Qorti ta' l-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Ellul Cezek u Maria Concetta Zerafa Civelli bin-numri tal-karta tal-identità 21 ta' Ottubru, 2019. Din is-sentenza hi dwar appell tas-soċjetà GlobalCapital Financial Management Ltd, il-provditur ta' servizz finanzjarju, mid-deċiżjoni tal- Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji tas-27 ta' Settembru 2017 u li biha kienet ikkundannata tħallas kumpens ta' €12,408.41 lill-appellat bl- imgħax legali mid-data tad-deċiżjoni sad-data tal-ħlas effettiv. Fil-qosor, il-proċeduri quddiem l-Arbitru żviluppaw hekk: Permezz ta' ilment li wasal l-uffiċċju tal-Arbitru fit-22 ta' Awissu 2016, Cezek u Maria Concetta konjuġi Zerafa Civelli lmentaw dwar il-prodott Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR – G, li xtraw mingħand Global Capital plc fit-28 ta' Awissu 2008. L-ilment jaqra:- 'Aħna konna xtrajna l-prodott Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR – G fit-12.09.08 fuq il-parir ta' Global Capital. Investejna EUR15,000 li kienu ekwivalenti għal Lm6439.50 u dan wara li konna ġejna assigurati mill-vjabilità ta' dan il-prodott. Fil-fatt anke l-isem stess tal-Bond jinduċik taħseb li l-kapital investit kien fiż-żgur. Peress li aħna ma kellniex esperjenza f'dan it-tip ta' investiment aħna aċċettajna l-proposta li saritilna. Fis-sena 2010 nitħassbu minħabba f'korrispondenza li bdejna nirċievu. Spiċċajna biex qalulna li konna tlifna l-ammont ta' EUR12,408, inkluż l- aħħar ċekk fl-ammont ta' EUR241.67 li rċevejna f' Jannar 2016 bħala final settlement u li iżda aħna ma sarrafniex.' Talbu għalhekk: 'Aħna qed nippretendu li nieħdu lura l-kapital kollu li nvestejna u cioe l- ammont ta' EUR 15.000 u ċioe l-ammont ta' EUR12,408.41, li jinkludi l- aħħar ċekk li rċevejna fl-ammont fl-ammont ta' EUR241.67 li aħna ma sarrafniex u dan peress li mill-kapital li ħadna lura l-ammont ta' EUR 0930.07, inkluż iċ-ċekk ta' EUR 241.67 li ma sarrafniex u għalhekk jekk dan iċ-ċekk ma jissarrafx flimkien ma' dan l-ammont ta' EUR 904.98' Global Capital plc, filwaqt li elenkat il-fatti riżultanti lilha, wieġbet permezz tas-segwenti eċċezzjonijiet li ngħataw mingħajr preġudizzju għal xulxin: l-Arbitru m'għandux kompetenza taħt il-liġi, partikolarment l- artikoli 19(1) u 21(1) tal-Kap. 555, li jisma' l-ilment in kwantu l- hija mhix 'provditur tas-servizzi finanzjarji' u l-ilmentaturi mhumiex 'klijenti eliġibbli' fil-konfront tagħha; - nuqqas ta' relazzjoni ġuridika stante li hija qatt ma rrendiet ebda servizz lill-ilmentaturi; - hija mhijiex leġittimu kontradittur għall-pretensjonijiet tal- ilmentaturi stante li kwalunkwé pretensjoni tal-ilmentaturi trid - safejn it-talbiet tal-ilmentaturi huma bbażati fuq responsabbiltà kuntrattwali, huma preskritti a tenur tal-artikolu 2156(f) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; u li - safejn it-talbiet tal-ilmentaturi huma bbażati fuq responsabbiltà extra kuntrattwali, huma preskritti a tenur tal-artikolu 2153 tal- Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; Fil-mertu wieġbet illi: l-ebda tort m' hu addebitat lilha u l-fatt li investiment mar ħażin ma jfissirx li dan huwa attribwibbli lilha jew lill-GlobalCapital hekk kif jirriżulta mill-File Note eżebita, la l-kapital u lanqas l- imgħaxijiet ma kienu garantiti minnha jew minn GlobalCapital L-ilmentaturi kienu avżati, fost affarijiet oħra, li l-valur tal-investiment seta' jogħla u anke jinżel u li setgħu jieħdu lura inqas milli fil-fatt investew tant li t-tnejn li huma ffirmaw il-File Note bħala konferma ta' dan; - mhux minnu li l-ilmentaturi ma kellhom ebda esperjenza fis- settur tal-investiment; apparti li trid issir prova tad-dannu jew telf verament soffert mill-ilmentaturi, ma jsegwix li hija jew GlobalCapital Financial Management Ltd huma responsabbli għal dak it-telf. dan, stante l-andament tas-swieq finanzjarji fiż-żmien in kwistjoni, l-ilmentaturi lanqas ma jistgħu jippretendu li kieku nvestew flushom f' investiment ieħor il-kapital tagħhom kien se jibqa' sħiħ; u li kwalunkwé telf li setgħu ġarrbu l-ilmentaturi huwa riżultat ta' ċirkostanzi Management Ltd ma kellhom ebda kontroll fuqhom. Fl-udjenza tas-26 ta' Ottubru 2016, l-Arbitru indika lill-partijiet l- inkonsistenza fl-okkju u l-partijiet qablu li l-okkju korrett għandu jkun Management Ltd u għalhekk l-Arbitru ordna korrezzjoni kull fejn hemm bżonn fl-atti kollha; B' sentenza mogħtija fis-27 ta' Settembru 2017, l-Arbitru ddeċieda: 'jichad l-eccezzjonijiet tal-provditur tas-servizz u jilqa' l-ilment sakemm dan hu kompatibbli ma' din id-decizjoni u ai termini tal-Artikolu 26(3)(c)(iv) tal- Kap. 555 tal-Ligijiet ta' Malta, jordna lill-GlobalCapital Finanacial Management Limited thallas lill-ilmentaturi s-somma ta' tnax-il elf, erba' mija, tmien ewro u wiehed u erbghin centezmi (€12,408.41) bl-imghax legali mid-data ta' din id-decizjoni sad-data tal-hlas effettiv. L-ispejjez ta' din il-procedura huma a kariku tal-provditur tas-servizzi finanzjarji.' Minn din id-deċiżjoni appellat is-soċjetà GlobalCapital Financial Mangagement Ltd. Tiddikjara ruħha aggravata bis-segwenti: l-Arbitru ma kellux jiddeċiedi l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet la ġiet sorvolata bil-korrezzjoni li mpona huwa stess; l-Arbitru applika ħażin il-liġi dwar il-preskrizzjoni u qies b'mod ugwalment żbaljat meta t-termini bdew jiddekorru, b'dan li l-azzjoni odjerna kellha tiġi dikjarata preskritta u b'hekk hija kellha tiġi liberata mill-osservanza tal-ġudizzju; irrispettivament minn kwalunkwe ksur regolatorju li seta' ġie ravviżat, l-Arbitru naqas milli jindaga x'kien in-ness kawżali għat-telf tal-ilmentaturi u jekk tali telf effettivament seħħx minħabba tort imputabbli lilha u waqaf biss mal-ksur regolatorju minnu riskontrat; ukoll kieku rriżulta ksur regolatorju, ir-rimedju mogħti mill-Arbitru ma kellux jinkorpora ħlas favur l-ilmentaturi appellati rappreżentanti dak effettivament mitluf; u li l-konklużjoni tal-Arbitru hija bbażata fuq apprezzament ħażin tal-fatti u l-provi li nġiebu quddiemu. Flimkien mal-appell tagħha, l-appellanti ppreżentat is-segwenti dokumenti: Dok MDF – Relazzjoni tal-espert Michael Desmond Bihiga Dok DH – Rapport dwar il-prodott 'Lifemark S.A. Secure Income Dok RZP – Affidavit ta' l-avukat Dr. Roderick Arrigo Bugeja Gauci flimkien L-appellati wieġbu fid-29 ta' Mejju 2019 iżda fl-udjenza quddiem din il-Qorti tat- 3 ta' Ġunju 2019, fuq talba tas-soċjetà appellanti, ir-risposta tagħhom ġiet sfilzata stante li kienu ġew notifikati bir-rikors tal-appell fit-28 ta' Novembru 2017 b' dan illi r-risposta tagħhom ġiet ippreżentata fuori termine; Min-naħa l-oħra, fuq talba tal-appellati ġie sfilżat ukoll 'Dok MDF' preżentat mar- rikors tal-appell għaliex id-dokument kien prova ġdida li l-appellanti kellha l- opportunità tippreżenta fl-istadju tal-ġbir tal-provi quddiem l-Arbitru. Konsiderazzjonijiet. Din il-Qorti hija tal-fehma li qabel kull kunsiderazzjoni legali, jeħtieġ li jissemmew il-fatti prinċipali li jirriżultaw mill-atti: L-appellat xehed1 li huwa ilu pensjonat mill-2007 u wara l-iskola sekondarja kien għamel sentejn vocational school tal-Marsa fejn tgħallem is-sengħa ta' 'fitter fuq it-torn'. Mill-1966 sal-1975 ħadem bħala airframe assembler fil- Canada u mill-1976 sal-2007 ħadem ma' fabbrika tal-farmaċewtika f'Malta. Igħid li fl-investimenti speċjalment dawk riskjużi ma jifhimx u meta kien ifaddal il-flus kien jiddepożitahom il-bank. L-ewwel investiment differenti li għamel kien f'bonds fl-2004 tramite l-appellanti u f'dak il-każ tħallas lura l- Din kienet l-unika esperjenza tiegħu f'investimenti oltré depożiti bankarji. Fl-2008 xtaq jerġa' jinvesti biex ikollu ftit dħul ieħor apparti l-pensjoni u għalhekk kien mar ma' martu fl-uffiċċju tal-appellanti fejn tkellmu ma' ċertu Daniela Hritel Jimenez li semmitilhom il-Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR G. Jgħid li spjegatilhom li dan kien investiment għal 6 snin li kien iħallas imgħax ta' 7% fis-sena, iżda jekk jagħżel li jitħallas l-imgħax biss meta jimmatura