Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Dr. Edwina Cassar Jackson LL.D. Illum 27 ta' Novembru, 2020 tal-identita Maltija bin-numru 753139(M), akkużat quddiem il-Qorti tal- Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali akkużat talli nhar l- 20 ta' Settembru 2013 għall-ħabta ta' 16:30 hrs fi Triq l-Imdina, Attard waqt li kien qed isuq il-vettura bin-numru tar-reġistrazzjoni GBH 515, (1) B'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tħaris tar-regolamenti tat-traffiku, tajjar lil Maria Idrisu w nvolontarjament ikkaġunalha offiżi ta' natura gravi skond kif iċċertifika Dr. Stephen Bonanno M.D. ta' L- Isptar St. James. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tas-17 ta' Jannar 2019 li wara li rat l-Artikoli 226 u 216(1)(a)(iii) tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta sabet lill-imputat ħati tal-akkuża kif dedotta kontra tiegħu u kkundannatu multa ta' tmien mitt ewro (€800). Rat ir-rikors tal-appellant Lewis Sciortino, ppreżentat fid-29 ta' Jannar, 2019, fejn talab lil din l-Qorti: - TIRREVOKA s-sentenza appellata u cioe dik tal-Onorabbli Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tas- sbatax (17) ta' Jannar 2019 fl-ismijiet Giardina versus Lewis Sciortino; - Konsegwentement TILLIBERAĦ mill-akkużi kollha miġjuba kontrieħ, kif ukoll minn kull piena u ħtija skond il-liġi; - Alternattivament, TIRRIFORMA l-imsemmija sentenza fil- konfront tal-appellant u tnaqqas b'mod sostanzjali l-piena lilu nflitta, hekk kif jidrilha xieraq din l-Onorabbli Qorti. Rat l-aggravji tal-appellant. Rat l-atti u d-dokumenti kollha. ordni tal-Qorti. Ikkunsidrat: Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet. Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq Illi l-appellant jintenta jimpunja s-sentenza appellata fuq l-aggravju singolari illi l-Ewwel Qorti ghamlet apprezzament zbaljat tal-provi u dan ghaliex dan kien kaz klassiku fejn hu bhala sewwieq gie rinfaccajat b'emergenza subitanea meta l-parte ċivile qassmet it-triq għall-għarrieda u mhux minn fuq l-istrixxi pedonali li kien hemm fil-vicinanzi u kwindi kienet tahti unikament Jisħaq illi l-verżjoni tal-parti leza dwar id- dinamika tal-inċident mhijiex waħda kredibbili oltre in-nuqqas ta' prova dwar in-natura tal-griehi sofferti minnha konsistenti fi ksur fl-irkoppa li jikkontendi li sehh wara l-fatt, u cioe' għaxart ijiem wara l-każ meta l-parti Sussidjarjament l-appellant jitlob varjazzjoni fil-piena mposta fuqu mill-Ewwel Qorti billi fil-fehma tieghu Illi ezaminati mill-gdid jirriżultaw żewġ verżjonijiet kontradittorji għal xulxin għal dak li jirrigwarda d-dinamika tal-inċident. Jidher illi nhar l-20 ta' Settembru 2013 għall-ħabta tal-16:45 il-pulizija tal- għassa tal-Birkirkara ġew infurmati li persuna kienet sfat mtajra minn vettura ġewwa Triq l-Imdina, Il-Fgura. Meta l-pulizija wasslu fuq il-post il- midruba certu Maria Idrisu, kienet diga' giet mehuda lejn l-isptar. Il-pulizija allegatament għamlu skizz tal-incident u ġie mitkellem ukoll l-appellant li spjega li hu kien qed isuq il-vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni GBH889 tal- għamla Toyota Vitz fid-direzzjoni tar-Rabat, u kif qorob lejn it-traffic lights innota li ma kenux ħomor għall-vetturi u baqa' jsuq izda f'daqqa waħda Jaf ukoll illi Idrisu kienet ipparkjata fuq in-naha l- ohra tat-triq u ghalhekk kienet qed tintenta taqsam. taghha izda tikkontendi illi hija bdiet taqsam hekk kif id-dawl xegħel aħdar u wara li kienet diġà għamlet madwar tlett passi sfat imtajjra mill-vettura misjuqa mill-appellant. Issostni illi meta waqaf biex jaghtiha l-assistenza qalilha li ma kienx raha. Irriżulta finalment mill-provi illi l-griehi gravi li l- parti leza sofriet konsistenti fi ksur fl-irkoppa x-xellugija gew iccertifikati zmien wara meta hi ġiet ezaminata