QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR. Seduta ta' nhar it-Tlieta 13 ta' Novembru 2018 Illi dan huwa appell minn sentenzi tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili moghtija fil- 31 ta' Ottubru 2017 u s-26 ta' April 2018 illi permezz taghhom cahdet l- eccezzjonijiet tal-konvenut u laqghet it-talbiet attrici ghall-izgombrament. partijiet permezz ta' nota ipprezentata kontestwalment qablu li tinghata din is-sentenza minghajr il-htiega tat-trattazzjoni. Il-Qorti msemmija waslet ghad-decizjoni finali taghha b'dan il-mod: "Rat ir-rikors guramentat ta' Robert Driver Laudizio [detentur tal-karta ta' l- identita' bin-numru 089657 (M)] datat 22 ta' Awwissu 2016 fejn espona: - "Illi permezz ta' kuntratt ricevut min-Nutar Pubbliku Robert Watson fl- erbatax (14) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016), l-attur akkwista u xtara b'titolu ta' bejgh minghand il-genituri tieghu Joseph u Mary konjugi Driver, li bl-istess titolu ta' bejgh bieghu u trasferew lil binhom l-attur, il-porzjoni diviza ta' art agrikola denominata "Ta' l-Ghanzalora", inkluz il-kamra u l-bir li jinsabu fiha, fil-kontrada "Ta' Wied Babu", fi Triq Wied iz-Zurrieq, fil-limiti tal-Qrendi, liema porzjon diviza ta' art agrikola ghandha l-kejl superficjali ta' cirka tlett elef u tliet mitt metru kwadru (3,300m2), konfinanti mix-xlokk ma' Triq Wied iz-Zurrieq u mill-irjiehat l-ohrajn kollha ma' beni tal-Gvern ta' Malta, jew irjieh verjuri, soggetta ghall-piz piju annwu u perpetwu ta' disgha u ghoxrin centezmu u millezmu (€0.29,1), altrimenti hi libera u franka, bid- drittijiet u l-pertinenzi kollha taghha, kif murija fuq il-pjanta li tinsab annessa ma' l-istess kuntratt, u minn hawn 'l quddiem imsejha bhala "l-Art". "Illi l-Art kienet mikrija bi qbiela lil Michael Muscat, missier il-konvenut, u dan versu l-kera ta' hdax-il ewro u hamsa u sittin centezmu (€11.65) fis-sena pagabbli kull sena b'lura. "Illi l-awturi fit-titolu ta' l-attur kienu istitwew proceduri quddiem il-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' fl-ismijiet "Joseph u Mary konjugi Driver vs. Michael Muscat" (Rikors Numru wiehed zbarra elfejn u ghaxra (1/2010)), liema rikors gie deciz mill-imsemmi Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' b'sentenza moghtija fis-sebgha u ghoxrin (27) ta' Mejju tas-sena elfejn u hmistax (2015). "Illi Michael Muscat miet fl-erbgha u ghoxrin (24) ta' Dicembru tas-sena elfejn u tlettax (2013), u cioe' fil-mori tal-proceduri msemmija fil-paragrafu precedenti. Is-successjoni tieghu hija regolata minn testment pubbliku fl-atti tan-Nutar Pubbliku Mario Mazzacano D'Amato fit-tmintax (18) ta' Mejju tas-sena elfejn u sitta (2006), permezz ta' liema l-mejjet Michael Muscat halla bhala eredi universali u padruna assoluta ta' gidu kollu wara mewtu lil martu Jane Muscat. "Illi mis-sentenza moghtija mill-Bord dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba' fl- ismijiet "Joseph u Mary konjugi Bondin vs. Michael Muscat" fis-sebgha u ghoxrin (27) ta' Mejju tas-sena elfejn u hmistax (2015), appellaw l-awturi fit- titolu ta' l-attur, u appellat incidentalment Jane Muscat, il-werrieta tal-gabillot Tiddeciedi t-talbiet tieghu bid-dispensa tas-smigh billi jikkonkorru l- ta' "Illi fil-mori ta' l-appell, u permezz ta' kuntratt ricevut min-Nutar Pubbliku Robert Watson fl-erbatax (14) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016), l- imsemmija Jane Muscat u l-awturi fit-titolu ta' l-attur, Joseph u Mary konjugi Driver, itterminaw u xoljew b'effett immedjat u b'mod irrevokabbli l-qbiela ossia l-inkwilinat ta' Jane Muscat fuq l-Art, u dan versu l-pattijiet u l- kondizzjonijiet stipulati fl-istess kuntratt. "Illi l-konvenut, iben il-mejjet Michael Muscat u l-imsemmija Jane Muscat, ghadu fil-pussess ta' l-Art, u qed jirrifjuta illi jizgombra mill-Art. "Illi