FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) IN RAPPREZENTANZA TA' L-ASSENTI THOMAS GLASS U JAMSMIN BONSHOR Illum 6 ta' Novembru 2018 subizzjoni. Rat ir-rikors tal-attur fejn talab li s-socjeta' konvenuta tigi kkudannata thallas is- somma ta' (€13,785.51) rapprezentanti f'pagi u beneficcji li s-socjeta' konvenuta naqset milli thallas, oltre l-imghax legali bl-ispejjez kontra taghha li minn issa ngunta in Rat ir-risposta tas-socjeta' TRC Family Entertainment Ltd fejn esponiet: Preliminarjament, it-talba ta' l-atturi hija preskritta ai termini tal-artikolu Minghajr pregudizzju ghas-suespost, u fil-mertu, l-atturi ghandhom tal-inqas jispjegaw il-pretenzjoni ta' kull wiehed mir-rikorrenti u l-ammont li kull individwu qieghed jippretendi mis-socjeta' intimata. Addizzjonalment, l-atturi ghandhom kollha kemm huma, igibu prova tat-talbiet taghhom. Bl-ispejjez u salv eccezzjonijiet ulterjuri. mis-sena 2012, izda fl-2014 din il-kumpanija kienet infurmat lill-impjegati taghha li kienet ghaddejja minn xi problemi finanzjarji u talbithom sabiex ikomplu jahdmu u F'Gunju, 2014 meta suppost l-impjegati kellhom jithallsu l-paga taghhom, is-CEO tal-kumpanija Paul Mangani sejjah ghal laqgha u nfurma lill-impjegati li kien hemm xi problemi fil-kompjuter u li ma setghux ihallsu l-pagi dak L-impjegati saru jafu li fil-verita', il-kumpanija kellha problemi mal-investituri taghha u ma kienx hemm flus sabiex jithallsu l-pagi. Il-kumpanija talbet lill-impjegati sabiex jibqghu lejali lejn il-kumpanija u jibqghu jahdmu sakemm tissolva l-problema, izda jekk kien hemm min xtaq jitlaq, dan seta' jaghmlu. F'Settembru, 2014 il-kumpanija terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha u xi xhur wara, Jorge Meilak ircieva l-paga tieghu ta' Lulju u Awwissu izda mhux ta' Settembru 2014. Thomas Zammit Giuliano jghid li kien impjegat mal-kumpanija TRC Family Entertainment Limited mis-sena 2013 bhala Manager, izda fl-2014 din il-kumpanija kienet infurmat lill- impjegati taghha li kienet ghaddejja minn xi problemi finanzjarji u talbithom sabiex l-impjegati kellhom jithallsu l-paga taghhom, is-CEO tal-kumpanija Paul Mangani sejjah ghal laqgha u nfurma lill-impjegati li kien hemm xi problemi fil-kompjuter u li ma setghux ihallsu l-pagi dak iz-zmien. L-impjegati saru jafu li fil-verita', il-kumpanija kellha problemi mal-investituri taghha u ma kienx hemm flus sabiex jithallsu l-pagi. F'Settembru 2014, il-kumpanija terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha. Djafari jghid li bi zvista l-Labour Office ma kienux inkludewh fil-claim li ghamlu u Castellanos jghid li ircieva l-paga ta' Lulju u Awwissu izda mhux ta' Settembru, 2014. Thomas Zammit Giuliano kellu xi oggetti li kienu jappartjenu l-kumpanija u kien qed jirriskontra problemi sabiex jerga' jirritornahom stante li la l-manager precedenti ma kelmu, l-ufficju kien maghluq u anke l-Avukat ta' TRC irrifjuta li jiehu pussess ta' dawn l-oggetti. Craig Crosson infurmah li seta' jzomm l-oggetti stante li l-valur taghhom kien ekwivalenti ghal paga tieghu ta' Settembru, izda Thomas Zammit Giuliano ma ghandu l-ebda interess fl-oggetti u xtaq il-paga tieghu. tkellem ma kumpanija ta' Avukati Wallbank Preziosi, dawn infurmawh li huma kellhom x'jaqsmu ma pagamenti biss u li jekk xtaq jinsisti li jiftah claim ghar-rigward il-paga tieghu, dan kellu jaghmlu fil-konfront ta' Simon Theuma li huwa