FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR. JOSEPH R. WUBBELS CASSAR LL.D. ILLUM l-Erbgħa, 30 ta' Novembru, 2016 ID-DIRETTUR (TAXXI INTERNI) u llum magħruf bħala il-Kummissarju tat-Taxxi1 Il-Qorti: Reġgħet rat ir-Rikors Maħluf imressaq fit-13 ta' Jannar, 2014, li bih u għar-raġunijiet hemm imsemmija, l-attriċi talbet li din l-Qorti (i) issib li d- deċiżjonijiet meħudin mid-Direttur imħarrek fl-24 ta' Lulju, 2013 u fl-1 ta' Novembru, 2013 li bihom huwa sab li l-attriċi jmissha tħallas il-boll bir- 1 Żieda li qiegħda ssir għall-finijiet tal-art. 175(3) tal-Kap 12 fid-dawl tan-Nota mressqa mill-imħarrek fil-21 ta' April, 2016 30 ta' Novembru, 2016 rata tal-ħamsa fil-mija (5%) fuq is-sehem minnha miksub fl-atti ta' bejgħ b'irkant taħt l-awtorita' tal-Qorti ta' dik li kienet id-dar taż-żwieġ qabel ma tkun tista' titlob l-iskrizzjoni fir-Reġistru Pubbliku tal-liberazzjoni magħmul favuriha b'riżultat tal-imsemmi bejgħ, jikkostitwixxi għemil amministrattiv li jmur lil hinn mis-setgħat tal-istess Direttur imħarrek ("ultra vires") bi ksur tal-artikolu 469A(1)(b)(iv) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u dan billi l-artikolu 32(2) tal-Kapitolu 364 tal-Liġijiet ta' Malta jgħid li ma jmissha titħallas l-ebda taxxa mat-trasferiment ta' ġid immobbli bejn persuni miżżewġin wara l-firda personali tagħhom; u (ii) issib u taqta' li, b'riżultat ta' hekk, il-bejgħ b'liċitazzjoni lilha tas-sehem ta' żewġha mill- imsemmi fond huwa meħlus mill-ħlas ta' kull taxxa kif irid l-artikolu 32(2) tal-Kapitolu 364 tal-Liġijiet ta' Malta. Talbet ukoll l-ispejjeż; Rat id-degriet tagħha tal-21 ta' Jannar, 2014, li bih ordnat in-notifika tal- atti lid-Direttur imħarrek u tat direttivi lill-attriċi dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tagħha; Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa mid-Direttur imħarrek fis-17 ta' Frar, 2014, li biha laqa' għall-azzjoni attriċi billi, b'mod preliminari, qal li d- deċiżjonijiet attakkati ma humiex "egħmil amministrattiv" għall-finijiet tal- artikolu 469A tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u għalhekk din il-Qorti ma tistax tistħarriġhom jew tħassarhom taħt dik id-dispożizzjoni; u li, f'kull każ u għall-finijiet tal-artikolu 469A(4), l-attriċi messha fittxet ir- rimedju mogħti lilha mill-artikolu 58 tal-Kapitolu 364 u appellat mid- deċiżjoni tiegħu quddiem it-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva, minn liema deċiżjoni hija kien ikollha wkoll appell għal quddiem il-Qorti tal- Appell skond l-artikolu 59 tal-istess Att. Fil-mertu, laqa' billi qal li d- deċiżjonijiet li ħa dwar il-ħlas tal-boll fuq bejgħ b'liċitazzjoni tal-fond li kien id-dar taż-żwieġ tal-attriċi ttieħdu skond il-liġi. Huwa jisħaq li l-liġi (fit-test ingliż) titkellem dwar "assignment" ta' ġid immobbli "consequent to" firda personali (konsenswali jew b'sentenza tal-Qorti) jew ta' xoljiment taż-żwieġ b'divorzju jew b'sejbien tan-nullita' taż-żwieġ, u l-bejgħ b'liċitazzjoni taħt l-awtorita' tal-Qorti ma jitqiesx "assignment" f'ġħajnejn il-liġi. Iżid jgħid li fil-kuntratt tal-firda personali konsenswali tagħha, l- attriċi u żewġha kienu qablu li d-dar taż-żwieġ titqiegħed għall-bejgħ u tinżamm apparti mill-bqija tal-ġid tal-komunjoni li qasmu bejniethom, u għaldaqstant meta hija kisbet is-sehem ta' żewġha mid-dar taż-żwieġ bis-saħħa tal-irkant ġudizzjarju, l-attriċi ma kenitx qiegħda tikseb dak is- sehem b'assenjazzjoni imma b'xiri, u għalhekk kellu raġun jgħid li fuq dak is-sehem l-attriċi kellha tħallas il-boll. Għalhekk, huwa bl-ebda mod