l-konvenut m'huwiex il-werriet ta' Michael Muscat, u ghalhekk m'ghandu ebda titolu validu fil-ligi biex izomm l-Art. "Illi sa fejn jaf l-attur, il-konvenut m'ghandux eccezzjonijiet x'jaghti kontra t- talbiet tieghu. "Illi l-attur jikkonferma li jaf bil-fatti suesposti personalment. "Illi ghalhekk qed issir din il-kawza. "Ghaldaqstant l-attur umilment jitlob lil dina l-Onorabbli Qorti, prevja kull dikjarazzjoni jew provvediment opportun, joghgobha: "1. elementi kollha necessarji a Organizzazzjoni u Proceduri Civili; "2. qasir u perentorju li jigi minnha prefiss ghal dan l-iskop. "Bl-ispejjez kollha kontra l-konvenut, li huwa minn issa ngunt in subizzjoni, u b'riserva ghal kull azzjoni ohra spettanti lill-attur kontra l-konvenut, inkluz ghar-rizarciment ta' danni u hlas ta' kumpes ghal okkupazzjoni bla titolu. "Rat li din il-kawza giet appuntata ghas-smigh ghas-seduta tal-1 ta' "Rat il-verbal tas-seduta tal-1 ta' Novembru 2016 (fol 38) fejn meta ssejhet il-kawza deher l-attur assist minn Dr Mark Miceli Donnelly u Dr Malcolm Wilkes "Il-Qorti nnotat li l-intimat ma pprezentax risposta guramentata u halliet il-kawza sabiex l-intimat jirregola ruhu ghal din il- Il-kawza giet differita ghal dan l-iskop ghat-30 ta' Novembru "Rat ir-rikors u r-risposta guramentata annessa ta' Frank Muscat datati 7 ta' Novembru 2016 a fol 39 u 42 rispettivament fejn talab li jigi awtorizzat jressaq risposta guramentata. "Rat il-verbal tas-seduta tal-Erbgha, 30 ta' Novembru 2016 fejn meta ssejhet il-kawza deher Dr Mark Miceli Donnelly ghall-attur u Dr Malcolm Wilkes ghall- Tikkundanna lill-konvenut sabiex jizgombra mill-Art entro terminu ta' Xehdu bil-gurament taghhom Frank Muscat u Dr Malcolm Wilkes liema xhieda giet registrata fuq is-sistema eletronika. Il-Qorti semghet it-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet rigward ir-rikors tal-intimat b'talba ghall-gustifikazzjoni tal-kontumacja. Il-kawza giet differita ghas-sentenza ghall-24 ta' Jannar 2017 fid-9:30a.m. "Rat il-verbal tas-seduta tal-24 ta' Jannar 2017 (fol 54) fejn meta ssejhet il- kawza deher Dr Mark Miceli Donnelly ghall-attur prezenti. Inqrat sentenza dwar il- gustifikazzjoni tal-kontumacja. Il-kawza giet differita ghall-prezentata tar- risposta guramentata skont is-sentenza moghtija ghat-23 ta' Frar 2017. "Rat ir-risposta guramentata ta' Frank Mercieca Said datata 31 ta' Jannar 2017 a fol 60 tal-process fejn espona : IIli t-talbiet tal-attur huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante l-konvenut "1. ghandu pussess effettiv tal-proprjeta` suggett ta' dina l-kawza in bona fede u bl-awtorizazzjoni ta' l-attur stess u anki ta' Jane Muscat. Fl-ebda hin qabel ma kien gie notifikat b'dawn l-atti ma kien interpellat verbalment jew bil- miktub sabiex jivvaka l-proprjeta`. Lanqas ma kien gie informat bl-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016. B'hekk tali pussess kien ovvju u guridikament accettabbli mill-attur; IIli bhala pussessur u l-persuna li jahdem l-ghalqa in kwistjoni kellu "2. jkun parti mill-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016 sabiex tali skrittura jkun integru u validu skont il-ligi; "3. IIli l-konvenut huwa llum intervenut fl-azzjoni Joseph Driver et -v- Michael Muscat fil-Qorti tal-Appell (rikors 1/2010/1) wara li intavola rikors ghal dan l-iskop u b' hekk l-azzjoni ma tistax tigi irtirata, izda ghandha tigi ttrattata; IIli l-premessa li l-konvenut m'huwiex il-werriet ta' Michael Muscat u "4. m'ghandux titolu, m'huwiex korrett stante li l-konvenut huwa t-tifel ta' Michael Muscat u b' hekk intitolat ghal-legittima, haga li ghad trid tigi definita IIli l-konvenut ghandu jkun rikonoxxut l-inkwelin wara l-mewt ta' missieru stante illi hu kien qed jahdem l-ghalqa in kwistjoni u kien qed ihallas il-kera, kif se jigi pprovat fil-mori ta' dina l-kawza u in effett wiret