Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Goetz! Appell numru:- 20/2016 GasanMamo Insurance Limited (C3143) kif surrogata fid-drittijiet tal-assikurat tagħha Joseph Bellante u l-istess Joseph Bellante (KI Numru 912593M) (appellata) Vs Anthony Ward Coppola (appellant) u Jonathan De Donno bħala kjamat in kawża 17 ta' Novembru, 2017. Permezz ta' Avviż ta' Arbitraġġ ippreżentat fit-8 t' April 2011, is-soċjetà GasanMamo Insurance Limited (C-3143) kif surrogata fid-drittijiet tal- assikurat tagħha Joseph Bellante u l-istess Joseph Bellante (ID No DE DONNO) talbet li titħallas danni fl-ammont ta' €2000.21 wara inċident tat-traffiku li ġara ġewwa ż-Żejtun fl-20 ta' Mejju 2009, meta l-vettura numru ZUM 001 proprjetà ta' Joseph Bellante ġiet milquta mill-vettura numru GVP 417 misjuqa mill-intimat Anthony Ward Coppola, flimkien mal-imgħaxxijiet mid-data tal- ittra uffiċjali datata 19 ta' Jannar 2011 u l-ispejjeż ta' din il-proċedura u tal- istess ittra uffiċjali. Permezz ta' risposta ppreżentata fl-4 ta' Ottubru 2011, l-intimat wieġeb li m' għandux jinstab responsabbli għall-inċident de quo in kwantu dan seħħ unikament tort tas-sewwieq ta' vettura oħra bin-numru LAJ-427, ossija Jonathan De Donno, li ma ħarisx l-obbligi tiegħu bħala sewwieq u għamel manuvra perikoluża. B'hekk talab il-kjamat in kawża tal-imsemmi Jonathan De Donno. Permezz ta' risposta ppreżentata fis-6 ta' Jannar 2012, il-kjamat in kawża wieġeb li l-inċident ma seħħx tort tiegħu iżda unikament b'tort ta' Anthony Ward Coppola. Mingħajr preġudizzju għall-kwistjoni tar-responsabbilità tal-akkadut, iddikjara ulterjorment li s-somma ta' danni pretiża mhijiex kontestata. Fis-26 ta' Lulju 2016 it-Tribunal tal-Arbitraġġ iddeċieda li l-kawża tal-inċident kienet manuvra azzardata da parti tal-intimat Axiak u konsegewentement ikkonkluda li jaħti unikament għall-inċident tat-traffiku li seħħ fl-20 ta' Mejju 2009 fiż-Żejtun, u konsegwentement ikkundanna lill-istess intimat sabiex iħallas lir-rikorrenti s-somma ta' €2000.21 bl-imgħax mis-19 ta' Jannar 2011, bl-ispejjeż. Illi minn din id-deċiżjoni appella Anthony Ward Coppola fil-11 t' Awissu 2016. L- aggravji tiegħu huma li t-Tribunal: a. applika l-liġi ħażin; b. għamel apprezzament ħażin tal-provi; u c. ma kellux jordna li l-intimat għandu jħallas l-imgħaxxijiet mid-data tal-ittra uffiċjali, ossija mid-19 ta' Jannar 2011. B'risposta datata 23 ta' Awissu 2016 Joseph Bellante wieġeb li fil-mertu d- deċiżjoni appellata hi ġusta u timmerita konferma b'dan illi l-appell ta' Anthony Ward Coppola għandu jiġi miċħud bl-ispejjeż kontra l-istess Axiaq. Fit-12 ta' Settembru 2016 Jonathan De Donno wieġeb ukolll li l-appell tal- intimat huwa infondat fil-fatt u fid-dritt u għandu jiġi miċħud bl-ispejjeż, filwaqt li s-sentenza appellata għandha tiġi kkonfermata fl-intier tagħha. Ikkunsidrat: L-inċident oġġett tal-kawża seħħ fl-20 ta' Mejju, 2009 fi Vjal-Ħamsa u Għoxrin 8. ta' Novembru, Ħal Luqa. Il-mutur tal-appellant u l-vettura tal-imsejjaħ fil-kawża kienu t-tnejn qegħdin jinstaqu fl-istess direzzjoni. Permezz tat-tieni aggravju l-appellant jikkontendi li t-Tribunal kien skorrett meta kkonkluda:- li fil-ħin tal-inċident l-appellat De Donno kien qiegħed jaqsam fuq dik il- parti fejn il-linja medjana tat-triq hija interrotta u dan meta fl-istess waqt iddeċieda li l-post fejn seħħ l-inċident l-linja medjana tat-triq hija waħda kontinwa; li fil-ħin tal-inċident l-appellant ma kellux sirena mixgħula; u li huwa 'kemmxejn stramb' li fil-ħin tal-inċident l-appellant kien qiegħed isuq b' veloċità moderata. Dwar dan l-aggravju, l-appellat De Donno wieġeb illi mill-provi jirriżulta li: l-vettura tal-attur kienet parkeġġata fil-ħin tal-inċident; il-linja medjana tat-triq in kwistjoni hija kontinwa; il-linja medjana tat-triq hija nterrotta f'dik il-parti tat-triq quddiem ir- razzett;  sabiex idur lejn id-direzzjoni ta' Żammit Farm, De Donno għafas mal-linja medjana, xegħel l-indicator u ħares fil-mirja tal-ġenb kif ukoll tan-nofs;  għalkemm l-intimat appellant xehed li kien fuq emerġenza fil-ħin tal- inċident, u li kellu s-sinjali akustiċi u viżivi biex juru dan, il-kjamat in kawża ma sema' ebda sirena la qabel u wara l-inċident apparti l-fatt li l-konvenut appellant kien għaddej b' veloċità moderata li tikkontraddiċi l-fatt li kien fuq emerġenza; l-appellant ikkonferma li l-intenzjoni tiegħu kienet li jagħmel manuvra ta' sorpass minkejja li l-linja tat-triq hija waħda kontinwa. Il-konsiderazzjonijiet tat-Tribunal dwar il-linja medjana tat-triq fil-post fejn seħħ l-inċident kienu s-segwenti: 'l-arbitru ma jistax jinjora l-fatt illi fil-post fejn seħħ l-inċident l-linja medjana tat-triq hija waħda kontinwa, fatt mhux kkontestat, li jfisser illi wieħed ma jistax jaqla u jmur fuq il-karreggata opposta. Din ir-regola ma tapplikax għal De Donno billi fil-ħin tal-inċident huwa kien qiegħed jaqsam fuq dik il-parti fejn il-linja medjana hija interrotta. ġia la darba ġie kkonstatat illi l-linja medjana tat-triq kienet waħda kontinwa għandu jsegwi illi l-manuvra tal-intimat Axiak meta ttenta illi jeffettwa manuvra ta' sorpass u qasam l-istess linja medjana tat-triq kienet waħda projbita.' Mill-inċident report anness mal-Avviż ta' Arbitraġġ jirriżulta li l-appellat u l- kjamat in kawża għamlu s-segwenti dikjarazzjonijiet: 'Car No. LAJ427 Jien waqaft f' nofs ta' triq sabiex nidħol fl-għalqa. Xgħelt l-indikatur li ħa nikser fuq in-naħa tal-lemin, rajt li mhu ġej ħadd minn faċċata tiegħi u hekk kif ksirt qabiżni mutur tal-pulizija bil-konsegwenza li laqatni u tilef il-kontroll tal-mutur u rajtu jaħbat ma vettura li kienet ipparkjata u baqa' jitkaxkar. Car No. GVP417 Kont infurmat mill-control room sabiex immur fuq l-inċident stradali li seħħ f' tal-barrani, Ħal Luqa fejn l-ispeed camera. Jien soqt il-mutur GVP417 bil- beacon lights, bis-sirena u bid-dawl mixgħul. Jien rajt van miexi fin-nofs fit- triq 25 ta' Novembru, Ħal Luqa. Peress li kont fuq emerġenza jien kont kostrett li naqbżu u hekk kif qbiżtu dan kiser f' daqqa għal ġo fija bil-konsegwenza li tlift il-kontroll tal-mutur u ħbatt ma' karozza pparkjata għal ma siġra u spiċċajt nitkaxkar fuq karozza oħra pparkjata fil-ġenb. Ix-xufier żied jgħid li fl-ebda mument ma ra li l-vann kellu ndicators jixgħelu kif ukoll kien wieqaf f' nofs tat-triq sabiex jikser fuq in-naħa tal-lemin tiegħu.' L-iskizz anness mal-imsemmi rapport jindika li fl-spot of impact fejn kienet tinstab il-vettura LAJ427 il-linja medjana interrotta fit-triq. Da parti tiegħu l-appellant Anthony Ward Coppola xehed li, 'l-line huwa sħiħ abjad. Issa l-fatt li t-triq kienet, għax jekk tgħaddi llum, ma hijiex hekk kollha toqob u l-lines ma jidhirx