratt taħt eżami, ir- riskju titgħabba bih il-kumpannija assikuratriċi, bħala l-korrispettiv tagħha tal-obbligazzjoni tagħha fil-kuntratt46. Din tieħu s-sura ta' obbligazzjoni każwali li tiddependi minn ġrajja ta' bla ħsieb li ma tkunx fis-setgħa la 79 – 93 tal-process 41 Dokti. "AC1" u "AC 2", f'pagg. 106 – 108 tal-process; Dok. 125 tal-process; u Dok "STAT", f'paġġ. 340 – 1 tal- proċess 42 Dokti "F" sa "F3", f'paġġ. 17 – 20 tal-proċess 43 Dok. "JZ', f'paġ 48 tal-process 44 Pag. 76 tal-process 45 Art. 964 tal-Kap 16 46 App. Ċiv. 14.5.2004 fil-kawża fl-ismijiet Salvatore Zammit Mangion vs Middle Sea Insurance p.l.c. 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM tad-debitur u lanqas tal-kreditur47. Illi f'ċirkostanzi normali u taħt ir-regola ġenerali, meta sseħħ dik il-ġrajja jitnissel l-obbligu tal-assikuratur li jagħmel tajjeb għat-telf imġarrab mill-assikurat. Sakemm ma joħroġx li l- assikurat kellu sehem f'dik il-ġrajja jew iffaċilita li sseħħ, l-assikuratur huwa mistenni li jħallas l-indenniżż miftiehem; Illi għal dak li jolqot it-tieni kwestjoni, fil-każ in eżami, hemm il-kwestjoni kruċjali tal-verżjonijiet ghal kollox kontrastanti tal-partijiet. Dan huwa każ fejn il-kumpannijia mħarrka tgħid illi l-claim kif mressqa mill-attur hija għal kollox fabbrikata.48 Tgħid li hemm elementi serji li joħolqu dubju serju kemm huwa minnu li l-vettura assikurata tabilħaqq ġarrbet dawk il-ħsarat fl-inċident fis-26 ta' Ottubru 2006. Dawn l-elementi tfissirhom b'reqqa kbira fin-Nota ta' Sottomissjonijiet tagħha taħt seba' rjus49. Minħabba f'hekk, tgħid li mhijiex marbuta li tagħti kumpens taħt il-polza; Illi dan ifisser li jaqa' fuq l-attur li jipprova tajjeb biżżejjed u fil-grad li titlob il-liġi, u jiġifieri fuq bażi ta' probabilita' u mhux fuq l-assolutezza tal- kredibilita', li l-vettura tiegħu kienet fi stat tajjeb qabel ma ġara l-inċident fil-lejl bejn il-25 u s-26 ta' Ottubru, 2006, filwaqt illi jaqa' fuq l-kumpannija mħarrka l-piż ta' l-allegazzjoni tagħha li tipprova li l-attur assikurat mexa magħha b'mod qarrieqi, u b'hekk jitlef id-dritt li jingħata kumpens taħt il- polza. Filwaqt li f'tal-ewwel japplika l-prinċipju li min jallega jrid jipprova50, fit-tieni jrid jiżdied ukoll il-prinċipju li l-egħmil doluż ma jistax ikun preżunt, imma għandu jkun ippruvat51; Illi ingħad bosta drabi li teżisti regola ta' applikazzjoni proċedurali li trid li fejn f'każ joħorġu żewġ verżjonijiet li jmorru għal kollox il-waħda kontra l- oħra, il-Qorti għandha tagħżel li tqis dik il-verżjoni tal-parti mħarrka, u dan fuq il-bażi tal-artikolu 562 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta52 u tar- regola ta' in dubio pro reo. Iżda huwa daqstant ieħor aċċettat li mhux kull konflitt jew kontradizzjoni fil-verżjonijiet tar-rispettivi partijiet f'kawża għandu jwassal lil min irid jagħti ġudizzju biex jieqaf milli jista' jiddeċiedi b'kuxjenza kwieta bla ma jkollu jdur għall-imsemmija regola53; Illi l-Qorti għalhekk sejra tgħaddi