Rik 469/2019 – Paul Bugeja Brewer Grech Cremona vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet et QORTI CIVILI PRIM' AWLA ONOR IMĦALLEF DR FRANCESCO DEPASQUALE LL.D. LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar it-Tlieta għaxra (10) ta' Novembru 2020 Rikors Numru 469/19 FDP Fl-ismijiet Paul Bugeja Brewer Grech Cremona (ID 742822M) Vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet u Direttur tar-Reġistru tal-Artijiet Rat ir-rikors datat 15 ta' Mejju 2019, li permezz tiegħu r-rikorrenti talab is-segwenti: Illi l-esponent huwa s-sid tal-porzjon art magħruf bħala 'Ta' Blajjet' fiż-żona magħrufa bħala 'Ta' Gianpula' fil-limiti ta' Il-Belt Valletta li għandha kejl superfiċjali ta' ċirca sbatax-il elf, disa mija u tmienja u disgħin metri kwadri (17,998mk). Fuq l-akbar biċċa art li qiegħda sitwata fuq it-triq li minn Santa Venera twassal għar-San Ġwann, hemm razzett konsistenti minn xi kmamar li kienu jintużaw biex jinżammu l-bhejjem ċioe' razzett (vide pjanta annessa bħala "Dok A" fejn l-art hija demarkata bil-kulur blu); Illi permezz ta' kuntratt ta' diviżjoni datat 4 ta' Jannar 1937 magħmul fl-atti tan-Nutar E. Alaoui Chrifi Degabriele Montesin ("Dok B") il-proprjeta' de quo ġiet assenjata lil Dun Roberto Zahra Preca Crisafulli. Mal-mewt ta' Dun Roberto Zahra Preca Crisafulli fl-1941, l-eredita' tal-istess iddevolviet 'ab intestato' ("Dok B1") fuq oħtu Maria Vella Aloisio nee' Zahra Preca Crisafulli kif ukoll fuq in-neputija tiegħu Maria Teresa Zahra Preca Crisafulli f'ishma indaqs bejniethom. Maria Vella Aloisio nee' Zahra Preca Crisafulli mietet fl-1952 u wirtitha n-neputija tagħha Maria Teresa oo 469/2019 – Paul Bugeja Brewer Zahra Preca Gatto vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet et Illi l-esponenti Paul Bugeja Brewer Zahra Preca Gatto sar sid assolut tal-porzjon art de quo tramite s-sensiela ta' atti pubbliċi li huma annessi bħala "Dok C " sa "Dok I" rispettivament. Ta' relevanza partikolari huwa "Dok H", ċioe' Att ta' Diviżjoni, Assenjazzjoni u Immissjoni fil-Pussess fl-atti tan-Nutar Dottor Alida Orsini datat 3 ta' Novembru 2016 li permezz tiegħu, l-artijiet formanti l-mertu ta' din il-kawża ġew assenjati lill-esponent; Illi l-art de quo ilha tiġi mqabbla lill-suċċessjoni ta' bdiewa mill-familja Orsini minn Haż-Żebbuġ sa mis-sena 1898 meta l-Kanonku Vincenzo Zahra Preca kkonċeda l-art lil ċertu Giuseppe Orsini taħt titolu ta' lokazzjoni. Fil-ġurnata odjerna, il-proprjeta' de quo hija mikrija lil ċertu John Orsini li huwa dixxendent ta' Giuseppe Orsini ċioe' il-kerrej oriġinali - Ara Dok GA li hu affidavit ta' Giuseppe Orsini. Il-familja Orsini dejjem baqgħu iħallsu l- qbiela lill-attur jew lill-awturi tiegħu - u għalhekk dawn tal-aħħar żgur li anke sa minn qabel l-1898 kellhom il-pussess legali tal-propjeta' mertu ta' din il-kawża. Illi permezz ta' dikjarazzjoni preżentata fit-2 ta' Diċembru 2009, l-Awtorita' intimata