Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali Illum: 3 ta' Dicembru, 2018 Bessam Bone, detentur tal-Karta tal-Identita` numru 028805L Kumpilazzjoni Nru.816/2015 Rat l-akkużi miġjuba fil-konfront tal-imputat Bessam Bone, talli: Fl-4 ta' Mejju, 2015, ġewwa l-Ajruport Internazzjonali ta' Malta, mingħajr awtorita' legali jew mingħajr skuża leġittima jew raġonevoli xtara jew irċieva mingħand xi persuna, jew kellu fil-kustodja jew pussess tiegħu, biljetti tal-flus falsifikati li kien jaf li l-istess huma falsifikati; Fl-istess data, lokalita' u ċirkostanzi, instab fil-pussess ta' jew kellu taħt il- kontroll tiegħu xi oġġett għall-użu fit-twettiq jew f'konnessjoni ma' xi frodi. Il-Qorti ġiet ġentilment mitluba sabiex fil-każ ta' ħtija, barra li tinfliġġi l-pieni stabbiliti mill-Liġi, tordna wkoll il-konfiska ta' l-oġġetti kollha esebiti. Il-Qorti ġiet wkoll mitluba sabiex, jekk filwaqt tal-proċediment Kriminali, il-Qorti tqis il-ħtieġa li tordna l-qirda tal-biljetti tal-flus foloz, hija għandha qabel tikkonsulta mal-Bank Ċentrali ta' Malta, u għandha, jekk u skont ma jista' jkun jeħtieġ il-Bank Ċentrali, tieqaf milli tordna l-qerda tagħhom u tgħaddi biex tikkonsenja dawk il-biljetti tal-flus lill-Bank Ċentrali biex jinflew minnu, hekk kif ikontemplat fl-Artikolu 50(4) tal-Kapitolu 204 tal-Liġijiet ta' Malta. Il-Qorti ġiet wkoll ġentilment mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tikkundanna lill- akkużat għal ħlas ta' spejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri hekk kif ikkontemplat fl-Artikoli 532A, 532B u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Rat l-atti u d-dokumenti kollha. Semghet it-trattazzjoni. Ikkunsidrat- Illi qabel mal-Qorti sejra tikkonsidra l-provi migjuba quddiemha in sostenn tal-ewwel imputazzjoni, sejra fl-ewwel lok tikkunsidra u tiddeciedi l-vertenza sollevata mid-difiza dwar l-ewwel imputazzjoni. Illi l-abbli difiza ssolevat il-fatt li l-kondotta ravvizata bl-ewwel imputazzjoni m'ghadhiex reat ai termini tal-Artikolu 46 tal-Att dwar il- Bank Centrali, Kapitolu 204 tal-Ligijiet ta' Malta u ghalhekk l-imputat ghandu jigi liberat minn din l-akkuza. Il-prosekuzzjoni mill-banda l-ohra, tishaq li dak ir-reat qatt ma tnehha minn reat, izda l-kondotta ravvizata fl-artikolu 46 baqghet sancita bhala reat taht l-Kodici Kriminali. Illi r-reat li l-prosekuzzjoni qed tirreferi ghalieh huwa dak ravvizat bl- artikolu 188C tal-Kodici Kriminali li gie introdott bl-Att XLIX tal-2016, liema strument legislattiv trafserixxa ghadd ta' reati, inkluz dak ai termini tal-artikolu 46, mill-Att dwar il-Bank Centrali ghal Kodici Kriminali. Illi minn imkien ma jirrizulta li l-legizlatur f'dawn it-tibdiliet li saru b'dak l-Att ipprovda ghal transitory provision. Madanakollu l-Qorti tal- Appell Kriminali (Sede Superjuri) ikkunsidrat vertenza simili ghal dik mressqa mill-abbli difiza f'kaz fejn ukoll ma kien hemm l-ebda transitory provision sabiex toffri aktar certezza legali, kwezit indispensabbli li janima is-saltna tad-dritt:1 Issir riferenza ghal dak pronuncjat mill-Qorti Kriminali fid-decizjoni fuq eccezzjonijiet preliminari fl-ismijiet Il-Pulizija vs Daniel Young:2 Illi il-principju tad-dritt penali iccitat mill-akkuzat ta' nullum crimen sine lege necessarjament ifisser illi ebda persuna ma tista' tigi akkuzata b'att jew omissjoni li ma kienx jikkostitwixxi reat fiz-zmien meta sehh u dan ghaliex hija permezz tal-ligi biss li jista' jigi mfassal dak li jikkostitwixxi reat u il-piena ghal kummissjoni ta'l-istess. Issa fil-kaz in dizamina huwa indubitat illi l-att li wassal sabiex l-Avukat Generali fassal it-Tieni Kap ta'l- att ta'l-akkuza kien jikkostitwixxi reat fiz-zmien meta sehh. Dan huwa fatt inkontestat. Illi l-artikolu 24(2) tal-Kapitolu 33 tal-Ligijiet ta' Malta qabel ma gie abrogat permezz ta'l-Att XX tal-2012, kien iwassal sabiex kull persuna li minghajr licenzja tal-pulizija jispara arma tan-nar f'post abitat jew fit-triq pubblika jiffaccja prosekuzzjoni penali ghal dan l-att. Illi allura f'dan il-kaz huwa dak dispost fil-Kapitolu 249 tal- Ligijiet ta' Malta li ghandu isib applikazzjoni u mhux