Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) Imħallef Anthony Shamala Appell numru: 32/2015 C & F Building Contractors Limited (appellanti) Vs Universita ta' Malta (appellata) u Direttur tal-Kuntratti 12 ta' Novembru, 2019. Il-kumpannija attriċi ħarrket lill-konvenuti fi proċeduri ta' arbitraġġ għall-ħlas dwar xogħol li għamlet f'appalt fuq inkarigu tal-Universita' ta' Malta. Dik il- konvenuta ikkontestat il-pretensjoni tal-attriċi billi applikat penali għad- dewmien fl-esekuzzjoni tax-xogħolijiet. Penali li kienet kontemplata fil-kuntratt ta' appalt. L-attriċi semmiet raġunijiet differenti għalfejn il-penali m'għandhiex tapplika fil-każ in eżami. B'deċiżjoni tat-30 ta' Settembru, 2015 it-Tribunal tal-Arbitragg iddeċieda l- arbitraġġ (numru 3521/2013) b'dan il-mod: "9.01 Illi fl-ewwel lok jilqa' l-eċċezzjoni preliminari tal-intimat Direttur tal-Kuntratti u għalhekk jilliberah mill-osservanza ta' dan il-ġudizzju, u kosegwentement jastjeni milli jieħu konjizzjoni tal-eċċezzjonijiet fil-meritu sollevati minn dan l-intiamt; 9.02 Illi fit-tieni lok jiddisponi mill-eċċezzjoni tal-intimata Universita ta' Malta flimkien mat-talbiet tas-soċjeta rikorrenti b'dan il-mod: a) Illi rigward l-ewwel talba tas-soċjeta rikorrenti dan it-tribunal jiddikjara li s-soċjeta rikorrenti ma lestitx l-appalt fit-terminu miftiehem bejn il-partijiet u b'hekk inkorriet f'penali favur l-intimata Universita' ta' Malta fl-ammont fuq likwidat ta' €110,700 (mija w għaxar telef u seba' mitt ewro) u konsegwentement, kif spjegat fil- paragrafu 8.04.5 supra, jilqa' din l-ewwel talba limitatament fl-ammont ta' €144,197.85 (mija w erba' w erbgħajn elf, mija u seba' u disgħajn ewro u ħamsa u tmenin ċenteżmu) li ġie fuq likwidat bħala l-bilanċ li għadu dovut lis-soċjeta rikorrenti mill-intimata Universita' ta' Malta; b) Illi rigward it-tieni talba tas-soċjeta rikorrneti dan it-tribunal jikkundanna lill- intimata Universita' ta' Malta tħallas lis-soċjeta rikorrenti s-somma hekk likwidata fl-ammont ta' €144,197.85 (mija w erba' w erbgħajn elf, mija u seba' u disgħajn ewro u ħamsa u tmenin ċenteżmu); c) Illi rigward it-tielet talba tas-soċjeta rikorrenti dan it-Tribunal jikkundanna lill- intimata Universita ta' Malta tħallas l-interessi bir-rata ta' 8% mid-data ta' din id- deċiżjoni fuq il-bilanċ fuq imsemmi likwidat favur is-soċjeta rikorrenti; d) Illi rigward il-kap tal-ispejjeż, dan it-Tribunal jordna li dawn jitħallsu hekk: (i) Fil- konfront bejn is-soċjeta rikorrenti u l-intimat Direttur tal-Kuntratti, l-ispejjeż jibqgħu bla taxxa; (ii) Fil-konfront bejn is-soċjeta rikorrenti u l-intimata Universita' ta' Malta, din tal-aħħar għandha tħallas seba' u ħamsin fil-mija (57%) tar-rimanenti spejjeż, waqt li s-soċjeta rikorrenti għandha tħallas 43% tal-istess spejjeż". L-ilment tal-attriċi dwar id-deċiżjoni tat-Tribunal hu li naqas milli japplika klawżola 34.1 tal-General Conditions tal-kuntatt, u b'hekk ma naqqasx il-penali kif hemm kontemplat fil-kuntratt. Dik il-klawżola taqra:- Fir-rikors tal-appell l-attriċi argumentat li skont dik il-klawżola:- ".