PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 15 ta' Dicembru, 2016 Montaldo Insurance Agency Limited (C-1052) a nom u in rappresentanza tas-socjetà estera AIG Europe Limited kif surrogata fid-drittijiet tal-assigurat taghha Conrad Bourke u l-istess Conrad Bourke Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-atturi li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: Fit-22 ta' Frar 2012, il-vettura bl-isem ta' registrazzjoni "TAL GIZA" assigurata mas-socjetà rikorrenti Montaldo Insurance Agency Limited a nom u in rappresentanza tas-socjetà estera AIG Europe Limited, proprjetà ta' Conrad Bourke, kienet involuta f'incident tat-traffiku mal-vettura bin-numru ta' registrazzjoni GBF 943 misjuqa mill-intimat Benjamin Konietzny. L-incident sehh unikament minhabba traskuragni, negligenza u inottemperanza mar-regolamenti tat-traffiku da parti tal- intimat Benjamin Konietzny u dan kif ser jirrizulta matul it- trattazzjoni tal-kawza. Per konsegwenza ta' tali incident ir-rikorrenti soffrew danni ammontanti ghal erbatax-il elf Ewro (€14,000). Debitament interpellat sabiex ihallas lill-esponenti s-somma surreferita l-intimat baqa' inadempjenti. Intalbet din il-Qorti sabiex: 1. Tiddikjara li l-intimat Benjamin Konietzny jahti ghall-incident surreferit datat 22 ta' Frar 2012 bejn il-vettura bl-isem ta' registrazzjoni "TAL GIZA" u l-vettura bin-numru ta' registrazzjoni GBF 943. Tiddikjara li, bhala konsegwenza tal-incident surreferit, l- esponenti soffrew danni ammontanti ghas-somma ta' erbatax-il elf Ewro (€14,000) jew somma ohra verjuri likwidata minn dina l-Onorabbli Qorti jekk hemm bzonn bil-ghajnuna ta' perit jew periti nominandi. Bl-ispejjez inkluzi dawk tal-ittra ufficjali interpellatorja kontra l- intimat minn issa ngunt ghas-subizzjoni. Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut Benjamin Konietzny li permezz tagħha eċċepixxa illi: Fl-ewwel lok ir-responsabbilità ghall-incident li sehh fit-22 ta' Frar 2012 bejn il-vettura bl-isem ta' registrazzjoni "TAL GIZA" u l-vettura bin-numru ta' registrazzjoni GBF 943 misjuqa mill- esponenti mhijiex kontestata. tramite anke s-socjetà assikuratrici tieghu L-esponenti, Middlesea Insurance plc, mill-bidu accetta r-responsabbilità ghall-akkadut. Però d-danni reklamati mis-socjetà assikuratrici rikorrenti huma eccessivi u qed jigu kontestati. Is-socjetà assikuratrici rikorrenti esagerat fil-pretensjonijiet taghha u dana peress li talbet hlas in linea ta' danni fl-ammont ta' €14,000 kif qed titlob fil-proceduri odjerni, izda mill-kalkoli li ghamel l-esponenti, kien hemm biss €10,000 li kienu gustifikati u fil-fatt l-esponenti tramite l-assikurazzjoni tieghu offra hlas tas-somma ta' €11,000 li izda ma gietx accettata. Din is-somma qed tigi depozitata taht l-awtorità ta' din l- Onorabbli Qorti permezz ta' cedola li qed tigi prezentata kontestwalment [Dok. Fic-cirkostanzi s-socjetà assikuratrici rikorrenti ghandha hi tbati l-ispejjez tal-kawza. Salvi eccezzjonijiet ulterjuri. Semgħet ix-xhieda prodotti. Rat l-atti kollha tal-kawża. Semgħet it-trattazzjoni finali tal-partijiet. Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza. Ikkunsidrat illi permezz ta' din l-azzjoni, l-atturi qegħdin jitolbu lill-Qorti tiddikjara lill-konvenut responsabbli għall-inċident awtomobilistiku li seħħ nhar it-22 ta' Frar 2012, f'liema inċident kienu involuti l-vetturi bir-reġistrazzjoni "TAL GIZA" misjuqa mill-attur u li kienet assigurata mas-soċjetà attriċi u dik mill-konvenut. b'reġistrazzjoni Konsegwentement huma misjuqa lill-Qorti 943 talbu lill- il-każ tal-inċident, il-konvenut qiegħed in kwistjoni konvenut iħallas lill-atturi s-somma ta' €14,000 in linea ta' danni. jaċċetta r- Jirriżulta responsabbiltà għall-inċident l-partijiet m'humiex jaqblu dwar il-valur tal-vettura bir-reġistrazzjoni "TAL GIZA" misjuqa mill-attur u li kienet assigurata mas- soċjetà attriċi. Dan għaliex filwaqt illi s-soċjetà attriċi ssostni li l- l-vettura kienet assiguratriċi tal-konvenut u cioè Middlesea Insurance plc hija disposta li tħallas biss l-ammont ta' €11,000 peress illi ssostni li l-valur reali tal-vettura ma kienx jeċċedi dan l-ammont. Mill-provi prodotti jirriżulta illi Conrad Bourke huwa sid il-vettura bir-reġistrazzjoni "TAL GIZA". Din il-vettura hija tal-għamla Cadillac Spearing u nxtrat ġdida minn Malta fis-sena 2000. Conrad Bourke kien ir-raba' sid ta' din il-vettura li kienet ilha għandu biss ftit xhur qabel seħħ l-inċident de quo. Meta l-attur xtara l-vettura fl-aħħar tas-sena 2011 u ġie sabiex joħroġ polza ta' assigurazzjoni mas-soċjetà attriċi, din tal-aħħar baghtitu tied għand intermediary tas-soċjetà attriċi sabiex issir valutazzjoni tal- vettura. Busuttil ivvaluta din il-vettura fl-ammont ta' €17,000 f'Diċembru tal-2011 u għaldaqstant, il-vettura ġiet assigurata mas-soċjetà attriċi fully comprehensive għall-valur assigurabbli ta' €17,000. Wara li seħħ l-inċident, is-soċjetà attriċi baghtet is-surveyor tagħha John Balzan sabiex jagħmel stima tal-ħsara. Balzan wasal għall-konklużjoni li l-vettura kellha tiġi written off minħabba li nstab illi kienet beyond economical repair u huwa vvalutaha fl- ammont ta' €14,000 qabel seħħ l-inċident. Minħabba din id- diskrepanza fil-valuri li ngħataw lill-istess vettura fi spazju ta' ftit xhur biss, is-soċjetà attriċi ħallset lill-assigurat tagħha Conrad Bourke l-ammont ta' €15,000 b'dan illi Conrad Bourke żamm ukoll ir-wreck tal-vettura. L-assiguratriċi Middlesea Insurance plc ukoll sa mill-bidu nett aċċettat l-konvenut kien responsabbli għall-inċident. Għaldaqstant, fil-ġranet wara li seħħ l-inċident ġiet skambjata korrispondenza bejn iż-żewġ soċjetajiet assikuraturi bl-għan illi jintlaħaq ftehim dwar il-valur ta' assigurazzjoni tagħha u cioè taħt polza ż-żewġ tal-vettura bir-reġistrazzjoni soċjetajiet ma waslux għal ftehim. Middlesea Insurance plc hija disposta li tħallas lis-soċjeta attriċi l-ammont ta' €11,000 biss, u fil-fatt din is-somma ġiet depożitata mill-konvenut fir- Reġistru ta' din il-Qorti fl-14 ta' Marzu 2013, filwaqt illi s- soċjetà attriċi tinsisti li l-valur reali tal-vettura qabel l-inċident kien ta' €14,000. Fil-mori tal-proċeduri xehdu rappreżentanti tas-soċjetà attriċi, is-surveyors inkarigati minnha u mill-attur, l-attur innifsu kif ukoll rappreżentanti tas-soċjetà Middlesea Insurance plc u s- surveyor inkarigat minnha. Jidher illi n-nuqqas ta' qbil huwa minħabba l-fatt illi l-vettura in kwistjoni m'hijiex waħda komuni fuq is-suq u fil-fatt jidher li hemm qbil bejn il-partijiet illi din il- vettura kienet unika f'pajjiżna. Il-Qorti tibda billi tirrileva li ma tikkunsidrax ix-xhieda tal-attur bħala waħda affidabbli. L-attur preżenta irċevuta datata 22 ta' Ġunju 2015 u cioè lejlet li xehed fl-udjenza tat-23 ta' Ġunju 