Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) 12 ta' Novembru, 2018. Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali (appellat) Il-każ jikkonċerna deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali li Doris Longhurst għandha tħallas lura s-somma ta' €7,401.34 indebitament imħallsa lilha f' Għajnuna għall-Mard. Permezz ta' tal-4 ta' Settembru 2017, id-Direttur Ġenerali tas-Siġurta Soċjali għarraf lil Doris Longhurst li kien irriżultalu li s-somma ta' €7,401.34 li hija kienet tħallset mid-Dipartiment tas-Sigurta` Soċjali bħala Għajnuna għall-Mard fil- perjodu bejn il-15/09/2012 u l-15/04/2016 kien tħallas indebitament peress li kellha kapital li jeċċedi l-massimu li seta' kellha biex titħalla dak il-benefiċċju. Ġie spjegat lilha li dan il-ħlas żejjed kien ser jitnaqqas bir-rata ta' 30% mill- Għajnuna Medika (SKA) jew xi benefiċċji oħra li hija tista' tirċievi mid- Permezz ta' ittra datata 11 ta' Settembru 2017 Doris Longhurst appellat quddiem l-Arbitru minn dik id-deċiżjoni1. Għalkemm ma kkontestatx id-deċiżjoni tal- appellat in kwantu ddeċieda li għandha tirrifondi s-somma ta' €7,401.34, ikkontestatha in kwantu ġie deċiż li tali ammont imħallas żejjed kellu jitnaqqas bir-rata ta' 30% mill-benefiċċji li hija tirċievi mid-Dipartiment. Spjegat illi f' April 2016 hija sfat armla, u minn tali data id-dħul fix-xahar f'benefiċċji li 1 L-ittra tagħha waslet quddiem l-Umpire Board fit-12 ta' Settembru 2017 (Umpire No. 634/17). tirċievi mid-Dipartiment (konsistenti f'pensjoni) hu ta' €572. Spjegat li fil- preżent qed jitnaqqsulha xi €30 fix-xahar minħabba li bi żvista sarrfet ċekk ta' żewġha wara li ġie nieqes u għalhekk hija għandha f'idejha madwar €542. Tilmenta li bit-tnaqqis bir-rata ta' 30% kif stabbilit mid-Direttur Ġenerali tas- Sigurta` Soċjali sakemm tirrifondi s-somma kollha ta' €7,401.34, jiġi li ser jibqagħlha f' idejha biss €392. Għalhekk talbet lill-Arbitru sabiex bl-intervent tiegħu jinstab xi "arranġament alternattiv" u hekk hija ma ssofrix tbatija żejda "konsegwenza ta' nuqqas ġenwin da parti tagħha". Fis-6 ta' April 2018 id-Direttur Ġenerali wieġeb għall-appell ta' Doris Longhurst permezz ta' ittra indirizzata lis-Segretarja tal-Arbitru2. Huwa spjega illi fl-14 ta' Settembru 2012 hija kienet għamlet talba f'isem żewġha Gaetano Longhurst għall-Għajnuna għal Mard u li sat-13 ta' April 2016 kienet benefiċjarja. jgħid li minn investigazzjoni li għamel d-Dipartiment kien irriżulta li hija kienet fil-pussess ta' riżorsi kapitali li l-valur tagħhom kienu jeċċedu s-somma ta' €23,300, u li kien għalhekk li fl-4 ta' Settembru 2017 infurmaha li tirrifondi l- ħlasijiet li saru in linea ta' Għajnuna għal Mard. Aċċenna għall-fatt li l-appell tagħha ma jqanqal l-ebda punt ta' liġi jew prinċipju ta' importanza u għalhekk għandu jiġi miċħud. Fid-deċiżjoni tiegħu tat-30 ta' Mejju 20183, l-Arbitru Dr Simon Oneill Muscat Zarb qal li għalkemm it-talba tal-appellanti Doris Longhurst ma jqanqal l-ebda punt ta' liġi, kien hemm prinċipju ta' importanza relatata