Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF TONIO MALLIA Seduta ta' nhar l-Erbgħa, 21 ta' Lulju, 2021. Jean Pierre Abdilla v. Il-Kummissarju tal-Pulizija Dan huwa appell imressaq mill-imħarrek Kummissarju tal-Pulizija u appell inċidentali mressaq mill-attur appellat minn sentenza tas-26 ta' Ġunju, 2017 (minn issa 'l hemm imsejħa "is-sentenza appellata"), fil- kawża fl-ismijiet fuq imsemmija, li biha w għar-raġunijiet hemm imfissra, dik il-Qorti laqgħet it-talbiet attriċi għall-ħelsien mill-ordni ta' konfiska skond l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi (Kap 101) limitatament (i) Ċiv. għall-fond bl-isem 'Sunny Side', fi Triq Hompesch, iż-Żurrieq; (ii) għall- garaxx fi Triq it-Tin, iż-Żurrieq; (iii) għall-vettura tal-għamla Peugeot 206 bin-numru tar-reġistrazzjoni JPR 041; (iv) għall-polza tal-assikurazzjoni tal-ħajja ma' HSBC Bank Malta p.l.c. u (v) għall-polza tal-assikurazzjoni tal-ħajja mal-Bank of Valletta p.l.c.; Fl-att li bih fetaħ il-kawża, l-attur (minn issa 'l hemm imsejjaħ "l- appellat") qal li b'sentenza tat-3 ta Diċembru, 2009, il-Qorti Kriminali sabitu ħati ta' numru ta' akkużi kriminali li tressqu kontrih, u ordnat il- konfiska favur il-Gvern ta' Malta ta' flejjes u ġid ieħor li tagħhom huwa s- Tenna li l-Qorti tal-Appell Kriminali ħelsitu minn xi akkużi u kkonfermat l-istess sentenza għall-bqija tagħha. Tenna wkoll li l-ġid li huwa jsemmi f'din il-kawża kisbu b'mod leġittimu u għaldaqstant ma kellux jinqabad bl-ordni ta' konfiska u talab li l-ġid imsemmi jinħeles mill- effetti ta' dak l-ordni (minn issa 'l hemm imsejjaħ "l-Ordni"); Illi l-Kummissarju tal-Pulizija laqa' għat-talbiet attriċi billi qal li kien jaqa' fuq l-appellat li juri bi provi tajbin biżżejjed dak li kien qed jallega, u li, f'kull każ, ma kellux ibati spejjeż għal din l-azzjoni; Illi biex waslet għad-deċiżjoni tagħha fis-sentenza appellata, l- ewwel Qorti għamlet il-konsiderazzjonijiet li ġejjin: "Ikkunsidrat Ċiv. Fir-rigward tal-oneru tal-prova f'din it-tip ta' azzjoni, kif gie ritenut fis- sentenza Nazzareno Abela vs Kummissarju tal-Pulizija deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-6 ta' Ottubru 2005: "jaqa' fuq il-persuna li titlob it-tnehhjja tal-ordni tal- konfiska li tressaq il-provi taghha fi grad bizzejjed biex titwemmen li l-gid li trid li jinheles mill-konfiska, ma kienx miksub minn flejjes jew qliegh marbutin minn profitt jew dhul minn ghemil ta' reat. Ladarba l-procediment gie mahsub mil-legisiatur ta' kompetenza civili u ladarba l-ligi nnfisha tghid li dwar kull procediment bhal dan japplikaw id-dispozizzjonijiet tal- Kodici tal-Organizzazzjoni u Procedura Civili, huwa naturali ghalhekk li wiehed jistenna li l-grad ta' prova mressqa jkun wiehed li joqghod ghall-procediment ta' natura civili u mhux dak rigoruz tal-procediment penali." jinstama' minn Qorti Fuq l-istess materja, fis-sentenza fl-ismijiet Elton Brincat vs Il- il-Qorti diversament Kummissarju tal-Pulizija deciza minn din presjeduta fit-30 ta' Gunju 2011 intqal illi: "[i]l-procedura kontemplata bl-Art. 22C hija specjali u taghmel eccezzjoni fis-sens li tapplika meta persuna tkun instabet hatja minn Qorti kompetenti ta' reat kontra l-Kap. Ghalhekk ladarba tmur kontra x-xejra tad-disposizzjonijiet generali ta' dik il-ligi fejn si tratta tal-konfiska tal-gid ta' persuna li tikser il-Kap. 101, u sakemm jigu mharsin il-jeddijiet sostantivi tal-partijiet interessati, ghandha tinghata tifsira f'termini stretti u mhux aktar wiesgha minn dak li ried il-legislatur. Jekk wara smigh sommarju, il-Qorti tasal ghall-fehma li t-talba tar-rikorrent ghandha tintlaqa' kollha jew f'xi parti minnha, il-gid li jkun milqut b'dik id-decizjoni ma jibqax izjed konfiskat u jintradd lura lir-rikorrent bis-sahha tad-decizjoni nnfisha meta din issir gudikat (Art. 22D) u dik id-decizjoni favorevoli titqies bhala trasferiment tat-titolu ta' dak il-gid lura mill-Gvern ghal ghand ir-rikorrent [Art.22C(8)] kif preskritt. Il-Kap. 101 tal-Ligijiet ta' Malta li bis-sahha tieghu jsir is-sekwestru jidher li johloq presunzjoni ("Abela vs Kummissarju tal-Pulizija" op. cit.) li l-gid tal-persuna mixlija b'reat kontra dik tnissel sewwasew mill-attività kriminali tal-persuna li tkun. Dan ighodd aktar jekk il-persuna tkun fil-fatt instabet hatja mill-Qorti kompetenti tar-reat li tkun mixlija bih. F'dan il-kuntest, ghalhekk il-piz tal-prova li dak il-gid inkiseb b'mezzi legittimi jrid ikun x'aktarx aqwa minn semplici dikjarazzjoni vaga li r- rikorrent kellu ghejun jew risorsi ohra ta' ghejxien." Gie spjegat ukoll, fis-sentenza fl-ismijiet