LAW.), LL.D. Seduta tal-Gimgha, 8 ta' Novembru, 2019 Appell numru: 74/2014/1 Wara sentenza tal-Bord Li Jirregola l-Kera bir-Rikors numru: 74/2014MV datata 29 ta' Jannar, 2019 Olive Cannataci kemm f'isimha proprju u kif ukoll bhala mandatarja ta' Eileen Pace Sciortino, Mark Grima Butler ‘Apap Brown u Andrew Grima Butler ‘Apap Brown, ilkoll assenti vs. Joseph De Gaetano u Monica De Gaetano Tomasuolo dan huwa appell intavolat mill-konvenuti Joseph De Gaetano u Monica De Gaetano minn decizjoni tal-Bord li Jirregola l-Kera datata 29 ta' Jannar, Il-fatti tal-appell odjern huma s-segwenti: 238, fi Triq Sant'Elena, Is-Swieqi f'liema fond kien ilhom jirrisjedu ghal numru ta' snin u jhallsu l-kera kull sitt (6) xhur bil-quddiem; Originarjament dan il-fond kien proprjeta' ta' omm l-appellati cioe' ta' Mifsud ‘Apap Brown giet nieqsa f'Settembru elf disa' mija hamsa u disghin (1995) u dan il-fond ghadda ghand it-tliet (3) uliedha u cioe' Olive Cannataci, nieqes fis-sena elf disa' mija disgha u disghin (1999) u stante li martu Mifsud ‘Apap Brown li entrambi huma ta' eta' magguri; Peress li l-atturi kollha kienu jirrisjedu l-esteru, huma kienu nkarigaw lil wiehed certu Johann Weaving-Baluci li kien jigi t-tifel tal-kugin taghhom, sabiex jagixxi bhala amministratur tal-beni taghhom. Malgrad li fis-sena Weaving-Baluci baqa' jiehu hsieb il-beni tal-familja Mifsud ‘Apap Brown sas-sena elfejn u tlettax (2013), meta sussegwentament huwa ghadda kollox lill- appellata Olive Cannataci inkluz l-amministrazzjoni tal-kera tal-fond 238, Fit-12 ta' Gunju, 2013 l-appellata Olive Cannataci baghtet ittra registrata ser tizdied ghall-ammont ta' mitejn hamsa u sebghin ewro u sitta u Fl-istess ittra hija wkoll infurmathom li hi u hutha kienu ghandhom interessati li jbieghu l- proprjeta' lilhom jew lil terzi nteressati li jixtru. Jirrizulta li din l-ittra ma gietx ikkunsinjata u kien ghalhekk li allegatament fid-29 ta' Ottubru, 2013 l-appellata Olive Cannataci regghet baghtet l-istess ittra bil-posta normali 111 u l-prova li l-ittra ma gietx ikkunsinjata a fol. 112 tal- v. Illi in segwitu ghal din l-ittra jidher li l-appellanti bdew jiddepozitaw il-kera fl-ammont ta' mija sebgha u tletin ewro u tmienja u tmenin centezmu (€137.88) taht l-awtorita' tal-Onorabbli Qorti (ara cedoli ta' 113 u fol. Din il- Qorti tinnota li filwaqt li c-cedola turi l-indirizz tal-fond bhala bin- numru 239, fir-rikors intavolat quddiem il-Bord ir-rikorrenti ddikjaraw il-fond bhala bin-numru 238 u hekk jidher ukoll fil-bqija tal-atti. 19 ta' Dicembru, 2013 l-appellata tramite l-avukat taghha baghtet ittra lill- appellanti sabiex hija flimkien mal-Perit taghha jispezzjonaw il-fond 238 fi Triq Sant' Elena, Is-Swieqi u dan a tenur tal-Artikolu 1548A tal-Kodici Civili, madanakollu risposta qatt ma nghatat (a fol. 115 tal-process Fil-5 ta' Frar, 2014 l-appellata Olive Cannataci ressqet rikors quddiem il- Bord li Jirregola l-Kera sabiex a tenur tal-Artikolu 1548A hija flimkien mal-Perit Ian Meli Zammit jispezzjonaw il-fond 238 fi Triq Sant' Elena, Is-Swieqi u sabiex din l-ispezzjoni ssir taht is-supervizjoni u fil-prezenza ta' marixxal tal-Qorti. In-notifika ta' dan ir-rikors saret bil-procedura tal- pubblikazzjoni u l-affissjoni ai termini tal-Artikolu 187 (3) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta (ara rikors u publikazzjoni a fol. 129 tal- Fil-frattemp nhar it-8 ta' April, 2014 l- appellata Olive Cannataci irceviet nota miktuba bil-uzu tal-pinna fejn din in- nota kienet tghid is-segwenti: '...Jien tal-post t'a tas Sliema, int mhux diga' rajtu post pero' ha naqtalek xewqtek tista' tigi Sibt 1pm, ghax jien dak il-hin nista'. Cempel fuq 99825764 iffissaw data mal-appellanti ghall-ispezzjoni, meta dawn marru fuq il- Illi permezz ta' digriet ta' nhar il-15 ta' Mejju, 2014 il-Qorti laqghet it- talba ghall-ispezzjoni u ordnat li jsir nhar it-23 ta' Mejju, 2014 fil-hin tal- stess l-avukat tal-appellata Olive Cannataci permezz ta' ittra nforma lill- appellanti bid-digriet u li fl-eventwalita' li ma kinux ser jinghataw access kien ser ikun hemm l-isgass tal-bieb tal-fond (ara ittra a fol. 136 tal-process L-access iffissat ghat-23 ta' Mejju, 2014 sar u kien dakinhar li l-appellata Olive Cannataci innutat li allegatament fil-fond kien hemm diversi nuqqasijiet; Illi kien in segwitu ghal din l-ispezzjoni li l-appellati kollha ddecidew li ghandhom jipprosegwu bil-ftuh tal-kawza odjerna ntavolata nhar it-3 ta' Settembru, 2014 fejn intalab li jirriprendu l-pussess tal-fond 238 fi Triq Sant'Elena, Is-Swieqi u li konsegwentament isir l-izgumbrament tal- kawza nhar is-17 ta' Dicembru, 2014 fejn eccepew preliminarjament li Olive Cannataci ghandha ggib il-prova li hija verament kienet qieghda tagixxi ghan-nom tar-rikorrenti l-ohra u fil-mertu t-talbiet gew michuda bhala nfondati kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt billi mhux minnu dak Illi l-Bord li Jirregola l-Kera permezz tad-decizjoni tieghu datata 29 ta' Jannar, 2019 laqa' t-talbiet ta' l-appellati Olive Cannataci proprio et nomine ghar-ripreza tal-fond 238 fi Triq Sant'Elena, Is-Swieqi, Malta u ghall- 'Mill-assjem tal-provi prodotti jirrizulta li (1) l-fond ma kienx qieghed jintuza mill-intimati; (2) L-intimati ma kinux qed imantnu l-fond kif obbligati li jaghmlu u cioe' bhall-missier tajjeb tal-familja; (3) Ma ngabet ebda prova li t-tibdil strutturali sar bil-kunsens ta' omm ir-rikorrenti Janie Grima Butler, liema prova kienet tinkombi lill- intimati la darba allegaw tali kunsens; (4) mir-rapport tal-Periti kemm dak ex parte kif ukoll il-Periti tal-Bord, ma rrizultax meta fil- fatt sar it-tibdil strutturali; (5) Pero' irrizulta li fil-prezent it-tibdil strutturali li sar huwa wiehed illegali. Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Bord qieghed jilqa' t-talbiet tar-rikorrenti u ghall-fini ta' zgumbrament jiffissa terminu ta' zmien xahar mil- id-decizjoni u kien ghalhekk li ntavolaw l-appell odjern nhar l-15 ta' Frar, Permezz tal-imsemmi appell huma ressqu seba' (7) aggravji kif isegwi: (i) Illi minn imkien mill-atti ma jirrizulta li l-fond ma kienx qieghed jintuza ghall-skop li bih inkera; (ii) Illi l-Bord wasal ghall-konkluzjoni erroneja li l-fond ma kienx mantenut sal-grad ta' missier tajjeb tal-familja; (iii) Illi l-Bord ghamel applikazzjoni zbaljata tal-ligi precizament tal- Artikolu 1554 (a) tal-Kodici Civili meta ddetermina li n-nuqqas ta' manutenzjoni kellha twassal ghat-terminazzjoni tal-kirja; Illi d-decizjoni appellata tikkontjeni zewg konkluzjonijiet reciprokament esklussivi fejn entrambi ma jistghux jikkoeziztu ma' xulxin u dana fejn inghad li l-fond ma kienx qieghed jintuza ghal skop ta' abitazzjoni stante li ma kienux qed jghixu fih u fejn banda ohra nghad li fil-fond saru alterazzjonijiet illegali li jammontaw ghall-uzu hazin; (v) Illi l-Bord erronjament ikkonkluda li t-tibdiliet strutturali saru kunsens tas-sid; (vi) Illi l-Bord ha decizjoni erroneja li l-alterazzjonijiet saru minghajr il- fil-fond mertu tal-vertenza u minkejja li huma separati minn xulxin id- dritt ta' abitazzjoni u tgawdija ta' residenza nzammu ndivizi bejniethom. li l-appell interpost huwa wiehed infondat kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt u s-sentenza appellata ghandha tigi kkonfermata fl-intier taghha u trattaw dawn l-aggravji bil-mod segwenti: a. Fir-rigward tal-ewwel aggravju, l-appellati jsostnu li l-appellant Joseph De Gaetano biddel diversi drabi l-verzjonijiet tieghu dwar ir-raguni moghtija fir-rigward in-nuqqas li jaghti access ghall-fond fl-ewwel appuntament Dawn il-verzjonijiet kollha ma huwiex rizultat tal-puplesija kif ittenta jallega l-appellanti Joseph De Gaetano pero' rizultat li n-notifika harget fuq il-fond 238, Triq Sant' Elena, Is-Swieqi u huwa ma giex notifikat stante li ma joqghodx hemm. Fir-rigward il-kwistjoni tal-konsum tad-dawl u l-ilma, il-Bord waqqaf lix- xhud Reuben ‘Apap Brown – rapprezentant tas-socjeta' Arms Limited milli jirrispondi ghaliex dik kienet ser tkun opinjoni tax-xhud. Gustament il- Bord irrimarka li jekk il-konsum kienx baxx jew le, dik kienet kwistjoni ta' apprezzament. Ghalhekk bl-ebda mod id-depozizzjoni ta' Reuben ‘Apap Brown ma tikkontradixxi l-apprezzament fattwali tal-Bord. Il-fatt li l-appellanti Joseph De Gaetano ghandu servizz registrat fuq ismu f'indirizz fil-Hamrun li allegatament huwa tal-habiba tieghu maghdud mal-provi l-ohra jikkostitwixxi wkoll bhala prova ohra kontra t-tezi ta' l- b. Fir-rigward tat-tieni aggravju, l-appellati jibdew billi jikkwotaw estensivament mill-gurisprudenza b'mod specjali mis-sentenza fl-ismijiet mill-kitbiet tal-guristi dwar l-obbligu tal-kerrej. L-appellati jkomplu billi jghidu li flimkien mal-obbligu li l-kerrej ghandu li jiehu hsieb u jikkustodixxi l-oggett mikri lilu bhala missier tajjeb tal- familja, hemm l-obbligu fuq il-kerrej li juza dak l-oggett skont id- destinazzjoni tieghu. L-appellati jghidu li l-Bord ghamel sew li ta mportanza lir-rapport tal- Perit Ian Meli Zammit ghaliex jirrizulta li fil-mori tal-kawza saru xi xoghlijiet ta' manutenzjoni u l-gudizzju ghandu jittiehed fuq kif kien fil-mument tal-istituzzjoni tal-proceduri u mhux x'sehh fil-mori tal-kawza. Fir-rigward ta' difetti strutturali l-appellati jsostnu li dawn xorta huma jekk dawn isehhu minhabba nuqqas ta' manutenzjoni adegwata da parti tieghu. Di fatti skont l-appellati kien l- inkwilin innifsu ammetta dan fix-xhieda tieghu. c. Fir-rigward tat-tielet aggravju, l-appellati jsostnu li l-Artikolu 1554 tal- Kodici Civili jinkludi fih l-obbligazzjonijiet kollha saljenti u principali tant li m'hemmx dubju li 'jinqeda bil-haga mikrija bhala missier tajjeb tal-familja' tinkludi wkoll id-dmir li l-haga mikrija tinzamm fi stat tajjeb u tigi Is-sottomissjoni tal-appellanti li l-uzu li ried iwaqqaf dan l-artikolu, kien dak kriminuz, ma tghinhomx ghaliex l-alterazzjonijiet li wettqu fil-fond minghajr m'applikaw u ottenew permess jikkostitwixxi L-appellati jissottomettu li dan kien meqjus att kriminali fil-Artikolu 56 tal-Kapitolu 356, Artikolu 94 tal-Kapitolu 504 u anke taht il-Kapitolu 552. Dejjem skont l-appellati, f'dan il-kaz l-obbligu ta' manutenzjoni li dwaru huma mixlija l-intimati huwa wiehed baziku u ghalhekk l-eskluzjoni citata mill-appellanti ma tapplikax. Huwa wkoll evidenti li d-difetti strutturali nholqu frott tan-nuqqas ta' manutenzjoni u ghalhekk huma responsabbilita' ta' l-inkwilin u favur din ir-responsabbilita' tal-inkwilin hemm il-presunzjoni stabbilita' fl-Artikolu 1561 tal-Kodici Civili. d. L-appellati jsostnu li r-raba' aggravju huwa wiehed infondat u fieragh. Il-fatt li snin ilu sar zvilupp illegali fil-fond ma jfissirx li sussegwentament dan il-fond ma setax jigi abbandunat mill-appellanti Joseph u Monica STOUT'kull kaz, in-nuqqas ta' uzu jikkostitwixxi wkoll uzu "hazin" ghall- finijiet tal-ligi, u tant iehor jikkostitwixxi uzu "hazin" dak li l-oggett isirulu tibdiliet strutturali llegali u bla kunsens tas-sid. e. L-appellati fir-rikors promotur ippremettew illi l-intimati wettqu alterazzjonijiet strutturali llegalment. Ghaldaqstant il-Bord ghandu