Rikors Maħluf Nru 263/16LM MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA Seduta tal-25 ta' Ottubru, 2017 Rikors Maħluf Numru 263/16LM Carlos Duncan (K.I. 700168M) u b'digriet tat-3 ta' Ottubru 2016 ġiet awtorizzata tintervjeni fil-kawża in statu et terminis is-soċjetà Citadel Insurance p.l.c. Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fl-1 ta' April, 2016 mill-attur Joseph Strauss (minn issa 'l quddiem "l-attur"), li jgħid kif ġej: Dikjarazzjoni dwar l-Oġġett tal-Kawża u l-Fatti Illi nhar is-seba' u għoxrin (27) ta' Lulju tas-sena' elfejn u erbgħtax (2014), għal ħabta ta' sitta ta' filgħaxija (6:00pm), ir-rikorrent Joseph Strauss kien Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM qiegħed għaddej bil-pass biż-żiemel tiegħu bl-isem Pronto Lys permezz ta' xarretta ġewwa Triq id-Daħla ta' San Tumas, In-Naxxar; Illi dakinhar l-intmat Carlos Duncan kien qiegħed issuq l-vettura tal-għamla BMW bin-numru tar-reġistrazzjoni FBW 415 fl-istess direzzjoni u dak il-ħin (sic); Illi b'imprudenza, imperizja, negliġenza, traskuraġni u inosservanza tar- regolamenti l-intimat Carlos Duncan baqa' dieħel ġox-xarretta li kien qiegħed isuq ir-rikorrent bil-vettura li huwa kien qiegħed isuq u tajjar lir-rikorrenti biż- żiemel tiegħu b'kollox; Illi b'konsegwenza ta' dan l-inċident kemm ir-rikorrent kif ukoll iż-żiemel tar- rikorrenti sofrew ġrieħi ta' natura gravi u eventwalment iż-żiemel tiegħu kellu jitraqqad ukoll; Illi l-attur kien xtara iż-żiemel tiegħu bl-isem Pronto Lys xi sentejn qabel l- inċident versu l-prezz ta' disgħat elef Euro (€9,000); Illi għal inċident u d-danni konsegwenzjali kien jaħti unikament l-intimat Carlos Duncan minħabba li huwa kien qiegħed isuq b'imprudenza, imperizja, negliġenza, traskuraġni u inosservanza tar-regolamenti tat-traffiku, kif ukoll minħabba li huwa naqas milli jżomm a proper lookout; Raġuni għat-Talbiet f'dawn il-Proċeduri Illi b'konsegwenza ta' dan l-inċident, ir-rikorrent sofra ħsarat damnum emergens, liema ħsarat kienu jikkonsistu inter alia f'spejjeż mediċi, ħsarat fix-xarretta u t-tagħmir taż-żiemel, kif ukoll l-ispejjeż mediċi u l-eventwali traqqid taż-żiemel tar-rikorrent kif ukoll spejjeż u ħsarat oħra kif ser jirriżultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawża; Illi b'konsegwenza tal-ġrieħi li ġarrab ir-rikorrent fl-istess inċident, huwa sofra ukoll danni lucrum cessans minħabba debilità permanenti; Illi b'konsegwenza tal-ġrieħi li ġarrab iż-żiemel tar-rikorrent fl-istess inċident huwa kellu jitraqqad u għalhekk ir-rikorrent sofra ukoll danni lucrum cessans minħabba li tali żiemel kien jintuża sabiex itellaq b'mod kompetittiv u għaldaqstant għal fini ta' lukru; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Illi għalkemm l-intimat kien debitament interpellat sabiex jagħmel (recte) tajjeb għad-danni li sofra r-rikorrent, permezz ta' ittri legali ta' nhar it-tnax (12) ta' Jannar elfejn u ħmistax (2015) u l-ittra uffiċjali ta' nhar 3 ta' Frar, 2016 huma baqa' inadempjenti; Illi r-rikorrent jiddikjara li huwa jaf b'dawn il-fatti personalment; Jgħid ir-rikorrent prevja kwalsiasi dikjarazzjoni neċessarja u opportuna u għar- raġunijiet premessi għaliex din l-Onorabbli Qorti m'għandhiex: Tiddikjara illi l-inċident li seħħ fis-seba' u għoxrin (27) ta' Lulju tas-sena elfejn u erbgħatax (2014), għal ħabta ta' sitta ta' filgħaxija (6:00pm) fejn ġie mtajjar ir-rikorrent ġewwa In-Naxxar ġara minħabba traskuraġni, imprudenza, nuqqas ta' proper lookout u nuqqas ta' osservanza tar- regolamenti tat-traffiku da parti tal-intimat; Tiddikjara lill-intimat responsabbli għad-danni kollha konsegwenzjali sofferti mir-rikorrent; ta' danni; Tillikwida d-danni kollha sofferti mir-rikorrent, okkorrendo