ma kiser id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 469A(1)(b)(iv) tal-Kodiċi tal- Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili għax mexa mal-liġi. Temm jgħid li t- 30 ta' Novembru, 2016 tieni talba wkoll ma tistax tintlaqa' għaliex il-Qorti ma tistax tieħu deċiżjoni minfloku imma tista' l-aktar tordnalu jerġa' jirrevedi d-deċiżjoni li jkun ħa, f'każ li l-Qorti tħassarha; Rat is-sentenza tagħha tas-26 ta' Novembru, 20152, li biha u għar- raġunijiet hemm imfissra, ċaħdet l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet preliminari tad-Direttur imħarrek; Semgħet ix-xhieda tal-partijiet; Rat id-degriet tagħha tal-14 ta' Jannar, 20163 li bih ordnat li jinġiebu quddiemha l-atti tal-kawża 901/11AE maqtugħa fit-30 ta' Lulju, 2012, u kif ukoll l-atti tas-Subbasta 78/12AE magħluqa fl-4 ta' Ottubru, 2012; Rat in-Nota mressqa mill-Kummissarju intimat waqt is-smigħ tal-21 ta' April, 20164, flimkien mad-dokument mehmuż miegħu; Semgħet ix-xhieda mressqa mill-Kummissarju mħarrek; Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet; Rat l-atti kollha tal-kawża, magħduda dawk tal-kawża Numru 901/11AE fl-ismijiet "Christine Diamato vs Joseph Diamato" maqtugħa fit-30 ta' Lulju, 2012 u kif ukoll tal-Atti tas-Subbasta numru 78/12AE magħluqa fl-4 ta' Ottubru, 2012; Rat id-degriet tagħha tat-22 ta' Ġunju, 20165, li bih ħalliet il-kawża għal- lum għas-sentenza; Ikkunsidrat: Illi din hija azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju. L-attriċi qiegħda tikkontesta żewġ deċiżjonijiet meħuda mid-Direttur imħarrek li bihom tenna li l-attriċi riedet tħallas it-taxxa tal-boll fuq trasferiment li sar favur tagħha ta' sehem minn post li hija kisbet f'bejgħ b'liċitazzjoni taħt l-awtorita' tal- Qorti. L-attriċi tikkontesta dik id-deċiżjoni għaliex tgħid li ladarba s-sehem li hija kisbet kien jirreferi għal dik li kienet id-dar taż-żwieġ tagħha u li dak 2 Paġġ 280 sa 290 tal-proċess 3 Paġ. 295 tal-proċess 4 Paġġ. 304 sa 311 tal-proċess 5 Paġġ 319 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 is-sehem kien qabel jappartjeni lil żewġha, ma għandu jitħallas l-ebda boll għall-finijiet tal-artikolu 32(3) tal-Kapitolu 364 tal-Liġijiet ta' Malta6; Illi għal din l-azzjoni, id-Direttur imħarrek laqa' b'eċċezzjonijiet kemm ta' xejra preliminari u kif ukoll b'eċċezzjonijiet fil-mertu. Fost tal-ewwel, l- imħarrek laqa' billi qal li d-deċiżjoni attakkata mill-attriċi ma hijiex "egħmil amministrattiv" kif mifhum mil-liġi u għalhekk l-azzjoni tagħha għal stħarriġ ġudizzjarju ma tgħoddx għall-każ. Laqa' wkoll billi qal li l-attriċi kellha rimedju tajjeb mogħti lilha mil-liġi minflok l-azzjoni għal stħarriġ ġudizzjarju, u għalhekk imissha nqdiet bih. Fil-mertu, laqa' billi qal li d- deċiżjonijiet li ħa dwar il-ħlas tal-boll fuq bejgħ b'liċitazzjoni tal-fond li kien id-dar taż-żwieġ tal-attriċi ttieħdu skond il-liġi. Huwa jisħaq li l-liġi (fit-test ingliż) titkellem dwar "assignment" ta' ġid immobbli "consequent to" firda personali (konsenswali jew b'sentenza tal-Qorti) jew ta' xoljiment taż-żwieġ b'divorzju jew b'sejbien tan-nullita' taż-żwieġ, u l-bejgħ b'liċitazzjoni taħt l-awtorita' tal-Qorti ma jitqiesx "assignment" f'ġħajnejn il-liġi. Iżid jgħid li fil-kuntratt tal-firda personali konsenswali tagħha, l- attriċi u żewġha kienu qablu li d-dar taż-żwieġ titqiegħed għall-bejgħ u tinżamm apparti mill-bqija tal-ġid tal-komunjoni li qasmu bejniethom, u għaldaqstant meta hija kisbet is-sehem ta' żewġha mid-dar taż-żwieġ bis-saħħa tal-irkant ġudizzjarju, l-attriċi ma kenitx qiegħda tikseb dak