biex, fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet li għadhom kemm saru u fid-dawl tal-provi li joħorġu mill-atti tal-kawża, tistħarreġ il-kwestjoni dwar jekk intweriex li d-danni illi ġarrbet il-vettura 1053(1) tal-Kap 16 48 Pag. 383 tal-process 49 §§ 18 sa 47 tagħha, f'paġġ. 383 – 390 tal-proċess 50 Art. 562 tal-Kap 12 51 Art. 981(2) tal-Kap 16 52 P.A. NC 28.4.2004 fil-kawża fl-ismijiet Frank Selvatico Azzopardi Bencini et vs William Sloan et 53 P.A. PS 28.4.2003 fil-kawża fl-ismijiet Emanuel Ferrando vs David Abdul Karim noe (konfermata mill-Qorti tal-Appell b'sentenza tad-19.6.2006) 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM verament seħħew fl-inċident ta' bejn il-25 u s-26 ta' Ottubru 2006, jew jekk l-attur qarraqx meta għamel it-talba tiegħu għall-kumpens taħt il- polza; Illi fir-rigward tal-prova li hija meħtieġa li tinġieb mill-attur, ma hemm l- ebda dubju li, fil-każ preżenti, fiż-żmien li seħħ l-inċident, il-vettura tal- attur kienet koperta b'polza ta' assikurazzjoni u li tali polza kienet waħda "comprehensive". L-anqas ma huwa kontestat li, dak inhar li seħħ l- inċident, dik il-polza kienet għadha fis-seħħ. Fir-rigward tal-istat tal- vettura qabel il-ħabta, l-attur iressaq bħala xhieda lil ibnu u sieħbu fejn ikkonfermaw illi qabel l-inċident il-vettura kienet fi stat tajjeb u mingħajr daqqiet ħlief, fi kliem iben l-attur, għal għafsa fuq wara. L-ewwel persuni illi raw il-vettura minuti wara l-inċident kienu l-aħwa Caligari fejn ikkonfermaw ir-ritratti tal-vettura mkissra f'pagna 173 u 174 tal-proċess u jgħidu illi kien għad hemm il-foga fuq ix-xena tal-ħabta b'riżultat tal-ħruġ tal-air bags x'ħin waslu huma fuq is-sit. Il-vettura kellha daqqiet fuq il- quddiem tagħha, xellug u lemin, kif ukoll fuq wara. L-esperti tekniċi jikkonfermaw illi sabu l-istess hsarat fuq il-vettura. Min-naħa tiegħu, l- attur jisħaq li wettaq il-provi li kien marbut iġib 'il quddiem u li dan għamlu b'mod tajjeb biżżejjed biex jissostanzja il-każ tiegħu; Illi dak li jibqa' dubjuż iżda huwa kif seħħ l-inċident u spjegazzjoni ta' dan jista' jagħtiha biss l-attur peress li ma kellu lil ħadd miegħu. Huwa jgħid illi l-impatt li ġarrbet il-vettura kien oriġinarjament fuq il-quddiem tagħha. Il-vettura qabdet il-bankina, il-ħajt u l-bieb, iżda mhux il-bieb dirett. Il- windscreen inkisret bil-ftuħ taż-żewġ airbags u l-impatt kien daqqa kbira. Huwa jgħid illi l-mudguard kien imdaħħal fil-bieb u li lill-warden qallu biex jieħu ritratti ta' dan. L-istess fir-rigward tal-ħġieġ li, skond l-attur, kien jiġri fuq il-bankina u kullimkien, anke jekk ir-ritratti ma jurux dan b'mod ċar għall-aħħar; Illi fis-sewwa l-istess espert tekniku mqabbad mill-attur ex parte wera t- tħassib tiegħu dwar il-verżjoni mogħtija mill-attur ta' kif ġraw l-affarijiet. Kemm hu hekk, hu jgħid li "għalija għall-bidu kienet unbelievable"54 u li għall-ewwel ma emminx x'kien qallu l-attur55. Iżda mbagħad, meta mar fuq il-post (għalkemm xi xhur wara) u qabbel il-ħsarat li ra fuq il-karozza mal-bieb