l-investiment, dan jitħallas bit-8% fis-sena. Għalhekk, it-taxxa setgħat titħallas meta jimmatura l- bond. Żied li minbarra li tatu l-brochure,2 spjegatlu li 'għalkemm kien hemm xi riskju bħal f'kull tip ta' investiment' qaltlu ukoll li 'dan l-investiment kien inqas riskjuż minn investimenti oħra għax kellu ismu miegħu, jiġifieri 'Secure' u għalhekk ir-riskju li kien fih dan l-investiment kien wieħed żgħir ferm għax dan ukoll għax dan l-investiment kien konness ma' assikurazzjoni.' Għalhekk aċċetta li jinvesti fih u għażel li jħalli l-imgħax jakkumula sad-data tal-maturità biex b' hekk meta l-investiment jimmatura Konsegwentement tathom 'Dok B'3 diġa lest kważi kollu bl-immarkar ġo fih biex hu u martu jiffirmawh u hekk għamlu mingħajr ma qrawh. Dan id-dokument huwa datat 28 ta' Il-ħlas sar l-għada/jumejn wara bil-posta permezz ta' cheque 2 L-ewwel paġna tal-istess tinsab immarkata bħala 'Dok A' a fol. maħruġ lill-Global Capital Financial Management Ltd fl-ammont ta' €15,000 u sussegwentement irċieva bil-posta l-Contract Note minnu eżebita bħala 'Dok C'4 li ġġib id-data tat-12 ta' Settembru 2008; Effettivament, mill-File Note eżebita bħala 'Dok B' jirriżulta li l-investiment tal-appellati f' Lifemark SA – Secure Income Bond Issue 3 kien għall- perjodu bejn id-19 ta' Settembru 2008 u d-19 ta' Settembru 2013; L-appellant jilmenta li r-rappreżentanti tal-appellanti naqset milli tagħtihom informazzjoni fuq in-natura, r-riskju u l-karatteristiċi ta' dan l-investiment, anzi nfurmathom li r-riskju kien żgħir ferm. Għalhekk iħoss li ma kienx infurmat tajjeb biex jieħu deċiżjoni nfurmata b'mod tajjeb u ġie ndott jidħol f'investiment ħażin tort ta' nformazzjoni skarsa u dilettanteska. In kontro- eżami5 jgħid li: 'fl-investimenti dejjem hemm riskju pero, hemm investimenti b' riskju ftit u investimenti b' riskju ħafna. Kieku jiena fhimt, meta kont qed ninvesti, li hemm riskju kbir, ma kontx ninvesti. Jien ngħid li kkonkludejt li f' dan l- investiment kien hemm riskju għoli għaliex falla wara sena u nofs biss. Jien sirt naf li l-prodott mar ħażin wara li mar ħażin … Ngħid li mhux ma spjegatux il-prodott, imma spjegatu sabiħ ħafna u meta staqsejniha x' inhu r-riskju qaltilna li f' kull ħaġa hemm ir-riskju tiegħu, pero dan peress li kien marbut ma' assikurazzjoni kellu riskju ħafna anqas … ma qagħditx tispjega waħda waħda x' kien hemm fil-karta; kienet ittikjata diġa' ikolli ngħid, mill- memorja. Dwar it-taxxa li titnaqqas at source, iva kien hemm ftehim magħha. Ngħid li l-kaxxi l-oħra, apparti tat-taxxa probabbli ma qadniex nitkellmuhom. Hi qaltli li t-taxxa stajt inħalliha u inħallasha fl-aħħar u jien aċċettajt … ma fhimtx li qed ninvesti ma kumpanija barranija imma ma' Global Capital fis-sens li jien kelli x' naqsam ma' Global Capital. Jien ma qgħadtx nistaqsi min huma l-Keydata International. Jien qed niġi mistoqsi jekk fil-brochure jidhirx l-isem GlobalCapital, jien ngħid li jien dak qatt ma qrajtu għax qgħadt fuq il-parir ta' GlobalCapital. Aħna ittri uffiċjali kontra l-Global Capital ma ppreżentajniex il-Qorti.' L-appellata Maria Concetta Zerafa Civelli sostanzjalment ikkonfermat dak li qal żewġha.6 In kontro-eżami spjegat ukoll7 li hija kienet tħalli f' idejn ir-raġel tagħha u li hija ma qratx il-File Note in kwistjoni qabel iffirmatha. Tgħid pero li hija speċifikament saqsiet lir-rappreżentanta tal-appellanti jekk l- investiment kienx secure u din qaltilha li iva. Tgħid li b' riskju tifhem li 'jista' jitla' u jinżel, imma mhux hekk kif ġara f' dan il-każ'; - Da parti tiegħu, Michael Spagnol qua MLRO u compliance manager mal- appellanti xehed8 iżda li l-investiment li sar mill-appellati f'Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR G sar tramite l-appellanti biss bħala intermedjarja li ma kinitx qed taġixxi bħala prinċipal. Igħid li l-punti prinċipali tad-diskussjoni li tkun saret meta ingħata l-investiment jinsabu elenkati fil-File Note eżebita mill-appellati stess bħala 'Dok B', liema dokument ġie ffirmat minnhom fit-28 ta' Awwissu 2008 meta ingħataw is- servizz. Jinsisti li bil-firma tagħhom l-appellati kkonfermaw li kienu jafu l l- investiment jista' jogħla kif ukoll jinżel u li jista' jkun ukoll illi huma jirkupraw lura anqas mis-somma investita minnhom, kif ukoll li l-passat mhux garanzija tal-futur. Iżid li dak iż-żmien l-MFSA kienet tippermetti li sa fejn hu possibbli l-informazzjoni fil-File Note tkun in a standard form u li l- appellati kellhom iċ-ċans kollu jaqrawha u jsaqsu fejn ma jifmhux qabel Jgħid ukoll li mhux minnu li sa dak iż-żmien l-appellat kellu biss esperjenza ta' investiment wieħed ieħor biss, kif allegat minnu, iżda Funds SICAV plc – Global Bond Fund Plus li huwa akkwista fis-6 ta' Mejju 19999 kif ukoll f'Gasan Finance plc u bonds fil-Mid Med Bank kif dikjarat minnu fil-client profile.10 Jikkonkludi għalhekk li l-appellati kienu midħla fid- dinja tal-investimenti. Ippreżenta wkoll kopji tal-prospetti relattivi ta' dawn l-investimenti b' referenza partikolari għar-risk factors tagħhom. jgħid ukoll li meta l-appellati nvestew fl-SIB, dan il-prodott ma kienex wieħed soġġett għal riskju għoli u li finalment is-Security Trustee ħallas lill- ilmentaturi s-somma globali ta' €2,591.59.11 Skont valuation statement datat 22 ta' Lulju 2010, l-appellat ġie nfurmat li as on 30 ta' Ġunju 2010 il-market value tal-investiment in kwistjoni kien ta' €14,056.50 b' dan illi kien diġa tilef madwar €1,000 (Dok D); 12 Sussegwentement, l-appellanti nfurmat lill-appellati li mill-10 ta' Marzu 2011 ġew sospiżi l-ħlasijiet kollha lill-appellati fil-bond mertu tal-każ odjern (Dok F)14 u li fl-2012 l-istess bond beda jiġi likwidat (Dok G).15 L-appellat xehed li kellem lil ċertu Mandie Spagnol mpjegata tal-appellanti f'żewġ okkażjonijiet iżda kull darba nfurmatu li ma kinux jafu x'qed jiġri; F'Novembru 2013 l-appellanti bagħtet ċekk ta' €1,275 lill-appellati; ieħor ta' €366.22 f' Jannar 2014; ieħor ta' €391.68 f' April 2014; u ieħor ta' €317.02 f' Diċembru 2014; L-appellati xehedu li fis-sena 2015 l-appellati ġew infurmati li l-kapital investit kien ġie kważi fix-xejn; B'ittra datata Jannar 2016 (Dok H)16 l-appellanti nfurmat lill-appellati li rċeviet pagament finali għad-distribuzzjoni u dan effettivament intbagħat lill-apellati permezz ta' ċekk fl-ammont ta' €241.67.17 L-appellati xehedu li peress li dan iċ-ċekk kien in full and final settlement, ma sarrfuhx; Fit-8 ta' Frar 2016 l-appellanti lmentaw mal-MFSA (Dok J)18 li da parti tagħha dderiġiethom biex fl-ewwel lok jilmentaw mal-provditur tas-servizz (Dok K).19 Għalhekk, permezz ta' ittra datata 18 ta' Marzu 2016 ilmentaw direttament mal-appellanti (Dok L)20 li da parti tagħha nfurmathom li hija kienet qed tirrifjuta l-pretensjonijiet tagħhom (Dok O)21; Fit-22 ta' Awissu 2016 sar l-ilment quddiem l-Arbitru. Permezz tal-ewwel aggravju l-appellanti tilmenta li l-Arbitru ma kellux jiddeċiedi l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet la ġiet sorvolata bil-korrezzjoni li mpona huwa stess, iżda kellu minflok jissorvola dawk l-eċċezzjonijiet kif għamel fir-rigward tat-tielet eċċezzjoni preliminari. Il-posizzjoni li ħadet l-appellanti hu li bil-korrezzjoni, l- iskop tal-ewwel żewġ eċċezzjonijiet spiċċa u "ma baqgħux applikabbli għall-każ". L-Ewwel Aggravju. It-tlett eċċeżżjonijiet preliminari kienu li:- l-Arbitru m'għandux kompetenza taħt il-liġi, partikolarment l-artikoli 19(1) u 21(1) tal-Kap. 555, li jisma' l-ilment in kwantu hija mhix 'provditur tas-servizzi finanzjarji' u l-ilmentaturi mhumiex 'klijenti nuqqas ta' relazzjoni ġuridika stante li hija qatt ma rrendiet ebda eliġibbli' fil-konfront tagħha; servizz lill-ilmentaturi; u li mhijiex leġittimu kontradittur għall-pretensjonijiet tal-ilmentaturi Jirriżulta manifest li dawn l-eċċezzjonijiet preliminari ngħataw minħabba l-fatt li fl-ilment preżentat quddiem l-Arbitru l-ilmentaturi ħarrku lill-Global Capital plc minflok lill-GlobalCapital Financial Management Ltd, ossija dik li effettivament kienet tathom is-servizz li dwaru ilmentaw. Dwar dan ma