il-principju ta' dritt iccitat mill-akkuzat. L-artikolu 12 ta'l-Att dwar l-Interpretazzjoni jaqra: (1) Meta xi Att mgħoddi wara l-bidu fis-seħħ ta' dan l-Att iħassar xi liġi oħra, kemm-il darba ma jidhirx ħsieb kuntrarju, t-tħassir m'għandux: d) jolqot xi penali, konfiska jew piena li wieħed seta' jeħel dwar xi reat li jkun sar kontra xi liġi hekk imħassra, jew xi responsabbiltà għal xi penali, konfiska jew piena bħal dawk e) jolqot kull stħarriġ, proċedimenti legali, jew rimedju dwar xi dritt, privileġġ, obbligazzjoni, responsabbiltà, penali, konfiska, jew piena kif intqal qabel, u kull stħarriġ, proċedimenti legali, jew rimedju bħal dawk jistgħu jinbdew, jitkomplew, jew jiġu nforzati, u kull penali, konfiska jew piena bħal dawk jistgħu jiġu posti, bħallikieku l-Att li jħassar ma jkunx għadda. Illi fid-decizjoni il-Pulizija vs Benny u Anna Psaila Raji, il-Qorti ta'l-Appelli Kriminali sahhqet illi anke fejn il-ligi il-gdida ma taghmilx ebda riserva meta b'xi emenda jigi imhassar xi reat, ghandu japplika l-artikolu 2 Per Onor. Imhallef Dr. Edwina Mihajlovic; Deciza 22 ta' Settembru, 2016 12(1) ta'l-Att dwar l-interpretazzjoni, kif hawn fuq iccitat.3 Dan dejjem ghandu isir taht is-salvadwardja kostituzzjonali, li jirriproduci d-dritt internazzjonali ghal harsien tal-jeddijiet tal-bniedem hawn fuq iccitat, fejn fl-artikolu 39(8) tal-Kostituzzjoni hemm espressament dispost illi: "Ħadd ma għandu jitqies li jkun ħati ta' reat kriminali minħabba f'xi att jew omissjoni li, fil-ħin meta jkun sar, ma jkunx jikkostitwixxi reat bħal dak, u ebda piena ma għandha tiġi mposta għal xi reat kriminali li tkun aktar severa fi grad jew xorta mill-ogħla piena li setgħet tiġi mposta għal dak ir-reat fiż-żmien meta jkun ġie magħmul." Dak li huwa imhares fil-Kostituzzjoni allura huwa l-jedd ta' kull persuna akkuzata b'reat illi ma tigix imposta fuqu ebda piena aktar harxa mill-oghla piena li setghet tigi imposta fuqu fiz-zmien meta ikun gie kommess dak ir-reat. Dan necessarjament ifisser allura li ghalkemm l-akkuzat jista' jigi ipprocessat ghall-att jew omissjoni li kien jikkostitwixxi reat meta sehh, ghalkemm illum dak l-att jew omissjoni ma ghadux meqjuz bhala reat kriminali, madanakollu huwa ma jistax jigi iproccessat u jehel piena aktar harxa minn dik li kienet tapplika ghalih fiz-zmien li sehh dak ir-reat ghalkemm dik il-piena tkun sussegwentment saret iktar harxa b'emendi fil-ligi li jigu affetwati wara l-kummissjoni ta'l-istess. Fuq kollox ghandu jinghad illi il-pussess u il-garr ta' arma tan-nar barra minn xi fond u allura l-uzu ta'l-istess minghajr licenzja tal-Kummisarju tal-Pulizija jikkostitwixxi reat taht l-Att Dwar l-Armi u kwindi l-akkuzat ma jistax jikkontendi illi l-att maghmul minnu illum ma huwiex reat billi illum huwa regolat minn ligi ad hoc li tirregola l-uzu u l-pussess ta'l-armi tan-nar. [sottolinejar tal-Qorti] Issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali Il-Pulizija vs Martin Lombardo:4 Illi fir-rigward tat-tieni akkuza li hija imfassla fuq l-artikolu 97(f)(i) tal-Kapitolu 10 tal-Ligijiet ta' Malta, ghandu jinghad illi din id-disposizzjoni tal-ligi giet imhassra permezz tar-regolament 42 ta'l-Avviz Legali 376 ta'l-2012. Illi allura ghalkemm l-att vjolatur kien jikkostitwixxi reat meta sehh, dan madanakollu ma baqax jigi hekk ikkunsidrat ftit xhur wara l-akkuza. Illi in linja mad-decizjonijiet moghtija mill-Qorti Ewropeja tad-Drittijiet tal-Bniedem il-qorti ghalhekk hija tal-fehma illi fir-rigward tat-tieni akkuza ebda piena ma ghandha tigi imposta fuq l-appellanti u l-Qorti ghaldaqstant ser tghaddi biex tastjeni milli tiehu konjizzjoni ta' dina l-akkuza u tirrevoka konsegwentement is-sejbien ta' htija li wasslet ghaliha l-Ewwel Qorti: Illi l-Qorti Ewropeja kompliet tirraferma din il-posizzjoni fid-decizjonijiet li segwew bhal Öcalan v. Turkey deciza fit-18 ta' Marzu, 2014 fejn gie ritenut: Sahansitra il-Professur Mamo fin-noti tieghu ghad-dritt penali kien tal-fehma illi: B'hekk illum ghalkemm il-prosekuzzjoni tar-reat abrogat fil-mori tal-proceduri jista' jitkompla u dan fid- dawl ta' dak li jipprovdi l-Att dwar