tar-remissa, l-ambjenti tal-madwar u ċirkostanzi oħrajn fuq il- post, bidel il-fehma tiegħu u saħħaħha b'mod li baqa' jiddefendiha wkoll minkejja l-kontro-eżami serrat li sarlu fuq il-konklużjonijiet u l-fehmiet imniżżla minnu fir-rapport li għamel; 54 Xhieda ta' Joseph Vella Grima f'paġ. 269 tal-proċess 55 Ibid. f'paġ. 271 tal-proċess 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM Illi mbagħad, l-esperti kollha mqabbdin miż-żewġ partijiet u li xehdu fil- kawża, jaqblu wkoll dwar il-ħsarat estensivi li ġarrbet il-karozza tal-attur. Dwar dawn il-ħsarat, ta l-fehma tiegħu l-espert tekniku mqabbad mill- Qorti li wkoll qabel ma' dawk il-fehmiet. Imma filwaqt li l-attur jgħid li dawk il-ħsarat ġraw f'daqqa u f'dak il-ħin tal-ħabta tiegħu mal-ħajt u l- bieb tar-remissa, il-kumpannija mħarrka tislet l-argument li l-kobor tal- ħsarat jixhed li l-karozza kienet involuta f'inċident (jew inċidenti oħrajn) b'ħabta ma' ħaġa oħra (issemmi arblu jew struttura li tixbahha) li ma kenitx saret dakinhar f'dak il-post; Illi l-Qorti tqis li ma hemm l-ebda dubju li l-karozza tal-attur instabet dakinhar imħaxkna ma' bieb ta' remissa u maħbuta. Dwar dan hemm ukoll xhieda li rawha hemm u f'liema kundizzjoni kienet. Ħareġ ukoll li l- qagħda tagħha ma kenitx tippermetti lill-attur isuqha mill-post wara l- ħabta, tant li kellu jqabbad lil xiħadd biex jirmunkahielu. Hemm prova wkoll li l-ħabta għamlet ħsara f'ġid ta' terzi (il-bieb tar-remissa) u li għal din il-ħsara l-attur intalab jagħmel tajjeb u, wkoll jekk taħt protesta, ħallas għall-ħsara li ġrat. Min-naħa l-oħra, skond kif tipotiżża l-kumpannija mħarrka, jekk kemm-il darba l-karozza tal-attur kienet tkissret f'inċident ieħor qabel dakinhar, ma fissritx kif allura l-karozza nstabet fejn instabet meta ssejjaħ il-warden u fassal ir-rapport u l-iskizz tal-inċident, sakemm l-istess kumpannija ma hijiex timplika li l-karozza tal-attur inġarret sa fuq il-post. Provi pożittivi ta' dan ma nġabux, u konġetturi u tejoriji ma jikkostitwux prova li din il-Qorti tista' toqgħod fuqhom; Illi dak li qiegħda tikkontesta l-kumpannija mħarrka huwa illi l-attur viċin meta kienet ser tiskadi l-polza tal-assikurazzjoni ħoloq inċident u ċjoe dak tal-każ odjern, u li ftit xhur biss qabel dakinhar qaleb il-polza minn waħda third party fire and theft għal waħda comprehensive biex b'hekk seta' jieħu vantaġġ minn fuq dahar l-istess soċjeta' mħarrka; Illi dik li l-kumpannijia mħarrka tixli bih lill-attur hija xilja serja li titlob prova qawwija. Dan għaliex, fil-kuntratti bilaterali, l-element tal-bona fidi huwa wieħed ewlieni li jorbot mhux biss għal dak li jingħad fil-kuntratti, imma wkoll għall konsegwenzi kollha li ġġib magħha r-rabta skond ix- xorta tagħha, bl-ekwita', bl-użu jew bil-liġi.56 Ix-xilja tal-kumpannija mħarrka, allura, tattribwixxi lill-attur b'egħmil doluż u dan jitfa' piż fuqha li turi sewwa dak li tixlih bih; 993 tal-Kap 16 16 ta' Diċembru, 2015 Illi, kif diġa ngħad, il-kumpannija mħarrka tistrieħ fuq ix-xhieda u r- rapporti