Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni Generali Illum it-Tlieta 1 ta' Dicembru, 2015 Rikors numru:- 66/2010 JVC Emidio u Catherine konjugi Azzopardi Vs Avukat Dottor Kevin Naudi b'digriet tal-10 ta' Novembru 2010 gie nominat kuratur deputat sabiex jirraprezenta lill-assenti George A. Douglas; Dr Mario Messaoudi li b'digriet tal-10 ta' Novembru 2010 gie nominat kuratur deputat sabiex jirraprezenta lill-assenti Valerie Gatt, Tricia Phillips., Robert Bonnici Hunt u Mark Bonnici Hunt ilkoll ahwa Stephan u b'digriet tal-25 ta' Settembru 2014 il-gudizzju gie trasfuz fuq isem Robert Louis Gatt stante l-mewt ta' Valerie Bonnici Hunt fil- mori tal-kawza. Il-Qorti, Rat ir-rikors ġuramentat fejn l-atturi ppremettew:- Illi l-esponenti kienu dahlu f'kuntratt ta' appalt datat hamsa (5) ta' Ottubru elf disa' mija disgha u disghin (1999) mal-konvenut George A. Chiao, permezz ta' liema huma ntrabtu illi jiddemolixxu l-fond numru erbgha u ghoxrin (24), Triq Ulisse, Ħad-Dingli limiti ta' Zebbug, Ghawdex u minflok jibnu u jlestu zewg flats (cjoe' il-flat fil-livell ta' first floor u dak ta' second floor markati bin-numri tlieta u erbgha), u in kontrakkambju huma kellhom jircievu l-flat fil-livell ta' semi-basement, il-groundfloor level flat u l-arja soprastanti l-flat internament markat bin-numru erbgha (4) u fuqha jibni flats ohra ghalihom innfushom; (Dok. Illi l-esponenti wettqu dan il-kuntratt ta' appalt debitament u a izda ma gewx ghall- sodisfazzjoni tal-konvenut Chiao, pubblikazzjoni tal-att ta' trasferiment tal-arja soprastanti dawn il- flats, irrizulta illi t-titolu li Chiao kellu fuq dan il-korp bini ma kienx ikopri l-intier tal-fond, izda kien jirrelata biss ghal nofs indiviz mill-istess fond. Illi infatti rrizulta illi n-nofs indiviz l-iehor mill-fond de quo kien jappartjeni lil oht l-istess DeBrincat, RoseMarie Stephan, jew l- eredi taghha; Illi l-istess DeBrincat kien qed isostni illi effettivament il-proprjeta' kollha tal-fond kienet saret tieghu minhabba xi ftehim illi kien intlahaq bejnu u bejn l-eredi ta' ohtu u effettivament ipproceda b'kawza kontra dawn it-talin sabiex isostni din il-pretensjoni tieghu, liema kawza, pero', spiccat b'ezitu sfavorevoli ghall-istess DeBrncat; Din il-kawza ggib ir-riferenza 'Dr. Carmelo Connell nomine vs Dr. Mario Messaoudi noe et', Citazzjoni numru mija u erbatax tal-elfejn u tlieta (144/2003); u giet deciza finalment fil- erbgha u ghoxrin (24) ta' Lulju elfejn u sebgha (2007); Illi in segwitu ghal dik il-kawza, l-esponenti kienu pprezentaw ittra ufficjali kontra l-konvenut DeBrincat fit-termini tal-artikolu 1357 tal-Kodici Civili izda qabel ma ghadda t-terminu ghall- prezentata ta' dik il-kawza, l-esponenti kienu regghu resqu ghall- ftehim mal-istess George Chiao, din id-darba rapprezentat mill-Avukat tieghu Dr. Carmelo Connell permezz ta' liema l-partijiet irratifikaw il-ftehim originali, u estendew il-validita' tal-istess sa zmien tliet (3) xhur minn meta l-esponent jigu notifikati minn Chiao jew l-agent tieghu illi huma rnexxilhom jaslu fi ftehim jew gieghlu gudizzarjament lill-ahwa Stephan bonarju ma', permezz l- liema ta' obbligazzjonijiet tieghu fil-konfront tal-esponent, u l-partijiet qablu ukoll illi ghall-finijiet fiskali l-valur li kellu jigi attribwit lill- proprjeta' illi kellha tigi transferita lill-esponenti kellu jkun ta' tnejn u sebghin elf euro (€72,000). Din ir-ratifika giet debitament registrata mal-Kummissarju tat-Taxxi Interni fiz-zmien koncess mil-ligi; dan bin-numru progressiv PS218717429; jonora jista' Illi irrizulta illi ebda ftehim ma ntlahaq bejn Chiao u Stephan, u lanqas ma ttiehdu xi proceduri gudizzjari minn Chiao kontra Stephan sabiex tigi diviza din il-proprjeta' u l-esponenti jkunu jistghu jakkwistaw titolu fuq il-proprjeta' li kellha tigi trasferita lilhom; Illi l-esponenti jridu jaghtu effett ghall-ftehim ta' bejniethom u Chiao u peress illi sabiex isir dan jehtieg illi b'xi mod tigi diviza din il-proprjeta' qed jezercitaw fil-konfront ta' l-ahwa Bonnici Hunt l-actio debitor debitoris mei sabiex dan il-fond jigi diviz b'mod u manjiera lill-partijiet illi skont il-ftehim bejn l-esponenti u jigu jigu George Chiao kellhom effettivament assenjat lill-istess Chiao u minnu trasferiti lill- esponenti; lill-esponenti Illi di piu', per konsegwenza tad-dewmien kollu illi gie provokat bil-fatt illi t-titolu ta' Chiao fuq il-proprjeta' illi kellha tigi trasferita lill-esponenti rrizulta difettuz, l-esponenti sofrew danni ngenti kif sejjer jigi dettaljatament pruvat waqt it-trattazzjoni tal- kawza, u ghal dawn id-danni jahti unikament Chiao; Illi in ezercizzju tad-drittijiet spettanti lill-atturi kontra George Chiao, u ta' dan fil-konfront tal-ahwa Bonnici Hunt, l-esponenti jridu jottjenu talba illi George Chiao huwa ntitolat illi jitlob u jezigi minghand l-ahwa Bonnici Hunt kumpens in vista tal-fatt illi huma gew arrikiti per konsegwenza tal-intervent tal-istess Chiao sabiex gie demolit il-fond antik u minflok nofs indiviz ta' fond qadim, huma spiccaw proprjetarji ta' zewg flats lesti minn kollox; Talbu li din il-Qorti: 1. In ezercizzju tad-drittijiet spettanti lill-atturi kontra George Chiao, u ta' dan fil-konfront tal-ahwa Bonnici Hunt, tiddividi l- benefikati llum mibnija minflok il-fond antik 24, Ulysses Street, Ħad-Dingli limiti ta' Zebbug, Ghawdex b'mod u manjiera illi l- komodatijiet konsistenti f'zewg flats (cjoe' il-flat fil-livell ta' first floor u dak ta' second floor markati bin-numri tlieta u erbgha), jigi assenjat lill-ahwa Bonnici Hunt u l-flat fil-livell ta' semi-basement, il- groundfloor level flat u l-arja soprastanti l-flat internament markat bin-numru erbgha (4) jigu assenjati lill-istess George Chiao; jew b'dak il-metodu alternattiv illi jigi stabbilit, okkorrendo ad opera ta' perit nominand; fuq lil George Douglas sabiex Tordna l-pubblikazzjoni tal-att ta' divizjoni relattiv ad opera ta' Nutar nominand, u bl-intervent ta' kuraturi deputati sabiex jirraprezentaw l-eventwali kontumaci fuq dak l-istess att, f'jum hin u lok illi jigi ffissati ghal dan l-iskop; Tikkundanna l-istess att jittrasferixxi, b'titolu ta' datio in solutum lill-atturi l-komoditajiet illi jkunu gew assenjati lilu bis-sahha ta' dik id-divizjoni; u ghal dan il-ghan tordna l-pubblikazzjoni ta' l-att pubbliku in ezekuzzjoni ta' dan it-trasferiment ad opera ta' Nutar nominand, u bl-intervent ta' kuraturi deputati sabiex jirraprezentaw l-eventwali kontumaci fuq dak l-istess att, f'jum hin u lok illi jigi iffissati ghal dan l-iskop; Tillikwida d-danni sofferti mill-atturi per konsegwenza tad-difett fit-titolu tiegħu Chiao billi jiddikjara illi jikkonsistu f'dawk id- danni emergenti u lukri cessanti illi jirrizultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawza; Tikkundanna lilu Chiao ihallas dawn id-danni kif hekk likwidati; Tiddikjara illi in ezercizzju tad-drittijiet spettanti lill-atturi kontra George Chiao, u ta' dan fil-konfront tal-ahwa Stephan, intom l- ahwa Stephan ghandhom ihallsu lil George Chiao kumpens gust u adegwat in vista tal-fatt illi huma gew arrikkiti per konsegwenza tal-intervent tal-istess Chiao sabiex gie demolit il-fond antik u minflok nofs indiviz ta' fond qadim, huma spiccaw proprjetarji ta' zewg flats lesti minn kollox; Tillikwida okkorrendo ad opera ta' perit nominand, il-kumpens hekk pagabbli; Tikkundannahom ihallsu lill-konvenut George Chiao, dan il- kumpens hekk likwidat, u tawtorizza lill-atturi illi jipprelevaw minn dan l-istess ammont dak l-ammont illi jkun gie likwidat a favur tal-attur fit-termini tar-raba u l-hames talba ta' hawn fuq. Bl-ingunzjoni ghas-subizzjoni illi ghaliha minn issa intom ingunti. Rat ir-risposta ġuramentata tal-kuratur deputat l-avukat Dottor. Kevin Naudi fejn ikkonferma bil-gurament:- Illi l-esponenti ma' huwiex edott mil-fatti li taw lok ghal din il- kawza u ghalhekk filwaqt illi jirriserva li jirrispondi ulterjorment wara li jikkomunika ma' George Chiao minnu rapprezentat, fl- esteru, qieghed ghal kull buon fini jirrimetti ruhu ghall-provi migjuba u fl-istess hin jopponi t-talbiet attrici. Illi din ir-risposta qed issir u qed tigi kkonfermata mill-avukat Dottor Kevin Savage mahtur kuratur biex jirraprezenta lill- assenti George Douglas, li jikkonferma bil-gurament dak fuq moghti bhala risposta. Salv eccezzjonijiet ulterjuri fid-dritt u fil-fatt. Rat ikkonferma bil-gurament: ir-risposta ġuramentata tal-Avukat Dottor Mario Messaoudi fejn jirrigwarda l-ewwel u t-tieni talbiet attrici, indipendentement mill-kwistjoni jekk l-atturi jistghux jezercitaw l- azzjoni fil-konfront tal-konvenuti fit-termini tal-artikoli 1143 tal- Kodici Civili, il-fond numru erbgha u ghoxrin (24), Triq Ulisse, Ħad-Dingli, Ghawdex, li tieghu qed tintalab id-divizjoni jifforma parti minn wirt indiviz tal-mejtin Antonio u Tereza Douglas, genituri tal-konvenut George Douglas u nanniet materni tal- konvenuti ahwa Stephan ulied il-mejta Rosemarie Bonnici Hunt (nee' Douglas), li mietu rispettivament fis-27 ta' Settembru 1973 u fil- 11 ta' Lulju 1980, u ghaldaqstant in linea preliminari r-rikors