l- kompetenza esklussiva li jiddeciedi jekk inkwilin kisirx il-kundizzjonijiet tal-kirja u ghalhekk fir-rigward tal-alterazzjonijiet maghmula llegalment, il-Bord ghandu s-setgha jiddeciedi jekk kienx hemm tali allegat ksur. f. Dwar is-sitt aggravju, l-appellati jghidu li l-oneru tal-prova rigward il- prova tal-kunsens tas-sid kien jinkombi fuq l-appellanti. taghhom l-obbligu kien li jippruvaw li saru tibdiliet strutturali. tal-appellanti ma tistax titqies wisq kredibbli kif tajjeb osservat u apprezza l-Bord. In oltre fid-depozizzjoni taghhom l-appellanti jsemmu okkazzjoni wahda fejn talbu l-permess ta' omm l-appellati filwaqt li skont l-appellati rrizulta li tibdiliet fil-fond saru diversi. g. L-appellati jsostnu wkoll li s-seba' aggravju huwa fieragh. li mas-separazzjoni personali, l-obbligu tal-konvivenza bejn l-appellanti nkwilini spicca madanakollu l-appellanti jridu jaghtu x'jifhmu li l- intimata Monica De Gaetano ghadha taghmel uzu mill-fond u ghalhekk L-appellati jzidu li f'dan ir-rigward, ic-certifikat mediku rrilaxxjat minn Dr Richard Begovie ma jikkostitwixxix prova stante li mhux ikkonfermat bil-gurament u l-Artikolu 1555A ma japplikax ghall-kaz odjern u dana stante li r-referenza ghall-kura medika hija ghal dik tal-inkwilin u mhux ta' terzi. Il-Qorti semghet it-trattazzjoni tal-appell tal-partijiet fis-seduta tal-5 ta' Lulju, 2019 u ddifferiet l-appell ghad-decizjoni ghal-lum. Rat l-atti kollha. Ikkunsidrat: L-Ewwel aggravju Illi dwar l-ewwel aggravju l-Qorti tirrileva li fil-process hija ma sabet l- ebda prova tangibbli rigward l-allegata puplesija li l-appellanti Joseph Riolo li kulma jezisti fil-process quddiem l- ewwel Qorti huma tliet (3) verzjonijiet distinti moghtija mill-appellant l-ewwel Qorti) fejn fihom jipprova jiggustifika n-nuqqas tieghu li jaghti Jirrizulta li bhala l-ewwel verzjoni l-appellanti Joseph De Gaetano jsemmi li '...jiena kont imsiefer u kont infurmajt lill-avukat tieghi biex jinforma lill-periti', u jkompli jghid li min-naha tieghu l-avukat ma nfurmax lill-membri Bhala t-tieni verzjoni u meta rinfaccat in kontro-ezami, l- appellanti jghid li huwa kien ghadu ma sifirx u li '...nghid li dak il-hin kont ghadni kif tlaqt mid-dar biex mort nixtri. Mort nixtri mill-Hamrun u nghid li mort nixtri video u affarijiet tas-sajd.' Bhala t-tielet verzjoni meta l-appellanti gie mistoqsi dwar x'hin telaq il-katamaran huwa rrisponda li '...nghid li kien il-maltemp u fil-fatt ma telaqx.' Illi meta din il-Qorti ssib quddiemha dawn il-verzjonijiet diversi moghtija mill-istss intimat jitnisslu ta' bilfors dubji kbar dwar il-kredibilita' tal- Wiehed ma jistax jinjora l-fatt li l-appellant Joseph De Gaetano ta dawn il-verzjonijiet kollha minn jeddu u bil-gurament. mill-membri teknici tal-Bord ipso facto mill-Qorti, meta huwa ghazel li jmur jixtri '...video u affarijiet tas-sajd'. Din il-Qorti tinsab konvinta li r- ragunijiet moghtija mir-rikorrenti fix-xhieda tieghu kienu semplicement skuzi vvintati tal-mument, li ma kienux jikkonsistu fil-verita' u zgur ma kienux rizultat tal-puplesija allegata. Illi fil-kaz in ezami l-appellanti jaghmlu referenza ghall-konsum tad- dawl u ilma b'mod specjali ghal dak konkluz mill-ewwel Qorti vis-à-vis d-depozizzjoni moghtija minn Reuben ‘Apap Brown – rapprezentant tal-ARMS Illi din il-Qorti ezaminat il-kontijiet li gew esebiti minn Reuben ‘Apap Brown fis-seduta ta' nhar il-5 ta' Ottubru, 2015 minn fejn irrizulta s-segwenti: Dok AB1 – 24/06/2015 sa 28/08/2015 – konsum tal-ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A341 u A1 rispettivament (a fol. 60 tal-process Dok AB2 – 24/04/2015 sa 23/06/2015 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A202 u A2 rispettivament (a fol. 61 tal-process Dok AB3 – 21/02/2015 sa 23/04/2015 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A157 u A1 rispettivament (a fol. 62 tal-process Dok AB4 – 24/12/2014 sa 20/02/2015 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A80 u A1 rispettivament (a fol. 63 tal-process Dok AB5 – 25/10/2014 sa 31/12/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A141 u A1 rispettivament (a fol. 64 tal-process Dok AB6 – 12/08/2014 sa 24/10/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A153 u A0 rispettivament (a fol. 65 tal-process Dok AB7 – 17/04/2014 sa 11/08/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A-1362 u A-20 rispettivament (a fol. 66 tal-process Dok AB8 – 17/04/2014 sa 18/06/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa stima fl-ammont ta' E734 u E9 rispettivament (a fol. 67 tal-process Dok AB9 – 23/02/2014 sa 16/04/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa fl-ammont ta' 216 u 2 rispettivament li izda mhux indikat huwa attwali Dok AB10 – 13/09/2013 sa 22/02/2014 – konsum ta' ilma u dawl huwa fl-ammont ta' 549 u 5 rispettivament li wkoll mhux indikat hux Dok AB11 – 19/10/2013 sa 19/12/2013 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E209 u E1 rispettivament (a fol. 70 tal- Dok AB12 – 13/09/2013 sa 18/10/2013 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsiti fi stima fl-ammont ta' E121 u E3 rispettivament (a fol. 71 tal- Dok AB13 – 07/03/2013 sa 12/09/2013 – konsum ta' ilma u dawl huwa fl-ammont ta' 1368 u 24 rispettivament izda mhux indikat jekk hux Dok AB14 – 19/04/2013 sa 18/06/2013 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E711 u E9 rispettivament (a fol. 73 tal- Dok AB15 – 07/03/2013 sa 18/04/2013 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E367 u E5 rispettivament (a fol. 74 tal- Dok AB16 – 