FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR. JOSEPH R. GORRIERI LL.D. ILLUM l-Erbgħa 30 ta' Novembru, 2016 Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fis-26 ta' Marzu, 2010, li bih u għar- raġunijiet hemm imsemmija, l-attur talab li din il-Qorti (a) issib li l- imħarrka serqet, immisapproprijat u ħadet indebitament mingħandu l- oġġetti kollha mniżżla fid-dokument JBI anness mar-Rikors Maħluf; u (b) tikkundannaha tħallsu l-ammont ta' tletin elf, mitejn u erbgħa u ħamsin euro u sebgħa u ħamsin ċenteżmu (€30,254,57) rappreżentanti l-valur tal-oġġetti misruqa, misapproprijati u meħuda mingħandu u bi ħsara 30 ta' Novembru, 2016 għalih. Talab ukoll l-ispejjeż, inkluż dawk marbuta mal-mandati kawtelatorji ppreżentati kontra l-imħarrka; Rat id-digriet tagħha tat-5 ta' April, 20101, li bih ordnat in-notifika lill- imħarrka u tat direttivi lill-atturi dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu; Rat in-Nota mressqa mill-attur fl-14 ta' April, 20102, bil-lista ta' l-ismijiet tax-xhieda li kien fi ħsiebu jressaq; Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fis-19 ta' Mejju, 2010, li biha l-imħarrka tilqa' fil-mertu billi tiċħad li l-ammont pretiż mill-attur huwa dovut; illi l- attur kien jaf li l-imħarrka kienet tieħu xi oġġetti għaliha u kien jaqtagħhomlha mill-paga; illi, minbarra l-imħarrka, kien hemm jaħdmu fil- ħanut impjegati oħra u l-istock-taking sar wara ħames snin minn impjegata li kienet tagħti fastidju lill-imħarrka; illi fil-proċeduri kriminali, l- imħarrka ammettiet li serqet lill-attur biex tieħu vantaġġ mit-tnaqqis tal- piena u bla ħsara għall-pożizzjoni li kellha tieħu fil-proċeduri ċivili, billi l- akkuża ma kinitx tindika l-ammont pretiż mill-attur f'din il-kawża. Ittemm tgħid illi l-oġġetti ngħataw lura lill-attur u għaldaqstant m'għandha tagħtih xejn lura; Rat id-degriet tagħha tat-22 ta' Mejju, 20103, li bih ħatret lill-Avukat Maria Dolores Deidun bħala Assistent Ġudizzjarju sabiex tiġbor il-provi tal- partijiet; Rat id-degriet tagħha tad-19 ta' Ottubru, 2012 4 li bih u għar-raġunijiet imsemmija ċaħdet talba magħmula mill-imħarrka b'rikors tagħha tal-4 ta' Ottubru, 20125, biex l-attur iressaq kopja tal-audited accounts u denunzji tat-Taxxa dwar il-Valur Miżjud għas-snin 2004 sa 2009, u biex il-Qorti taħtar espert tal-computer u matematiku bix jgħarblu l-provi mressqa mill-attur; Rat id-degriet tagħha tas-16 ta' Ottubru, 20136, li bih u għar-raġunijiet hemm imsemmija, ċaħdet talba magħmula minn Christine Gouder Valletta b'rikors tagħha tad-29 ta' Lulju, 20137, biex tassumi l-atti tal-kawża flimkien mal- attur; Rat ix-xhieda u l-provi dokumentali mressqa quddiem l-Assistent Ġudizzjarju; 1 Paġġ. 11 – 2 tal-proċess 2 Paġġ. 17 – 8 tal-proċess 3 Paġ. 21 tal-proċess 4 Paġġ. 478 tal-proċess 5 Paġġ. 476 – 7 tal-proċess 6 Paġ. 566 tal-proċess 7 Paġġ. 554 – 5 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 Rat id-degriet tagħha tal-10 ta' Ġunju, 20158, li bih