guramentat huwa rritu u nammissibli stante li mhuwiex konsentit illi tintalab divizjoni parzjali mill-assi ta' eredita li ghandha mhux diviza (ara Appell Inferjuti, Borg Debono Grech vs Bonnici. Illi l-eccipjenti nomine mhuwiex jaghti l-kunsens tieghu ghal din il-qasma parzjali; Illi apparti l-kwisjoni jekk tistax tintalab divizjoni parzjali minghajr il-kunsens unanimi tal-kollitiganti kollha, hemm ukoll il-karenza tal-interess guridiku fl-atturi li jitolbu d-divizjoni ta' fond li jifforma parti minn wirt indiviz li tieghu l-atturi mhumiex werrieta u m'ghandhom ebda sehem; A rigward it-tielet talba, il-ftehim tal-5 ta'Ottubru 1999, li l- konvenut George Douglas ghamel ma' l-atturi, li permezz tieghu ntrabat li jittrasferilhom b'titolu ta' datio in solutum partijiet divizi mill-fond numru 24, Truq Ulisse, Ħad-Dingli, Fleur-de-Lys, Birkirkara, huwa null, stante li dan il-ftehim jippresupponi divizjoni parzjali, haga li ma tistax issir ghar-ragunijiet hawn fuq imsemmija (ara P.A., Debattista Curmi vs Shepel, 20/03/2003; P.A Balzia vs Xerri, 18/06/2004). Konsegwentement dak kollu li sar permezz ta' dak il-ftehim huwa null, u ghaldaqstant anke l-azzjoni odjerna hija nulla kif hemm kontemplat fl-artikolu 98 tal-Kap 12; L-atturi m'ghandhom ebda relazzjoni guridika mal-konvenuti ahwa Stephan, u kull ftehim li sar bejn il-konvenut George Douglas u l-attur ma jorbotx lill-eccipjenti, li kienu estranei ghal dan in-negozju, u ghalihom dan il-ftehim huwa res inter alios acta; Illi l-unika azzjoni li l-atturi ghandhom jew jista' ghad ghandhom hija biss fil-konfront tal-konvenut l-iehor George Douglas, ghall- hlas tad-danni, kif qeghdin jitolbu permezz tar-raba u l-hames talbiet taghhom; Rigward is-sitta, seba', tmienja u disa' talbiet attrici, dawn huma wkoll improponibbli, hemm fihom il-karenza tal-interess guridiku, u ma jinkwadrawx ruhhom taht id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 1143 tal-Kodici Civili stante li d-debitur tieghu, u cioe' l-konvenut George Douglas m'ghandu ebda jedd jew azzjoni fil-konfront tal- eccipjenti ahwa Stephan billi dak li sar ma sarx bil-kunsens jew konoxxenza taghhom, anzi sar minn wara daharhom ad insaputa taghhom, u sar b'qerq u b'mala fidi billi l-konvenut George Douglas ipprezenta ruhu bhala s-sid uniku u esklussiv tal-fond numru 24, Triq Ulisse, Ħad-Dingli, Fleur-de-Lys, Birkirkara, meta kien jaf li dan il-fond ma jappartjenix kollu lilu, izda biss nofs indiviz minnu; Salvi talbiet ultejuri fid-dritt u fil-fatt. Rat il-provi, xhieda, dokumenti w atti kollha tal-kawza. Rat l-atti tal-kawza allegati numru 114/2003 fl-ismijiet L-Avukat Dottor Carmelo Connell noe vs. L-Avukat Dr. Mario Messaoudi noe et. deciza nhar l- 24 ta' Lulju, 2007. Rat li fil-verbal tal-1 ta' Lulju, 2015 il-kawza thalliet ghas-sentenza ghal- lum bil-fakulta' lill-partijiet li jaghmlu s-sottomissjonijiet taghhom bil- miktub; Rat is-sottomissjonijiet esebiti fl-atti. Ikkunsidrat Illi fl-ewwel lok jirrizulta li permezz ta' nota prezentata fl-20 ta' Lulju 2012, Dr Mario Messaoudi nomine rtira l-ewwel zewg eccezzjonijiet tar- il-bqija tal- risposta guramentata tieghu filwaqt eccezzjonijiet tieghu. Illi fit-tieni lok permezz ta' sentenza parzjali datata 7 ta' Mejju, 2013 giet trattata u deciza l-kwistjoni dwar in-nuqqas ta' interess guridiku li tqajmet mill-konvenut Dr. Mario Messaoudi nomine permezz tat-tielet u s- seba' eccezzjonijiet tieghu fejn gie deciz kif isegwi: 'Ghal dawn il-motivi filwaqt li tastjeni milli tkompli tiehu konjizzjoni ta' l- ewwel u tieni eccezzjonijiet tal-konvenut Dr Messaoudi nomine in vista li gew irtirati, tichad it-tielet u s-seba' eccezzjoni tal-konvenut Dr Mario Messaoudi nomine inkwantu gie eccepit in-nuqqas ta' interess guridiku ta' l-atturi, bl- ispejjez a karigu ta' l-istess konvenut nomine'. Illi mill-atti u d-dokumenti jirrizulta li l-fatti f'din il-kawza huma kif isegwu: (i) Illi l-atturi Scardino ffirmaw kuntratt ta' appalt fil-5 ta' Ottubru 1999 mal-konvenut George Chiao. Il-ftehim kien li huma jwaqqghu l-fond numru 24, Triq Ulisse, Ħad-Dingli u minflok jibnu binja. kontrakambju huma kellhom jircievu zewg flats u l-arja sovrastanti l- binja (kopja tal-ftehim esebita fol. 8 tal-process). tal-proprjeta' (ii) L-atturi jsostnu li wettqu l-appalt izda meta mbaghad huma ftehmu ma' terzi sabiex dak li kellu jmiss lilhom jigi mibjugh lil terzi, fil-mument li saru r-ricerki sabiex eventwalment ikun jista' jsir il-kuntratt finali rrizulta li DeBrincat kellu titolu biss fuq nofs indiviz mill-istess fond filwaqt li rrizulta li n-nofs indiviz l-iehor jappartjeni lill-oht Chiao jew l-eredi taghha li huma l-konvenuti rapprezentati minn Dr Mario Messaoudi cioe' Valerie Gatt illum mejta u l-atti gew trasfuzi f'isem binha Robert Louis Gatt, Tricia Phillips., Robert Bonnici Hunt u Mark Bonnici Hunt. (iii) Jirrizulta li George Chiao ipproceda permezz ta' kawza fl-2003 kontra l-eredi ta' ohtu sabiex dawn jigu ordnati jitrasferixxu lilu n-nofs ftehim gia indiviz precedentement bejniethom u kienu gew iffirmati xi dokumenti fosthom prokuri favur Dr. Mario Messaoudi sabiex dan it-trasferiment isir izda dawn il-proceduri gew decizi kontra tieghu. (iv) Illi l-atturi pprezentaw ittra ufficjali kontra l-konvenut George Chiao fit-termini ta' l-artikolu 1357 sabiex huwa jersaq ghall- pubblikazzjoni tal-kuntratt izda qabel ma ghadda t-terminu ghall- prezentata tal-kawza jirrizulta li l-atturi u George Miruzzi Vukovie resqu ghall-ftehim iehor, liema ftehim din id-darba gie debitament registrat bhala konvenju u jgib id-data 8 ta' Frar, 2008. 22 tal-process. daharhom u huma qatt ma awtorizzaw lil George Chiao u kwindi apparti l-eccezzjonijiet l-ohra kollha li ghadhom validi (cioe' eskluzi l- ewwel, it-tieni, it-tielet u s-seba' eccezzjoni), isostnu n-nullita tal-ftehim datat 5 ta' Ottubru, 1999 stante li dan jippressupponi divizjoni parzjali li skont huma legalment ma tistax tintalab, in-nuqqas ta' relazzjoni guridika bejn l-atturi u l-konvenuti ahwa Stephan u li l-unika azzjoni li jista' jkollhom l-atturi hija azzjoni ta' danni fil-konfront tal-konvenut George Chiao izda mhux fil-konfront taghhom. (ix) Illi fir-rigward tal-fond in kwistjoni rrizulta li dan effettivament gie mwaqqa mill-atturi a spejjez taghhom u f'perjodu ta' madwar sentejn dan inbena u llum jikkonsisti f'hames appartamenti zghar numerati minn 1 sa 5, ghalkemm ghandu jigi nutat li meta komparat dak ezistenti fuq il-post mal-permessi esebiti fl-atti jirrizulta li l-appartament numru 1 huwa approvat bhala garaxx, l-appartament numru 2 lanqas jirrizulta fil-pjanti u jidher li gie mdeffes fl-gholi tal-hajt bejn l-ewwel u t-tielet appartament tant li fuq il-pjanta lanqas tidher gallarija izda tieqa meta fil-fatt fuq il-post dan l-appartament ghandu gallarija. Il-Perit tal-atturi Saviour Mc Ewen. ikkonferma wkoll li l-appartament numru 5 hekk imsejjah il-'penthouse' ghandu biss permess bhala 'washroom' u mhux bhala 'penthouse'. Fi-fatt jekk wiehed jara l-pjanta esebita a fol. 20 jirrizulta li jidhru biss bhala approvati, garaxx, zewg appartamenti u washroom. Min-naha l-ohra fir-ritratt a fol 59 tal-process jidhru l-erba' appartamenti fuq xulxin mal-faccata u tidher in parti l-'penthouse'. Jirrizulta li dawn huma kollha appartamenti zghar hafna ta' kamra tas- sodda wahda. 181 tal-process tinstab stima li ghamel il-Perit Saviour Mc Ewen. tal- appartamenti kif fil-fatt ezistenti kif ukoll stima ta' dak li kien jezisti fuq is-sit qabel gie demolit u tal-ispejjez sabiex inbiet il-blokka. Din l-istima ma gietx kontestata mill-konvenuti ghajr b'xi domandi li saru in kontro- ezami lill-attur izda bl-ebda mod ma giet kontestata b'xi stima professjonali ohra. Ma rrizultax car mill-atti jekk il-Perit Saviour Mc Ewen. hax in konsiderazzjoni l-fatt fil-valutazzjoni tieghu li tlieta mill- hames appartamenti vvalutati minnu effettivament mhumiex muniti fil- permess ta' zvilupp neccessarju skont il-ligi izda fix-xhieda tieghu jsemmi li l-'penthouse' mihijiex approvata bhala 'penthouse' izda biss bhala 'washroom' (fol. 254) u ghalhekk jidher li kellu konjizzjoni ta' dawn il-fatti fil-mument li rrediga l-valutazzjonijiet tieghu. It-talbiet u l-eccezzjonijiet rimanenti: ir-rigward din Illi f'dan l-istadju l-Qorti ser tghaddi sabiex tanalizza t-talbiet attrici u l- eccezzjonijiet rimanenti tal-konvenuti. Illi l-atturi jsostnu li din il-kawza hija dik ta' actio debitor debitoris mei. F'dan il-Qorti diversament preseduta fis-sentenza preliminari taghha tas-7 ta' Mejju, 2013 qalet kif isegwi: 'Fil-kawza Craus vs Cuschieri Mizzi Bonnici noe1 intqal li sabiex azzjoni bhal din tirnexxi, il-kreditur irid jipprova: 'Illi ghall-ezercizzju tal-azzjoni surrogatorja min-naha tal-kreditur, m'huwiex mehtieg il-kunsens tad-debitur tieghu, u din tista' tinbeda minkejja l- oppozizzjoni li d-debitur jista' juri. Lanqas jista' jinghad li, bl-agir tal-kreditur, issehh surroga - fit-tifsira li taghti l-ligi ghal dan il-kuncett - fil-jeddijiet li d- debitur jista' jkollu kontra d-debitur tieghu. Ghalhekk, ghalkemm din l-azzjoni kienet meqjusa wkoll bhala actio indirecta vel obliqua, ma hemm xejn x'izomm lill-kreditur li jmexxi 'l quddiem il-pretensjoni tieghu direttament kontra dak it- terz li ghandu jaghti lid-debitur tieghu; Illi, bhal f'kull azzjoni ohra, il-kreditur irid juri li ghandu interess li jressaq l- azzjoni, liema interess, per ezempju, jigi nieqes jekk kemm-il darba m'hemm l- ebda dubju li d-debitur tieghu huwa solventi jew jekk l-istess debitur ikun diga' beda minn rajh proceduri kontra d-debituri tieghu biex jithallas minghandhom2. Fid-dawl tal-attwalita' tal-interess, il-kreditur ikun irid juri wkoll li d-dejn li jippretendi li ghandu lejh id-debitur tieghu irid ikun dovut, u mhux sospiz b'xi kundizzjoni li zzommu milli jista' jibda procedura diretta kontra d-debitur tieghu; Illi, madankollu, l-attur kreditur huwa prokurator in rem suam, u fl-azzjoni surrogatorja ghandu interess personali li mhux dejjem jaqbel ma' dak tad- debitur tieghu3. 