bl-opra ta' periti Tikkundanna lill-intimat iħallas lir-rikorrent l-ammont hekk likwidat in linea Bl-ispejjeż, kompriżi dawk tal-ittra legali ta' nhar it-tnax (12) ta' Jannar elfejn u ħmistax (2015) u l-ittra uffiċjali ta' nhar it-3 ta' Frar, 2016 u bl-imgħax legali kontra l-intimati li huma inġunti għas-subizzjoni.1 1 Ġew esebiti flimkien mar-Rikors Maħluf kopja tar-rapport tal-Pulizija, a fol. 6 sa 8; kopja ta' ittra ta' Melita Power Diesel Limited dwar telf ta' xogħol tal-attur, a fol. 9; kopja ta' invoice, irċevuta ta' Vets on Wheels, a fol. 10 u 11; kopja ta' ċertifikati veterinarji, a fol 12 u 13; kopja ta' rċevuta tal-walsh harnessleather, a fol. 14; kopja ta' irċevuti ta' spejjeż mediċi a fol. 15; ritratti tal-ġrieħi u ħsarat, a fol.16 sa 18; ċertifikat ta' Dr Mario Lucas, a fol. 23 u 24; ċertifikat mediku datat 27.07.2014 ta' Dr. Aimalohi CrausBarrile, a fol. 25; kopja ta' rċevuta tal- mobile, a fol. 26; u kopja tal-ittra uffiċjali datata 03.02.2016, a fol. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Rat illi l-konvenut Carlos Duncan (minn issa 'l quddiem "il-konvenut") għad li ġie debitament notifikat fit-18 ta' April, 2016, naqas li jippreżenta risposta maħlufa u għalhekk huwa kontumaci għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi. Rat id-digriet tagħha tat-3 ta' Ottubru, 2016 fejn awtorizzat lis-soċjetà Citadel Insurance p.l.c. tintervjeni f'din il-kawża in statu et terminis. Rat l-atti kollha tal-kawża. Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti. Semgħet ix-xhieda prodotti mill-attur. Rat il-verbal tal-udjenza tas-26 ta' Ġunju, 2017 fejn il-kawża tħalliet għal- lum għas-sentenza. Il-kwistjoni bejn il-partijiet L-attur Joseph Strauss permezz ta' din il-kawża qiegħed il- likwidazzjoni u l-ħlas tad-danni li huwa sofra waqt inċident stradali li seħħ fi Triq id-Daħla ta' San Tumas, In-Naxxar fis-27 ta' Lulju, 2014, filwaqt li huwa kien għaddej isuq żiemel bl-isem ta' Pronto Lys riekeb fuq xarretta meta ġie imtajjar mill-konvenut Carlos Duncan li kien qed isuq il-vettura BMW, bin-numru ta' reġistrazzjoni numru FBW 415, liema vettura kienet Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM ġejja mill-istess direzzjoni tal-attur. L-attur isostni li dan l-inċident seħħ unikament minħabba traskuraġni, imprudenza, nuqqas ta' proper lookout u nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-traffiku da parti tal-konvenut. Min-naħa tiegħu l-konvenut għad ppreżentax risposta maħlufa u baqa' kontumaċi u qatt ma deher għas- smigħ quddiem il-Qorti. Ġiet ammessa fil-kawża in statu et terminis, is- soċjetà tal-assigurazzjoni Citadel Insurance p.l.c. li kienet ikkanċellat il-polza ta' assigurazzjoni tal-konvenut minħabba ksur da parti tal-assigurat tagħha Peress li l-attur xorta waħda kien intima lis-soċjetà Citadel Insurance p.l.c. permezz ta' ittra uffiċjali biex tersaq għall-ħlas tad- danni, din kellha interess tintervjeni fil-kawża odjerna. Provi u riżultanzi Ir-responsabbiltà għall-inċident Mir-rapport tal-Pulizija ppreżentat mill-attur flimkien mar-Rikors Maħluf2, jirriżulta li l-konvenut ma kienx waqaf meta seħħ l-inċident u baqa' sejjer. konvenut stqarr mal-Pulizija li beża' jieqaf għaliex kien fuq probation in konnessjoni ma' serq. Sussegwentement il-konvenut mar f'għassa tal- pulizija biex jirrapporta l-inċident. ddeskriva l-inċident billi qal li kien qed isuq lejn iż-Żejtun, fi Triq id-Daħla 7 u 8. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM "u sab ma' wiċċu s-serkin, u kif ipprova jżomm il-brake, il-vettura telqitlu bil-konsegwenza li laqat is-serkin,..." Skont l-istess rapport, l-attur stqarr mal-Pulizija meta kellmuh l-isptar Mater Dei l-għada tal-inċident fit-tlieta ta' filgħodu, li: "huwa kien tiela' fi Triq id-Daħla ta' San Tumas fid-direzzjoni taż-Żejtun u f'daqqa waħda ħass daqqa kbira u spiċċa imtajjar minn fuq is-serkin." L-attur Joseph Strauss xehed3 illi kien jagħti liż-żiemel tliet kwarti kuljum xogħol bil-pass, ħlief meta jtellaq jew ikun training ħal farrug, ħal luqaMarsa. Dakinhar tal- inċident fis-27 ta' Lulju 2014, fis-sitta ta' filgħaxija, kien għaddej biż-żiemel rikeb fuq ix-xellug tax-xarretta biex kemm jista' jkun iżomm iż-żiemel fuq ix- xellug lejn il-bankina. L-attur wera permezz ta' ritratti4 li juru li fil-post fejn seħħ l-inċident it-triq qiegħda b'żewġ kareġġjati, b'direzzjoni waħda kontra l-oħra. L-attur jgħid li għalkemm hu kien liebes vest kulur aħdar jixgħel, ġie minn warajh il-konvenut bil-vettura tiegħu u baqa' dieħel ġo fih eżatt fin- nofs tal-xarretta. Mad-daqqa l-attur għola u ħabat rasu mal-ħajt tas-sejjieħ u ż-żiemel tiegħu spiċċa mixħut mal-art. Wara d-daqqa s-sewwieq tal-BMW lanqas indenja ruħu jieqaf. Mad-daqqa l-konvenut ħalla warajh il-pjanċa bin-numru ta' reġistrazzjoni tal-BMW tiegħu. Is-Surġent Maġġur tal-Pulizija Eugenio Cassar Stivala jgħid li għall-ewwel irriżulta li kemm l-attur u kemm iż-żiemel tiegħu kellhom ġrieħi ħfief u l-attur ma riedx li jittieħdu passi kriminali kontra l-konvenut billi ffirma dikjarazzjoni.6 39 u 40. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Ix-xhud kien ġie infurmat mill-attur li kien laħaq ftehim mal-konvenut li kellu jagħmillu tajjeb għall-ħsarat u għalhekk ma kinux ittieħdu passi mill- Ix-xhud jgħid li xi sena u nofs wara kienu nbdew proċeduri kriminali mill-Pulizija wara li l-attur biddel il-ħsieb tiegħu għax qallu li l-konvenut ma mexiex ta' raġel miegħu għax ma kienx ħallsu tal-ispejjeż. Is-Surġent Maġġur Eugenio Murgo esebixxa ritratti li ttieħdu mill-Pulizija tal-vettura tal-konvenut7, li juru li din il-vettura kellha ħsara fuq quddiem, speċjalment fuq in-naħa tax-xellug. Dan ix-xhud esebixxa wkoll ritratti li juru x-xaretta tal-attur milquta u danneġġjata fuq il-post tal-inċident. Kemm is- Surġent Maġġur Eugenio Murgo u kemm il-Kuntistabbli PC428 Jonathan Gusman fix-xhieda tagħhom ikkonfermaw li mad-daqqa l-konvenut ħalla warajh fuq il-post tal-inċident il-pjanċa bin-numru tar-reġistrazzjoni ta' quddiem tal-vettura tiegħu. L-attur Joseph Strauss jispjega d-danni li jgħid li sofra konsegwenza tal- inċident de quo.9 Meta bid-daqqa safa mtajjar minn fuq ix-xarretta, l-attur spiċċa bil-mobile tiegħu imkisser u fil-fatt esebixxa rċevuta tal-mobile li xtara mill-ħanut Dual Zone għas-somma ta' €30, li hija datata 29 ta' Lulju, 2014, ċjoè jumejn wara l-inċident.10 Fl-inċident sfat mkissra wkoll ix- xarretta, kif ikkonferma l-attur fix-xhieda tiegħu, liema xarretta mkissra 36 u 37. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM tidher fir-ritratti a fol. 16, 17, 18, 56 u 57 tal-proċess esebiti mill-attur u tidher ukoll fir-ritratti a fol. 113 u 115 li ġew ippreżentati mis-Surġent Maġġur Eugenio Murgo u li kien ħa huwa stess fuq il-post tal-inċident.11 Jirriżulta li diversi partijiet minn din ix-xarretta sfaw mkissra konsegwenza tal-inċident. L-attur ippreżenta stima mhux datata ta' kemm tiswa xarretta bħal tiegħu ġdida, fis-somma ta' €900, liema stima saret minn Christopher Lucas.12 Christopher Lucas xehed li hu jirranġa x-xarretti u jaħdimhom ġodda, però qal illi ma kienx ra x-xarretta tal-attur wara l-inċident.13 L-attur ma ressaqx provi dwar jekk ix-xarretta tal-attur spiċċatx total b'konsegwenza tal-inċident jew setgħetx fil-fatt tissewwa. Tqis li għad illi huwa probabbli ħafna li ċerti partijiet mix-xarretta ma setgħux jissewwew wara l-impatt bid-daqqa tal-karozza tal-konvenut, iżda l- attur naqas