il-gestezzjoni tan-negozju bhala bidwi. "Rat il-verbal tas-seduta tat-Tlieta, 13 ta' Gunju 2017 fejn meta ssejhet il- kawza dehru d-difensuri tal-partijiet. ll-Qorti semghet it-trattazzjoni tal- hames (5) eccezzjoni tad-difensuri tal-partijiet, liema trattazzjoni giet registrata fuq is-sistema eletronika. Il-kawza giet differita ghall-sentenza in parte ghall-31 ta' Ottubru 2017 fid-9:30a.m. "Rat il-verbal tas-seduta tat-Tlieta, 31 ta' Ottubru 2017 fejn meta ssejhet il- kawza dehru d-difensuri tal-partijiet, u l-partijiet. Inqrat sentenza in parte fejn il-Qorti : "Taqta' u tiddeciedi billi tichad il-hames eccezzjoni tal-intimat, u tordna l-prosegwiment tal-kaz fil-mertu." Il-Qorti ordnat li l-kawza tkompli tigi mismugha fuq it-tieni eccezzjoni ssollevata bl-inverzjoni tal-ordni tal-provi u halliet l-kawza ghall-provi viva voce dwar it-titolu ghat-30 ta' Novembru 2017 fil-11:30a.m. "Rat il-verbal tas-seduta mizmuma t-Tlieta, 6 ta' Frar 2018 fejn meta ssejhet il-kawza dehru l-partijiet assistiti mid-difensuri taghhom. Dr Simiana mc ewen. li m'ghandux aktar provi. Il-Qorti semghet it-trattazzjoni finali tad- difensuri tal-partijiet, liema trattazzjoni giet registrata fuq is-sistema eletronika. Il-kawza giet differita ghas-sentenza ghas-26 ta' April 2018 fid- 9:30a.m. "Rat id-Digriet taghha tat-12 ta' April 2018 fit-termini tal-artikolu 173 tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta fejn il-Qorti kellha bzonn kjarifika mid-difensuri tal- partijiet fis-sens li: Jekk it-tieni eccezzjoni hija dik murija fir-"Risposta Guramentata" a ""1. fol 42 jew dik murija fir-risposta guramentata a fol 60 tal-process. Dwar dan il-Qorti taghraf li l-ewwel wiehed kien abbozz anness ghall-fini tal- kontumacja. "Madanakollu it-tieni eccezzjoni fir-Risposta a fol 60 isegwi ghall-ewwel eccezzjoni u ghall-fini tal-amministrazzjoni tal-kawza ghandhom almenu jigu trattati flimkien. Jekk gjaladarba gew trattati t-talbiet u l-eccezzjonijiet kollha, jekk id-difensuri jaqblu li din il-Qorti tghaddi ghas-sentenza anke fuq it-talbiet u l-eccezzjonijiet kollha. "Id-difensuri ghandhom jipprezentaw ir-risposti taghhom b'nota sa mhux aktar tard mit-18 ta' April 2018. "Il-process jinzamm fir-Registru ghad-disposizzjoni tad-difensuri."" "Rat in-nota kongunta pprezentata mid-difensuri tal-partijiet fl-20 ta' April 2018, b'riferenza għad-digriet mogħti minn dina l-Onorabbli Qorti fit-12 ta' April 2018, fejn qablu u ddikjaraw: "1. Illi r-risposta ġuramentata hija dik a folio 60, u li l-ewwel u t-tieni eċċezzjonijiet fiha elenkati huma intimament konnessi u jimmeritaw li jitqiesu flimkien. Illi f'kull każ il-kawża tista' tibqa' għas-sentenza fuq it-talbiet kollha attriċi u fuq l-eċċezzjonijiet l-oħrajn kollha (għajr dik ġia' deċiża) tal- konvenut, billi entrambi l-kontendenti eżawrixxu kemm il-provi kollha u kemm is-sottomissjonijiet li kellhom dwar il-meritu sħiħ tal-kawża. "Hadet konjizzjoni tal-provi prodotti. KONSIDERAZZJONIJIET "Illi din hija kawza ghall-izgumbrament tal-intimat mill-art denominata "Ta l- Ghanzalora", inkluz il-kamra u l-bir li jinsabu fiha, fil-kontrada "Ta' Wied Babu", fi Triq Wied iz-Zurrieq, fil-limiti tal-Qrendi. Illi r-rikorrent qed jikkontendi li l-intimat qed jokkupa l-imsemmija art minghajr titolu validu, kwindi qed jipprocedi b'dan il-kaz ghar-ripreza tal-imsemmija art. "L-intimat irribatta billi sostna li l-azzjoni odjerna hija infondata stante li hu ghandu l-pussess effettiv tal-proprjeta` in kwistjoni u ma giex interpellat biex jivvaka l-proprjeta`, u lanqas ma gie infurmat bl-iskrittura datata 14 ta' Gunju 2016. Sostna wkoll li bhala l-persuna li jahdem l-ghalqa, kellu jkun parti mill- iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016. Gie eccepit ukoll li llum hu intervenut fil-kaz Joseph Driver et vs Michael Muscat fil-Qorti tal-Appell (Rik.Nru. L-intimat