FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR Seduta ta' nhar it-Tlieta, 14 ta' Settembru, 2021 Ra l-avviz fl-ismijiet premessi pprezentat fil-31 ta' Lulju, 2019 permezz ta' liema l-attur talab li l-konvenuta tigi kkundannata thallas is-somma ta' €3317.79 rapprezentanti danni sofferti mill-attur fuq it-Truck BJ285YL fl-incident li gara fl- erbatax ta' Gunju, 2018 ghal-liema accident il-konvenuta kienet responsabbli u dan kif se jirrizulta ahjar waqt it-trattazzjoni tal-kawza, bl-ispejjez u bl-imghax skont il-ligi Ra r-risposta tas-socjeta` intimata li, permezz taghha ddikjarat li t-talbiet imressqa qeghdin jigu kkontestati abbazi tas-segwenti eccezzjonijiet : Illi l-avviz tat-talba huwa null billi r-rikorrent huwa assenti minn Malta u ma hatarx mandatarju specjali ghall-prezentata tal-avviz tat-talba Illi t-talba tar-rikorrenti hija preskritta ai termini tal-art. 29(b) tal-Att dwar Portijiet u Bastimenti, Kapitolu 352 tal-Ligijiet ta' Malta ; Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost it-talba tar-rikorrenti hija infondata fil-fatt u fil-ligi u ghandha tigi michuda. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, l-esponenti ma hijiex responsabbli ghad-danni reklamati u ma ghandix htija jew responsabilita` fl-incident tal- 14 ta' Gunju, 2018 ; Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost l-esponenti ma ghandux responsabilita` fir-rigward tal-kiri ta' vettura alternattiva mir-rikorrenti liema kiri sar ad insaputa tas-socjeta` intimata Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost ir-rikorrenti kellu d-dmir li jrazzan fid-danni u mhux li jkabbarhom specjalment bid-dewmien mahluf minnu li wassal ghal perjodu itwal f'liema ma uzax il-vettura tieghu Salv eccezzjonijiet ulterjuri skont il-ligi. Ra n-nota tas-socjeta` intimata b'anness maghha l-affidavit ta' Doreen Briguglio Pope n-nota tal-attur b'anness maghha l-affidavit tieghu u ghadd ta' dokumenti. Sema' l-kontro-ezami tal-attur. Sema' t-trattazzjoni bil-fomm tal-avukati difensuri tal-partijiet. Ra li l-kawza baqghet differita ghas-seduta tal-lum ghal decizjoni fir-rigward tal-ewwel zewg eccezzjonijiet preliminari. Ha konjizzjoni tac-cirkostanzi kollha tal-kaz. Ikkunsidra Illi din hija kawza li tirrigwardja talba ghall-kumpens ta' danni allegatament sofferti mill-attur fil-vettura tieghu bhala konsegwenza ta' incident li ghalih, skont l- Illi da parti taghha is-socjeta` intimata ressqet zewg eccezzjonijiet ta' natura Permezz tal-ewwel eccezzjoni is-socjeta` intimata tikkontendi li l-azzjoni odjerna hija kolpita minn nullita` stante li, skont l-istess socjeta`, ir-rikorrenti huwa assenti minn Malta u kwindi kien tenut jahtar mandatarju specjali ghall-prezentata tal- Illi permezz tat-tieni eccezzjoni preliminari l-istess socjeta` intimata tikkontendi wkoll li l-azzjoni odjerna hija preskritta ai termini tal-art. 29(b) tal-Att dwar Portijiet u Bastimenti (Kap. 352 tal-Ligijiet ta' Malta). Illi permezz ta'din is-sentenza it-Tribunal ser jiddeciedi dawn l-ewwel zewg eccezzjonijiet preliminari. Illi mill-aspett prettament legali, jidher li l-ewwel eccezzjoni tas-socjeta`intimata tinsab imsejsa fuq allegazzjoni ta' nullita` tal-att promotur stante l-assenza tal-attur minn Malta ghall-prezentata tal-avviz tat-talba. Illi f'tali rigward is-socjeta` intimata irreferiet