sew.' Dan ġie kkonfermat ukoll mill-Ispettur Mario Legesse li xehed li 'kienet saret ukoll perizja fuq il-post … u kienu ġew prodotti rappreżentanti ta' Transport Malta dwar id-diżgwid li kien hemm jekk il-linja hux suppost kienet dritta jew le. Pero dakinhar tal-ġurnata ta' l-inċident ir-road markings kienu faded ħafna tant li ma tantx stajna nikkostataw x' direzzjoni qed jagħtu.' Waqt is-smiegħ tal-provi ġew eżibiti ritratti li ttieħdu waqt l-investigazzjoni tal- inċident, u fihom jidhru l-vetturi nvoluti fl-inċident. F'wieħed mir-ritratti, li l- qorti qegħda timmarka Dok. AE1, hu ċar daqs il-kristall li minn fejn qasam il- vann, f'nofs it-triq hemm linja kontinwa. Fehma li l-qorti tkompli ssaħħaħ mir- ritratt li qegħda timmarka Dok. Ghallinqas dak kien l-istat ta' fatt dakinhar li seħħ l-inċident. Dan ifisser li l-imsejjaħ fil-kawża għamel manuvra kontra l-liġi meta qasam it-triq f'punt fit-triq fejn ma setax jagħmel tali manuvra. Magħmula dawn il-konsiderazzjonijiet il-qorti ma tistax taqbel mat-Tribunal li fil-ħin tal-inċident De Donno kien qiegħed jaqsam, "… fuq dik il-parti fejn il-linja medjana hija interrotta". Ir-ritratti AE1 u AE2, li ttieħdu a tempo vergine, juru mod ieħor. L-appellant jilmenta mill-fatt li t-Tribunal wasal għall-konklużjoni li fil-ħin tal- inċident is-sewwieq tal-mutur ma kellux is-sirena mixgħula: 'l-ispettur Anthony Cunningham, xehed illi mir-readings tad-Data Track irriżulta illi fil-ħin tal-inċident l-mutur kien qiegħed jinstaq b' veloċità moderata, fattur illi huwa kemm xejn stramb għaliex ġia la darba l-intimat kien qiegħed isuq bis- sirena w kien sejjer jirrispondi sejjħa għall-emergenza wieħed kien jippretendi illi l-ispeed illi kien għaddej bih kien ikun wiehed elevat. Illi għalhekk għal din ir-raguni l-arbitru huwa propens illi jemmen il-verżjoni tal-kjamat in kawża w ċjoe fil-ħin tal-inċident is-sewwieq tal-mutur ma kellux is-sirena mixgħula.' M'huwiex kontestat li l-intimat Axiak kien ingħata ordni mill-control room biex imur fi Triq tal-Barrani, fejn kien seħħ inċident tat-traffiku. Għal dak li jirriżulta l-ispeed tal-mutur, dan m'huwiex ċar. Għalkemm issemma dokument tad-data track minn fejn suppost jirriżulta l-velocita' tal-mutur, dan id- dokument ma jirriżultax li qiegħed fl-atti. Hu minnu li l-Ispettur Agius xehed li mid-data track records kien irriżulta li l-velocita tal-mutur kienet moderata. Pero' mill-atti ma jirriżultax x'kienet din 'l hekk imsejħa veloċita 'moderata'. Li hu rilevanti, li mix-xhieda kien biss l-appellant li semma li fil-ħin tal-inċident kellu s-sirena u d-dawl il-blu mixgħulin. Hekk per eżempju, l-appellat Joseph Bellante, xehed li "F'daqqa waħda nisimgħu boom u sinċerament dak il-ħin jiena għalja qisu waqa' barmil taż-żejt". Ix-xhud qatt ma qal li sema' sirena. Kif sema' l-impatt, hekk ukoll probabbilment kien jisma' s-sirena kieku kienet mixgħula. L-istess jingħad fir-rigward tax-xhud George Portelli, sid ieħor ta' vettura li saritilha l-ħsara, u li kien jinsab fil-pompa tal-petrol li tinsab passi 'l bogħod minn fejn seħħ l-inċident. Il-qorti tosserva kif Aquilina xehed b' mod konfużjonarju. Hekk per eżempju mistoqsi mistoqsi kienx sema' s-sireni wieġeb li le, iżda mistoqsi jekk rax il- blue lights tal-mutur mixgħulin eżatt wara d-daqqa, l-ewwel qal li waqqfuh il- pulizija milli javviċina l-mutur (ma