jindika x'għamel bix-xarretta li kellu u jekk irkuprax xi ħaġa Tenut kont ta' din il-mankanza fil-provi mressqa mill-attur, il-Qorti qiegħda tirriduċi arbitrio boni viri l-istima ta' dawn id-danni li ġarrab l-attur għas-somma ta' €650. Barra minn hekk l-attur fix-xhieda tiegħu jgħid li kawża tal-inċident tqatta' wkoll ix-xedd taż-żiemel (harness) u esebixxa ritratti tax-xedd taż-żiemel imqatta'.14 L-attur esebixxa wkoll stima ta' walsh harness leather bħalma kellu hu, maħruġa mill-istabbiliment Malta Equine Services fis-somma ta' €944.15 Din l-istima li tirreferi għal walsh harness leather ġdida u mhux użata, ġiet ikkonfermata minn Silvio Bellissimo, sid l- istabbiliment li kkonferma wkoll mir-ritratti illi l-istima kienet tagħmel 18 u 56. 287 u 288. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM riferiment għall-istess tip ta' walsh harness leather li kellu l-attur meta seħħ l-inċident. L-attur ippreżenta wkoll dokumentazzjoni li turi li ż-żiemel Pronto du Lys li kien xtara minn Franza, kien imħarreġ għat-tiġrijiet u kien jieħu seħem fit- tlielaq tal-Malta Racing Club.17 L-attur jgħid illi konsegwenza tad-daqqa ż- żiemel sofra wkoll ġrieħi u tiċrit ġo ġismu. Il-veterinarju Dr Louis Tinnion fuq inkarigu tas-soċjetà assiguratriċi Citadel Insurance Limited, kien iċċertifika ż- żiemel tal-attur li ma kienx aktar tajjeb biex jieħu sehem fit-tiġrijiet tal- L-attur jgħid li wara l-inċident iż-żiemel kien baqa' jzappap u b'dahru miġbud u bilkemm kien jista' jimxi u eventwalment fuq parir tal-veterinarju ż-żiemel ġie mraqqad. L-attur għalhekk qed jippretendi bħala danni lura l- miżati li ħallas għas-sena 2014 fis-somma ta' €440.18 Alfred Fenech Montfort, clerk mal-Malta Racing Club, xehed li l-attur kien membru tal-club, ikkonferma l-irċevuta tal-miżati għas-sena 2014 u kkonferma li ż- żiemal tal-attur Pronto du Lys, ma pparteċipax aktar fi tlielaq wara Ġunju tal-2014.19 Mil-lista ppreżentata mill-attur tat-tlielaq li ħa sehem fihom iż- żiemel tal-attur20, jirriżulta li ż-żiemel twieled fil-11 ta' Marzu, 2003 u għalhekk kellu kważi 12-il sena meta seħħ l-inċident inkwistjoni. Jirriżulta wkoll li fis-snin 2011 - 2013 dan iż-żiemel kien itellaq sa Ġunju ta' kull sena, ħlief tiġrija waħda f'Lulju 2011 u żewġ tiġrijiet f'Diċembru, 2012. dokument esebit minn Alfred Loffreda(Lofreda), fis-sena 2011 iż-żiemel tal-attur ħa 38, lista tat-tlielaq li ż-żiemel Pronto du Lys ħa sehem fihom hawn Malta; a fol. 44, dikjarazzjoni tas-sid preċedenti taż-żiemel li tikkonferma illi dan kien imħarreġ għat-tlielaq; u a fol. 45 sa 54, il-ktieb taż-żiemel iddepożitat mal-Malta Racing Club. 18 Irċevuta tal-Malta Racing Club tal-miżati għas-sena 2014 a fol. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM sehem fi tmien tiġrijiet, fl-2012 f'sitt tiġrijiet, fl-2013 fi tmienja u fl-2014 sa Ġunju 2014 f'sitt tiġrijiet. Għalhekk ibbażat fuq x'għamel bħala medja l- attur fis-snin preċedenti, tqis illi huwa kien diġà utilizza parti sew mill- miżata għas-sena 2014 u ma jistax jippretendi rifużjoni tal-ammont sħiħ u għalhekk tqis illi mis-somma totali ta' €440, għandu jiġi kkumpensat għal kwart biss ta' din is-somma, u ċjoè €110. L-attur qed jitlob rimbors tal-ispejjeż mediċi u konsultazzjonijiet li kellu jagħmel minħabba l-korriment taż-żiemel tiegħu. Skont ir-ritratti li ħadu l- uffiċjali tad-Dipartiment tal-Animal Welfare, Frans Mifsud22 u Costantino Vassallo23 u skont ir-rapport li dawn għamlu24, jirriżulta li ż-żiemel kellu feriti f'siequ u kellu bżonn il-punti fejn kellu feriti miftuħin. Skont l-irċevuti ppreżentati mill-attur25 l-ispejjeż għas-servizzi veterinarji u mediċina jammontaw għal €220. L-attur ippreżenta dikjarazzjoni tas-sid Franċiż li l-attur