ghad-decizjoni moghtija mill- Onor. Prim' Awla tal-Qorti Civili fl-ismijiet Zealand Holdings Inc. v. Amsterdam Trade Bank MV deciza fid-29 t'April, 2014 li permezz taghha jinsab deciz is- segwenti : Il-Qrati taghna kienu konsistenti dwar il-bzonn li parti jekk mhux prezenti f'Malta trid tkun rapprezentata minn persuna f'Malta u tidher ghaliha (ara Dan ma jfissirx pero` illi jekk parti tinsab sprovista minn rapprezentanza f'Malta, allura dan iwassal immedjatament ghal nullita tal-proceduri. Din in-nullita mhix imposta u anqas tirrizulta mill- B'daqshekk ma jfissirx pero illi sitwazzjoni simili tista' tithalla jew tigi permessa u l-kawza tkompli miexja. Li kieku l-kwistjoni tar-rapprezentanza tirrigwarda l-konvenut, il-ligi taghti indikazzjonijiet cari dwar x'jista jsir biex il-proceduri jitkomplew ghax wara kollox hu primarjament fl-interess ta' attur li l-proceduri jitkomplew fil-konfront tal-persuna li kontra tieghu tkun saret il-pretensjoni. Il-ligi taghti l-fakolta` tan-nomina ta' kuraturi biex jirraprezentaw lill-assenti. Fil-kaz invers pero`, meta l-attur nnifsu hu assenti, hu fl-interess tieghu sabiex juri l-interess guridiku tieghu li jehtieg li l-atti jigu proceduralment korretti biex jigi sodisfatt l-interess reali tal-istess attur fl-azzjoni u jigi assigurat fost affarijiet ohra illi f'Malta hawn rapprezentant li jista' jipprezenta atti fil-Qorti jew jircievi jew jigi notifikat bl-atti u ordnijiet jew digrieti tal-Qorti u jigu salvagwardati spejjez gudizjarji skond tal-Kap. kaz sub iudice mhux wiehed fejn l-attur hu citaddin u enti li tifforma parti minn pajjiz parti mill-Unjoni Ewropea, fejn jistghu jitqajmu argument dwar peress li f'dan il-kaz is-socjeta attrici u d-direttur li halef ir-rikors guramentat huma minn barra l-Unjoni Ewropea. Il-Qorti tqis li l-prezenza f'forma ta' mandatarju hi necessarja ghal prosegwiment tal-kawza biex l-atti jkunu korretti u d-drittijiet u obbligi tal-partijiet jigu salvagwardati pero` l- Qorti ma taqbilx li f'dan l-istadju wara li l-kawza giet prezentata kif trid il- ligi, in-nuqqas ta' mandatarju li jirraprezenta s-socjeta attrici jista jwassal per se ghan-nullita tal-proceduri, ghalkemm jista' xorta jaghti lok ghal provedimenti ohra mill-Qorti biex il-pozizzjoni tigi regolarizzata jew determinata fin-nuqqas. (enfazi mizjuda) Illi f'tali rigward it-Tribunal isib li, fl-ewwel lok, ikun opportun li jigi determinat jekk l-attur jistax jitqies bhala assenti minn dawn il-Gzejjer, imqar fil-mument illi fih gew intavolati l-proceduri odjerni. F'tali rigward xehed l-istess attur li f'tali rigward ikkontenda li huwa jirrisjedi Malta u ilu hawnhekk residenti ghal dawn l-ahhar seba' A sostenn tal-posizzjoni legali tieghu huwa ressaq ukoll bhala prova skritturi ta' lokazzjoni rispettivament datati 12 ta' Frar, 2019, 22 ta' Dicembru, 2017 (u ricevuti relattivi ghall-hlas ta' kera) li juru li matul iz-zmien l-attur kien effettivament qed jikri positijiet f'Malta ghall-iskop tar-residenza tieghu. B'mod partikulari permezz ta' skrittura ta' lokazzjoni datata 12 ta' Frar, 2019 huwa kera fond f'Ghawdex ghal sitt In kontro-ezami huwa kompla jishaq li « jiena nigi hawn peress li jiena nghix hawnhekk b'mod permanenti. Jiena nghix u nahdem hawn Malta. Nghid li jiena ilni nirrisjedi hawn Malta mis-sbatax (17)t'Ottubru elfejn u sittax (2016)". Tali xhieda baqghet mhux kontradetta. Illi ghaldaqstant it-Tribunal isib li, mill-provi prodotti, jirrizulta li l-attur effettivament kien jirrisjedi f'Malta fil-mument illi fih giet prezentata l-kawza odjerna u cioe` fil-31 ta' Lulju, 2019. Min-naha l-ohra ma tressqet ebda prova li tindika li l-attur kien assenti mill-Gzejjer f'tali zmien, anzi l-provi kollha jidhru li jeskludu proprju dan. Hekk ukoll, skont is-sentenza hawn fuq citata jinsab deciz li, ai fini tal-art. 789 tal- Kodici t'Organizzazzjoni u Procedura Civili, in-nullita` lamentata mis-socjeta` intimate sakemm tirrigwardja l-hatra ta' mandatarju matul il-kawza "mhix imposta u anqas tirrizulta mill-ligi" salv provvedimenti opportuni li jkunu jridu jittiehdu f'kaz li Mandanakollu kif inghad, fil-kaz odjern irrizulta li l-attur ilu jirrisjedi fil-Gzejjer Maltin ghal diversi snin inkluz iz-zmien kollu relattiv ghall- prezentata tal-kawza odjerna u ghadu hekk residenti. Fil-fatt xehed ukoll f'dawn il- l-ewwel eccezzjoni preliminari kif sollevata mis-socjeta` intimata. Illi fir-rigward tat-tieni eccezzjoni preliminari, is-socjeta` intimata rreferiet ghal dak li jinsab deciz fis-7 ta'Lulju, 2003 mill-Onor. Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) permezz tal-kawza fl-ismijiet The Cargo Handling Co. Ltd. v. Messrs John Stevanovic u Ic-citat artikolu 65 jiddisponi illi "minkejja ddisposizzjonijiet ta' kull ligi ohra, ma tista' tittiehed ebda azzjoni kontra l-Awtorita` jew kuntrattur dwar ir-responsabilitajiet taghhom taht dan l-Att, jew ghal xi telf jew hsara li ssir lil xi persuna, bastiment, oggetti, vetturi jew hwejjeg ohra huma x'inhuma (a) talba bil-miktub, li taghti dawk il-partikolaritajiet li jistghu jkunu b'mod xieraq mehtiega, ma tinghatax lillAwtorita` jew lill-kuntrattur, skond il-kaz, mhux aktar tard minn sitt xhur mid-data li fiha l-oggetti kienu accettati millAwtorita` jew mill-kuntrattur; (b) l-azzjoni ma tinbediex fi zmien tnax-il xahar millimsemmija data." L- Artikolu 65 tal-Att li kkreja l-Awtorita` Marittima huwa komplimentari jekk mhux ukoll konsimili ghall-Art 45 ta' dak li kien il-Ports Ordinance 1962. Kif akkolt filgurisprudenza t-terminu ta' tnax-il xahar fl-artikolu suddett kontemplat hu terminu perentorju jew ta' dekadenza. decizjonijiet fl-ismijiet "Dr. E. Tortell Degiovanni noe –vs- Col. Farrugia Nicholls, 23 ta' Novembru 1970 u "Avukat Dottor Philip Griffin nomine – vsAlbert Vella Coleiro et noe", Qorti Kummerc, per Woodhead George ‘Teuma Carabez, 6 ta' Kif enuncjat fid-decizjoni fl-ismijiet "Giuseppe Caruana Giordimaina – vs- Notaro Edoardo Borg Briffa Bibiano", Appell Civili, 16 ta' Jannar 1920 (Vol It-terminu stabbilit fl-Artikolu 65 huwa wiehed intiz biex jehles lill-Awtorita` u lill-kuntrattur taghha bhas-socjeta` appellanti, minn kull riskju ta' proceduri taht l-Att imsemmi, u fic-cirkostanzi hemm prevvisti, jekk l-azzjoni mit-terz ma ssirx fiz-zmien imsemmi ta' tnax il-xahar. Fil-kamp marittimu terminu bhal dan hu wiehed uniformi. nsibuh fl-Art 3 (6) tal-Hague Rules jew l-Artikolu 6 tal-Att dwar il-Garr ta' Merkanzija bil-Bahar (Kap 140) fil-kaz ta' azzjoni kontra l-vapur jew it- trasportatur bil-bahar. Huwa wkoll komplimentari ghax-xorta ta' azzjonijiet preskritti flArtikolu 544 tal-Kodici tal-Kummerc." Illi da parti tieghi l-attur jirribatti ghal dan l-argument billi jirreferi ghad- decizjoni moghtija mill-Onor. Qorti tal-Appell (Sede Superjuri) fit-13 t'April, 2018 fl- ismijiet Joseph Mc Alister v. Valletta Gateway Terminals Limited, fejn hemmhekk ukoll gie trattat l-art. 29 tal-Kap 352. Hemmhekk l-Onor. Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) iccirkoskriviet l-applikabilita` tal-imsemmi artikolu ghal sitwazzjoni ta' hsara naxxenti proprju minn responsabilita` li tohrog mill-istess Kap. 352 u mhux ukoll ghal kull culpa Din il-qorti taqbel mal-ewwel qorti illi l-art. 29 tal-Kap. sitwazzjonijiet fejn l-Awtorità għat-Trasport f'Malta jew il-kuntrattur tagħha jkunu qegħdin jagħtu servizz lil terzi jew jinqdew b'setgħat li tagħti l-istess liġi; jolqot ir-relazzjoni bejn l-awtorità jew il-kuntrattur u dawk li jinqdew bis-servizzi tagħhom, iżda ma jolqotx ukoll ir-relazzjoni bejn l-awtorità jew il-kuntrattur tagħha u l-ħaddiema mqabbda minnhom. Ma hemm ebda raġuni għala l-awtorità jew il-konvenut għandhom igawdu posizzjoni privileġġjata f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u l-inkolumità tal-ħaddiema. (...) Ir-responsabilità tal-appellanti dwar ħatt ta' merkanzija hija parti mir- responsabilità tagħha taħt il-Kap. 352, iżda dik lejn il-ħaddiema mqabbda minnha ma hijiex responsabilità li toħroġ mill-Kap. 352 iżda toħroġ mil- liġi ġenerali dwar responsabilità akwiljana u mil-liġi ġenerali dwar sigurtà fuq il-post tax-xogħol u inkolumità tal-ħaddiema. Il-Kap. 352 japplika "minkejja d-disposizzjonijiet ta' kull liġi oħra" f'dak li huwa regolat mill- istess Kap. 352, u mhux f'materja li ma hijiex regolata bil-Kap. (enfazi mizjuda) Illi l-attur jaghmel referenza ghal Dok. 52 tal-process u cioe` ghal email datata 18 ta' Lulju, 2018 fejn rapprezentanta tas-socjeta` intimata tidher li qed tikkomunika mal-avukata tal-attur billi liema dokumentazzjoni u informazzjoni ohra hija mehtiega ghall-ipprocessar tat-talba ghall-hlas u jikkontendi li proprju permezz ta' tali email jinsab pruvat li kienet tressqet il-claim relattiva. kont li l-incident sehh fl-erbatax (14) ta'Gunju, 2018, huwa jikkontendi li t-talba tressqet xahar u erbat ijiem wara l-incident u kwindi entro t-terminu preskritt mil-ligi. Illi f'tali rigward it-Tribunal jinnota li l-art. 29 tal-Att dwar Portijiet u Bastimenti (Kap. 352 tal-Ligijiet ta' Malta) testwalment jipprovdi s-segwenti : Minkejja d-disposizzjonijiet ta' kull liġi oħra, ma tista' tittieħed ebda azzjoni kontra jew kuntrattur dwar ir-responsabbilitajiet tagħhom taħt dan l-Att, jew għal xi telf jew ħsara li ssir lil xi persuna, bastiment, oġġetti, vetturi jew ħwejjeġ oħra huma x'inhuma abbord (a) talba bil-miktub, li tagħti dawk il-partikolaritajiet li jistgħu jkunu b'mod xieraq meħtieġa, ma tingħatax lill-Awtorità jew lill-kuntrattur, skont il-każ, mhux iktar tard minn sitt xhur mid-data li fiha l-oġġetti kienu aċċettati mill-Awtorità jew mill-kuntrattur; (b) l-azzjoni ma tinbedix fi żmien tnax-il xahar mill-imsemmija data: Iżda l-Awtorità jew il-kuntrattur, skont il-każ, jista' jestendi ż-żmien speċifikat fil-paragrafu (a) b'dak iż-żmien l-ieħor ta' mhux iżjed minn sitt xhur li jidhrilha xieraq jekk tkun sodisfatta li t-talba ma setgħetx issir b'mod xieraq fiż-żmien speċifikat kif intqal qabel: Iżda wkoll l-Awtorità jew il-kuntrattur, skont il-każ, ma