QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar l-Erbgħa, 30 ta' Ġunju, 2021. Numru 4 Ċitazzjoni numru 855/09/1 JPG Din is-sentenza titratta tliet appelli minn sentenza tal-Qorti Ċivili, Prim' Awla tat-12 ta' Mejju, 2017 dwar talba għal rifużjoni ta' flejjes li l- atturi għaddew lis-soċjetà konvenuta sabiex jiġu nvestiti f'proprjeta` fil- Bulgarija permezz ta' kumpanija reġistrata fil-Bulgarija. Il-proċeduri żviluppaw hekk: Permezz ta' rikors ġuramentat ippreżentat fil-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Ottubru, 2009, l-atturi ppremettew u talbu s-segwenti: Illi r-rikorrenti gew mhajjra mill-intimati sabiex jinvestu is-somma ta' tletin elf, disa' mija u erbghin Euro u sittin centezmu (€34,940.60) [gia hmistax il-elf Liri Maltin (Lm15,000)] mas-socjeta intimata u dan skond Management and Agency Contract datat 1 ta' Novembru 2006 redatt mis-socjeta intimata stess u iffirmat ghan-nom taghha mill-intimati Claude Meli Savona u Roger Pardew (kopja annessa u immarkata "Dok. Illi permezz tal-ftehim imsemmi s-socjeta intimata obbligat ruhha illi thaddem il-flus fdati lilha mir-rikorrenti billi tinvestihom inter alia f'socjetajiet mwaqfa minnha fil-Bulgarija illi jinvestu fi proprjeta' immobiljari u b'mod partikolari tramite investiment f'ishma tas-socjeta estera Manastiry Property Ltd (vide "Dok. 1 u Schedule 1); 3. Illi ghalkemm jidher prima facie illi xi flus fdati mir-rikorrenti f'idejn is- socjeta intimata gew investiti f'ishma fis-socjeta estera Manastiry Property Ltd skond traduzzjoni ta' l-istatut ta' l-istess socjeta estera (li kopja tieghu jinsab hawn anness u mmarkat "Dok. B") minn informazzjoni miksuba mir-rikorrenti minn uhud mill-intimati stess, inkluz minn email mibghuta lilhom mill-intimati Paul Palmier f'April 2008 (kopja anessa u immarkata "Dok. C"), jidher illi l-intimati ma investewx il-flus kollha fdati lilhom mir- rikorrenti f'ishma tas-socjeta estera Manastiry Property Ltd skond il- ftehim imsemmi izda parti minn l-investiment tar-rikorrenti gie utilizzat diversament bi ksur tal-mandat moghti lis-socjeta intimata u ta' l- obbligazzjonijiet fiducjarji ta' l-intimati; 4. Illi sal-gurnata ta' llum ir-rikorrenti ghadhom qatt ma rcevew rendikont ta' l-esekuzzjoni tal-mandat tas-socjeta intimata u l-intimati mitlubin diversi drabi jaghtu rendikont shih ta' l-esekuzzjoni tal-mandat taghhom, anki permezz tal-konsulent legali tar-rikorrenti (kopji ta' ittri /emails annessi u immarkata "Dok. "D3" u Dok. "D4" rispettivament), baqghu inadempjenti bi ksur tal-ligi u ta' l-art. Illi inoltre jirrizulta minn estratt mehud mill-website tar-Registru tal- Kumpaniji ta' Malta (Dok. ghadha qatt ma ikkonsenjat kopji tal-kontijiet annwali taghha lir- Registratur tal-Kumpaniji ai termini ta' l-art. 183 et seq. ta' l-Att dwar il- Kumpaniji (Kap. 386 tal-Ligijiet ta' Malta) u ghalhekk ma jidhirx illi s- socjeta intimata tista tkun f'posizzjoni illi zzomm l-attiv tar-rikorrenti segregat mill-proprjeta personali taghha u minn dik ta' persuni ohra li favur taghhom jista' jkollha obbligazzjonijiet ohra, b'detriment ghar- rikorrenti; 6. Illi ghalhekk huwa evidenti illi l-intimati mhumiex f'posizzjoni illi jaghtu rendikont ta' l-esekuzzjoni tal-mandat tas-socjeta intimata lir-rikorrenti skond il-ftehim imsemmi u skond il-ligi u lanqas li jottemperaw ruhhom ma' l-obligazzjonijiet fiducjarji taghhom in generali; 7. Illi jirrizulta wkoll illi l-hidma tas-socjeta intimata li permezz taghha hija dahlet fi ftehim sabiex isir xiri, bejgh jew sottoskrizzjoni ghal ishma f'kumpaniji, socjetajiet jew entitajiet ohra, fosthom Invest BG Limited ghan-nom tar-rikorrenti u/jew sabiex jigi irrangat tali xiri, bejgh jew sottoskrizzjoni ta' ishma mir-rikorrenti u/jew biex timmanigga attiv appartenenti lir-rikorrenti konsistenti f'ishma f'kumpaniji, socjetajiet jew entitajiet ohra, fosthom Invest BG Limited, kif ukoll it-twettiq ta' dak il- ftehim jikkonsistu f'servizz jew servizzi ta' l-investiment ai termini ta' l- art. 2 u l-Ewwel u t-Tieni Skeda ta' l-Att Dwar Servizzi ta' Investiment (Kap. 370 tal-Ligijiet ta' Malta); 8. Illi ghalhekk huwa evidenti illi l-agir tas-socjeta intimata huwa wiehed abbuziv u illegali in kwandu s-socjeta intimata dahlet fil-ftehim suriferit u sa' llum baqghet topera taht l-istess ftehim minghajr ma ottjeniet licenza valida ghal servizzi ta' l-investiment skond l-art. 3 tal-Kap 370; 9. Illi l-intimati Claude Meli Savona, Paul Palmier, Emmanuel Navarro Borg u Roger Pardew, in kwantu diretturi tas-socjeta intimata u bhala l-persuni responsabbli ghat-tmexxija generali ghall- amministrazzjoni u l-immanigjar taghha kif ukoll ghas-sorveljanza generali tal-affarijiet taghha huma ko-partecipi fin-nuqqasijiet u fl- attivita' abuziva u illegali tas-socjeta intimata u huma ghalhekk solidalment responsabbli massocjeta intimata favur ir-rikorrenti; 10. jipprezentaw konstestwalment sekwestru kawtelatorju kontra s-socjeta intimata. Ghaldaqstant in vista tas-suespost, jghidu l-intimati ghaliex din l- Onorabbli Qorti ma ghandhiex prevja kwalsiasi dikjarazzjoni necessarja u opportuna u ghar-ragunijiet premessi, tiddeciedi din il-kawza billi: Tiddikjara u tiddeciedi illi fl-ezekuzzjoni tal-mandat taghha s-socjeta intimata kissret it-termini tal-mandat taghha billi ma investitx l-flus tar- l-01 ta' Novembru 2006 kif ukoll billi naqset milli taghti rendikont ta' l- esekuzzjoni tal-mandat taghha lir-rikorrenti, bi ksur tal-ligi u tal-ftehim Tiddikjara u tiddeciedi illi l-hidma tas-socjeta intimata li permezz taghha hija dahlet fil-Management and Agency Contract datat l-01 ta' Novembru 2006 u t-twettiq ta' listess ftehim jiksru id-disposizzjonijiet ta' ir-rikorrenti qed ta' ta' mandat Illi sabiex id-drittijiet ta' l-artikolu 3 ta' Kap 370 tal-Ligijiet ta' Malta in kwantu s-socjeta intimata ma ottjenitx licenza ghal servizzi ta' l-investiment u konsegwentement tordna li l-ftehim imsemmi mhuwiex enforzabbli kontra r-rikorrenti a tenur ta' l-art. 20 tal-Kap. Tordna