xtara ż-żiemel minn għandu għas-somma ta' €9,00026, madankollu fil-ktieb taż-żiemel m'hemm indikat dwar il-prezz li ħallas l-attur għaż-żiemel. L-attur qed jippretendi li għandu jitħallas is-somma kollha ta' €9,000. Imma ċertament irid jiġi kkunsidrat li ż-żiemel kien ġie mixtri erba' snin qabel. L-attur ġab provi inkonfutabbli tal-feriti li ġarrab iż-żiemel tiegħu fl-inċident inkwistjoni. Il-veterinarja Katiucha Gatt Galea fl-ewwel rapport tagħha tal-1 ta' Awwissu, 201427, issemmi l-ferita li kellu ż-żiemel fuq il-minkeb tax-xellug u 262 u ritratti a fol. 10 u 11. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM n-nefħa fuq is-sieq tax-xellug u fir-rapport tagħha tal-5 ta' Awwissu, 201428, wara li ż-żiemel kien ingħata kors ta' antibiotics u anti-inflammatories u waqqfulu l-mediċini, jingħad: Fix-xhieda tagħha l-veterinarja Katiucha Calimoso Messaoudi, wara li tiddeskrivi l- feriti li kellu ż-żiemel eżatt wara l-inċident, tispjega l-istat taż-żiemel fl- aħħar viżita li għamlitlu fl-istalla tal-attur fl-1 ta' Awwissu, 2014: L-attur ma ppreżenta l-ebda provi oħrajn dwar l-istat ta' saħħa taż-żiemel tiegħu wara l-vista li għamlet il-veterinarja Katiucha Calimoso Messaoudi fl-1 ta' Awwissu, 2014, ħlief li fix-xhieda tiegħu l-attur jgħid li ż-żiemel baqa' sejjer lura u fuq parir tal-veterinarju, iż-żiemel kellu jitraqqad. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM importanti l-attur ma ressaqx l-aħjar prova li kellu jressaq, ċjoè x-xhieda tal- veterinarju li ta l-parir biex iż-żiemel jiġi mraqqad. L-attur ma ressaq ebda prova dwar meta u kif traqqad iż-żiemel u jekk ġiex mibjugħ għal-laħam tiegħu. Id-dokument bla data30 li ressaq l-attur bħala prova tal-prezz li bih kien inxtara iż-żiemel, ma tantx jagħti affidabbilità għal din il-parti tax- xhieda tiegħu. L-attur flok ma ppreżenta dokumenti uffiċjali bħal bank transfer, polza tal-assigurazzjoni fuq iż-żiemel għal waqt il-ġarr tiegħu minn Franza, ippreżenta dikjarazzjoni miktuba bl-idejn minn xi ħadd li jikteb bil- Franċiż li jgħid li kien is-sid preċedenti taż-żiemel li biegħu lill-attur għas- somma ta' €9,000. Filwaqt li għal dak li huwa grad probatorju, ir-regola ġenerali hija li minn jallega irid iġib l-aħjar prova, mhux dejjem dan ikun possibbli u għalhekk fil- kamp ċivili l-prova tista' ssir fuq bilanċ ta' probabbilitajiet. Madankollu fil- każ preżenti l-aħjar prova kienet ċertament disponibbli għall-attur kemm in kwantu tal-prezz taż-żiemel li kien inxtara xi erba' snin qabel l-inċident, u skont l-attur għall-prezz sostanzjali ta' €9,000, u kemm inkwantu tal-parir li suppost ingħata mill-veterinarju biex iż-żiemel jiġi mraqqad. l-attur ma ressaq ebda provi, u apparti minn hekk il-prezz taż-żiemel għall- età li kellu ta' tnax il-sena meta kien diġà għamel żmien twil itellaq fi Franza u erba' snin hawn Malta, żgur ma kienx fadallu valur daqshekk għoli. minn hekk, tenut kont ta' dak li jgħid l-artikolu 559 tal-Kap. 12, li għandha issir l-aħjar prova li parti tista' ġġib, u ta' dak li jgħid l-artikolu 562 tal-Kap. 12 li l-obbligu tal-prova ta' fatt imiss dejjem lil min jallegah, tqis illi dawn id- danni partikolari kif mitluba mill-attur ma ġewx ippruvati sal-grad li trid il- liġi. Madankollu l-Qorti qiegħda tiffissa arbitrio boni viri d-danni li sofra l- 30 A fol. Paġna 12 minn 24 Qrati tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 263/16LM attur peress li ż-żiemel tiegħu ma baqax itellaq Iż-Żejtun wara l-inċident, fis- somma ta' tliet elef euro (€3,000). Illi għar-rigward tal-ispejjeż mediċi inkorsi mill-attur, li mir-ritratti esebiti31 u mid-dokumentazzjoni jirriżulta li dawn kienu tabilħaqq neċessarji, kienu: (i) €30.53 għall-mediċini skont irċevuti esebiti a