2015. Fuq din l-irċevuta s-sid preċedenti tal-vettura, ċertu Licia M. Gouder, iddikjarat illi hija kienet irċeviet is-somma ta' €16,500 mingħand l-attur, rappreżentanti l-prezz tal-bejgħ vettura in kwistjoni fis-27 ta' Diċembru 2011. L-attur jgħid illi huwa tilef l-irċevuta oriġinali u għalhekk talab lis-sid preċedenti tgħamillu irċevuta oħra. Il-Qort ma tqisx illi dan id-dokument huwa l-aħjar prova li seta' jressaq l-attur. B'żieda mal-fatt illi l-Qorti ssibha diffiċli sabiex temmen li l-attur tilef irċevuta li tirrigwarda x-xiri ta' vettura, l-attur seta' faċilment iressaq lil Licia Gouder sabiex tixhed bil-ġurament dwar il-prezz li hija tħallset għall-vettura, iżda għar-raġunijiet tiegħu, l-attur għażel li minflok jistrieh fuq dokument li lanqas huwa ġuramentat. Il- Qorti ma tistax toqgħod fuq dokument li mhux konfermat minn min irrediġih, li għandu jkun ukoll passibili għall-kontro eżami (Anthony Battistino et noe vs John Bray noe, deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-14 ta' Novembru 2002). B'żieda ma dan, il-Qorti ssibha diffiċli sabiex temmen ukoll illi l- attur lanqas għandu riċevuta waħda jew ma seta' jressaq l- ebda prova tal-ispejjeż li huwa jgħid illi għamel fuq il-vettura qabel l-inċident, u dan meta jirriżulta li l-inċident seħħ inqas minn xahrejn wara li l-attur xtara l-vettura. Il-Qorti hija mħassba wkoll dwar il-mod kif xehed l-attur in kontro eżami u cioè li ma jiftakarx la kemm kienet għamlet kilometri l-vettura jew kemm kellha sidien qabel akkwistaha hu u lanqas kemm tħallas mingħand l-assiguratriċi tiegħu wara l-inċident de quo. Dan kollu jsir aktar rilevanti meta wiehed izomm f'mohhu li din kienet vettura unika f'Malta. L-ebda parti f'din il-kawża ma għamlet talba lill-Qorti sabiex jiġu nominati minnha esperti sabiex jirrelataw dwar il-valur ta' din il-vettura u għaldaqstant, il-Qorti hija kostretta li tistrieh fuq l-ispjegazzjoni mogħtija mis-surveyors ex parte dwar kif waslu għall-valuri rispettivi tagħhom. Il-Qorti kkunsidrat illi s-surveyor John Balzan, inkarigat mis- soċjetà attriċi, qajla jista' jingħad li spjega kif wasal għall-valur ta' €14,000. Filwaqt illi jsostni li l-vettura kienet waħda unika hawn Malta u għaldaqstant, ma jistax isir sempliċi paragun ma vetturi oħra fis-suq lokali, huwa jgħid illi ma għamilx paragun ma vetturi tal-istess għamla u kundizzjoni li jinsabu għall-bejgħ barra minn Malta. Dan is-surveyor jikkonferma li qatt ma kien għamel stima fuq vetturi tal-għamla Cadillac qabel ma għamel il-valutazzjon tal-vettura in kwistjoni. Callus iżid illi din il- vettura ma tistax titqabbel ma vetturi li jkunu importati minn barra minn Malta għaliex dawn tal-aħħar ikollhom ħsarat minn taħt kif ukoll sadid. Bir-rispett dovut, dan l-argument m'għandu l-ebda bażi fattwali. B'żieda ma dan, il-Qorti ssibha diffiċli li taċċetta dan l-argument meta wieħed jikkunsidra li l- vettura in kwistjoni kienet ilha fit-triq tnax-il sena, f'liema perjodu għamlet 'l fuq minn mitt elf kilometru u kellha tlett sidien preċedenti qabel ma xtraha l-attur. Rinfaccjata b'dawn id-dubji kollha dwar il-konklużjonijiet tas-surveyor inkarigat mis-soċjetà attriċi, il-Qorti ssibha diffiċli sabiex taċċetta l- valutazzjoni tal-istess surveyor. Da parti tiegħu, is-surveyor James Giordano Psaila, inkarigat minn Middlesea Insurance plc, jispjega li huwa wasal għall-valur ta' €10,000, u dan wara li