awtoriżżat lill-partijiet iressqu s-sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub; Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet tat-23 ta' Settembru, 20159, imressqa mill-attur; Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet imressqa mill-imħarrka fil-25 ta' Mejju, 201610, bi tweġiba għal dik tal-attur; Rat l-atti kollha tal-kawza; Rat id-degriet tagħha tat-30 ta' Ġunju, 2016, li bih ħalliet il-kawża għal- lum għas-sentenza; Ikkunsidrat: Illi din hija azzjoni għal rifużjoni ta' flejjes rappreżentanti l-valur tal-oġġetti li l-attur jgħid li l-imħarrka serqet, tat jew żammet għaliha minn wara dahru matul iż-żmien li kienet impjegata miegħu; Illi min-naħa tagħha, l-imħarrka tilqa' billi tgħid li l-ammont pretiż mill-attur huwa eċċessiv u dak li ħadet mill-ħanut tagħtu lura, u għaldaqstant m'għandha tagħtih xejn lura; Illi bħala fatti relevanti illi joħorġu mill-atti ta' din il-kawża jirriżulta li l-attur huwa sid ta' ħanut tal-ġojjellerija bl-isem ta' "Artemis Jewellery & Gifts" fi Triq ix-Xatt, ġewwa Wied il-Għajn li huwa fetaħ f'April tal-2005. L- imħarrka kienet impjegata miegħu bħala salesgirl f'dan il-ħanut bejn is- snin 2005 u 200911; Illi fl-aħħar tas-sena 2008, l-attur jistqarr illi sab nieqes arloġġ li jintlibes mill-irġel, li kien ħalla f'kamra li kienet tagħmel mal-ħanut u tintuża bħala store. Madwar seba' xhur wara dan l-istess arloġġ rah fuq ritratt f'idejn terzi. Dan l-arloġġ kien ingħata bħala rigal lit-terz mill-imħarrka mingħajr ma kienet ħallset lill-attur għalih. Xhur wara, l-imħarrka ammettiet mal- attur illi kienet ħadet numru ta' oġġetti oħrajn u li ma kinitx qaltlu dwarhom u bla ma ħallsitu tagħhom. Hija niżżlet lista ta' dawn l-oġġetti 8 Paġ. 711 tal-proċess 9 Paġġ. 712 – 9 tal-proċess 10 Paġġ. 725 – 9 tal-proċess 11 Affidavit tal-attur f'paġ. 117 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 fuq karta12, u l-ammont tagħhom kien jaqbeż il-valur ta' elf euro (€1,000)13; Illi l-imħarrka, flimkien ma' żewġha, marru għand l-attur biex iħallsuh tal- oġġetti, iżda huwa rrifjuta l-ħlas14; Illi l-attur jgħid li wara dan l-inċident għamel stock-taking u rriżultalu numru ta' oġġetti neqsin li ġabarhom f'żewġ listi, waħda magħmula minn oġġetti tal-ġojjellerija tad-ditta15, u l-oħra magħmula minn oġġetti tal- fidda16. Din kienet l-ewwel darba kemm kien ilu bin-negozju illi l-attur għamel stock-taking. It-total ta' l-oġġetti li ma nstabux fil-ħanut meta mqabbla mal-fatturi tal-oġġetti tal-ġojjellerija mixtrija kienu jammontaw għal tletin elf mitejn u erbgħa u ħamsin euro u seba' u ħamsin ċenteżmi (€30,254.57), li hija s-somma li qiegħed jitlob f'din il-kawża. Fost dawn l- oġġetti, kien hemm dawk li l-imħarrka kienet stqarret miegħu illi kienet ħadet minn jeddha bla ma ħallset tagħhom; Illi f'Ottubru tal-2009, l-attur daħħal rapport fl-Għassa tal-Pulizija ta' Haż- Żabbar, u minn stħarriġ li wettqet il-Pulizija għand l-imħarrka, sabu numru ta' oġġetti li kienu jsejħu