… fejn ikun hemm dewmien fl-esekuzzjoni da parti tal-kuntrattur, l-Awtorita għandha d-dritt illi tinforza penali sal-massimu speċifikat fl-Ispecial Conditions. Madankollu l- klawżola ma tieqafx hemm, f'każ illi jkun hemm aċċettazzjoni parzjali tax- xogħol a tenur tal-Artikolu 56 tal-kuntratt, id-danni kif likwidati skont l- Ispecial Conditions għandhom jiġu ridotti skont il-proporzjon tax-xogħol illi jkun ġie parzjalment aċċettat mill-klijent. Intant il-klawżola 34.1 tal-General Conditions tipprovdi l-qafas u tirreferi għall-Ispecial Conditions għal aktar dettal". It-Tribunal tal-Arbitraġġ irraġuna:- "8.03.9 B'riferenza għall-paragrafi 8.03.2 sa 8.03.8 hawn fuq, l-arbitri huma tal-fehma illi kien hemm biżżejjed raġunijiet validi biex iż-żmien tal-ezekuzzjoni tal-kuntratt bejn is-soċjeta rikorrenti u l-intimata Universita' ta' Malta jiġi estiż b'total ta' 122 il-ġurnata mis-16 ta' Marzu 2012 b'dan illi x-xogħlijiet kellhom jiġu terminati fis-16 ta' Lulju 2012. Għaldaqstant, l-arbitri jikkalkolaw li l-perjodu bejn is-17 ta' Lulju 2012 u s-6 ta' Ottubru 2012 għandu jitqies bħala l-perjodu fejn għandhom jiġu applikati l-penali u ċioe 82 (tnejn u tmenin) ġurnata bir-rata ta' €1,500 (elf u ħames mitt euro) kull ġurnata għall- totali ta' €123,000 (mija w tlieta u għoxrin elf ewro). 8.03.10 Jirriżulta mix-xhieda illi sa Marzu 2012 kien tlesta 80% tax-xogħlijiet li kelhla tagħmel is-soċjeta rikorrenti, dan il-fatt ma ġiex ikkontestat mill-intimata Universita'. Jirriżulta wkoll illi sal-10 ta' Awissu 2012 kienu tlestew 96% tax-xogħlijiet, dan il-fatt ukoll ma ġiex kontestat. Jirriżulta wkoll illi meta kienu jitlestew ix-xogħlijiet f'parti mill- binja, din kienet tiġi kkonsenjata lill-intimata Universita biex ikunu jistgħu jaħdmu l- kuntratturi l-oħra. 8.03.11 In vista tas-suespost l-arbitri qegħdin iqisu dan bħala aċċettazzjoni parzjali informali min-naħa tal-intimata Universita tax-xogħlijiet magħmulin mis-soċjeta rikorrenti. Fil-fatt tul dawn il-proċeduri ma kienx hemm xhieda jew dokumenti li indikaw li kien hemm xi ilmenti serji fuq ix-xogħlijiet jew li kien hemm xi xogħlijiet kompluti li ma ġewx aċċettati. 8.03.12 "L-arbitri kkunsidraw ukoll il-fatt li kieku din l-aċċettazzjoni parzjali ġiet formalizzata ai termini tal-Artikolu 34.1 tal-General Conditions, allura l-penali applikabbli għal dan il-każ kienet tonqos b'rata sostanzjali ħafna. 8.03.13 In vista ta' dawn il-fatturi, l-arbitri jidhrilhom li jkun ġust u xieraq li l-penali fuq imsemmij għad-dewmin da parti tas-soċjeta rikorrenti fl-esekuzzjoni tal-appalt, tkun mitigata arbitrio boni viri b'fattur ta' għaxra fil-mija (10%) tal-penali msemmija fil- paragrafu 8.03.9. B'hekk il-penali li hi intitolata għaliha l-intimata l-Universita' ta' Malta qed tiġi finalment likwidata fl-ammont ta' €110,700 (mija w għaxar telef u seba' mitt ewro)". Il-qorti tibda biex tosserva li 'Article 59' li jissemma f'klawżola 34.1, jitratta dwar Hi klawżola 56 li tirreferi għall-'Partial Acceptance": Għalhekk taqbel mal-attriċi li fl-aggravju semmiet klawżola 56. L-attriċi tippretendi li ġialadarba t-Tribunal ikkonkluda li sa Marzu, 2012 kien tlesta 80% tax-xogħol u sal-10 ta' Awissu, 2012 tlesta 96% tax-xogħol, applikata klawżola 34.1 tal-General Conditions t-tnaqqis tal-penali kellha tkun ferm iktar minn dak li ddeċieda t-Tribunal. Il-qorti qrat in-nota ta' sottomissjonijiet li l-attriċi