jirriżultax li kien hemm kontestazzjoni tant li fl-ewwel udjenza quddiem l-Arbitru, bi qbil bejn il- partijiet, saru l-korrezzjonijiet neċessarji sabiex isem is-soċjetà intimata jinbidel minn Global Capital plc għal GlobalCapital Financial Management Ltd. Għalkemm saret korrezzjoni, is-soċjetà appellanti ma rtiratx l-eċċezzjonijiet minkejja li jidher li f'dak l-istadju ma kienx għad għandha interess fihom. L-Arbitru seta' jiddeċiedi li l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet kienu eżawriti minħabba l- korrezzjoni. Pero' peress li l-eċċezzjonijiet ma ġewx irtirati mill-konvenuta l-ġdida (GlobalCapital Financial Management Ltd), l-Arbitru kellu dritt ukoll li jiċħad l- istess billi bl-introduzzjoni tal-appellanti fil-proċediment. Għal dawn ir-raġunijiet tiċħad l-ewwel aggravju. It-Tieni Aggravju. Permezz tat-tieni aggravju l-appellanti tilmenta li l-Arbitru applika ħażin il-liġi dwar il-preskrizzjoni u qies b' mod ugwalment żbaljat meta t-termini bdew jiddekorru. Tinsisti li l-azzjoni odjerna kellha tiġi dikjarata preskritta u b'hekk hija kellha tiġi liberata mill-osservanza tal-ġudizzju. Fid-deċiżjoni tal-Arbitru relattiva għal dawn l-eċċezzjonijiet, jingħad kif ġej: 'Il-provditur qed jeccepixxi l-preskrizzjoni ai termini tal-Artikoli 2153 u 2156(f) tal- Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qrati taghna sostnew: "Illi l-Qrati taghna dejjem irritenew illi il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl- Artikolu 1917 ta' l-Ordinanza VII tal-1868 (dak li illum hu l-Artikolu 2153 tal-Kodici Civili), hija applikabbli ghad-danni extra-kontrattwali, jigifieri dawk li gejjin mhux minn inadempjenza ta' obbligazzjoni imma 'ex delictu vel quasi'. Meta d-danni huma 'ex contractu' ghax gejjin minn vjolazzjoni ta' obbligazzjoni, l-preskrizzjoni hija dik ta' hames snin u mhux ta' sentejn." … Kif anke gie ritenut ricentement mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili f'kaz simili kontra l- istess provditur tas-servizz, ir-relazzjoni de quo hija ta' natura kuntrattwali. Anke f'kazi fejn hemm obbligazzjonijiet kuntrattwali, jistghu jintalbu hlas ta' danni, u fil-kaz de quo, essenzjalment qed jinghad li peress li meta sar il-kuntratt tal-bejgh tal-prodott il-provditur tas-servizz naqas mill-obbligi kuntrattwali tieghu, meta sehh bejgh hazin ta' prodott finanzjarju; l-ilmentaturi qed jitolbu li jinghatalhom kumpens, fis-sens li jinghataw il-kapital li investew, kif jigri f'kazi ta' mis-selling ta' prodott finanzjarju. In-natura tal-azzjoni lanqas ma tiddependi fuq il-kliem preciz li jintuza u dan gie anke rikonoxxut mill-Qorti. Kif gie stabbilit mill-Qrati taghna biex tigi determinata liema preskrizzjoni ghandha tapplika, wiehed irid ihares lejn xhiex hija immirata l-azzjoni. … Minn dan isegwi li, ghall-finijiet tal-eccezzjoni tal-preskrizzjoni sollevata mill- provdituri tas-servizz, huwa necessarju li ssir indagini dwar il-vera natura tal- azzjoni li qieghda tigi ezercitata mis-socjetà attrici. … Fil-kaz odjern, l-ilmentaturi u l-provdituri tas-servizz kellhom relazzjoni kuntrattwali bejniethom, kemm meta inghata parir, u kemm meta nbiegh lill- ilmentaturi il-prodott Lifemark. Dan kif anke jirrizulta mill-File Note, mill-Purchase Contract Note, kif ukoll mix-xhieda tal-partijiet. F'dan il-kuntest, l-Arbitru jrid jissottolinea li ilment quddiemu mhuwiex bhal meta jigi prrezentat xi rikors guramentat fejn il-Kodici tal-Procedura jistabbilixxi certi Il-kaz quddiem l-Arbitru jista' jibda b'sempliciment ittra minn konsumatur li ma jkollux gharfien legali jew mili ta' formola kif gara f'dan il-kaz. Il-Kap. 555 jghid car u tond li l-Arbitru jrid ihares aktar lejn is-sustanza milli l- formalità u, ghalhekk, is-semplici mili ta' formola mill-konsumatur u l-kliem li jigi uzat, kif anke qalet il-Qorti fil-kazi fuq citati, ma jissigillawx in-natura tal-ilment. Però, f'dan il-kaz jidher car li l-ilmentaturi qed jghidu li l-provditur ma adempixxiex l-obbligi kuntrattwali tieghu, kif anke definiti mir-regolamenti (jew linji gwida) tal- MFSA, li jaghmlu din ir-relazzjoni wahda specjali u tali kuntratt irid ihares anke dawn ir-regolamenti. Ghalhekk, din il-preskrizzjoni ma tapplikax. Illi dwar l-eccezzjoni a bazi tal-Artikolu 2156(f) tal-Kap. 16 huwa stabbilit li min jaghti l-eccezzjoni jrid jipprova anke t-terminu minn meta setghet issir l-azzjoni. U dan irid jippruvah l-eccepjent minghajr dubju ghax, peress li l-eccezzjoni ta' preskrizzjoni estintiva hija li twaqqaf l-azzjoni, il-konsegwenzi taghha huma serji. Il-provditur tas-servizz jghid, fir-risposta ghall-ilment, li l-perjodu tal-preskrizzjoni ghandu jibda jghodd mit-28 t'Awwissu 2008, minn meta inghata l-allegat "parir hazin" kif ukoll fin-nota ta' osservazzjonijiet jghid li: "Ghalhekk isegwi li f'kull kaz id-dekorriment tal-preskrizzjoni jiskaturixxi mid-data tal-inkontru bejn rapprezentanti tas-socjetà intimata u l-ilmentaturi u, cioè, mit- 28 t'Awwissu 2008." F'kazi ta' bejgh ta' prodotti finanzjarji, il-mument li fih tista' ssir l-azzjoni mhuwiex daqstant definit. F'kaz ta' bejgh ta' prodott finanzjarju, l-inadempjenza kuntrattwali (inkluz fiha l- ghoti ta' parir), il-mument oggettiv huwa dak minn meta verament tista' tigi ezercitata l-azzjoni. Ikun ghal kollox illogiku li xi hadd li jixtri prodott finanzjarju huwa mistenni li jibda jiehu xi proceduri minn dakinhar u, ghalhekk, l-azzjoni zgur li ma tistax issir minn dakinhar. Meta l-ligi tghid li l-preskrizzjoni tibda tghodd 'minn dakinhar li din l-azzjoni tista tigi ezercitata' ifisser li l-ilmentaturi ma setghux jiehdu azzjoni minn dakinhar li nbieghilhom il-prodott – ghaliex l-andament ta' prodott finanzjarju ma jsehhx, u ma sehhx, minn dakinhar li nxtara, imma hafna drabi ferm wara. Li kieku ezercitaw tali dritt minn dakinhar tal-bejgh, kienu jigu meqjusa (u bir-ragun) li qed jagixxu b'mod intempestiv. Ghalhekk, ma tistax issehh il-preskrizzjoni mill-perjodu li qal il-provditur tas- servizz. Barra minn hekk, fil-kaz de quo, il-provditur tas-servizz baqa' jibghat cekkijiet lill- ilmentaturi sa Jannar 2016, u, ghalhekk, pagament fih innifsu jikser il- preskrizzjoni. Ghal dawn ir-ragunijiet, l-eccezzjonijiet dwar preskrizzjoni qed jigu michuda.' Is-soċjetà appellanti targumenta li tat żewġ eċċezzjonijiet preliminari bażati fuq il-preskrizzjoni, senjatament abbażi tal-artikoli 2153 u 2156(f) tal-Kap. Dwar dan, tgħid li d-deċiżjoni tal-Arbitru hija kontradizzjoni. Tinsisti li jekk l-indaġni ġudizzjarja tirrigwarda ksur tar-regolamenti, għandu jkun ċar li wieħed irid jibda mid-data tal-allegat ingann li skont il-formola tal-ilment sar Tirreferi f' dan il-kuntest għad-deċiżjoni fl-ismijiet Carmel D’Anastasi vs GlobalCapital Financial Management Limited mogħtija mill- Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-5 ta' Mejju 2017 fejn intlaqgħet l-eċċezzjoni tal- preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap. Tgħid li hija ppruvat tippreżenta rikors sabiex titlob lill-Arbitru jieħu konjizzjoni ta' din is-sentenza iżda l-Arbitru ma ppermettiex li dan ir-rikors jiġi ppreżentat u għalhekk baqa' ma ħax konjizzjoni ta' din is-sentenza fid-deċiżjoni tiegħu. Tgħid li l-ilment odjern ġie ntavolat fit-22 t' Awissu 2016 u l-appellati ma ppreżentawx ittri uffiċjali sabiex jiksru l-preskrizzjoni. Għalhekk, kemm skont l-artikolu 2153 kif ukoll 2156(f) tal- Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta, l-azzjoni odjerna tinsab preskritta. tenur tal-Kap 378, li għalih irrefera l-Arbitru, il-preskrizzjoni hi ta' sentejn. lanqas ma taqbel li kwalsiasi terminu presktrittiv inkiser minħabba l-pagamenti perċepiti mill-ilmentaturi appellati, kif deċiż mill-Arbitru. Dan inkwantu kienx fil- mansjoni tagħha tiġġestixxi dan l-investiment iżda hija kienet biss intermedjarja li kienet tgħaddi l-pagamenti li kien jgħaddilha l-istralċarju esteru tal-investiment lill-ilmentaturi. L-artikolu 19(3) tal-Kap. 555 jipprovdi illi: 'Fil-qadi tal-funzjonijiet tiegħu taħt is-subartikolu (1), l-Arbitru għandu: … (e) jittratta kull mistoqsija dwar