lill-attur b'sidhom. Il-Pulizija identifikaw numru ta' nies illi kienu laqgħu oġġetti mogħtijin lilhom mingħand l- imħarrka bħala rigal jew bi tpaċija għal servizzi li kienet irċeviet mingħandhom. L-oġġetti ġew elevati mill-Pulizija17 u ġew immarkati fuq il-listi mogħtija lill-Pulizija mill-attur18. Kien hemm ukoll tnax-il (12) oġġett illi ġew elevati mid-dar tal-imħarrka, iżda li ma jinstabux fil-lista mogħtija lill-Pulizija mill-attur19; Illi l-Pulizija ħadet żewġ stqarrijiet mingħand l-imħarrka20. Minn fost l- oġġetti li nstabu mill-Pulizija, l-imħarrka ammettiet illi minn jeddha ħadet il-biċċa l-kbira minnhom mingħajr ma kienet ħallset tagħhom, filwaqt illi kien hemm oħrajn illi hija tgħid li ħallset għalihom iżda ma kellhiex riċevuti ta' ħlas tagħhom x'turi. Lil hinn mill-oġġetti li nstabu mill-Pulizija, l-imħarrka tiċħad li kellha x'taqsam magħhom21. Il-Pulizija kienu sabu wkoll "tag" fil-portmoni tal-imħarrka ta' oġġett tal-fidda li rriżulta li kien 12 Ibid paġġ. 120 – 2 tal-proċess 13 Il-valuri mniżżla fl-affidavit tal-attur jammontaw għal €976.52, iżda hemm numru ta' oġġetti li m'għandhomx valur fi flus imniżżel ħdejhom 14 Dok. "LC", affidavit ta' Lawrence Pace Bonello f'paġ. 571 tal-proċess 15 Dok. "FF7" f'paġġ. 35 – 9 tal-proċess għall-valur ta' €17,504.87 16 Dok. "FF8" f'paġġ. 40- 3 tal-proċess għall-valur ta' €12,749.70 17 Xhieda tal-Ispettur Fabian Mckeown f'paġġ. 65 – 9 tal-proċess. Ara wkoll Dokti. "FF1", "FF2" u "FF5" f'paġġ. "FF13" f'paġ. 44 – 6 tal-proċess; u Dok. "FF19", u Dok. “FF20” f'paġ. 63 tal-proċess 18 Kontroeżami tal-Ispettur Fabian Mckeown f'paġ. 427 tal-proċess 19 “Dok. FF18” f'paġ. 61 tal-proċess. Ara kontroeżami tal-Ispettur Fabian Mckeown f'paġ. 430 tal-proċess 20 Dok. “FF16” f'paġ. 48 – 55 tal-proċess u Dok. “FF17” f'paġġ. 56 – 60 tal-proċess 21 Xhieda tal-Ispettur Fabian Mckeown f'paġ. 69 – 70 tal-proċess. Ara wkoll kontroeżami tal-Ispettur Mckeown f'paġ. 428 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 ukoll wieħed mill-oġġetti nieqsa fuq il-lista mogħtija lill-Pulizija mill-attur22 u li l-imħarrka kienet stqarret li nsiet x'kienet għamlet bihom23; Illi mill-istħarriġ li għamlet il-Pulizija, ma rriżultalhomx b'ċertezza illi l- oġġetti li ma nstabux minnhom u li l-imħarrka ċaħdet li ħadet, kienet fil- fatt ħadithom hi24; Illi, mill-banda l-oħra, lill-Pulizija irriżultalha illi kien hemm imwaħħla mal- kompjuter tal-attur fil-ħanut xi "tags" ta' oġġetti illi l-attriċi kienet qalet illi ħadet u li bihom kienet għarrfet lill-attur. Dawn l-oġġetti ma ġewx eżebiti bħala prova mill-Pulizija u ma kinux jiffurmaw parti mill-istħarriġ tagħha25; Illi dwar dak li rriżultalha l-Pulizija mill-investigazzjonijiet tagħha, l- imħarrka ġiet akkużata li serqet ħwejjeġ l-attur għall-valur li jaqbeż l- elfejn tliet mija u disgħa u għoxrin euro u erbgħin ċenteżmi (€2329.40)26; Illi fl-24 ta' Marzu, 201027, waqt proċeduri quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali, l-imħarrka