is- sehem b'assenjazzjoni imma b'xiri, u għalhekk kellu raġun jgħid li fuq dak is-sehem l-attriċi kellha tħallas il-boll. Għalhekk, huwa bl-ebda mod ma kiser id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 469A(1)(b)(iv) tal-Kodiċi tal- Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili għax mexa mal-liġi. Temm jgħid li t- tieni talba wkoll ma tistax tintlaqa' għaliex il-Qorti ma tistax tieħu deċiżjoni minfloku imma tista' l-aktar tordnalu jerġa' jirrevedi d-deċiżjoni li jkun ħa, f'każ li l-Qorti tħassarha; Illi b'sentenza mogħtija fis-26 ta' Novembru, 2015, din il-Qorti ċaħdet l- ewwel żewġ eċċezzjonijiet preliminari tad-Direttur imħarrek; Illi din is-sentenza qiegħda tingħata dwar il-mertu li fadal fil-kwestjoni bejn l-attriċi u l-istess imħarrek; Illi għal dak li jirrigwarda l-fatti rilevanti tal-każ, mix-xhieda mressqa ħareġ li l-attriċi kienet miżżewġa lil wieħed Joseph Diamato. Qabel ma kienu żżewġu, xtraw bejniethom dar bl-isem ta' "Arzella" bin-numri tnejn u ħamsin (52) u erbgħa u ħamsin (54) fi Triq il-Katakombi, f'Wied il- Għajn li kellhom il-ħsieb li jgħixu fiha bħala d-dar taż-żwieġ tagħhom, kif fil-fatt għamlu għal xi żmien; 6 L-Att XVII tal-1993 dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti 30 ta' Novembru, 2016 Illi ż-żwieġ ma rnexxiex u l-attriċi u żewġha nfirdu f'Lulju tal-20097 bis- saħħa ta' kuntratt ta' firda personali li fih, fost l-oħrajn, qablu li d-dar taż- żwieġ ma tinqasamx bejniethom, imma titqiegħed għall-bejgħ bla ma tkun assenjata lil xiħadd minnhom sa ma jsir dan, u hekk kif xiħadd minnhom isib bejgħ bi prezz ta' mhux anqas minn tliet mija u ħamest elf euro (€ 305,000), il-parti l-oħra kienet marbuta tersaq għall-bejgħ favur tali terza persuna; Illi fl-2011, l-attriċi fetħet kawża quddiem din il-Qorti (diversament presjeduta) kontra żewġha biex tal- imsemmija dar, liema talba ntlaqgħet b'sentenza mogħtija fit-30 ta' Lulju, 20128, u għar-raġunijiet hemmhekk imfissra. Dik is-sentenza stabbiliet ukoll kif, mir-rikavat tal-bejgħ b'irkant, kellhom jitħallsu d-djun li kien hemm bejn il-miżżewġin Borda u li għall-istess irkant setgħu jieħdu sehem offerenti barranin; il-bejgħ b'liċitazzjoni Illi wara li s-sentenza saret ġudikat, l-attriċi talbet il-bejgħ b'liċitazzjoni9 tad-dar u f'irkant li nżamm fl-4 ta' Ottubru tal-istess sena10, ikkonkorriet u kisbet is-sehem ta' nofs mhux maqsum li kien jappartieni lil żewġha billi l- prezz kollu offert għad-dar liċitata kien ta' mitejn u ħamsa u ħamsin elf euro (€ 255,000), li kien jinkludi s-somma ta' għaxart elef euro (€ 10,000) għall-mobbli li kien hemm fih. Wara li l-post kien liberat favuriha, l-attriċi iddepożitat is-somma ta' mija u sebgħa u għoxrin elf u ħames mitt euro (€ 127,500) bħala l-valur ta' nofs il-post liċitat b'ċedola taħt l-awtorita' tal- Qorti; Illi l-attriċi riedet tinsinwa t-trasferiment fir-Reġistru Pubbliku, imma d- Deputat Reġistratur għarrafha li dan seta' jsir biss wara li hi tkun ħallset il-boll bir-rata tal-ħamsa fil-mija (5%) fuq il-prezz imħallas biex kisbet in- nofs mhux maqsum tal-imsemmi post; Illi l-attriċi ma qablitx li kellha tħallas xi boll ladarba hija kienet kisbet sehem minn ġid li kien id-dar taż-żwieġ u li kien jagħmel mill-komunjoni tal-akkwisti li hi u żewġha kienu irregolaw bejniethom fil-kuntratt tal-firda personali; Illi minħabba f'hekk, hija talbet lill-Qorti biex tagħti provvediment li l-kisba tas-sehem tal-post kien eżenti mill-ħlas tal-boll għall-finijiet tal-artikolu 7 Dok "CB1", f'paġġ. 8 sa 15 tal-proċess 8 Dok "CB2", f'paġġ. 16 sa 25 tal-proċess 9 