1 Cit Nru: 799/98JRM deciza fit-30 ta' Mejju, 2002 2 Amos & Walton, Introduction to French Law, pag.242 3 Ara kawza fl-ismijiet Connell vs Coleiro et deciza fit-13 ta' Gunju 1959, Kollez. pagamento del credito proprio."4 Din hija silta tassew cara li turi sewwa kif ghandha titqies l-azzjoni surrogatorja; Illi l-mistoqsija li tinqala' hija jekk il-kreditur huwiex mehtieg li jharrek biss lid- debitur tad-debitur tieghu jew jekk ghandux iharrek ukoll lid-debitur ewlieni. Ghalkemm il-ligi taghna hija siekta fuq dan il-fatt, ghall-kuntrarju ta' dak li tipprovdi l-ligi taljana5, il-bixra minn dejjem kienet li tqis bhala mehtieg li d- debitur ikun imharrek ukoll, biex is-sentenza li tinghata favur il-kreditur, tkun torbot lid-debitur tieghu ukoll u biex il-gudizzju jkun shih6. Dan ghaliex fil-kaz ta' success fl-azzjoni surrogatorja, il-kreditur ma jikseb l-ebda privilegg fuq il- gid mirbuh, li jidhol fil-patrimonju tad-debitur tieghu u jibqa' suggett ghal xi jeddijiet li kredituri ohrajn ta' dak id-debitur jista' jkollhom fuq hwejgu, sakemm f'kaz eccezzjonali ma ssirx talba diretta mill-kreditur attur ghall- kundanna tad-debituri tad-debitur tieghu ghall-hlas lilu tal-kreditu dovut7;" F'din l-istess sentenza ntqal li sabiex azzjoni bhal din tirnexxi, il-kreditur irid jipprova: (a) li hu tassew kreditur tad-debitur; (b) li l-kreditu tieghu huwa fattwali u mhux kondizzjonat jew (c) li d-debitur ikollu jedd, ta' natura patrimonjali, u miftuh ghalih, potenzjali; kontra d-debitur tieghu; (d) li d-debitur tieghu naqas, kemm bi traskuragni jew ghaliex ma mpurtahx, li b'ghaqal mehtieg imexxi biex jiehu li haqqu minghand id-debitur tieghu; (e) li, bin-nuqqas tal-agir f'waqtu tad-debitur tieghu, huwa qieghed igarrab pregudizzju fil-jedd tieghu li xi darba jigbor il-hlas minghand l-istess debitur; (f) f'kaz li d-debitur tad-debitur iressaq kontestazzjoni, irid jipprova wkoll li l-kreditu tad-debitur tieghu li dan ghandu kontra t-terz debitur. L-azzjoni ndiretta hija azzjoni li ssir in nomine debitoris, u minnha jgawdu l- kredituri kollha tal-ewwel debitur. Jekk tirnexxi l-azzjoni, il-hlas li jaghmel it- tieni debitur lill-kreditur tieghu, jidhol fil-patrimonju ta' dak il-kreditur, issa Vol XXXII.I.125 u Kumm 15.4.1955 fil- kawza fl-ismijiet Bonnici noe vs Pule’ Ferrito, Kollez Vol XXXIX.II.602 7 Cassazione 10.1.1996 ir-rigward il-konvenuti ahwa Stephan debitur tal-kreditur azjonandi, u kull kreditur tieghu, privileggjat jew le, ikun jista' jesegwixxi l-kreditu tieghu fuq ir-rikavat. Dan ifisser li l-kreditur li jaghmel din l-azzjoni ma jakkwista ebda privilegg bil-fatt li jkun hu li nieda l- azzjoni, izda, jekk jakkwista rizultat pozittiv, ikun irid wara, jikkompeti mal- kredituri l-ohra fuq l-assi hekk awmentati tad-debitur8.' Illi f'dan eccezzjoni taghhom li taqra kif isegwi: 'L-atturi m'ghandhom ebda relazzjoni guridika mal-konvenuti ahwa Stephan, u kull ftehim li sar bejn il-konvenut George Douglas u l-attur ma jorbotx lill- eccipjenti, li kienu estranei ghal dan in-negozju, u ghalihom dan il-ftehim huwa res inter alios acta;' L-atturi sabiex jilqghu ghal din l-eccezzjoni fin-nota ta' sottomissjonijiet taghhom, fost sottomissjonijiet ohra, jissottomettu kif isegwi: 'Illi diġà ġie stabbilit minn din l-Onorabbli Qorti diversament preseduta fis- sentenza tagħha tas-7 ta` Mejju 2013 li jeżisti l-interess ġuridiku da parti tal- atturi sabiex jintentaw din il-kawża. L-atturi għamluha ċara fir-rikors ġuramentat tagħhom illi l-azzjoni li fuqha qegħdin isejsu t-talbiet tagħhom hija l-actio debitor debitoris mei. Din l-azzjoni hija regolata bl-Art 1143 tal-Kap 16 li jaqra hekk – Kull kreditur jista' biex jitħallas ta' dak li jkollu jieħu, jeżercita l-jeddijiet jew l- azzjonijiet kollha tad-debitur tiegħu, barra minn dawk li huma għal kollox personali. Fis-sentenza tagħha tas-7 ta' Mejju 2013 f'din il-kawża diversament preseduta l-Qorti tal-Magistrati (Għawdex) [Gurisdizzjoni Superjuri] (JD) fissret in- natura ta' azzjoni ta' din ix-xorta billi qalet hekk – "Minn dan l-artikolu jemergi li l-kreditur qiegħed jagħmel uzu minn dritt li ma jkunx jappartjeni lilu iżda jkun jappartjeni lid-debitur tiegħu. L-azzjoni esperita minn tali kreditur tkun mehuda in jure debitoris u mhux in jure suo. dispost ta' dan l-artikolu, il-kreditur qiegħed jigi protett mill-konsegwenzi tan- negligenza tad-debitur li jagixxi biex jigbor dak dovut lilu bir-rizultat li jnaqqas il-garanzija tal-kreditur. L-uniku limitazzjoni hija li kreditur ma jistax jezercita 8 Ara HSBC Bank (Malta) Limited vs Price Club (Swatar) Limited et, Cit Nru: 413/2002TM deciza fit-12 ta' Ottubru 2006 jeddijiet jew azzjonijiet għal kollox personali bhal per ezempju, każ ta' separazzjoni, divorzju jew talba għall-filjazzjoni ossija bhalma huma kawzi li għandhom x'jaqsmu mal-familja tad-debitur u d-drittijiet konnessi miegħu (Longhorn et vs C. simiana et, Appell Nru: 518/1995 deċiża fit-3 ta' Marzu, 2006).' L-attur komplew sabiex jaghmlu referenza ghad-decizjoni fl-ismijiet Craus vs Cuschieri Mizzi Bonnici noe kwotata mill-istess Qorti u li gia sar accenn ghaliha aktar 'il fuq u komplew illi: 'Fil-każ tal-lum, gie ppruvat illi l-atturi huma "kredituri" tal-konvenuti. Laurent ikompli jgħid hekk (Vol. Bl-azzjoni taħt l-Art 1143 tal-Kap 16, kreditur jagixxi sabiex jeżegwixxi l- kreditu tiegħu stess, u sabiex jirmedja għal sitwazzjoni fejn id-debitur ma jkun qiegħed jagħmel xejn sabiex jipprova jissodisfa dak il-kreditu tiegħu. L-artikolu 1143 tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta jagħti jeddijiet vasti lil kreditur sabiex jeżegwixxi l-kreditu li huwa dovut lilu, u huwa propju dan li qegħdin jagħmlu l-atturi. Dan il-kreditu jikkonsisti f'żewġ partijiet separati: id-dritt tiegħu li jakkwista l- proprjetà oġġett tal-konvenju bejnu u bejn DeBrincat fuq naħa. Mill-banda l- oħra, x'ħin isseħħ id-diviżjoni tal-fond (il-blokk ta' appartamenti) bejn DeBrincat u l-aħwa Stephan, lil Debrincat ma huwiex ser imissu n-numru ta' appartamenti li, fit-termini tal-konvenju, huwa kellu jassenja lill-atturi b'titolu ta' datio in solutum. Għaldaqstant l-atturi qegħdin jitolbu li jitħallsu mingħand l-istess DeBrincat danni ekwivalenti għan-nuqqas fil-valur tal-proprjetà li ser tmiss lilhom meta mqabbel mal-valur tal-proprjetà li kellha tiġi assenjata lilhom skont il-konvenju. tiegħu u Id-dritt tad-debitur tagħhom ukoll jikkonsisti f'żewġ brani: id-dritt li jitlob id- diviżjoni tal-fond possedut in komun bejnu u bejn l-aħwa Bonnici Hunt; u d-dritt li jitlob kumpens mingħand l-aħwa Bonnici Hunt ghall-arrikkiment li huma ser jiggwadanjaw minnu bħala konsegwenza tal- obbligazzjonijiet li huwa assuma fil-konfront tal-esponenti (li jassenjalhom iktar minn nofs il-valur tal-proprjetà komuni). Is-sodisfazzjon da parti tal-aħwa Bonnici Hunt tal-obbligazzjonijiet tagħhom fil- konfront ta' DeBrincat ser ipoġġu l-patrimonju ta' Debrincat f'qagħda li l- esponenti jkunu jistgħu jiġu sodisfatti għad-drittijiet tagħhom minn dak il- patrimonju. L-uniċi esklużjonijiet mill-azzjonijiet li kreditur jista' iressaq huma dawk li huma għal kollox personali, ngħidu ahna kawzi ta' separazzjoni jew divorzju jew talba għad-diskonoximent ta' iben (denegata paternità) jew da parti tal-wild sabiex jiġi rikonoxxut bħal wild naturali ta' persuna oħhra. F'dan il-każ l-atturi qegħdin jitolbu d-diviżjoni tal-fond possedut in komun bejn il-konvenuti sabiex jiġi sodisfatt il-kreditu tagħhom fuq imsemmi. F'dan il-każ għalhekk ma hijiex neċessarja l-ezistenza tar-relazzjoni ġuridika diretta mal-konvenuti aħwa Bonnici Hunt. In-natura nnifisha ta' l-actio debitor debitoris mei mhux biss tippermetti li ma jkunx hemm relazzjoni ġuridika diretta bejn il-kreditur u t-terzi persuni imma hija preċiżament ibbażata fuq in- nuqqas ta' tali relazzjoni ġuridika diretta. Minn perspettiva oħra, l-eżistenza ta' relazzjoni ġuridika diretta bejn l-attur u l-konvenut tirrendi l-azzjoni tal- attur bħal kawża normali bejn kreditur u d-debitur tiegħu. Ir-rekwiziti necessarji sabiex tirnexxi l-actio debitor debitoris mei gew għaldaqstant kollha sodisfatti u għalhekk il-hames eċċezzjoni tal-kovenut Dr Mario Messaoudi nomine