l-Interpretazzjoni, madanakollu l-istess qieghed jitqies illi huwa leziv tal-artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem. Dan ghaliex il-ligijiet u r-regolamenti sanitarji gew imfassla f'ligi gdida permezz ta'l-imsemmi avviz legali li biddel b'mod drastiku il-ligi sanitarja u dan sabiex jigu implimenatati d-direttivi tal-Unjoni Ewropeja fir- rigward biex b'hekk gew fis-sehh ir-Regolamenti dwar ir-Rendiment ta'l-Energija fl-Uzu tal-Bini. [sottolinejar tal-Qorti] Fil-kaz in dezamina l-kondotta tal-imputat baqghet tikkostitwixxi reat, izda dak li sehh kien biss li minflok baqa' reat taht l-Att dwar il-Bank Centrali ta' Malta, dan tnehha minn dan l-Att w minflok iddahhal taht il-Kodici Kriminali. Ghalhekk imiss jigi kkunsidrat jekk bl-emendi kif introdotti bl-Att XLIX tal-2016,8 kienx hemm tibdiliet fis-sustanza tar-reat li aggravaw ir-reat 8 Dawn l-emendi gew proposti bl- Abbozz ta' Liġi li jkompli jemenda l-Att dwar il- Bank Ċentrali ta' Malta (Emenda Nru 2), Abbozz Nru. 171 tal-2016 (f'dak li jirrigwarda l-Ewwel Parti li thassar disposizzjonijiet that il-Kap.204) kif ukoll fi originali jew il-piena li kien igorr dak ir-reat. Jinghad mill-ewwel li l- piena baqghet l-istess u cioe` r-reat baqa' punibbli bi prigunerija ta' bejn tlettax-il xahar u ħames snin. Illi bl-Att XLIX tal-2016 giet trasposta fil-ligi Maltija Id-Direttiva 2014/62/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta' Mejju 2014 dwar il-protezzjoni tal-euro u muniti oħra kontra l-iffalsifikar permezz tal-liġi kriminali, u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2000/383/ĠAI. Fit-Tieni Qari tal-Abozz ta' Ligi li Jemenda l-Att Dwar Il-Bank Centrali ta' Malta (Emenda Nru.2), l-Onor. Ministru tal-Finanzi ddeskriva r-ratio legis ghat-tibdiliet li sussegwentement gew introdotti bl-Att XLIX tal- 2016:9 "....illum qed inressaq quddiem il-Kamra tar-Rappreżentanti l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta, Kap. 204", però qabel ma niġi biex nispjega l-emendi li qed nipproponi, nixtieq nagħmel riferenza qasira għad-Direttiva tal- Unjoni Ewropea li minnha qed jirriżultaw dawn l-emendi u li eventwalment se jiġu riflessi kemm fl-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta kif ukoll fil-Kodiċi Ċivili. Id-Direttiva tal-Unjoni Ewropea tal-2014 tiffoka fuq il-protezzjoni tal-ewro u muniti oħrajn kontra l-falsifikazzjoni permezz ta' liġi kriminali. L-oġġettivi ta' din id-Direttiva huma ntiżi biex jiġu stabbiliti regoli, kemm f'dawk li jikkostitwixxu offiżi kriminali kif ukoll sanzjonijiet rigward il-falsifikazzjoni tal-ewro u ta' muniti oħra, biex jiġu introdotti dispożizzjonijiet komuni bil-għan li tissaħħaħ il-ġlieda kontra offiżi marbutin mal-istess falsifikazzjoni tal- flus, biex jiġu mtejba l-investigazzjonijiet li għandhom isiru mill-awtoritajiet f'dan il-qasam kriminali kif ukoll biex tiġi żgurata koperazzjoni kontinwa u aħjar bejn l-awtoritajiet rilevanti tal-istati membri kollha tal-Unjoni Ewropea. L-għan tal-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum hu li jitneħħew mill-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-falsifikazzjoni u t-tqegħid ta' flejjes fiċ- ċirkolazzjoni għax id-dispożizzjonijiet li hemm bħalissa huma relatati direttament mal- investigazzjoni u mal-amministrazzjoni tal-ġustizzja, u għaldaqstant huma aktar f'posthom fil-Kodiċi Kriminali. Wieħed mill-artikli li se jiġu trasferiti mill-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta għall-Kodiċi Kriminali hu artiklu 45, li jirrigwarda sanzjonijiet dwar falsifikazzjoni u tqegħid ta' flejjes fiċ-ċirkolazzjoni, u dan l-artiklu jipprovdi għal tliet livelli ta' sanzjonijiet. L-ewwel nett għandna priġunerija ta' bejn sentejn u disa' snin għal min jinqabad jiffalsifika jew imexxi flus foloz b'mod konxju. Imbagħad ikun hemm ukoll priġunerija ta' bejn xahrejn u tliet snin għal min jinqabad imexxi flus foloz imma li jipprova li fiż-żmien li ġew il-flus f'idejh ma kienx jaf li tali flus kienu foloz. Imbagħad hemm priġunerija ta' bejn sentejn u stadju ta' Kumitat permezz ta' Klawzoli Nru.6 u 7 fis-Seduta Nru. 429 tad-19 t'Ottubru, 2016. 