ammettiet l-akkużi miġjuba kontra tagħha u b'sentenza mogħtija dakinhar instabet ħatja tal- ewwel akkuża ta' serq mill-ħanut tal-attur; Illi fis-26 ta' Marzu, 2010, infetħet din il-kawża u nħarġu mandati kawtelatorji kontra l-imħarrka28; Illi għal dak li jirrigwarda l-konsiderazzjonijiet ta' xejra legali marbuta mal- kawża, xieraq li jingħad li din hija azzjoni li tinbena fuq xilja ta' serq jew misapproprijazzjoni illi l-attur jgħid illi l-imħarrka wettqet bi ħsara għalih u b'abbuż tal-pożizzjoni li kienet tokkupa bħala impjegata tiegħu. Huwa qiegħed jitlob ir-rifużjoni ta' flejjes rappreżentanti l-valur ta' oġġetti ta' ġojjellerija li l-attur jgħid li nsterqu jew kienu misapproprijati mill-imħarrka waqt li kienet f'dak l-impieg. L-imħarrka, filwaqt illi tammetti illi ħadet oġġetti li kienu tal-attur u li ma ħallsitux tagħhom, tiċhad illi dawn kienu jissarfu f'valur għal aktar minn elf lira Maltin (Lm1,000); Illi ma jidhirx li għandu jkun hemm dubju li l-azzjoni attriċi tinbena fuq il- parametri tal-azzjoni delittwali u l-effetti li jitnisslu minnha. Kemm mill-att promotur innifsu u kif ukoll mill-argumenti mressqa fis-sottomissjonijiet tal-għeluq mill-attur, jidher li r-rifużjoni li l-attur qed jippretendi li jiġbor 22 Kontroeżami tal-Ispettur Fabian Mckeown f'paġġ. 428 – 9 tal-proċess. Ara wkoll "Dok. FF15" f'paġ. 47 tal-proċess 23 Ibid paġ. 431 tal-proċess 24 Ibid paġ. 70 25 Ibid paġ. 432 tal-proċess 26 Dok. "FF21" f'paġ. 62 tal-proċess 27 Sentenza f'paġġ. 23 – 5 tal-proċess 28 Xhieda ta' l-imħarrka f'paġ. 543 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 mingħand l-imħarrka hija l-valur ta' dak kollu illi rriżultalu nieqes wara li għamel l-eżerċizzju tal-istock-taking; Illi bħala prova ewlenija li l-imħarrka tabilħaqq taħti għall-għemil li jixliha bih – is-serq u t-teħid tal-oġġetti mingħajr ir-rieda tiegħu – l-attur joqgħod ħafna fuq l-istqarrijiet magħmula mill-imħarrka lill-Pulizija u fuq is- sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati li sabet il-ħtija fl-imħarrka wara li kienet hi li stqarret ħtijietha quddiem dik il-Qorti. Għalkemm l-imħarrka tgħid li dik l-ammissjoni irreġistratha minħabba tnaqqis fil-piena u wara li l- Prosekuzzjoni ma baqgħetx tisħaq aktar fuq l-akkuża tar-riċettazzjoni, ma għandu jkun hemm l-ebda dubju li l-għemil li bih l-attur jixli lill- imħarrka ntwera li tassew seħħ. Huwa minnu li l-proċediment kriminali u dak ċivili jitmexxew għal rashom u li l-grad ta' prova fil-wieħed u fl-ieħor mhumiex l-istess. Iżda l-Qorti taqbel mal-attur meta jargumenta li l- ammissjoni ta' persuna mixlija fi proċedura kriminali u s-sejbien tal-ħtija b'sentenza quddiem Qorti ta' kompetenza kriminali huma prova li Qorti ta' kompetenza ċivili tista' toqgħod fuqha dwar il-fatt relattiv29. Mhux hekk biss, iżda ammissjoni bħal dik tissarraf fi stqarrija bl-istess mod kif bil-liġi tista' titqies bħala prova ammissibbli xi dikjarazzjoni bħal dik30; Illi ġaladarba mhux kontestat