oppona wkoll billi qal li hu iben Michael Muscat, b'hekk hu intitolat ghal-legittima "Fatti: "Jirrizulta li permezz ta' kuntratt datat 14 ta' Gunju 2016 (Dok A), ir-rikorrent akkwista l-imsemmija art minghand il-genituri tieghu. Jirrizulta wkoll li din l- art kienet mikrija bi qbiela lil Michael Muscat. Illi l-genituri tar-rikorrenti kienu istitwew proceduri quddiem il-Bord Dwar il-Kontroll tal-Kiri tar-Raba', b'sentenza datata 27 ta' Mejju 2015 (Dok F). Izda, fil-mori tal-kaz kien miet Michael Muscat li kien halla bhala werrieta universali lil martu Jane Muscat. Jirrizulta li Jane Muscat kienet appellat mid-decizjoni tal-Bord, izda fil-mori ta' l-appell, permezz ta' kuntratt datat 14 ta' Gunju 2016 (Dok G fol 28 et seq), kien gie tterminat b'mod irrevokabbli l-qbiela ta' Jane Muscat versu l-pattijiet u kundizzjonijiet stipulati hemmhekk. Peress li sussegwentement ghal dan, l-intimat baqa' jokkupa l-imsemmija art, ir-rikorrent ipproceda bil-kaz odjern. "Provi: "Frank Muscat xehed permezz ta' affidavit fejn qal li l-imsemmija art hi art agrikola li ilha bi qbiela ghand familtu. Semma li meta fl-2008 missieru kien ipprova jhallas il-qbiela ma gietx accettata, u ghalhekk hu kien iddepozitaha l-Qorti, u sussegwentement kien gie nfurmat b'ittra mill-avukat tar-rikorrent sabiex jizgombra mill-imsemmija art. Qal li missieru miet fl-24 ta' Dicembru Spjega li s-sentenza tal-Bord Dwar il-Kontroll ta' Kiri tar-Raba' ddecieda favur il-familja tieghu, izda meta kien gie ntavolat l-appell mill- konjugi Driver Laudizio, ommu kontra l-volonta` tieghu kienet dahlet f'kuntratt mal-konjugi Bondn Laudizio fl-14 ta' Gunju 2016, peress li ma kellux relazzjoni tajba ma' ommu. kienx jaf bil-kuntratt tat-terminazzjoni ta' qbiela li ommu ghamlet. "In kontro-ezami qal (fol 85-92)1 li meta miet missieru kien joqghod f'numru 2 Sqaq 1, Triq il-Kuncizzjoni z-Paceville, San Ġiljan. Semma li misseru baqa' jahdem l- imsemmija art sal-ahhar ta' hajtu. Qal li ghandu tnejn u erbghin sena u xogholu kien jadem go fabbrika. imur ighin lil missieru fl-ghalqa. Qal li misseru kien icempillu spiss, xi erba' 1 Seduta tal-4 ta' Mejju 2017 darbiet fil-gimgha biex imur ighinu. Ikkonferma li hu ghandu VAT number u dan ghamlu wara l-mewt ta' missieru. Qal li l-kirja daret fuq ommu wara l- mewt ta' missieru, u hu kien ihallas il-qbiela lil ommu u hi kienet thallasha fil-Qorti. Semma li hemm kawza pendenti fejn hu qed jitlob il-legittima wara l-mewt ta' missieru. Qal li hu beda jahdem l-art wahdu wara l-mewt ta' missieru, imma kien diga jmur ighin sa minn ckunitu, kif qal diga qabel. "Jane Muscat xehdet permezz ta' affidavit u kkonfermat li l-imsemmija art kienet imqabbla lil zewgha, li miet fl-24 ta' Dicembru 2013. Hi kkonfermat li l-konjugi Driver Laudizio kienu appellaw mid-decizjoni tal-Bord Dwar il-Kiri tar-Raba' u li sussegwentement, permezz ta' ftehim datat 14 ta' Gunju 2016, cediet kull dritt fuq l-imsemmija art li hi setghet akkwistat bi qbiela. Ziedet tghid li zewgha Michael kien baqa' jadem l-ghalqa sa ma miet u binha Frank ma kienx jahdem l-ghalqa qabel il-mewt ta' zewgha, u kien biss wara l-mewt ta' zewgha li dahal fl-ghalqa minghajr il-kunsens tieghu. "Joseph Quick (fol 84-85)2 xehed u qal, li skont ir-Registru Elettorali, l- intimat kien registrat sa mill-1995 li kien jirrisjedi f'numru 2, Sqaq il- Kuncizzjoni Zurrieq, u fl-2001, qaleb l-indirizz ghal numru 2, Triq il-Barrieri, Paceville, San Ġiljan, fl-2002, rega' qaleb l-indirizz ghal dak precedenti, fl-2004, rega' qaleb ghal "St George's Flat" 11, Flat 1, Triq il-belt Valletta, Ix-Xagħra, u baqa' jaqleb l-indirizz sa ma fl-2009, gie f' 31, Triq il-Barrieri, Paceville, San Ġiljan. "Kunsiderazzjonijiet ta' Dritt: "Illi fis-sentenza in parte, moghtija minn din il-Qorti kif ippreseduta fil-31 ta' Ottubru 2017, diga gie stabbilit li l-intimat ma jikkwalifikax