9 Seduta Nru 429, L-Erbgħa, 19 ta' Ottubru, 2016 għaxar snin għal min jinqabad juża b'mod konxju xi faċilitajiet jew materjal biex jimmanifattura xi flus foloz. Artiklu 46, li wkoll se jiġi trasferit mill-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta għall-Kodiċi Kriminali, jirrigwarda sanzjonijiet fuq il-pussess ta' biljetti ta' flus iffalsifikati. Dan l-artiklu jipprovdi priġunerija ta' bejn 13-il xahar u ħames snin għal min, mingħajr awtorità legali jew inkella mingħajr skuża leġittima jew raġonevoli, jixtri jew jirċievi mingħand xi persuna flus iffalsifikati u b'hekk ikollu l-pussess tagħhom." Illi minkejja din l-affermazzjoni, u cioe` li l-artikolu 46 kien ser jigi trasferit biss minghajr ma ssemma' li kien ser ikun hemm xi bdil fid- dispozizzjoni relattiva meta kien ser issib postu fil-Kodici Kriminali, meta gie promulgat bil-Klawzola 7 fis-Seduta Nru.429 tad-19 t'Ottubru, 2016, l-artikolu 188C tal-Kodici Kriminali - li jittrasponi l-artikolu 3.1.c. tad-Direttiva10 - l-artikolu l-gdid ma baqax jirrispekkja in toto l-artikolu 46 tal-Kapitolu 204 tal-Ligijiet ta' Malta. Fid-disposizzjoni gdida thalliet barra l-frazi "jew inkella mingħajr skuża leġittima jew raġonevoli". Dan meta mhemmx dubbju li l-element intenzjonali jippervadi d- disposizzjoni tal-Artiolu 3.1.c. tad-Direttiva. Fil-fatt l-artikolu 188Ċ jghid biss: Kull min mingħajr awtorità legali jimporta, jesporta, jittrasporta, jixtri, jirċievi, jikseb jew ikollu taħt il- kustodja jew pussess tiegħu flus falsifikati li jkun jaf li l-istess ikunu falsifikati jeħel, ......, meta l-artikolu 46 tal-Att dwar il-Bank Centrali ta' Malta kien jipprovdi: Kull min minghajr awtorita legali jew minghajr skuza legittima jew ragjonevoli (liema prova tkun fuq l-akkuzat) jixtri jew jircevi minghand xi persuna jew ikollu fil-kustodja jew pussess tieghu biljett tal- flus falsifikat, li jkun jaf li l-istess ikun falsifikat, jehel meta jinsab hati ..... Ghalkemm l-artikolu gdid 188A, li hu korollarju ghall-artikolu 188C, hu msejjes fuq l-element intenzjonali u cioe` li l-pussessur, importatur, L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżguraw li l-aġir li ġej, meta jsir intenzjonalment, ikun punibbli bħala reat kriminali: (a) kull fabrikazzjoni jew alterazzjoni frawdulenti ta' munita, ikun x'ikun il- mezz li jintuża; (b) it-tqegħid fiċ-ċirkolazzjoni b'mod frawdulenti ta' munita falza; (c) l-importazzjoni, l-esportazzjoni, it-trasport, li tirċievi jew tikseb munita falza bl-iskop li titqiegħed fiċ-ċirkolazzjoni u bl-għarfien tal-kontrafazzjoni tagħha. esporatur etc. tal-flus ffalsifikati, jkun konxxju tal-fatt li l-flus ikunu ta' valuta legali u mahsuba ghac-cirkolazzjoni meta jirrikjedi li " "flus" hija referenza għall-karti tal-flus euro.… maħsub jew hi maħsuba għaċ-ċirkolazzjoni bħala valuta legali", il-fatt li mid-disposizzjoni l-gdida tnehhiet id-difiza ta' skuza legittima jew ragjonevoli, jirrendi l-artikolu 46 tal-Kapitolu 204 tal-Ligijiet ta' Malta bhala d-disposizzjoni aktar favorevoli ghall- akkuzat. Fid-dawl tas-sentenzi citati l-eccezzjoni tad-difiza mhux qed tintlaqa' filwaqt li qed jigi deciz li ghandha tibqa' tapplika d-disposizzjoni tal- artikolu 46 tal-Kapitolu 204 tal-Ligijiet ta' Malta. Ghalhekk il-Qorti ser tghaddi biex tevalwa l-provi migjuba in sostenn tal-ewwel imputazzjoni. L-Ewwel Imputazzjoni – Artikolu 46 tal-Kapitolu 204, Ligijiet ta' Malta. Illi l-Ispettur Yvonne ‘Thomas tixhed li ghalkemm l-imputat ghadda mill-Green Channel, malli dan ra ufficjal tad-dwana mar fuqu mill-ewwel u infurmahom li kellhu xi oggetti x'jiddikjara. Dwar in-noti bankarji li nstabu fil-baggalja tghid li l-imputat nsista li dawn kienu photocopy minghajr security features, nxtraw ghal €1 kull pakkett u nnega li kienu ntizi sabiex iqarraq b'xi hadd.11 In kontro-ezami tikkonferma li ghalkemm l-imputat stqarr maghha li xtara dawn il-'flus' minn suq gewwa Ħal Qormi, hi ma ghamlet l-ebda verifiki ulterjuri biex jigi kkonstat jekk dan hux minnu.12 Illi fl-istqarrija rrilaxxata minnu l-imputat jghid "mort ghand id-Dwana, ftaht il-bagalja u hedtilhom li ghandhi xi flus kopji. Dak il-hin urejthom