Subb. Nru. 78/12 10 Dok "CB3", f'paġ. 26 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 32(3) tal-Kap 364, iżda l-Qorti idderiġietha tqajjem il-każ direttament mad-Direttur imħarrek; Illi fis-17 ta' Ġunju, 201311, l-attriċi kitbet lid-Direttur biex jikkonfermalha li, fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, il-kisba minnha tas-sehem mhux maqsum tal-post ma kellux ikun suġġett għall-ħlas tal-boll. Id-Direttur imħarrek weġibha fl-24 ta' Lulju, 201312, billi qalilha li ladarba l-kisba kienet ir-riżultat ta' bejgħ b'liċitazzjoni ordnat minn qorti, hija kellha tħallas il-boll fuq is-sehem li xtrat. L-attriċi baqgħet tinsisti fuq il- pożizzjoni tagħha, iżda b'ittra mibgħuta lilha fl-1 ta' Novembru, 201313, id-Direttur imħarrek tenna d-deċiżjoni ta' qabel; Illi fid-19 ta' Diċembru, 201314, l-attriċi bagħtet ittra uffiċjali kontra d- Direttur imħarrek biex twissih li d-deċiżjoni tiegħu kienet tikser il-liġi u talbitu jirtiraha. Billi l-imħarrek baqa' ma bidilx il-fehma tiegħu, l-attriċi fetħet din il-kawża fit-13 ta' Jannar, 2014; Illi l-konsiderazzjonijiet ta' xejra legali mal-kwestjoni fil-mertu bejn l-attriċi u d-Dipartiment iridu jintrabtu mal-fatt li bejn il-partijiet hemm nuqqas ta' qbil dwar kif għandha titfisser il-liġi li tgħodd għaċ-ċirkostanzi partikolari ta' dan il-każ. Din iċ-ċirkostanza jista' jkun li taf tolqot sitwazzjonijiet oħrajn fejn parti li kienet miżżewġa u nfirdet (jew iż-żwieġ tagħha ġie xolt) tagħżel li, b'xi mod u żmien wara li tkun saret il-firda, tikseb sehem minn immobbli li seta' kien jagħmel mill-ġid tal-parti l-oħra fil-komunjoni jew minn xi rabta oħra mal-persuna l-oħra li magħha kienet iżżewġet; Illi jingħad minnufih li, f'din il-kawża, il-partijiet ma jidhirx li għandhom kontestazzjonijiet dwar il-fatti kif seħħew; Illi l-kwistjoni kollha tal-mertu ta' din il-kawża ddur fuq it-tifsira u t-tħaddim tal-Artiklu 32(3) tal-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti15 u Trasferimenti (Kap 364). Fiż-żmien meta nqalgħet il-kwistjoni16 li tat lok għal din il- kawża, it-test Malti tal-liġi kien jaqra hekk: "Minkejja kull disposizzjoni oħra ta' dan l-Att, ma għandha titħallas ebda taxxa mal-assenjament ta' proprjetà immobbli u ta' valuri negozjabbli bejn konjuġi miżżewġin jew li kienu miżżewġin, wara separazzjoni konsenswali jew ġudizzjarja, jew ta' divorzju bejniethom jew max-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti li jkun 11 Dok "CB4", f'paġġ. 27 tal-proċess 12 Dok "CB5", f'paġ. 28 tal-proċess 13 Dok "CB6", f'paġ. 30 tal-proċess 14 Dok "CB7", f'paġġ. 33 – 4 tal-proċess 15 Kap 364 16 Il-liġi kif kienet sal-emendi permezz tal-Att III. 30 ta' Novembru, 2016 hemm bejniethom jew mal-qsim ta' xi proprjetà komuni li jkollhom il- konjuġi bejniethom, sew jekk din tkun proprjetà tal-komunjoni sew jekk le meta jmut wieħed minnhom bejn min mill-konjuġi jibqa' ħaj, u l-werrieta tal-konjuġi li miet: ...". Illi tressqet prova li turi li d-Dipartiment kien jagħraf li ma hemmx qbil għal kollox bejn it-test Malti tal-liġi u dak Ingliż17; Illi matul iż-żmien li kienet miexja din il-kawża, saret bidla fl-imsemmi artikolu18, it-test Malti, fil-biċċa tiegħu rilevanti għal din il-kawża, issa jaqra hekk: "Minkejja kull disposizzjoni oħra ta' dan l-Att, ma għandha titħallas ebda taxxa mal-assenjament ta' proprjetà immobbli u ta' valuri negozjabbli bejn konjuġi miżżewġin jew li kienu miżżewġin, bħala konsegwenza ta' separazzjoni konsenswali jew ġudizzjarja, jew ta' divorzju bejniethom jew max-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti li jkun hemm bejniethom jew mal-qsim ta' xi proprjetà komuni li jkollhom il- konjuġi bejniethom, sew jekk din tkun proprjetà tal-komunjoni sew jekk le meta jmut wieħed minnhom bejn min mill-konjuġi jibqa' ħaj, u l-werrieta tal-konjuġi li miet: .. .."; Illi l-Kummissarju mħarrek jirreferi għat-test Ingliż tal-liġi u jisħaq li l-liġi titkellem fuq eżenzjoni mit-taxxa meta jkun hemm "assignment" bejn miżżewwġin li jkun "consequent to" xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti, separazzjoni personali, jew divorzju. Din il-fehma tiegħu wriha mal-attriċi fl-ittra elettronika tiegħu lilha tal-1 ta' Novembru, 201319. Għalhekk huwa jtenni li mhux kull trasferiment ta' ġid bejn il-miżżewwġin wara xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti, separazzjoni personali, jew divorzju jagħti jedd għall-eżenzjoni mill-boll. B'mod partikolari, huwa jqis li biex 17 Xhieda ta' Josette Camilleri Bowman f'paġ. 315 tal-proċess 18 Wara l-emenda bl-art. 66 tal-Att XV tal-2016 li taqra hekk : "L-artikolu 32 tal-Att prinċipali għandu jiġi emendat kif ġej: "(a) is- subartikolu (3) tiegħu għandu jiġi emendat kif ġej: (i) minflok il-kliem ''ma għandha titħallas ebda taxxa mat-trasferiment ta' proprjetà'' għandhom jidħlu l-kliem ''ma għandha titħallas ebda taxxa mal-assenjament ta' proprjetà''; u (ii) minflok il-kliem ''wara separazzjoni konsenswali jew ġudizzjarja, jew wara divorzju bejniethom'' għandhom jidħlu l-kliem ''bħala konsegwenza ta' separazzjoni konsenswali jew ġudizzjarja, jew ta' divorzju bejniethom'' 19 Dok "CB6", f'paġ. 30 tal-proċess 30 ta' Novembru, 2016 trasferiment ikun jissodisfa t-termini tal-liġi, irid ikun: (i) trasferiment li jieħu l-forma ta' assenjazzjoni u mhux ta' bejgħ; u (ii) l-assenjazzjoni tkun saret minħabba s-separazzjoni jew divorzju, u jiġifieri fl-istess waqt li tkun saret il-firda kemm bil-kuntratt (jekk tkun firda konsenswali) jew fis-sentenza li xxolji l-ġid tal-miżżewġin (jekk tkun firda kontenzjuża jew waħda li ġġib ix-xoljiment taż-żwieġ); Illi fil-każ tal-lum, il-Kummissarju mħarrek jisħaq li l-assenjazzjoni ma saritx bħala konsegwenza tal-firda bejn l-attriċi u żewġha. Huwa jargumenta li dak li ġara waqt il-bejgħ b'irkant ġudizzjarju ma jistax jintrabat maċ-ċirkostanza tal-firda bejn l-attriċi u żewġha kif mifhuma fl- imsemmi artikolu 32(3) tal-Att; Illi wara li qieset sewwa l-kwestjoni, il-Qorti tqis li ma tistax taqbel mat- tifsira tal-liġi li qiegħed jagħti l-Kummissarju mħarrek. Din il-fehma tasal għaliha għal għadd ta' raġunijiet. Fl-ewwel lok, tibda biex tosserva li permezz tal-Artiklu 2 tal-Kap 364, il-leġislatur innifsu jagħti tifsira (imsejħa 'tifsira awtentika' fid-dottrina legali) ta' għadd ta' kliem li jintuża fl-istess Att, fosthom ta' "trasferiment". Fit-tifsira ta' dik il-kelma, wieħed isib "bejgħ" bla ma jillimitah jew jorbtu ma' xi proċedura partikolari jew sura. Minbarra f'hekk, fl-istess tifsira, jidher li jillimita t-'trasferiment' biss dwar jekk it-trasmissjoni tal-ġid tkun saret "inter vivos" u jeskludih biss jekk ikun sar "causa mortis". Għalhekk, il-Kummissarju mħarrek huwa manifestament żbaljat meta jqis li l-attriċi ma tikkwalifikax għall-eżenzjoni mill-boll billi kisbet sehem żewġha b'xiri u mhux b'assenjazzjoni. Illum il- liġi nbidlet f'dan ir-rigward, billi l-kelma "trasferiment" ġiet mibdula bil- kelma "assenjament" fl-aħħar bidliet li saru fil-liġi aktar kmieni din is- sena, imma huwa ċar li l-effetti ta' din il-liġi ma japplikawx b'lura, ladarba huma dispożizzjonijiet ta' għamla fiskali u jolqtu sewwasew każ bħalma huwa dak