1/03/2012 sa 06/03/2013 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A1993 u A26 rispettivament (a fol. 75 tal-process Dok AB17 – 19/04/2012 sa 18/06/2012 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E711 u E9 rispettivament (a fol. 76 tal- Dok AB18 – 01/03/2012 sa 18/04/2012 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E402 u E7 rispettivament (a fol. 77 tal- Dok AB19 – 01/09/2011 sa 29/02/2012 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A2001 u A22 rispettivament (a fol. 78 tal- Dok AB20 – 20/10/2011 sa 19/12/2011 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E710 u E9 rispettivament (a fol. 79 tal- Dok AB21 – 01/09/2011 sa 19/10/2011 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsiti fi stima fl-ammont ta' E660 u E7 rispettivament (a fol. 80 tal- Dok AB22 – 02/03/2011 sa 31/08/2011 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A1983 u A27 rispettivament (a fol. 81 tal- Dok AB23 – 19/04/2011 sa 17/06/2011 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E700 u E9 rispettivament (a fol. 82 tal- Dok AB24 – 02/03/2011 sa 18/04/2011 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E459 u E8 rispettivament (a fol. 83 tal- Dok AB25 – 29/08/2010 sa 01/03/2011 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A846 u A26 rispettivament. F'dan il-kont hemm notament li mill-5 ta' Novembru, 2010 inbidel il-meter (a fol. 84 tal- Dok AB26 – 23/10/2010 sa 17/12/2010 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A99 u E9 rispettivament. F'dan il-kont hemm notament li mill-5 ta' Novembru, 2010 inbidel il-meter (a fol. 85 tal- Dok AB27 – 29/08/2010 sa 22/10/2010 – konsum ta' ilma u dawl jikkonsisti fi stima fl-ammont ta' E747 u E8 rispettivament (a fol. 86 tal- Dok AB28 – 19/03/2010 sa 28/08/2010 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A2029 u A24 rispettivament (a fol. 87 tal- Dok AB29 – 19/03/2010 sa 23/04/2010 – konsum ta' ilma u dawl huwa stima fl-ammont ta' E323 u E6 rispettivament (a fol. 88 tal-process Dok AB30 – 19/09/2009 sa 18/03/2010 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A1910 u A29 rispettivament (a fol. 89 tal- Dok AB31 – 19/09/2009 sa 23/12/2009 – konsum ta' ilma u dawl huwa stima fl-ammont ta' E1078 u E16 rispettivament (a fol. 90 tal-process Dok AB32 – 16/04/2009 sa 18/09/2009 – konsum ta' ilma u dawl huwa attwali fl-ammont ta' A2223 u A23 rispettivament (a fol. 91 tal- Illi minn ezami ta' dawn il-kontijiet, u meta mqabbel il-perijodu li fih sar il-konsum (fejn uhud mill-kontijiet jirrapprezentaw perijodu ta' xahrejn mentri ohrajn jirrapprezentaw ferm aktar minn xahrejn) u l-konsum li sar f'dak il-perijodu partikolari, jirrizulta li effettivament kien hemm konsum Gie nnutat ukoll minn din il-Qorti li qabel ma giet intavolata din il- kawza u cioe' qabel it-3 ta' Settembru, 2014 kien hemm ammont konsiderevoli ta' kontijiet li nhargu bhala stima u mhux attwali b'dana li l-meter ghal xi raguni ma kienx qed jinqara. Illi fid-depozizzjoni ta' Reuben ‘Apap Brown tal-5 ta' Ottubru, 2015 huwa jaghmel referenza ghall-units li jirrapprezentaw il-konsum. Din il-Qorti jirrapprezentaw konsum fuq medda ta' 'l fuq minn hames (5) xhur u ghalhekk meta effettivament isir kalkolu semplici ta' medja fuq hames xhur jirrizulta li l-konsum f'xahar huwa wiehed relattivament baxx. Illi fuq il-punt li l-Perit Ian Meli Zammit m'ghamel l-ebda accenn li l-fond m'huwiex qieghed jintuza bhala post ta' abitazzjoni jew residenza, din il- Qorti wara li rat ir-rapport a fol. Qorti, tinnota li r-rapport tal-Perit Meli Zammit kien aktar iffukat fuq l-istat tal- fond u mhux jekk dan kienx qed jintuza bhala post ta' abitazzjoni jew 40 tal-process quddiem l-ewwel Qorti, il-Perit Meli Zammit ghamel deskrizzjoni ta' kull kamra tal-fond u l-istat taghha u esebixxa numru ta' ritratti li juru l-istat tal-fond 238 fi Triq Sant' Elena, L-Isla rimarkat li l-nkarigu ta' Perit m'huwiex li jistabbilixxi jekk il- fond huwiex qed jigi abitat jew le, inkarigu li jispetta lill-Qorti, pero' huwa nkarigu relatat mal-istruttura u l-manutenzjoni tal-fond. F'dan l-aggravju, referenza ssir ukoll ghall-fatt li l-appellanti Joseph De Gaetano kellu servizz mal-Melita fil-fond La Vallette, Triq Dun Frans Camilleri, San Pawl il-Baħar li ovvjament huwa fond divers, b'belt diversa minn dak mertu tal-kawza (ara depozizzjoni ta' Emily Tagliaferro a fol. Ghalkemm dan ma jfissirx li kien hemm l-abbanduna tal-fond mertu tal-kawza, huwa prova addizzjonali li jindika li l-fond ma kienx ghadu jintuza bhala r-residenza tieghu la darba nstalla s-servizz go fond iehor. In addizzjoni jirrizulta wkoll mill-istess xhieda li l-kont fuq il-fond in kwistjoni (ghalkemm indikat bin-numru 239 u mhux 238) u li jsejjah lill-appellant Joseph De Gaetano huwa nattiv. Illi din il-Qorti ma tista' wkoll tinjora l-evidenza cara fl-atti li tul il-process kollu tal-kawza kif ukoll fil-process intavolat a tenur tal-Artikolu 1548A tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta ntavolat nhar il-5 ta' Frar, 2014 dejjem kien hemm problema kbira sabiex jigu notifikati l-appellanti Joseph u Monica De Gaetano tant li kellhom jigu ordnati l-affissjonijiet. Illi fl-atti huwa ammess mill-istess intimata Monica De Gaetano li hija ma ghadhiex tirrisjedi fil-fond in kwistjoni. Min-naha l-ohra fir-rigward ta' kellu servizz tal-Melita gewwa fond iehor filwaqt li dak tal-fond de quo kien inattiv, kumbinat ukoll mal-konsum relattivament baxx tul iz-zmien tad-dawl u tal-ilma, flimkien mad-diffikulta' kbira li jigu notifikati l- appellanti