il-flus, tghajthomlom u ghedtilhom li xtrajthom mit-Turkija ghat-tfal biex nilghabu blackjack jew poker jew xi loghob iehor ta' dan it-tip...kienu bil-lastiku hekk kif jidhru....Dawn mhumiex flus imma just photocopy li fihom l-istampa tal- €200...ma fihomx safety features....Naqbel li huma mhux flus imma xi haga falza.".13 Illi Hilary Some Wekesa, ufficjal tad-Dwana, xehed li ra dawn il-karti tal-flus malli l-imputat fetah il-baggalja tieghu "Ahna dehrilna li ma kienux ta' veru14.....mix-xehta taghhom qisna hadnihom li huma foloz..iva iva dehru".15 Gaetano Trigg, ufficjal tad-Dwana iehor, jikkorobora dak li ddikjara l-imputat u cioe` li kien hu li mar fuq l-ufficjali tad-dwana li kienu fil-Green Area "Kif dahal Bessam, kif ser inwaqqfu, qalli "Irrid nurik xi haga....fethilna l-baggalja, u hargilna zewg (2) mazzi flus...."16 u "Ghidtlu 'Mr' biex niskenjalu l-baggalja. U hu qalli mal- ewwel li ried jurini xi haga"17 Sinifikanti hu l-fatt li l-imputat irrifjuta li jiffirma dikjarazzjoni li kien qed iddahhal "flus" fit-territorju Malti, Agius jghid "No. Le, ma' ffermahhiex."18 Din ix-xhieda tikkonferma li kien l-imputat li informa lid-Dwana li kien qed igorr dawn il-biljetti ta' flus. Illi Adrian Azzopardi Spiteri in rapprezentanza tal-Bank Centrali ta' Malta spjega li l-'flus' li ezamina, ictu oculi kienu jidhru li mhux flus genwini: "rajt li mhumiex genwini, ....ghandhom hafna fatturi nieqsin. Per ezempju l- patch m'ghandhomx, kull ma' hija karta stampata. Karta ordinarja, differenti mill-karta tal-flus genwina. Dak il-inka li suppost tbiddel il-kulur fuq wara, fl-opinjoni tieghi ma kienx jezisti. U fuqhom kien hemm xi kitba bit-Tork".19 Mistoqsi mill-Qorti jekk bniedem ordinarju setghax mill- ewwel jintebah li dawn ma kienux flus genwini jghid cjar u tond "Sa certu punt iva. Ghax tant li kienu kopji ordinanrji li kienu evidenti.". Ikompli li meta kien hemm flus ta' denominazjoni ta' €100 li wkoll kienu jidhru li mhux genwini, xorta sfaw mqarrqa xi nies. Illi Dr. Steven ‘Thomas Al Shlash Cassar fost il-konkluzzjonijiet li ghamel fir- rapport minnu redatt isemmi li "il-kobor tan-noti mhux l-istess, fejn jidher li dawn l-anqas gew maqtugha dejjem b'mod uniformi. Inoltre, anke il-kulur jidher li mhuwex konformi ma' ta' l-originali....meta wiehed jghaddi sabiex imiss l-istess noti, wiehed jintebah li l-karta tinhass li mhux dik l-originali. Inoltre meta wiehed ipoggi l-istess karta kontra d-dawl, ma jidher l-ebda watermark, jew sinjal ohra ta' sigurta`." Isemmi ukoll li fuq in-naha tax- 14 Fol.21. Dan id-dokument li ma jgorrx il-firma tal-imputat jinsab esebit bhala Dok. xellug hemm kitba bit-Tork li tfisser "VOID".21 Jikkonkludi hekk "bniedem ordinarju, specjalment hekk kif imiss din il-karta/nota, ghandu jinduna li n-noti mhux originali".22 Hawnhekk il-Qorti ma tistax taqbel la mal-konkluzzjoni tal-abbli espert u lanqas ma dak li xehed ir-rapprezentant tal-Bank Centrali ta' Malta. Ir-rapprezentant tal-Bank Centrali hu espert fil-materja u kien biss ghalhekk li seta' jasal biex jiddikjara li jidhru li mhux genwini. Persuna li mhux familjari ma karta tal-€200 u specjalment meta qed tiehu f'idejha mhux il-mazz shih ta' dawn il-banco note - minn fejn tista' tikkonstata l-qisien differenti u minn fejn tista' tara l-istess seriel number - mhix ser tkun f'posizzjoni li tiddistingwi nota genwina minn ohra falza. Mill-banda l-ohra l-espert Farrugia Al Shlash Cassar jasal ghall-konkluzzjonijiet tieghu meta kellu l-beneficcju li jara l- mazz shih kif ukoll permezz ta' google translate sab li l-kliem miktubin b'font zghira fuq in-naha ta' fuq ta' wicc tal-karta, kienu bit- Tork u jfissru "VOID". Fil-fehma tal-Qorti persuna li tigi f'idejha karta wahdanija tal-€200 li gew esebiti u miflija mill-Qorti stess, mhux ser toqghod tanalizzaha jew tuza xi application biex tara x'jfissru kliem bil-kemm jidhru!! Ghalhekk wara li l-Qorti fliet il-'flus' esebiti, tasal biex tikkonkludi li dawn setghu facilment intuzaw biex iqarrqu, peress li l-fotokopja taghhom hi wahda tajba bizzejjed biex tinganna terzi. Madanakollu dan izda ma jfissirx li l-imputat b'daqshekk ghandu