Anthony Seychell vs Kummissarju tal-Pulizija deciza mill-Qorti tal-Appell Civili fl-1 ta' Lulju 2014 illi sabiex jikseb ir-rilaxx tal-proprjeta in kwistjoni, ir-rikorrenti irid jipprova illi: Ċiv. "...l-provenjenza taghhom hija kollha kemm hi lecita. In oltre, kif qalet din il-Qorti fil-kawza Bajada et v. L-Avukat Generali et. deciza fit-28 ta' Marzu, 2014, "il-prova trid tkun wahda cara u konkludenti, anke jekk il-grad ta' perswazjoni huwa biss fuq bazi ta' probabbilita`" (ara wkoll Abela v. Kummissarju tal-Pulizija, deciza mill-Prim' Awla tal-Qorti Civili fis-6 ta' Ottubru, 2005)." Huwa principju pacifiku fil-gurisprudenza tal-Qrati Maltin illi, kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Ambrose Zammit vs Il-Kummissarju tal- Pulizija deciza minn din il-Qorti fit-22 ta' April 2013; "...il-kliem tal-ligi ma jkoprix biss il-provenjenza illecita tal-flus izda jinkludi 1-gid: "profitti jew dhul mill-ghemil ta' xi reat taht din l-Ordinanza (Kap.101) … lanqas proprjeta akkwistata jew miksuba direttament jew indirettament minn jew permezz ta' xi profitti jew dhul bhal dawk (vide Artikolu 22C(1) tal-Kap.101 ) Il-fatt li l-attur Ambrose Zammit kien irnexxxilu iwarrab parti sostanzjali mill-paga tieghu u jiddepozitha il-bank ghaliex kien qed jghix fuq il-gid illi ghamel bhala traffikant tad-droga, ifisser illi huwa ma kienx, bhal cittadini ohra kollha ta' dan il-pajjiz, qed jonfoq il-paga tieghu fuq il-htigijiet normali tal-hajja. Ghalhekk f'dan is-sens ghamel profit." Ghalhekk din il-Qorti ghandha l-kompitu li tistabilixxi jekk il-proprjeta li taghha r-rikorrenti qed jitlob ir-rilaxx, giet akkwistata jew miksuba direttament, jew indirettament permezz tar-reati li taghhom instab hati. Jirrizulta illi din id-dar kienet inxtrat mir-rikorrent flimkien ma' martu, li dak iz-zmien kienet ghada l-gharusa tieghu, u dan permezz ta' kuntratt datat 16 ta' Jannar 1999 ghal prezz ta' Lm19,0001. Din il-proprieta thallset permezz ta' depositu ta' sitt elef lira (Lm6,000) fuq il-kuntratt, u l-bilanc rimanenti thallas billi ttiehdet loan minghand il-Bank of Valletta ghas-somma ta' Lm17,500 permezz tal-istess kuntratt. Mix-xhieda ta' Joseph Caruana, rapprezentant tal-Bank of Valletta jirrizulta illi din il-loan thallset kompletament u ghalhekk il-kont relevanti inghalaq fil-15 ta' Gunju 2001, u dan ukoll kif jirrizulta mir- rendikont ezebit a fol 204. Mill-provi jirrizulta, u mhux kontestat illi dak iz-zmien ir-rikorent kien impjegat mal-korp tal-pulizija, u anke martu kienet impjegata fuq bazi full time, u ghalhekk kellhom introjtu fiss. Dan oltre l-fatt illi din il-loan giet saldata ferm qabel il-perjodu ghar- rigward ta' liema r-rikorrent instab hati li kkommetta r-reati taht il- Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta. Ċiv. Ghalhekk il-Qorti hija moralment konvinta illi din il-proprjeta ma nxtratx bi flus provenjenti mir-reati li taghhom ir-rikorrent instab hati, u filfatt rat illi l-intimat fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu kien tal-fehma illi din il- proprjeta ghandha tigi rilaxxata, u konsegwentement ghandha tigi rilaxxata. Il-garaxx fi Triq it-Tin, Zurrieq. Mill-atti jirrizulta illi dan il-garaxx inxtara mir-rikorrent u martu permezz ta' kuntratt datat 30 ta' Jannar 2003, ezebit a fol 18 et seq ghal prezz ta' Lm4,000. Mill-istess att jirrizulta li s-somma shiha ta' Lm4,000 thallset fuq il-kuntratt stess. Ghalhekk, peress illi ma tressqet l-ebda prova li titfa' xi dubbju fuq il-fatt illi r-rikorrent u martu hallsu ghal dan il-garaxx fit-30 ta' Jannar 2003, u cioe circa sena u nofs qabel iz-zmien li ghalih instab hati tar-reat addebitati lilu ai termini tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tqis illi jinsab provat illi dan il-garaxx ma giex akkwistat bi flus provenjenti mir-reati li taghhom instab hati, tant illi l-intimat stess jaqbel mar- rilaxx ta' din il-proprjeta fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu, u konsegwentement ghandu jigi rlaxxat. Il-vettura Peugot 206 bin-numru tar-registrazzjoni JPR 041. Jirrizulta mid-dokument ezebit a fol 6 et seq illi r-rikorrent u martu akkwistaw din il-vettura minghand Michael Attard Ltd fil-5 ta' Lulju 2003 ghal prezz ta' Lm5,510. Minn din is-somma ir-rikorrent u martu hallsu Lm500 fuq l-iskrittura ta' komprovendita, u ai termini tal-istess skrittura Lm3,510 mal-konsenja, u sussegwentement permezz ta' hlasijiet mensili ta' Lm125 ghal perjodu ta' sena. L-intimat argumenta fin-nota tieghu illi r-rikorrent waqt li kien qed jiddeponi, afferma dak suggerit lilu li d-dejn fuq din l-karozza gie