minn ebda parti li l-imħarrka ħadet oġġetti li mhux tagħha meta kienet impjegata mal-attur, u għaldaqstant kellha l- fiduċja kollha tiegħu, minħabba l-eċċezzjonjiet imressqa mill-imħarrka, dak li għandu jiġi mistħarreġ minn din il-Qorti huwa (i) x'kienu l-oġġetti li serqet l-imħarrka; u (ii) x'inhi l-ħsara mġarrba mill-attur minħabba f'dak is-serq; Illi biex is-sehem tal-persuna responsabbli mill-att inissel il-ħtija u r- responsabbilta' li tiġi magħha, jeħtieġ jintwera (mill-parti li tallega d- dannu u bi prova tajba kif tistenna l-liġi) li dik il-ħtija nisslet id-dannu attwalment imġarrab u li tali dannu jkun imkejjel u ippruvat b'mod ċert31; Illi minbarra dan, il-parti attriċi għandha l-obbligu li tipprova kif imiss il- premessi għat-talbiet tagħha b'mod li, jekk tonqos li tagħmel dan, iwassal għall-ħelsien tal-parti mħarrka32. Il-fatt li l-parti mħarrka tkun ressqet verżjoni li ma taqbilx ma' dik imressqa mill-parti attriċi ma jfissirx li l-parti attriċi tkun naqset minn dan l-obbligu, għaliex jekk kemm-il darba l-provi ċirkostanzjali, materjali jew fattwali jagħtu piż lil dik il-verżjoni tal- parti attriċi, il-Qorti tista' tagħżel li toqgħod fuqha u twarrab il-verżjoni tal- parti mħarrka. Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-parti mħarrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l-pretensjonijiet tal-parti 29 P.A. AE 17.4.2015 fil-kawża fl-ismijiet Adrian Collict vs Steve Cera Muscat et (mhix appellata) 30 Art. 632(1) tal-Kap 12 31 P.A. TM 30.5.2002 fil-kawża fl-ismijiet David Pace Ross vs Peter Gouder Valletta (mhix appellata) 32 App. JSP 12.1.2001 fil-kawża fl-ismijiet Hans J. Calleja Gilson et vs Raymond Borg Padovani Ginies 30 ta' Novembru, 2016 attriċi, ma jeħlisx lil din milli tipprova kif imiss l-allegazzjonijiet u l- pretensjonijiet tagħha33; Illi huwa għalhekk li l-liġi torbot lill-parti f'kawża li tipprova dak li tallega34 u li tagħmel dan billi tressaq l-aħjar prova35. Fil-każ ta' azzjoni għal ħtija extra-kuntrattwali jew akwiljana, il-parti attriċi trid tipprova kemm il-fatt (l- għemil jew l-omissjoni) li bih tixli lill-parti mħarrka u kif ukoll li kien sewwasew dak il-fatt li jkun ikkawża l-ħsara mġarrba; Illi għar-rigward tal-identifikazzjoni tal-oġġetti li serqet l-imħarrka, l- attur jistrieħ fuq l-ammissjoni tal-imħarrka waqt il-proċeduri kriminali miġjuba kontra tagħha. Fi kliem l-attur, ġaladarba hija ammettiet li serqet b'valur ta' aktar minn elf lira Maltin (ekwivalenti għal €2,329.40), u mill-istħarriġ tal-Pulizija irriżulta illi l-oġġetti li serqet l-imħarrka kienu mniżżla fost uħud mill-oġġetti li l-attur jistqarr illi sab nieqsa mill-ħanut tiegħu, isegwi li l-imħarrka għandha tinstab li serqet ukoll l-oġġetti l-oħra indikati fiż-żewġ listi li l-attur għadda lill-Pulizija jew dik li l-attur hemeż mar-rikors promotur u li jissemma Dokument JB136; Illi, min-naħa l-oħra, l-imħarrka tgħid illi hija responsabbli biss għal dawk l-oġġetti li nstabu b'riżultat