Joseph u Monica De Gaetano fil-mori tal-process, huma lkoll provi cirkostanzjali li flimkien jissoddisfaw il-pretensjoni tal-appellati li l- intimati appellanti ma kienux qed jaghmlu uzu mill-fond 238 fi Triq Sant' Ghaldaqstant din il-Qorti f'dan ir-rigward taqbel mal-apprezzament tal- provi u l-konkluzjonijiet tal-Ewwel Onorabbli Qorti u ser tghaddi sabiex tichad dan l-ewwel aggravju tal-appellanti. It-Tieni u t-Tielet aggravju Illi l-appellanti f'dawn iz-zewg aggravji jishqu li d-decizjoni tal-Bord hija wahda erroneja stante li skont huma, l-appellanti kienu jiehdu hsieb il-fond sal-grad ta' missier tajjeb tal-familja u n-nuqqas ta' manutenzjoni terminazzjoni tal-kirja hekk kif deciz mill-ewwel Qorti. Illi fuq l-obbligazzjoni tal-inkwilin li jiehu hsieb il-fond mikri bid- diligenza ta' bonus paterfamilias u l-applikazzjoni tal-Artikolu 1554 (a) tal- Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, jinsab enuncjat fis-sentenza tal-Qorti tal- Appell Inferjuri deciza nhar is-7 ta' Mejju, 2010 fl-ismijiet Joseph Demajo 'In linea preliminari hu prospettat mill-Artikolu 1554(a) tal-Kodici Civili illi l-kerrej hu obbligat li jinqeda bil-fond mikri bhala missier tajjeb tal-familja. jiskaturixxi l-obbligu tieghu jikkustodixxi u jikkonserva l-fond, b'mod li jivvigila fuq l-integrita' jiehu l-kawteli mehtiega ghall-konservazzjoni tieghu, jipprovdi ghat-tiswijiet urgenti lilu u tempestivament lil sid il-kera bil-htiega li dan jipprovdi ghat- tiswijiet li huma a karigu tieghu. Ara Artikoli 1543 u 1561, fost dispozizzjonijiet ohra, u "Rose Tanti -vs- RCMJ Co Ltd", Appell Inferjuri, 3 ta' Ottubru, 2008. Kif osservat minn din il-Qorti, "bla dubju dan l-obbligu tal-kustodja hu strumentali ghall-obbligu l- iehor tar-restituzzjoni tal-fond fi stat tajjeb f'gheluq il-kirja, 'fair wear Santucci", Appell mill-Bord, 11 ta' Jannar, 2006. Awla, Qorti Civili, 21 ta' Gunju 1969, konfermata in seda Appell fid- 19 ta' Mejju, 1970. F'din id-dimensjoni d-dixxiplina li tinzel sija mill-provvedimenti mill-interpretazzjoni gurisprudenzjali hi dik li l-kerrej ghandu b'dover fid-durata tat- tgawdija minnu tal-fond jiehu kura tal-haga mikrija b'mod li jevita Jekk f'dan il-kerrej jinstab li kien mankanti, l-istess Civili), sija taht il-ligi specjali [Artikolu 9 (a) tal-Kapitolu 69] iggiblu konsegwentement, l-eskluzjoni ante tempus tad-dritt tal-godiment. Naturalment, kif wisq tajjeb rilevat mis-socjeta' appellanti, il- gurisprudenza hi wkoll konkordi illi sabiex is-sid jipprokura l- tal-kerrej mill-fond mikri allegazzjoni ta' hsarat, huwa jrid jipprova ghas-sodisfazzjoni tal- Qorti li dawn il-hsarat gew kagjonati mill-kerrej ghall-fatt ta' dik l- assenza tad-dover tal-bonus paterfamilias impost fuqu mil-ligi. dan biss pero', ghaliex ukoll, fil-previzjoni tal-ligi specjali, hija fid-dizzjoni originali (Ordinanza XXI ta' l-1931). Illi fl-ezami ta' dawn iz-zewg aggravji huwa necessarju illi jigu ezaminati Jirrizulta li permezz ta' digriet tad-9 ta' Dicembru, 2015 (a 138 tal-process quddiem l-ewwel Qorti) l-Bord li Jirregola l-Kera appunta lill-Perit Elena Simoncic car u lill-Perit Alan Colombo. sabiex jirrelataw, fost affarijiet ohra, dwar il-manutenzjoni tal-fond mertu tal- Ir-relazzjoni tal-Periti Simoncic car u l-Perit Colombo. giet ipprezentata nhar is-7 ta' April, 2016 u fir-rigward il-kwistjoni tal- manutenzjoni kkonkludew fil-punt numru 3 is-segwenti: 'PUNT 3: Illi mill-atti fil-process u mill-access li sar mill-esperti, jidher illi ricentement saru xoghlijiet ta' manutenzjoni fis-soqfa tal- Il-fond per se mhux f'kundizzjoni hazina izda hemm bzonn ta' manutenzjoni bhal, per ezempju, kisi mal-arkata u mal-aperturi.' Flimkien mar-rapport gew esebiti diversi ritratti li juru l-istat tal-fond mertu tal-kawza. Taghmel izda wkoll referenza ghar-rapport tal-Perit ex parte l-Perit Ian Meli Zammit li rrelata dwar il-kundizzjoni tal-fond qabel ma' l- appellanti wara li infethet il-kawza kontra taghhom ghamlu xi xoghlijiet ta' manutenzjoni kif notati mill-esperti tal-Qorti. Illi fid-depozizzjoni tieghu l-appellanti Joseph De Gaetano (a fol. 174 tal-process quddiem l-ewwel Qorti) ikkonferma li huwa ghamel xoghol ta' manutenzjoni wara li nfethet il-kawza. 'Rigward il-manutenzjoni tal-washroom nghid li jiena kont imradt. Fil- fatt kont sofrejt minn puplesija f'nofs wicci u fil-fatt kont infurmajt anke lis-sinjura u anke lil hutha u minhabba f'hekk ma kontx qed niehu hsieb dak li kien hemm bzonn, pero' meta rkuprajt qbadt u rrangajt kollox u rrangajt dak li kien hemm bzonn. ... Qed nigi mistoqsi meta kont f'pozizzjoni li niehu hsieb il-manutenzjoni tal-post u nghid li dan kien madwar sena ilu u cioe' wara li rcevejt il- Ikollu jinghad li ghalkemm l-appellanti Joseph De Gaetano stqarr li huwa kien ghamel xi xoghol ta' manutenzjoni fil-fond wara li rcieva l-kawza, il- membri teknici tal-Bord nominati xorta sabu li l-fond kien nieqes mill- manutenzjoni. Din il-Qorti izda taghmel ukoll referenza ghar-ritratti esebiti mar-rapport tal-Perit Ian Meli Zammit li ghalkemm huwa rapport ex-parte, ir-ritratti huma evidenza materjali li juru l-istat ta' fatt tal-fond qabel il-'manutenzjoni' li saret wara l-intavolat tal-kawza. Referenza ssir ghar-ritratt a fol. jirrizulta tixrib u nuqqas ta' manutenzjoni fejn hemm vizibbli diversi saffi ta' zebgha maqlugha; 43 u fol. 44 mmarkati bhala Figure 5 u Figure 7 fejn jidher 46 sa fol 49 immarkati Figure 9 u minn Figure 11 sa Figure 16 jidher l-istat hazin tal-fond partikolarment fil-livell ta' fuq nett inkluz z-zebgha ta' barra u