saldat fl-2005 u ghalhekk ma jistghax ikun hemm certezza rigward il- provenjenza lecita tal-fondi li ntuzaw biex thallset din il-vettura. Fil- verita pero', il-pagamenti mensili ta' Lm125 iwasslu sabiex is-somma ta' Lm1,500 tigi mhallsa fi zmien sena, u filfatt hemm kondizzjoni fil- kuntratt ta' komprovendita li l-bilanc kellu jithallas fi zmien sena. Mill-atti ma jirrizultax illi r-rikorrent kien lura bil-pagamenti, u m'hemm xejn fl-atti li jwassal il-Qorti biex tikkonkludi illi r-rikorrent kien waqa' lura fil- pagamenti tant illi dam sal-2005 biex gie saldat l-ammont dovut. Minn dan isegwi illi l-bilanc rimanenti fuq din il-vettura gie saldat circa f'Ottubru tas-sena 2004, u ghalhekk barra mill-perjodu relevanti. Ghalhekk il-Qorti tqis illi din il-vettura ghandha tigi rilaxxata. Il-mutur bin-numru ta' registrazzjoni DBO 756. Ir-rikorrent xehed illi huwa xtara dan il-mutur fl-2008 ghal prezz ta' €930 minghand certu Simon Zammit. Sabiex jikkorobora dan, ir-rikorrent ezebixxa ricevuta li tinsab ezebita a fol 22 u a fol 105. Il-Qorti tinnota Ċiv. pero illi din ir-ricevuta m'hijiex datata, u li lanqas ma gie prodott Zammit sabiex jikkonferma meta sar il-hlas minghand ir-rikorrent. Mill-kopja tal- logbook prezentat mir-rikorrent, jidher illi r-registrazzjoni tal-mutur kienet daret fuq ismu fl-2008. Jirrizulta illi r-rikorrent ma baqax jahdem mal-korp tal-pulizija fl-2005 meta saru l-allegazzjonijiet kontrih in kwistjoni, u ghalhekk l-introjtu tieghu minn dan ix-xoghol waqaf. Ir-rikorrent xehed illi hu imbaghad kien sab xoghol ma' kuntratturi u kien jahdem fuq proprjetajiet, izda dan m'hu sorrett bl-ebda dokumentazzjoni li turi x'tip ta' salarju kellu. Ir- rendikont tal-bank juri illi kienu qed isiru depoziti regolari permezz ta' cekkijiet pero il-provenjenza ta' dawn il-flus ma tirrizultax mill-atti. Ghalhekk galadarba m'hemmx provenjenza cara tal-flus li kienu dehlin fil-kont bankarju tar-rikorrent, il-Qorti tqis illi ma giex sufficjentement provat illi l-mutur msemmi inxtara bi flus li ghandhom provenjenza lecita, u konsegwentement m'ghandux jigi rilaxxat. Il-polza ta' assikurazzjoni Mid-Med Life Insurance Mill-atti jirrizulta illi r-rikorrent kien hareg polza ta' assikurazzjoni life Insurance ma' Mid-Mid Bank f'Jannar 1999 li kellha timmatura f'Jannar 2024, b'pagamenti mensili ta' €48.92. L-intimat argumenta illi ghalhekk ma jistghax jigi eskluz illi l-pagamenti ta' din il-polza effettwati mill- perjodu kopert mill-polza kienu gew effettwati minn profitt li r-rikorrent ghamel mill-kommissjoni tar-reati li taghhom instab hati. Il-polza ta' assikurazzjoni mal-Bank of Valletta Il-Qorti pero ma taqbilx ma' dan l-argument. Fil-perjodu relevanti, u cioe bejn it-3 ta' April 2005 sat-3 ta' Mejju 2005 ir-rikorrent kellu impjieg regolari mal-Korp tal-Pulizija, ghalhekk b'introjtu regolari u legittimu. Il- pagamenti li kellhom isiru ghal din il-polza ta' assikurazzjoni ma kienux ammonti kbar u ghalhekk il-Qorti m'ghandiex dubbju illi r-rikorrent setgha facilment ihallas dan il-pagamenti mill-paga tieghu bhal ma kien jaghmel kull xahar, tant illi mix-xhieda tar-rapprezentanti tal-bank stess irrizultat illi l-provenjenza legittima ta' dan il-pagament. Ghalhekk il- Qorti tqis illi anke din il-parti tat-talba tar-rikorrent timmerita li tigi milqugha. Mill-provi jirrizulta wkoll illi r-rikorrent kien hareg polza ta' assikurazzjoni tal-hajja fit-30 ta' Lulju 2001 u saret ghal perodu ta' 30 sena, b'pagament annwu ta' €587 li kien jithallas permezz ta' standing order. Mix-xhieda tar-rapprezenanti bankarji jirrizulta illi dan il-pagamenti annwu kien jithallas fi Frar ta' kull sena. Fir-rigward ta' din il-polza, l-intimat isostni illi l-Qorti m'ghandhiex tordna r-rilaxx taghha ghaliex ir-rikorrent ma semmihiex specifikatament fir- rikors promotur tieghu. Illi pero l-Qorti taghraf illi fit-talba tieghu ir- rikorrent talab lil Qorti sabiex "...tirrevoka l-ordni tal-konfiska tal- immobbli proprjeta' kollha tieghu, kemm mobbli kif ukoll Ċiv. maghmula fis-sentenza tad-19 ta' Settembru tas-sena 2013 fl-ismijiet ir-Repubblika ta' Malta vs Jean Pierre Abdilla." Barra minn hekk, ghalkemm huwa minnu illi din il-polza ma ssemmietx fil-premessi b'mod specifiku, ir-rikorrent kien ipremmetta li permezz ta' din l-azzjoni, kien qieghed jipprova "...jottjeni dikjarazzjoni li l-proprjeta kollha tieghu kemm mobbli kif ukoll dik immobbli hekk konfiskata mhix profitt jew dhul mill-ghemil ta' xi reat..." Ghalhekk il-Qorti tqis illi l-argument tal- intimat huwa nfondat, galadarba kemm fil-premessi, kif ukoll fit-talba, jirrizulta