fittex kemm qegħdin jinbiegħu l- Ingilterra vetturi tal-istess għamla u kundizzjoni tal-vettura de Huwa sab l-aktar vettura għolja li kienet għall-bejgħ u mal-prezz mitlub żied il-prezz ta' reġistrazzjoni tal-vettura hawn Malta, l-ispiża sabiex tiġi impurtata minn barra kif ukoll żieda ta' 20% fuq il-prezz globali sabiex tagħmel tajjeb għall- fatt illi din il-vettura kienet ser tkun impurtata minn barra minn Malta. jaslu għall-ftehim bonarju, l- assiguratriċi tal-konvenut anke aċċettat li tħallas €1000 oħra fuq il-prezz li stabbilixxa s-surveyor, jiġifieri total ta' €11,000, iżda s-soċjetà attriċi baqgħet ma aċċettatx. Kif diġà ngħad jirriżulta li llum din is-somma hija depożitata fir-Reġistru ta' din il-Qorti. Kif ingħad mill-Qorti tal-Appell Inferjuri fis-sentenza tagħha fl- ismijiet Maria Takam M'kounga et vs Clement Amato Gauci et tal-24 ta' Marzu 2004: "Huwa pacifiku f'materja ta' konflitt ta' versjonijiet illi l- fl- Qorti kellha evalwazzjoni tal-provi quddiemha: 1. Li taghraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista' tikkonforta xi wahda miz-zewg verzjonijiet bhala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn ohra; u Fin-nuqqas, li tigi applikata l-massima "actore non Fi kliem iehor il-Qorti ghandha tezamina jekk xi wahda miz- zewg verzjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilita` u specjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, ghandhiex tal- lill-ohra, anke probabilitajiet u tal-preponderanza tal-provi, ghax dawn, f'kawzi sufficjenti ghall- konvinciment tal-gudikant (Kollez. il-bilanc teskludi fuq Fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Joseph Borg Ferranti vs Joseph Khalil tat-12 ta' Lulju 2007, il-Qorti tal-Appell Inferjuri qalet ukoll hekk: "Tajjeb li jigi mfakkar illi l-kwalifikazzjoni tad-deduzzjoni probatorja bhala oggett ta' "oneru" iggib maghha bhala konsegwenza illi l-inadempiment jew il-falliment taghha titraduci ruhha fi zvantagg ghal min hu hekk gravat b' dan il-piz. Dan ghal raguni illi l-fatt favorevoli minnu allegat jithalla fi stat ta' incertezza u tali qaghda tissarraf f' dannu ghalih." Is-soċjetà attriċi naqset milli tressaq prova soda u rassikuranti dwar kif is-surveyor tagħha wasal għal valur ta' €14,000 u dan speċjalment meta mqabbel mal-ezercizzju li għamel is-surveyor inkarigat mill-assiguratriċi Middlesea Insurance plc sabiex wasal għal valutazzjoni tiegħu. Fin-nuqqas ta' prova teknika indipendenti, il-Qorti m'hijiex konvinta li l-valutazzjoni tas-surveyor inkarigat mis-soċjetà attriċi hija realistika u bbażata fuq il-prezz li veru ġġib il- vettura in kwistjoni fuq is-suq miftuħ. Fil-fehma tal-Qorti dan huwa każ illi tal-inqas għandha tappika l-massima li actore non probante reus absolvitur. Għar-raġunijiet premessi, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi billi tilqa' l-ewwel talba attriċi stante l-ammissjoni tal-konvenut u tilqa' t-tieni u tielet talbiet attriċi billi tiddikjara li bħala konsegwenza tal-inċident tat-22 ta' Frar 2012, is-soċjetà attriċi soffriet danni ammontanti għal ħdax-il elf Ewro (€11,000) u tikundanna lill-intimat iħallas is-somma ta' ħdax-il elf Ewro (€11,000). Fiċ-ċirkostanzi tal-każ, u cioè li l-konvenut u l-assiguratriċi tiegħu kienu sa minn qabel ma ġew inizjati dawn il-proċeduri disposti li jħallsu din is-somma lill-atturi, spejjeż tal-kawża jitħallsu mis-soċjeta attriċi.