l-istat dizastruz tal-kamra ta' fuq il-bejt. Illi f'dawn l-aggravji l-appellanti jsemmu li parti mill-manutenzjoni necessarja fil-fond kienet inkombenti fuq is-sid u dan peress li kienet wahda strutturali tal-fond. Bid-dovut rispett, huwa minnu li xoghlijiet ta' manutenzjoni relatata mal-istruttura taqa' fil-mansjoni madanakollu kif tistabbilixxi l-ligi huwa obbligu tal-inkwilin li jinforma lis-sid bin-necessita' ta' tali xoghol. Fid-decizjoni fl-ismijiet Maria Jaccarini -vs- Joe Mangion et deciza mill-Qorti tal-Appell nhar it-18 ta' 'Intqal minn din il-Qorti fis-sentenza taghha "Lilian Ferando Zhurakhovska et - vs- Albert Galea St.John Difesa", 11 ta' Jannar 2006 illi l-obbligu li l-ligi timponi fuq il-kerrej li jinqeda bil-haga mikrija bhala missier tajjeb tal-familja (Artikolu 1554, Kodici Civili) timporta li dan jikkostudixxi u jikkonserva l- "Skont disposizzjonijiet varji tal-Kodici Civili dan l-obbligu tal-kustodja jimporta li hu ghandu bi dmir jivvigila fuq l-integrita' tal-fond, jiehu l-kawteli mehtiega ghall-konservazzjoni tieghu, jipprovdi ghat-tiswijiet urgenti li jmissu lilu u li javza tempestivament lil sid il-kera bil-htiega li dan jipprovdi ghat-tiswijiet li huma a kariku tieghu". Ara f'dan l-istess sens id-decizjoni ta' din il-Qorti tat-22 ta' Marzu 2006 in re "Anthony El Aida Chaffey et -vs- Office Minn imkien mill-atti ma jirrizulta li l-appellanti nfurmaw jew ippruvaw jinfurmaw lill-appellati li kien hemm il-bzonn ta' tiswijiet strutturali li jaqghu fil-mansjoni taghhom. jirrizulta li kien hemm ammont konsiderevoli ta' tiswijiet li jaqghu fil- mansjoni tal-inkwilin li baqghu ma sarux u whud minnhom saru biss wara li kellha tigi ntavolata l-kawza. Illi riferibilment ghat-tielet aggravju, l-appellanti jinsinwaw li saret applikazzjoni zbaljata tal-ligi meta l-Bord iddetermina li nuqqas ta' manutenzjoni kellha twassal ghat-terminazzjoni tal-kirja a bazi tal- Artikolu 1554 (a) tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Huma jinsistu li l- azzjoni ta' manutenzjoni ma tinkwadrax ruhha fl-artikoli tal-Ligi citati ghaliex il-Legislatur ried ifisser uzu bhala skop. Illi f'dan ir-rigward din taghmel referenza u taghha l-insenjament enuncjat fis-sentenza fl-ismijiet Appell Inferjuri nhar l-1 ta' Novembru, 2006 fejn inghad kif isegwi: 'Hi vera u proprja obbligazzjoni tal-kerrej li jisserva bil-haga mikrija lilu bid-diligenza tal-bonus paterfamilias u fil-limiti u ghall-uzu determinat mill-kuntratt ta' ftehim [Artikolu 1554 (a), Kodici Civili]. Il-vjolazzjoni ta' din l-obbligazzjoni tista' ssehh b'diversi modi. Ad ezempju, meta l-fond jithalla traskurat u mhux ikkustodit jew ikkonservat kif jixraq jew meta dan ma jkunx qed jintuza kif suppost u skont id-destinazzjoni tieghu. konsegwenza ta' tali vjolazzjoni, fejn tokkorri, hi dik tar-rizoluzjoni u hall tal-kuntratt [Artikolu 1555 (1), Kapitolu 16] jew ic-cessar tat-tigdid tal- kirja meta din tkun fil-fazi tar-rilokazzjoni [Artikolu 9 (a), Kapitolu 69]. Kwantu ghall-operattivita' ta' din l-istess obbligazzjoni din tibqa' tali fid- durata shiha tar-rapport lokatizju. Dan, indipendentement, mill-obbligu legali stabbilit restituzzjoni lura tal-haga fl-istat li jkun irceviha. Kwantu ghall-kontenut taghha din hi dipendenti fuq il-kondizzjonijiet imposti fil-ftehim skont il- volonta reciproka tal-kontraenti; Issa d-diligenza insista fl-obbligazzjoni surreferita li jippreciza l-artikolu tal-ligi [1554 (a)] ma ghandhiex konnessjoni biss ma' kwestjoni ta' dannu materjali fil-haga izda ghandha evidentement rabta mal- pregudizzju illi t-trasgressjoni taghha ggib lis-sid. Hekk fil-kaz ta' non- uso l-gurisprudenza prevalenti hi fis-sens illi din, oltre li tintegra per se inadempjenza kontrattwali, iggib dannu u deprezzament lill-fond u allura, wisq naturali, pregudizzju lill-interess tal-lokatur;' Ghaldaqstant in vista tal-kunsiderazzjoni kollha suesposti, din il-Qorti filwaqt li tiddikjara li anki f'dan ir-rigward taqbel mal-konkluzjonijiet tal- ewwel Onorabbli Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll it-tieni u t-tielet Ir-Raba' aggravju l-konkluzjoni l-konkluzjoni alterazzjonijiet illegali fil-fond, ma jistghux jikkoeziztu flimkien, ghaliex jew il-fond mhux qieghed jigi abitat, jew saru xoghlijiet illegali fil-fond b'tali mod li jimplika li allura l-appellanti kienu jghixu fil-fond. Fil-kaz prezenti l-appellanti Joseph De Gaetano jistqarr li l-alterazzjonijiet '… lil uliedi kollha ghadhom jghixu mieghi. Nghid li il-lum il-kbira ghandha 42 Da parti tal-appellanti Olive Cannataci tghid li hija tiftakar lil ommha tghid li x-xoghlijiet saru minghajr permess Min-naha l-ohra jirrizulta mill-provi li n-nuqqas ta' uzu tal-fond 238 fi alterazzjonijiet strutturali liema alterazzjoni jirrizulta li saru ferm qabel meta l-partijet kienu ghadhom jghixu flimkien u mhux separati. uzu jirrizulta li sehh wara li l-partijiet isseparaw minn xulxin. Din il-Qorti ghalhekk assolutament ma taqbilx ma' dan l-aggravju stante li jirrizulta car li z-zewg konkluzjonijiet facilment f'dawn ic-cirkustanzi jistghu Ghaldaqstant din il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll ir-raba' aggravju Il-Hames u s-Sitt aggravju Illi fir-rigward ta' dawn l-aggravji, din il-Qorti sejra titrattahom flimkien stante li entrambi jirrigwardaw it-tibdiliet strutturali fil-fond. Jirrizulta li filwaqt li fil-hames aggravju l-appellanti jsostnu li l-Bord erronjament ikkonkluda li t-tibdiliet strutturali saru llegalment, huma jkomplu billi jghidu li l-Bord m'ghandux il-kompetenza biex jiddeciedi