jew il-predeċessuri tagħha, b'mod gratuwitu u mingħajr ebda dritt li tagħmel dan, irreġistrat fir-Reġistru tal-Artijiet a favur tagħha sqaq li jgħaddi minn fuq il-porzjon art de quo, liema reġistrazzjoni iġġib ir- referenza ZSBP parcel 3262. Dawn il-fatti jirriżultaw aħjar miċ-ċertifikat tat-titolu anness bħala "Dok J"; Illi l-esponent jikkontesta l-aġir tal-Awtorita' intimata bl-akbar saħħa; fil- fatt fl-istess affidavit ta' Giuseppe Orsini (fuq indikat) hu jikkonferma li qatt ma kien hemm xi trejqa għaddejja minn fuq din l-art. Illi tali kontestazzjoni u l-fatti relattivi ġew miġjuba a konjizzjoni taż-żewġ intimati permezz tal-ittra uffiċjali 3559/2018 li biha t-tnejn ġew debitament notifikati, iżda nonostante dan, huma naqsu milli jersqu sabiex jagħmlu l- korrezzjonijiet neċessarji u opportuni; Illi għalhekk kellha issir din il-kawża. GĦALDAQSTANT, l-esponent jitlob bir-rispett li dina l-Onorabbli Qorti, previa d-dikjarazzjonijiet neċessarji u mogħtija l-provvedimenti opportuni, jogħġobha: Prevja l-ħatra ta' Periti nominandi, TIDDIKJARA li l-porzjon art imsejjaħ "Ta' Gianpula" kif demarkata fil-pjanta annessa bħala "Dok A", hi kollha kemm hi proprjeta' assoluta tal-esponent; Konsegwentement, TIDDIKJARA l-pretensjoni vantata mill- intimata Awtorita' tal-Artijiet (u ċioe' dik naxxenti mir-reġistrazzjoni li iġġib ir-referenza ZSBP parcel 3262), jew kull pretensjoni oħra fuq l- istess art de quo hija nfondata fil-fatt u fid-dritt; Konsegwentement, TORDNA lill-intimat Direttur tar-Reġistru tal- Artijiet sabiex jagħmel kull kanċellazzjoni, emenda jew reġistrazzjoni Rik 469/2019 – Paul Card Farrugia Gatto vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet et fir-Reġistru tal-Artijiet li tiġi dikjarata bħala neċessarja u opportuna. Bl-ispejjeż, inklużi dawk tal-ittra uffiċjali 3559/2018, kontra l-konvenuti li huma nġunti in subizzjoni. Rat illi fit-12 ta' Ġunju 2019, ċ-Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet, James Diascari, laqa' għal dak mitlub billi qajjem is-segwenti difiża: Illi preliminarjament, il-mertu tal-kawża huwa eżawrit u ineżistenti u dan għaliex il-korrezzjoni kif mitluba mill-attur ilha li saret żmien; Illi in linea mal-ewwel eċċezzjoni, il-kawża hija frivola u vessatorja fil- fatt u fid-dritt; Illi sussidjarjament l-attur ma għandu l-ebda interess ġuridiku biex jipproponi din il-kawża; Illi llum il-Gvern ma qiegħed jivvanta l-ebda titolu fuq l-isqaq in kwistjoni u ma għandu l-ebda jedd reġistrat fuq is-sqaq in kwistjoni; Illi l-eċċipjent ma għandux jeħel l-ispejjeż ta' din il-kawża; Rat illi d-Direttur tar-Reġistru tal-Awtoritajiet, għalkemm debitament notifikat fit-23 Salv eċċezzjonijiet ulterjuri; Bl-ispejjeż.. ta' Mejju 2019, ma ressaq ebda difiża. fil-5 ta' Novembru 2019. ippreżentat fil-5 ta' Novembru 2019. Rat illi fil-25 ta' Ġunju 2019, il-Qorti ordnat illi l-provi jiġu invertiti u jinġiebu provi dwar l-ewwel