fol. konsultazzjonijiet ma' Dr Mario Lucas, ċjoè żewġ irċevuti għas-somma totali ta' €55, a fol. 15; (iii) konsultazzjonijiet ma' Dr Malcolm Lovegrove, ċjoè tliet irċevuti għas-somma totali ta' €270, a fol. għalhekk bħala spejjeż mediċi u spejjeż ta' konsultazzjonijiet l-attur nefaq L-attur ressaq ukoll provi li huwa kien jaħdem mas-soċjetà Melita Power Diesel Limited u minħabba l-inċident inkwistjoni ma daħalx għax-xogħol mit-28 ta' Lulju sad-29 ta' Awissu, 2014 u għalhekk tilef overtime li hu u sħabu welders fuq ix-xogħol kienu normalment jagħmlu. Mid-dikjarazzjoni ta' Alexander Galea, li dak iż-żmien kien il-financial controller ta' Melita Power Diesel Limited, u li xehed ukoll permezz ta' affidavit34, jirriżulta li meta mqabbla ma' pay slips oħra tal-attur, dan effettivament tilef overtime ammontanti għal 55.5 sigħat bir-rata ta' siegħa, siegħa u nofs - u 5.5 sigħat bir-rata ta' siegħa. Mid-dokumentazzjoni ppreżentata, jirriżulta li l-ħlas tas- sahra li tilef l-attur fil-perjodu rilevanti kienet (55.5 x €9.375) + (5.5 x jitnaqqas il-ħlas tas-Sigurtà Nazzjonali u t-taxxa, jammonta għal €516.15. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Xehdet it-tabiba Dr Angela Cassano, li spjegat li hi taħdem bħala House ġie discharged mill-isptar wara l-inċident. "Kien daħal l-Emerġenza fit-28 ta' Lulju, fis-sebgħa u għoxrin ta' filgħaxija għax kienet laqtitu xi karozza u kellu head injury. Meta daħal l- Emerġenza kien fully conscious jikkomplejnja b'xi uġigħ f'għonqu, rasu u uġigħ fil-pexxun tal-lemin u kellu xi selħiet over the body. Ammettejnih, meta daħal l-Emerġenza immobilized fully biex nipproteġu l-għonq għax ma konnix nafu x'injuries kien hemm sakemm nagħmlu l-x rays u kollox. Kif daħal l-Emerġenza ....… nikkonferma li kien fully conscious, level of assessment .… biex naraw il-conscious level ta' dak li jkun u kien qed jikkomplejna bi slight dizziness imma kien jiftakar kollox ma kienx hemm loss of consciousness. Kien jiftakar kollox x'ġara qabel u waqt l-event u kollox. Meta rajnih jieħu n-nifs normali, l-Emerġenza kien qed ċirkolazzjoni kollox sew, meta eżaminajnih kellu ferita fuq in-naħa ta' wara ta' rasu. Kien hemm tnejn, waħda ta' 3 ċm., oħra ta' 2 ċm. u kellu ħafna selħit 'l hemm u 'l hawn. Iċ-chest kien kollox sew, airway kien kollox sew u fractures ma kienx jidher u żaqqu kien kollox sew ukoll. Għamilna chest x-ray u x-ray tal-ispallejn u ma kienx hemm ksur la tal- kustilji, ta' xejn. Imbagħad peress illi kien qed jikkomplejnja b'xi uġigħ f'għonqu għamilna CT ta' rasu u CT tal-għonq. Dan ma wera xejn ħlief diffuser of low signal intensity in the wide matter of the right frontal … imma din kienet xi ħaġa skont ir-radiologist li għamel dan ir-rapport li dik ma kinitx relatata mal-injury li kellu. Kienet xi ħaġa antika mhux kawża tal-head injury li kellu u MRI was suggested li sar fis-7 ta' Settembru li reġa' ikkonferma li din kienet xi ħaġa antika u xejn relatata mal-inċident. L-istess żmien li kien qed li daħal jikkomplejnja b'uġigħ fil-pexxun tal-lemin, għamilna ultrasound biex naraw jekk hemmx xi thrombosis imma r-rapport kien Ii kienet intra muscular trauma, jiġifieri tbenġil kbir fil-muscles tal-pexxun. Aħna ammettejnih biex nosservawh mill-head injury point of view u dan baqa' urogically u hymodynamically jiġifieri mill-aspett tan-nervituri u ċ- 21 u 22. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM ċirkolazzjoni kollox kien stabbli u baqa' stabbli u ddisċarġjajnih mill- isptar fit-30 ta' Lulju." Ix-xhud żiedet tgħid li sakemm l-attur dam l-isptar ma kellux thrombosis, iżda biss haematoma. In kontroeżami Dr serag spjegat li din it-tip ta' injury maż-żmien tfieq kompletament. Ix-xhud innegat ukoll li l-attur seta' kellu xi bidu ta' trombosi minħabba immobilità fl-isptar. Xehed ukoll it-tabib Dr Mario Borg Hampton, li kien eżamina lill-attur fl-1 ta' Ottubru, 201438, u kien iċċertifikah li sofra trombosi, li skont ix-xhud tista' tkun ikkawżata minn kumplikazzjoni wara xi inċident għax wieħed ikun immobbli għal ċertu żmien, minħabba operazzjoni, mard u affarijiet oħra. kontroeżami ix-xhud qal li l-attur kien mar għandu minħabba li kellu problema fil-musrana, għax hu kien speċjalistà tal-intern, speċjalment il- musrana u l-istonku, gastro-enterologist. L-attur ippreżenta wkoll kopja ta' rapport li sar mill-consultant neurologist Dr Malcolm Castillo fis-17 ta' Mejju, 2016, li però ma ġiex ikkonfermat bil- ġurament40, li kien ikkonkluda li b'konsegwenza tal-inċident mertu tal- kawża l-attur sofra diżabilità permanenti ta' tnejn fil-mija. ikkonkluda wkoll li għalkemm l-attur, meta kien mar għandu, ma kellu l- ebda effett mit-trombosi li kellu, li fil-fehma tiegħu kienet effett sekondarju tal-inċident, qal illi l-attur biż-żmien jista' jiżviluppa "post-phlebitic limb (swelling and pain in the leg)" u li f'tali każ kienet tiżdiedlu diżabilità 40 Lanqas l-irċevuti li jinsabu esebiti a fol. 70 ma ġew ikkonfermati bil-ġurament. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Kunsiderazzjonijiet legali Fl-ewwel lok irid jingħad li għalkemm il-konvenut Carlos Duncan kien kontumaċi, dan ma jfissirx li din hi xi forma ta' ammissjoni. L-istitut tal- kontumacja jew kontumelja ma jfissirx abbandun tal-kontestazzjoni: ""Għalkemm il-konvenut jibqa' kontumaċi, dan ma jagħtix lok għall- preżunzjoni tal-abbandun tal-liti, għad-difett ta' eċċezzjonijiet leġittimi, jew għal adeżjoni għad-domanda, imma, invece, għas-supposizzjoni ta' remissjoni għall-ġustizzja tat-tribunal" (Kollez. Fi kliem ieħor, l-invokazzjoni tal-principju "pro contumacies omnia jura clamant" (Ara Kollez. XXI, P. II, p. 234); Minn dan isegwi illi "l-ġudikant għandu jeżamina jekk it-talba hix ġustifikata indipendentement mill-kontumaċja tal-konvenut" Giuseppe Chircop Zahra vs. Giovanni Coshia, Qorti tal-Kummerċ, 24 ta' Novembru, 1934 (Kollez. Una volta li l-kontumaċja ma tfissirx ammissjoni imma tfisser kontestazzjoni "l-attur xorta jibqa' li jrid jipprova t-talbiet tiegħu u l-premessi għalihom" - Joseph Edmond sive Jesmond Vella Demarco vs. Brian u Jeffrey J. Vella Demarco nomine, Appell, 27 ta' Marzu, 1996."41 Barra minn hekk ġie ritenut ukoll illi: "Hu paċifiku li l-kontumaċja ma hijiex ammissjoni" u "skont kif dejjem ġie riferut minn dawn il-Qrati l-kontumaċja għandha tiġi interpretata 41 Appell Ċivili (Għawdex) fl-ismijiet SMS Insurance Agency Limited vs. Irving & Co. Ltd., 07.07.2005. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM wkoll bħala oppożizzjoni u l-Qorti għalhekk tidħol f'ċerti dettalji li tħoss illi huma meħtieġa biex tistabbilixxi l-verità tal-fatti".42 Illi għaldaqstant fejn tissusisti l-kontumaċja bħal fil-kawża odjerna, l-attur għandu tipprova l-każ tiegħu daqslikieku l-konvenut ikkontesta l-kawża. Illi kwantu għas-sehem tal-intervenuta in statu et terminis f'dawn il- proċeduri43, l-intervenuta ma tistax la tiġi kkundannata għall-ħlas tas-sorte u lanqas tal-ispejjeż u lanqas jista' titlob rimbors tal-ispejjeż tagħha. Rassenja dettaljata il-figura ġuridika tal-intervenut in kawża insibuha fis- "Il-Qorti tirreferi għal pronunzjament fil-kawża Alex Farrugia Duncan vs. Anna Lodo et, (PA, 29/10/2010) fejn għamlet riassunt ta' dawn il-prinċipji li jirregolaw il-materja u qalet hekk: Għalhekk, in suċċint, il-pożizzjoni tal-intervenut fil-kawża a distinzjoni tal-kjamat in kawża, la huwa attur u anqas konvenut. Hu la jista' jitlob għall-ħlas ta' l-ispejjeż tiegħu u