bhala inkwilin ai termini tal-artikolu 2 tal-Kap 199 ghar-ragunijiet hemm dedotti. "L-eccezzjoni sollevata mill-intimat dwar it-titlu tieghu- L-ewwel u t- Tieni eccezzjonijiet: "1. IIli t-talbiet tal-attur huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante l-konvenut ghandu pussess effettiv tal-proprjeta` suggett ta' dina l-kawza in bona fede u bl-awtorizazzjoni ta' l-attur stess u anki ta' Jane Muscat. ma kien gie notifikat b'dawn l-atti ma kien interpellat verbalment jew bil- miktub sabiex jivvaka l-proprjeta`. Lanqas ma kien gie informat bl-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016. B'hekk tali pussess kien ovvju u gudikament IIli bhala pussessur u l-persuna li jahdem l-ghalqa in kwistjoni kellu jkun parti mill-iskrittura tal-14 ta' Gunju 2016 sabiex tali skrittura jkun integru u validu skont il-ligi;" "Illi fl-eccezzjonijiet tal-intimat, sar enfasi fuq il-pussess li kellu l-intimat tal- art mertu tal-vertenza odjerna. Madankollu, dan il-pussess vantat minnu ma giex ippruvat ghas-sodisfazzjon tal-Qorti, tant li ma jirrizultax mill-assjem tal- provi minn meta beda jokkupa l-imsemmija art. F'dan il-kuntest, ta' min 2 Seduta tal-4 ta' Mejju 2017. isemmi, li Jane Muscat, omm l-intimat xehdet li l-intimat ma kienx jahdem l- art qabel ma' miet missieru, izda li dahal u kkapparra l-ghalqa biss sussegwentement ghall-mewt ta' missieru. Din ix-xhieda tikkontrasta dak sostnut mill-istess intimat kemm fix-xhieda tieghu u kemm fl-eccezzjonijiet. "Inoltre`, kif diga ribadit fis-sentenza in parte moghtija minn din il-Qorti kif ippreseduta, it-titlu ta' qbiela, mal-mewt ta' Michael Muscat iddevolva fuq martu Jane Muscat. Ghaldaqstant, meta Jane Muscat, permezz tal-iskrittura datata 14 ta' Gunju 2016, Dok G (fol 28 et sequens) cediet id-dritt tal- inkwilinat li hija wirtet minghand Michael Muscat, hemmhekk saret ic-cessjoni tal-kirja, kwindi t-trasferiment tat-titolu ta' qbiela. "Illi l-intimat sostna li ma giex interpellat biex jizgombra mill-art mertu tal- vertenza in ezami. L-avukat difensur tar-rikorrent, fit-trattazzjoni, sostna li l- intimat gie interpellat, ghalkemm ma jirrizultax mill-atti tal-kaz. Madankollu, din il-Qorti taqbel, li ma kienx hemm il-htiega ta' interpellanza. Fl-istess eccezzjoni, gie sottolineat, li l-intimat ma giex infurmat bl- iskrittura tal- 14 ta' Gunju 2016. Rigward, din l-iskrittura li saret minn ommu Jane Muscat bhala eredi universali ta' zewgha, ma kien hemm l-ebda htiega li l-intimat jigi infurmat jew notifikat bl-iskrittura li kellha l-effett li titrasferixxi l-qbiela. "Illi riferibbilment ghat-tieni eccezzjoni wkoll, ladarba d-defunt Michael Muscat halla bhala werrieta universali tieghu lil martu Jane Muscat, m'hemm l-ebda htiega li l-intimat kellu wkoll ikun parti fl-iskrittura, Dok. G, li permezz taghha gie ttrasferit it-titolu ta' qbiela. Certament, m'hemm l-ebda kontestazzjoni li Jane Muscat thalliet bhala werrieta universali ta' Michael Muscat kif jirrizulta mit-testment fl-atti tan-Nutar Mario Mazzacano D'Amato, datat 18 ta' Mejju 2006, esebit bhala Dok E (fol 17-18). "Illi t-trasferiment, ossija c-cessjoni tal-kirja li saret tramite l-iskrittura Dok G minn Jane Muscat, fil-vesti taghha bhala werrieta universali, li kif diga inghad mhuwiex qed jigi kkontestat. Fil-fatt, l-istess testment tad-defunt Michael Muscat, Dok E jistipula fit-Tieni artikolu: ""It-testatur jistitwixxi u jinnomina bhala eredi universali proprjetarja u padruna assoluta ta' gidu kollu ghal wara mewtu lil martu Jane Muscat bis- sotituzzjoni volgari a favur l-uniku ibnu Frank Muscat, bis-sostituzzjoni volgari a favur ta' uliedu f'kaz ta' premorianza."" "Ghalhekk, fid-dawl tas-sentenza in parte datata 31 ta' Ottubru 2017, u in vista tal-karenza ta' prova rigward dak vantat mill-intimat, din il-Qorti tichad l-ewwel u t-tieni eccezzjonijiet