mal-ekwita`, u dan wasslu biex jikkonkludi li r-rata ta' 30% għandha tiġi mnaqqsa bin-nofs għal 15%. Huwa ħa kont tal-fatt li l-overpayment kien sar fuq medda ta' erba' snin, u li għalhekk id-Dipartiment dam mhux ħażin biex jieħu d-deċiżjoni fil-mertu. Huwa ddeċieda hekk: "Għaldaqstant l-arbitru, filwaqt li jikkonferma d-deċiżjoni tad-Direttur tal-4 ta' Settembru 2017, jordna li l-ħlas żejjed għandu jitnaqqas bir-rata ta' 15% u mhux bir-rata ta' 30% u dana mid-data ta' din id-deċiżjoni. Id-deċiżjoni tal-Arbitru (stranament) tkompli hekk: 2 L-ittra tiegħu waslet quddiem l-Umpire Board fid-9 ta April 2018. 3 Deċizjoni tal-Arbitru Nru: 175/18. Illi l-Appellanti kien ġie infurmat li fil-perjodu ta' bejn 13.08.2016 sa 18.08.2017 tħallas żejjed mid-Dipartiment is-somma ta' €4171.63 u li dan l-ammont kien ser jiġi mnaqqas bir-rata ta' 10% fil-ħlasijiet futuri. Din id-deċiżjoni tad-DSS kienet riżultat tal-fatt illi l-appellanti permezz ta' kuntratt tat-8 ta' Jannar 2015 kien ċeda il-kumpanija fiż-żona industrijali tal-Marsa (MRA 019A) u s-sehem tiegħu finali kien introjtu ta' €75,000. B' dan l-ammont l-appellanti naturalment qabeż il-limitu preskritt skont il-liġi. L-appellanti spjega illi dan l-ammont ingħata minnu lit-tfal tiegħu billi huma jaħdmu miegħu u riedu jużawhom biex jiftħu negozju. Fid-dawl ta' dan l-arbitru jiċħad l-appell u per konsegwenza d-deċiżjoni tad-DSS qed tiġi konfermata." L-appellanti Doris Longhurst appellat mid-deċiżjoni tal-Arbitru permezz ta' rikors li ppreżentat fit-3 ta' Lulju, 2018. Hija talbet lil din il-qorti sabiex tħassar id- deċiżjoni tal-Arbitru tat-30 ta' Mejju 2018 u konsegwentement tħassar u tirrevoka d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali datata 4 ta' Settembru 2017, taħt dawk id-direttivi li jogħġobha tagħti fiċ-ċirkostanzi kollha tal-każ. L-aggravji huma: - Hija tispjega li fil-perjodu bejn il-15/09/2012 u l-15/04/2016 (il-perjodu li fih id-Dipartiment ħallas total ta' €7,401.34 in linea ta' Għajnuna għal Mard, u liema benefiċċju huwa imbagħad iddeċieda li għandu jiġi rifuż minħabba "Capital/Property exceeds") l-unika proprjeta` li kienet tippossjedi kienet biss id-dar fejn tabita. Żiedet tgħid li barra tali proprjeta` hi u żewġha kellhom proprjeta` b' ċens temporanju, li fl-2014 kienu iddonaw lil binhom sakemm tali ċens jiskadi fl-2019. Tilmenta li meta dehret quddiem l-Arbitru hija ma kinitx assistita u għalhekk ma setgħetx tispjega fid-dettall din il-lanjanza tagħha, "...tant hu hekk li l-arbitru fehem li l-ammont ma kienx qed jiġi kkontestat meta fil-fatt kien." - Tilmenta wkoll li hija qatt ma kienet involuta fin-negożju li irrefera għalih l- Arbitru (u cioe` rigwardanti proprjeta` fiż-żona industrijali tal-Marsa) u ssostni li qatt ma kellha xi konnessjoni ma' xi kumpanija, u għalhekk l- Arbitru ma setax jikkonkludi li kellha tiġi "konfermata" d-deċiżjoni tad- Direttur. Fil-25 ta' Lulju 2018 id-Direttur appellat ippreżenta t-tweġiba tal-appell fejn fl-ewwel lok l-appell huwa frivolu u vessatorju għaliex