li r-rikorrent kien qieghed jitlob ghar-rilaxx tal-proprjeta kollha tieghu li giet maqbuda. Il-Qorti hija tal-fehma illi galadarba il-pagament kien isir fi Frar ta' kull sena, il-pagament ghas-sena 2005 kien lahaq gie effetwat qabel il- perjodu in kwistjoni. Ghalhekk il-Qorti tqis illi hemm provi sufficjenti sabiex tordna r-rilaxx ta' din il-polza ta' assikurazzjoni"; Illi l-Kummissarju tal-Pulizija (minn issa 'l hemm imsejjaħ "l- appellant") ħassu aggravat mill-imsemmija sentenza u b'Rikors tal-Appell imressaq fit-13 ta' Lulju, 2017, u għar-raġunijiet hemm imfissra, talab li din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata billi, filwaqt li tħassarha u tirrevokaha f'dik il-parti fejn ordnat ir-rilaxx tal-polza ta' assikurazzjoni tal- ħajja mal-Bank of Valletta, issib minflok li l-imsemmija polza m'għandhiex tiġi rilaxxata, u tikkonfermaha fil-bqija, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra Illi permezz ta' Tweġiba tas-7 ta' Awwissu, 2017, l-appellat laqa' għall-appell billi jgħid li t-talba tiegħu kienet biex jinħeles il-ġid kollu msemmi mill-effetti tal-Ordni, magħduda l-polza tal-assikurazzjoni msemmija; Ċiv. Illi l-appellat inqeda bl-imsemmija Tweġiba u ressaq appell inċidentali li bih, u għar-raġunijiet hemm imfissra, talab li din il-Qorti tvarja s-sentenza appellata billi (1) tikkonfermaha fil-parti fejn laqgħet in parte t-talba tal-esponent dan billi filwaqt li tikkonfermaha fil-parti fejn l-ewwel Qorti ordnat ir-rilaxx tal-fond bl-isem 'Sunny Side', Triq Hompesch, iż- Żurrieq; tal-garaxx fi Triq it-Tin, Żurrieq; tal-vettura tal-għamla Peugeot 206 bin-numru tar-reġistrazzjoni JPR 041; tal-Polza ta' assikurazzjoni tal- ħajja mal-bank HSBC; u l-Polza ta' assikurazzjoni tal-ħajja mal-Bank of Valletta; tirriformaha fil-parti tar-rilaxx tal-fond li jinstab ġewwa 'Sunny Side', Triq Hompesch, iż-Żurrieq u dan billi jkun hemm ir-rilaxx tal-fond konsistenti f'maisonette, kamra u garaxx; tordna r-rilaxx tal-mutur bin- numru tar-reġistrazzjoni DBO 756 u tilqa' għal kollox it-talbiet tiegħu; (2) tirriformaha billi, filwaqt li tikkonferma dik il-parti tas-sentenza fejn l-ewwel Qorti sabet il-provenjenza leċita fir-rigward tal-proprjetajiet 'Sunny Side', Triq Hompesch, iż-Żurrieq; il-garaxx fi Triq it-Tin, Żurrieq; il-vettura tal- għamla Peugeot 206 bin-numru tar-reġistrazzjoni JPR 041; il-Polza ta' assikurazzjoni tal-ħajja mal-bank HSBC; u l-Polza ta' assikurazzjoni tal- ħajja mal-Bank of Valletta, tħassar u tirrevoka dik il-parti fejn l-ewwel Qorti laqgħet l-ewwel eċċezzjoni tal-intimat fir-rigward tal-mutur bin-numru tar- reġistrazzjoni DBO 756; u (3) tirriformaha billi tikkonferma dik il-parti fejn l-ewwel Qorti ordnat lill-intimat iħallas 5/6 tal-ispejjeż filwaqt li tħassar u tirrevoka dik il-parti fejn ordnat lill-appellat iħallas 1/6 tal-ispejjeż, b'hekk Ċiv. tiċħad it-tieni eċċezzjoni tal-intimat u tordna lill-istess intimat iħallas l- ispejjeż kollha taż-żewġ istanzi; Illi permezz ta' Tweġiba tas-16 ta' Awwissu, 2017, l-appellant laqa' għall-appell inċidentali tal-appellat billi qal li din il-Qorti jmissha tiċħdu bl- ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellat; Rat l-atti kollha tal-kawża; Rat li waqt is-smigħ tal-1 ta' Ġunju, 20212, l-avukati tal-partijiet iddikjaraw li m'għandhomx xi jżidu mal-atti u qablu li l-Qorti tħalli l-appelli tagħhom għas-sentenza; Rat li dakinhar il-kawża tħalliet għas-sentenza; Ikkonsidrat: Illi din hija azzjoni maħsuba taħt l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi3 (minn issa 'l hemm imsejħa "l-Ordinanza" jew "il-Liġi"), li taħt id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 22Ċ(1) tagħha jista' jintalab li ġid ta' persuna misjuba ħatja ta' reat kontra l-Ordinanza, ma jibqax iżjed hekk milqut bil-konfiska magħmula, jekk din turi li dak il-ġid ma jkunx profitt jew 2 Paġ. 491 tal-proċess 3 Ord. XXXI tal-1939 kif emendata (Kap 101) Ċiv. dħul minn għemil ta' reat jew ma jkunx miksub, direttament jew indirettament, permezz ta' xi qligħ jew dħul bħal dak. L-ewwel Qorti laqgħet it-talbiet attriċi għar-rigward tal-fond bl-isem 'Sunny Side', li jinsab fi Triq Hompesch, iż-Żurrieq; tal-garaxx fi Triq it-Tin, Żurrieq; tal-vettura tal-għamla Peugeot 206 bin-numru tar-reġistrazzjoni JPR 041; tal-Polza ta' assikurazzjoni tal-ħajja mal-bank HSBC, u tal-Polza ta' assikurazzjoni tal-ħajja mal-Bank of Valletta; Illi minn dik is-sentenza tressqu kemm appell prinċipali kif ukoll appell inċidentali; Illi fl-appell prinċipali tiegħu l-Kummissarju appellant qajjem aggravju wieħed, dak li l-ewwel Qorti ordnat ir-rilaxx