tal-attriċi; Illi, fit-tieni lok, fit-test tal-liġi kif iċċitata mill-partijiet kontendenti, filwaqt li t-test Malti jeżenta mit-taxxa kull assenjazzjoni (il-leġislatur għażel li jsejħilha "assenjament") li ssir "wara" firda personali bejn il-konjuġi, it- test Ingliż jagħmel din l-eżenzjoni għal assenjazzjoni bħal din li ssir "consequent to" l-firda personali. It-test Malti huwa għalhekk usa' mit- test Ingliż. Skont it-test Malti, kulma hu meħtieġ għall-eżenzjoni mit- taxxa hu li t-trasferiment iseħħ kronoloġikament fi żmien sussegwenti għall-firda personali. li Ingliż, kronoloġikament it-trasferiment iseħħ wara l-firda, imma wkoll li jkun sar b'konsegwenza tagħha. Issa kif inhu magħruf, bis-saħħa tal-Artikolu 8(3) tal-Att tal-1980 dwar ir-Revizjoni tal-Ligijiet Statutorji (li jidher li jinħtieġ mhux biss 30 ta' Novembru, 2016 jirrifletti dak li jipprovdi l-artikolu 74 tal-Kostituzzjoni), huwa stabbilit li "Jekk ikun hemm xi konflitt bejn it-test Malti u t-test Ingliz ta' xi edizzjoni riveduta, it-test Malti ghandu jipprevali" u dan sakemm l-istess liġi ma tkunx tipprovdi mod ieħor20. Għalhekk skond il-liġi kif kienet fis-seħħ fiż- żmien rilevanti għal dan il-każ, l-attriċi hija intitolata għall-eżenzjoni mill- boll dwar is-sehem ta' nofs mhux maqsum li hija kisbet b'riżultat tal- bejgħ b'irkant taħt l-awtorita' tal-Qorti tal-fond li għal xi żmien kien id-dar taż-żwieġ tagħha u ta' żewġha; Illi l-Qorti tista' tieqaf hawn. Pero` tħoss li għandha tosserva li wara li l- Kummissarju mħarrek ċaħad it-talba tal-attriċi għall-eżenzjoni mit-taxxa, il-leġislatur biddel il-liġi billi minflok il-kelma "wara" fit-test Malti daħħal il- kliem "bħala konsegwenza ta'" biex b'hekk ġieb it-test Malti jaqbel mat- test Ingliż. Bla dubju, dan ma jolqotx u lanqas jibdel il-pożizzjoni tal- attriċi, billi kif ingħad qabel il-liġi, u iktar u iktar liġi fiskali, m'għandhiex tapplika retroattivament bi ħsara għal dritt akkwiżit mit-taxpayer. B'danakollu, b'din l-emenda l-leġislatur għaraf li t-test Malti kien usa' mit- test Ingliż għax kieku kien mod ieħor ma kien ikollu għalfejn ibiddel il- liġi; Illi l-Qorti tqis ukoll li anke kieku t-test Malti kif kien meta nqalgħet il- kwistjoni kellu jiġi miftiehem bħat-test Ingliż, xorta waħda l-bejgħ li sar f'dan il-każ għandu jitqies bħala li sar b'konsegwenza tal-firda personali. Fl-ewwel lok, il-liġi ma tgħidx li l-assenjazzjoni għandha ssir fil-kuntratt ta' separazzjoni nnifsu, imma biss "bħala konsegwenza" tiegħu; Illi fil-każ mertu ta' din il-kawża, il-kuntratt tal-firda personali nnifsu żamm id-dar taż-żwieġ mhux maqsuma, u b'sehem ta' nofs bin-nofs bejn il-miżżewwġin li kienu qegħdin jinfirdu. Fost dispożizzjonijiet oħra, il- kuntratt tahom is-setgħa li jbiegħu l-post fis-suq miftuħ, bi prezz minimu ta' tliet mija u ħamest elef euro (€305,000), li ma jitolbux il-bejgħ ġudizzjarju tiegħu qabel sena mid-data tal-kuntratt tal-firda personali, u li mid-dħul tal-bejgħ jitħallsu diversi djun li kellhom bejniethom. Mhemmx dubbju li dan il-bejgħ ma kienx xi ħaġa li l-partijiet ħolmu biha wara l- firda, imma sar skond kif maħsub fil-kuntratt innifsu, u dejjem bil-ħsieb tal-likwidazzjoni u x-xoljiment tal-ġid tal-komunjoni b'effett tal-istess firda. Minflok ma l-partijiet ftiehmu li wieħed minnhom jieħu d-dar u jħallas korrispettiv għas-sehem tal-miżżewweġ l-ieħor, ftiehmu li jbiegħu d-dar jekk jista' jkun fis-suq ħieles. Ma kien hemm xejn fil-kuntratt li jżomm lil xi wieħed minnhom milli jitfa' l-offerta, kif fil-fatt għamlet l-attriċi, ladarba ma kienx fadal triq oħra għajr