lill-intimati solidalment bejniethom, jew li min minnhom, jirrifondu lir-rikorrenti s-somma mhallsa lis-socjeta intimata ta' tletin elf, disa' mija u erbghin Euro u sittin centezmu (€34,940.60) [gia hmistax il- elf Liri Maltin (Lm15,000)] bl-imghaxijiet legali u tillikwida l-qliegh, profitt jew beneficcju iehor li setghu ghamlu l-intimati a skapitu tar-rikorrenti, occorrendo previa il-hatra ta' periti nominandi, u tikkundanna lill-intimati solidalment bejniethom, jew lil min minnhom, ihallsu l-ammont hekk likwidat favur ir-rikorrenti; B' l-ispejjez inkluzi dawk tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju ipprezentat kontestwalment kontra s-socjeta intimata u b'riserva ta' kull azzjoni ohra spettanti lir-rikorrenti fil-konfront ta' l-intimati jew min minnhom. L-intimati huma minn issa ingunti in subizzjoni.' Illi permezz ta' risposta maħlufa ppreżentata fit-22 ta' Ottubru, 2009 minn Emmanuel Navarro Borg, Claude Meli Savona u Roger Pardew f'ismu proprju kif ukoll għas-soċjeta` Invest BG Limited (C-38756),1 wieġbu: Illi preliminarjament il-konvenuti Emmanuel Navarro Borg (ID Nru. 032956(M)), Claude Meli Savona (ID Nru. 954738(954738)) u Roger Pardew' (ID Nru 384439(M)) personalment ma humiex il-legittimi kuntraditturi f'din il- kawza; 2. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost ma sar ebda ftehim personalment bejn il-konvenuti Emmanuel Navarro Borg (ID Nru. 384439(M(384439(M)), Claude Meli Savona (ID Nru. 283682(M)) u Roger Pardew' (ID Nru 283682(M)) u l-atturi u ma hemm l-ebda ness guridiku bejn il-partijiet; 3. Illi in linea preliminarjament ukoll din l-azzjoni hija irrita u nulla ghal dak li jirrigwarda d-drittijiet u pretensjonijiet ta' l-atturi qua azzjonisti tas- socjeta' Bulgara u dan peress illi f'kaz huma messhom invokaw id- drittijiet u rimedji rizervati ghall-azzjonisti gewwa l-Bulgarija; 4. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, il-ftehim u mandat konkluz bejn l-atturi u ssocjeta' konvenuta Invest BG (C-38756) gie ezegwit bir- reqqa tant illi l-atturi illum huma azzjonisti f'socjeta' Bulgara kif ordnat fl-istess ftehim u mandat. Inghata rendikont verbali lill-atturi u taw lill- atturi c-certifikati ta' registrazzjoni tal-Bulgarija bhala turija ta' l- ezekuzzjoni tal-mandat; il-ftehim pattwit Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost 5. fil- Management and Agency Contract kellu jkun itterminat ma' l- ezekuzzjoni tal-mandat u cioe' mal-mument illi l-atturi jigu debitament registrati bhala azzjonisti fi hdan is-socjeta' Bulgara, liema kundizzjoni sehhet; 6. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost ma hux minnu illi l-ftehim milhuq tal-partijiet jikser id-disposizzjonijiet ta' l-artikolu 3 tal-Kap 370 tal-Ligijiet ta' Malta, ma kienx hemm bzonn ta' licenzja ghall-investiment u ghalhekk l-istess ftehim huwa wiehed validu (izda llum itterminat bl- ezekuzzjoni tieghu); 7. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost bil-fatt illi l-mandat gie ezegwit u bit-terminazzjoni ta' l-istess ftehim it-tieni talba attrici hija legalment improponibbli; 8. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost l-esponenti ma humiex obbligati li jirrifondu ebda sommom u jigi dikjarat illi l-esponenti ma kellhomx intenzjoni li jaghmlu qliegh bl-ezekuzzjoni tal-mandat (ossia r- registrazzjoni ta' l-atturi bhala azzjonisti fi hdan issocjeta'); 9. Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost it-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt. Salv eccezzjonijiet ulterjuri.' 2.3. Il-konvenut Paul Palmier baqa' kontumaċi; Fl-udjenza tat-3 ta' Diċembru, 2009, il-Qorti ħatret lil Dr. Paul Grixti Micallef sabiex jiġbor il-provi;2 Inġabru l-provi u saru sottomissjonijiet bil-miktub mill-atturi u uħud mill-konvenuti;3 338 et seq u fol. Fil-11 ta' Frar, 2016 il-perit legali ppreżenta r-rapport u fil-21 t' April, 2016 ikkonfermah bil-ġurament.4 Fid-19 ta' Ottubru, 2016 il-perit legali wieġeb għal domandi in eskussjoni li saru mill-partijiet;5 B' sentenza mogħtija fit-12 ta' Mejju, 2017 il-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili ddeċidiet il-kawża billi filwaqt li ċaħdet l-ewwel, it-tieni, it-tielet, il- ħames u s-sebgħa eċċezzjoni tal-konvenuti, u astjeniet milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tal-ewwel talba tal-atturi u tar-raba' u s-sitt eċċezzjoni tal-konvenuti, (i) laqgħet it-tieni talba tal-atturi u ddikjarat illi l-ħidma tas- soċjeta` konvenuta li permezz tagħha daħlet fil-Management and Agency Contract datat l-1 ta' Novembru, 2006 u t-twettiq ta' l-istess ftehim jiksru d-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 3 ta' Kap 370 tal-Liġijiet ta' Malta in kwantu l-konvenuta ma kellhiex liċenzja għas-servizzi Konsegwentement iddikjarat li l-ftehim ma setax ikun eżegwit kontra l- atturi a tenur tal-Art. 20 tal-Kap. 370; u (ii) laqgħet in parte t-tielet talba u ordnat lill-konvenuti solidalment bejniethom jirrifondu lill-atturi s-somma mħallsa lill-konvenuta ta' erbgħa u tletin elf, disa' mija u erbgħin Euro u sittin ċenteżmu (€34,940.60) [ġia ħmistax il-elf Liri Maltin (Lm15,000)], bl- imgħax legali dekoribbli mid-data tan-notifika tar-rikors ġuramentat u spejjeż kontra l-konvenuti. Minn din is-sentenza appellaw: Il-konvenuti Claude Meli Savona u Emanuel Navarro Borg – l-aggravji tagħhom huma li: (i) ġiet miċħuda t-tielet eċċezzjoni preliminari; (ii) l-ewwel Qorti ddeċidiet li s-soċjetà Invest BG, kellha bżonn liċenzja f'Malta sabiex twettaq il-mandat lilha mogħti mill-atturi; (iii) l-ewwel Qorti ordnat ir-radd lura ta' flus mgħoddija mill-atturi lis-soċjeta` Invest BG iżda ma ordnatx ukoll li l-atturi jirritornaw l-ishma li għandhom fil-kumpanija Manastiry; (iv) l-ewwel Qorti ordnat il-ħlas ta' imgħaxijiet mid-data tal-preżentata tar- rikors ġuramentat; (v) l-ewwel Qorti qajmet ex officio il-kwistjoni tal- 386 mingħajr ma ngħataw fakoltà jirrispondu għaliha jew jagħmlu sottomissjonijiet dwarha; u (vi) f' kull każ, skonthom, dan il-kunċett ma