preskrizzjoni skont il-liġi: Iżda l-provditur ta' servizzi finanzjarji jista' jqajjem l-eċċezzjoni tal- preskrizzjoni biss fl-ewwel sottomissjonijiet bil-miktub li huwa provdut dwarhom fl-artikolu 22(3)(ċ) sakemm ma jkunx awtorizzat mod ieħor mill-Arbitru li għandu jagħti r-raġunijiet għal dik l-awtorizzazzjoni: Iżda wkoll l-Arbitru ma jkunx intitolat li jqajjem il-kwistjoni tal-preskrizzjoni minn jeddu: Iżda wkoll xejn f'dan l-Att ma għandu jinftiehem bħala li qed jagħti xi setgħa lill- Arbitru li jagħti deċiżjoni dwar talba li tkun waqgħet bi preskrizzjoni skont il-liġi meta l-parti investigata tqajjem eċċezzjoni tal-preskrizzjoni.' Imiss issa jiġu mistħarrġa l-artikoli tal-liġi li fuqhom huwa bbażat l-dan l-aggravju. L-artikoli pertinenti tal-Kap. 16 huma s-segwenti: L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b' reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn.' '2156. L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjonibl-egħluq ta' ħames snin: … (f) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' kull kreditu ieħor li ġej minn operazzjonijiet kummerċjali jew minn ħwejjeġ oħra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il- liġi jew liġijiet oħra, taħt preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirriżulta minn att pubbliku;' '2137. Bla ħsara ta' dispożizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss. In linea ta' prinċipji ġenerali ssir referenza għad-deċiżjoni parzjali mogħtija mill- Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ fl-ismijiet Pace Mario Vs Corinthia Palace Hotel Company Limited Et fit-13 ta' Ġunju 2013: 'Hu ribadit fil-gurisprudenza taghna li ghall-finijiet ta' preskrizzjoni, il-ligi taghraf tliet ghamliet ta' azzjoni ghaddanni, u jigifieri: (a) azzjoni dwar hsarat imnissla minn ghemil li jikkostitwixxi reat, f'liema kaz iz-zmien tal-preskrizzjoni huwa dak imfisser mil-ligi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat (regolat bl- art.2154(1) talKap.16); (b) azzjoni ghall-hsarat imnisslin minn delitt jew kwazi- delitt ('l hekk imsejha culpa aquiliana), f'liema kaz il-preskrizzjoni hija ta' sentejn - principju rifless fl-artikolu 2153 tal-Kodici Civili; u (c) azzjoni ghall-hsarat imnissla minn nuqqas ta' twettieq ta' kuntratt li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema kaz il-preskrizzjoni hija dik ta' hames snin; Hu ghalhekk pacifiku li illi l-preskrizzjoni bjennali prevvista mill-Artikolu 2153, tal-Kodici Civili tikkolpixxi "l' azione per risarcimento del danno derivante dal fatto illecito, e non quello del risaricimento del danno contrattuale, soggetta quest' ultima azione alla prescrizione confacente al determinato contratto" (Kollez. Illi, ghalhekk, il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 tal-Kodici Civili, minbarra li ma tapplikax ghall-hsara mahluqa minn ghemil li jikkostitwixxi reat, lanqas ma tapplika fejn l-allegata hsara titnissel minn ksur ta' patt kuntrattwali (Ara per ez. "Bjordal vs Dimitrov", deciza fil-5 ta' Frar, 1895 (Vol. XV.44); "Naudi vs Vella Scicluna", deciza mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fid-9 ta' Marzu, 1925 (Vol. XXVI.I.54), "Scheiber vs Abdel Nabi", deciza minn din il-Qorti fl- 10 ta' Mejju, 1982). Fil-kawza "Borda vs Arrigo Group of Hotels et", deciza minn din ilQorti fil-15 ta' Jannar, 1999, gie konfermat li l-preskrizzjoni applikabbli tkun ta' hames snin jekk id-danni huma rizultat ta' inadempjenza ta' obbligazzjoni. Il-kwistjoni in ezami hija jekk il-kolpa fil-kaz prezenti kinetx kontrattwali jew extra - kontrattwali / aquiliana naxxenti mid-delitt jew kwazi delitt. L-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawza "Joseph Axiaq v Emmanuel Spagnol" deciza fid-19 ta' Frar 1954 per Sir. Luigi St John, irriteniet li wiehed mill-kriterji sabiex jigi deciz jekk il-fatt hux kolpa kontrattwali jew aquiliana, vwoldiri li, meta hemm kuntratt, il-kolpa tista' tkun aquiliana biss meta l-fatt ikun indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali." (enfasi ta' din il-Qorti.) Din il-Qorti irriteniet li fatt ta' negligenza u imperizja li jikkostitwixxi inadempjenza kuntrattwali, li jista' ikun non factum jew anke male factum ma tistax tkun kolpa aquiliana imma damnum injuria datum li jista' isir fl-okkazzjoni ta' kuntratt. Hu ammess il-konkors bejn ir-responsabbilita' kontrattwali u dik extra kontrattwali. Kif gie deciz fis-sentenza fil-kawza fl-ismijiet "Riyahi vs Saunders et", deciza fid-9 ta' April 1949, (Vol. XXXIII.II.379) il-Qorti kkunsidrat illi "l-htija meta tigi kkunsidrata fl-entita' taghha, hija wahda; u taht dan l-aspett ma hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejha aquiliana, li titnissel Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawza u fil-grad. In kwantu ghall-kawza, il-htija kontrattwali tippresupponi obbligazzjoni pre- ezistenti li maghha hija marbuta; mentri l-htija aquiliana tippresupponi fatt li In kwantu ghall-grad id-differenza hija riposta fl- estensjoni tar-responsabbilita' fis-sens illi fil-kolpa kontrattwali wiehed jista' jirrispondi ta' htija hafifa skont il-kaz, mentri fil-kolpa aquiliana r-responsabbilita' testendi ruhha b'mod li dwarha ma hemmx grad." XLVII.III.1110) gie deciz li "ma hemm xejn inkompatibbli bejn responsabbilita' kontrattwali u htija aquiliana … jista' jkun hemm materja ta' delitt jew kwazidelitt anke f'materja ta' obbligazzjonijiet konvenzjonali; f'liema ipotesi l-parti lesa jista' jkollha zewg azzjonijiet – dik nascenti minn htija contrattuale u dik nascenti minn htija extra contrattuale." Fil-kaz ta' azzjoni ghad-danni nascenti mir-responsabbilita' contrattuale l-attur ghandu jipprova li huwa kellu favur tieghu dik l-obbligazzjoni kuntrattwali u li l- konvenut kien inadempjenti fl-esekuzzjoni ta' dik lobbligazzjoni fil-konfront ta' l- istess attur. B'hekk irresponsabbilita' ghad-danni tirrizulta mir-rabta guridika jew nuqqas taghha, u dana skont il-kaz, li hemm bejn il-partijiet kontendenti. L-awtur Andrea Montaigue jaghti ezempju car sabiex ikun jista' jaghraf id- distinzjoni bejn rabta kontrattwali li taghti lok ghar-responsabbilita' contrattuale u n-nuqqas ta' rabta kontrattwali li taghti lok ghar-responsabbilita' extra contrattuale. Applikati dawn il-prinċipji għall-każ odjern, din il-Qorti tqis li l-fatt lamentat mill-appellat ma jistax jitqies indipendenti u awtonomu mir-rapport kuntrattwali ta' bejniethom u għaldaqstant mhix applikabbli l- preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap. rapport bejn il-kontendenti kien beda fl-istadju li l-prodott finanzjarju ġie offrut għall-bejgħ lill-appellati u l-appellati aċċettaw l-offerta. Dwar dak deċiż mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ Carmel D’Anastasi vs GlobalCapital Financial Management Limited, li għalih għamlet referenza l- appellanti, jirriżulta li dak il-każ għadu sub judice. Pero' issir riferenza għal dak deċiż mill-Qorti tal-Appell (Superjuri) fil-każ Panzavecchia Calleja De Bono Roland Vs Globalcapital Financial Management Limited, sentenza mogħtija fid-29 ta' 'Fil-kuntest tal-aggravju marbut mal-eccezzjoni tal-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kodici Civili, din il-Qorti taqbel ma' dak deciz mill-ewwel Qorti li din il-kawza ma hijiex wahda aquiliana. Hu car li l-azzjoni attrici hija bazata fuq kuntratt u ksur tal-istess daparti tas-socjeta` konvenuta. L-attur avvicina lis- socjeta` konvenuta biex jiehu parir dwar kif jinvesti flusu bi qligh ghalih, u hekk kif is-socjeta` konvenuta accettat li taqdi lill-attur u toffrilu s-servizzi professjonali taghha, hija dahlet f'relazzjoni kuntrattwali mal-attur, b'obbligu li ssegwi d- dmirijiet legali u fiducjarji imposti fuqha u li jemergu mill-kuntratt ta' din ix-xorta. Dak li qed ikun allegat huwa inadempjenza ta' obbligazzjoni, u allura il- preskrizzjoni tal-azzjoni ma hijiex dik ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 (ara "Naudi v. Zammit", deciza minn din il-Qorti fid-9 ta' Marzu, 1925) (Kollez. Dak li qed jigi allegat li sehh mhux indipendenti