tal-investigazzjoni u ma tistax tinstab ħatja ta' serq ta' oġġetti oħrajn. B'mod partikolari, hija tqajjem l-argument li l-attur kien bla kont fiż-żamma tat-tagħrif dwar l-istokk aġġornat. Tgħid ukoll li ma huwiex minnu li kienet l-impjegata waħdanija fil-ħanut, u tisħaq li, fl- aħħar xhur tal-impieg tagħha, kien hemm impjegata oħra li kienet għamlitilha ħajjitha infern u kellha għaliex twaħħal fiha li serqet lill-attur; Illi kif jingħad minn dawn il-Qrati, "Fil-kamp ċivili l-ġudikant għandu jiddeċiedi fuq il-provi li jkollu quddiemu meta dawn jinduċu fih dik iċ- ċertezza morali li kull tribunal għandu jfittex u mhux fuq semplici possibiltajiet; imma dik iċ-ċertezza morali hija biżżejjed bħala li hija bażata fuq il-preponderanza tal-probabiltajiet. Dak li hu neċessarju hu jekk spjegazzjoni hix verosimili37; Illi l-Qorti għarblet il-provi dokumentali mressqin biex isostnu l-ammont mitlub fl-ewwel talba attriċi. Jirriżultalha illi l-attur tul is-snin li kien fin- negozju, qatt ma għamel stock-taking, u kien biss fis-sena 2009 li qabbel il-bejgħ mal-istokk li kellu. L-attur ressaq bħala xhieda nies li lkoll ikkonfermaw li laqgħu mingħand l-imħarrka oġġetti tal-ġojjellerija li kienet tinbiegħ mill-ħanut tiegħu. Minn naħa tal-imħarrka, din kienet tisraqhom PS 7.5.2010 fil-kawża fl-ismijiet Emanuel Leaney et vs Anthony Boland 34 Art. 562 tal-Kap 12 35 Art. 559 tal-Kap 12 36 L-ewwel talba attriċi f'paġ. 2 tal-proċess 37 App. Ċiv. 11.11.2011 fil-kawża fl-ismijiet Lawrence Aboulezz et vs Dr Patrick Mcintyre et 30 ta' Novembru, 2016 għal żewġ skopijiet: jew biex tagħtihom rigal, jew biex tħallas dak li kien dovut minnha. Iżda ix-xhieda li ressaq l-attur u dak li elevat il-Pulizija wara li temmet l-istħarriġ tagħha kienu biss ftit oġġetti mill-ġojjellerija illi l- attur jgħid illi ma sabx u li issa qiegħed jippretendi l-ħlas tagħhom mingħand l-imħarrka; Illi l-attur jgħid li l-oġġetti li sab nieqsa meta għamel l-eżerċizzju tal- istock-taking kellu x'juri li kien xtrahom kollha38 u li xtrahom meta l- impjegata waħdanija kienet l-imħarrka39. Stqarr ukoll li matul iż-żmien rilevanti, ma kienet saret l-ebda serqa oħra mill-ħanut. Fisser li l-listi li ressaq lill-Pulizija kienu jirreferu għall-prezz li bihom huwa kien xtara l- oġġetti li nstabu nieqsa. Qal ukoll li, wara li temm l-impieg tal-imħarrka, ma reġa' sab l-ebda nuqqasijiet fl-istokk li ma kinux jidhru fil-bejgħ li jkun sar mill-ħanut; Illi ma tresqet ebda prova illi l-imħarrka kellha flus f'xi kont bankarju illi setgħu ġew mill-bejgħ ta' dawn l-oġġetti, u li l-akkuża kriminali fil- konfront tal-imħarrka nħarġet biss għar-rigward tal-oġġetti elevati; Illi l-imħarrka tixħet dubju wkoll fuq l-mod kif l-attur kien imexxi n-negozju tiegħu. Tgħid li kellu żewġ sistemi ta' rendikont ta' bejgħ, waħda kemm verament kien jaqla' u l-oħra li kienet tintuża għal skopijiet ta' ħlas ta' taxxa (VAT)40. Tgħid ukoll illi l-attur kien jaħbi mill-mara tiegħu kemm kien qed jagħmel qliegħ41, u