shareholder ta' TRC, izda kuntratt ta' ingagg qatt ma kellu ma dan Simon Theuma. Brian Sanchez jghid li kien impjegat mal-kumpanija TRC Family Entertainment Limited mis-sena 2012, izda f'Mejju tal-2014 din il-kumpanija kienet infurmat lill-impjegati taghha li kienet ghaddejja minn xi problemi finanzjarji u talbithom sabiex ikomplu impjegati kellhom jithallsu l-paga taghhom, is-CEO tal-kumpanija Paul Mangani sejjah ghal laqgha u nfurma lill-impjegati li kien hemm xi problemi fil-kompjuter u li ma setghux L-impjegati saru jafu li fil-verita', il-kumpanija kellha problemi mal-investituri taghha u ma kienx hemm flus sabiex jithallsu l-pagi. kumpanija talbet lill-impjegati sabiex jibqghu lejali lejn il-kumpanija u jibqghu jahdmu sakemm tissolva l-problema, izda jekk kien hemm min xtaq jitlaq, dan seta' jaghmlu. Brian Sanchez ghazel li jibqa' jahdem mal-kumpanija izda f'Settembru, 2014 il-kumpanija terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha u xi xhur wara, Jorge Meilak ircieva l-paga tieghu ta' Lulju u Awwissu izda mhux ta' Settembru 2014. d-dettalji ta' Brian Sanchez sabiex jifthu claim kontra l-kumpanija izda peress li l-visa tas- sur Sanchez kien skada, kellu jitlaq lura lejn pajjizu. Xi xhur wara rcieva l-paga tieghu ta' Gunju, Lulju u Settembru, stante li ghax-xahar ta' Awwissu rcieva pagament parzjali. Izid jghid li hu b'kollox ircieva l-ammont ta' €6066.95 izda l-payslips kienu jammontaw ghal €7939.09 u allura hemm diskrepanza ta' €1872.14 li ghadhom dovuti lilu. kien tkellem ma kumpanija ta' Avukati Wallbank Zammit Parnis, dawn infurmawh li huma kellhom x'jaqsmu ma pagamenti biss u li jekk xtaq jinsisti li jiftah claim ghar-rigward il- paga tieghu, dan kellu jaghmlu fil-konfront ta' Simon Theuma li huwa shareholder ta' TRC, izda kuntratt ta' ingagg qatt ma kellu ma dan Simon Theuma. Jasmine Manduca tghid li kienet impjegata mal-kumpanija TRC Family Entertainment Limited minn Gunju 2012 sa Settembru 2014. F'Mejju 2014, il-kumpanija TRC Family Entertainment Limited infurmat lill-impjegati taghha li kellha diffikultajiet finanzjarji u li ma setghux ihallsu l-pagi tax-xahar, izda li kienu se jhallsu lill-impjegati taghhom fi zmien qasir. Jasmine Manduca iddecidiet li tkompli tahdem mal-kumpanija fuq bazi full- Hekk kif ghadda ftit zmien u l-pagi regghu ma thallsux, il-kumpanija talbet li l- impjegati jibqghu lejali lejha u jkomplu jahdmu sakemm tissolva l-problema ta' flus, izda jekk kien hemm xi mpjegati li xtaqu jitilqu, dan setghu jaghmluh. iddecidiet li tkompli tahdem mal-kumpanija fuq bazi part-time. F'Settembru, 2014 il- kumpanija terminat l-ingagg tal-impjegati kollha taghha u xi xhur wara, Jasmine Manduca irceviet il-pagi tax-xhur ta' Mejju, Gunju, Lulju u Awwissu, izda ghax-xahar ta' Settembru ma rceviet xejn. Izzid tghid li hija giet infurmata li jekk xtaqet tinsisti li tiftah claim ghar-rigward il-paga taghha, din kellha taghmlu fil-konfront ta' Simon Theuma li huwa shareholder ta' TRC, izda kuntratt ta' ingagg qatt ma kellha ma dan Simon Theuma. Ikkunsidrat: Il-Qorti rat in-nota ta' l-atturi a fol 12 tal-process fejn il-partijiet jindikaw li kollha kemm huma huma dovuti somma flus in kwantu paga ghax-xahar ta' Settembru 2014. Thomas Zammit Giuliano jikkonferma dan ukoll fl-affidavit tieghu a fol 23 tal-process. Brian Sanchez jikkonferma dan ukoll fl-affidavit tieghu a fol 28 tal-process. Jasmine Manduca