ġiex applikat korrettament stante li ma kien hemm l-ebda raġuni fil-liġi għalfejn huma kellhom jinsabu personalment ħatja; Il-konvenuti Paul Palmier u Roger Pardew – l-aggravji tagħhom huma li: (i) l-ewwel Qorti għamlet applikazzjoni ħażina tal-liġi għal dak li personalment responsabbli għar-radd lura tas-somma pretiża mill-atturi; u (ii) l-ewwel Qorti ma kellhiex tordna rifużjoni tal-ammont oriġinarjament investit mill-appellati meta astjeniet milli tieħu konjizzjoni tal-ewwel talba li fuqha tnisslet it-tielet talba tal-appellati bl-effett illi l-appellati ġew rifużi s-somma minnhom investita filwaqt li baqgħu jgawdu mill-frott tal-istess Ir-Riċevitur L-Iklin, l-Avukat Kevan Kroker fil-vesti tiegħu bħala stralċarju in rappreżentanza ta' Invest BG Ltd – l-aggravji tiegħu huma illi: (i) ġiet miċħuda t-tielet eċċezzjoni preliminari; (ii) l-ewwel Qorti ddeċidiet li s-soċjeta` Invest BG kellha tinħtieġ liċenzja f' Malta sabiex twettaq il-mandat lilha mogħti mill-atturi; (iii) l-ewwel Qorti ordnat ir-radd lura ta' flus mgħoddija mill-atturi lis-soċjeta` Invest BG iżda ma ordnatx ukoll l-atturi jirritornaw l-ishma li għandhom fil-kumpanija Manastiry; u li (iv) l-ewwel Qorti ordnat il-ħlas ta' imgħaxijiet mid-data tal-preżentata tar- rikors ġuramentat. Konsiderazzjonijiet Il-fatti prinċipali huma s-segwenti: L-appellant Emanuel Navarro Borg xehed6 illi fis-sena 2006 kien tela' l- Bulgarija flimkien mal-appellati l-oħra Paul Palmier u Claude Meli Savona għaliex kienu nteressati jixtru xi artijiet hemmhekk. Iżda peress illi huma ma kinux ta' nazzjonalità Bulgara setgħu biss jagħmlu dan permezz ta' kumpanija reġistrata fil-Bulgarija stess. Jgħid li peress li kellhom bżonn somma flus 6 Iner alia fl-affidavit tiegħu mmarkat Dok EEA1. sostanzjali għal dan il-għan, dik is-sena stess waqqfu l-kumpanija Maltija bl-isem Invest BG Limited li tagħha kienu diretturi hu stess flimkien ma' Skont Emanuel Navarro Borg, l-għan ta' Invest BG Limited kien illi: (i) tirreklama fis-suq Malti sabiex tiġbor persuni nteressati li jkunu shareholders flimkien magħhom fil-kumpanija Bulgara; u (ii) tiġbor il-flus minn dawk il-persuni nteressati sabiex tgħaddihom lill- kumpanija Bulgara li għan-nom tagħha kienet se tinxtara l-art fil-Bulgarija. Fl-istess sena twaqqfet ukoll il-kumpanija Manastiry Property Limited skont il-liġi Bulgara; L-appellata Maria Ducker Gauci Portelli xehdet li f'Ottubru 2006 rat riklam fuq gazzetta lokali permezz ta' liema s-soċjeta` appellanti Invest BG Ltd kienet qed tippromwovi nvestiment fi proprjeta` fil-Bulgarija. minima li setgħat tiġi nvestita kienet ta' Lm5,000; L-atturi appellati kkuntattjaw lis-soċjeta` appellanti u ngħataw appuntament ma' rappreżentant tagħha, il-konvenut appellant Roger Pardew, fl-uffiċċju ta' Zone Real Estate tas-Sliema. L-appellati xehdu li f'dik l-okkażjoni ġie spjegat lilhom li l-flus kellhom ikunu nvestiti f'kumpanija reġistrata fil-Bulgarija li kellha l-għan esklussiv li tixtri proprjeta` f'dak il- pajjiż. Il-mira kienet illi l-investiment jirdoppja u jiġi likwidat fi żmien Jgħidu li ġew infurmati ukoll li uħud mid-diretturi tas-soċjeta` appellanti kienu wkoll qed fl-istess kumpanija Bulgara personalment u li rendikont tal-attivita` tagħha kellu jingħata lill-investituri Sussegwentement, il-konvenut appellant Roger Pardew bagħtilhom abbozz ta' Management and Agency Contract li kellu jirregola dak li tkellmu dwaru. L-appellanti kellhom xi domandi dwaru u għalhekk sar inkontru ieħor, din id-darba ma' Dr. Claude-Anne Pardew li assigurathom li kollox kien in regola. Għalhekk iddeċidew jinvestu s-somma ta' Fl-1 ta' Novembru, 2006 iffirmaw il-Management and Agency Contract u l-appellati taw il-flus lis-soċjeta` appellanti Invest BG Limited.8 Skont il-ftehim: Emanuel Navarro Borg jgħid li s-soċjeta` appellanti Invest BG Limited għaddiet iċ-ċekk tal-appellati lil Manastiry Property Limited minnufih tramite Fexco u l-flus kienu depożitati fil-kont ta' Manastiry Property Limited fit-8 ta' Novembru, 2006.10 Sussegwentement, bejn is-6 ta' Diċembru, 2006 u s-6 ta' Frar, 2007, Manastiry Property Limited xtrat ħames plots fil-Bulgarija b'kejl ta' 50,300m.k. għall-prezz ta' €754,500;11 55 – 63 u 64 – 67, 8 Dok. L-appellati xehdu li f'Jannar 2008 huma rċevew ċertifikat ta' 343 ishma ta' 10 leva l-wieħed għal valur totali ta' 3,430 leva12 f' isem l- appellat Clifford Ducker waħdu f'kumpanija Bulgara bl-isem Manastiry Dan hu wkoll rifless fit-traduzzjoni bl-Ingliż tal-Articles of Association tal-kumpanija Manastiry Property Ltd datat 30 ta' Ottubru, 2007,13 minn liema jirriżulta wkoll li l-ishma maħruġa f' isem l-appellat Clifford Ducker jirrappreżentaw 3.43% tal-kapital azzjonarju li b'kollox kien ta' 10,000 sehem ta' 10 leva kull wieħed.14 Skont Emanuel Navarro Borg l- appellati Ducker daħlu bħala shareholders b'dak is-sehem wara li huma Manastiry Property Ltd fit-30 ta' Ottubru, 2007 u l-Qorti Bulgara, b' sentenza mogħtija fit-28 ta' Diċembru, 2007, awtorizzat iż-żieda tal- kapital tal-kumpanija u l-azzjonisti l-ġodda hemm indikati;15 L-appellant Emanuel Navarro Borg spjega16 illi, skont ir-rata tal-kambju fl- 2006, is-somma ta' Lm15,000 mħallsa mill-appellati kienet ekwivalenti għal €34,505.80.17 Skont il-Management and Agency Contract iffirmat mill-appellati, 25% minn din is-somma kellha tmur għall-ispejjeż inkorsi minn Manastiry Property Ltd sabiex tkun tista' tinxtara l-art u l-perċentwal 12 Skont l-affidavits tal-appellati dan huwa ekwivalenti għal €1,753.76. 16 Iner alia fl-affidavit tiegħu mmarkat Dok EEA1. rimanenti ta' 75%, ossija €25,879.35 għax-xiri tal-art innifisha. 