tal-polza ta' assikurazzjoni tal-ħajja mal-Bank of Valletta intestata fuq isem l-appellat, minkejja li l-appellat ma ressaqx talba dwarha fir-rikors promotur, lanqas ressaq dokumenti jew identifika xhieda li jistgħu jixhdu dwarha; Illi l-appellat jilqa' għal dan l-aggravju billi jgħid li l-appellant mhux qed jikkontesta l-fatt li l-provenjenza tal-flus investiti fil-polza huma illeċiti, iżda għaliex hu naqas li jsemmi espressament din il-polza fir-Rikors Maħluf u dan minkejja li huwa talab lill-ewwel Qorti tħassar l-effetti tal- Ordni fir-rigward tal-ġid tiegħu kollu, kemm mobbli kif ukoll immobbli. Biex isaħħaħ dan l-argument, l-appellat jiċċita każijiet oħrajn b'sentenzi Ċiv. fejn il-Qorti ordnat ir-rilaxx ta' ġid minkejja li dan ma kienx imsemmi speċifikatament fl-att li bih tkun inbdiet proċedura bħal din; Illi jidher li l-aggravju tal-appellant jinbena fuq tifsira dejqa u formalistika li, skontu, għandha tingħata lill-Artikolu 22Ċ tal-Ordinanza. kliemu, ladarba l-polza tal-assikurazzjoni mal-Bank of Valletta ma ssemmietx espressament fir-Rikors Maħluf li bih l-appellat fetaħ il-kawża, kif ukoll ladarba l-appellat naqas li jidentifika x-xhieda li setgħu jixhdu dwarha, din il-polza ma setgħetx titqies mill-ewwel Qorti fost il-ġid li dwaru saret it-talba jekk tħassarx jew le l-effetti tal-Ordni minn fuq il-ġid L-appellat, min-naħa l-oħra, jargumenta favur interpretazzjoni aktar wiesa' ta' dak l-artikolu u jgħid li dawn il-Qrati huma favur interpretazzjoni wiesa'. Jgħid ukoll li, wara kollox, it-talba tiegħu kienet għall-ħelsien ta' ġidu kollu mill-effetti tal-Ordni; Illi jibda biex jerġa' jingħad li din il-proċedura speċjali tgħodd għal ordni magħmul taħt dispożizzjoni tal-liġi titkellem dwar konfiska ta' flejjes u ġid, kemm mobbli kif ukoll immobbli, tal-persuna misjuba ħatja, kemm jekk dak il-ġid jinsab f'Malta kemm jekk barra minn Malta, ukoll jekk sal-waqt tas-sejbien tal- ħtija, tali ġid immobbli jkun għadda f'idejn terza persuna. Il-proċedura taħt l-Artikolu 22Ċ(1) hija waħda li tagħmel eċċezzjoni, fis-sens li tgħodd meta persuna tkun instabet ħatja ta' reat kontra l-Ordinanza minn Qorti Ċiv. kompetenti, u għalhekk, ladarba tmur kontra x-xejra tad-dispożizzjonijiet ġenerali tal-istess liġi dwar il-konfiska tal-ġid ta' persuna li tikser l- Ordinanza, għandha tingħata tifsira f'termini stretti u mhux usa' minn dak li ried il-leġislatur4; Illi jaqa' fuq il-persuna li titlob it-tneħħija tal-Ordni li tressaq il-provi tagħha fi grad tajjeb biżżejjed biex titwemmen li l-ġid li trid li jinħeles mill- konfiska ma kienx miksub minn flejjes jew qligħ miruta minn għemil ta' Ladarba l-proċediment ġie maħsub mil-leġislatur li jinstama' minn Qorti ta' kompetenza ċivili u ladarba l-liġi nnifisha tgħid li dwar kull proċediment bħal dan jgħoddu d-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili5, huwa naturali għalhekk li wieħed jistenna li l-grad ta' prova mressqa jkun wieħed li joqgħod għall- proċedimenti ta' natura ċivili w mhux dak rigoruż tal-proċediment penali; Illi, madankollu, wieħed irid iżomm quddiem għajnejh ukoll il-qafas legali li fih isir is-sekwestru tal-ġid ta' persuna mixlija jew misjuba ħatja ta' reat taħt l-Ordinanza. Dan jingħad minħabba li l-liġi speċjali nnifisha li taħtha jsir sekwestru bħal dak jidher li toħloq il-preżunzjoni li l-ġid tal- persuna mixlija b'reat kontra dik l-Ordinanza tnissel sewwasew mill- attivita` kriminali tal-persuna li tkun. Dan jgħodd aktar jekk il-persuna tkun Ċiv. 7.8.2013 fil-kawża fl-ismijiet Nazzarene Muscat v. Kummissarju tal-Pulizija §§ 14 – 5 5 Art. 22Ċ(7) tal-Kap 101 Ċiv. fil-fatt instabet ħatja mill-Qorti kompetenti tar-reat li tkun mixlija bih. dawl ta' dan il-kuntest, il-Qorti hija tal-fehma li l-piż tal-prova li dak il-ġid inkiseb b'mezzi leġittimi ikun x'aktarx aqwa minn sempliċi dikjarazzjoni vaga li r-rikorrent kellu għejjun jew riżorsi oħra ta' għajxien; Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha jirriżulta li l-appellat, filwaqt li talab it-tħassir tal-effetti tal-Ordni dwar il-ġid kollu tiegħu, fil-premessi naqas li jsemmi l-polza ta' assikurazzjoni tal-ħajja li huwa ħareġ mal-Bank Minkejja dan in-nuqqas, l-ewwel Qorti ħadet qies tagħha għaliex issemmiet hi u qiegħda tinstema' il-kawża u, wara li għamlet l- eċċertamenti dwar il-ħlasijiet li saru biex inħarġet u nżammet fis-seħħ, ordnat ir-rilaxx tagħha wkoll mill-effetti tal-Ordni; Illi fis-sewwa, l-appellat ressaq talba ġenerali għar-rilaxx ta' ġidu kollu milqut bl-Ordni u kien biss f'uħud mill-premessi tar-rikors promotur imressaq minnu li semma partikolarment