Rikors Maħluf Nru 157/2015LM MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tat-2 ta' Novembru, 2016 Rikors Maħluf Numru: 157/15 LM Nru 16202A) u Darina (ID. Nru 16968A) konjuġi Fedele Rat ir-Rikors Maħluf ta' Miloslav u Caniglia konjuġi Fedele (minn issa 'l quddiem "l-atturi"), ippreżentat minn Miloslav Fedele fid-19 ta' Frar, 2015, li jaqra hekk: Illi permezz ta' skrittura privata datata t-8 ta' Novembru tas-sena 2001, ir-rikorrent Miloslav Fedele, għadda b'titolu ta' self lis-soċjetà intimata, li aċċettat, is-somma ta' għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000) Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM ekwivalenti għal sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) (vide Dok. Illi s-soċjetà intimata obbligat ruħha li tirrifondi s-somma kollha lilha mislufa ta' għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000) ekwivalenti għal sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) lir-rikorrent, Miloslav Fedele, fiż-żmien sena mid-data tal-iskrittura privata; Illi s-soċjetà intimata naqset milli tirrifondi lir-rikorrent Miloslav Fedele, l-ammont ta' għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000) ekwivalenti għal sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) sat-8 ta' Novembru tas-sena 2002; Illi d-diretturi tas-soċjetà intimata baqgħu sa riċenti jikkomunikaw mar-rikorrent, Miloslav Fedele, u jikkonfermaw li l-ammont ta' sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) ekwivalenti għal għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000) hu dovut lir-rikorrent; Illi, għalhekk, is-soċjetà intimata hija debitriċi tar-rikorrenti fis- somma ta' sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) ekwivalenti għal għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000); Illi għalkemm is-soċjetà intimata ġiet interpellata sabiex tħallas u tirrifondi lir-rikorrenti l-ammont imsemmi, inkluz permezz ta' ittra uffiċjali (nru: 2721/2014) ppreżentata fit-3 ta' Settembru, 2014 (vide Dok. B anness), hija baqgħet inadempjenti u għalhekk kellha ssir din il-kawża; Illi r-rikorrenti jafu b'dawn il-fatti personalment; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Għaldaqstant, in vista tal-premess, ir-rikorrenti jitolbu bir-rispett lil din l- Onorabbli Qorti jogħġobha: Tiddikjara u tiddeċiedi illi s-soċjetà intimata hija debitriċi tar- rikorrenti fis-somma ta' sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) ekwivalenti għal għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000); Tikkundanna u tordna lis-soċjetà intimata tħallas lir-rikorrenti s-somma ta' sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin Euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) ekwivalenti għal għoxrin elf Lira Maltin (Lm20,000) inkluż dawk tal-ittra uffiċjali Bl-ispejjeż, (nru: 2721/2014) ppreżentata fit-3 ta' Settembru, 2014, il-mandat ta' sekwestru kawtelatorju ppreżentat fil-5 ta' Frar, 2015 u bl-imgħax skont il- liġi sad-data tal-pagament effettiv kontra s-soċjetà intimata li hija minn issai nġunta in subizzjoni. Rat ir-risposta ġuramentata tas-soċjetà konvenuta Coast Investments Ltd (C23522) (minn issa 'l quddiem "is-soċjetà konvenuta") ippreżentata minn Alexander Mizzi Cremona fit-12 ta' Marzu 2015 li tgħid hekk: Illi in linea preliminari, il-preskrizzjoni tal-azzjoni attriċi ai termini tal- Artikolu 2156 (e) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta. Illi fil-mertu u mingħajr preġudizzju għas-suespost it-talbiet attriċi huma infondati fil-fatt kif ukoll fil-liġi u għandhom jiġu miċħuda bl- ispejjeż kontra s-soċjetà attriċi. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Rat l-atti tal-kawża. Semgħet it-trattazzjoni bil-fomm tal-avukati difensuri tal-partijiet. Rat li l-kawża ġiet differita għall-udjenza tal-lum għas-sentenza. Ikkunsidrat: Illi l-kontroversja bejn il-partijiet waqt is-smigħ tal-provi u t-trattazzjoni orali bejn l-avukati difensuri tal-partijiet kienet iffukata fuq jekk kienx hemm rinunzja espressa jew taċita għall-preskrizzjoni eċċepita. Illi mhuwiex ikkontestat li l-attur Miloslav Fedele silef lis-soċjetà konvenuta s- somma ta' LM20,000 permezz ta' skrittura privata tat-8 ta' Novembru, 20001 li mbagħad ġiet imġedda permezz ta' skrittura oħra tat-8 ta' Novembru 20012. Fuq l-iskrittura hemm żball evidenti billi fiha hemm miktub li l-pagament lura kellu jsir fit-8 ta' Novembru 2001, l-istess data tal-iskrittura. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Illi permezz ta' affidavit tiegħu3 l-attur Miloslav Fedele stqarr li xi żmien wara l- mewt ta' Bernard Mcclory, direttur tas-soċjetà konvenuta, huwa iltaqa' mal- armla tiegħu Patricia Sacco Graham Mcclory, li sadanittant inħatret direttur tal-istess soċjetà konvenuta minflok żewġha, u mad-direttur l-ieħor Alex Mizzi Cremona, li infurmawh li ma kinux f'pożizzjoni li jħallsu d-dejn qabel ma jiġi likwidat l-assi ereditarju ta' Bernard Mcclory. Illi madwar is-sena 2005 l-attur Miloslav Fedele iltaqa' formalment maż-żewġ diretturi Alex Mizzi Cremona u Patricia Sacco Graham Mcclory. F'din il-laqgħa dawn ma ċaħdux li l-ammont kien dovut, imma infurmawh li s-soċjetà kellha diffikultajiet finanzjarji u li ma setgħux iħallsuh f'pagament wieħed. Huwa qalilhom li kien lest jasal għal soluzzjoni iżda d-diretturi ma reġgħux kellmuh. Wara din il- laqgħa kellu laqgħat oħrajn magħhom sas-sena 2010 u d-diretturi kienu Illi mhux biss ma sar l-ebda kontroeżami lill-attur Miloslav Fedele, imma dak li stqarr l-attur ma ġiex kontradett mix-xhieda tad-diretturi tas-soċjetà Dan jagħti kredibilità lill-verżjoni tal-attur. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Illi mistoqsi dwar dak li qal l-attur Miloslav Fedele fl-affidavit tiegħu, id-direttur tas-soċjetà konvenuta Alexander Mizzi Cremona wieġeb li (i) huwa minnu li l- kumpannija kellha diffikultajiet finanzjarji, imma evita li jwieġeb għad- domanda li saritlu; ikkonferma li l-kumpannija kellha diffikultajiet finanzjarji iżda m'ammettiex kategorikament li talab lill-attur jistenna minħabba li l- kumpannija kellha diffikultajiet finanzjarji u li (ii) Patricia Sacco Graham Mcclory staqsietu jekk setgħux jaslu għal xi arrangement biex iħallsu f'sentejn jew tlieta, filwaqt li l-attur kellu jagħtihom risposta jaċċettax jew le. Zammit qal lil Patricia Sacco Graham Mcclory li kien sejjer jara jekk Joe Mcclory, missier żewġha, kienx għamel xi pagament. Mistoqsi, Alexander Mizzi Cremona wieġeb li fil- fatt Joe Mcclory qallu li m'għamel l-ebda pagament.4 Illi Patricia Sacco Graham Mcclory, fix-xhieda originali tagħha, qablet max-xhieda ta' Alexander Mizzi Cremona,5 iżda mbagħad, ikkontroeżaminata dwar jekk offrietx li tħallas fi żmien sentejn jew tlieta, wieġbet li ma tiftakarx.6 Qablet ukoll mal- attur fejn qal li hi u Alexander Mizzi Cremona kienu infurmawh li ma setax isir il-ħlas għax il-pożizzjoni tal-kumpannija ma kinitx waħda tajba.7 Illi l-attur ippreżenta ittra uffiċjali fit-3 ta' Settembru, 2014. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Kunsiderazzjonijiet legali Illi tista' ssir rinunzja, kemm espressa kif ukoll taċita8, għall-preskrizzjoni ġa akkwistata.9 Ir-rinunzja taċita tiġi minn fatt li jissoponi l-abbandun tal-jedd għall-iskop tal-interruzzjoni tal-preskrizzjoni hu konfigurabbli mill-koeżistenza ta' dawn ir-rekwiziti, jiġifieri, (a) il-volontarjetà; (b) ix-xjenza tad-debitu fil-konvenut; (c) l-inekwivoċità u (d) l-esternazzjoni tar- rikonoxximent permezz ta' dikjarazzjonijiet u minn kwalunkwe fatt ieħor li jimplika ammissjoni, ad exemplum, l-wegħda tal-ħlas, xi rikjesta biex jingħata dilazzjoni tal-pagament, u l-ħlas akkont.12 Illi konformement ma' din il-fehma, il-Qorti tal-Appell stqarret li: "ir-rinunzja għall-preskrizzjoni, jew l-ammissjoni tad-dejn, li minnu wieħed jista' jeħles permezz ta' atti, ma jistgħux jiġu miġbuda bħala konsegenza ħlief ta' attijiet jew fattijiet li ma jistgħux ifissru jew jittieħdu b'ħaġ'oħra ħlief bħala rinunzja jew ammissjoni."13 2109(1) Kodiċi Ċivili 9 Art. 2108(2) Kodiċi Ċivili 10 Art 2109(2) Kodiċi Ċivili 11 Della Prescrizione paġ. 12 Joseph Trigg noe vs. Sonny Raymond Bezzina - 28.04.2004, Qorti tal-Appell (Inferjuri Ċivili); Kollez Vol XXIX pI p755; Vol XLIII pII p744; Victor Johansen noe vs. Bartolo Galea Augugliaro et noe, Appell, 5 ta' Ottubru 1998. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Illi f'sitwazzjonijiet fejn id-debitur jistqarr li jħallas jekk ikun hemm prova li huwa għandu jagħti, il-Qrati tagħna stabbilew li ġiet irrinunzjata preskrizzjoni. 14 Hekk ukoll jekk id-debitur jgħid "ibgħatli n-notamenti u nivverifika u, jekk insib li għandi nagħti, inħallas" ikun hemm rinunzja taċita għall-preskrizzjoni, billi kliem bħal dawn minnhom infushom juru r-rieda tad- debitur li jirrinunzja għall-preskrizzjoni.15 F'każ fejn il-kreditur ġie infurmat li s- soċjetà debitriċi tiegħu kienet għaddejja minn problemi ta' likwidità u ntalab jissaporti, il-Qorti ddeċidiet jammonta għal rinunzja tal- preskrizzjoni.16 Illi l-istqarrija tad-diretturi li kienu qegħdin jistennew il-likwidazzjoni tal-assi ereditarju ta' Bernard Mcclory, li s-soċjetà konvenuta kellha problemi finanzjarji u għalhekk ma setgħetx tħallsu f'daqqa d-dejn, u l-istqarrija ta' Alexander Mizzi Cremona li kien sejjer jivverifika ma' missier Mcclory jekk id-dejn kienx tħallas lura, jippreżentaw sitwazzjoni li tixbah ħafna lil dik li tirriżulta fis- sentenzi fuq imsemmija u li bħalhom issarraf f'qagħda li mhix kompatibbli ma' min jiċħad li għandu jagħti. Dan ifissier li kien hemm rinunzja għall- preskrizzjoni. 6, paġna 1953. 15 Joseph Vucinovic vs. Joseph Abela Cuschieri - 14.10.1954 Qorti tal-Kummerċ Kollez. 16 George Leguesse vs. Emmanuel Schembri Farrugia - 24.06.1975, Qorti tal-Kummerċ (Shead Giovanni Vella Gregory) mhux ippubblikata u rrapportata f'The Word of the Court, ta' Dr. Philip Vella Degiovanni Buhagiar Porsella-Flores, Vol 6, paġna 2004 Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 9 Rikors Maħluf Nru 157/2015LM Għalhekk il-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tilqa' t-talbiet attriċi fis-sens li: Tiddikjara u tiddeċiedi illi s-soċjetà konvenuta hija debitriċi tal-atturi fis- somma ta' sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) ekwivalenti għal għoxrin elf Lira Maltin Tikkundanna u tordna lis-soċjetà konvenuta tħallas lill-atturi s-somma ta' ta' sitta u erbgħin elf, ħames mija u sebgħa u tmenin euro u erbgħa u ħamsin ċenteżmu (€46,587.54) ekwivalenti għal għoxrin elf Lira Maltin (Lm 20,000); Bl-ispejjeż, inkluż dawk tal-ittra uffiċjali (nru: 2721/2014) ippreżentata fit-3 ta' Settembru, 2014, il-mandat ta' sekwestru kawtelatorju ppreżentat fil-5 ta' Frar, 2015 u bl-imgħax skont il-liġi mit-8 ta' Novembru, 2000 sad-data tal- pagament effettiv kontra s-soċjetà konvenuta. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 9