u awtonomu mir-rapport kuntrattwali li inholoq bejn il-partijiet, u t-talba ghad- danni hija meqjusa mhux biss meta jkun hemm agir delittwuz, izda anke u aktar meta jigi allegat agir bi ksur ta' kuntratt.'22 Jirriżulta mill-KYC documents in atti datati 27 ta' Awissu 2008, li l-appellati kienu retail clients li talbu lill-appellanti għall-advisory services.23 Għalhekk, filwaqt li l-appellanti ma kinitx il-prinċipal li qed toffri l-prodott li fih investew l- appellati, bla dubju hija kellha l-obbligu li tirrendilhom advisory services li kienu adattati għas-sitwazzjoni tagħhom. Il-File Note datata 28 ta' Awissu 2008 u iffirmata mill-appellati, li permezz tagħha awtorizzaw lis-soċjetà appellanti tinvesti f'isimhom €15,000 f'Lifemark S.A. – jaħdem bħala Quality Control ma kumpanija farmaċetwitka qabel ħareġ bil- pensjoni (minkejja li fil-KYC tniżżel li huwa accountant)24 filwaqt li l-mara tiegħu hija mara tad-dar. Imkien ma jirriżulta li l-appellati kienu jsegwu s-swieq finanzjarji jew li kienu jifhmu f' dan is-suġġet tant tekniku. Għalkemm kellhom xi investimenti żgħar oħra, dan ma jagħmilx lill-appellati esperti fis-settur finanzjarju. Huwa ovvju li l-appellanti kienu għalhekk jiddependu fuq il-parir professjonali li fitċċew mingħand l-appellanti. L-ilment tal-appellanti huwa bbażat fuq dak miftiehem fil-laqa' meta sar l- Għalhekk bażat fuq ir-rabta kuntrattwali. Għalhekk l-artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili ma japplikax. L-appellanti taċċenna wkoll għall-fatt li wkoll a tenur tal-Kap 378, li għalih irrefera l-Arbitru, il-preskrizzjoni hija ta' sentejn. Argument li mhijiex eċċezzjoni formali, tant li l-appellanti lanqas ma semmiet id-disposizzjoni li kienet qegħda tirreferi għaliha. L-artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi minn meta tibda tiddekorri l-preskrizzjoni. F'dan il-kuntest issir referenza għad-deċiżjoni tal-Prim' Awla Ċivili (mhux 22 Enfasi ta' din il-Qorti. appellata) fl-ismijiet Axisa Karen Dogansoy Russo Et bartolo galea fit-28 ta' Ġunju 2017: 'Il-ħarsien ta' din ir-regola hu wieħed bażiku, tant li huwa dottrinalment aċċettat li l-impossibilità li wieħed jaġixxi trid tkun impossibilità indipendenti mir-rieda ta' dak li jkun, dovuta għal kawża barranija minnu, li huwa ma setax iwarrab; Illi dan il-prinċipju jinbena fuq il-massima li actione non natae non praescribitur. U band'oħra jżidu jgħidu illi "La prescrizione estintiva in materia di diritti eventuali non decorre evidentemente se non dopo il verificarsi dell'evento che fa nascere il diritto rimasto fin allora puramente eventuale";25 Illi, hu x'inhu l-għajn tal-preskrizzjoni invokata mill-parti mħarrka, jaqa' dejjem fuq il-Qorti li tqis minn liema data tali preskrizzjoni bdiet għaddejja, u l-eċċezzjoni m'għandhiex tintlaqa' jekk mill-provi mressqin jew mill-atti tal-proċess dik id-data ma tkunx tista' tiġi stabilita; Illi min-naħa l-oħra, ladarba tkun stabbilita d-data li minnha 'l quddiem tnisslet il- ħsara u beda għaddej iż-żmien preskrittiv, iċ-ċirkostanza dwar jekk il-parti mġarrba kenitx taf jew le li dik il-ġrajja seħħet ma tkunx rilevanti biex il-Qorti tqis jekk dak iż-żmien għaddiex jew għalaqx. Dan jingħad għaliex, fid-dawl tat- tagħlim imsemmi hawn fuq, "Hu risaput illi d-dies a quo tal-preskrizzjoni jibda jgħodd minn meta ssir il-ħsara, u mhux minn meta dak li jkun jinduna bil-ħsara. Fil-kawża Xuereb v Agius, deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-31 ta' Ottubru, 1959, intqal illi: "il-preskrizzjoni tibda tgħaddi u timxi mill-jum li fih ikun ġara l- fatt illeċitu li minnu jidderiva d-dannu, u mhux mill-jum meta l-parti leża tiġi taf bih". It-test huwa wieħed oġġettiv u mhux dipendenti fuq meta l-vittma jkun komdu li jinduna bil-ħsara. Din il-Qorti, Sede Inferjuri, fil-kawża Mercieca Gauci v. Pullicino Anastasi, deċiża fil-11 ta' Ġunju, 2010, qalet: ".....… jibda biex jiġi reġistrat illi kif jinghad fl-Artikolu 2137 Kodiċi Ċivili, "bla ħsara ta' disposizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak inhar li din l-azzjoni tista' tigi ezerċitata, mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal-kundizzjoni tal-persuna li lilha din l- azzjoni tmiss". Hu spjegat mill-Qorti tal-Appell Supejuri illi "t-test li trid il-liġi allura kien dak oġġettiv, dipendenti mill-fatti li minnhom joriġina d- dritt tal-attur li jaġixxi, mhux it-test soġġettiv għall-persuna tal-attur u ċioe` jekk din kenitx jew le f'kundizzjoni li taġixxi, tkun xi tkun ir-raġuni" ("Raphel Evidentement, imbagħad, "iż-żmien hu dak li fih tkun twieldet l-obbligazzjoni, u li fih ikunu twieldu d-dritt u l-azzjoni konsegwenzjali" ("Joseph Pullicino Anastasi -vs- Prof. Joseph Briffa Wilson", Prim' Awla, Qorti Ċivili, 9 ta' Jannar 1953")"; Illi, minkejja dan, tibqa' dejjem tgħodd ir-regola li l-parti li tqanqal leċċezzjoni tal- preskrizzjoni trid tippruvaha kif imiss u li, f'każ ta' dubju, dan imur kontra l-istess parti eċċipjenti. Minbarra dan, hu x'inhu l-għajn tal-preskrizzjoni invokata mill- parti mħarrka, jaqa' dejjem fuq il-Qorti li tqis minn liema data tali preskrizzjoni bdiet għaddejja, u l-azzjoni attriċi għandha tiġi miċħuda jekk mill-provi mressqin jew mill-atti tal-proċess dik id-data ma tkunx tista' tiġi stabilita;' Kuntrarjament għal dak li donnu trid tagħti x'tifhem l-appellanti, ir-rabta kuntrattwali bejn il-partijiet kienet waħda kontinwa li pperdurat matul l-andament 25 Enfażi ta' din il-qorti. sħiħ tal-investiment in kwistjoni. Għalkemm l-ilment tal-appellati dwar imġieba mhux xierqa tas-soċjetà appellanti tirreferi għall-pariri u spjegazzjonijiet mogħtija lilhom fl-2008, ossija meta mbiegħ lilhom il-prodott finanzjarju in kwistjoni, l- istess hija intrinsikament marbuta mal-aspettativi mhux milħuqa tal-appellati. Huma ppretendew li wara li jimmatura l-investiment tagħhom jipperċepixxu mhux biss il-kapital sħiħ iżda ukoll l-interessi. Sussegwentement, l-appellanti nfurmat lill-appellati li mill-10 ta' Marzu 2011 ġew sospiżi l-ħlasijiet kollha lill-appellati fil-bond mertu tal-każ odjern (Dok F)28 u li fl- 2012 l-istess bond beda jiġi likwidat (Dok G).29 L-aspettattivi li l-appellati jirkupraw għall-inqas il-kapital minnhom investit sfaxxat b'mod definittiv f'Jannar 2016 meta huma rċevew il-final distribution payment fis-somma ta' €241.67.30 Il-fatti li l-qorti tqies li huma l-iktar rilevanti dwar il-preskrizzjoni huma:- Fit-12 ta' Awissu 2008 l-appellati agħmlu l-investiment fil-Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR – G; F'Lulju 2010 l-appellanti kienu infurmati dwar il-valur tal-investiment li kienu għamlu. Investiment li f'dak iż-żmien kellu valur ta' €14,056.60 li jfisser tnaqqis fil-valur ta' kważi €1,000; B'ittra ta' Lulju 2010, l-appellati kienu infurmati li ma kinux ser jirċievu iktar avviżi dwar, "any future Event of Default or Potential Event of Default relating to the suspension of interest". Għarrfithom ukoll li kien hemm provisional administrator (KPMG Advisory). Sa dak l-istadju kien għad hemm biss provisional administrator (KPMG Advisory s.a.r.l). F'dak l-istadju kien evidenti li l-investiment falla. L-ilment quddiem l-Arbitru sar fit-22 ta' Awissu, 2016 u ma jirriżultax li l- appellati kienu ippreżentaw att ġudizzjarju sabiex jiksru l-preskrizzjoni. Il-qorti ma taqbilx mal-appellanti li l-perjodu beda jiddekorri mid-data li tat il-parir lill-appellat. F'dak l-istadju l-appellati kienu għadhom ma sofrew l-ebda preġudizzju. Hu veru wkoll li kien hemm żmien meta l-valur tal-investiment kien niżel. Pero' hu evidenti li kien għad m'hemm xejn ċert. L-investiment kien jimmatura fid-19 ta' Settembru, 2013, u fl-avviżi li ntbagħatu lill-appellati intqal li kienu nfurmati li "the Issuer is still working on a possible restructuring plan and intends to disclose and explain in detail the proposed restructuring" u li kien għad hemm biss a potential event of default (ittra datata 15 ta' April, 2011). Għalhekk żgur li sa dak iż-żmien ma kienx ċert li l-appellati mhux ser jirċievu lura l-kapital kollu li investew fil-prodott