jkunux responsabbli għal aktar mil-limiti jew mill-ammonti stabbiliti b'liġi, jew f'dawk iċ-ċirkostanzi li jistgħu jkunu preskritti. Illi fil-kaz in ezami huwa inkontestat li, kif jipprovdi l-istess attur permezz tal- avviz tieghu, il-kawza titratta "danni sofferti mill-attur fuq it-Truck BJ285YL fl-incident ta' Gunju, 2018 ghal-liema accident il-konvenuta kienet responsabbli". Huwa minnu li l-azzjoni odjerna giet intavolata mill-attur fil-31 ta' Lulju, 2019 u cioe` aktar minn sena wara d-data tal-incident imma ma rrizultax pruvat li din il-hsara hija effettivament rizultat ta' hsara li l-intimata hija jew setghet kienet responsabbli ghaliha skont l-obbligi posti fuqha mill-Kap. 352 tal-Ligijiet ta' Malta jew li fil-waqt tal-incident il-vettura tal-attur kienet abbord xi bastiment jew meta l-attur kien qieghed altrimenti jinqeda bis-servizzi tas-socjeta` intimata. tressqet ebda prova li l-vettura tal-attur kienet xi merkanzija li kienet qed tinhatt skont obbligi posti mill-Att dwar Portijiet u Bastimenti. Kif hawn fuq citat, huwa biss f'tali kazijiet li huwa applikabbli t-terminu impost mill-art. 29 u certament mhux fil-kazijiet kollha, minghajr ebda distinzjoni, fejn issir azzjoni kontra kuntrattur taht l-istess Att. Fil-kaz in ezami, minkejja s-seduti u l-opportunitajiet kollha ripetutament moghtija lill- partijiet baqghu ma tressqu ebda provi dwar ic-cirkostanzi li fih sehh l-incident li fih l- attur jghid li sofra hsara fil-vettura tieghu. Certament ma jinsabx pruvat li tali incident sehh f'cirkostanzi li ghalihom japplika l-art. Anzi, l-provi prodotti mill-istess socjeta` intimata jindikaw l-ezistenza u l-involviment ta' vettura ohra (bin-numru ta' registrazzjoni IPB682 – f'dan is-sens l-affidavit ta' Doreen Briguglio de Clark) misjuqa minn terz li d-dettalji tieghu m'humiex f'dan l-istadju maghrufa. Kwindi jidher li l- incident sehh bejn il-vettura tal-attur u vettura ohra proprju b'tali numru ta' registrazzjoni proprju meta din tal-ahhar jidher li kienet qed tinsaq minn terza persuna. Konsegwentement it-Tribunal isib li, in vista ta' dak kjarament deciz permezz tas- sentenza hawn fuq citata fl-ismijiet Joseph Mc Alister v. Valletta Gateway Terminals Limited, is-socjeta`intimata ma rniexxielhiex tipprova li l-azzjoni odjerna hija wahda li ghaliha tassew japplika l-art. 29 tal-Kap. 352 tal-Ligijiet ta' Malta, oneru dan li kien kjarament jinkombi fuqha (ara f'dan is-sens Stencil Pace (Malta) Limited v. Kunsill Prim' Awla tal-Qorti Civili fit-30 t'Ottubru, 2003 fost ohrajn: "Hja regola ewlenija fil-procedura li l-prova li l-azzjoni hija preskritta trid issir minn min iqanqal l-eccezzjoni, u ghalkemm il-parti attrici tista' tressaq provi biex tittanta xxejjen dawk tal-parti mharrka billi tmieri li ghadda z-zmien jew billi ggib 'il quddiem provi li juru li l-preskrizzjonikienet sospiza jew interrotta, il-piz jaqa' principalment fuq min jallega l-preskrizzjoni. Hi l-parti mharrka li trid tipprova li l- parti attrici ghaddhielha z-zmien utli biex tressaq il-kawza, u dan minn zmien minn meta dik il-kawza setghet titressaq. (...) Iz-zmien tal-preskrizzjoni jrid jitqies b'riferenza ghall-azzjoni kif imfassla."). Ghaldaqstant it-Tribunal qieghed jichad l-ewwel zewg eccezzjonijiet preliminari kif sollevati mis-socjeta` intimata u jordna l-prosegwiment tal-kawza.