jinstab hati peress li qabel xejn irid jigi ppruvat id-dolus tieghu. Illi l-imputat ghazel li jixhed u spjega kif xtara fotokopja ta' flus minn hdejn il-port gewwa Ħal Qormi, u jispecifika il-post ezatt minn fejn instraw.23 Il-bejjiegh kellu anke karti tad-dollaru izda hu hallas €2 ghal zewg pakketti.24 Jinsisti li kien hu li mar fuq l-ufficjali tad-Dwana u qallhom li ried jurihom xi haga, fetah il-baggalja u raw il-'flus'.25 Kien halla l-business card tieghu mal-ufficjali tad-Dwana sabiex jekk riedu jikkuntatjawh dan setghu jaghmluh.26 Insista li l-ufficjali kienu fuq in- naha ta' barra tal-green u red channels u li anke talab lill-ispettur tipprokura il-filmat tas-cctv sabiex jigi sostanzjat bi provi dak li kien qed jghidu cioe` li kien hu li avvicina lill-ufficjali tad-Dwana. Jirrizulta li minkejja t-tentattivi tal-Ispettur Farrugia, l-isforzi taghha baqghu bla success.27 Il-Qorti tirrimarka li fix-xhieda minn tieghu l-imputat jaghti l-istess verzjoni li nghatat l-ewwel darba lill-ispettur investigattiv meta rrilaxxa l-istqarrija; mhemmx kontradizzjonijiet jew tizjin fil-verzjoni. Hekk kif jixhed b'elokwenza quddiem din il-Qorti daqstant iehor jirrizulta, mill- istqarrija, li kien elokwenti u jaghti rendikont minghajr skossi jew suggerimenti. Il-konsistenza hi fattur li fil-fehma tal-Qorti timmilita favur il-kredibbilita` tal-imputat. Illi l-artikolu 46 tal-Kapitolu 204 ghalkemm specifikament ma jaghmel ebda riferenza li, sabiex tinstab htija taht dan l-artikolu, l-awtur irid ikollu l-intenzjoni li jpoggi l-flus falsifikati in cirkolazzjoni, mhemmx dubbju li dan kien ir-ratio legis wara d-disposizzjonijiet li jissanzjonaw inter alia il-pussess ta' flejjes foloz. Jigi mfakkar dak dikjarat fil-Kumitat Parlamentari mill-Onor. Ministru Ghall-Finanzi: L-għan tal-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum hu li jitneħħew mill-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-falsifikazzjoni u t-tqegħid ta' flejjes fiċ-ċirkolazzjoni għax id-dispożizzjonijiet li hemm bħalissa huma relatati direttament mal- investigazzjoni u mal-amministrazzjoni tal-ġustizzja, u għaldaqstant huma aktar f'posthom fil-Kodiċi Kriminali. Fid-dawl tal-provi mressqa l-Qorti tqis li ma ngiebet l-ebda prova li l- imputat kellhu xi hsieb li jpoggi dawn il-karti stampati fic-cirkolazzjoni. Anzi fil-kwadru tal-provi mressqa, il-Qorti tikkonkludi li l-imputat offra skuza ragonevoli ghall-pussess, kustodja w xiri ta' dawn il-karti ta' €200. U hija precizament din l-iskuza, kif ippercepiha hu fil-hin li twettaq il- kondotta addebitat biha u li tinhtieg tigi hekk pruvata sal-grad tal- probabbli – maghdud ukoll il-fatt li ma giex ppruvat li l-imputat kien 26 Fol.104 27 Fol.109 28 Seduta Nru 429, L-Erbgħa, 19 ta' Ottubru, 2016 intenzjonat ipoggi dawn il-'flus' fic-cirkolazzjoni kif gja nghad - li salvat lill-imputat minn sejbien ta' htija. Dan ghaliex it-tezi tal-abbli difiza dwar il-falz grossolan li ghandha tiskolpa lill-imputat minn kull mens rea, ma treggiex meta si tratta ta' dokument pubbliku. Il-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza Il-Pulizija vs Jeffrey Hamid Schembri, li simili ghal kaz in dezamina kien jittratta stampar ta' noti fil-munita ewro, iddecidiet:29 Il-ħames imputazzjoni – falsifikazzjoni ta' flus. Jirriżulta minn dak li qal l-imputat lill-Pulizija li kien huwa stess li għamel photocopies tal-flus għand stationery li huwa għażel li ma jsemmix. L-għan kien biex jintużaw f'film u qal ukoll li ħa l-prekawzjoni, permezz ta' linja sewda, sabiex in-nies ma jużawhomx ħażin..