għandha tiġi miċħuda.' Illi l-Qorti tikkonkorri ma' dak espost mill-atturi u tqis li l-atturi fil-vesti jusufruwixxu mid-dritt taghhom li taghhom ta' kredituri li qed jezercitaw l-actio debitor debitoris mei jissodisfaw il-kriterji kollha ai termini tal-artikolu 1143 tal-Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta u ghaldaqstant mhux neccessarju li jkun hemm relazzjoni guridika diretta bejn il- konvenuti ahwa Stephan u l-atturi izda hija bizzejjed ir-relazzjoni guridika bejn id-debitur tal-atturi George Chiao u l-istess ahwa In vista ta' dak kollu suespost, il-Qorti ser tichad il-hames eccezzjoni tal-konvenuti ahwa Stephan. ir-rigward il-Qorti tordna d-divizjoni tal-proprjeta' Illi b'referenza ghall-ewwel, it-tieni u t-tielet talbiet attrici dawn jippresupponu in kwistjoni bejn il-konvenuti sabiex konsegwentement huma jkunu jistghu jissodisfaw id-debitu taghhom mill-proprjeta' li tigi assenjata lill- il-konvenuti ahwa konvenut George Chiao. F'dan Stephan iressqu r-raba' eccezzjoni taghhom li taqra kif isegwi: 'A rigward it-tielet talba, il-ftehim tal-5 ta'Ottubru 1999, li l-konvenut George Douglas ghamel ma' l-atturi, li permezz tieghu ntrabat li jittrasferilhom b'titolu ta' datio in solutum partijiet divizi mill-fond numru 24, Triq Ulisse, Ħad-Dingli, Ghawdex, huwa null, stante li dan il-ftehim jippresupponi divizjoni parzjali, haga li ma tistax issir ghar-ragunijiet hawn fuq imsemmija (ara P.A., Debattista Curmi vs Shepel, 20/03/2003; P.A Casha vs Xerri, 18/06/2004). Konsegwentement dak kollu li sar permezz ta dak il-ftehim huwa null, u ghaldaqstant anke' l-azzjoni odjerna hija nulla kif hemm kontemplat fl-artikolu 98 tal-Kap 12.' F'dan ir-rigward l-atturi fin-nota taghhom jissottomettu kif isegwi: 'L-esponenti jaqblu li, fid-dawl tal-provi li ngħataw lilhom fil-mori tal-kawża, jirriżulta li l-fond 24, Triq Ulisse Marsalforn huwa parti biss minn diversi assi oħra li flimkien jifformaw l-ereditajiet ta' Antonio u Tereża Douglas. Madankollu, fil-mument li ġiet ippreżentata l-kawża kemm Antonio kif ukoll Tereża Douglas kien ilhom ferm iktar minn għaxar snin li mietu. Ma tressqet l-ebda allegazzjoni da parti tal-konvenut li xi ħadd ġab il-quddiem xi azzjoni quddiem xi tribunal għad-diviżjoni ta' dawn l-ereditajiet. Lanqas ma tressqet il- quddiem xi allegazzjoni fis-sens li d-diversi proprjetajiet li jiffurmaw l- ereditajiet de quo jappartjenu lill-eredi fi kwoti differenti, jew, fi kliem ieħor, li lil xi eredi partikolari mmissuh kwoti differenti minn proprjetajiet differenti. L-esponenti jirrikonoxxu wkoll li fiż-żmien meta ngħataw is-sentenzi "Borg Debono Grech vs Bonnici", "Debattista Curmi vs Shepel" u "Balzia vs Xerri" li ċċita l-konvenut, ma kienx mogħti d-dritt lil xi kondivident partikolari li jitlob id-diviżjoni parzjali tal-assi ereditarji kontra l-kunsens tal-kondividenti l-oħra. Imma huwa sottomess bir-rispett li din il-pożizzjoni nbidlet radikalment wara li daħlu fis-seħħ l-emendi riportati lill-Kodiċi Ċivili fl-2004. Dawk l-emendi kienu ġew introdotti bl-Att XVIII.2004, li ġie ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern fit-30 ta' Diċembru 2004 – ċjoè ferm wara li ngħataw is-sentenzi li fuqhom qed jistrieħ il-konvenut eċċipjenti. Fit-termini tad-dispożizzjoni tranżitorja ta' dak l-Att (art. 116 tal-Att), id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 45 (li jemenda l- Artikolu 495 tal-Kodiċi Ċivili) kellhom "japplikaw immedjatament dwar suċċessjonijiet illi fid-data meta l-imsemmi artikolu jinġieb fis-seħħ ikunu ilhom anqas minn disa' snin li seħħew u għandhom japplikaw wara sena mindu l- imsemmi artikolu jinġieb fis-seħħ fil-każ ta' suċċessjonijiet li jkunu seħħu jkun inġieb fis-seħħ" millanqas disa' snin qabel ma' (subartikolu 7). Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 46 (li introduċa l-art. 495A tal- Kodiċi Ċivili) kellhom "japplikaw immedjatament dwar proprjetà li tkun ilha in komuni anqas minn disa' snin fid-data meta l-imsemmi artikolu jinġieb fis-seħħ, u dwar proprjetà li fl-imsemmija data tkun ilha mill-inqas disa' snin in komuni l-imsemmija disposizzjonijiet għandhom jibdew japplikaw sena wara illi l- imsemmi artikolu 46 ikun inġieb fis-seħħ". Dawk l-artikoli kienu ddaħlu fis-seħħ fl-2006 u għalhekk fil-mument li ġiet ippreżentata din il-kawża, id-dispożizzjonijiet li għalihom ser jirreferu l- esponenti kienu japplikaw fl-intier tagħhom għall-eredità de quo. Bis-saħħa ta' dawk l-emendi, ġie introdott is-subartikolu 3 fl-artikolu 495 tal- Kodiċi Ċivili, li jgħid dan li ġej: "(3) Meta l-werrieta f'xi wirt jibqgħu jżommu in komun bejniethom, proprjetà li tkun ġejja mis-suċċessjoni għal iżjed minn għaxar snin u ma tkun ittieħdet ebda azzjoni quddiem xi qorti jew tribunal ieħor għall-qsim tal-proprjetà fi żmien għaxar snin mill-ftuħ tas-suċċessjoni u l-ishma tal-werrieta fl-imsemmi wirt ikunu l-istess fuq l-assi kollha tal-wirt, kull wieħed mill-komproprjetarji għandu jitqies li jkun komproprjetarju ta' kull ħaġa f'dik il-proprjetà hekk miżmuma in komun." Fl-umili sottomissjoni tal-esponenti, ir-rekwiżiti li jridu jiġu ssodisfatti sabiex japplika dan is-subartikolu huma s-segwenti: a. minn għaxar snin; ma tkun ittieħdet ebda azzjoni quddiem xi qorti jew tribunal ieħor għall- qsim tal-proprjetà fi żmien għaxar snin mill-ftuħ tas-suċċessjoni. Jiġifieri, anki kieku l-għada li jkunu ddekorrew l-għaxar snin mill-ftuħ tas-suċċessjoni tinfetaħ kawża għad-diviżjoni tal-wirt, dan is-subartikolu japplika xorta waħda. Dan qed jingħad per ipoteżi, għaliex f'dan il-każ jirriżulta li lanqas sal-lum ma nfetħet xi kawża simili. Il-proprjetà trid tkun ġejja minn suċċessjoni li tkun ilha li nfetħet iżjed c. u l-ishma tal-werrieta fl-imsemmi wirt ikunu l-istess fuq l-assi kollha tal- wirt. Dan ir-rekwiżit ma jfissirx li kull werriet għandu jkollu l-istess kwota; imma li l-kwota spettanti lil xi werriet partikolari tkun l-istess għal kull proprjetà formanti parti mill-wirt. Dan jirriżulta kemm mill-kliem użat mil- leġiżlatur fid-dispożizzjoni inkwistjoni, kemm mid-dibattiti parlamentari li wasslu sabiex jiġi promulgat l-Att tal-2004, u ukoll mill-'ekonomija' tal- leġiżlazzjoni innifisha: dak li jrid il-leġiżlatur huwa li ma jkunx hemm proprjetajiet differenti li jappartjenu fi kwoti differenti lill-istess werrieta għaliex dan ikun ser joħloq kumplikażzjonijiet kbar. Imma bil-fatt biss li l-kwoti spettanti lill-werrieta ma jkunux indaqs, purke' il-kwota spettanti lil kull werriet mid-diversi proprjetarjiet tkun l-istess, ma humiex sejrin jiġu kkrejati l- ebda problemi loġistiċi. La darba jkunu ġew issodisfatti r-rekwiżiti ta' hawn fuq, il-konsegwenza tkun li "kull wieħed mill-komproprjetarji għandu jitqies li jkun komproprjetarju ta' kull ħaġa f dik il-proprjetà hekk miżmuma in komun". Fi kliem ieħor dawk li qabel kienu meqjusa bħala ko-eredi ta' massa ereditarja issa ser jitqiesu bħala komproprjetarji ta' kull ħaġa partikolari u separata formanti parti minn dak il- wirt. Fejn qabel id-dħul fis-seħħ ta' dawn l-emendi ż-żewġ ulied ta' Antonio u Tereża Douglas kienu ko-eredi tal-ġenituri tagħhom fi kwota ta' nofs indiviż kull wieħed; wara dawn l-emendi dik il-massa ereditarja ġiet itterminata bis-saħħa tal-liġi, u per konsegwenza kull wieħed miż-żewġ ulied sar komproprjetarju, fi kwota ta' nofs indiviż, ta' kull ħaġa partikolari kompriża f'dak il-wirt. Għalhekk, illum, George Douglas għandu nofs indiviż mill-fond f'Marsalforn, nofs indiviż minn kull wieħed mil-fondi fil-Ħamrun, u nofs indiviż minn kull ħaġa partikolari oħra (inkluż mobbli) li qabel kienet tifforma parti mill-massa ereditarja; u l-istess ħaġa għandhom it-tliet konvenuti rrapreżentati mill- Avukat Mario Messaoudi, eredi ta' oħtu s-sinjura Stephan. Huwa minnu li l-artikolu 495 jissuġġetta l-applikazzjoni tiegħu għal diversi kundizzjonijiet oħra dwar l-eżistenza ta' xi dritt ta' użu, użufrutt jew abitazzjoni; dwar proprjetà li min-natura tagħha trid bil-fors tibqa' indiviża (eż. Partijiet komuni fi blokk ta' flats), u dwar ftehim bejn il-koeredi fis-sens li l- proprjetà tibqa' indiviża bejniethom għall-perjodu itwal. Imma l-ebda waħda minn dawn l-eċċezzjonijiet ma teżisti f'dan il-każ, u lanqas biss saret xi allegazzjoni f'dan is-sens mill-konvenut innifsu. Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 495 għandhom imbagħad jinqraw flimkien ma' dawk tal-artikolu 495A – li jistabbilixxi d-dritt ta' dawk fost il-komproprjetarji li bejniethom ikollhom iktar minn nofs l-ishma fil-proprjetà komuni li jġiegħlu lill-minoranza li tbiegħ sehemha flimkien magħhom darba jiġu ssodisfatti l- eżiġenzi partikolari stabbiliti f'dak l-artikolu; u, iktar u iktar, ma' dawk tal- artikoli 496 et seq tal-istess Kodiċi Ċivili – li jistabilixxu d-dritt ta' kull wieħed mill-komproprjetarji li ma jibqax fi stat ta' komunjoni flimkien mal- komproprjetarji l-oħra. id-dispożizzjonijiet, Il-konsegwenza ta' dawn fl-umili sottomissjoni tal- esponenti, hija dik li llum il-ġurnata, kull wieħed mill-komproprjetarji ta' kull proprjetà komuni posseduta bejniethom jista' liberament jitlob id-diviżjoni ta' kull waħda minn dawk il-proprjetajiet separati, mingħajr il-ħtiega li jitlob ukoll id-diviżjoni tal-massa ereditarja – anki għaliex dik il-massa ereditarja llum lanqas biss għadha teżisti. Issa fil-każ odjern jirriżulta mir-risposta nnifisha ppreżentata minn Dr Messaoudi li kemm Antonio kif ukoll Tereża Debrincat ilhom illi mietu aktar minn għaxar snin; u lanqas ma ġie allegat li xi ħadd mill-werrieta tagħhom ippreżenta xi kawża jew talba oħra quddiem xi Qorti jew xi tribunal ieħor għad-diviżjoni ta' dawn l-assi – prova li ċertament kienet tinkombi fuq il-konvenut illi jressaqha jekk huwa qed jippretendi li għall-każ odjern tapplika l-esklużżjoni komminita fl- istess subartikolu 3. Il-konvenut jaqbel ukoll li l-ishma tal-werrieta fil-wirt tal- ġenituri tagħħom huma l-istess fuq l-assi kollha tal-wirt. Hekk ukoll lanqas ma nġabet xi prova jew saret xi allegazzjoni fis-sens li japplika xi wieħed mit-tliet paragrafi tal-proviso ta' dak is-subartikolu. Il-konsegwenza li titwieled skont dan is-subartikolu hija allura li "kull wieħed mill-komproprjetarji għandu jitqies li jkun komproprjetarju ta' kull ħaġa f 'dik il-proprjetà hekk miżmuma in komun".' L-attturi komplew billi kkwotaw kawza ta' din il-qorti diversament preseduta u konfermata fl-appell fl-ismijiet 'Joseph Connell et vs Mary Agius Known As Zahra' (deċiża in parti fil-prim'istanza fid-9 ta' Ottubru 2008, u imbagħad fl-appell fl-14 ta' Mejju 2010), fejn gie dikjarat illi dan is-sub-artikolu 'introduċa kunċett ġdid fil-liġi ċivili tagħna illi, f'ċerti każijiet hemmhekk kontemplati, komproprjetarju ta' eredita' miżmuma inkomun għal iżjed minn għaxar snin, jitqies bħala l kompropjetarju ta' kull fond partikolari appartenti lil dik l-eredita'. Il-konsegwenza ta' dan tkun illi wara li jiskadi dan il-perjodu l-komproprjetarju jkun jista' jiddisponi liberament mhux biss minn sehmu ndiviż minn dik l- eredita', imma wkoll minn sehmu minn xi proprjeta' partikolari formanti parti mill-istess eredita'. L-atturi dahlu sahansitra f'analizi ta' dak li ntqal fir-rigward ta' dawn l- artikoli godda fil-ligi fid-dibattiti parlamentari bil-parti fl-opinjoni ta' din il-Qorti l-aktar cara dwar l-intenzjoni taghha tkun kif isegwi: 'Insibu li meta l-abbozz ta' liġi kien qed jiġi diskuss fid-dettal fil-KUMITATI PERMANENTI GĦALL-KUNSIDERAZZJONI TA' ABBOZZI TA' LIĠI, LAQGĦA NRU. 36, tal-10 ta' Diċembru, 2004, l-Onor. Carmelo Saaidi Vukovie esprima ruħu b'dan il-mod fuq dawn l-emendi: "F'din il-klawsola qed nagħmlu xi ħaġa rivoluzzjonarja għaliex qegħdin ngħidu li fejn nies ilkoll qegħdin parti mill-wirt u dan il-wirt ma jkunx hemm kawża fuqu u jkun ilu in komun għaxar snin, allura l-persuni li huma werrieta ma jibqgħux iżjed jissejħu werrieta imma jsiru ko-proprjetarji9. Dan ifisser li huma ma jibqgħalhomx dritt ta' sehem fid-dritt suċċessarju (sic) imma jiġu li għandhom sehem fid-dritt ta' ko-proprjeta'. In real terms dan ifisser li jekk kemm-il darba jien u ħuti writna erba' proprjetajiet, s'issa, qabel jgħaddu l- għaxar snin, nistgħu ngħidu li għandna sehem mill-wirt ta' missierna. Kif jgħaddu l-għaxar snin niġu li kull wieħed minna għandu wieħed minn erba' minn kull biċċa proprjeta'. Dan ifisser li jekk jien inbiegħ sehmi ta' wieħed minn erba' minn dik il-proprjeta', dak ikun kuntratt validu. Kif inhi l-liġi llum, jien irrid inbiegħ mhux sehmi minn dik il-proprjeta' waħedha imma sehmi mill- wirt kollu. Issa dan il-prinċipju jġib ċerti konsegwenzi li aħna qegħdin nippruvaw nikkoreġu waqt li nħallu kemm jista' jkun il-prinċipju. .… Hawnhekk kien hawn imdaħħal il-werrieta u l-legatarji. Wieħed dan jifhmu, għaliex hemm ċertu mument meta l-legatarju jista' jkollu sehem fi proprjeta' mal-werrieta, pero' dan l-artiklu ma kienx jipprevedi ċirkostanza ta' wirt li huwa komuni meta per eżempju legatarju jitħalla proprjeta' waħdu f'legat, imbagħad il-werrieta, li jkun hemm ukoll legatarju ieħor magħhom imma ovvjament jiġi msemmi bħala werriet, jitħallilhom writna erba' proprjetajiet, s'issa, qabel jgħaddu l-għaxar snin, nistgħu ngħidu li għandna sehem mill-wirt ta' missierna. Kif jgħaddu l-għaxar snin niġu li kull wieħed minna għandu wieħed minn erba’ minn kull biċċa proprjeta’.10 Dan ifisser 9 Enfażi u sottolinjar tal-esponenti. 10 Enfażi u sottolinjar tal-esponenti. li jekk jien inbiegħ sehmi ta' wieħed minn erba' minn dik il-proprjeta', dak ikun kuntratt validu. Kif inhi l-liġi llum, jien irrid inbiegħ mhux sehmi minn dik il- proprjeta' waħedha imma sehmi mill-wirt kollu. Issa dan il-prinċipju jġib ċerti konsegwenzi li aħna qegħdin nippruvaw nikkoreġu waqt li nħallu kemm jista' jkun il-prinċipju. .… Din aħna ħassejna li bl-emendi li qegħdin nagħmlu diġa' għall-artikli 495 u 495A qegħdin nagħtu għodda tajba sabiex wieħed jaqsam proprjetajiet fejn m'hemmx id-diviżjoni tal-proprjeta' diġa'. ' ' . . . . . Il-portata ta' dawn l-emendi gew imhabbra waqt konferenza stampa tal-Vici Prim Ministru u tal-Ministru tal-Gustizzju u ta' l-Intern ta' dak iz- zmien Dr. Tono Attard Zammit: "Hawn daħlu numru ta' emendi li għandhom jiffaċilitaw id-diviżjoni ta' proprjetà f'sitwazzjonijiet pendenti llum. F'żewġ artikoli ġodda qiegħed issa jingħad li meta proprjetà li ġejja minn wirt tkun ilha iktar minn għaxar snin inkomun bejn il-werrieta u ma tkunx ġiet preżentata kawża fil-Qorti, dan fih innifsu jagħti d-dritt lill-partijiet għas- segwenti: 1. Li kull parti ssir proprjetarja direttament fis-sehem tagħha f'kull biċċa proprjetà u għalhekk tkun tista' tbiegħ sehemha direttament mingħajr ma jkollha tbiegħ id-drittijiet tal-wirt tagħha. Dan ifisser iktar faċilità sabiex min qiegħed in koproprjetà ma' ħaddieħor kontra qalbu jista' jeħles minn dan l-istat b'ferm inqas problemi. Li fejn ikun hemm min irid jixtri proprjetà mill-wirt u li l-prezz ikun ġust u vantaġġjuż, iżda wieħed mill-proprjetarji ma jkunx irid ibiegħ sehemu, allura kull parti tista' tagħmel talba b'rikors lill-Qorti sabiex hija tawtorizza l- bejgħ wara li tqis kollox. Dan ifisser li numru ta' proprjetajiet li kienu inkomun ser ikunu jistgħu jiġu maqsuma jew mibjugħa b'faċilità ikbar." L-effett prattiku ta' dan l-Artikolu tal-ligi huwa li kull wiehed mill-konsorti huwa meqjus bhala komproprjetarju ta' kull ħaġa f'dik il-komunjoni u jkun jista' jirrikorri għall-Artikolu 495A tal-Kodiċi Ċivili [introdott bl-Att XVIII tal-2004] sabiex ħaġa determinata tinbiegħ mingħajr il-htiega tal-likwidazzjoni u qasma tal-wirt u jircievi sehemu mir-rikavat."' l-atturi komplew sabiex Maghmula s-sottomissjonijiet suesposti jissottomettu illi 'applikati dawn l-emendi għall-każ odjern, il-konvenut George Douglas għandu jitqies bħala komproprjetarju ta' nofs indiviż tal-fond 24, Triq Ulisse, Ħad-Dingli, mentri l-aħwa Stephan huma komproprjetari bejniethom tan-nofs indiviż l-ieħor. Barra minn hekk, ma hemm ebda neċessità illi tintalab id-diviżjoni tal-assi kollha ta' l-eredità u dan press illi r-relazzjoni bejn George Douglas u l-aħwa Stephan ma għadhiex aktar wahda ta' ko-eredi ai termini ta' artikolu 496 tal-Kodiċi Ċivili iżda sempliċement ta' ko-propjetarji ta' fondi ai termini ta' artikolu 495(3) tal-istess Kodiċi. Għaldaqstant, l-esponenti jissottomettu illi għat-talba tagħhom biex jinqasam il- fond 24, Triq Ulisse, Ħad-Dingli ma għandhomx japplikaw il-prinċipji illi jirregolaw l-actio familiae erciscundae, iżda għandhom jigu applikati r-regoli dwar l-actio de comuni dividendo. Illi l-atturi jissottomettu illi l-kawża odjerna hija waħda ta' natura actio de comuni dividendo u mhux kawża ta' qsim ta' massa ereditarja ossia actio familiae erciscundae. L-azzjoni tagħhom hija azzjoni bbażata fuq talba għal diviżjoni ta' beni f'komunjoni. Illi dan ifisser li l-ebda ko-proprjetarju ma huwa obbligat li jibqa' f'komunjoni u għaldaqstant kull ko-proprjetarju għandu d-dritt li jitlob id-diviżjoni ta' proprjetà miżmuma flimkien ma' ko-proprjetarji oħra ai termini tal-artikoli tal- Kodiċi Ċivili. Dan id-dritt gie ritenut ukoll fil-principju ruman Nemo Invincem In Communione Manere Bianco Galea. Fil-kawża "Maria Sevasta Portelli Cascun vs Antonia Portelli Cascun et" deċiża mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili fit-30 ta' Marzu 2012 (Citazzjoni Numru 555/2006) il-Qorti għamlet referenza għal gurisprudenza fl-ismijiet Paul "il-hsieb tal-ligi huwa li hadd ma' jista' jkun imgiegħel li jibqa' fil-komunjoni tal-gid ma' ohrajn li għandhom sehem mill-istess gid". ta' dik id-diviżjoni Il-Qorti fil-kawża Portelli Cascun utrinque imbagħad għaddiet biex tagħmel id- distinzjoni bejn kawża ta' diviżjoni (kif l-esponenti jħossu li huwa l-każ odjern) u kawża abbazi tal-actio familiae erciscundae u tiddikjara wkoll x'inhuma dawk ir-rekwiziti tal-ligi li abbazi tagħhom għandha ssir id-diviżjoni ta' wirt (fl- actio familiae erciscundae).