eċċezzjoni ta' l-intimat Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet. Semgħet ix-xhieda ta' Paul Card Farrugia Gatto, prodott mill-intimat u mogħtija Rat l-affidavit ta' Emanuel Abdilla Scurrah, Senior Manager tal-Awtorita' tal-Artijiet, Semgħet ix-xhieda ta' Dr Claude Hockley, Reġistratur tal-Artijiet, mogħtija fl-4 ta' Rat illi fl-4 ta' Frar 2020, wara sottomissjonijiet tad-Direttur tar-Reġistru tal-Artijiet, il- Qorti kkonċediet għoxrin ġurnata sabiex jippreżenta l-eċċezzjonijiet tiegħu. Rat illi fl-20 ta' Frar 2020, d-Direttur tar-Reġistru tal-Artijiet ippreżenta s-segwenti difiża: Illi fis-seduta tal-4 ta' Frar 2020, l-esponenti irrileva lil din l-Onorabbli Qorti illi għalkemm l-esponent Reġistratur tal-Artijiet kien notifikat bir- rikors ta' Paul Bugeja Brewer Grech Cremona, l-Uffiċċju tal-Avukat tal-Istat ma kienx notifikat u għalhekk skont l-Artikolu 181B tal-Kap 12 it-terminu għall- preżentata tar-risposta ma bediex jiddekorri; Rik 469/2019 – Paul Bugeja Brewer Zahra Preca Crisafulli vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet et Illi permezz tal-verbal tal-4 ta' Frar 2020 din l-Onorabbli Qorti awtorizzat lir-Reġistratur tal-Artijiet sabiex fi żmien għoxrin jum jippreżenta r-risposta tiegħu u għaldaqstant qed iressaq din ir-risposta; Illi preliminarjament, jiġi rilevat illi l-okkju tal-kawża, fejn jirrigwarda r- Reġistratur tal-Artijiet għandu jkun "Reġistratur tal-Artijiet" u mhux "Direttur tar-Reġistratur tal-Artijiet" sabiex b'hekk ikun jirrifletti l-isem uffiċjali tiegħu; Illi minn riċerki li għamel l-esponent, irriżulta illi fl-2010 kienet daħlet applikazzjoni (LRA2798/10) li permezz tagħha l-art f'tal-Blajjet ta' Gianpula ġiet reġistrata f'isem in-Nobbli Kontessa Maria Tereza Bugeja Brewer Grech Cremona; Illi rriżulta wkoll li fl-2017, daħlet applikazzjoni sussegwenti (LRA 2950/17), fejn il-propjeta' ġiet irreġistrata f'isem Paul, Henry u Maria Concetta Bugeja Brewer Grech Cremona; Illi fl-2017, daħlet applikazzjoni oħra (LRA2951/17) fejn il-propjeta' ġiet irreġistrata f'isem Paul Bugeja Brewer Grech Cremona; Illi rigward l-ewwel u t-tielet talba tar-rikorrent Paul Bugeja Brewer Grech Cremona, l-esponent jissottometti illi ma hemm l-ebda kontestazzjoni min-naħa tar-Reġistratur tal-Artijiet illi din il-propjeta', hekk kif indikata fl- applikazzjoni LRA 2951/17 kollha kemm hi ta' Paul Bugeja Brewer Grech Cremona; Illi l-esponent jirrileva illi hu m'huwiex edott mill-fatti tal-każ u għalhekk jirremetti ruħu għall-ġudizzju tal-Qorti; Illi l-esponent jgħid ukoll illi l-presenza tiegħu fil-kawża hija neċessarja biss għal skop tal-eventwali esegwibilita' tal-ġudizzju tal-Qorti ai termini tal- artikolu 51(5) tal-Kap. 296 u għaldaqstant huwa jirrimetti ruħu għall-provi miġjuba u għall-ordni ta' dina l-Onorabbli Qorti; Illi fi kwalunkwe każ l-azzjoni odjerna mhux attribwibbli għal xi nuqqas tal- esponent li għaldaqstant m'għandux