il-vettura tal-għamla Peugeot 206, il-mutur reġistrat DBO-756, il-maisonette bl-isem "Sunny Side" fi Triq Hompesch, fiż-Żurrieq, il-garaxx fi Triq it-Tin, fiż-Żurrieq u l-polza ta' assikurazzjoni maħruġa minn Mid-Med Life Assurance. ebda ġid ieħor f'dak l-att, u d-dokumenti mehmuża jirreferu biss għall-ġid li jissemma f'dak l-att. Il-polza tal-assikurazzjoni mertu ta' dan l-aggravju ssemmiet l-ewwel darba waqt is-smigħ tat-13 ta' Ottubru, 20146, waqt li 6 Ara paġġ. 137A – 137B tal-proċess Ċiv. kien qiegħed jixhed rappreżentant tal-Bank dwar depożiti li l-appellat u martu kellhom miegħu. Xhieda u dokumentazzjoni dwar dik il-polza is-smigħ ta' April, 20157. ta' Sottomissjonijiet tiegħu8 l-appellat jiġbor it-talba tiegħu dwar iż-żewġ poloz flimkien, u l-appellant saħaq li fil-każ tal-polza ta' assikurazzjoni maħruġa mill-Bank of Valletta (dik li tirrigwarda l-aggravju) l-ewwel Qorti ma kellhiex teħlisha mill-effetti tal-Ordni9. L-ewwel Qorti qieset kemm il- pretensjoni tal-appellat u kif ukoll l-oġġezzjoni tal-appellant dwar it-talba tar-rilaxx tal-polza u, għar-raġunijiet li tat, qablet mat-talba tal-appellat u ordnat li dik il-polza wkoll tinħeles mill-effetti tal-Ordni; Illi ladarba dan l-aggravju tal-appellant jintrabat biss mal-kwestjoni li l-polza ma ssemmiet imkien fir-rikors li bih l-appellat fetaħ din il-kawża, din il-Qorti mhijiex sejra tidħol fi kwestjonijiet oħra li jistgħu jolqtu s-siwi tat-talba jew il-provenjenza tal-fondi li biha dik il-polza setgħet inżammet fis-seħħ sa ma jasal il-waqt li timmatura (f'Lulju tal-2031). Fil-qafas tal- osservazzjonijiet li saru aktar qabel10 u taċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, il-Qorti jidhrilha li dan l-aggravju m'huwiex mistħoqq. sentenza ta' qorti hija determinata mit-talbiet li l-parti attriċi tkun għamlet fl-att promotur u mhux minn dak li jista' jingħad fil-premessi tal-istess att. It-talba li ressaq l-appellat kienet waħda ġenerika li tirreferi għall-ġid 7 Dokti "RG" sa "RG8" u x-xhieda ta' Renzo Gonzi f'paġġ. 219A sa 228 tal-proċess 8 Paġġ. 276 – 7 tal-proċess 9 Nota ta' Sottomissjonijiet tiegħu f'paġ. 283 tal-proċess 10 §§ 17 – 9 supra Ċiv. tiegħu kollu, u għalhekk ma eskludiet l-ebda ġid tal-appellat milqut mill- Fit-tieni lok, fl-ebda parti tal-Artikolu 22Ċ tal-Ordinanza ma jingħad li t-tismija tal-ġid li l-parti rikorrenti trid li jinħeles minn Ordni ta' konfiska trid issir bilfors fl-att promotur innifsu11: kemm hu hekk, il-liġi tgħid li dak it-tagħrif għandu jkun mehmuż mal-att promotur12. F'dan il-każ, l-ewwel Qorti ħalliet li l-appellat iressaq provi kif titlob il-liġi hekk kif il-polza ssemmiet l-ewwel darba. Hawnhekk, il-Qorti tqis li l-għoti mill-ewwel Qorti tal-fakulta` lill-appellat li jinkludi l-polza fost il-ġid li ried li jinħeles mill- effetti tal-Ordni, u li jitħalla jressaq il-provi u x-xhieda dwarha, taqa' fis- setgħat mogħtija lil dik il-Qorti li tirregola l-mixi 'l quddiem tal-kawża fil- mod li jidhrilha xieraq u mhux bi ksur tal-liġi proċedurali. Fit-tielet lok, l- appellant ma jistax jistrieħ u jqabbel dan il-każ fuq dak li kienet qalet din il-Qorti (diversament komposta)13 f'każ li wkoll jirrigwarda t-tismija ta' ġid partikolari f'azzjoni taħt l-Artikolu 22Ċ tal-Ordinanza, għaliex f'dak il-każ ir-rikorrent kien eskluda dak il-ġid mil-lista li dwarha talab ir-rilaxx, filwaqt li f'dan il-każ tallum, għall-kuntrarju, l-appellat ma eskluda fl-ebda waqt il- polza fost minn fost il-ġid li jrid li jinħeles mill-effetti tal-Ordni u ressaq provi u xhieda biex isaħħaħ it-talba tiegħu li l-ewwel Qorti sabithom tajba u fil-grad mistenni mil-liġi; 11 Billi din l-azzjoni nbdiet qabel daħal fis-seħħ l-Att tal-2021 dwar ir-Rikavat mill-Kriminalità (Att V tal-2021), id-dispożizzjonijiet tal-art. 22Ċ tal-Kap 101 għadhom jgħoddu – ara artt. 5(2) u 65 tal-Kap 621 12 Art. 22Ċ(3) tal-Kap 101 13 App. Ċiv. 7.8.2013 fil-kawża Nazarene Muscat v. Kummissarju tal-Pulizija fuq imsemmija Ċiv. Illi għalhekk l-aggravju kif imressaq mill-Kummissarju mhuwiex mistħoqq u mhux se jintlaqa'; Illi l-Qorti issa se tqis l-appell inċidentali tal-appellat, li jikkonsisti fi tliet aggravji. L-ewwel wieħed hu li l-ewwel Qorti naqset li tiċċara li l- fond 'Sunny Side' fi Triq Hompesch, fiż-Żurrieq, kien jgħodd fih remissa ('garage') u għalhekk kienet naqset milli tilqa' b'mod ċar it-talba tiegħu dwar dak il-ġid immobbli. It-tieni aggravju jirrigwarda ċ-ċaħda tal-ħelsien tal-mutur mill-effetti tal-Ordni. Filwaqt li t-tielet aggravju jirrigwarda l-mod kif l-ewwel Qorti qasmet il-kap tal-ispejjeż; Illi dwar l-ewwel aggravju