… L-esponenti jissottomettu illi għalkemm il-proprjetà in kwistjoni gejja minn wirt li għadu ma hux diviż, il-kompropjetarji xorta waħda gew mehlusa mill-vinkoli tal-actio familiae erciscundae, u għandhom ai termini ta' artikolu 495(3) ta-Kodiċi Ċivili jiġu meqjusa bħala kompropjetarji ġaladarba għadda l-perjodu ta' għaxar snin mill-ftuħ tas-suċċessjoni u matulhom ma ttieħdet ebda azzjoni għall-qsim tal-wirt. Għalhekk kull kompropjetarju għandu d-dritt illi jitlob id-diviżjoni ta' kull proprjetà partikolari u ndividwali formanti parti minn dak il-wirt.' Id-dritt ta' komproprjetarju ta' immobbli skont il-liġi jinkludi d-dritt illi il-ħaġa partikulari ndipendentement u tintalab rrispettivament minn oġġetti oħra li jistgħu talvolta anke jkunu jappartjenu lill-istess individwi. Dan jistabbilih ċar u tond l-artikolu 496 tal-Kap. 16. u għalhekk, anke jekk il-konvenut Debrincat fuq naħa u l-aħwa Stephan fuq in- naħa l-oħra għandhom in komun bejniethom proprjetà oħra barra dik li fuqha l- esponenti wettaq ix-xogħol in eżekuzzjoni tal-appalt afdat lilu minn Debrincat u illi dwarha l-esponenti ma kien jaf xejn sal-mument li ġiet ippreżentata n-nota bl-elenku ta' din il-proprjetà mill-konvenut Dr Messaoudi nomine, l-esponenti xorta waħda għandu d-dritt, in forza tal-jus agendi mogħti lilu bl-azzjoni debitor debitoris mei illi jitlob id-diviżjoni tal-fond f'Marsalforn indipendentement u rrispettivament minn kwalsiasi tali proprjetà oħra.' Illi issottomettew kif isegwi: 'Illi l-atturi qeghdin jintentaw l-actio debitor debtoris mei fil-konfront tal- esponenti billi jitolbu l-esekuzzjoni ta' ftehim li l-istess atturi kienu ghamlu ma' wiehed mill-konvenuti George Chiao meta dan tal-ahhar dahal f'kuntratt ta' appalt maghhom u wieghedhom li jittrasferilhom partijiet divizi minn proprjeta' indiviza li ghandu mat-tfal t'ohtu l-ahwa Stephan fi Triq Ulisse, Ħad-Dingli, u dan bhala hlas tal-appalt li kien jikkonsosti fi twaqqigh ta' dar qadima u bini minfloka ta' korp ta' appartamenti. Illi l-atturi kienu dahlu f'konvenju mal-konvenut George Douglas li kien ipprezenta ruhhu quddiemhom bhala sid uniku u esklussiv tad-dar, u minghajr ma qabel huma ghamlu l-verifiki u l-accertamenti taghhom dwar ir-ricerki rigward it-titolu tal-proprjeta' oggett tal-ftehim huma waqqghu l-istess l-konvenuti ahwa Stephan b'referenza ghal din proprjeta' u zviluppaw is-sit f'numru ta' units separati u dahlu f'konvenji ma' terzi dwar il-bejgh ta' whud minn dawn il-units li l-konvenut DeBrincat intrabat li jittrasferilhom. L-atturi irrealizzaw li l-proprjeta' kienet indiviza ma' haddiehor, cjoe' mal-esponenti, u li l-konvenut DeBrincat kien dahak bihom, meta huma gew biex jaghmlu l-kuntratti tal-bejgh ma' dawn it-terzi. Illi d-divizjoni tal-proprjeta' li l-atturi qeghdin jitolbu li tigi ordnata bejn l- ahwa Stephan u George Douglas biex jigi esegwit il-ftehim li l-istess atturi ghandhom mal-konvenut l-iehor George Chiao u huma jigu assenjati partijiet divizi u specifici mill-istess proprjeta' tmur kontra l-principji fundamentali, regoli, u dispozizzjonijiet tal-Kodici Civili li jirregolaw il-qasma tal-beni in komun. Huwa car mill-premessi u mit-talbiet li l-atturi qeghdin jippretendu li jigu assenjati dawk il-porzjonijiet divizi mill-fond li jirrizultaw mill-ftehim li ghamlu mal-konvenut George Chiao meta l-esponenti kienu gew eskluzi mhux biss mill-ftehim izda wkoll mill-formazzjoni tal-ishma, u issa l-atturi qeghdin jippretendu li din il-Qorti teskludihom ukoll mit-tlugh tax-xorti fl-ghazla tal-ishma taghhom u tassenja direttament lill-atturi dak li kien ghogobhom jaghzlu meta ftiehemu mal-konvenut Chiao, u dan sew jekk jaqblu u sew jekk ma jaqblux ma dak il-ftehim. Illi l-atturi qeghin jippretendu bl-azzjoni minnhom tentata li din il-Qorti timponi ftehim u kundizzjonijiet fuq l-esponenti li huma qatt ma kienu parti ghalih u li ggieghelhom u tikkundannahom jaccettaw kundizzjonijiet li huma qatt m'accettaw u li jistghu ma jkunux favorevoli ghalihom bhala ko- proprjetarji. Din il-Qorti ma tista' qatt ggieghel lill-esponenti jkunu soggetti jew li timponi fuqhom kundizzjonijiet li hemm fi ftehim li huma qatt ma kienu parti fih. Huwa proprju dan li l-atturi jippretendu u r-rimedju li qeghin jitolbu lill-Qorti li taghtihom meta dak kollu li gara kien tort tat-traskuragni u nuqqas ta' attenzjoni taghhom.' Illi din il-Qorti taqbel mas-sottomissjonijiet tal-atturi li tali eccezzjoni kienet tkun gustifikata u kien ikun jisthoqq li tigi milqugha li kieku l- kawza odjerna giet ntavolata qabel gew introdotti l-emendi fil-ligi fis- sena 2004 stante li sa dak iz-zmien il-gurisprudenza verament kienet taghti raguni lill-eccezzzjoni tal-konvenuti. Pero', din il-Qorti ma tistax tinjora l-ligi kif inhi llum kif emendata lura fis-sena 2004 u li taghmilha possibbli li l-azzjoni ttentata mill-atturi bhala kredituri fiz-zarbun tad- debitur tkun tista' tirnexxi nonostante li l-proprjeta' in kwisjtoni hija derivanti minn wirt u dan in vista tat-trapass taz-zmien mill-mewt tal- ragunijiet suesposti ghalhekk il-Qorti qed tichad ukoll ir-raba eccezzjoni tal-konvenuti ahwa Stephan. Dwar il-kwistjoni mqajjma da parti tal-konvenuti ahwa Stephan dwar kif effettivament ghandha ssir id-divizjoni u jekk il-porzjonijiet in kwistjoni ghandhomx jitellghu jew le bix-xorti l-Qorti ser tiddiskuti dan il-punt aktar 'il isfel f'din id-decizjoni. Dan kollu jwassal lill-Qorti ghas-sitt eccezzjoni tal-konvenuti ahwa Stephan li ssostni kif isegwi: 'Illi l-unika azzjoni li l-atturi ghandhom jew jista' ghad ghandhom hija biss fil- konfront tal-konvenut l-iehor George Douglas, ghall-hlas tad-danni, kif qeghdin jitolbu permezz tar-raba u l-hames talbiet taghhom' F'dan ir-rigward l-atturi jissottomettu kif isegwi: 'l-atturi jisħqu li huma għandhom dritt għall-azzjoni kemm kontra l-konvenut DeBrincat kif ukoll kontra Stephan għaliex minn fond li kien fi stat ferm hażin u li qiegħed jikkrolla, illum il-fond inbena f'diversi appartamenti, ilkoll mgħammra, saret l-installazjoni tad-dawl u l-ilma u tħalset il-kera ta' dawn is- servizzi kull sena mill-atturi. Illi wara li ħa in konsiderazzjoni l-lokalità, kobor u fatturi oħra rilevanti tal- fond oriġinali, b'mod partikolari l-prezzijiet kurrenti madwar is-sena 2000, qabel ma nbdew ix-xogħlijiet il-Perit Saviour Mc Ewen. ta stima ta' din id-dar fis-sena 2000 ta' tletin elf Ewro (€30,000). Illi l-istess Perit ta stima ta' dik l-istess dar fl-istat li kienet oriġinarjament bil- prezz tas-suq tal-lum il-ġurnata u stmaha fl-ammont ta' tnejn u tmenin elf Euro (€82,000). Illi l-Perit Saviour Mc Ewen. ta ukoll stima ta' kemm ġiet tiswa l-binja wara x- xogħlijiet magħmula mill-atturi u ta valutazzjoni ta' mitejn u sebat'elef Euro (€207,000) kumplessivament. Ix-xogħlijiet necessarji biex titwaqqa' d-dar oriġinali u jinbnew l-appartamenti u l-penthouse gew stmati fl-ammont ta' disa' u sittin elf euro (€69,000). Illi l-valur tal-post minn tletin elf Euro (€30,000) tela' għall-mitejn u sebat elef Euro (€207,000) li allura bix-xogħlijiet magħmula mill-atturi kien hemm arrekkiment fil-ammont ta' mija u sebgha u sebgħin elf Euro (€177,000) li jigi ekwivalenti għal tmienja u tmenin elf u hames mitt Euro (€88,500) favur il- konvenut DeBrincat u daqstant ieħor favur il-konvenuti aħwa Stephan. Illi l-konvenuti qatt ma halsu xejn lill-atturi tax-xogħol magħmul sabiex illum il-fond ma għadux fi stat ħażin li fih kien jinsab għajr għal-hlas ta' tliet mija u hamsa u tmenin dollar ($385) Illi l-ammiljorament li seħħ fuq il-fond numru erbgħa u għoxrin (24), Triq Ulisse, Ħad-Dingli limiti ta' Zebbug, Għawdex proprjetà taż-żewġ konvenuti bbenefika lilhom it-tnejn ugwalment; u għalhekk it-tnejn li huma għandhom jiġu kkundannati għall-hlas tad-danni. Iz-zewg konvenuti qed igawdu mix- xogħol li sar mill-atturi b'sehem indaqs u għalhekk it-tnejn li huma għandhom jigu kkundannati jhalsu għad-danni minnu sofferti. Illi kif gie spjegat anke fl-affidavit tal-attur Emidio Scardino, apparti l-ispejjeż tax-xogħol sabiex jinbena u jitlesta l-blokk appartameni huwa ħallas ukoll is- somma ta' seba' mija u għoxrin Euro (€720) sabiex jirreġistra l-konvenju (li ġie rreġistrat bil-valur ta' tnejn u sebgħin elf Euro), seba' mitt Euro (€700) lis- sensar Noel Alkhatib, stallazzjoni ta' meters tad-dawl li jammontaw għal €326-il wieħed u dawk tal-ilma li jammontaw għal €163-il wiehed. Tħallset ukoll il-kera ta; dawn il-meters, li kienet ta' medja ta' €220 fis-sena. L-atturi ħallsu ukoll il- kontribuzzjoni lill-MEPA sabiex inħareġ il-permess fl-ammont ta' elf disa' mija u wieħed u għoxrin Euro (€1921). Bħala danni kellhom ukoll: i. nuqqas fl-introjtu tagħhom ta' disat elef tliet mija u sbatax-il Euro u disgħa u erbgħin Euro ċenteżmi (€9,317.49) peress li baqa' qatt ma ġie ppubblikat il-kuntratt ta' bejgħ lil Spiro Borg Hedley: fuq dan l-ammont qiegħed jintalab l-imgħax mid-29 t'Awwissu 2003 u ċjoè d-data li fiha kien sar il- konvenju ma' Sillato. nuqqas fl-introjtu tagħhom ta' tnax-il elf tmien mija u ħdax–il Euro u ii. ħamsa u hamsin Euro ċenteżmu (€12,811.55) li ser idaħħlu mingħand Teresa Sevasta peress li għadu qatt ma ġie ppubblikat il-kuntratt magħha: fuq dan l- ammont qiegħed jintalab l-imgħax mit-3 ta' Settembru 2003 u ċjoè id-data li fiha kien sar il-ftehim. Illi minhabba li l-kuntratt ma' Anthony Aakeroy ma setax jiġi jsehh iii. minhabba l-problemi fit-titolu tal-fond intilef bejgħ li kien fl-ammont