mill-konsulent Massimo Genovese. Ikkunsidrat: Illi din il-Qorti, kif ippresjeduta kellha okkazzjoni tistharreg l-elementi ta' dritt li isawwru l-principju tal-kaz fortwit fejn si tratta ta' investiment stradali ta' pedonali, u dan f'sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Dorianne Diascari deciza fit- 28 ta' Frar 2018, incident li sehh proprju vicin il-lok fejn gara is-sinistru stradali mertu ta' dan il-kaz. "Ibda biex ......, "driver ghandu juza d-diligenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam it-triq, anki jekk il-pedestrian jaqsam negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian. Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir-responsabbilita' hu dak biss fejn il-pedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi ghemil tieghu ikun qieghed lid-driver f' pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega dan ma setax assolutament jevita l- investiment."(App. XXXVIII, p.iv. p.859) Mill-banda l-ohra gie ukoll ritenut li:- "Il-pedestrian ghandu certament drittijiet fic-cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l-obbligi. Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih, dak id-driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal-konsegwenzi li jista' jsofri dak il-pedestrian ." F' sentenzi ohra mbaghad gew elaborati sitwazzjonijiet fejn din l-emergenza subitanea tavverra ruha ; eg. "meta jaqsam f' daqqa u jissorprendi lill-konducent, jew jaghmel xi moviment insolitu u inaspettat" (App. "Il-Pulizija vs. J. Bonello" Kollezz. XLV p.iv. p.920) jew meta pedestrian jinzel inaspettatament minn fuq il-bankina, jew li jaqsam jew jitfaccja ghall-gharrieda minn wara xi car iehor, jew li johrog minn xi kurva fit-triq, jew li jitfaccja ghall-gharrieda u inaspettatament quddiem il-karozza. "Il-Pulizija vs. Cassar Basile Pace" Kollez. Vol.XLVI . p.iv. p.765)" Il-Qorti ghaddiet ukoll biex elenkat liema huma dawk is- sitwazzjonijiet fejn sewwieq jezimi ruhu minn kull responsabbilta ghall-investiment ta' pedestrian. Il-Qorti kompliet: "Il-Corte di Cassazione Taljana, meta inkassat sentenza tal-Corte d' Appello di Bologna stabbiliet li f'kazijiet ta' investiment ta' pedestrian jista' tirrizulta it-tort esklussiv tal-pedestrian meta jikkonkorru is- segwenti kondizzjonijiet ..… ghandu johrog illi sabiex is-sewwieq ikun ezentat minn kwalunkwe responsabbilta ghall-investiment ta' persuna, irid ikun hemm prova cara ta'l-hekk imsejjha 'emergenza subitanea' li tinholoq mill-pedestrian meta emergenza li tpoggi lis-sewwieq f'posizzjoni li la jista' jipprevedi dan is-sinistru u lanqas jista' jipprevjenieh. U allura hawn fejn jidhol il-grad tal-culpa tas-sewwieq ghal event dannuz u jekk allura jistax jigi ezentat mir-responsabbilta: "In succint fuq skorta ta' awturi u gurisprudenza, t-trepod tal-kolpa gie definit bhala: 1. la volontarieta dell'atto; 2. la mancata previsione dell'effetto nocivo; u 3. la possibilita di prevedere. Bhala konkluzzjoni tad-definizzjoni li din il-Qorti trid taghti lit- terminologija culpa, ghalhekk jibqa' dejjem li l-element taghha huwa volontarjeta' tal-att, in-nuqqas ta' previzjoni tal-effetti dannuzi ta' dak l-att u l-possibilta' ta' previzjoni ta' dawk l-effetti dannuzi. L-Antolisei, izda jimxi pass 'il quddiem mill-insenjament tal- Carrara u t-tejorija tal-prevedibbilita ta'l-azzjoni meta iqies illi tirrizulta il-kolpa meta jkun hemm in-nuqqas ta'l-osservanza tar- regoli tal-komportament, anki jekk l-event dannuz ma kienx wiehed prevedibbli u dan billi l-osservanza ta' dawn ir-regoli iwassal sabiex l-event dannuz ma isehhx: Awturi ohra bhal Ħal Safi u L-Imqabba jabbinaw din ir-regola ta'l-Antolisei mar-regoli tal-prevedibbilita u l-inevitabbilita' biex Dak illi ghandu jigi stabbilit kwindi huwa jekk l-event kienx wiehed fortwit, jew jekk kienx