ppreżentat quddiem it- Tribunal tal-Arbitraġġ fil-21 ta' April, 2014, u fl-ebda parti minnha m'għamlet l- argument li hu l-aggravju tal-appell tagħha. Madankollu dak li qiegħda tilmenta dwaru llum l-attriċi xorta kien indirizzat mit- Tribunal tal-Arbitraġġ f'paragrafu 8.03.12 tad-deċiżjoni: "L-arbitri kkunsidraw ukoll il-fatt li kieku din l-aċċettazzjoni parzjali ġiet formalizzata ai termini tal-Artikolu 34.1 tal-General Conditions, allura l-penali applikabbli għal dan il-każ kienet tonqos b'rata sostanzjali ħafna". F'paragrafu 8.03.11 it-Tribunal għamilha ċara li dak li seħħ dwar aċċettazzjoni ta' xogħol mill-Universita, kien "aċċettazzjoni parzjali informali min-naħa tal- intimata Universita' tax-xogħlijiet magħmulin mis-soċjeta rikorrenti". Għalhekk it-Tribunal ħa wkoll in konsiderazzjoni dak li tipprovdi klawżola 34.1 Hu evidenti li b'dawk l-osservazzjonijiet t-Tribunal ikkonkluda li ma saritx il-prova tal-partial acceptance tax-xogħol skont il- proċedura li hemm fil-klawżola rilevanti dwar partial acceptance, u għalhekk il- penali ma setgħetx tonqos bil-mod kontemplat fi klawżola 34.1. It-Tribunal tal- Arbitraġġ applika to the letter dak li jipprovdi l-kuntratt ta' appalt. Għaldaqstant m'hemmx dubju li ġie applikat il-prinċipju li, ".… fejn il-kliem tal-kuntratt huwa ċar, ma hemm l-ebda lok għall-interpretazzjoni". Dak hu kliem l-attriċi (ara Proċedura li hi ċara u ma teħtieġ ebda interpretazzjoni, li jidher li sfuġġiet lill- attriċi għaliex ma kkummentat xejn dwarha. Mhux biżżejjed li l-Universita tieħu fiżikament il-pussess ta' partijiet mis-sit fejn ikun tlesta xogħol. Ġialadarba t- Tribunal tal-Arbitraġġ ikkonkluda li ma rriżultax li l-partial acceptance saret bil- mod stipulat fi klawżola 56, allura hu ovvju li l-attriċi ma tistax tieħu l-benefiċċju Dik il-klawżola tagħmilha ċara li dak accordance with Article 59", li kif rajna hi riferenza għall-klawżola 56 peress li dik hi l-klawżola tikkonċerna partial acceptance. Billi m'hemmx appell minn punti ta' fatt, m'huwiex il-kompitu ta' din il-qorti li tistħarreġ jekk it-Tribunal tal-Arbitraġġ kienx korrett meta kkonkluda li l- aċċettazzjoni parzjali saret biss b'mod informali. It-Tribunal tal-Arbitraġġ hu l- fact finder u l-qorti trid tiddeċiedi a bażi tal-konklużjonijiet li jkun għamel it- Tribunal dwar il-fatti. Fiċ-ċirkostanzi peress li t-Tribunal ikkonkluda li kien hemm biss 'aċċettazzjoni parzjali informali', l-attriċi m'għandha l-ebda jedd li tieħu l- benefiċċju li jissemma f'klawżola 34.1. Għaldaqstant, l-aggravju tal-appellant hu mingħajr bażi. Bħala punt ta' interess biss il-qorti ma taqbilx mal-konvenuta li l-attriċi ma eżawritx il-proċedura kontemplata fl-artikolu 48 tal-Kap. 387, qabel ippreżentat L-aggravju tal-attriċi ma jirrelatax għal "… xi żbalji ta' komputazzjoni, żbalji klerikali jew tipografiċi, jew żbalji oħra ta' dik l-għamla". L-ilment tal- attriċi hu li t-Tribunal tal-Arbitraġġ naqas milli japplika dak li tipprovdi klawżola 34.1 tal-kuntratt ta' appalt. Madankollu din l-eċċezzjoni hi llum eżawrita in vista li l-attriċi ma ngħatatx raġun fl-aggravju li jitratta l-ilment mid-deċiżjoni tat- Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell bl-ispejjeż kollha kontra l-appellanti.