ta' tnejn u jispetta lill-atturi tletin elf sitt mija u ħdax-il Euro u tlieta u għoxrin Euro ċenteżmu (€32,611.23). Nofs dawn il-flus kienu tħallsu lill-atturi dakinhar tal-konvenju u ċjoè l-5 ta' Mejju 2006 u baqgħu għandhom sa dakinhar li ġie xjolt l-istess konvenju u ċjoè sad-9 ta' Mejju 2009. L-attur jisħaq illi bħala danni huwa sofra l-imgħax fuq nofs l-ammont mid-9 ta' Mejju 2009 u l-imgħax fuq in-nofs l-ieħor mid-6 ta' Mejju 2006. Għaldaqstant is-sitt eċċezzjoni tal-konvenut Dr Mario Messaoudi nomine għandha tigi michuda.' Illi da parti taghhom f'dan ir-rigward il-konvenuti ahwa Stephan jissottomettu kif isegwi: 'Illi kien li qabel m'applikaw ghall-permess tal-bini, ipprocedew biex iwaqqghu u jizviluppaw mill-gdid is-sit, u qabel ma dahlu f'konvenji ma' terzi assiguraw ruhhom li l-konvenut kellu titolu tajjeb u li dak li kien iddikjara fil-ftehim li kien sid uniku kien minnu. In-nuqqas taghhom l- atturi qeghdin issa jippruvaw jitfghuh fuq l-esponenti wkoll bit-talba li qeghdin jaghmlu fil-konfront taghhom ukoll ghad-danni meta l-kagun ta' dak li gara u tas-saram li dahlu fih hu kollu tort taghhom, u jekk din il-Qorti tasal biex b'xi mod takkolji t-talbiet taghhom, certament li ghandha tqis dana kollu fil-kap tal- ispejjez. Illi l-esponenti jissottomettu li kemm-il darba din il-Qorti jkollha tilqa' t-talba tal-atturi u tordna d-divizjoni tal-proprjeta' bejn l-esponenti u l-konvenut George Chiao, haga li l-esponenti ma jistghux jaccettaw billi b'dan il-mod terz estraneu jkun qed jithalla jindahal fi hwejjeg li taghhom m'ghandux il- komunjoni jew drittijiet ta' komunjoni, certament li ma tistghax tasal biex teskludi t-tlugh tax-xorti billi tordna li l-atturi jigu assenjati l-proprjeta' li ghogobhom jaghzlu huma minghajr qatt ma kienu nvoluti fil-ftehim li l-istess atturi kienu ghamlu ma' wiehed mill-konvenuti. L-esponenti umilment jissottometti li t-talbiet tal-atturi kemm-il darba jkollhom jintlaqghu fit-totalita' taghhom dan ikun ifisser li jkunu qeghdin jigu sagrifikati d-drittijiet tal- esponenti biex jinghata rimedju lill-atturi ghat-traskuragni jew nuqqas ta' hsieb Illi l-esponenti jemmnu li l-atturi m'ghandhom ebda jedd li jitolbu l-hlas tad- danni minghandhom billi dak li sehh, sehh kollu tort taghhom stess li naqsu li jaghmlu l-verifiki u l-accertamenti taghhom dwar it-titolu tal-konvenut George Chiao fuq il-proprjeta' oggett tal-ftehim qabel ma ghaddsu rashom u ghamlu fattihom u wehlu meta gew biex ibieghu l-proprjeta'. minnhom allegati setghu facilment jigu evitati li kieku uzaw ftit mohhom. Fl- ahhar mill-ahhar l-attur Emidio Scardino ma twelidx il-bierah u ghandhu esperjenza u huwa intiz u midhla sew fil-qasam tan-negozju tal-proprjeta'. L- esponenti m'ghandux dubbju li l-atturi dahlu ghal dan ir-riskju ghax bil-ftehim li ghamlu mal-konvenut kien jaqblilhom, u ghax issa n-negozju marrilhom zmerc qeghdin jippretendu d-danni minghand l-esponenti li gabu fuqhom stess minhabba n-nuqqas ta' hsieb taghhom. Illi jekk verament l-atturi baghtew xi danni li din il-Qorti tista' tara li jisthoqqilhom li taghtihom, dawn id-danni m'ghandu jaghmel tajjeb hadd aktar ghalihom hlief il-konvenut l-iehor George Chiao li kien l-awtur tat-tahwid kollu li finalment ta lok ghal dawn il-proceduri.' Illi fir-rigward ta' din is-sitt eccezzjoni din il-Qorti tikkonkorri ma' dak sottomess mill-konvenuti Stephan limitatament ghas-sottomissjonijiet li huma ma jistghux jigu dikjarati responsabbli ghal xi danni sofferti mill- atturi stante li huma bl-ebda mod ma kienu parti fil-ftehim li sar bejn l- Lanqas kienu parti mill-konvenju atturi u George Douglas. sussegwenti meta l-istess atturi f'dak l-istadju kienu allura jafu bil- problemi ezistenti sabiex il-proprjeta' tigi trasferita fuqhom. Wisq anqas ghalhekk jistghu l-konvenuti Stephan jigu kkunsidrati responsabbli ghal xi danni li certament, jekk sehhew, ma sarux rizultat ta' xi tort attribwibbli lilhom. Il-Qorti hija wkoll tal-fehma li l-atturi ma ghandhom l-ebda dritt li jitolbu hlas ghall-allegat arrikkiment da parti tal-konvenuti ahwa Stephan f'kaz li l-Qorti tilqa' d-divizjoni u dan ghaliex dak kollu li sar fil-proprjeta' taghhom sar minn wara daharhom u minghajr il-kunsens taghhom. Se mai jekk hemm dan l-arrikkiment u jekk l-atturi ghandhom dritt ghalih dan ghandu jigi kkunsidrat bhala danni sofferti minnhom konsegwenza tal-agir tal-konvenut George Chiao. Il-Qorti hija tal-fehma li l-konvenut George Chiao kien jaf ben tajjeb li t-titolu tieghu kien monk meta resaq ghall-ewwel ftehim mal-atturi izda xorta wahda ma nfurmahomx b'dan kollu u halla lill- atturi jipprocedu xorta wahda bit-twaqqiegh tal-bini ezistenti u l- kostruzzjoni tal-appartamenti. Ghalhekk George Chiao ghandu jwiegeb ta' ghemilu u f'kaz li jirrizultaw li gew sofferti danni mill-atturi dan ghandu jaghmel tajjeb ghalihom l-istess George Chiao izda mhux il-konvenuti l-ohra. Ghalhekk il-Qorti ser tilqa' s-sitt eccezzjoni tal-konvenuti limitatament ghal dak li hu danni u arrikkiment mitlub mill-atturi fil-konfront tal-konvenuti ahwa Stephan. l-konstatazzjonijiet kollha suesposti u decizi l- Illi maghmula eccezzjonijiet tal-konvenuti l-Qorti ser tipprocedi sabiex tiddeciedi t- talbiet tal-atturi kif isegwi: L-ewwel, it-tieni u t-tielet talba: Illi l-ewwel talba attrici titlob li din il-Qorti: 'In ezercizzju tad-drittijiet spettanti lill-atturi kontra George Chiao, u ta' dan fil-konfront tal-ahwa Stephan, tiddividi l-benefikati llum mibnija minflok il-fond antik 24, Ulysses Street, Ħad-Dingli limiti ta' Zebbug, Ghawdex b'mod u manjiera illi l-kommodatijiet konsistenti f'zewg flats (cjoe' il-flat fil-livell ta' first floor u dak ta' second floor markati bin- numri tlieta u erbgha), jigi assenjat lill-ahwa Bonnici Hunt u l-flat fil-livell ta' semi-basement, il-groundfloor level flat u l-arja soprastanti il-flat internament markat bin-numru erbgha (4) jigu assenjati lill-istess George Chiao; jew b'dak il-metodu alternattiv illi jigi stabbilit, okkorrendo ad opera ta' perit nominand.' It-tieni u t-tielet talba huma konsegwenzjali ghas-success o meno tal- ewwel talba. Illi ai termini tal-ftehim datat 5 ta' Ottubru, 1999 (fol. 8) l-appartamenti numri 1 u 2 li jigu l-ewwel zewg appartamenti minn isfel kellhom jibqghu ta' George Chiao filwaqt li dak kollu li jigi fuqhom jghaddi ghand l-attur. Irrizulta li effettivament inbnew it-tliet appartamenti l- ohra cioe dawk bin-numri 3,4 u 5 bin-numru 5 jkun il-'penthouse'. Ghall-kuntrarju ta' dak espost mill-konvenut ahwa Stephan, fit-talba taghhom, l-atturi mhux qed jitolbu li huma jiehdu dak li effettivament kellhom jiehdu skont dik l-iskrittura izda qed jitolbu li George Chiao u konsegwentement huma jigi assenjat dak li kellu jigi assenjat lilu b'zieda izda tal-arja fuq l-appartament numru 4 li effettivament tikkonsisti fil-'penthouse' u l-arja ta' fuqha. Li kieku kellu jigi attwat il- ftehim originali l-atturi kellhom jigu assenjati l-appartamenti 3 u 4 flimkien mal-arja izda fil-kuntest tal-kawza odjerna mhux qed jitolbu hekk. Illi fl-ewwel lok ghandu jigi rilevat li hadd mill-partijiet ma qajjem l- eccezzjoni li l-proprjeta' mhux kommodament divizibbli u fil-fatt jirrizulta li din il-proprjeta', hija b'xi mod divizibbli f'zewg porzjonijiet. Illi b'referenza ghar-rapport tal-Perit Saviour Mc Ewen. a fol. 182 tal- process liema rapport ma giex validament kontestat jirrizulta li l- ambjenti li l-atturi qed jitolbu li jigu assenjati lil George Chiao u konsegwentement lilhom ghandhom il-valuri segwenti: Flat 1: €44,000; Flat 2: €42,000; Flat 5: €33,000 (bl-arja) Total: €119,000. Filwaqt li l-appartamenti li qed jigi suggerit li jghaddu ghand l-ahwa Stephan ghandhom il-valuri segwenti: Flat 3: €44,000; Flat 4: €44,000. Jirrizulta ghalhekk li hemm diskrepanza bejn iz-zewg porzjonijiet ta' €31,000 b'dana li sabiex jigu wgwali l-ahwa Bonnici Hunt jonqos li jinghataw valur ta' €15,500. Ghalhekk sabiex taghmel tajjeb ghad-differenza fil- porzjonijiet tenut il-Qorti tqis li d-differenza bejn iz-zewg porzjonijiet ghandha tinqasam sabiex taghmel tajjeb ghad-differenza bejn il- porzjonijiet b'dana li mal-porzjon ta' Flat 3 u Flat 4, il-parti li ser tigi assenjata dawn l-appartamenti ghandha wkoll tinghata mill-parti l-ohra s-somma ulterjuri ta' €15,500. B'hekk mill-valur tal-appartamenti 1, 2 u 5 ghandha titnaqqas is-somma ta' €15,500 sabiex taghmel tajjeb ghan- nuqqas ta' permessi filwaqt li mal-valur tal-appartamenti 3 u 4 ghandha tizdied ekwiparazzjoni ta' €15,500. B'dan il-mod il-valur ta' kull porzjoni finalment hija ta' €103,500. Jirrizulta li l-konvenuti Stephan baqghu sal-ahhar fis-sottomissjonijiet taghhom jinsistu li dawn il-porzjonijiet ghandhom jittellghu bix-xorti u li ma hemm xejn fil-ligi li ghandu jcahhad dan id-dritt lill-konvenuti filwaqt li l-atturi apparti l-mod kif inkitbet l-ewwel talba taghhom ma ghamlu l-ebda sottomissjoni ulterjuri dwar dan ghalkemm il-Qorti hija konxja li l-atturi ghandhom konvenji/kuntratti relatati ghal tliet appartamenti partikolari u li jinsabu fil-porzjon mitluba minnhom. Qorti taqbel mas-sottomissjonijiet