li ta spiss kien jiġi fil-ħanut impjegat mill- kumpannija Philip Egere li flimkien mal-attur, kienu jqattgħu ħin jaħdmu fuq is-sistema kompjuterizzat li l-attur kien juża fil-ħanut42; Illi għalkemm wieħed jista' jifhem li min ikun imdaħħal f'ħaġa bħal din qajla jasal biex jammetti dak kollu li seta' dawwar favurih43, bħala fatt l- attur ma rnexxilux jipprova illi l-ġojjellerija illi ma sabx wara l-eżerċizzju tal-istock-taking serqitu kollu l-imħarrka, u għaldaqstant il-Qorti ma tistax issib nuqqas fl-imħarrka għal oġġetti nieqsa illi ma nġabetx prova tagħhom. B'mod partikolari, il-Qorti ssemmi x-xhieda tal-Ispettur li stħarreġ il-każ u li xehed li wħud mill-oġġetti li l-attur kien semma fiż- żewġ listi li tah kien l-attur innifsu li qallu li jew kienu nxtraw jew kien hemm minnhom li kien tahom b'rigali huwa nnifsu44. Minbarra dan, fil- każ tal-lum uħud mill-oġġetti li l-imħarrka ħadet mill-ħanut tal-attur intraddu lura lill-Pulizija u, wara li ntemmu l-proċeduri kriminali kontra l- 38 Ara d-dokumenti f'paġġ. 132 sa 312 tal-proċess 39 Affidavit tiegħu f'paġġ. 124 – 5 tal-proċess 40 Dak li hi ssejjaħlu "Z" reading 41 Affidavit tal-imħarrka f'paġ. 409 tal-proċess 42Xhieda tal-imħarrka f'paġ. 551 tal-proċess 43 Dan seta ġara fil-każ tat-'tag' li l-Ispettur Fleri jgħid li sab fil-portmoni tal-imħarrka u li ma kenitx f'qagħda li tagħti spjegazzjoni għaliha. Ara kontro eżami tal-Ispettur Mckeown f'paġ. 428 tal-proċess 44 Xhieda tal-Ispettur Fabian Mckeown f'paġġ. 69 – 70 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 imħarrka, tressqu mill-istess Uffiċjal Prosekutur fl-atti ta' din il-kawża u jistgħu jittieħdu lura mill-attur, kif sewwa tissottometti l-imħarrka fl- argumenti tal-għeluq tagħha; Illi għar-rigward tal-ħsara mġarrba mill-attur minħabba s-serqa mill- imħarrka, l-attur qed jippretendi mingħandha r-rifużjoni tas-somma ta' tletin elf mitejn u erbgħa u ħamsin euro u sebgħa u ħamsin ċenteżmi (€30,254.57). Min-naħa l-oħra, l-imħarrka tgħid illi l-oġġetti ġew mogħtija lura lill-attur u għaldaqstant m'għandha tagħti ebda flejjes45; Illi jekk wieħed kellu jqis din l-eċċezzjoni tal-imħarrka bħala l-"exceptio soluti", ikun jeħtieġ li l-eċċipjenti tressaq prova tajba ta' riċevuta tal-ħlas li hija tippretendi li wettqet. Mill-atti tal-kawża ma tirriżulta l-ebda riċevuta. Għall-kuntrarju, kif jgħid żewġ l-imħarrka, hu u hi kienu marru għand l- attur biex joffrulu l-ħlas u dan ma laqagħhomx. Għalkemm il-ħlas jista' jintwera u jkun ippruvat b'kull mod li l-liġi tippermetti, l-irċevuta tibqa' dejjem l-aħjar prova tal-ħlas. Fil-każ tal-lum, l-imħarrka ma ressqet l- ebda prova tajba li hija ħallset lill-attur tal-oġġetti li ħadet mingħandu bla ma ħallsitu tagħhom. Li ġara biss huwa, kif diġa' ngħad, li parti mill- oġġetti li hija ġarret minn ġol-ħanut intraddu lill-Pulizija u l-attur jista' jiġborhom; Illi huwa prinċipju stabbilit li r-responsabbilta' ta' min jagħmel ħsara doluża lil ħaddieħor hija limitata għal