'jekk €754,500 (il-valur globali tal-art), tikkorrispondi għal 100,000 leva,18 is-somma ta' €25,879.35 tal-atturi tikkorrispondi fi 3430 leva, u cjoé 340 Filfatt is-somma ta' 3430 leva għan-nom ta' Clifford Ducker ġiet depożitata fil-kont bankarju ta' Manastiry Property Ltd.'19 L-EWWEL AGGRAVJU TA' CLAUDE GRIMA U EMANUEL ELLUL U L-AGGRAVJU TAR-RIĊEVITUR UFFIĊĊJALI, L-AVUKAT KEVAN AZZOPARDI FIL-VESTI TIEGĦU BĦALA STRALĊARJU IN RAPPREŻENTANZA TA' INVEST BG LTD – IĊ-ĊAĦDA TAT- TIELET EĊĊEZZJONI PRELIMINARI TAL-KONVENUTI. Permezz ta' dan l-aggravju l-appellanti jilmentaw mill-fatt li ġiet miċħuda t-tielet eċċezzjoni preliminari tagħhom, ossija, illi 'din l-azzjoni hija irrita u nulla għal dak li jirrigwarda d-drittijiet u pretensjonijiet tal-atturi qua azzjonisti tas-soċjetà Bulgara u dan peress illi f'każ huma messhom invokaw id-drittijiet u rimedji riżervati għall-azzjonisti ġewwa l-Bulgarija'. F'dan ir-rigward l-ewwel Qorti qalet: 'Il-Qorti hija tal-fehma illi din l-eccezzjoni preliminari hija ictu oculi nfondata. Kif jidher mir-rikors guramentat tar-rikorrenti, u kif sostenut mix-xhieda taghhom, l-ilment taghhom f'din l-azzjoni m'huwiex fir- rigward tal-kumpanija Bulgara, izda fir-rigward tas-socjeta intimata, u cioe illi s-socjeta intimata ma adempietx il-mandat moghti lilha mir- rikorrenti bil-mod patwit, u illi meta dahlet fil-ftehim in kwistjoni mar- intimata ma kienetx koperta bil-permessi rikorrenti, 18 Il-valur tal-kapital azzjonarju. ME14, l-aħħar entry f' Dok ME 15 (current account f' munita Bulgara) u Dok ME 16 sa Dok ME 22. necessarji sabiex tezercita n-negozju taghha. Huwa car li dawn l-ilment m'ghandhom xejn x'jaqsmu mal-kumpanija Bulgara u d-drittijiet tar- rikorrenti bhala azzjonisti taghha, izda huma ilmenti strettament relattivi ghas-socjeta intimata. Minn dan isegwi illi n-nullita' u rritwalita argumentata mill-intimati ma tezistix.' L-appellanti Claude Meli Savona, Emanuel Ellul u Invest BG Ltd jinsistu iżda li ġaladaraba l-flus għaddew lil Manastiry Property Limited u din tal- aħħar akkwistat l-artijiet fil-Bulgarija, l-mandat in kwistjoni ġie eżegwit u Jikkontendu li ladarba huma saru azzjonisti fis-soċjeta` Bulgara Manastiry Property Limited 'kellhom kull jedd illi jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom qua komproprjetarji tal-kumpannija Bulgara sabiex jivverifikaw li kien qed il-Bulgarija ta' amministrazzjoni tal-kumpannija Bulgara li fihom marru l-flus tagħhom dan messhom għamluh fil-kumpannija Bulgara u mhux lis-soċjetà Maltija Din il-pern tal-kwistjoni: il-kawża tal-appellati tirreferi għall- amministrazzjoni tal-flus ta' l-appellati fi ħdan is-soċjetà Bulgara u minflok ħadu l-passi legali bħala l-azzjonisti ta' l-istess soċjetà, talbu rendikont lill- kumpannija Maltija li fiha ma kien sar ebda depożitu ta' flejjes.' Kif tajjeb osserva l-perit legali,20 is-servizz li offriet Invest BG Limited kien wieħed ta' mandatarju li offra u aċċetta, bi ħlas, li jieħu f'idejh flus ta' terzi u jieħu ħsiebhom, jinvestihom, u fl-aħħar mill-aħħar jagħmel l-aħjar li jista' fl-interess ta' dawk it-terzi biex jagħmlu qligħ. Dan jirriżulta 20 Vide, inter alia, paragrafu 49 tar-rapport tiegħu. minn diversi klawżoli tal-Management and Agency Contract bejn l-atturi appellati u Invest BG Limited fosthom is-segwenti: Aktar minn hekk, l-istess kuntratt jistipula illi: Konsegwenti għal dan, permezz ta' prokura annessa bħala Schedule III mal-istess ftehim, l-atturi appellati taw is-setgħa lis-soċjeta` Bla dubju għalhekk, l-appellanti m' għandhomx raġun jikkontendu li l-kuntratt 'ġie eżegwit u ntemm' meta l-atturi appellati saru azzjonisti f' Skont il-ftehim is-soċjeta` appellanti kellha tibqa' – u filfatt baqgħet – responsabbli li żżomm kontroll fuq l-investiment tant li kellha tillikwidah fiż-żmien opportun. Altru għalhekk milli s-soċjeta` appellanti Invest BG Ltd m' għandhiex twieġeb għall-amministrazzjoni tal- flejjes li nvestit fil-kumpanija Bulgara Manastiry Property Ltd. Għalhekk tiċħad l-ewwel aggravju. TAR-RIĊEVITUR UFFIĊĊJALI, L-AVUKAT KEVAN AZZOPARDI FIL-VESTI TIEGĦU BĦALA STRALĊARJU IN RAPPREŻENTANZA TA' INVEST BG LTD – JEKK IS- SOĊJETA` APPELLANTI KELLIEX BŻONN LIĊENZJA SABIEX TWETTAQ IL-MANDAT MOGĦTI LILHA MILL-APPELLANTI L-appellanti argumentaw li ma jistgħux jaqblu mal-ewwel Qorti meta kkonkludiet illi s-soċjeta` Invest BG Ltd kellha bżonn liċenzja sabiex twettaq il-mandat mogħti lilha mill-appellati. Il-konsiderazzjonijiet relattivi li saru mill-ewwel Qorti kienu dawn: "Il-Qorti tibda l-ewwel nett billi tirrimarka li ghandu ragun il-Perit Legali meta jghid li l-ligi applikabbli f'din il-kawza hija l-ligi li kienet in effett fil- mument tal-iffirmar tal-ftehim bejn il-partijiet, u cioe dik in effett fl-2006, u mhux il-ligi kif sussegwentement emendata li ghaliha jaghmlu referenza l-intimati. Peress illi skont l-istess kapitolu, fejn hemm differenza bejn it-test Ingliz u t-test Malti ghandu jipprevali t-test Ingliz, il-Qorti sejra ticcita l-artikoli relevanti mit-test Ingliz, u dan fl-istat li kien fl-2006. Fl-2006, il-ligi kienet tiddefinixxi "servizz ta' investiment' b'dan il-mod:- L-Ewwel Skeda tal-Kapitolu 370, fl-2006 kienet tinkludi, inter alia, is- segwenti servizzi: Imbaghad, permezz tat-Tieni Skeda, il-Kapitolu 370 kien jiddefinixxi strument, inter alia, b'dan il-mod:- Fil-kaz odjern m'huwiex kontest x'kien ir-rwol tas-socjeta intimata fin- negozju konkluz bejn il-partijiet li principalment kellha tiehu l-flus li jghaddulha r-rikorrenti u tinvestihom f'ishma f'kumpanija Bulgara li kienet involuta f'bejgh u xiri ta' proprjeta. Jirrizulta, u mhux kontestat illi s-socjeta intimata kienet harget riklam sabiex tattira investituri potenzjali u kienet qed taghtihom pariri rigward dan l-investiment, fosthom illi dan kien investiment ghaqli ghaliex il-kumpanija Bulgara kienet limited liability u ghalhekk ir-riskji kienu mnaqqsa, u illi l- investiment tar-rikorrenti kien ser jirdoppja fi zmien sentejn, biex b'hekk thajjar lir-rikorrenti sabiex jidhlu ghal dan l-investiment. Ghalkemm l-intimati jipprovaw jargumentaw illi dan kien investiment fi proprjeta u huma kienu biss qishom kuntratturi, fir-realita ir-rikorrenti ma investewx flushom f'proprjeta' b'mod dirett izda permezz ta' ishma gewwa kumpannija Bulgara, u ishma jissarfu fi strument ghal-finijiet tad-definizzjoni ta' strument misjuba fil-ligi fl-2006. Filfatt