tal-konvenuti Stephan li legalment din il-Qorti ma tistax ittellef id-dritt tax-xorti lill-partijiet u ghaldaqstant tiddikjara li fil-mument li ser tghaddi sabiex tilqa' l-ewwel talba dan ikun b'mod limitat billi tordna d-divizjoni tal-benefikati kollha mibnija fil-fond 24, Ulysses Street, Birkirkara limiti ta' Zebbug, Ghawdex f'zewg porzjonijiet kif ampjament spjegat aktar 'il fuq u kif isegwi: L-ewwel porzjoni: Flat numru 1 Flat numru 2 Flat numru 5 flimkien mal-arja Arapa ekwiparazzjoni ta' €15,500 lit-tieni porzjon. It-tieni porzjon: Flat numru 3, Flat numru 4, Ekwiparazzjoni ta' €15,500 dovuta mill-ewwel porzjon. Konsegwentement skont lil George Douglas, il-qorti tilqa' t-tieni u t-tielet talba sabiex dik il-porzjoni tigi assenjata lill-atturi. Ir-raba' u l-hames talbiet attrici: Danni (i): Illi ghal dak li huma danni sofferti konsegwenza tal-agir ta' George Douglas l-atturi jsostnu li sofrew danni konsistenti: (1) Ir-registrazzjoni tal-konvenju ghas-somma ta' €720; (2) Sensar ghas-somma ta' €700; (3) Spejjez tal-metres tad-dawl u ilma fl-appartamenti kollha (€326x5), (€163 x 5), flimkien ma' kirjiet tal-istss appartament ta' madwar €220 fis- sena. (4) Spejjez tal-MEPA ghas-somma ta' €1921. Din il-Qorti izda gharblet sew il-ftehim ta' Ottubru, 1999 kif ukoll il- konvenju sussegwenti u minn imkien ma jirrizulta li ghall-ispejjez imsemmija kellu jaghmel tajjeb il-venditur izda jirrizulta li spejjez ta' permessi u sabiex jitlestew l-appartamenti kellhom ikunu kollha a liema porzjoni tigi assenjata karigu ta' Emidio Scardino. Dwar is-senserija ma giet prezentata l- ebda prova li dik s-senserija mhallsa mill-attur ma kinitx dovuta minnu izda mill-konvenut Douglas. Min-naha l-ohra fir-rigward tal-ispejjez tal-kirjiet tad-dawl u l-ilma huwa minnu li la darba l-bini tlesta suppost zewg appartamenti gew assenjati lill-George Douglas u l-attur kien jibqa' bi tliet appartamenti ohra f'idejh. Ghalhekk se mai l-atturi ghandu jigi rimborsat tal-ispejjez tal-kirjiet tas-servizzi ta' zewg appartamenti. 186 et seq jirrizulta li dawn is-servizzi tpoggew fis-sena 2002 u ghalhekk George Douglas ghandu jirrimborsa lill-atturi s-somma ta' €220 x 2 appartamenti x 13-il sena (sas-sena 2015) li jekwivali ghal €5,720. Minn dan l-ammont ghandhom jitnaqqsu is-somma ta' $385 li gia thallsu mill-konvenut Douglas lill-attur. Danni (ii): L-atturi qed jippretendu wkoll li sofrew danni rapprezentanti f'imghax li kieku kienu jdahhlu fuq prezzijiet tal-fondi li kienu ser jinbieghu li izda dan ma sehhx. Ma hemmx dubju li dawn id-danni huma konsegwenzali ghall-agir u d-difett fit-titolu tal-konvenut Debrincat li naqas milli jinforma l-atturi bil-verita' kollha dwar il-proprjeta' u ghalhekk ghandu il-konvenut George Douglas. Ghal dan il-ghan ghandhom jithallsu minn George Chiao lill-atturi mghaxijiet bit-8% fuq is-somma ta' €9,317 (hlas dovut fuq flat ground floor) b'effett mid-data tad-29 ta' Awissu, 2003, fuq is-somma ta' €12,812 (hlas dovut fuq flat fis-semi-basement) b'effett mid-data tat-3 ta' Settembru, 2003, fuq is-somma ta' €16,305 (depozitu fuq flat numru 5) b'effett mill-5 ta' Mejju, 2006 u fuq is- somma ta' €32,611 (prezz tal-bejgh tal-flat numru 5) b'effett mid-9 ta' Mejju, 2006 u dan lkoll kalkolati sad-data li din id-decizjoni ssir res judicata jew tigi konfermata. Danni (iii): L-attur jippretendi li George Douglas ghandu jithallas mill-ahwa Stephan ta' xoghol li suppost huwa ghamel f'isimhom fil-fond in kwistjoni izda l-Qorti assolutament ma taqbilx ma' dan l-argument stante li dak li sar minn George Douglas sar kollu minn wara dahar il- konvenuti l-ohra li certament ma jistghux jitqiesu responsabbli ghal xi hlas ta' kumpens lilu. Illi jirrizulta lil din il-Qorti li la darba l-atturi jigi assenjat lilhom porzjon diviz ta' din il-proprjeta' ghall-valur kif dikjarat aktar 'il fuq ta' €103,500, wara li dan jigi assenjat lil George Chiao, il-Qorti tqis li ghandu jkun dan il-valur li trid tiehu kont sabiex jigi analizzat jekk jonqosx xi danni li sofrew l-atturi u li taghhom ghandu jaghmel tajjeb il-konvenut Douglas. Il-Qorti ma tqisx li din hija kwistjoni ta' arrikiment indebitu mill-konvenuti l-ohra izda hija kwistjoni ta' danni sofferti mill-atturi konsegwenza tal-konvenut George Chiao. Jirrizulta li skont il-ftehim ta' Ottubru, 1999 l-atturi kellhom johorgu huma minn buthom l-ispejjez kollha sabiex isir il-progett liema spejjez skont il-Perit Saviour Mc Ewen. ammontaw ghas-somma ta' €69,000. Skont l-istess ftehim l-atturi kienu ser jispiccaw b'dak kollu ezistenti fuq l-appartament numru 2 u cioe' l-appartamenti 3, 4, 5 u l-arja. Il-valur ta' dan l-appartamenti gie stmat mill-istess Perit Saviour Mc Ewen. ghas- somma ta' €44,000 l-appartamenti numru 3 u 4 effettivament muniti bil- permess ta' zvilupp u l-appartament numru 5 li nghata l-valur ta' €33,000 li izda mhux munit bil-permess, valur totali tal-proprjeta' li kellha tigi f'idejn l-atturi kellha allura tkun dik ta' €121,000. Bil- porzjonijiet kif dikjarati minn din il-Qorti l-atturi ser jispiccaw f'idejhom Id-differenza fl-ammonti per proprjeta' b'valur konsegwenza tekwivali ghal danni sofferti mill-atturi mputabbli lill- konvenut Douglas u ghal din ghandu jaghmel tajjeb ukoll il- konvenut George Douglas fis-somma ta' €17,500. Ghalhekk it-total ta' danni dovuti lill-atturi Azzopardi mill-konvenut George Douglas ghandha tigi kkalkolata u tekwivali kif indikat minn din il-Qorti fil-paragrafi danni (i), danni (ii) u danni (iii) suesposti. Is-sitta, seba' u t-tmien talba: Din il-Qorti fil-paragrafi suesposti, gia dahlet fil-kwistjoni dwar jekk l- ahwa Stephan ghandhomx ikunu responsabbli ghal xi danni, kumpens jew arrikkiment izda ghar-ragunijiet gia moghtija aktar 'il fuq f'din id- decizjoni li l-Qorti taghmel taghha anki f'dan is-sub-titolu, il-Qorti ma tqisx li dawn it-talbiet huma gjustifikati fil-konfront tal-konvenuti Stephan u ser tghaddi sabiex tichad l-istess. ta' €103.500. Decizjoni Il-Qorti, ghar-ragunijiet kollha suesposti, tiddeciedi din il-kawza billi, filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet tal-konvenut George Douglas, tichad ukoll ir-raba' u l-hames eccezzjonijiet tal-konvenuti l-ohra filwaqt li tilqa' s-sitt ecccezzjoni limitatament biss ghal danni mitluba mill-atturi fil-konfront tal-konvenuti ahwa Stephan u tghaddi sabiex: Tilqa' limitatament l-ewwel talba attrici billi in ezercizzju tad-drittijiet spettanti lill-atturi kontra George Chiao u ta' dan fil-konfront tal- konvenuti l-ohra, tiddividi l-benefikati llum mibnija minflok il-fond antik bin-numru 24, Ulysses Street, Ħad-Dingli limiti ta' Zebbug, Ghawdex f'zewg porzjonijiet kif isegwi: L-ewwel porzjoni: Flat numru 1 Flat numru 2 Flat numru 5 flimkien mal-arja Arapa ekwiparazzjoni ta' €15,500 lit-tieni porzjon. It-tieni porzjon: Flat numru 3, Flat numru 4, Ekwiparazzjoni ta' €15,500 dovuta mill-ewwel porzjon. Tilqa' t-tieni talba u tahtar lin-Nutar Dr Anna Maria Galea Xuereb u tiffissa il-jum tat-12 ta' Jannar, 2016 f'12.00p.m. fil-bini tal-Qorti, Ghawdex sabiex hi stess tiehu hsieb li l-proprjeta' kif maqsuma f'zewg porzjonijiet tittella' bix-xorti bejn il-konvenut George Chiao u l-konvenuti l-ohra u konsegwentement tipprosegwi ghall-pubblikazzjoni tal-atti opportuni u tinnomina lil Dr. Renata Grieco Falanga sabiex tidher ghall-eventwali kontumaci fuq l-istess att; Tilqa' t-tielet talba u tikkundanna lill-konvenut George Chiao sabiex fuq l-istess att fil-jum tat-12 ta' Jannar, 2016 f'12.00p.m. fil-bini tal- Qorti Ghawdex jitrasferixxi, b'titolu ta' datio in solutum lill-atturi Emidio u Catherine konjugi Azzopardi l-kommoditajiet jew ahjar il-porzjon illi tkun giet assenjata lilu bis-sahha tad-divizjoni kif ordnata u tordna l- pubblikazzjoni ta' l-att pubbliku in ezekuzzjoni ta' dan it-trasferiment u ghal dan il-ghan tinnomina lill-istess Nutar Dr. Anna Maria Galea Xuereb sabiex tippubblika l-att u tinnomina lil Dr. Renata Grieco Falanga sabiex tirraprezenta lill-eventwali kontumaci Tilqa' r-raba' talba u tillikwida d-danni sofferti mill-atturi Azzopardi per konsegwenza tad-difett tat-titolu tal-konvenut George Chiao billi tiddikjara li jikkonsistu f'dawk id-danni kif hekk dikjarati minn din il-Qorti fil-paragrafi suesposti f'din id-decizjoni mmarkati bhala Danni (i), Danni (ii) u Danni (iii); Tilqa' l-hames talba u tikkundanna lill-konvenut George Chiao ihallas id-danni kif hekk dikjarati minn din il-Qorti fil-paragrafi suesposti f'din id-decizjoni mmarkati bhala Danni (i), Danni (ii) u Danni (iii) lill-atturi konjugi Azzopardi; Ghar-ragunijiet suesposti tichad bhala nfondati is-sitt, is-seba' u t- tmien talbiet attrici. Stante li l-Qorti tqis li din il-vertenza sehhet unikament rizultat ta' nuqqasijiet u tort tal-konvenut George Chiao, l-ispejjez kollha ta' din il-kawza salv dawk gia decizi fis-sentenzi preliminari, ghandhom jigu sofferti mill-istess George Chiao, l-ispejjez tal-kuntratt ta' divizjoni ghandhom jithallsu skont l-ishma rispettivi tal-partijiet filwaqt li l- ispejjez tal-assenjazzjoni tal-proprjeta' lill-atturi jithallsu skont il-ligi. Vera kopja