tekniċi mressqa minnha li jitfgħu dubji qawwija fuq kif qatt seta' ġara l-inċident kif spjegat mill-attur meta mqabbel mal-ħsarat imġarrba mill-vettura. Il-kumpannija mħarrka tisħaq fuq in-nuqqas ta' frak fuq is- sit, illi l-bieb tal-maħżen ma sfrondax b'daqqa li suppost kienet daqshekk qawwija, ma hemmx spjegazzjoni dwar kif saru l-ħsarat fuq in-naħa tax- xellug (jekk l-attur jgħid li d-daqqa ħadha fuq in-naħa tas-sewwieq), il- bankina kienet baxxa u mhux għolja daqstant li setgħet tinfaqa' r-rota, il- preżenza tas-sadid f'partijiet tal-vettura; il-ħruġ tal-airbag tan-naħa tal- lemin meta ma kienx hemm passiġġier riekeb mal-attur. Tabilħaqq dawn huma ċirkostanzi li ma jgħinux biex jagħmlu ċara l-verżjoni tal-attur, imma lanqas ma jixhdu l-qerq fit-talba tal-attur mal-assikuratur tiegħu; Illi din il-Qorti, wara li eżaminat b'reqqa x-xhieda kollha miġjuba quddiemha hija tal-fehma illi għalkemm hemm aspetti illi l-attur ma weġibx suffiċjentement dwar kif ġarrbet ċertu danni l-vettura tiegħu, l- attur wasal li jipprova l-istat tal-vettura qabel ma ġara l-inċident kif spjegat aktar 'il fuq. Wara kollox mhuwiex id-dmir tal-assikurat li jfisser kif ikunu seħħew il-ħsarat, ladarba juri li l-inċident tabilħaqq seħħ. Dan ta' l-ahhar ġie ippruvat bil-preżenza tal-aħwa Caligari u tal-warden fuq is-sit, oltre minn dak ta' iben l-attur u ta' sieħbu; fir-rigward tal-prova mressqa mill-kumpannijia mħarrka, Illi il-Qorti għandha quddiemha opinjonijiet u fehmiet tekniċi kontrastanti, iżda r- rapport tekniku mressaq mill-kumpannija mħarrka ma jxejjinx għal kollox dak li sabu l-esperti l-oħra. Il-kumpannija mħarrka rnexxielha tqanqal il- dubbju fuq kif seta' gara l-inċident, iżda mhux fil-livell rikjest mill-liġi ta' 'high degree of probability' li jipprova l-qerq tal-assikurat tagħha (l-attur) jew biex tista' tinħeles mill-obbligu kontrattwali tagħha lejh; Illi minħabba dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti ssib li l-ewwel talba tal- atturi hija tajba u sejra tilqagħha. Bl-istess mod, minħabba l-fehma li l- Qorti waslet għaliha, l-eċċezzjonijiet imqajma mill-kumpannija mħarrka fis- fil-mertu u r-riferenzi ġurisprudenzjali eruditi li għamlet 57 Clarke op. cit. §27 – 2A,f' paġġ. 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM sottomissjonijiet tal-għeluq tagħha ma jistgħux jintlaqgħu għaliex ma jikkorrispondux maċ-ċirkostanzi l-Qorti għandha quddiemha; Illi għal dak li jirrigwarda l-likwidazzjoni tal-kumpens dovut, l-attur jitlob danni fl-ammont ta' tmintax-il elf tmien mija u sitta u tmenin euro u tletin ċenteżmi ( €18,886.30) jew somma oħra li l-Qorti tista' tillikwida, jekk hemm bżonn billi taħtar perit għal dan il-għan. Dan ifisser li għalkemm l- attur talab il-ħlas ta' somma speċifika, wessa' t-talba tiegħu għall- possibilita' li l-Qorti tillikwida ammont ieħor, akbar jew iċken minn dak espressament mitlub; Illi mill-provi jirriżulta illi l-attur (a) ħallas l-ammont ta'erba'mitt Lira Maltin (Lm400)58 lill-kumpannija assiguratriċi GasanMamo