tal-intimat. "It-Tielet Eccezzjoni IIli l-konvenut huwa llum intervenut fl-azzjoni Joseph Driver et -v- ""3. Michael Muscat fil-Qorti tal-Appell (rikors 1/2010/1) wara li intavola rikors ghal dan l-iskop u b' hekk l-azzjoni ma tistax tigi irtirata, izda ghandha tigi ttrattata;" "Referibbilment ghal din l-eccezzjoni, fejn l-intimat ried jintervjeni fl-appell Rikors (1/2000/1), meta fil-fatt jirrizulta li kienet diga saret l-iskrittura Dok G, datata 14 ta' Gunju 2016, m'hemmx lok li din l-eccezzjoni tigi kkunsidrata oltre`, billi f'dan l-istadju hija superfluwa. Ghalhekk tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet eccezzjoni. "Ir-Raba' Eccezzjoni: IIli l-premessa li l-konvenut m'huwiex il-werriet ta' Michael Muscat u ""4. m' ghandux titolu, m' huwiex korrett stante li l-konvenut huwa t-tifel ta' Michael Muscat u b' hekk intitolat ghal-legittima, haga li ghad trid tigi definita u kwantifikata."" "Illi l-intimat, tramite l-avukat difensur tieghu, fit-trattazzjoni, ssottometta u enfasizza l-punt tal-irritwalita` tal-kuntratt Dok G, bejn omm l-intimat u r- rikorrent, minhabba li mill-wirt tad-defunt missier ir-rikorrent, ir-rikorrent kellu d-dritt tal-legittima. Gie sostnut, mill-intimat fit-trattazzjoni, li l-intimat kellu jigi infurmat minn ommu Jane Muscat qabel ma ttrasferiet il-qbiela permezz ta' kuntratt Dok G, minhabba d-dritt tieghu ghal-legittima. "Jigi osservat fl-ewwel lok, li l-kwistjoni tal-legittima spettanti lill-intimat (illum is-sehem riservat) hija materja kompletament separata u ma tistax tigi amalgamata mal-mertu tal-kaz in ezami. Difatti, dak sostnut dwar l- irritwalita` tal-iskrittura Dok G, marbut mad-dritt tal-legittima tal-intimat, huma kwistjonijiet li jesorbitaw mill-mertu tal-kaz odjern. Illi l-argument tal- intimat ma jregix fuq zewg binarji, l-ewwel, minhabba l-fatt, li huwa qed jittenta jattakka l-kuntratt Dok G datat 14 ta' Gunju 2016. Illi din il-Qorti trid izzomm strettament mat-talbiet kif dedotti, u l-vertenza odjerna, ma titrattax il-validita` o meno tal-kuntratt Dok G. "Fit-tieni lok, jigi osservat, li ladarba din il-Qorti diga stabbiliet li l-intimat mhuwiex kerrej tista' tiddeduci, li Jane Muscat bhala eredi universali tad- defunt zewgha setghet titrasferixxi d-dritt ta' qbiela, minghajr l-involviment ta' l-intimat. Inotre`, dak sostnut mill-intimat fit-trattazzjoni u fil-hames eccezzjoni, ma jregix ghaliex permezz tal-emmendi introdotti bl-Att XVIII tal- 2004, is-sehem riservat huwa biss kreditu, u mhux sehem in natura mill-beni tal-mejjet. Illi minhabba l-emendi li dahlu fis-sehh permezz tal-Att XVIII tal- 2004, sar tibdil radikali fir-rigward tal-legittima, li issa tissejjah porzjon riservat, fis-sens li d-dritt huwa kreditu tal-valur tal-porzjon riservat fil- konfront tal-eredita`. B'hekk tnehha l-kuncett tas-sehem tal-beni tal-mejjet. Ghalhekk, il-ligi applikabbli llum3, taghmilha cara li d-dritt ghal porzjon riservat huwa biss kreditu kontra l-eredita` tal-mejjet. "Dan qed jigi ribadit biex juri li l-argument tal-legittima spettanti lill-intimat huwa fallaci taht kull aspett, anke mill-aspett tad-disposizzjonijiet li jirregolaw il-porzjoni rizervata kif emmendata. "Ghaldaqstant, tirrespingi r-raba' eccezzjoni. "It-Tieni Talba "Illi t-titlu tal-attur bhala proprjetarju tal-art in kwistjoni mhuwiex qed jigi kkontestat stante li l-eccezzjonijiet tal-intimat jistriehu fuq titlu relatat mal- pretensjoni lokatizja tieghu. Madanakollu din il-Qorti ezaminat id-dokumenti esebiti u hija soddisfatta li l-attur irnexxielu jipprova t-titlu tieghu ghall-art in kwistjoni. "Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti ser tghaddi biex tilqa' t-tieni talba tar- rikorrent billi dan huwa gustifikat guridikament u fattwalment. KONKLUZJONI "Illi ghal dawn il-motivi, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad l- eccezzjonijiet tal-intimat ghar-ragunijiet spjegati, u tilqa' t-tieni talba tar- rikorrent u tikkundanna lill-intimat jizgombra mill-imsemmija art f'terminu perentorju ta' xahar mil-lum. "Spejjez jithallsu mill-intimat." Il-konvenut ghalhekk appella minn dawn is-sentenzi u qed jitlob ir-revoka taghhom u allura li jigu akkolti l-eccezzjonijiet tieghu; l-appellat irrisponda billi talab il-konferma tas-sentenzi. L-aggravju huwa essenzjalment wiehed u cioe` l-appellanti qed jilmenta illi l- ewwel Qorti iddecidiet hazin meta waslet ghall-konkluzjoni li huwa ma kellux titolu fuq l-ghalqa in kwistjoni; jinsisti li huwa kien jahdem l-istess ghalqa u anke li l-ewwel Qorti kellha tikkonsidra l-fatt li huwa ghandu dritt ta' legittima (sic) fuq il-wirt ta' missieru u li ghalhekk kellu dritt ghal sehem mil-lokazzjoni. L-ewwel parti tal-aggravju ghalhekk essenzjalment tirrigwardja l-fatt li skont l-appellant il-Qorti kellha tara stramb il-fatt li ommu l-ewwel irrinunzjat ghall- kirja tal-ghalqa li kellu zewgha (u missier l-appellant) u f'dawn il-proceduri xehdet li huwa qatt ma hadem l-ghalqa. Jghid fl-appell tieghu li dan mhuwiex atteggjament normali ta' omm lejn binha. Il-Qorti terga' tfakkar kif ghamlet diversi drabi li fejn jidhol apprezzament tal- provi kif qalet din il-Qorti stess fil-kawza fl-ismijiet Phylis Araujo v. Joseph Watson (10 ta' Jannar 1995 "il-Qorti tal-Appell tiddisturba biss id- diskrezzjoni ezercitata mill-ewwel Qorti f'kazijiet eccezzjonali meta si tratta ta' valutazzjoni ta' fatti". Imbaghad fil-kawza fl-ismijiet Joseph Allafi v. George Ragonesi (15 ta' Novembru 2004) l-istess Qorti qalet li "Huwa principju bazilari segwit minn din il-Qorti ta' revizjoni li fejn si tratta ta' apprezzament u evalwazzjoni ta' provi ta' fatt din il-Qorti qatt ma tiddisturba leggerment apprezzament tal-provi li jkun sar mill-ewwel Qorti sakemm ma jkunx hemm ragunijiet gravi u serji bizzejjed li jissugerixxu mod iehor". Dan l-insenjament huwa segwit f'diversi sentenzi ohra bhal Emanuel Taliana v. Dr Graham Cauchi Vaughan, Mugliett, 10 ta' Jannar 1995 u Paul Azobu v. Salvu Archer, Mugliett 5 ta' Ottubru 2001; madankollu "Din il- Qorti pero` f'kaz tapprezza wkoll li d-dover taghha xorta huwa li tezamina sewwa l-provi mressqa u barra minn hekk, huwa ukoll importanti li l-istess provi u l-konkluzjonijiet ta' kif graw il-fatti in kwistjoni jigu evalwati sewwa u interpretati skont il-ligijiet taghna u l-gurisprudenza l-aktar ricenti u kostanti fil-materja". (Attard et v. Direttur tas Sahha, Qorti tal-Appell, 30 ta' Mejju L-appellant jghid li l-Qorti kellha tiehu in konsiderazzjoni l-affidavit tieghu li Fis-sentenza li tat fl-24 ta` Marzu 2004 fil-kawza Casaletto et v. Gauci et il-Qorti tal-Appell Inferjuri trattat il-konflitt ta` provi fil-kamp civili billi qalet hekk – "Huwa pacifiku f`materja ta` konflitt ta` versjonijiet illi l-Qorti kellha tkun gwidata minn zewg principji fl-evalwazzjoni tal-provi quddiemha : 1) Li taghraf tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista` tikkonforta xi wahda miz-zewg verzjonijiet bhala li tkun aktar kredibbli u attendibbli minn ohra; 2) Fin- a propozitu sentenza fl-ismijiet "Fogg Insurance Agencies Limited noe v. Jinsab ravvisat ukoll fid-decizjoni fl-ismijiet Abou Wafie v. Abou Wafie, deciza mill- Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-24 ta' Novembru, 1966, li "il-konflitt fil-provi huma haga li l-Qrati jridu minn dejjem ikunu lesti ghaliha. Il-Qorti ghandha tezamina jekk xi wahda miz-zewg verzjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal- kredibilita' u specjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, ghandhiex teskludi lillohra, anke fuq il-bilanc tal-probabilitajiet, u tal-preponderanza tal- provi, ghax dawn, f'kawzi civili, huma generalment sufficjenti ghall- L-istess Qorti fis-sentenza taghha