… Id-difiża ssottomettiet li wieħed seta' jinduna li dawn ma kinux flus ġenwini mal-ewwel daqqa t'għajn. Min-naħa l-oħra, l-imputat ma kellu ebda ħsieb li jqarraq jekk dawn il-'flus' jaslu f'idejn in-nies. Legalment, is-sottomissjoni li wieħed seta' jinduna li l-flus mhumiex ġenwini mal-ewwel daqqa t'għajn (ictu oculi) ma jgħoddx fejn jidħlu flus li huma meqjusa bħala dokument. Din is-sottomissjoni tista' tgħodd f'sitwazzjonijiet oħrajn kif jgħid il-Professur Mamo fit-Tieni Parti tan-Noti tiegħu a fol 160: 'A perfect imitation isnot, of course, necessary. Min-naħa l-oħra fis-sentenza 'Il-Pulizija vs Jamal Ragib Carbonaro Cilia Mumford' tat-12 ta' Jannar 2007, il-Qorti tal- Appell Kriminali Inferjuri qalet hekk; 'Fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta tas-17 ta' Ottubru 1997 fl-ismijiet Il-Pulizija v. Paul Mc Intyre, id-differenza bejn il-falz materjali u l-falz ideologiku kif spjegata mill-awturi giet deskritta b'dan il- mod: "filwaqt li fil-kaz tal-falz materjali d-dokument jigi ffalsifikat fl-essenza materjali tieghu, fil-falz ideologiku d-dokument ikun iffalsifikat biss fis-sustanza u cioe` fil-kontenut ideali tiegħu (ara Antolisei, F., Manuale di Diritto Penale – Parte Speciale II (Giuffre`, Ħal Tarxien, 1986) p. 604). Fi kliem Manzini (Trattato, v. VI, n. 2296, p.829) ikun hemm falsita` materjali meta d-dokument ikun wiehed mhux genwin (jigifieri jew meta l-awtur apparenti ma jkunx l-awtur reali tad-dokument jew meta d-dokument ikun issubixxa Magistrat Dr. Doreen Brinkworth, Deciza 24 ta' Frar, 2014; Kumpilazzjoni Nru: 1184/2010 Għall-finijiet tad-dottrina in tema ta' falsita` ikun hemm dokument kull fejn hemm kitba, attribwibbli ghal persuna identifikabbli, liema kitba tkun tikkontjeni esposizzjoni ta' fatti jew dikjarazzjoni ta' volonta` (Antolisei, F., op. cit., p. 594). S'intendi, b'kitba wiehed ma jifhimx biss is-sinjali alfabetici, iżda tinkludi dawk numeriċi, stenografiċi u anke kriptografiċi, basta li dik il-kitba tesprimi hsieb li jkun jiftiehem minn kulhadd jew minn ċertu numru ta' nies. Il-kitba f'dan is-sens tista' ssir kemm bl-id kif ukoll b'mezzi mekkaniċi, b'mezz indelibbli jew li jista' jitħassar, u fuq kwalsiasi mezz li jista' jieħu, imqar temporaneament, il-messaġġ – karta, parċmina, injam, ġebel, ħadid, plastik, eċċ."30 Għalhekk, bħalma korrettement qalet l-ewwel Qorti, "huwa possibbli li tiehu karta ta l-għaxar liri u tbiddlilha xi waħda mill-karatteristiċi tagħha iżda huwa possibbli wkoll li toħloq karta ta' l-ghaxar liri b'kull mezz li jkollok għad-disposizzjoni tiegħek". Dik il-Qorti mbagħad qalet illi fil-każ tal-erba' karti tal-għaxar liri li nstabu fil-pussess ta' l-appellant hemm il-falso materiale. Qalet: "Dan [il-falso materiale] jeżisti fl-4 karti ta' l-għaxar liri li nħolqu minn xi ħadd li seta' uża kull mezz biex fl-ahhar johrog prodott li jixbah l- ghaxar liri Maltija. Il-falz materjali ma jinħoloqx bl-alterazzjoni biss iżda jista' jinholoq ukoll billi wiehed ifassal dokument ġdid. F'dan il-każ il-Qorti mhix qed teskludi li seta' sar minn fuq brochure tal-flus Maltin ghaliex il-kelma 'Specimen' fil-ġenb tidher f'dawn il-brochures.".… Fl-aħħarnett l-appellant isostni illi l-ewwel Qorti kienet skorretta meta eskludiet ir-rekwiżit tal- potenzjalita` li d-dokument ikun jista' jqarraq u l-ġurisprudenza citata mill-ewwel Qorti ma tapplikax għal dan il-każ. Din il-Qorti ma taqbilx ma' dan l-ilment peress illi certament biljetti tal-flus huma dokumenti pubblici u għalhekk mhux il-kaz li tigi nvestigata l-potenzjalita` li d-dokumenti in kwistjoni jistgħu jqarrqu.' Din il-Qorti għamlet din ir-referenza twila minħabba li din is-sentenza tirrisolvi l-problemi kollha li għandhom x'jaqsmu ma’ dan issir ilfalsifikazzjoni. It-tieni din il-falsifikazzjoni tqieset li saret ukoll jekk kien hemm il-kelma ‘specimen’ miktub fuq il- brochure tal-flus minn fejn saret il-kopja. It-tielet il-flus għandhom jitqiesu document pubbliku u għalhekk mhux il-każ li tkun investigata l-potenzjalita’ li d-dokumenti in kwistjoni setgħu jqarrqu. Mill-bqija din il-Qorti ftit temmen il-verżjoni li ta l-appellant lill-Pulizija li l-flus kienu intiżi għall-produzzjoni ta’ film. Imkein fil-bqija tal-provi ma jissemma x’jismu dan il-film, min kien ser jaħdem fih u fejn kien ser jinħadem. L-appellant lanqas ried biss jagħti ħjiel tal-isem tal-istationer fejn saru l-fotokopji. tassew kien ser isir film, ma kien hemm xejn xj jżomm lill-appellant milli jagħti aktar dettalji dwaru u dwar l-istationery fejn saru l-kopji. Barra dan, in-numru ta’ karti ta’ valuta involut – 146 – huwa wieħed qawwi sew u ma tantx jimxi mal-fil tal-istorja dwar il-film. Il-Qorti ma temminx il-verżjoni li l-appellant