dawk id-danni immedjati u diretti li jitnisslu mill-għemil doluż. B'dan il-mod, il-liġi trid tevita li min jagħmel dik il-ħsara jkun irid iwieġeb ukoll għal kull għamla oħra ta' ħsara, mqar jekk tkun waħda ta' konsegwenza remota46. Għalhekk, "fejn id-danni ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati jew stabbiliti fl-ammont preċiż tagħhom, m'għandux ikun eskluż illi l-ġudikant jirrikorri għal valutazzjoni ekwitativa bl-applikazzjoni tal-prinċipju ex aequo et bono"47; Illi, kif ingħad aktar qabel, il-Qorti mhix konvinta illi l-ammont kollu ta' €30,254.57 mitlub mill-attur jirrappreżenta l-valur ta' ġojjellerija misruqa mill-imħarrka. Mill-provi mressqa u kif jirriżulta aktar 'il fuq, l-oġġetti li nstabu mill-Pulizija kellhom valur li kien jaqbeż sewwa l-elf lira Maltin48, u wara li ntemmet l-investigazzjoni, dawk l-oġġetti ġew elevati u llum jagħmlu parti mill-atti tal-kawża49; Illi, lil hinn minn hekk, il-Qorti ssib li l-attur ma seħħlux juriha x'inhu l- valur eżatt tal-oġġetti li l-imħarrka serqet mingħandu. Il-Qorti ma tistax 45 Ħames eċċezzjoni tal-imħarrka f'paġ. 19 tal-proċess 46 App. Ċiv. 26.11.1954 fil-kawża fl-ismijiet Ellul Martin vs Vella Zerafa (Kollez. PS 8.1.2010 fil-kawża fl-ismijiet Carmelo Pace Bonnici vs Antoine Calleia 48 Ibid paġ. 434 tal-proċess 49 Ara paġ. 63 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 taċċetta li, ladarba l-imħarrka ammettiet is-serq jew teħid fuq xi oġġetti partikolari, allura l-attur jista' jistrieħ fuq dik l-ammissjoni u ma jipprova xejn aktar. Lanqas ma tista' taċċetta li l-ammissjoni fuq ħwejjeġ partikolari tissarraf awtomatikament fi stqarrija ta' kulma l-attur isemmi fil- lista mehmuża mar-Rikors Maħluf, liema lista ttellgħet bl-eżerċizzju tal- istock-taking wara li l-attur kien diġa' temm l-impieg tal-imħarrka. Hawnhekk tgħodd ħafna l-massima li "actore non probante reus absolvit"; Illi dan iwassal lill-Qorti għall-fehma illi l-attur ma seħħlux juri li għandu jedd illi jitlob b'kumpens il-ħlas tas-somma kollha li jsemmi fit-tieni talba tiegħu, iżda jista' jressaq it-talba appożita sabiex jista' jiġbor lura l-oġġetti msemmija wara li tingħalaq din il-kawża; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi: Tilqa' l-ewwel talba attriċi limitatament għall-oġġetti tal-ġojjellerija illi mill-istħarriġ tal-Pulizija jirriżultaw misruqa mill-imħarrka; Tiċħad it-tieni talba attriċi billi ma seħħlux iressaq provi tajbin biżżejjed biex il-Qorti tasal li tordna l-ħlas lilu tas-somma minnu mitluba f'dik it- talba, bla ħsara tal-jedd tal-istess attur li jressaq it-talba xierqa sabiex jirtira minn taħt l-awtorita' tal-Qorti l-oġġetti li tressqu fl-atti ta' din il- kawża; Tilqa` l-ewwel u l-ħames eċċezzjonijiet tal-imħarrka; u Tordna li l-ispejjeż tal-kawża jinqasmu bin-nofs bejn il-partijiet. Moqrija D’gostino. Joseph R. Pitcher LL.D., Imħallef 30 ta' Novembru, 2016 Carmen Sammut Spiteri Deputat Registratur 30 ta' Novembru, 2016 30 ta' Novembru, 2016