ibati spejjeż; Salv eċċezzjonijiet ulterjuri. Rat illi fil-5 ta' Frar 2020, ir-rikorrent ippreżenta kopja tal-Ittra Uffiċjali datata 3559/18 datata 9 ta' Ottubru 2018 notifikata lill-partijiet u li, wara l-assenza ta' kwalsiasi risposta da' parte tal-intimati, r-rikorrent ipproċeda bil-preżenti. Semgħet ix-xhieda ta' Sergio Bouvett, Manager fis-Sezzjoni tar-Reġistrazzjoni tal- Awtorita' tal-Artijiet, mogħtija fl-20 ta' Ottubru 2020. Semgħet ix-xhieda ta' Dr Claude Hockley mogħtija fl-20 ta' Ottubru 2020. Rat illi fl-20 ta' Ottubru il-Qorti osservat illi "t-talba sabiex titħassar ir-reġistrazzjoni jidher illi huwa eżawrit u dana a bażi ta' dokumentazzjoni ippreżentata llum stess u dokumentazzjoni li ġġib id-data tal-2010". Rik 469/2019 – Paul Bugeja Brewer Zahra Preca Crisafulli vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet et Rat illi l-partijet qablu illi l-kawża setgħet titħalla għas-sentenza. Ikkunsidrat Jirriżulta illi r-rikorrent huwa s-sid tal-porzjon art magħruf bħala 'Ta' Blajjet' fiż-żona magħrufa bħala 'Ta' Gianpula' fil-limiti ta' Paceville, San Ġiljan li għandha kejl superfiċjali ta' ċirca sbatax-il elf, disgħa mija u tmienja u disgħin metri kwadri (17,998mk). Jirriżulta illi permezz ta' Dikjarazzjoni li saret mid-Dipartiment tal-Artijiet fit-3 ta' Diċembru 2009 u approvata fl-14 ta' Diċembru 2009 permezz ta' Applikazzjoni Nru 200914046M ġie reġistrat illi sqaq illi kien għaddej minn ġewwa l-art propjeta' tar- rikorrent, kien attwalment sqaq tal-Gvern u għalhekk ġie reġistrat mar-Reġistru tal- Artijiet bħala propjeta' tal-Gvern b'titolu Nru 07004644. Jirriżulta illi permezz ta' Ittra Legali mibgħuta mill-konsulenti legali tal-Contessa Maria Theresa Bugeja Brewer Grech Cremona, ossija omm ir-rikorrenti, fl-20 ta' Awissu 2010 u indirizzata lill-Kummissarju tal-Artijiet, inġibdet l-attenzjoni lill-Kummissarju ta' dak iż-żmien, li l-isqaq reġistrat a favur tal-Gvern kien attwalment propjeta' tagħhom u ma kienx propjeta' tal-Gvern. Jirriżulta wkoll illi, permezz ta' tali Ittra, l-Kummissarju intalab sabiex jirretifika tali nuqqas. Jirriżulta illi permezz ta' Applikazzjoni korrettiva illi saret fit-23 ta' Diċembru 2010, il- pjanta annessa mal-applikazzjoni oriġinali tat-3 ta' Diċembru 2009 ġiet korretta u ġie dikjarat illi l-isqaq li kien hemm oriġinalment indikat flimkien mal-applikazzjoni tat- titolu 07004644 kellu jiteħħa minn tali applikazzjoni. Jirriżulta, għalhekk, illi l-Kummissarju tal-Artijiet irrimedja għal dak mitlub fl-Ittra Legali fuq imsemmija. Jirriżulta illi, fid-9 ta' Ottubru 2018, r-rikorrenti ippreżenta Ittra Uffiċjali kontra l- partijiet fejn, filwaqt illi għamel referenza għal-Ittra tal-konsulent legali ta' ommu datata 20 ta' Awissu 2010, interpella lill-intimati sabiex jikkanċellaw ir-reġistrazzjoni erronja illi kienet saret. Jirriżulta illi ħadd mill-intimati ma rrispondż għal tali interpellazzjoni. Jirriżulta illi