tikkonferma dan ukoll fl-affidavit taghha a fol 33 tal-process. Jirrizulta li f'Awwissu 2017 il-kumpanija konvenuta infurmat lill-atturi li l-kumpanija kienet dahlet fi problemi finanzjarji u ddecidiet li tibda redundancy process. Permezz ta' ittra a fol 39 jirrizulta li Thomas Zammit Giuliano spicca mix-xoghol minn mal- kumpanija konvenuta fis-27 ta' Settembru 2014. Is-socjeta' konvenuta qed tibbaza l-eccezzjoni taghha li dawn il-proceduri huma preskritti ai termini ta' l-Artikolu 2147(g) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. L-atturi jghidu li hemm ukoll l-Artikolu 2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, izda jikkontendu li l-perjodu preskrittiv huwa ta' sentejn ai termini ta' l-Artikolu 2149(c) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta u dan peress li l-Artikolu 2149(c) jghid hekk, "azzjonijiet tal-avukati, prokuraturi legali, nutara, arkitetti u inġinieri ċivili, u persuni oħra li jeżerċitaw professjonijiet jew arti liberali oħra, għad-drittijiet tagħhom u għall-ispejjeż li jkunu għamlu;" Huma jikkontendu li huma professjonisti u huma nies ikkwalifikati li jezercitaw professjoni libera. Il-Qorti ma taqbilx ma l-argument li l-atturi huma professjonisti li jezercitaw arti libera, primarjament ghaliex jirrizulta bic-car li l-atturi ma kienux qeghdin jahdmu ghal rashom f'dan il-kaz, anzi kienu impjegati mal-kumpanija konvenuta, irrispettivament mit-tip ta' xoghol li kienu qeghdin jaghmlu bhala impjegati fi hdan il-kumpanija, huma ma kienux qed jaghmlu dan ix-xoghol bhalma nghidu jkunu self-employed. L-atturi jghidu li hemm terminu preskrittiv iehor li huwa l-Artikolu 2154 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, li jghid li azzjonijiet civili ghar-rigward dawk li hergin minn azzjonijiet kriminali, ir-regoli tal-preskrizzjoni hergin mill-Kodici Kriminali ghandhom japplikaw. Fil-process ma jirrizultax li kien hemm xi azzjoni kriminali jew li dan il-kaz kien frott ta' azzjoni kriminali allura l-Qorti ma ssibx li dan l-agrument iregi. L-atturi jsemmu l-Artikolu 2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Xoghol il-Qorti bhal issa huwa li tiddeciedi jekk l-azzjoni attrici hijiex preskritta skond l- Artikolu 2147(c) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Fil-kawza deciza mill-Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni superjuri fl-ismijiet, Josephine Brincau u John Berger vs Korporazzjoni Enemalta, datata 11 ta' Lulju 2008, il-Qorti ghar-rigward l-Artikolu 2147(c) qalet hekk, L-Artikolu 2147(c) tal-Kodici Civili jipprovdi li:- "l-azzjonijiet tas-sefturi jew persuni ohra mhallsin bix-xahar, ta' l-artigjani jew tal- haddiema bil-gurnata, ghall-hlas tal-granet tal-pagi, tas-salarji, jew tal-fornituri li jkollhom jiehdu.", jaqghu bi preskrizzjoni bl-eghluq ta' sena. Dan il-provvediment mhu xejn ghajr traduzzjoni mit-test originali bit-Taljan tal-Artikolu Il-Qorti hi tal-fehma li ghandha taghmel dawn l-osservazzjonijiet:- (a) Hemm distinzjoni apparenti bejn it-test Malti u dak Ingliz in kwantu fit-test Malti (b) Jidher li hemm lacuna in kwantu dan il-provvediment ma japplikax ghal dawk il- persuni li ghandhom is-salarji pagabbli mhux kull xahar. Dan ifisser li ghal dawn il- persuni japplika perjodu ta' preskrizzjoni itwal. ghandu jkun hekk. Fil-kawza fl-ismijiet Paul Ruzicic vs Vincent Gove! deciza fit-8 ta' April 2002 mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili, l-attur kien jahdem bhala chef u kien jithallas L-attur harrek lill-principal tieghu ghall-hlas ta' salarju. Il-Qorti kkonkludiet: "Infatti l-artikolu 2147(c) fuq imsemmi jitkellem dwar persuni mhallsin bix-xahar, jew persuni ingaggati bil-gurnata ghall-hlas tal-granet tal-pagi. jirrizulta li l-attur kien ingaggat u jithallas bil-gimgha u mhux bix-xahar u lanqas bil- Ghalhekk il-preskrizzjoni sollevata mhux applikabbli ghal kaz in ezami." (c) Certament li wasal iz-zmien li dawn il-provvedimenti, li dahlu fis-sehh permezz tal- Ordinanza numru VII tal-1868, jigu riveduti u fejn hemm bzonn emendati sabiex jirriflettu z-zminijiet li qeghdin nghixu fihom. Il-Qorti mhi tara l-ebda raguni ghalfejn ghandu jkun hemm distinzjoni bejn dawk imhallsin bix-xahar u haddiema ohra imhallsin iktar spiss. (d) Il-fatt li fl-Artikolu 2147(c) tintuza l-kelma paga u wkoll salarju, hemm distinzjoni fis- sinifikat taghhom minkejja li fil-hajja ta' kuljum dawn iz-zewg termini jintuzaw b'mod li huma kunsidrati li ghandhom l-istess sinifikat. Il-Qorti taqbel li l-kelma "tal-granet tal- haddiema li jahdmu bil-gurnata. F'dan il-kuntest issir riferenza ghall-kawza fl-ismijiet Alex Omrani vs Joseph Bullock deciza mill-Qorti tal-Appell fil-11 ta' Dicembru 1978. M'hemmx dubju li l-atturi ma jikkwalifikawx bhala haddiema li jahdmu bil-gurnata. (e) Fl-Att dwar l-Impieg u Relazzjonijiet Industrijali (Kap. 452) l-Artikolu 2 jipprovdi:- paga tfisser rimunerazzjoni jew qliegh li jithallsu minn principal lil impjegat u tinkludi kull bonus li jithallas kond l-Artikolu 23 minbarra kull bonus jew allowance relatati ma' l- esekuzzjoni tax-xoghol jew mal-produzzjoni" Jidher li din il-ligi ma taghmilx distinzjoni bejn salarju u paga. Hu floku jekk fl-ewwel lok il-Qorti tiddetermina jekk "on call allowance" Id-difensur tal-Korporazzjoni konvenuta jsostni li l- kelma salarju m'ghandix tinghata definizzjoni restrittiva. Fil-kawzi: 1994 fejn gie spjegat li hlas ghal leave ma jaqax taht il-kategorija ta' salarju (ghalkemm is-sentenza kienet b'riferenza ghall-Artikolu 2148(d) tal-Kodici Civili) in kwantu l-Qorti kkonkludiet li m'hemmx ekwivalenza bejn salarju u d-dritt ghal leave. • Lawrence J.M. Harney vs Malta Shipbuilding Co. Ltd deciza mill-Qorti ta' l-Appell (Sede Inferjuri) fid-19 ta' Dicembru 2003, bonus gie dikjarat li hu soggett ghall-preskrizzjoni kontemplata fl-Artikolu 2147(c) tal-Kodici Civili wara li l-Qorti qieset li electronics technician kien jidhol fl-espressjoni ta' "artigjan" u li: "Il-Kap 135 fis-subartikolu (1) ta' l- Artikolu 2 jiddefinixxi "paga" bhala "rimunerazzjoni jew qligh, li jithallsu bil-flus minn principal lill-impjegat u tinkludi kull bonus li ghandu jithallas skond lArtikolu 29 ta' dan l- Inferjuri) fl-20 ta' Ottubru 2003, hlas ta' sahra gie kkunsidrat li hu nkluz fil-hlasijiet kontemplati mill-Artikolu 2147(c) tal-Kodici Civili. Il-Qorti ghamlet riferenza ghal sentenza fl-ismijiet Giuseppe Ellul Hawes vs Dottor Ernesto Somewekesa et deciza mill-Qorti ta' l- Appell fl-10 ta' Jannar 1917 (Vol. deciza mill-Qorti ta' l-Appell fit-13 ta' Lulju 2001. Il-Qorti rat din l-ahhar sentenza u tistqarr li ma setghetx tasal ghal xi konkluzjoni dwar it-tip ta' hlas li kien il-mertu ta' dik il-kawza. Inferjuri) fit-30 ta' April 2008 fejn l-Artikolu 2147(c) gie dikjarat li japplika fil-kaz ta' bonus u pagamenti ohra. Il-Qorti