ir-rikorrenti ma investewx bl-iskop illi jgawdu direttament mill-proprjeta, izda kif ben irrelata l-Perit Legali, ghamlu nvestiment b'riskju kummercjali biex forsi jaghmlu qligh fil-mument li jirtiraw mill-investiment. Barra minn hekk, huwa relevanti wkoll illi fil-mument tal-iffirmar tal- ftehim in kwistjoni, irrikorrenti lanqas kienu jafu min kienu l-investituri l- ohra u/jew liema proprjeta kienet ser tinxtara u strahu fuq il-pariri u d- direzzjoni tas-socjeta' intimata, u filfatt il-ftehim kien jikkoncedi ikorrenti. Ghalhekk l-argument tal-intimati illi dan kien negozju semplici, fejn is- socjeta intimata kellha posizzjoni u rwol simili ghal dak ta' kuntrattur, ma jregix. Il-Qorti taqbel perfettament mal-Perit Legali illi s-socjeta intimata kienet qed toffri "servizz ta' investiment" li jaqa' taht l-iSkeda I u l- taghha tal-Kap 370, u ghalhekk konsiderazzjonijiet u konkluzjonijiet tal-Perit Legali f'dan ir-rigward. Minn dan isegwi, illi s-socjeta intimata kellha bzonn licenzja sabiex topera u toffri tali servizzi ta' investiment skont il-ligi, licenzja illi ex admissis l-intimati jaqblu li s-socjeta intimata ma kellhiex.' B'dan l-aggravju, l-appellanti jisħqu li ma jistgħux jaqblu illi s- soċjeta` Invest BG Ltd kellha bżonn liċenzja sabiex twettaq il-mandat mogħti lilha mill-appellati. Jinsistu għal darb' oħra li l-uniku rwol tas- soċjeta` appellanti kien ta' mandatarja u l-mandat tagħha kien ristrett sabiex: (i) titrasferixxi l-flus tal-mandanti lill-kumpanija Bulgara; u (ii) tassigura li l-kumpanija Bulgara tixtri l-art ġewwa l-Bulgarija u li 'l-mandat ma kien jinvolvi ebda servizz ta' investiment u allura wisq anqas li kien hemm xi obbligazzjoni da parte tas-soċjetà konvenuta illi titlob l- awtorizzazzjoni u l-ħruġ ta' liċenzja mill-MFSA.' Filwaqt li jikkonċedu illi kien hemm bdil fil-liġi bejn id-data tal-ftehim u s-sentenza appellata, jikkontendu li l-emendi sussegwenti jirrendu aktar ċara t-tifsira tan-natura tal-ishma li għalihom tirreferi t-tieni skeda u jsostnu li l-ishma in kwistjoni ma jikkrejawx 'indebtedness' u għalhekk ma kienx hemm ħtieġa ta' liċenzja. Jgħidu li dan kien investiment permezz ta' joint venture f' real estate u mhux investiment finanzjarju. Jisħqu li l-atturi appellati huma t- tnejn professjonisti komputisti u għaldaqstant midħla ta' dak li għandu jiġi kkunsidrat bħala skema ta' investiment o meno u kif jopera s-suq finanzjarju. L-appellati għandhom il-professjoni ta' accountant. kontestat li s-soċjeta` appellanti operat mingħajr il-liċenzja tal-MFSA; il- kontestazzjoni hija dwar jekk kinitx legalment obbligata tikseb dik il- liċenzja biex tipprovdi s-servizzi minnha offruti. F'dan ir-rigward dak miftiehem fil-Management and Agency Contract mhuwiex sempliċi mandat ta' xiri ta' ishma, kif allegat mill- appellanti, iżda jmur oltre kif spjegat fil-konsiderazzjonijiet dwar l-ewwel Wara kollox, il-kuntratt in kwistjoni tħejja mill-kumpanija appellanti stess u għalhekk, bla dubju, kienet taf ben tajjeb x' obbligi daħlet għalihom. Irrispettivament mill-fatt jekk l-istess kumpanija onoratx dawk l-obbligi jew le, kellha bżonn liċenzja biex tintrabat li toffri tali servizzi u ma tistax issa ġġib skuża bil-fatt li wara li għaddiet il-flus lis-soċjeta` Bulgara Manastiry Property Ltd u ġew reġistrati xi ishma f''isem wieħed mill-appellati biex ħaslet idejha mill-kumplament tal-obbligazzjonijiet li daħlet għalihom. F'dan il-kuntest issir referenza għall-Kap. 370 tal-Liġijiet ta' Malta fis-seħħ fl-2006 meta sar il-ftehim in kwistjoni. Skont dik il-liġi liċenzja kienet meħtieġa għal 'servizzi ta' investiment', jew aħjar għal kull servizz u attivita` ta' negozju bħala prinċipal jew aġent, arranġamenti biex isir negozju, tmexxija u amministrazzjoni, trustee, kustodju jew detentur nominee u pariri fuq investiment meta tali servizz / attivita` tiġi provduta f'dak li għandu x'jaqsam ma' 'strument' bħal ma huma titoli, inklużi ishma. Kuntrarjament għal dak li beda jsostni l-istralċarju waqt it-trattazzjoni, il- indebtedness" ma jfissirx li l-instrument irid ikun bilfors qiegħed jikkreja jew jirrikonoxxi 'indebtedness'. F' dan il-każ: L-atturi appellati ma nvestewx flushom direttament f'immobbli imma fl-akkwist ta' ishma li jirrikonoxxu debitu (għalkemm il-valur nominali tal-istess huwa ferm anqas mis-somma nvestita); L-investiment sar ma' investituri oħra nfushom b'ammonti ta' flus differenti; L-investiment sar wara li s-soċjeta` għamlet riklam f'gazzetta bl- għan li tħajjar investituri bħall-appellati; Il-kumpanija appellanti Invest BG Ltd kellha diskrezzjoni wiesa' dwar kif tamministra l-investiment tal-appellati; Il-ftehim kien fih riskju kummerċjali għall-appellati; Skont il-ftehim, l-obbligi kuntrattwali ta' Invest BG Ltd kellhom ikomplu sakemm: (a) l-appellati jinnotifikawha b'rikjesta sabiex jirtiraw l- investiment tagħhom;21 jew (b) jiġi terminat il-kuntratt bi qbil bejn iż-żewġ partijiet wara pre-avviż bil-miktub ta' tliet xhur.22 Għaldaqstant, din il-Qorti hi wkoll tal-fehma li s-servizz li ngħata mill-kumpanija appellanti hu 'servizz ta' investiment' li jissemma fl-Artikolu 3 tal-Kap. 370 skont id-definizzjonjiet tal-istess fiż-żmien pertinenti. Invest BG Ltd kellha bżonn liċenzja f'Malta sabiex twettaq il-mandat lilha mogħti mill-atturi. Hu veru li ma tressaqx bħala xhud rappreżentant tal-MFSA sabiex jikkonferma li l-kumpanija appellanti kellha bżonn liċenzja skont id- dispożizzjonijiet tal-Kap. Pero' dan ma jfissirx li l-appellati ma tawx prova dwar it-tieni talba peress li ressqu l-provi ta' x'kien l-investiment, u mbagħad l-ewwel Qorti applikat il-liġi. Sabiex tiddeċiedi jekk Invest BG Ltd kellhiex bżonn liċenzja, l-ewwel Qorti wara li għamlet apprezzament tal-provi applikat il-liġi. Sabiex isir dak l-eżerċizzju d-deċiżjoni tal-Qorti ma kinitx tiddependi minn xhud tal-MFSA. B'referenza għall-emendi li saru fil-Kap. 370 u daħlu fis-seħħ wara l-2006, din il-Qorti taqbel mat-tweġiba tal-perit legali għad-domanda in eskussjoni numru 8.23 Fl-2006 