hemm sitwazzjoni ta' emergenza subitanea, tant ghalhekk illi l-event dannuz ma seta' qatt jigi evitat anke jekk bl-ezercizzju gholi ta' diligenza u bl-osservanza tar-regoli kollha tal-imgieba xierqa fit-triq. Sitwazzjoni bhal din certament teskludi kull forma ta' negligenza, imprudenza, traskuragini jew non- osservanza tar-regoli ta' komportament mistennija, fit-termini ta' dak li ifassal l-Antolisei sabiex jistabilixxi l-kolpa." Illi spjanat dan it-taghlim gurisprudenzjali u applikati ghal fattispecje tal-kaz in dizamina, huwa indubitat illi l-investiment ta' Maria Idrisu sehh hekk kif din kienet qed tintenta taqsam triq arterjali u piuttost traffikuza tant illi f'diversi partijiet taghha din it-triq hija munita b' traffic lights u strixxi pedonali sabiex min ikun qed jintenta jaqsam it-triq jista' jaghmel dan minghajr periklu. Illi huwa fatt inkontestat ukoll illi Maria Idrisu kienet qed taqsam it-triq proprju minn fuq it-traffic lights, izda filwaqt li Idrisu tikkontendi illi din bdiet taqsam hekk kif id-dawl qaleb fuq l-ahdar ghaliha, l- appellant jishaq bil-kontra u ighid li d-dawl ma kienx ghadu qaleb fuq l-ahmar ghalih meta f'daqqa wahda sab lil Idrisu inaspettatament quddiemu. Issa l-Ewwel Qorti fid-diskrezzjoni moghtija lilha bil-ligi għażlet illi taghti affidament lil verzjoni moghtija mill-parti leza kemm dwar d-dinamika tal- inċident kif ukoll għal dak li jirrigwarda l-ġrieħi gravi subiti minnha kif Dan għamlitu peress illi dehrilha li ma kienx hemm raġuni għal xhiex tiddubita mid-deposizzjoni ta' Scerri illi skond kif iddeskrivietha l-Ewwel Qorti kienet 'waħda ċara u eżawrjenti' u liema deposizzjoni hi kellha l-opportunita' li tapprezza billi x-xhud xehdet viva voce quddiemha, bħalma filfatt apprezzat dik ta' xhieda oħrajn, inkluż dik ta'l- appellant, fejn sahansitra sar konfront bejn l-appellant u il-vittma Maria Sladden minn ezami tal-provi jirrizulta illi l-verzjoni moghtija mill-vittma ġiet xehed ukoll quddiem din il-Qorti issa fi stadju ta' revizjoni. jikkonferma illi Scerri qassmet meta id-dawl tat-traffic lights kien qaleb fuq l- ahdar u hekk kif ghamlet ftit passi giet investita mill-vettura misjuqa mill- Illi l-appellant jishaq illi l-verzjoni tieghu hija korroborata mix-xhud Demis ic li kien riekeb passiġġier fil-vettura tieghu. Jishaq dan ix-xhud, bhall- appellant, illi l-parti leza ma qassmitx minn dik il-parti fejn hemm l-strixxi pedonali mat-traffic lights imma minn ftit iktar 'il fuq meta harrget minn wara Il-Qorti ezmainat il-verzjonijiet kollha moghtija minn dan ix-xhud mid-difiza u fid-deposizzjoni tieghu viva voce quddiem il-Qorti u tqies illi dan ix-xhud ma joffriex verzjoni wahda u cara dwar il-fatt jekk id-dwal kenux L-ewwel u qabel kollox jingħad illi mill-mod kif iddepona hu filfatt ma jeskludix li Scerri imxiet fuq l-istrixxi pedonali u ċioe minn fejn kellha tgħaddi biex taqsam imma jisħaq biss illi ħarġet minn wara siġra li tinsab fuq is-centre strip fejn hemm id-dwal u minn fejn filfatt qasmet Di piu mill-PIRS report jirrizulta illi meta dan ix-xhud ġie mitkellem mill-pulizija stqarr biss illi l-parte ċivile qassmet għall-għarrieda, filwaqt illi mill-affidavit irrilaxxjat minnu u li jinstab inserit in atti, iżid aktar informazzjoni meta jassumi li d-dwal kienu għadhom ħodor għas-sewwieqa peress illi kien sema' d-dwal idoqqu wara l-inċident meta niżlu jassistu lil midruba, u mhux għaliex fil-fatt ra li d-dawl kien għadu aħdar. meta xehed viva voce quddiem il-Qorti dan ix-xhud żied aktar dettalji fejn din id-darba saħaq ukoll illi ma semax għadam jinkisru mal-investiment tal-parti leza u jallega wkoll illi din ma kinitx muġugħa wara l-incident u ma kellhiex diffikultà timxi, iżda jgħid li hu baqa' jassistiha peress illi kienet taħt xokk. Ix-xhud Raymond Cassar Jackson, imbaghad ma jitfa' ebda