li l-appellanti tathom parir sabiex jinvestu fih. Fil-fehma tal-qorti kien biss bl-ittra tal-1 ta' Novembru, 2012 li jista' jingħad li l- appellata sofriet ħsara. Kien f'dak l-istadju biss li kien evidenti li l-appellati ma kinux ser jirkupraw l-investiment kollu, u jista' jingħad ukoll li f'dak l-istadju ma kienx magħruf kemm l-appellati kienu ser jitilfu mill-investiment ta' €15,000. Fil- fatt kien biss wara dak iż-żmien li l-appellati bdew jirċievu pagamenti lura, sakemm f'Jannar 2016 irċevew l-aħħar ħlas. Isegwi li meta l-appellati bdew il-proċediment fit-22 t' Awissu 2016, l-azzjoni ma Għaldaqstant, tiċħad it-tieni aggravju. It-Tielet u r-Raba' Aggravju. Permezz tat-tielet aggravju, l-appellanti tilmenta ukoll li rrispettivament minn kwalunkwé ksur regolatorju li seta ġie ravviżat, l-Arbitru naqas milli jindaga x' kien in-ness kawżali għat-telf tal-ilmentaturi u jekk tali telf effettivament seħħx minħabba tort imputabbli lilha u waqaf biss mal-ksur regolatorju minnu riskontrat. In sostenn ta' dan l-aggravju l-appellanti tirreferi għal fatti li skontha huma 'pubblikament magħrufa' u għar-relazzjoni ta' Michael Desmond Crossley li jattestaw li hija ma kellha l-ebda involviment fl-andament negattiv tal-prodott finanzjarju in kwistjoni stante li hija kienet biss intermedjarja bejn l-appellati u l- prinċipal. Permezz tar-raba' aggravju tilmenta li wkoll kieku rriżulta ksur regolatorju, ir- rimedju mogħti mill-Arbitru ma kellux jinkorpora ħlas favur l-ilmentaturi appellati rappreżentanti dak effettivament mitluf. Għal finijiet ta' prattiċità dawn l-aggravji sejrin jiġu trattati f'daqqa. Fl-evalwazzjoni tal-mertu tal-każ, l-Arbitru għamel is-segwenti analiżi tal-prodott 'Il-Prodott SIB Dan il-prodott, l-SIB, kien ibbazat fuq negozju fil-pensjonijiet dwar il-hajja fis-suq Amerikan. Dan il-kaz jittratta l-bejgh tal-prodott Keydata International Secure Income Bond, li kif jidher mill-brochure ipprezentat mill-provditur tas-servizz, offra li jaghti qligh ta' 7.5% kull sena fl-isterlina u 7% fis-sena fid-dollaru u l-ewro ghall-perjodu ta' hames snin. L-SIB kien investiment tal-kategorija asset-backed securities. Minghajr ma wiehed joqghod jidhol fid-dettal tal-istruttura legali (u kumplikata tieghu), l-SIB kien jinvesti f'bonds (security bonds) li l-assi underlying taghhom kienu poloz tal- assikurazzjoni fuq il-hajja ta' individwi Amerikani. Dan il-prodott, fost affarijiet ohra, falla ghaliex l-analizi tal-aspettattiva talhajja/mewt tal-life assured ma kienetx korretta. Aktar ma wiehed idum haj, aktar irid idum ihallas premium biex il-polza tibqa' hajja, inkella titlef fil-valur. Dan johloq problema ta' likwidità biex tkompli ssostni finanzjarjament il-mudell kompost minn diversi poloz ta' assikurazzjoni fuq il-hajja. Dan kien riskju li hafna analisti ma tawx kasu. Imma, fil-fatt, kien aspett importanti hafna. Minhabba l-avvanzi fil-medicina, hafna nies jibqghu jghixu ghal zmien itwal u, b'hekk, il-premium irid idum jithallas ghal numru ta' snin aktar. Jekk l-analisti u nies professjonali li kellhom esperjenza biex janalizzaw dawn il-prodotti ma waslux ghal dan, allura lanqas wiehed jistenna li retail investors, bhalma kienu l-ilmentaturi, kellhom ikunu f'qaghda li jaghmlu dan. Apparti l-fatt ukoll li l-isem SECURE INCOME BOND jaghti lill-investitur bla esperjenza x'jifhem li l-investiment huwa wiehed sikur u bla riskji jew riskji baxxi u limitati. 31 Dokument sflizat fl-udjenza tat-3 ta' Ġunju 2019 Ghalkemm fl-istess brochure jissemma' li jista' jkun hemm xi riskju ghall-kapital, u jista' jkun hemm xi tnaqqis fl-ahhar jew jekk tigbed l-investiment qabel, però l- enfasi qieghda fuq il-beneficcji li kien joffri dan il-prodott. Il-prodott kellu riskji – il-kapital ma kienx garantit u, kif kien se jmur, kien pjuttost ibbazat fuq il-performance ta' prodotti ohra simili ta' dak iz-zmien, apparti l- mudelli matematici u l-assumptions li jigu ma' dawn il-mudelli. Ir-riskji, kif deskritti, forsi kienu jaghtu l-impressjoni li ma kienux ivarjaw wisq minn uhud mill-prodotti l-ohra ta' investiment li forsi kienu qed jigu offruti lil investituri ohra. Fit-totalità tieghu, il-brochure tal-prodott, fl-ebda mument, ma kien iwieghed protezzjoni assoluta ghall-kapital, ghalkemm taht it-titolu "Key Features" u "Its Aim" hemm imnizzel "To provide a full return of original capital at maturity." Dak iz-zmien li nbiegh l-SIB, ma kienx investiment b'riskju baxx. Anzi kien investiment f'kategorija ta' riskju medju ghal riskju gholi. Dan mhux qed jinghad with the benefit of hindsight imma ghaliex in-natura tal- prodott – li jinvesti f'bonds li jinvestu f'poloz tal-assikurazzjoni fuq il-hajja – u l- istruttura innifisha tal-investiment. kienu jaghmlu l-SIB investiment riskjuzli ma kienx addattat ghal retail investors, kif kienu l-ilmentatur u martu.' Huwa ċar li l-Arbitru bl-ebda mod attribwixxa xi ħtija lill-appellanti għall-falliment tal-prodott Lifemark S.A. Secure Income Bond 3 EUR - G. Inutli għalhekk li l- appellanti tinsisti li ma kinitx hi li ġestiet l-investiment de quo. għall-konklużjoni li dan huwa każ ta' misselling fejn l-appelanti, li tat advisory services lill-appellati meta xtraw il-prodott in kwisjtoni, biegħet prodott li ma kienx suitable għalilhom inkwantu kien jeċċedi r-riskju li kienu disposti jieħdu; ma kellhomx l-għarfien u l-esperjenza biex jifmuh; u ma kienx f'qagħda li jġorru l-piż finanzjarju tar-riskju nvolut. L-Arbitru jgħid: 'Il-prodott SIB, li kien prodott asset-backed security, kien prodott kumpless li biex tifhmu sew u kif jahdem irid ikollok konoxxenza sew tal-prodotti finanzjarji … L-ilmentaturi kienu dejjem joqghodu fuq il-pariri li jinghataw mill-istess provditur tas-servizz u, galadarba, kienu jiddependu fuq l-istess pariri ma jistghux jitqiesu li kellhom dik l-esperjenza mehtiega biex jifhmu prodott kumpless bhall-SIB. Barra minn hekk, l-istess provditur tas-servizz jiddeskrivi lill-ilmentaturi bhala "retail investors" u, ghalhekk, kellhom jinghataw protezzjoni akbar u dan ilprodott ma kienx idoneju ghalihom. Huwa minnu li dan l-avviz lill-investituri hareg wara li nbiegh il-prodott de quo lill- ilmentaturi, imma li qalet l-MFSA kien proprju gudizzju fuq il-prodotti li kienu qed jinbieghu bhal Lifemark, wara li kienet analizzat tali prodotti. U din l-analizi tal-MFSA ghandha certa importanza. Dan kien ifisser li min kien qed ibieghu, jew ma kienx ghamel due diligence sew tal-prodott jew li, akkost ta' kollox, ried ibieghu.32 … Is-'Suitability' tal-prodott ghall-ilmentaturi Il-prodott Lifemark SIB inbiegh lill- ilmentaturi fis-sena 2008. Ghalhekk, kienet digà dahlet fis-sehh id-Direttiva MiFID 32 Enfażi tal-Qorti. u l-Investment Services Rules-Standard Licence Conditions (fil-qosor ISR-SLC) mahruga taht il-Kap. 370 mill-MFSA. Dawn it-tip ta' investimenti li huma Asset-Backed Securities huma prodotti kumplessi u ta' riskju gholi. Ir-relazzjoni bejn provditur tas-servizzi finanzjarji u l-klijent hija, fost affarijiet ohra, regolata sew mid-Direttiva MiFID, kif ukoll mir-regolamenti tal-MFSA li jorbtu b'diversi kundizzjonijiet lil min jinghata licenzja biex jopera bhala provditur tas-servizzi finanzjarji mill-MFSA. Dawn ir-regolamenti, kif ukoll idDirettiva MiFID saru bil-hsieb li jipprotegu lill-konsumatur tas-servizzi finanzjarji li jitqies li huwa f'pozizzjoni inferjuri ghall-provditur tas-servizz li mistenni li jkun espert fil-qasam tieghu u li jagixxi, qabel kollox, fl-interesstal-klijent. L-iStandard License Conditions (SLC), mahrugin mill-MFSA, jistabbilixxu x'inhu u x'mhux prodott kumpless. Prodott isir kumpless jekk, fost affarijiet ohra, ma jaghtix libertà lill-investitur jiddisponi jew jifdi l-prodottskont prezzijiet li huma accessibbli pubblikament, jew jekk il-karatteristici tal-prodott ma jistghux jigu mifhuma b'mod facli mill- investitur retail u, b'hekk, ma jkunx f'qaghda li jaghmel decizjoni infurmata meta jigi biex jinvesti. Ghar-ragunijiet moghtija aktar 'il fuq, il-prodott Keydata Lifemark SIB ghandu jitqies bhala prodott kumpless. Galadarba prodott jitqies li huwa kumpless, allura l-provditur tas-servizz igorr responsabbiltà akbar lil min jista' jbieghu. Il-provditur tas-servizz, li jkun qed jagixxi f'advisory capacity bhal f'dan il-kaz, irid jaghmel dak li jissejjah Suitability Test fuq l-ilmentatur li, fost affarijiet ohra, jinkludi: l-età, l-impjieg jew in-nuqqas tieghu, il-livell ta' edukazzjoni, l-esperjenza fl-investimenti, u jekk qattx dahal qabel f'investimenti kumplessi, ecc. Skont l-Investment Services Rules for Investment Service Providers tal-MFSA, Suitability Test irid, fost affarijiet ohra, jiddetermina: Din il-Qorti mhix sejra tidħol fil-mertu tal-kunsiderazzjonijiet tal-Arbitru f'dan il- kuntest għaliex l-istess huma l-mertu tal-ħames aggravju. Għall-finijiet ta' dan l- aggravju huwa biżżejjed li jiġi stabbilit li l-Arbitru kkonkluda li fiċ-ċirkostanzi tal- appellanti, kien hemm vjolazzjoni ta' kull kriterju 'l fuq elenkat. Altru għalhekk milli ma kien hemm l-ebda ness bejn it-telf lamanetat mill-ilmentaturi u t-tort imputabbli lill-appellanti kif allegat permezz ta' dan l-aggravju. A tenur tal-artikolu 26(3)(ċ) tal-Kap. 