it-Tieni Skeda tal-Att dwar Servizzi ta' Investiment (Kap. 370) ma kinitx tipprovdi li t-titoli trasferibbli li għalihom tirreferi l-ewwel partita riedu jkunu 'negozjabbli fuq is-suq Kapitali' b'dan illi, kuntrarjament għal dak pretiż mill-appellanti, tali kwalifika ma tistax tiġi applikata għall-każ in eżami. F'kull każ, ma saritx prova li teskludi li l- ishma in kwistjoni kienu hekk trasferibbli. Tiċħad it-tieni aggravju. AGGRAVJU TAR-RIĊEVITUR UFFIĊĊJALI, L-AVUKAT KEVAN AZZOPARDI FIL- VESTI TIEGĦU BĦALA STRALĊARJU IN RAPPREŻENTANZA TA' INVEST BG LTD; U T-TIENI AGGRAVJU TA' PAUL PISANI U ROGER CALI – FEJN L-EWWEL QORTI ORDNAT IR-RADD LURA TAL-FLUS BL-IMGĦAX MINGĦAJR MA ORDNAT UKOLL IR- RADD LURA TAL-ISHMA. L-appellanti jilmentaw ukoll mill-fatt illi filwaqt li l-konvenuti ġew ordnati jagħtu lura l-flus li ngħataw mill-appellati lil Invest BG Ltd bl- imgħax, ma ġiex ordnat ukoll ir-radd lura tal-ishma tal-appellati fil- Jikkontendu li dan jammonta għal arrikkiment inġust. Min-naħa l-oħra Paul Palmier u Roger Pardew jilmentaw li l-ewwel Qorti ma kellhiex tordna rifużjoni tal-ammont oriġinarjament investit mill-appellati meta astjeniet milli tikkunsidra l- ewwel talba li fuqha tnisslet it-tielet talba tal-appellati u b'riżultat ta' liema l-appellati għandhom jiriċeivu lura l-flus li nvestew filwaqt li baqgħu jgawdu mill-frott tal-istess investiment. L-appellati min-naħa l-oħra jikkontendu illi s-sentenza appellata hi konformi mal-Artikolu 20 tal-Kap. 370 li jipprovdi: Ftehim ta' investiment li jsir – (a) minn persuna fil-waqt li tkun qed tipprovdi servizz ta' investiment bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 3; Jew (b) mid-detentur ta' liċenza għal servizzi ta' investiment jew minn persuna eżentata minħabba xi ħaġa li tkun intqalet jew saret minn persuna fil-waqt li tkun qed tipprovdi servizz ta' investiment bi ksur tad- dispożizzjonijiet tal-artikolu 3, ma jkunx jista' jiġi nfurzat kontra l-parti l-oħra; u dik il-parti l-oħra jkollha l-jedd li tieħu lura kull flus imħallsa, jew kull proprjetà oħra trasferita minnha taħt il-ftehim, jew meta dik il-proprjetà ma tkunx tista' hekk tintradd lura, dik il-parti jkollha l-jedd li minflokha tieħu lura l-valur li kellha meta sar il-ftehim, flimkien ma' kumpens għal kull telf li tkun ġarrbet minħabba dak il-ħlas jew it-trasferiment jew minħabba li ma tkunx tista' tieħu lura l-proprjetà trasferita u kull qligħ li jista' jkun sar minħabba li dawk il-flus jew il-proprjetà l-oħra kienu ġew trasferiti minnha: Iżda meta fuq talba għal radd lura taħt dan l-artikolu, il-qorti tkun sodisfatta li – (i) f'każ li jaqa' taħt il-paragrafu (a), il-persuna hemm imsemmija tkun b'mod raġonevoli ħasbet li ma kenitx qed tikser l-imsemmi artikolu 3; jew (ii) f'każ li jaqa' taħt il-paragrafu (b), id-detentur tal-liċenza jew persuna eżentata la kien jaf u lanqas seta' jkun jaf li l-ftehim kien sar bil-mod kif imsemmi f'dak il-paragrafu, il-qorti tista' tilqa' li ftehim ta' investiment li għalih japplika dan l-artikolu jkun eżegwit u l-flus jew il-proprjetà mħallsa jew trasferita bis-saħħa tiegħu jinżammu.' L-ewwel Qorti sabet illi l-proviso ta' dan l-Artikolu mhux applikabbli għall-każ odjern u għalhekk laqgħet it-talba tal-atturi għar-rifużjoni tas- somma minnhom mħallsa. Qieset iżda li l-ebda somma oħra ma hi dovuta rappreżentanti telf ta' qligħ: '… kien jinkombi fuq ir-rikorrenti illi jgibu prova tal-qliegh illi seta' lahaq akkumula mill-investiment. Filfatt il-Perit Legali stess fir-rapport tieghu irrelata illi hemm bzonn li jinhatar perit espert sabiex ikun jista' jikkonstata jekk kienx hemm qliegh u jekk kien hemm, jillikwida l- ammont dovut bhala qliegh lir-rikorrent. Pero r-rikorrenti naqsu milli jressqu talba appozita ghal hatra ta' perit espert, u naqsu ghal kollox milli jressqu prova f'dan ir-rigward. Ghalhekk, galadarba il-Qorti hija sprovvista minn provi rigward il-qliegh li seta' sar minn dan l- investiment, ma tistax tordna tali hlas, izda tista' tordna biss ir-rifuzjoni tas-somma originarjament trasferita mir-rikorrenti.' Mhuwiex kontestat illi, wara l-investiment l-appellat Clifford Ducker sar azzjonist fil-kumpanija Manastiry Property Ltd. dokumenti eżebiti u x-xhieda ta' Emanuel Navarro Borg, akkwista tliet mija u tlieta u erbgħin (343) sehem fil-kumpanija Bulgara. Li hu ferm stramb hu li l- valur ta' dawk l-ishma ma jirriflettix l-investiment ta' Lm15,000 li għamlu L-argument tal-appellanti li l-investiment ta' Lm15,000 hu rifless fil-valur il-kumpanija Bulgara, mhuwiex konvinċenti. L-atturi ma nvestewx personalment f'immobbli imma f'ishma. Peress li Invest BG Ltd ma kellhiex liċenzja kif kienet titlob il-liġi fiż-żmien relattiv, b'applikazzjoni tal-Art. 20 tal-Kap. 370 il-ftehim ma jistax Għalhekk skont l-istess liġi l-atturi appellati għandhom jedd li jitolbu lura l-flus li taw lil Invest BG Ltd sabiex isir l-investiment. Madanakollu, fin-nuqqas ta' prova dwar telf ta' qligħ, l-ebda somma jew kumpens ieħor ma huwa dovut lill-appellati. Għal dak li jirrigwarda t-trasferiment tal-ishma reġistrati f'isem l- kellha quddiemha l-ewwel Qorti kienet għar-rifużjoni tal-flus li l-atturi nvestew ai termini tal-Art. 30 tal-Kap. Il-kumpanija konvenuta m'għamlitx rikonvenzjoni biex l-ishma reġistrati f'isem l-attur jiġu trasferiti lilha. Madankollu meħud in konsiderazzjoni dak li ġie deċiż u li ser iwassal sabiex l-atturi jitħallsu lura l-investiment li għamlu daqslikieku qatt ma sar, konsegwenza oħra għandha tkun li t-343 ishma reġistrati f'isem jingħataw lil Invest BG Ltd li tat is-servizz. Ovvjament trasferiment li għandu jsir kontestwalment mal-ħlas li hu dovut lill-atturi. Għaldaqstant, tilqa' l-aggravju għat-trasferiment reġistrati f'isem l-attur fil-kumpanija Manastiry Properties Ltd. AGGRAVJU TAR-RIĊEVITUR UFFIĊĊJALI, L-AVUKAT KEVAN AZZOPARDI FIL- VESTI TIEGĦU BĦALA STRALĊARJU IN RAPPREŻENTANZA TA' INVEST BG LTD - ĠURAMENTAT. IL-ĦLAS IMGĦAXIJIET MID-DATA TAL-PREŻENTATA L-appellanti jilmentaw ulterjorment illi: (i) l-imgħax legali jiżboq kull imgħax kummerċjali; (ii) li l-kawża twalet inutilment u mhux minħabba xi tort imputabbli lilhom; u (iii) li l-imgħax bir-rata ta' 8% għal għaxar snin huwa sproporzjonat għalihom. Jikkontendu għalhekk li kwalsiasi mgħax li jista' jkun dovut għandu jiddekorri mid-data tas-sentenza sal-mument tal-ħlas effettiv. Il-Kodiċi Ċivili jipprovdi s-segwenti: (1) Jekk l-obbligazzjoni tkun ta' xorta kummerċjali jew jekk il-liġi tkun tiddisponi li l-imgħaxijiet għandhom jibdew igħaddu ipso jure, l- imgħaxijiet għandhom igħaddu minn dak in-nhar li l-obbligazzjoni kellha tiġi esegwita. (2) F' kull każ ieħor, l-imgħaxijiet għandhom igħaddu minndak in-nhar illi ssir sejħa għall-ħlas b' att ġudizzjarju, għalkemm fil-ftehim ikun ġie stabbilit żmien għall-esekuzzjoni tal-obbligazzjoni.' L-ewwel Qorti ordnat li l-imgħax għandu jitħallas mid-data tan- notifika tar-rikors ġuramentat. Mill-aspett legali, id-deċiżjoni appellata hi konformi mal-liġi. l-allegat dewmien, mill-atti jirriżulta li l-kawża nbdiet fit-28 ta' Ottubru, 2009, ġiet appuntata għas-smigħ fit-3 ta' Diċembru, 2009 u fis-seduta tat- 22 ta' Marzu, 2012 l-atturi għalqu l-provi.24 F'dak il-perjodu ta' ftit aktar minn sentejn inħlew diversi seduti għaliex il-konvenuti ma dehrux sabiex jixhdu, u minkejja li kienu nfurmati.25 Minn hemm 'l quddiem il-kawża tħalliet għall-provi tal-konvenuti. Emanuel Navarro Borg tressaq jixhed 3 darbiet u sussegwentement ippreżenta l-affidavit tiegħu f'seduta numru 21. Tressqu diversi xhieda oħra u saru l-kontroeżamijiet. Il-provi ngħalqu fil- 11 ta' Novembru, 2014. L-atturi ppreżentaw in-nota ta' sottomissjonijiet tagħhom fit-23 ta' Frar, 2015 (it-terminu ġie estiż fin-nuqqas ta' oppożizzjoni tal-konvenuti) filwaqt li l-konvenuti ppreżentaw in-nota responsiva tagħhom fit-8 ta' April, 2015. Ir-relazzjoni tal-perit legali ġiet preżentata fil-11 ta' Frar, 2016 u maħlufa fil-21 t' April, 2016. in eskussjoni ppreżentati f' Lulju 2016 twieġbu fid-19 t'Ottubru, 2016. trattazzjoni saret fis-7 ta' Diċembru, 2016 u matul l-istess udjenza l-atturi ppreżentaw nota b'sottomissjonijiet ulterjuri. L-ewwel Qorti tat is- sentenza fis-seduta tat-12 ta' Mejju, 2017, u appellaw il-konvenuti kollha (tliet appelli b'kollox). Kuntrarjament għal dak allegat, il-konvenuti appellanti jaħtu għal bosta dewmien f'din il-kawża. Fejn id-dewmien ma kienx direttament attribwibbli lilhom, ma jirriżultax li qatt ilmentaw minn hekk lill-Qorti. biss fil-11 ta' Frar, 2020 li r-riċevitur uffiċjali f'isem is-soċjeta` Invest BG Ltd talab lil din il-Qorti tappunta l-appelli b'urġenza. Dan apparti li diment 25 Seduti numru 4, 5, 9, 11 u 14. li l-ewwel Qorti osservat il-liġi għal dak li jikkonċerna ħlas ta' imgħax, mhemmx bażi għall-ilment tal-konvenuti appellanti. Għaldaqstant, tiċħad ir-raba' aggravju. IL-ĦAMES AGGRAVJU TA' CLAUDE GRIMA U EMANUEL ELLUL Permezz tal-ħames aggravju tagħhom, l-appellanti Claude Meli Savona u Emanuel Navarro Borg jilmentaw illi filwaqt li l-ewwel Qorti għandha s-setgħa Att dwar il-Kumpaniji (Kap. 386), ma kellhiex tagħmel dan mingħajr ma qabel tagħti lill-konventuti l-fakolta` jirrispondu għaliha jew jagħmlu sottomissjonijiet dwarha. Is-sentenza appellata ma kinitx ibbażata fuq il-Kap. konvenuti Claude Meli Savona, Paul Palmier, Emanuel Navarro Borg u Roger Pardew ġew dikjarati responsabbli ma' Invest BG Ltd għall-ħlas tas-somma dovuta lill- appellati minħabba l-prinċipju ta' fraus omnia corrumpit. L-ewwel Qorti rraġunat: 'Il-Qorti tqis illi f'dawn ic-cirkostanzi ma tistax thalli lill-intimati jevadu r- responsabbilita personali taghhom billi jinhbew wara s-socjeta intimata b'applikazzjoni tal-principju fraus omnia corrumpit. Kif ghamlu il-Qrati Malta f'sitwazzjonjiet konsimili, il-Qorti hija tal-fehma illi ghandha thares lil'hinn mill-principju tal-personalita separata u distinta ta' entita morali, u ma thallix lill-intimati jibbenefikaw minn dan il-principju ikkonsidrat l- imgieba skoretta taghhom. Ghalhekk f'dan ir-rigward qed twarrab il-konkluzjoni tal-Perit Legali, u tichad l-ewwel u t-tieni eccezzjoni preliminari tal-intimati.' Fis-seduta tas-7 ta' Diċembru, 2016 l-atturi ppreżentaw nota flimkien ma' ġurisprudenza dwar l-istess prinċipju. appellati m'oġġezzjonawx u lanqas talbu sabiex iwieġbu permezz ta' Minflok ressqu l-argumenti tagħhom dwar dik il-kwistjoni u l- ġurisprudenza fl-istadju tat-trattazzjoni orali. Għalhekk mhuwiex veru li l- kwistjoni dwar ir-responsabbilta` tal-konvenuti tqajmet ex officio mill- ewwel Qorti mingħajr l-appellanti ma ngħataw l-opportunita` li jagħmlu sottomissjonijiet dwar l-istess. Għaldaqstant, tiċħad l-aggravju. IL-ĦAMES U S-SITT AGGRAVJU TA' CLAUDE GRIMA U EMANUEL ELLUL U L- JIKKONTENDU LI F' KULL KAŻ IL-KUNĊETT TAL-LIFTING OF THE CORPORATE VEIL MA ĠIEX APPLIKAT KORRETTAMENT. L-appellanti Claude Meli Savona u Emanuel Navarro Borg jilmentaw illi ma kien hemm l-ebda raġuni fil-liġi għalfejn l-ewwel Qorti kkundannathom personalment skont il-Kap. 386 u l-prinċipju fraus omnia corrumpit. L- appellanti Paul Palmier u Roger Pardew da parti tagħhom jgħidu li l-ewwel Qorti ma setgħat qatt tapplika l-prinċipju fraus omnia corrumpit fil-konfront tagħhom fuq fatti li l-appellati, qua accountants, kienu kompetenti jistabilixxu. L-appellati kollha jisħqu li ma tirriżulta l-ebda prova in atti ta' misappropriazzjoni jew frodi u lanqas li l-flus intużaw minnhom għal skopijiet oħra mingħajr il-kunsens tal-appellati. Jenfasizzaw illi mill-provi jirriżulta anzi li huma għaddew il-flus mgħoddija lilhom mill-appellati lill- FEXCO fil-kontijiet tal-kumpanija Manastiry Property Ltd u ntużaw sabiex inxtrat art fil-Bulgarija li fiha l-appellati, bħala azzjonisti ta' Manastiry Property, Ltd għandhom sehem li jirrifletti l-investiment li huma għamlu. Paul Palmier u Roger Pardew jikkontendu wkoll li f'kull każ, mill-provi jirriżulta li l-kontroll effettiv kien f'idejn Emanuel Navarro Borg. Dwar dik il-parti tal-aggravju fejn ġie allegat li ma saritx prova ta' misappropriazzjoni