Insurance Limited kif surrogata fid-drittijet tal-assikurata tagħha Mary Rose Decesare għad-danni li din sofriet fil-bieb tal-maħżen tagħha; (b) l-espert maħtur mill-Qorti jikkwantifika l-ħsara totali fil-vettura (magħduda n-nefqa biex jinbidlu l- partijiet imkissrin jew li ma jissewwewx, il-kiri ta' karozza oħra sakemm iddum issir it-tiswija, u l-prezz tax-xogħol biex isiru t-tiswijiet) għal għoxrin elf tmien mija u erbgħa u tletin euro u tnejn u tmenin ċenteżmi (€20,834.82), li l-Qorti tosserva illi tqarrab mal-istima magħmula lill-attur mis-surveyor imqabbad minnu; u (ċ) spejjeż li nefaq l-attur f'parkeġġ tal- vettura mal-MCP Company Ltd, li fit-total jammontaw għal erbat elef disa' mija u tmienja u disgħin euro u tlieta u ħamsin ċenteżmi (€4,998.53). Dawn id-danni jitilgħu b'kollox għas-somma ta' sitta u għoxrin elf seba' mija u ħamsa u sittin euro u erbatax-il ċenteżmi (€26,765.14) li l-kumpannija mħarrka trid tagħmel tajjeb għalihom; Illi dwar dawn it-talbiet, il-kumpannija mħarrka ma ressqet l-ebda kontestazzjoni u lanqas għamlet osservazzjonijiet dwarhom. Ma tressqet l-ebda kopja tal-polza tal-assikurazzjoni li kienet torbot lill- kumpannija mħarrka u lill-attur dwar il-karozza tiegħu dakinhar li seħħ l- inċident. Wieħed jifhem li, b'polza tal-għamla 'comprehensive', it-tliet kapi ta' danni msemmija aktar qabel kienu koperti fl-imsemmija polza, magħduda xi klawsoli dwar ħlas ta' 'excess'; Illi wara li l-Qorti rat il-provi mressqa mill-attur dwar din il-pretensjoni tiegħu, issib li t-tieni u t-tielet talbiet tiegħu huma wkoll mistħoqqa u sejrin jintlaqgħu; 58 Li jġibu €931.79 fi flus tal-lum 16 ta' Diċembru, 2015 Nru. 1084/07JRM Illi fuq is-somma li ser tiġi likwidata għandu jibda jgħaddi mgħax millum sal-jum tal-ħlas effettiv; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi: Tiċħad l-ewwel, it-tieni, it-tielet u r-raba' eċċezzjonijiet tal-kumpannija mħarrka billi ma seħħilhiex turi fi grad tajjeb biżżejjed li l-attur assikurat ressaq maghha 'claim' li ma kinetx valida, tajba u konformi mal-obbligi kontrattwali tiegħu bħala assikurat; Tilqa' l-ewwel talba ta' l-attur u ssib li l-kumpannija mħarrka hija marbuta bil-polza maħruġa dwar il-vettura tal-attur u li l-kumpannija mħarrka għandha tagħmel tajjeb għad-danni li ġarrab fl-incident mertu tal-kawża; Tilqa' t-tieni talba tal-attur u tillikwida d-danni mġarrba mill-attur fis- somma ta' sitta u għoxrin elf seba' mija u ħamsa u sittin euro u erbatax-il ċenteżmi (€26,765.14); Tilqa' t-tielet talba tal-attur u tikkundanna lill-kumpannija mħarrka tħallas lill-attur is-somma ta' sitta u għoxrin elf seba' mija u ħamsa u sittin euro u erbatax-il ċenteżmi (€26,765.14) bħala danni likwidati, flimkien mal-imgħaxijiet legali fuq l-imsemmija somma b'seħħ millum sal-jum tal- ħlas effettiv; u Tordna li l-kumpannija mħarrka tħallas l-ispejjeż tal-kawża. Onor. Joseph R. Ciantar Cassar LL.D., L-Imsida 16 ta' Diċembru, 2015 Carmen Tong Deputat Registratur 16 ta' Diċembru, 2015 16 ta' Diċembru, 2015