'Jekk l-ilment jinstab totalment jew parzjalment sostanzjat, l-Arbitru jista' jordna lill-provditur tas-servizzi finanzjarji jagħmel waħda jew iżjed minndawn li ġejjin: … (iv) li jħallas ammont ta' kumpens għal kull telf ta' kapital jew dħul jew danni sofferti mill-persuna li tagħmel l-ilment minħabba fl-imġiba li fuqha jkun sar l- ilment, mingħajr imgħax jew bl-imgħax, b'dik ir-rata raġonevoli u fil-parametri stabbiliti bil-liġi kif l-Arbitru jista' jiddeċiedi, fuq il-flus kollha jew xi parti mill-flus, u fuq iż-żmien kollu jew xi parti mill-perjodu bejn id-data li fiha l-imġiba li fuqha jkun sar l-ilmenttkun bdiet sad-data li fiha jsir il-ħlas;' Ladarba l-appellanti biegħet lill-appellati prodott finanzjarju li ma kienx tajjeb għalihom għalihom, l-Arbitru kellu jedd jikkundanna lill-appellanti tħallas Il-Ħames Aggravju. Fl-aħħar lok, l-appellanti tilmenta li l-konklużjoni tal-Arbitru hija bbażata fuq apprezzament ħażin tal-fatti u l-provi li nġiebu quddiemu. Tilmenta li l-Arbitru għamel analiżi ħażina tal-investiment mertu tal-każ odjern u tar-raġuni għalfejn F'dan is-sens tirreferi għan-Nota ta' Sottomissjonijiet tagħha. Tgħid li l-Arbitru ma jagħti l-ebda spjegazzjoni għalfejn skontu l- Lifemark S.A. Secure Income Bond kien prodott kumpless ta' riskju għoli u ma kienx adattat għal retail investors u tilmenta mill-fatt li l-Arbitru njora l-File Tirreferi ukoll għar-relazzjoni ta' Michael Desmond Bihiga eżebita minnha mar-rikors tal-appell tagħha u tinsisti li l-appellati kienu jafu li kien hemm riskju hekk kif xehedu huma stess. Tinsisti li l-ilment tal-appellat ġie bbażat unikament fuq il-fatt li l-investiment mar ħażin u hija ma taħtix għal dan stante li r-rwol tagħha kien biss ta' intermedjarja. Tgħid li mhux aċċettabbli li l- appellati jgħidu li huma ma qrawx id-dokumenti provduti lilhom, speċjalment fid- dawl tal-fatt li l-investiment inxtara ġimgħat wara l-laqa' tat-28 t' Awissu 2008, u għalhekk kellhom ir-responsabbiltà jinfurmaw ruħhom ukoll. Tirreferi ukoll għal 'Dok DH' minnha ppreżentat mar-rikors tal-appell tagħha msejjaħ 'Product review Fl-ewwel lok jibda biex jingħad li għal dak li jirrigwarda l-apprezzament tal-provi, hu magħruf li din il-Qorti ma tiddisturbax leġġerment id-diskrezzjoni tal-Qorti tal- Prim' Istanza. Il-Qorti tal-Appell (Superjuri) fis-sentenza Dr Frank Mihail vs Treeby din il-Qorti ttenni li meta jitqajjem quddiemha aggravju ta' appell li jolqot l-apprezzament tal-provi li jkun sar minn qorti tal-ewwel grad, hi tħares b'reqqa lejn l-istedina li tkun qiegħda ssirilha biex tagħmel valutazzjoni tagħha ta' dawk il-provi minflok dik tal-ewwel Qorti. Għalkemm din il-Qorti għandha tara u tifli dik il-valutazzjoni, m'għandhiex taqbad u twarrabha jekk ma jkunx hemm raġunijiet tabilħaqq serji biex tagħmel dan. Il-funzjoni ta' reviżjoni li trid tagħmel din il-Qorti ma jwasslu bilfors biex twarrab id-diskrezzjoni tal-eżerċiżżju tal-apprezzament tal- provi li jkun sar mill-ewwel Qorti bħallikieku ma sar xejn. Għall-kuntrarju, jekk jirriżulta li l-apprezzament tal-provi li jkun sar mill-ewwel Qorti huwa wieħed sostnut mill-provi li jinsabu fl-atti, u li l-konklużjonijiet tas-sentenza appellata jkunu s-sinteżi tar-raġunament mibni fuq dawk il-provi u tħaddim xieraq tal-liġi dwarhom, din il-Qorti ma twaqqax dik id-diskrezzjoni". F'dan l-isfond, din il-Qorti sejra tikkunsidra dan l-aggravju filwaqt li tosserva li din il-qorti ordnat l-isfilz tar-rapport ex parte preżentat mar-rikors tal-appell. Jiġi ribadit li mhuwiex kontestat li l-issuer tal-prodott mibjugħ lill-appellati ma kinitx is-soċjetà appellanti u ma ġiex allegat/deċiż li s-soċjetà appellanti kienet il- kaġun tal-andament ħażin ta' dan il-prodott finanzjarju in kwistjoni. kkonkluda l-Arbitru meta evalwa l-mertu tal-każ kien li in-nuqqas imputat lis- soċjetà appellanti kien dak ta' misselling għaliex il-prodott mibjugħ lill-appellati mis-soċjetà appellanti ma kiex suitable għalihom għaliex: Skont l-appellati huma kienu jafu li dan l-investiment, bħal kull investiment ieħor, kellu r-riskju tiegħu. Iżda Cezek Zerafa Civelli ikkonferma li r-rappreżentanti tal- appellanti, minbarra li tatu l-brochure, spjegatlu li: 'għalkemm kien hemm xi riskju bħal f'kull tip ta' investiment … dan l- investiment kien inqas riskjuż minn investimenti oħra għax kellu ismu miegħu, jiġifieri 'Secure' u għalhekk ir-riskju li kien fih dan l- investiment kien wieħed żgħir ferm għax dan ukoll għax dan l- investiment kien konness ma' assikurazzjoni.' Għalhekk aċċetta li jinvesti fih u agħżel li jħalli l-imgħax jakkumula sad-data tal- maturità biex b' hekk meta l-investiment jimmatura jitħallas is-somma ta' €7,200 oltré l-kapital. In kontro-eżami33 jgħid ukoll li: 'fl-investimenti dejjem hemm riskju pero, hemm investimenti b' riskju ftit u investimenti b' riskju ħafna. Kieku jiena fhimt, meta kont qed ninvesti, li hemm riskju kbir, ma kontx ninvesti. Jien ngħid li kkonkludejt li f' dan l-investiment kien hemm riskju għoli għaliex falla wara sena u nofs biss. Jien sirt naf li l-prodott mar ħażin wara li mar ħażin … Ngħid li mhux ma spjegatux il-prodott, imma spjegatu sabiħ ħafna u meta staqsejniha x' inhu r-riskju qaltilna li f' kull ħaġa hemm ir-riskju tiegħu, pero dan peress li kien marbut ma' assikurazzjoni kellu riskju ħafna anqas … ma qagħditx tispjega waħda waħda x' kien hemm fil-karta; kienet ittikjata diġa' ikolli ngħid, mill-memorja. Dwar it-taxxa li titnaqqas at source, iva kien hemm ftehim magħha. Ngħid li l- kaxxi l-oħra, apparti tat-taxxa probabbli ma qadniex nitkellmuhom. Hi qaltli li t- taxxa stajt inħalliha u inħallasha fl-aħħar u jien aċċettajt … ma fhimtx li qed ninvesti ma kumpanija barranija imma ma' Global Capital fis-sens li jien kelli x' naqsam ma' Global Capital. Jien ma qgħadtx nistaqsi min huma l-Keydata International. Jien qed niġi mistoqsi jekk fil-brochure jidhirx l-isem GlobalCapital, jien ngħid li jien dak qatt ma qrajtu għax qgħadt fuq il-parir ta' GlobalCapital. Aħna ittri uffiċjali kontra l-Global Capital ma ppreżentajniex il-Qorti.' 