jirriżultax li kien hemm pulizija oħra fil-ħin eżatt tal-inċident) imbagħad qal li l-mutur kien 'il bogħod wisq. Wara qal li dam ma ħareġ mill-vann. Kien biss fl-aħħar li qal 'ma rajt xejn'. Inoltre, mistoqsi jekk ħarisx mill-mera l-ewwel wieġeb li ħares, mistoqsi liema meta kellu nieqsa fil-vann, wieġeb li ma jafx. Fil-fatt mir-ritratti jirriżulta li fuq barra tal-vann kien hemm biss mera fin-naħa tax-xufier. Kieku l-appellant ħares fil- mera, kif qal li għamel, kellu jinduna li hemm mutur tal-pulizija qiegħed jaqbżu. Mir-ritratt stess jidher li Aquilina lanqas ma kellu viżwali mill-mera ta' ġewwa, minħabba l-kaxxa tal-vann(ara ritratt Dok. Jekk kif qal l- appellat ma raj xejn, probabbilment mhux għaliex ħares imma għaliex ma ħarisx. Permezz tal-ewwel aggravju l-appellant jilmenta li t-Tribunal applika l-liġi skorrettament. L-appellant beda billi rrefera għar-regolament 75 tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 65.11 li jipprovdi li kull min ikun qed isuq vettura għandu jżomm fuq in-naħa tax-xellug tat-triq u meta jkun qed jaqbeż xi vettura oħra għandu jżomm il- vettura tiegħu fuq in-naħa tal-lemin ta' dik il-vettura u li meta jkun ser jibdel id-direzzjoni jew il-kors jew inaqqas is-sewqan jew jieqaf, jew ikun ser jaqbeż xi vettura oħra, kull driver għandu jeżerċita l-kura u attenzjoni xierqa, u għandu juri l-intenzjoni tiegħu b' sinjal b' idejh jew b' indikatur tat-traffiku jew b' dawl ta' indikatur. Saret ukoll referenza għar-regola 196 tal-Highway Code traffic behind you by glancing the mirror' u għar-regola 199 tal-istess kodiċi li tgħid: Skont l-appellant, De Donno m'għamilx dak li huwa mitlub minnu mir- regolamenti surriferiti u fil-mument li huwa għamel is-sorpass ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li Jonathan De Donno kien ser jaqsam il-karreġġata u jikser fuq il-lemin. Jgħid li kollox kien jindika li sakemm it-traffiku iżomm id- direzzjoni li kien qiegħed isuq fih fil-mument ta' sorpass, il-konvenut appellant setgħa itemm il-manuvra tiegħu b' sigurta u bla periklu. L-appellant tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 65.11 dwar vetturi li għandhom il-preċedenza minħabba n-natura tax-xogħol u l-obbligu tas-sewwieqa l-oħra li jersqu bil-ħeffa lejn ix-xellug tat- triq u jieqfu malli jaraw jew jisimgħu xi wieħed mill-mezzi ta' twissija akustiċi jew viżwali li jindikaw li tkun ġejja xi waħda minn dawn il-vetturi. L-appellant jilmenta li t-Tribunal naqas milli jsemmi dawk ir-regolamenti u lanqas ma kkunsidra r-regolament 88 tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 65.11 li jpprovdi: irrefera wkoll għar-regolamenti 83 u 84 Fejn tkun miżbugħa linja bajda, jew imwaħħla studs madwar kantuniera jew liwja, ebda vettura ma għandha taqbeż oħra li tkun miexja fl-istess direzzjoni..… Iżda dan m'għandux ikun japplika fir-rigward ta' vetturi li għandhom preċedenza minħabba x- xorta tax-xogħol tagħhom kif hemm imsemmi fir-regolament 83 jew kull ħaġa oħra li ssir bil- permess jew skont ma tordna l-Pulizija jew gwardjan lokali jew uffiċjal awtorizzat tal- Awtorita". Applikat dawn ir-regolamenti għall-fatti 'l fuq stabbiliti jirriżulta b' mod ċar illi: Il-vettura li kien qiegħed isuq De Donno, qasmet it-triq f'post fejn mhux suppost saret tali manuvra;  L-appellat De Donno naqas milli jżomm proper lookout tat-triq, inkluż