l-appellat jgħid li kien ressaq provi ċari u tajbin biżżejjed biex juru li l-fond taż-Żurrieq kien magħmul minn maisonette, kamra u remissa li tagħmel parti mill-istess fond. Minkejja dawk il-provi u l-mod leġittimu li bih hu u martu kienu ħallsu biex kisbuh, l-ewwel Qorti laqgħet it-talba tiegħu u ordnat li jinħeles il-fond kollu bla ma semmiet għal rashom il-maisonette, il-kamra u r-remissa; Illi għal dan l-aggravju, l-appellant jilqa' billi jgħid li fil-premessi tar- rikors li bih fetaħ din il-kawża l-appellat jirreferi għal dan il-ġid bħala "il- L- ewwel Qorti għaldaqstant kienet fis-sewwa meta laqgħet it-talba għar- rilaxx ta' dan il-ġid u rreferiet għalih bl-istess mod li ġie deskritt mill- Ċiv. appellat innifsu fl-istess att. Żied jgħid li, fiċ-ċirkustanzi, jekk deherlu li l- ewwel Qorti naqset li tispeċifika minn xiex kien magħmul dak il-fond, l- appellat messu nqeda b'rimedju ieħor li tagħti l-liġi14, iżda mhux b'appell; Illi l-Qorti tqis li dan l-aggravju mhuwiex imsejjes fuq in-nuqqas mill- ewwel Qorti li taqta' dwar xi talba partikolari li tkun saret ("omissa decisio"), iżda dwar nuqqas ta' kjarifika ta' x'kien jikkonsisti l-ġid li nħeles Il-Qorti tgħid li kien l-appellat innifsu li nduċa lill-ewwel Qorti biex taqta' dik it-talba kif qatgħetha, għaliex sa mill-att li bih fetaħ din il-kawża, dejjem sejjaħ dak il-fond bħala ħaġa waħda bla ma fisser minn kemm-il ambjent kien magħmul. Ma hemm l-ebda dubju wkoll li meta l-appellat u għarustu (dak iż-żmien) kisbu l-fond, dak il-ġid tfisser b'mod ċar fil-kuntratt li bih kisbuh15 u fuq liema kuntratt l-ewwel Qorti għamlet l-evalwazzjonijiet relattivi tagħha qabel laqgħet it-talba tiegħu; Illi l-Qorti hija tal-fehma li la f'moħħ l-ewwel Qorti u lanqas f'moħħ l-appellant ma kien hemm dubju liema ġid kien milqut bit-talba tal- Sa ma ngħatat is-sentenza appellata, jidher li l-appellant kien qagħad fuq il-provi mressqa mill-appellat dwar il-provenjenza u t-titolu tal- imsemmi fond u ma jidhirx li, f'xi waqt tul is-smigħ tal-kawża quddiem dik il-Qorti, nqala' xi dubju jekk it-talba kinitx tirreferi għall-imkejjen kollha tal- 235 tal-Kap 12 15 Ara Dok 'B', f'paġġ. 12 – 3 tal-proċess. Ara wkoll ix-xhieda tan-Nutar Mario Buġeja f'paġ. 58a tal-proċess Ċiv. fond jew jekk hux dwar xi bnadi minnhom biss. Fiċ-ċirkostanzi, għalhekk, aktar jidher li l-appellat seta' inqeda bir-rimedju mogħti lilu mill-Artikolu 825 tal-Kapitolu 12 jekk deherlu li l-ewwel Qorti ma kinitx ċara biżżejjed fil-kliem użat fis-sentenza appellata. Dak l-artikolu jagħti rimedju ta' tiswija ta' żewġ għamliet ta' nuqqasijiet: tiswijiet ta' żbalji ta' kalkolu u tiswijiet ta' żbalji jew tibdil ta' espressjonijiet użati b'mod mhux ċar; Illi huwa minnu li l-liġi trid li wieħed jinqeda bit-tieni għamla ta' rimedju fi żmien qasir minn dakinhar li tkun ingħatat is-sentenza16. Iżda din il-Qorti tagħraf li dan ma għandux ikun ta' xkiel għas-siwi ta' appell fuq din ir-raġuni. Kemm hu hekk, f'sentenza li ngħatat dwar dan m'ilux17, ingħad li: "Għalkemm huwa minnu, li s-soċjeta` attriċi appellanti setgħet tagħmel użu minn dan ir-rimedju pprovdut taħt l-Artikolu 825(2) hawn fuq ċitat, dan in-nuqqas fih innifsu mhux wieħed fatali għall-appell in eżami. Fil-każ ta' dan l-artikolu, l-liġi ma tivvjetax lil din il-Qorti milli tikkoreġi żball per se, kuntrarjament għal dak maħsub fl-artikolu 235 tal-Kap. jipprovdi speċifikatament li ma jistax jitressaq appell minn 'omissa decisio' meta l-ewwel Qorti tkun naqset milli tiddeċiedi xi talba"; Illi fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet, din il-Qorti ssib li dan l- aggravju tal-appellat jixraqlu jintlaqa' limitatament sa fejn jolqot id- deskrizzjoni tal-fond u għal finijiet ta' kjarifika, b'dan illi f'kull każ l-appellat 825(2) tal-Kap 12 17 App. Ċiv. 29.3.2019 fil-kawża fl-ismjiet Carmlu Ltd v. Joseph Cachia Ċiv. għandu jerfa' l-ispejjeż marbuta ma' dan l-aggravju, ladarba kien minħabba fih stess li seħħ tali nuqqas u minħabba li kellu rimedju ieħor disponibbli għalih li ma nqediex bih bla ma kellu għalfejn jirrikorri għall- Illi dwar it-tieni aggravju marbut mar-rilaxx tal-mutur bin-numru tar-reġistrazzjoni DBO 756 l-appellat jikkontesta l-apprezzament li l- ewwel Qorti għamlet għall-provi li tressqu quddiemha. Huwa jidhirlu li kien ressaq provi tajbin u biżżejjed biex l-ewwel Qorti setgħet issib li l- imsemmi fourwheeler inkiseb b'fondi li ma kinux ġejjin minn reat. jisħaq li, fiż-żmien li kiseb il-mutur, kellu dħul dikjarat u legali aktar minn biżżejjed biex seta' xtrah; Illi l-appellant jilqa' għal dan l-aggravju u jgħid li l-ewwel