34 L-appellata Maria Concetta Zerafa Civelli in kontro-eżami qalet35 li hija kienet tħalli f' idejn ir-raġel tagħha u li hija ma qratx il-File Note in kwistjoni qabel iffirmatha. Tgħid pero li hija speċifikament saqsiet lir-rappreżentanta tal-appellanti jekk l- investiment kienx secure u din qaltilha li iva. Tgħid li b' riskju tifhem li 'jista' jitla' u jinżel, imma mhux hekk kif ġara f' dan il-każ'. L-appellanti inter alia ibbażaw l-aggravju fuq il-fatt li l-appellanti stess irrikonoxxew li kienu konxji li l-investiment kien iġorr miegħu riskju. dan huwa inkontestat, mhux kull investiment iġorr miegħu l-istess tip u livell ta' riskju. Huwa l-livell u n-natura tar-riskju partikolari marbut ma' dan il-prodott li kellu jiġi spjegat lill-appellati. L-appellati huma żewġ pensjonanti li ma jirriżultax li għandhom xi esperjenza f'investimenti ta' din ix- L-ittri stess li l-appellanti kienet tibgħat minn żmien għal żmien kienu huma infushom diffiċli li jinftiehem minn persuna li mhijiex midħla tas-settur finanzjarju. manager a bażi tal-file tal-appellati miżmum għand l-appellanti u jistrieħ prinċipalment fuq File Note ta' meta saret il-laqa' li matula ġie offrut l-prodott in kwistjoni lill-appellati, u KYC documents oħra. Randon li tathom il-parir u mliet il-KYC u lanqas John Morcelet li ffirma 34 Enfażi tal-Qorti. l-File Note ma xehdu b'dan illi fl-ebda waqt ma ġiet żmentita l-verżjoni tal-fatti mogħtija mill-ilmentaturi appellati dwar l-ispjegazzjonijiet skarsi u żvijanti mogħtija lilhom matul il-laqa' tat-28 ta' Awissu 2008. Għalhekk, safejn l-appellanti ssejjes l-argumenti tagħha fuq il-File Note tat-28 ta' Awissu 2008, din il-Qorti hija tal-fehma li dan id-dokument waħdu, għalkemm iffirmat mill-appellati, ma jikkostitwixxix prova li tegħleb ix-xhieda tagħhom dwar dak li verament ġara matul il-laqa' t' Awissu 2008 li wasslet biex huma jinvestu fil-prodott finanzjarju mertu tal-każ odjern. Dan speċjalment inkwantu: d-dokument in kwistjoni huwa standard form document; jintuża kliem li mhux neċessarjament jinftiehem minn persuna li m'għandhiex għarfien tekniku fil-qasam; huwa miktub b'fine print li jkompli joħloq diffikulta għall- konsumatur biex jaqraw; Evidentement id-dokument ma ġiex spjegat lill-appellati; ir-rappreżentanti tas-soċjetà appellanti li kienu preżenti għall- imsemmija laqa' u offrew u biegħu dan l-investiment lill-appellati, fl-ebda waqt ma xehedu fil-proċeduri odjerni biex jikkontraddiċu l-verżjoni tal-appellati. Rilevanti wkoll il-fatt li għal xi raġuni l-File Note in kwistjoni tinkludi ukoll 'option' immarkata b'salib permezz ta' liema l-appellati ddikjaraw 'I/we confirm that we għalhekk li l-appellanti lanqas biss ingħataw kopja tal-istess li ffirmaw. Nuqqas li din il-qorti ma taqbel xejn miegħu. Għal dawn ir-raġunijiet, l-Arbitru kellu raġun jistrieħ fuq ix-xhieda tal-appellati irrispettivament mid-dikjarazzjonijiet standard markati b'salib fl-imsemmija File F'kull każ, dwar ir-riskju nvolut, il-File Note in kwistjoni li tant tistrieħ fuqha l-appellanti taqra hekk: Din hija disclaimer ġenerika li ma tammonta għall-ebda informazzjoni speċifika dwar ir-riskju reali tal-investiment in kwistjoni. investiment jaf jitla' u jinżel iżda mhux kull investiment iġorr miegħu l- istess livell ta' riskju. Imkien ma jirriżulta x'kienu r-riskji partikolari marbuta mal-investiment f'Lifemark SA – Secure Income Bond Issue 3. Il-kliem "Secure Income Bond" fih innifsu jagħti lill-konsumatur ċertu serħan tal-moħħ li l-investiment hu wieħed sod. Fl-istess File Note ġie dikjarat ukoll li: L-appellati kkonfermaw li huma ngħataw kopja tal-brochure a fol. id-dokument jirriżulta maħruġ mill-issuer tal-investiment, Keydata International, u jagħti stampa favorevoli tal-investiment in kwistjoni li x' aktarx tirrifletti l- ispjegazzjoni feliċi li ġiet sommarjament mogħtija lill-appellati mir-rappreżentanti Fih jingħad: Il-bochure jagħti mbgħad spjegazzjoni sempliċi ta' kif l-flejjes jiġu nvestiti wara liema jingħad: Iżda l-imsemmija sezzjoni f'paġna 13 ma telenka l-ebda riskji partikolari. Jingħad biss li uħud mill-parties involved għandhom credit rating 'A' u 'AA-' b'dan illi 'The Bla dubju, it-test tas-suitability tal-investiment għall-appellati kellu jsir mill- appellanti bħala l-financial advisor tagħhom. F'dan il-kuntest, huwa manifest li l- informazzjoni fl-imsemmi brochure ma kinitx tali li persuna mhux familjarji mad- dinja tas-servizzi finanzjarja, kif evidentement huma l-appellati, setgħu jifhmu dak li daħlu għalih. Il-ftit investimenti peċedenti li huma kellhom żġur ma jagħmlhomx xi esperti fis-settur. Għalhekk, kien dmir tas-soċjetà appellanti li filwaqt li tara li l-prodott li toffri lill-appellati kien xieraq għalihom u tipprovdilhom id-dokumentazzjoni relattiva, tispjegalhom ukoll il-prodott in kwistjoni b' mod li setgħu jifmu r-riskju li dan l-investiment kien iġorr miegħu. Dwar l-element ta' riskju involut, l-appellanti tinsisti li dan il-prodott 'kien wieħed ta' riskju baxx, jew baxx sa medju' kif spjegat fin-Nota ta' Sottomissjonijiet tagħha. Fl-imsemmija nota ngħad kif ġej: … il-prodott in kwistjoni kien deskritt bħala 'secure' mis-soċjetà emettriċi (mhux mis-soċjetà intimata) għaliex kien jinvesti f' assi li jikkomprendu 'cash and Għalhekk dawn l-assi kellhom jagħmlu tajjeb għall-ħlas tal-kapital investit. Di piú, il-prodott in kwistjoni ma kienx espost direttament għar-riskju tas-swieq tal-azzjonijiet liema swieq huma aktar volatili, partikolarment fi żmien ta' kriżijiet ekonomiċi u finanzjarji mondjali; Illi jirriżulta ukoll li l-investimenti li kienet tagħmel Lifemark S.A. kienu jikkonsistu (apparti minn flus likwidi ossija cash) f' portafoll ta' senior life policies Għalhekk l-investimenti li kienet tagħmel Lifemark S.A. kienu ukoll diversifikati u din il-kumpanija ma kinitx esposta għar-riskju ta' kumpanija tal- assikurazzjoni waħda; Illi, kuntrarjament għall-investimenti l-oħra li kellhom l-ilmentaturi fuq il- Borza ta' Malta, is-senior life policies li Lifemark SA kienet tinvesti fihom kienu maħruġin minn istituzzjonijiet li għandhom rating ta' 'A' jew aħjar minn Standard & Poor's (jew rating ekwivalenti minn rating agencies internazzjonali oħra). di piú l-kustodju maħtur minn Lifemark S.A. sabiex iħares l-istess investiment, inkluż l-amministrazzjoni tiegħu, kif ukoll sabiex iżomm taħt il-kustodja tiegħu il- flejjes u l-assi kollha ta' Lifemark S.A. kien bank internazzjonali b' rating ta' 'A' 36 Enfażi tal-Qorti. Istati Uniti b' rating ta' 'AA-' minn Standard & Poor's; Illi għalhekk fil-mument li l-ilmentaturi akkwistaw l-investiment in kwistjoni, dan l-investiment, fl-isfond tal-informazzjoni li kienet teżisti dwaru dak iż-żmien u abbażi tal-informazzjoni li kellha s-soċjetà intimata mingħand l- ilmentaturi stess, kellu l-premessi kollha neċessarji biex jinbiegħ lill-ilmentaturi bħala investiment b' riskju baxx jew limitat' Apparti s-sottomissjonijiet surriferiti, l-appellanti tagħmel ukoll referenza għal DH' li ppreżentat għall-ewwel darba flimkien mar-rikors tal-appell tagħha, ossija product review, li għalkemm inkiteb minn terz, jidher li nħareġ mill-issuer Ma jirriżultax li dan ir-review ġie mgħoddi jew spjegat lill- appellati qabel ma investew fil-prodott in kwistjoni. Fih jingħad: Madanakollu, l-Arbitru ddeċieda li dan il-prodott kien wieħed ta' riskju medju għal riskju għoli. L-ispjegazzjoni mogħtija mill-Arbitru sabiex wasal għal din il- konklużjoni diġa' ġiet riprodotta (ara tielet u raba' aggravju). L-Arbitru ikkonkluda li l-prodott li xtraw l-appellati hu asset-backed security. ma kellux jinbiegħ lil retail investors bla esperjenza, kif kienu l-appellati. ir-rigward għamel riferenza għall-Consumer Media Release tal-MFSA datata 13 ta' 37 Enfażi tal-Qorti. Bla dubju, l-appellati la kellhom l-esperjenza u l-għarfien biex jifhmu kif jaħdem il-prodott in kwistjoni u lanqas ma kienu finanzjarjament f' pożizzjoni li jieħdu r- riskji marbuta miegħu. Huwa minnu li l-Media Release ħarġet wara li l-investiment inbiegħ lill-appellati, iżda fil-kuntest tal-fatt li l-appellanti hija soċjetà speċjalizzata u liċenzjata biex tagħti investment advisory services lill-klijenti tagħha, suppost kien taf li ma kienx prodott tajjeb għall-klijent it-tip tal-appellati. Konsegwentement kellha tqis li dak il-prodott ma kienx suitable għall-appellati. L-appellati huma żewġ pensjonanti li kellhom patrimonju żgħir u għandhom dħul baxx. Meta tat il-parir finanzjarju, hu evidenti li ma tatx każ taċ-ċirkostanzi partikolari u interessi tal-appellati. L- attitudni tagħhom għar-riskju ġie deskritt, "I am fairly conservative but will L-appellanti ma tatx prova li dak it-tip ta' investiment kien wieħed f'loku għall-investitur konservattiv li evidentement ikun kawt biex jevita l-periklu li jitlef l-investiment li jkun għamel. Għaldaqstant tiċħad ukoll dan l-aggravju. Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha kontra l-kumpannija