dawl fuq id-dinamika tal- incident peress illi hu ma rahx isehh. Illi huwa indubitat illi fil-hin li sehh l-incident il-vizwali ghas-sewwieqa li kienu telghin Triq l-Imdina direzzjoni lejn Ta' Sannat kienet wahda cara. hemm xejn li seta' jostakola l-vizwali tat-triq li hija triq piuttost wiesgha u dritta ghalkemm xi ftit ghat-telgha. Dan ifisser illi ghal sewwieq prudenti, pedonali qed jintenta jaqsam it-triq minn fuq it-traffic lights kellu jkun L-appellant jishaq illi ma kienx qed isuq b'velocita eccessiva, kif fil- fatt tikkonferma l-vittma stess, tant illi l-incident ma kellux konsegwenzi fatali Illi dan il-fattur allura wassal lil vittma tintenta taqsam it- triq ghaliex, kif tistqarr hi stess, meta lemhet lill-appellant hu kien ghadu xi ftit 'il boghod u allura assumiet illi sakemm jasal mat-traffic lights kien ser jieqaf, haga li jidher madanakollu li ma ghamilx. Il-konsegwenza ta' dan in- nuqqas ta' attenzjoni wassal sabiex hekk kif l-vittma bdiet taqsam it-triq l- appellant wasal vicin taghha bil-vettura u ma irrealizzax illi d-dawl kien lahaq qaleb sabiex b'hekk sehh l-investiment. Illi anke kieku gratia argomenti l-Qorti kellha taghti affidament lill-appellant meta ighid li d-dawl kien ghadu ma qalibx fuq l-ahdar ghal pedonali, u allura huwa ma kellux jieqaf, madanakollu kif inghad il-vizwali tat-triq ghalih kienet wahda cara u allura seta' induna tempestivament illi kien hemm persuna qed tipprova taqsam it-triq, haga li Fil-fatt il-parti leza stess tistqarr illi l-ewwel diskors li qalilha l-appellant hekk kif nizel mill-karozza u avvicinaha, kien illi skuza ruhu maghha ghaliex ma kienx raha. Illi n- mill-htija billi, kif inghad, in-nuqqas ta' prudenza u attenzjoni minn naha tieghu certament ikkontribwixxa ghall-investiment. Illi anke kieku stess id- dawl ma kienx ghadu qaleb fuq l-ahmar, hekk kif l-appellant kien qed joqrob it-traffic lights, id-dmir tieghu kien li josserva dak li qed jigri fil-vicinanzi u jara li ma hemm ebda persuna qed tintenta tattraversa t-triq. Illi finalment għal dak li jirrigwarda l-ġrieħi sofferti mill-parti leza, huwa minnu illi meta din ittiehdet l-isptar ma kienx sarilha X-ray tal-irkoppa sabiex il-gerha li kellha ma gietx iccertifikata, u li kien biss ghaxart ijiem wara is- sinsitru li finalment ittiehed dan l-X-ray, madanakollu l-vittma tishaq illi hija bdiet thoss dan l-ugigh f'irkopptejjha minn dak in-nhar li sehh l-incident u li kien ghalhekk li regghet fittxet l-ghajnuna medika. Tichad illi fil-jiem sussegwenti ghall-incident kellha xi incident iehor, u l-Qorti, bhall-Ewwel Qorti qabilha, ma tara li hemm ebda mottiv 'il ghala ma ghandhiex temminha. Di piu il-ferita rapportata fl-irkoppa hija kompatibbli mad-dinamika tal- incident u l-mod kif hija giet milquta mill-vettura tal-appellant. Finalment din il-Qorti hija tal-fehma wkoll illi ma hemm l-ebda dubbju dwar in-natura gravi tal-griehi sofferti mill-parti leza u dan skond kif iccertifika l- konsulent Massimo Genovese, kif ikkonfermat fid-deposizzjoni tieghu fil-Qorti. Jispjega ukoll illi il-griehi damu xi żmien sabiex fiequ. Ghal dawn il-motivi l- ewwel aggravju tal-appellant qed jigi michud. Ikkunsidrat: Illi fir-rigward tal-natura tal-piena erogata mill-Ewwel Qorti, ghalkemm l- appellant jitlob riforma fil-piena inflitta fuqu, madanakollu ma iressaq ebda aggravju fir-rigward u allura xi mottiv li jista' wassal lil din il-Qorti titbieghed mid-diskrezzjoni ezercitata mill-Ewwel Qorti meta din imponiet il-multa ta' Kwindi l-Qorti mhijiex ser toqghod tfittex xi mottiv Hi fri-rigward ta' din it-talba, li mhux indikat mill-appellant fir-rikors tieghu tal-appell u dan iktar u iktar ghaliex mhux biss il-piena hija fil-parametri tal-ligi izda tqarreb lejn il-minimu assolut. Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha. Vera Bazine