Qorti wettqet eżerċizzju xieraq u sewwa tal-apprezzament tal-provi mressqa mill-appellat innifsu u waslet għall-fehma t-tajba; Illi ngħad kemm-il darba li r-regola hi li din il-Qorti ma tiddisturbax l-apprezzament tal-fatti magħmul minn qorti tal-ewwel grad jekk mhux f'ċirkostanzi eċċezzjonali jew meta jkun intwera li dak l-apprezzament ikun wieħed mhux raġonevoli jew mhux mibni fuq il-fatti proċesswali18, għalkemm għandha kull setgħa li tfisser il-fatti mod ieħor minn kif tkun Ċiv. 26.1.2018 fil-kawża fl-ismijiet Josephine Aġius v. Piju Theuma Ċiv. Huwa minnu wkoll li fejn tidħol il- kredibilita` ta' xhieda li l-ewwel Qorti tkun semgħet hija nnifisha, qorti ta' reviżjoni m'hijiex sejra faċilment taqbel dak l-apprezzament tal-ewwel qorti meta tkun għażlet bejn żewġ possibiltajiet ta' tifsir tal-fatti li t-tnejn Madankollu, il-Qorti tal-Appell għandha s-setgħa tikkoreġi kull apprezzament ta' fatt li jidhrilha li jkun żbaljat irrispettivament mill-gravita` tal-iżball. Iżżid tgħid, anzi, li, aktar u aktar f'sistema bħal tagħna fejn jeżisti grad wieħed biss ta' appell, il-Qorti tal-Appell tkun qiegħda tonqos minn dmirha jekk tfarfar mir-responsabilita` tagħha li tagħmel apprezzament awtonomu tal-fatti19; Illi huwa fil-qafas ta' dawn il-parametri li din il-Qorti sejra tqis it-tieni Minn eżami tal-atti, lill-Qorti jirriżultalha li l-ewwel Qorti filwaqt li ħadet qies ta' irċevuta ppreżentata mill-appellat li turi l- akkwist tiegħu, ma aċċettathiex bħala prova billi l-irċevuta ma ġġibx Dik il-Qorti qieset ukoll li l-appellat naqas itella' b'xhud lil sid il- mutur mingħand min xtrah. F'dan ir-rigward din il-Qorti ma ssib xejn x'tiċċensura fl-aġir tal-ewwel Qorti billi hija tal-fehma li l-appellat naqas li jressaq l-aħjar prova li kienet mistennija minnu f'din is-sura ta' azzjoni. L-argumenti mressqa mill-appellat f'dan l-aggravju tiegħu kien diġa` Ċiv. 14.12.2018 fil-kawża fl-ismijiet Dott. Antoinette Cutajar v. L-Onor. "E" f'paġ. 22 tal-proċess. Ara wkoll ix-xhieda ta' Jean Pierre Abdilla f'paġ. 99d tal- proċess Ċiv. u mhux ser jintlaqa'; ressaq bosta minnhom fis-sottomissjonijiet tiegħu qabel ma ngħatat is- Illi għaldaqstant, fil-fehma tal-Qorti, dan l-aggravju mhux mistħoqq Illi fit-tielet aggravju, l-appellat jilmenta mill-mod kif l-ewwel Qorti qasmet il-kap tal-ispejjeż. Huwa jgħid li jekk l-ewwel Qorti għabbietu bil- ħlas ta' sest (1/6) tal-ispejjeż minħabba li ma laqgħetx it-talba tiegħu għar- rilaxx tal-mutur, ladarba qiegħed jappella minn dik il-parti tas-sentenza appellata, din il-Qorti jmissha teħilsu mill-ħlas ta' kull spejjeż tal-kawża; Illi l-appellant iwarrab dan l-aggravju u jgħid li l-ewwel Qorti mxiet b'mod ġust u ladarba t-talbiet tal-appellat ma ntlaqgħux kollha, kienet ħaġa f'lokha li taqsam il-kap tal-ispejjeż; Illi l-Qorti tqis li l-liġi nnifisha taħseb għall-każ fejn qorti tista' torbot lil xi parti f'kawża bil-ħlas tal-ispejjeż21. F'każ bħal dan, il-kap tal-ispejjeż għandu jieħu qies tat-talbiet attriċi u tal-konklużjonijiet li l-qorti waslet għalihom biex tilqa' jew tiċħad tali talbiet għal kollox jew f'biċċa minnhom; 223(3) tal-Kap 12 Ċiv. Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha joħroġ ċar li mhux it-talbiet kollha li l-appellat ressaq fil-kawża intlaqgħu. Kemm hu hekk, it-talba marbuta mar-rilaxx tal-mutur ma ntlaqgħetx. Kien għalhekk li l-ewwel Qorti ordnat li sest mill-ispejjeż jitħallsu mill-appellat. Il-Qorti ftit għandha x'iżżid, aktar u aktar wara li ċaħdet it-tieni aggravju tal-appell inċidentali. Għaldaqstant, l-appellat ma jistax jippretendi li l-appellant iġorr ukoll din Illi għalhekk dan l-aggravju tal-appellat m'għandux mis-sewwa u il-parti tal-ispejjeż; mhux ser jintlaqa'; Deċide: Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi: Tiċħad l-appell ewlieni tal-appellant Kummissarju tal-Pulizja; Tilqa' l-ewwel aggravju tal-appell inċidentali tal-appellat Jean Pierre Abdilla billi tiċċara li, safejn jirrigwarda l-ħelsien tal-fond bl-isem ta' "Sunny Side" fi Triq Hompesch fiż-Żurrieq, dak il-fond jinkludi l-ġid kollu li jissemma fil-kuntratt tal-akkwist tas-sittax (16) ta' Jannar, elf disa' mija u disgħa u disgħin (1999), iżda tiċħad il-bqija tal-appell inċidentali; u għalhekk, qiegħda tikkonferma, salv l-imsemmija kjarifika, is-sentenza Ċiv. mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-26 ta' Ġunju, 2017, fil-kawża fl- ismijiet premessi, flimkien mal-kap tal-ispejjeż; u Tordna li kull parti tħallas l-ispejjeż tagħha f'din l-istanza. Deputat Reġistratur gr Mark Chetcuti Prim Imħallef Joseph R. Micallef Imħallef Tonio Mallia Imħallef