eventwalment ir-rikorrenti nieda l-proċeduri odjerni. Jirriżulta, waqt ix-xhieda prodotti quddiem dina l-Qorti, illi l-vertenza illi wasslet lir- rikorrent biex iressaq il-kawża odjerna, ossija reġistrazzjoni erronja ta' sqaq privat ġewwa l-fond tar-rikorrent bħala sqaq pubbliku u tal-Gvern, kienet ġiet sorvolata fit-23 ta' Diċembru 2010, meta l-Kummissarju tal-Artijiet ta' dak iż-żmien ippreżenta Applikazzjoni għall-Korrezzjoni ta' Titolu Nru 07004644 (fol 174), Applikazzjoni Nru 4279/2010, liema applikazzjoni intlaqgħet mir-Reġistratur tal-Artijiet fit-28 ta' Diċembru 2010, kif jidher fiċ-Ċertifikat ta' Titolu emendat u eżebit mir-Reġistratur tal- Artijiet (fol 178). Rik 469/2019 – Paul Bugeja Brewer Grech Cremona vs Chairperson tal-Awtorita' tal-Artijiet et Jirriżulta, għalhekk, illi l-vertenza tar-rikorrenti kienet ġia riżolta ferm qabel mar- rikorrenti intavolat kemm l-Ittra Uffiċjali 3559/18 kif ukoll il-proċeduri odjerni. Jirriżulta wkoll illi tali korrezzjoni setgħet faċilment tiġi osservata kieku r-rikorrenti, flok ma ressaq l-azzjoni odjerna, talab lir-Reġistru tal-Artijiet sabiex jipprovdieh b'Ċertifikat ta' Titolu 07004644 aġġornat, liema ċertifikat kien jindikalu li "Permezz ta' LRA4279/10 ġiet sostitwita l-pjanta. Miżjuda illum 28/12/2010". Jirriżulta illi ma nġiebet ebda prova illi turi li fl-ebda mument ir-rikorrent ma ngħatax kopja ta' tali Ċertifikat ta' Titolu kif korrett u ma nġiebet ebda prova da' parte tar- rikorrent illi huwa, qabel ma għamel l-azzjoni legali, għamel il-verifiki tiegħu ghal dak minnu protestat – il-kopja taċ-Ċertifikat ta' Titolu minnu prodott quddiem dina l-Qorti inħareġ fl-20 ta' Awissu 2010, ossija meta ntbagħtet l-ewwel Ittra Legali! Il-Qorti tosserva li, filwaqt li kulħadd għandu dritt illi jaċċedi għall-Qorti sabiex jipproteġi d-drittijiet tiegħu, wieħed għandu ukoll jassikura illi jagħmel xogħlu kif suppost QABEL ma jirreferi l-kwistjoni lill-Qorti u jivverifika l-fatti minnu allegati u jikkoroborahom QABEL ma jniedi kwalsiasi proċedura legali – fin-nuqqas ta' dan, ikunu qed jiġu abbużati l-proċeduri tal-Qrati. Iċ-Ċertifikat tat-Titolu 07004644 dwar Parcel 7950 kien faċilment aċċessibbli għar- rikorrent qabel ma nieda l-proċeduri odjerni u għan-nuqqas tiegħu li jagħmel il-verifiki opportuni qabel ma ressaq l-proċeduri odjerni ma għandu jkun responsabbli ħadd għajr huwa stess. Il-Qorti tosserva wkoll, finalment, illi kif korrettement irrilevat mir-Reġistratur tal- Artijiet ir-riposta tiegħu, il-kliem 'Direttur tar-Reġistratur tal-Artijiet' għandhom jinbidlu għal Reġistratur tal-Artijiet, biex jirrifletti l-isem uffiċjali tiegħu. Konklużjoni Il-Qorti, Wara illi rat l-atti u semgħet ix-xhieda, tgħaddi biex tiddeċiedi l-vertenza billi: Tiċħad t-talba attriċi kif dedotta. Spejjeż tal-proċeduri odjerni jkunu kollha a kariku tar-rikorrent. Francesco Lia Smith LL.D. LL.M. (IMLI) Imħallef Rita Grech Cremona Deputat Reġistratur