l- illegalita' o meno u ghalhekk id-dikjarazzjoni tal-Bord kienet wahda kemm ultra vires kif ukoll wahda extra petita, stante li d-dikjarazzjoni lanqas intalbet mill-appellati. Fis-sitt aggravju l-appellanti jinsistu li l- alterazzjonijiet saru bil-kunsens tas-sid u mhux kif iddikjarat mill-Bord. Jibda biex jinghad li wahda mill-kawzali li fuqhom hija msejsa l-kawza hija precizament fuq alterazzjonijiet strutturali fil-fond minghajr il- kunsens tas-sid kif isegwi: 'Illi wkoll l-intimati wettqu alterazzjonijiet strutturali fl-istess fond minghajr il- permess tas-sidien, liema alterazzjonijiet strutturali gabu l-fond mikri lilhom fi stat ta' illegalità.' Gialadarba jirrizulta li wahda mill-kawzali kienet prettament fuq l- alterazzjonijiet illegali maghmula fil-fond, il-Bord kien qieghed jagixxi fil- parametri tat-talba u meta ddecieda fuq l-alterazzjonijiet illegali l-Bord m' agixxiex extra petita kif allegat mill-appellanti. Illi dwar il-kompetenza tal-Bord li jiddeciedi dwar l-illegalita' o meno ta' tibdiliet strutturali fil-fond, din il-Qorti tinnota li ghalkemm it-talbiet kienu specifici l-ebda eccezzjoni ma giet issollevata dwar il-kompetenza tal-Bord f'dak l-istadju mill-intimati, ghaldaqstant din il-Qorti fi stadju ta' Appell mhix ser tinoltra ruhha oltre fuq din il-lanjanza. Illi dwar alterazzjonijiet strutturali gewwa fond mikri, inghad fid- decizjoni fl-ismijiet Carmen Dimitrov armla ta' Joseph et -vs- John P. Debono deciza mill-Qorti tal-Appell nhar it-18 ta' Mejju, 2005 illi: 'Fir-rigward tat-tieni aggravju riferibilment ghat-tibdiliet strutturali li l- intimat introduca fil-fond mikri jibda biex jigi senjalat in linea generali illi mhuwiex assolut il-principju illi fejn si tratta ta' alterazzjonijiet huwa dejjem neccessarju l-kunsens ta' sid il-fond. illi l-kerrej igawdi mid-dritt tal-jus variandi u allura fejn dawn l- alterazzjonijiet ma jbiddlux in-natura tal-fond, ma humiex ta' pregudizzju ghad-drittijiet tas-sid u huma necessarji jew utli ghat-tgawdija tal-fond, tali alterazzjonijiet huma konsentiti anke minghajr il-kunsens tas-sid. In effetti gie osservat mill-Qorti, b'citazzjoni tal-Laurent ("Principii di (Kollez. Liema huma l-modifikazzjonijiet li l-inkwilin jista' legittimament jaghmel mhix haga li L-importanti hu li l-fond ikun jista' jigi repristinat kif kien qabel meta tispicca l-lokazzjoni (Kollez. Issa jekk jinghata harsa lejn ir-relazzjoni tal-membri teknici tal-Bord redatta mil-Perit Simoncic car u l-Perit Colombo. precizament fil-punt numru 2 jirrizulta li: 'PUNT 2: Illi, kif jidher mir-ritratti annessi mar-rapport, jidher illi Introduzzjoni ta' skylight fil-kcina, Alterazzjoni f'tieqa fl-ewwel sular sabiex issir kamra tal-banju li tiehu d-dawl mill-bejt tal-kcina fejn hemm l-istess skylight, Struttura tal-corrugated sheeting imwahhla mal-kamra ta' fuq il- L-appellanti Joseph De Gaetano fid-depozizzjoni tieghu li nghatat fis- seduta ta' nhar il-31 ta' Ottubru, 2016 ikkonferma li x-xoghol indikat fir-relazzjoni peritali tal-membri teknici sar minnu. Huwa qal: 'Rigward il-kcina nghid li nofs il-bitha ga kienet mehuda mill-bitha kollha Ix-xoghol ghamiltu tajjeb bil-konkos u ghamilt skylight. dan ix-xoghol ghamiltu bil-permess tas-sid … Mistoqsi jekk ghamiltx alterazzjonijiet ohrajn kemm ilni nghix fil-fond, nghid li iva ghamilt kamra fuq il-bejt.' (a fol. Jirrizulta mid-depozizzjoni ta' Oliver Abela Fiteni – rapprezentant tal- Awtorita' tal-Izvilupp u Ippjanar li applikazzjoni ghal zvilupp fil-fond 238, Triq Sant' Elena, Is-Swieqi qatt ma saret (ara depozizzjoni a fol. 20 tal- Din il-Qorti taqbel mal-insenjament fuq enuncjat illi mhux kull alterazzjoni strutturali tirrikjedi l-kunsens tas-sid. Madanakollu f'dan il- kaz partikolari, fejn l-alterazzjonijiet m'humiex parzjali pero' jinvolvu l- kostruzzjoni ta' kamra fuq bejt, estenzjoni ta' kcina flok bitha u anke l-uzu ta' konkos, li jindika l-permanenza tal-alterazzjonijiet strutturali, bla dubju dawn kienu jirrikjedu l-kunsens immedjat tas-sid. Issa filwaqt li entrambi Joseph u Monica De Gaetano fid-depozizzjoni taghhom jixhdu li meta gew biex jestendu l-kcina huma talbu l-kunsens tas-sid, mhux l-istess xehdu dwar meta sar ix-xoghol tal-kostruzzjoni tal- kamra ta' fuq il-bejt. Filwaqt li Monica De Gaetano ma ssemmi xejn dwar dan ix-xoghol, Joseph De Gaetano jghid biss li huwa ghamel kamra fuq il-bejt pero' l-ebda accenn ma sar ghall-kunsens tas-sid. F'dan il-kuntest, kif gie osservat mill-Qorti tal-Appell Inferjuri fis-sentenza fl-ismijiet Catherine 'Tomasuolo, ankorke' kellu jinghad li 'expressis' ma nghata l-ebda kunsens jinsab enuncjat fid-dottrina (Laurent, Vol XXV para 253), a propositu ta' kambjamenti fil-fond lokat, illi l-kerrej ma huwiex inibit li jaghmel kwalunkwe modifikazzjonijiet li jkunu necessarji jew utili ghal godiment tieghu u ghal bzonnijiet tieghu, taht l-obbligu li jirrimetti kollox fl-istat pristinu f'gheluq il-kirja jekk is-sid ikun irid hekk. Fir-rigward il-gurisprudenza taghna hi wahda uniformi. Civili, 5 ta' Marzu 1965; "Giuseppa Abela Fiteni –vs- Farmacista Eric Briffa Axiaq", Appell Civili 22 ta' Jannar 1971, fost bosta ohrajn. Biex wiehed jara x'modifikazzjonijiet huma legittimi jew le wiehed ghandu jhares lejn ic-cirkostanzi tal-kaz. Dan ghaliex mhux facli li dawn jigu formulati b'xi regola preciza u jkun perikoluz li wiehed jipprova jkun Huwa veru li d-dottrina legali stabbilit certi linji gwida, ad exemplum, li t-tibdiliet ikunu parzjali, mhux ta' importanza kbira, ma jbiddlux id-destinazzjoni tal-fond, u ma jippregudikawx