it-talbiet tal-appell odjern u ta' dak ippreżentat quddiem l-Arbitru fil-11 ta' Settembru 2017 ma jikkombaċux; u fit-tieni lok, fir-rigward tat-tieni parti tad-deċiżjoni (li jidher li kienet ibbażata li kien inkontestabbilment eskluż mill-atti li kellu quddiemu l-Arbitru) l-appellanti kellha rimedju taħt l-Artikolu 110(a) tal-Kapitolu 318 tal-Liġijiet ta' Malta. fatt materjali, u cioe` fuq żball dwar Għaldaqstant id-Direttur appellat isostni li l-appell ta' Doris Longhurst għandu jiġi miċħud u s-sentenza relattiva għall-każ tagħha (fl-ismijiet Doris Longhurst vs Direttur Ġenerali tas-Siġurta` Soċjali) mogħtija fit-30 ta' Mejju 2018 tiġi kkonfermata. Bl-ispejjeż. Konsiderazzjoni: Jibda' biex jingħad li d-deċiżjoni tal-Arbitru Numru 175/18 fl-ismijiet "Doris Longhurst vs Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali" fiha żball evidenti, peress li minbarra l-konsiderazzjonijiet u d-deċiżjoni dwar il-każ ta' Doris Longhurst, fiha wkoll konsiderazzjonijiet u d-deċiżjoni relattivi għall-każ ta' persuna oħra. Wara li l-Arbitru qies l-appell ta' Doris Longhurst fir-rigward tad-deċiżjoni tad- Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali tal-4 ta' Settembru 2017, wara li qies ir- risposta tal-istess Direttur, u wara li għamel id-debiti kunsiderazzjonijiet, huwa laqa' l-appell tagħha. Fil-fatt għalkemm l-Arbitru ikkonferma d-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali in kwantu dan ordna li kellha tirrifondi s-somma ta' €7,401.34 (fatt li ma kienx jifforma l-mertu tal-appell ta' Doris Longhurst), varjaha in kwantu ordna li t-tnaqqis mensili mill-pensjoni tagħha għandu jsir bir-rata ta' 15% (u b'hekk, proprju kif talbet l-attriċi stess, l-Arbitru sab "arranġament alternattiv" għar-rata oriġinali ta' 30% stabbilit mid-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali.) Id-deċiżjoni tal-Arbitru għalhekk kellha tieqaf hemm, iżda fl-istess deżiċjoni hemm tliet paragrafi oħra li m'għandhom x' jaqsmu xejn mal-każ tal-appellanti Doris Longhurst. Tali tliet paragrafi evidentement jirrigwardaw appell ta' bniedem ieħor minn deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali fil-konfront tiegħu, li kellu jirrifondi s-somma ta' €4,171.63 in linea ta' benefiċċju imħallsa lilu indebitament fil-perjodu bejn it-13/08/2016 u t-18/08/2017 minħabba li kien irriżulta li kien għamel introjtu ta' €75,000 minn ċessjoni ta' kumpanija fiż- żona industrijali tal-Marsa u allura kellu aktar mil-limitu preskritt mil-liġi sabiex jikkwalifika għal tali benefiċċju. Fl-aħħar paragrafu l-Arbitru iddikjara li kien qed "jiċħad l-appell u per konsegwenza d-deċiżjoni tad-DSS qed tiġi Id-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali stess fir-risposta tal-appell tiegħu spjega li dawn it-tlett paragrafi huma meħuda minn deċiżjoni oħra tal-istess Arbitru Dr Simon Micallef Muscat Zarb (Numru 176/18) fir-rigward tal-każ fl- ismijiet "Francis Xavier Fiorentino vs Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali" u adirittura huwa annetta kopja ta' tali