li jsir il-bejgħ tagħha b'irkant fil-Qorti (liema 20 Ara, b'eżempju, art. 2(7) tal-Kap. 30 ta' Novembru, 2016 bejgħ ordnatu l-Qorti b'sentenza – li saret ġudikat – sewwasew bi twettiq ta' dak li kienu qablu fuqu l-partijiet fil-kuntratt tal-firda personali tagħhom). L-iskop jidher li kien biex jinkiseb l-aħjar prezz għall-parti li tbiegħ sehemha. Dan il-patt fil-kuntratt tas-separazzjoni ma kellux iservi ta' detriment għall-partijiet billi jekk jixtri xi ħadd minnhom is-sehem tal- miżżewweġ l-ieħor, jitlef il-beneficcju tal-eżenzjoni mit-taxxa tal-boll li l- leġislatur ried jagħti lil dawk li jinfirdu; Illi fit-tieni lok, lanqas jidher li jkun raġonevoli li jiġi preżunt li l-leġislatur ried jiddiskrimina bejn min jagħmel assenjazzjoni fil-kuntratt innifsu u min jagħmel assenjazzjoni wara li jiġi ppubblikat il-kuntratt ta' separazzjoni. Dan jingħad aktar u iktar meta hawn wieħed qiegħed jitkellem dwar dar taż-żwieġ li l-miżżewġin kellhom sehem indaqs minnha. Meta juża l- kliem "bħala konsegwenza ta'" firda personali, fost sitwazzjonijiet oħrajn, il-Qorti tqis li l-leġislatur qiegħed min-naħa l-waħda ma jesiġix li l- assenjazzjoni ssir fil-kuntratt (tal-firda personali) innifsu, u għalhekk tista' ssir wara, bħalma sar f'dan il-każ; u min-naħa l-oħra jeskludi trasferimenti li ma kinux maħsuba li jsiru fis-separazzjoni. Per eżempju, bħal fil-każ meta, wara li l-miżżewġin ikunu qasmu il-beni bejniethom, wieħed minnhom jassenja, bona grazzja tiegħu, b'titlu gratuwitu jew oneruż, sehemu lill-parti l-oħra, minkejja li ma kienx marbut jagħmel dan fil-kuntratt tal-firda personali21; Illi għalhekk, jidher li l-attriċi għandha raġun tisħaq li l-kisba tas-sehem ta' dik li kienet id-dar taż-żwieġ bis-saħħa ta' bejgħ b'subbasta taħt l- awtorita' tal-Qorti ma kienx trasferiment li dwaru, skond il-liġi, messha tħallas il-boll fuqu. Minħabba f'hekk, tasal għall-fehma li d-Direttur imħarrek mexa ħażin u lil hinn mis-setgħat mogħtijin lilu mil-liġi meta nsista mal-attriċi li fuq is-sehem mhux maqsum mill-fond minnha miksub kellu jitħallas il-boll bir-rata tal-ħamsa fil-mija (5%); Illi l-Qorti tqis li bil-mod kif l-imħarrek (u mix-xhieda ħareġ li din kienet linja ta' prassi ('policy') li biha jimxi d-Dipartiment f'każijiet bħal dawn) fisser il-liġi u ħaddimha, kien qiegħed iġib ruħu b'mod "ultra vires" kif mifhum taħt l-artikolu 469A(1)(b)(iv) tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili. Għaldaqstant, l-ewwel talba attriċi sejra tintlaqa'; 21 Ta' min jirrileva li bis-saħħa tal-art 98 tal-Att XIII tal-2015 fil-Kap 364 iddaħħlet eżenzjoni speċifika għal djar użati għall- abitazzjoni komuni, li naturalment jinkludu dar taż-żwieġ li tgħid hekk: "Minnufih wara s-subartikolu (6) tal-artikolu 32 tal-Att prinċipali, għandhom jiżdiedu s-subartikoli ġodda li ġejjin: … ''(7) Minkejja kull dispożizzjoni oħra ta' dan l-Att, l-ebda taxxa m'għandha tinġabar fuq trasferiment ta' sehem indiviż ta' dar ta' abitazzjoni, fejn l-imsemmija dar kienet, minnufih qabel it- trasferiment, proprjetà ta' żewġ individwi u t-trasferiment isir minn wieħed mill-komproprjetarji lill-ieħor:"Iżda dan is-subartikolu għandu japplika biss fejn il-komproprjetarji, għall-finijiet tas-subartikolu (4)(a), ikunu ddikjaraw fil-kuntratt tal-akkwist tal- imsemmija proprjetà li akkwistawha bil-għan li jistabbilixxu fiha jew li jibnu fuqha r-residenza unika u ordinarja tagħhom." 