tal-vetturi li ġejjin minn warajh, qabel ma ttenta jaqsam il-karreġġata opposta, u f'post fejn ma kellux jagħmel tali manuvra;  L-appellat De Donno naqas milli jindika b'mod ċar li kien se jilwi fuq il-lemin u dan in kwantu mid-deposizzjoni tal-Ispetturi Agius u Tonna rriżulta li filwaqt li l-bozza tal-indicator tal-vann kienet tixgħel, ma kinitx itteptep kif suppost. Fiċ-ċirkostanzi m'hemmx dubju li De Donno għandu responsabbilta' għall- inċident. Pero' hu minnu wkoll li l-appellant għamel manuvra ta' sorpass wara li qabeż il-linja kontinwa li l-appellant kien qiegħed jirrispondi għal sejħa ta' emerġenza, u għalhekk in forza tar-regolament 88 seta' jaqbeż il-linja kontinwa, irrispettivament kienx qiegħed jagħmel użu minn "meżżi ta' twissija akustiċi u, jew viżwali permezz ta' sireni, qniepen, ħorn b'żewġ ilħna u dawl blu jteptep" (regolament 83), li kellu fuq il-mutur. Dan irrispettivament kellux is-sirena u d-dawl blu mixgħul. Pero' fil-fehma tal-qorti kellu jkun ċar għall- appellant li l-appellat ma kienx attent għal dak li qiegħed jiġri madwaru, tant li baqa' għaddej f'nofs ta' triq qiesu xejn mhu xejn minkejja li warajh kien hemm mutur tal-pulizija. Il-manuvra li għamel l-appellant kienet fiha nnifisha waħda perikoluża, u ħa riskju li ċ-ċirkostanzi ta' madwaru kienu jitolbu li ma jiħux. Dan iktar u iktar jekk hu veru li s-sirena u d-dawl blu kienu mixgħulin. Jekk dik hi l-verita', l-appellant kellu mill-ewwel jifhem li x-xufier tal-vann ma kienx qiegħed jagħti każ u kellu joqgħod pass lura qabel ma jagħmel manuvra perikoluża ta' sorpass. In vista tal-premess din il-Qorti hi tal-fehma li r-responsabbiltà għall-inċident għandha tinqasam bejn il-kjamat in kawża Aquilina kwantu għal żewġ terzi u terz fuq l-appellant Axiak. Illi permezz tat-tielet aggravju l-appellant jilmenta ukoll dwar il-fatt li t- Tribunal ordna li għandhom jitħallsu l-imgħaxijiet mid-data tal-ittra uffiċjali tad-19 ta' Jannar 2011 għaliex jikkontendi li ma kienx tort tiegħu li dawn il- proċeduri damu biex ġew deċiżi. Filwaqt li huwa minnu li matul is-smiegħ tal- arbitraġġ kien hemm żmien fejn ma sar xejn sakemm ġie sostitwit l-arbitru, ma jidhirx li l-appellant għamel wisq sabiex dawn il-proċeduri jinqatgħu fl- iqsar żmien possibbli. M'għandux ikun li partijiet jibqgħu passivi matul is- smiegħ tal-proċeduri u mbgħad jilmentaw minn dewmien meta jkun tard wisq. Konsegwentement ma tarax li dan l-aggravju huwa mistħoqq. Għal dawn il-motivi sa fejn kompatibbli ma' dak li ngħad hawn fuq, tilqa' parzjalment l-appell u tvarja d-deċiżjoni tat-Tribunal tal-Arbitraġġ billi:- Tiddikjara li l-appellant Anthony Ward Coppola hu responsabbli għall- inċident tat-traffiku li seħħ nhar l-20 ta' Mejju 2009 fiż-Żejtun in kawża Jonathan De Donno kwantu għal terz u responsabbli għall-istess kwantu għal żewġ terzi. l-kjamat Tikkundanna lill-appellant Ward Coppola iħallas lir-rikorrenti s-somma ta' €666.74, bl-imgħax mid-19 ta' Jannar 2011. Tikkundanna lil Jonathan De Donno jħallas lir-rikorrenti s-somma ta' €1,333.47 bl-imghax mit-28 ta' April 2011, ċjoe' d-data ta' meta ġie nterpellat tal-pubblikazzjoni f'gazzetta lokali. il-proċeduri permezz Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi jinqasmu in kwantu għal terz (1/3) a karigu ta' Anthony Ward Coppola u żewġ terzi (2/3) a karigu ta' Jonathan De Donno.