jew frodi l-appellati wieġbu li filwaqt li dan huwa fatt ikkontestat, l-ewwel Qorti ma daħlitx f'din il-kwistjoni billi ma tatx deċiżjoni dwar l-ewwel talba. Għalhekk f'dan ir-rigward l-argumenti li saru minn Palmier u Pardew mhumiex rilevanti. Il-qorti żżid li f'dan ir-rigward ma jirriżultax li l-ewwel Qorti straħet fuq il-Kap. 386 tal-Liġijiet ta' Malta. Fis-sentenza appellata intqal: 'tqis illi anke f'dan il-kaz, kien hemm nuqqas serju ta' imgieba korretta da parti tad-diretturi tas-socjeta intimata. Dan ghaliex ir-rikorrenti kienu staqsewhom point blank jekk is-socjeta intimata kienetx koperta bil- permessi necessarji biex toffri servizzi ta' investiment, u minflok ma qalu l-verita, huma gidbu lir-rikorrenti u qalulhom li kollox kien skont il- ligi. Il-Qorti tqis illi dan mhu xejn aktar hlief agir skorett ezercitat mill- intimati sabiex jizguraw illi r-rikorrenti jidhlu fil-ftehim u jkollhom il-kapital li riedu biex jixtru l-proprjeta fil-Bulgarija. Aghar minn hekk, l-intimati ma hallewx lis-socjeta intimata f'posizjoni li thallas id-djun taghha, u dan kif jidher mis-sentenza fl-ismijiet Dr. Roberta Borg Tabone vs Invest BG, li jfisser li mhux talli l-intimati qarrqu bir- rikorrenti sabiex dawn jidhlu fil-ftehim in kwistjoni maghhom, izda talli ma hallewx lis-socjeta intimata fi stat finanzjarju san li tkun tista' tirrifondi lir-rikorrenti s-somma zborsata minnhom, biex b'hekk l-effett ta' din is-sentenza jigi kompletament newtralizzat ghaliex ma tistghax tigi esegwita kontra s-socjeta intimata. Ghandu jinghad ukoll illi l- partijiet qieghdin f'din il-posizzjoni ghaliex l-intimati, la riedu joffru servizzi ta' investiment, minflok hadu l-pariri ncessarji sabiex ikun jistghu jaghmlu dan b'mod kompetenti, ressqu ghal din linizjattiva tista' tghid kapriccosament, minghajr lanqas biss ma raw x'hemm bzonn biex ikunu jistghu jibdew joperaw b'mod validu u legali, u kkonsiderat l-istat finananzjarju tas-socjeta intimata ma hadu l-ebda passi sabiex jizguraw illi l-interessi tal-persuni li dahlu ghal ftehim massocjeta intimata jkunu protetti. Il-Qorti tqis illi f'dawn ic-cirkostanzi ma tistghax thalli lill-intimati jevadu r-responsabbilita personali taghhom billi jinhbew wara s-socjeta intimata b'applikazzjoni tal-principju fraus omnia corrumpit ...' Il-Kap. 386 li saret ukoll referenza għalih waqt it-trattazzjoni, ma fihx dispożizzjoni b'lista komprensiva taċ-ċirkostanzi meta jista' jkun Il-ġurisprudenza stess turi li l-qrati mhumiex marbutin bid-dispożizzjonijiet li hemm fl-Att dwar il-Kumpaniji. Madankollu, din il-Qorti ma taqbilx mar-raġunament tal-ewwel Minn imkien ma jirriżulta li l-appellanti Claude Meli Savona, Emanuel Navarro Borg, Paul Palmier jew Roger Pardew ħallew is-soċjeta` Invest BG Ltd fi stat ta' insolvenza b'mala fede jew sabiex iqarrqu bl-atturi. ta' dan. Dan apparti li fil-meritu l-ewwel Qorti llimitat id-deċiżjoni fuq il- kwistjoni dwar jekk kienx hemm ħtieġa ta' liċenzja taħt il-Kap. Fir-rigward tal-ewwel motivazzjoni, huwa minnu li l-appellati xehdu li l-avukata tas-soċjeta` appellata kienet qaltilhom li kollox kien in regola u kien hemm il-permessi meħtieġa, minkejja li ma tressqitx bħala Pero` ma jirriżultax li żvijat lill-appellati intenzjonalment fuq struzzjonijiet ta' Claude Meli Savona, Emanuel Navarro Borg, Paul Palmier jew Roger Pardew. Mill-provi jirriżulta li l-appellanti għaddew il-flus fdati lilhom mill- appellati lill-FEXCO fil-kontijiet tal-kumpanija Manastiry Property Ltd u ntużaw sabiex inxtrat art fil-Bulgarija li fiha l-appellati, bħala azzjonisti ta' Manastiry Property, Ltd għandhom sehem fiha. Li jirriżulta pero' f'dan il-każ hu li l-kumpanija konvenuta kienet qiegħda tipprovdi servizz ta' investiment mingħajr liċenzja. Għalhekk kienet qiegħda twettaq attivita` llegali. L-appellanti bħala diretturi u li jmexxu l-kumpanija konvenuta kellhom id-dmir li jiżguraw li l-kumpanija ma toffrix servizz ta' investiment qabel ma tkun konformi mal-liġi. irrispettivament kinux jafu jew le li kien hemm ħtieġa ta' liċenzja taħt il- Wara kollox skont l-Art. 136A tal-Att dwar il-Kumpaniji (Kap. 386), id-diretturi ta' kumpanija huma responsabbli għat-tmexxija ġenerali tal-kumpanija u l-amministrazzjoni u l-immaniġġjar tagħha, u wkoll is- sorveljanza ġenerali tal-affarijiet tagħha. Id-diretturi naqsu milli jiżguraw li l-kumpanija tkun liċenzjata skont il-liġi u meħud in konsiderazzjoni l- imsemmija prinċipji, għandhom ukoll iwieġbu personalment għal dak li ġara. Mill-provi ma jirriżultax li qabel il-kumpanija bdiet topera, id-diretturi għamlu verifiki mal-awtoritajiet u nfurmawhom li ma kellhomx bżonn ta' liċenzja. Il-konvenuti personalment bħala diretturi kellhom il-kontroll tal- kumpanija u ġialadarba l-kumpanija ma kellhiex liċenzja, is-servizz ta' investiment ma kellu qatt jingħata. Kien fid-dmir tagħhom li jiżguraw li l- kumpanija topera b'mod li jkun konformi mal-liġi, u li wara kollox hi ta' Is-sejbien ta' responsabbilta` ma tiddependix mill-għarfien tad-diretturi li kien hemm bżonn ta' liċenzja. Għalhekk tiċħad l-aggravju. Għal dawn il-motivi sa fejn kompatibbli ma' dak li ntqal hawn fuq, tilqa' biss l-aggravju tal-appelli dwar it-trasferiment tal-ishma fil-kumpanija estera lill-konvenuta Invest BG Ltd u tiċħad il-kumplament tal-aggravji tal- appelli tal-konvenuti. Għalhekk tvarja s-sentenza tal-ewwel Qorti tat-12 ta' Mejju, 2017 fis-sens li kontestwalment mal-ħlas tal-ammont dovut lill- atturi, l-atturi għandhom jittrasferixxu lil Dr. Kevan Kroker nomine l- ishma fil-kumpanija Manastiry Property Ltd a spejjeż tal-konvenuta. li mhijiex fi stat li tħallas, Dr. Kevin Kroker nomine qiegħed jiġi awtorizzat ir-rikavat jinżamm mill- kumpanija. Tikkonferma l-kumplament tas-sentenza tal-ewwel Qorti. Kull appellant għandu jagħmel tajjeb għall-ispejjeż tiegħu/tagħha ħlief għal 5%(ħamsa fil-mija) ta' kull appell li hu a karigu Giannino Fauzza Guiducci Fiorentino Anthony Navarro Borg Fiorentino Mark Devenish Prim Imħallef Deputat Reġistratur da