deċiżjoni. Għaldaqstant, minkejja l-imsemmija konfużjoni li tinsab fid-deċiżjoni tal- Arbitru, huwa ampjament evidenti li l-appell ta' Doris Longhurst fil-fatt ġie milqugħ, u li l-aħħar tliet paragrafi tad-deċiżjoni fil-fatt ma jirrigwardawx il-każ tagħha. Nonostante l-fatt li l-Arbitru laqa' l-appell ta' Doris Longhurst u sab "arranġament alternattiv" għal dak stabbilit mid-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali ta' kif hija kellha tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34, hija intavolat l- L-appell tagħha huwa bbażat fuq żewġ aggravji. Fl-ewwel lok issostni li r-riżorsi tagħha tul il-perjodu in kwistjoni (15/09/2012 sa 15/04/2016) ma kinux jaqbżu l-limitu preskritt mil-liġi u li allura s-somma ta' €7,401.34 ma ġietx imħallsa lilha indebitament. Tilmenta li peress li dakinhar li dehret quddiem l-Arbitru ma kinitx assistita, ma ġewx spjegati ċ- ċirkostanzi ekonomiċi tagħha u li bħala konsegwenza ta' dan "l-Arbitru fehem li l-ammont ma kienx qed jiġi kkontestat meta fil-verita` kien." Il-qorti ma taqbilx. L-appellanti għamlitha ċara sa mill-bidunett illi ma kinitx qegħda tikkontesta d-deċiżjoni tad-Direttur li għandha tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34. Tant hu hekk li fl-ittra legali tal-11 ta' Settembru 2017 talbet lill-Arbitru jintervjeni sempliċiment sabiex isib mod "anqas sever" ta' kif kellhom jinġabru "l-flejjes imħallsa żejda" lilha; biex isib "arranġament alternattiv" ta' kif kellu jsir il-ħlas lura, sabiex hija ma ssofrix tbatija żejda "konsegwenza ta' nuqqas ġenwin da parti tagħha". tal-ittra li biha pproponiet l-appell quddiem l-Arbitru ma kkontestat id-deċiżjoni tal-appellat li għandha tħallas lura dik is-somma. L-ilment tagħha kien li: "Bil-pagamenti kif proposti fl-imsemmi dokumenti u ċioe' 30% ta' kull benefiċċju jfisser li s-Sinjura Bugeja ser jibqagħla f'idejha €392 li bl-ispejjeż rikorrenti għall- bżonnijiet kull xahar qajla wieħed jista' jimmaġina ħajja deċenti u xierqa. Għaldaqstant, nitlob l-intervent tiegħek sabiex jinstab xi arranġament alternattiv sabiex is-sinjura Longhurst ma ssofrix tbatija żejda konsegwenza ta' nuqqas ġenwin da parti tagħha". Ladarba ma kinitx qed tikkontesta l-ammont pretiż mid-Direttur Ġenerali tas- Sigurta` Soċjali iżda biss il-mod kif kellha tirrifondi tali ammont, ma kienx il- każ li jkun investigat quddiem l-Arbitru jekk il-kapital tagħha kien jeċċedi l- limitu li tistabbilixxi l-liġi għal finijiet tal-għoti tal-benefiċċju tal-mard. Għalhekk ma jreġix l-argument tagħha li bħala konsegwenza tal-fatt li ma kinitx assistita dakinhar li dehret quddiem l-Arbitru hija ma setgħetx tispjega fid-dettall iċ- ċirkostanzi ekonomiċi tagħha; u wisq anqas ma treġi l-lanjanza tagħha li bħala konsegwenza ta' dan kollu l-Arbitru fehem li l-ammont ta' €7,401.34 ma kienx qed jiġi kkontestat minnha. Mill-ittra legali datata 11 ta' Settembru 2017 li biha appellat mid-deċiżjoni tal-appellat, hu ċar li l-uniku ilment tal-appellanti kienet ir-rata li bih kellha tħallas lura s-somma