ta lill-Pulizija li huwa kien għamel dik il-linja sabiex in-nies ma jitħawdux bejn il-flus foloz u l-flus ġenwini. Għalhekk il-Qorti qed tiċħad dik il-parti tal-aggravju li għandha x’taqsam mal-ħames imputazzjoni. Is-Sitt Imputazzjoni – Pussess ta’ flus iffalsifikati il-każ. L-ewwelnett hemm spjegazzjoni detalljata ta' kif Il-Qorti tirreferi għall-konsiderazzjonijiet li saru dwar il-ħames imputazzjoni. Barra minn dan, kif diġa' ntqal, dawn il-flus instabu fil-pussess tal-appellant. Loġikament l-appellant għandu jinstab ħati ta' din l- imputazzjoni. [sottolinejar tal-Qorti] Fis-sentenza tal-ewwel Qorti tkompli temana s-similarita` bejn dan il- kaz u dak citat: Ghandu jinghad li f'kull wahda minn dawn il-karti, sia f'l-immagni li jidhru fuq il-karta A4 u sia fuq l- immagni li jidhru fuq il-karti maqtughin u stampati fuq iz-zewg nahat, hemm linja sewda hoxna fin-nofs. Illi dawn il-karti gew ezaminati mill-epert nominat; dan ma kellu l-ebda ezitazzjoni biex jikkonferma li dawn kienu flus foloz u li kienu neqsin minn kull security feature, li kienu stampati fuq karta ordinarja u li kellhom kollha l-istess serial number. Illi ghandu jigi rilevat li fil-verita l-falsita ta' dawn il-flus hija ovvja mad-daqqa t'ghajn u m'ghandekx ghalfejn tkun espert biex tikkonkludi li huma foloz. L-imputat fil-fatt qed jissottometti li la darba l-flus li kellu fil-pusses tieghu kienu ovvjament foloz u qatt ma setghu jqarrqu, u ghalhekk qatt ma setghu jintuzaw bhala flus foloz; jisottometti li konsegwentement m'ghandux jinstab hati tar-reati issa in ezami. Illi huwa pacifiku fil-gurisprudenza taghna li f'materja ta' falsifikazzjoni ta' dokumenti l-iskriminanti tal- grossolanita tal-falsifikazzjoni ma hix applikabbli meta l-falsifikazzjoni tkun saret f'dokument publiku [Ref Il-Pulizija vs Paul Mikasinovic Appell Kriminali deciz 30.06.1961.]; huwa pacifiku ukoll li biljetti ta' flus huma dokumenti publici. ...… [sottolinejar tal-Qorti] L-importanza li jigi ppruvat id-dolus tal-persuna minkejja li din tinstab fil-pussess ta' dokumenti falsifikati giet trattata fis-sentenza tal-Qorti tal- Appell Kriminali fl-ismijiet The Police vs Stephen Elwerfelly Fenech Caruana kkunsidrat hekk:31 The First Court in its learned judgment concludes that the document in question is purporting to be something which it is not and is capable of deceiving. Appell Nru.234/2015, Deciz 30 ta' Gunju, Ghalhekk fid-dawl tal-insenjament guridiku appena enenucjat u tal- provi migjuba, din l-ewwel imputazzjoni ma gietx soddisfacentement ippruvata. It-Tieni Imputazzjoni -Artikolu 310BA tal-Kodici Kriminali L-artikolu 310BA tal-Kodici Kriminali introdott bl-Att XXIV tal-2014 hu mfassal kwazi kelma b'kelma fuq Sections 6 u 7 tal-Fraud Act, 2006.32 Fil- passat l-mens rea rikjesta li kellha tigi pruvata ai finijiet tal-artikolu 310BA(1) - li jirrispekja Section 6 - kienet dik l-intenzjoni generika li jsir att frawdolenti: Illi l-Crown Prosecution Service toffri dawn in-noti spjegattivi: F'dan il-kaz, kif tammetti l-istess ufficjal prosekutur meta tafferma li ma rrizulta xejn konkrett u tangibbli li jindika li l-imputat kien intenzjonat iqarraq b'terzi jew iwettaq xi att frawdolenti,35 hawn mankanza assoluta ta' provi. Ghaldaqstant l-imputat qed jigi liberat ukoll minn din it-tieni imputazzjoni. Ghal dawn il-mottivi, in vista tal-mankanza assoluta ta' provi, il-Qorti mhux qed issib lill-imputat hati u konsegwentement tilliberah minn kwalunkwe htija u piena. In vista tat-talba tal-Avukat Generali sabiex il-biljetti tal-flus esebiti36 - Dok. YV1 (K/B/14/2016) - ma jigux distrutti u dan peress li hemm il- hitega taghhom bhala evidenza fi proceduri kriminali ohra, senjatament fl-atti processwali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Saccasan, il-Qorti qed tichad it-talba tal-prosekuzzjoni ghall-qirda ta' dawn il-biljetti tal-flus. tordna kommunikazzjoni Ghalhekk qed lir- Registratur tal-Qorti sabiex jittiehdu il-provvedimenti opportuni li ghandhom jassiguraw li l-imsemmija biljetti tal-flus jibqaw preservati ghall-ghan imsemmi. is-sentenza ta' din 36 Prezentata nhar il-23 ta' Novembru, 2018