30 ta' Novembru, 2016 Illi dwar it-tieni talba attriċi, irid jingħad li din tintrabat sfiq mat-talba ta' qabilha. Id-Direttur imħarrek jgħid li din it-talba ma tistax tintlaqa' għaliex il-liġi ma tagħtix lil din il-Qorti li tieħu fuqha s-setgħat li, bil-liġi, huma mogħtijin lilu u twettaq dawk is-setgħat minfloku; Illi l-Qorti taqbel ma' dan l-argument tal-imħarrek, imma mhux għal kollox. Tagħraf li, f'azzjoni ta' stħarriġ ġudizjarju, il-Qorti twettaq biss funzjonijiet ta' kassazzjoni tal-għemil amministrttiv li jkun bla ma tindaħal fit-twettiq sostantiv ta' dak l-għemil. Dan tista' tagħmlu wkoll billi tħassar l-imsemmi għemil amministrattiv jew tgħid li qatt ma kien jiswa jew kien bla effett; Illi t-tieni talba attriċi mhijiex stedina lill-Qorti biex tinbidel fil-persuna tal- imħarrek. It-tieni talba hija sejħa biex il-Qorti tidderieġi lill-imħarrek biex, fit-twettiq mill-ġdid tas-setgħat tiegħu, jagħraf jimxi ma' dak li s-sentenza ta' stħarriġ ġudizzjarju tkun iddeċidiet; Illi għalhekk, fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet li wettqet biex stħarrġet l- ewwel talba attriċi, din il-Qorti issa sejra tilqa' t-tieni talba billi, filwaqt li ttenni li l-Kummissarju mħarrek ma ħaddimx sewwa l-liġi applikabbli għall-każ, issib li huma bla effett iż-żewġ ittri tiegħu lill-attriċi tal-24 ta' Lulju, 2013 u tal-1 ta' Novembru, 2013, u tidderiġih biex jittratta l-każ tagħha konformement mal-konsiderazzjonijiet magħmulin is- sentenza u mal-parti dispożittiva tagħha. Hija tidderiġih ukoll biex, fit- tħaddim xieraq tal-liġi f'każijiet bħal dak tal-attriċi, huwa jagħti d-direttivi meħtieġa wkoll lir-Reġistratur tal-Qrati dwar l-applikabilita' tal-ħlas ta' boll jew l-eżenzjoni minn tali ħlas bħala kundizzjoni biex aġġudikazzjonijiet b'riżultat ta' bejgħ ġudizzjarju ta' ġid immobbli bħal dak li kisbet l-attriċi jkun jista' jiġi insinwat fir-Reġistru Pubbliku; Illi għalhekk, u f'dawn il-limiti, it-tieni talba attriċi hija tajba u l-Qorti sejra tilqagħha; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi: Tilqa' l-ewwel talba attriċi u ssib li d-deċiżjonijiet tal-Kummissarju mħarrek kif imfissra lill-attriċi fiż-żewġ ittri tiegħu tal-24 ta' Lulju, 2013, u tal-1 ta' Novembru, 2013, imorru lil hinn mis-setgħat mogħtijin lilu mil-liġi u għalhekk saru bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 469A(1)(b)(iv) tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta safejn dawk id-deċiżjonijiet fissru d- dispożizzjonijiet tal-artikolu 32(3) tal-Kapitolu 364 tal-Liġijiet ta' Malta 30 ta' Novembru, 2016 bħala li kienu jobbligaw lill-attriċi tħallas il-boll bir-rata tal-ħamsa fil-mija (5%) dwar is-sehem ta' nofs mhux maqsum li hija kisbet bis-saħħa tal- tal-Qorti f'irkant miżmum aġġudikazzjoni ("subbasta") tas-sehem ta' nofs (1/2) mhux maqsum tal-fond 52/54, "Arzella", Triq il-Katakombi, Wied il-Għajn, liema fond kien għal xi żmien id-dar taż-żwieġ tal-attriċi u żewġha, qabel dawn infirdu konsenswalment bis-saħħa ta' kuntratt ta' firda personali; l-awtorita' taħt Tilqa' t-tieni talba attriċi u, filwaqt li tħassar l-effetti kollha taż-żewġ komunikazzjonijiet minnu lilha mibgħutin fl-24 ta' Lulju, 2013 u l-1 ta' Novembru, 2013, bħala mingħajr effett, issib li l-bejgħ favur l-attriċi tas- sehem mhux maqsum mill-immobbli fuq imsemmi fl-imsemmi rkant ġudizzjarju huwa meħlus mill-ħlas tal-boll, skond id-dispożizzjonijiet tal- artikolu 32(3) tal-Kapitolu 364 tal-Liġijiet ta' Malta; u Tordna li l-imħarrek iħallas l-ispejjeż tal-kawża magħduda dawk tas- sentenza preliminari tas-26 ta' Novembru, 2015. Moqrija Onor. Joseph R. Mula Debono LL.D., Parti min-Naxxar 30 ta' Novembru, 2016 Carmen Frendo Reva Deputat Registratur 30 ta' Novembru, 2016 30 ta' Novembru, 2016