ta' €7,401.34 u xejn iktar. għalhekk korrett l-Arbitru li fid-deċiżjoni qal: "Illi l-bażi tal-appell ma kienx dwar l-overpayment bħala tali iżda minħabba d-deċiżjoni ta' tnaqqis ta' 30% mill-għajnuna medika jew benefiċċji oħra li setgħet tirċievi l- appellanti mid-Dipartiment". Bħala qorti ta' reviżjoni din il-qorti trid tiddeċiedi dwar dak li jkun iddeċieda l- Arbitru, u mhux dwar materji li ma kinux parti mill-ilment li kellu jiddeċiedi dwaru l-Arbitru. Fit-tieni lok tgħid li tħossha aggravata in kwantu l-Arbitru kkonferma d- deċiżjoni tad-Direttur. Ovvjament qed tirreferi għal dik il-parti tad-deċiżjoni tad-Direttur fejn ġie stabbilit li kellha tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34 u mhux dik il-parti dwar ir-rata ta' kif kellha tħallas lura tali ammont, li effettivament tnaqqset mill-Arbitru. Issa jiġi enfasizzat li l-Arbitru ikkonferma dik il-parti tad- deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali fejn ġie stabbilit li kellha tirrifondi l-ammont ta' €7,401.34 għas-sempliċi fatt li din ma ġietx ikkontestata mill-appellanti, u mhux għax għamel xi eżerċizzju u rriżultalu li r-riżorsi tal- appellanti kienu jeċċedu l-limitu preskritt mil-liġi. (Kif fuq spjegat, ladarba la hija qatt ma kkontestat l-ammont, ma kienx il-każ li tipprova li kellha riżorsi li ma jeċċedux il-limitu preskritt mil-liġi, u fil-fatt ma ressqet l-ebda provi f' dan ir-rigward.) L-appellanti pero` issa qed tinqeda bl-aħħar tliet paragrafi tad-deċiżjoni tal- Arbitru, li kif ingħad jinsabu fid-deċiżjoni tal-każ tagħha bi żball, biex targumenta li l-Arbitru wasal għall-konklużjoni li r-riżorsi tagħha kienu jeċċedu dak preskritt mil-liġi abbażi ta' fatti estranei għall-każ. "Illi l-appellanti qatt ma kienet involuta f' negozju bħal dan. Hija qatt ma kellha proprjeta` fil-Marsa u lanqas qatt ma kellha xi konnessjoni ma' xi kumpanija. Illi għalhekk l-esponenti ma tistax tifhem kif l-Arbitru wasal għal din il- konklużjoni u ma seta' qatt b'mod raġonevoli jew legali jikkonferma d- deċiżjoni tad-Direttur." Hu ovvju li l-appellanti qed tipprova tieħu vantaġġ mill-fatt li l-Arbitru, bi żball, amalgama parti mid-deċiżjoni tal-każ ta' Francis Xavier Fiorentino mad-deċiżjoni tal-każ tagħha. Hija qed tapproprja l-konsiderazzjonjiet li għamel l-Arbitru fil- każ ta' Francis Xavier Fiorentino (li, kuntrarjament għaliha, kien ikkontesta l- ammont li ġie mitlub jirrifondi) għall-każ tagħha sabiex b'hekk targumenta li tali konsiderazzjonijiet huma bbażati fuq fatti li fil-fatt ma jirriżultawx.4 Dan mhuwiex korrett. Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell ta' Doris Longhurst u tikkonferma d- deċiżjoni tal-Arbitru Nru 175/18 fl-ismijiet "Doris Longhurst vs Direttur Ġenerali tas-Sigurta` Soċjali". L-ispejjeż tal-appell għandhom jitħallsu mill-istess appellanti. 4 Anke jekk dan hu b'kontradizzjoni kbira għall-ewwel aggravju tagħha, fejn qalet li l-Arbitru fehem li l- ammont ma kienx in kontestazzjoni (u allura ma kienx il-każ li għamel xi konsiderazzjonijiet fir- rigward).