tkompli hekk: Il-fehma tal-Qorti hi li l-kelma "xahar" ghandha tfisser xahar skond il-kalendarju Gregorjan. B'analogija tista' ssir riferenza ghall-Artikolu 103 tal-Kap. 12 li jipprovdi:- Fil-ghadd taz-zmien, il-gurnata tinghadd ta' erbgha u ghoxrin siegha, ix-xahar u s-sena jinghaddu skond il-kalendarju. Jekk wiehed kellu japplika dan it-terminu ta' preskrizzjoni jkun ifisser li ma japplikax minn jinghad l-preskrizzjoni ghandha interpretazzjoni restrittiva u ghalhekk jekk ikun jezisti xi dubju dwar l-applikabilita' taz- zmien preskrittiv, tali dubju ghandu jmur kontra min ikun eccepixxa l-preskrizzjoni. Fil- kawza fl-ismijiet Alf Mizzi & Sons (Marketing) Limited vs Dismar Company Limited deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-12 ta' Ottubru 2004 inghad: "Illi ghar-rigward tal- preskrizzjoni msemmija mill-kumpannija mharrka, jinghad li din hija wahda minn dawk imsejhin "preskrizzjonijiet qosra". Ghalhekk, kif il-qasam, preskrizzjoni bhal din hija eccezzjoni ghar-regola generali tal-preskrizzjoni ta' tletin sena ghall-azzjoni civili. Ghalhekk, preskrizzjoni bhal din ghandha tinghata tifsira dejqa.". Inoltre kif qalet il-Qorti ta' l-Appell fil-kawza Noel Giles nomine et vs Francis Brincau nomine deciza fit-8 ta' Mejju 2001, "L-eccezzjoni tal-preskrizzjoni, ghalkemm rikonoxxuta bhala mehtiega biex tassigura illi l-azzjoni tigi ezercitata entro terminu stabbilit biex id-drittijiet u l-obbligi tal-kontendenti jigu debitament accertati, kienet minnha nnifisha odjuza u kellha allura tigi applikata restrittivament". F'dan il-kuntest din il-Qorti taqbel mal-fehma li esprimiet il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fil- kawza Martin Schembri Latman vs Ramon Spasojevic nomine deciza fit-22 ta' Frar 2002 fis-sens li:- "Kif juri s-seba' patt tal-ftehim, izda, is-salarju ta' l-attur huwa stipulat b'tant fis-sena, mhux b'tant fix-xahar; il-preskrizzjoni taht l-art. 2147(c) tal-Kodici Civili ghalhekk ma tghoddx ghall-kaz ta' l-attur, u l-eccezzjoni hija ghalhekk michuda". Tant hu hekk li kwalsiasi kalkoli li jkun hemm bzonn li jsiru, isiru fuq sena salarju. Din il-Qorti qed taghmel dan il-hsieb kif kwotat fis-sentenza citata bhala taghha, u tiddikjara li l-perjodu preskrittiv li japplika fil-kaz in ezami huwa dak ta' l-Artikolu 2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-kawza giet intavolata fit-18 ta' Awwissu 2016 u ma jirrizultax li l-atturi ipprezentaw xi att gudizzjarju qabel dik id-data biex jinterrompu l-perjodu preskrittiv. Ghalhekk jirrizulta li din it-talba qed issir ferm wara li ghadda l-perjodu preskrittiv ta' Ghalhekk din l-azzjoni ormaj hija preskritta. Madanakollu l-Qorti thoss li l-kumpanija konvenuta moralment ma kenitx gusta fit-trattament taghha ta' dawn l-erba' eks impjegati li huma l-atturi, izda l-Ligi hija l-Ligi u sfortunatament l-Qorti kultant jkollha taghti decizjoni li ma tkunx trid taghti. Ghal din ir-raguni l-Qorti ma thossx li l-atturi ghandhom jbatu l-ispejjez tas-socjeta' konvenuta wkoll wara li ma thallsux tax-xoghol li taw lill-kumpanija konvenuta. Ghal dawn il-motivi l-Qorti tilqa' l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni moghtija mis-socjeta' konvenuta, dan pero' tiddikjara li din l-azzjoni hija preskritta skond l-Artikolu 2148(d) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. L-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet. Vera kopja