fil-kawza fl-ismijiet George Mazzacano D'Amato v. Joseph Shawish Mifsud deciza fit-30 ta' Ottubru 2003 qalet li: "Fil-kamp civili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il-kriterju ma huwiex dak jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijet forniti lilu, imma jekk dawn l-istess spjegazzjonijiet humiex, fic-cirkostanzi zvarjati tal-hajja, verosimili. Dan fuq il-bilanc tal-probabilitajiet, sostrat baziku ta' azzjoni civili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, generalment bastanti ghall-konvinciment. Ghax kif inhu pacifikament akkolt, ic-certezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet. Dan ghad-differenza ta' dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il-htija trid tirrizulta minghajr ma thalli dubju ragjonevoli. Kif kompla jinghad fl-imsemmija kawza "Farrugia vs Farrugia" (supra), "mhux kwalunkwe tip ta' konflitt ghandu jhalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessita` li minhabba fih ma tkunx tista' tiddeciedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola ta' in dubio pro reo." F'gudizzju civili infatti il-Qorti trid tiddeciedi appuntu fuq il-preponderanza tal- probabiltajiet (Zarb Piscopo v. Stagno Navarra Bouvet, Appell Kummercjali, 25 ta' Frar 1952 ); "il-Qorti allura jehtieg li tara jekk verzjoni wahda teskludix lill-ohra fuq bilanc ta' probabiltajiet; b'hekk jigi evitat ir-riskju li l-Qorti taqa' fuq l- Camilleri v. Martin Guazzo, (Appell Inferjuri, 17 ta' Marzu 2003). F'din il-kawza fil-fatt il-Qorti kellha zewg verzjonijiet u cioe` l-appellanti jinsisti mod u ommu tixhed mod iehor. Din il-Qorti wara li ezaminat l-atti ma ghandha ebda dubbju li l-ewwel Qorti kienet korretta fid-decizjoni taghha f'dan ir-rigward, anzi zzid tghid li l-appellant kieku ried seta' tella' lil ommu Ghalhekk id-deposizzjoni taghha baqghet ma gietx attakkata minnu stess. Kwantu imbaghad ghal lanjanza tal-appellant li huwa ghandu dritt bhala iben missieru ghal-"legittima" (ried jghid sehem riservat) fil-fehma tal-Qorti dan huwa argument li ma jaghmilx sens f'din il-kawza. L-ewwelnett id-dritt ghall- "wirt" ta' kirja ta' ghalqa huwa regolat bil-Kap. 199 tal-Ligijiet ta' Malta; "Skond il-gradwatorja ben definita fil-ligi (Art 2) "wara l-mewt tal-kerrej" jidhlu fl-ordni ta' preferenza meta ma jkunx hemm membru tal-familja cessjonarju tal-kirja, "kull membru tal-familja li jkun legatarju jew li, matul l-ahhar sena minnufih qabel il-mewt tal-kerrej, kien jghix mal-kerrej jew kien jahdem ir- raba mieghu jew ghalih jew ikun il-werriet tal-kerrej". Appell Inferjuri, 10 ta' Lulju 2003). Evidenti ghalhekk li l-appellant ma jistax ivanta titolu ta' kerrej skont il-ligi u d-dritt ghal sehem riservat ma jidhol xejn f'din il-kwistjoni ghaliex il-lokazzjoni inkwistjoni tista' tintiret biss fejn tghid il-ligi. L-appellant skont ir-regoli tal-procedura kellu jressaq provi konkreti ghall-eccezzjoni tieghu ghaliex kif jghid tal-Artikolu 562 tal-Kodici Dr H Dall v. J Arena, Prim'Awla 31 ta' Mejju 1972 u Peter Paul Watson v. Paul Patiniott, Appell Inferjuri, 2 ta' Mejju 1995). F'din il-kawza mbaghad kien hemm il-fatt li omm l-appellant irrinunzjat ghal- lokazzjoni u allura zgur li wara din ir-rinunzja l-appellant ma seta' jipprova qatt li kellu xi dritt ghall-kirja. L-appell fil-fehma tal-Qorti huwa ghal kollox nieqes minn fundament legali u l-Qorti mhijiex se tipprovdi ghal-sanzjoni pekunarja kif jipprovdi l-Kodici tal-Procedura fit-tariffa A semplicement ghaliex l-appellant accetta li tinghata s-sentenza skont l-Artikolu 207 u ghalhekk ma tellifx aktar hin lill-Qorti. Ghal dawn il-motivi l-Qorti tiddeciedi l-appell billi tichdu u tikkonferma s-sentenzi appellati; it-terminu impost mill-ewwel Qorti jibda ghaddej mil-lum. L-ispejjez kollha tal-kawza komprizi tal-appell ikunu a kariku Joseph Cremona Gabriele Prim Muxi Attard