lis-sid. B'danakollu stante li din il-materja hi wahda ta' apprezzament ta' fatt din necessarjament tithalla fl-ghaqli gudizzju tal-gudikant biex mill-provi jiddetermina l-legittimita' tal-kambjamenti, tenut s'intendi qies tan- necessita' u utilita' li ghandu l-kerrej ghall-ahjar tgawdija tal-fond. Hekk per ezempju l-bini ta' kamra ghat-toilet, u zewg gabubiet tal-injam ghall- annimali gew meqjusa bhala alterazzjonijiet parzjali ("Maria Schiro –vs- Domenico Grima Butler", Appell Civili, 6 ta' April 1973). il-qaghda baqghet inalterabbli kif manifest fid-decizjoni "Marie Louise Mark Van De Wakker Saliba", Appell, 20 ta' Novembru 1998. F'dan l-ahhar kaz citat l-inkwilina htegilha taghmel xoghlijiet biex strutturalment tassigura s-sigurta' tal-fond lilha mikri. Kif hekk jirrizulta f'dan il-kaz mix-xhieda ta' l-AIC Catherine Hansford (fol 50) ix-xoghlijiet li saru huma ta' entita zghira u jistghu jigu rimossi billi jitkissru jew jitnehhew fi tmiem il-kirja. Ghall-kuntrarju fejn bhal fil-kaz fl-ismijiet "Fr. Raymond White Grech et - vs- Il-Kummissarju tal-Pulizija et", Appell, 17 ta' Novembru 2000, ix-xoghlijiet gew determinati bhala ta' entita' kbira – bini ta' bosta ambjenti godda – li ma jaghmlux possibbli li l-fond jerga' jingieb ghall- istat li kien, la l-Bord u lanqas il-Qorti ma kellhom esitazzjoni jakkolju t- talba tas-sid, attiz il-fatt li dawn ma kienux xoghlijiet li wiehed seta' jiddeskrivihom bhala parzjali. Fil-kaz de quo, rebus sic stantibus, ma jidherx li l-alterazzjonijiet u modifiki introdotti fil-fond lokat mill-intimat, anke jekk 'gratia argomenti' jigi injorat il-fatt tal-ghoti tal-kunsens mis-sidien, jimmerita l-estrem tas- sanzjoni tad-disposizzjoni tal-ligi fl-Artikolu 9 (a) tal-ligi specjali (Kap Finalment dwar l-aggravju tal-allegata rovina tal-fond lokat b'rizultat tax- xoghljiet effettwati, twiegeb tajjeb id-decizjoni tal-Qorti ta' l-Appell tas- Mizzi". F'dak il- kaz ukoll, similment ghall-argoment hawn imqanqal mill-appellanti kien gie sottomess illi l-alterazzjonijiet ezegwiti kienu il-fond mikri, li kellu valur antikwarju, irrimedjabbilment kompromess. Din il-prova ta' dan il-valur tal-fond ma ngabitx, kif lanqas ma tinsab manifestata ghal kollox fl-istanza hawn F'kull kaz minn dak li jirrizulta mill-korp tas-sentenza moghtija mill-Bord jidher li l-fond hu mizmum tajjeb u l-bidliet deskritti bhala ta' entita' zghira, ma znaturawx jew irrovinaw il-karattru tieghu.' Illi l-fatt li l-bitha nghalqet kontra l-ligijiet tas-sanit u nbniet kamra fuq il- bejt minghjar il-permessi neccessarji ma jistax jigi kkunsidrat li dawn huma alterazzjonijiet strutturali parzjali tant li dawn jistghu jdahhlu lis- sidien fi proceduri ta' nfurzar kontra taghhom mill-Awtorita' tal-Ippjanar b'riskju wkoll li jittiehdu proceduri kemm amministrattivi ghall-hlas mis- sidien ta' multi, hlas ta' spejjez biex l-istrutturi jitnehhew jew jigu legalizzati, kif ukoll proceduri kriminali. Certament dan kollu huwa ta' pregudizzju ghad-drittijiet tas-sidien. Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak fuq premess din il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll il-hames u sitt aggravji tal-appellanti. Is-Seba' aggravju Illi fis-seba' aggravju l-appellanti jissottomettu li Monica De Gaetano ma gietx ikkunsidrata bhala nkwilina malgrad li hija zammet id-dritt ta' abitazzjoni u tgawdija fil-kuntratt ta' separazzjoni tas-26 ta' Novembru, 2012 fl-atti tan-Nutar Joseph De Gaetano. Jissottomettu li hija allontanat ruhha mill-fond 238 fi Triq Sant' Elena, Is-Swieqi stante li kellha tmur tirrisjedi ma' ommha minhabba l-invalidita' taghha u ghal dan il-fini pprezentat certifikat mediku rrilaxxat minn Dr Richard Begovie L-appellanti jghidu li dan ic-certifikat mediku jorbot taht l-ewwel proviso Illi s-subinciz (1) tal-Artikolu 1555A tal-Kodici Civili riferit mill-appellanti '1) Fil-każ ta' dar għall-abitazzjoni, in-nuqqas ta' użu għall-abitazzjoni għall-perjodu ta' aktar minn tnax-il xahar jitqies bħala użu ħażin tal-ħaġa Iżda meta persuna ma tkunx użat il-fond mikri lilha minħabba li hija kienet temporanjament assenti mill-fond minħabba f'xogħol, studji jew kura medika, dan ma jitqiesx bħala użu ħażin.' (enfazi tal-Qorti) Illi huwa ndubitat illi l-ewwel proviso tal-Artikolu 1555A tal-Kodici Civili qieghed unikament jitkellem dwar l-assenza tal-inkwilin mill- fond mikri minhabba f'xoghol, studji jew kura medika u mhux kif qeghdin jittentaw jargumentaw l-appellanti De Gaetano. Il-fatt li l- appellanti Monica De Gaetano marret tirrisjedi ma' ommha sabiex fil-parametri il-Ligi unikament ghall-assenza tal-inkwilin minhabba kura medika personali u mhux ta' terzi bhal fil-kaz prezenti. Illi fi kwalunkwe kaz din il-Qorti, mill-atti mihijiex konvinta li l-appellanti Monica De Gaetano kienet nieqsa mill-fond minhabba l-allegata kura medika ta' ommha, izda hija moralment konvinta sal-grad rikjest mil-ligi li hija kienet nieqsa mill-fond ghaliex isseparat minn mal-appellant Joseph De Gaetano u ghalhekk biddlet ir-residenza taghha. Ghalhekk jirrizulta li hija ghandha s-servizzi tal-Melita fuq fond iehor f'San Ħal Ghaxaq u mhux fuq Ghaldaqstant il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad ukoll is-seba' aggravju tal- Decizjoni Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti, din il-Qorti tghaddi sabiex taqta' w'tiddeciedi dan l-appell billi tichad l-aggravji kollha tal- appellanti u tikkonferma d-decizjoni appellata fl-ismijiet premessi datata 29 ta' Jannar, 2019. Bl-ispejjez kollha kontra l-appellanti. Vera kopja