anqas jista' jiġi ikkundannat għall- ispejjeż. L-intervenut ma jistax jiġi ikkundannat jew illiberat, fis-sens li sentenza ma tista' qatt tiġi esegwita mill-intervenut fil-kawża u viċe versa u normalment ma tistax sentenza tiġi esegwita kontra tiegħu. L- intervenut hu ikkonsidrat li mhux parti fil-kawża. L-intervenut fil-kawża għandu jkollu interess ġuridiku u mhux sempliċiment interess fl-eżitu. Hu jista' jitlob li jintervjeni, u għandu jiġi ammess li hekk jintervjeni, biex jipproteġi l-interessi tiegħu f'dik il-kawża partikolari u mhux f'kawża jew kawżi oħra li talvolta jistgħu jiġu intavolati. Hu m'għandux id-dritt li jippreżenta eċċezzjonijiet ġja deċiżi. Filwaqt li fl-artikolu 962 tal-Kap. 12 dwar il-kjamat in kawża jingħad li din għandha tiġi notifikata bir-rikors u titqies bħala kull konvenut ieħor u li li tagħti kull bħala tali għandha jedd tippreżenta kull skrittura, 42 P.A., Ruth Pesa vs. Noel Pesa, 30.06.1995 u P.A., Reuben Catalogna vs. Yordon Nasser, 23.02.2017. 43 Artikolu 960 tal-Kap. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM eċċezzjoni, u li tinqeda b'kull benefiċċju ieħor li l-liġi tagħti lill-konvenut u tista' tiġi meħlusa jew ikkundannata daqs li kieku mill-ewwel il-kawża kienet proposta kontra tagħha, dan il-kliem ma jinstabx fl-artikolu 960 li jitkellem dwar l-intervenut fil-kawża. L-intervenut ma jsirx leġittimu kontradittur – u dan a differenza tal-kjamat li huwa b'liġi espressa kunsidrat konvenut fil-kawża. Il-Qorti għandha l-obbligu li tikkonsidra s- sottomissjonijiet ta' l-intervenut fil-kawża u għalhekk tiddeċiedi l-punti li huwa jissolleva. L-intervenut jista' jippreżenta skritturi fil-kawża u jieħu parti attiva fid-diskussjoni. Fid-dawl ta' dawn il-prinċipji l-Qorti tqis illi għandha tintrabat magħhom biex tirregola dak li jista' u ma jistax jagħmel l-intervenut. Bla dubju l-intervenuti għandhom interess ġuridiku dirett u soġġettiv f'dawn il-proċeduri billi d-deċiżjoni ser taffettwa l-proprjeta li tagħha huma proprjetarji. Kif intqal fis-sentenza Schembri Bell Ross et vs. AlMajdoubeh et, (App Inf 10/01/2007): Konformament mas-sistema proċedurali tagħna skond l-Artikolu 960 tal- Kapitolu 12 jidher illi kondizzjoni neċessarja biex terz jiddaħħal fil-każ hi dik li dan hu titolari ta' dritt soġġettiv li huwa jrid isostni jew jiddefendi. Minn din il-kondizzjoni jikkonsegwi illi jekk jinstab li d-domanda tiegħu biex jintervjeni għandha konnessjoni jew kollegament ma' dik tal- partijiet l-oħra fuq l-istess oġġett sostanzjali tal-kawża, dan jiġġustifika dak li mill-prattiċi huwa denot bħala "simultaneus processus"; Bħala terz interessat ammess fil-proċeduri hu jista' anke "sostenendo la ragione sia dell' attore, sia del convenuto, ed altre volte pure i propri diritti in confronto sia dell' uno che dell' altro, provocare una decisione entro i limiti dell' azione intentata" (Kollez. Huwa veru illi skont il-vot tal-liġi (Artikolu 960) l-intervenut fil-kawża ma jissospendix il-proċediment. B' danakollu, kif issokta jiġi enunċjat, "dan ma jfissirx illi fl-attijiet ulterjuri li jkunu għadhom iridu jsiru għall- istruzzjoni tal-kawża, l-intervenut ma jistax japprofitta ruħu mill-mezzi kollha li tagħtih il-liġi biex iġib 'il quddiem ir-raġunijiet tiegħu" (Kollez. Minn dan jitnissel illi la darba akkolta t-talba tiegħu biex jiddaħħal fil-kawża, huwa kellu d-dritt li jipparteċipa fl- inċidenti kollha tagħha u li, sa dak il-mument, kienu għadhom mhux deċiżi. Dan hu seta' jagħmlu anke billi jressaq l-eċċezzjonijiet proprji u Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM jqajjem diskussjoni dwarhom. Ara "Joseph Messaoudi vs. Alfred Felice", Appell Kummerċjali, 28 ta' Lulju 1987 u l-każistika f' din kompendjata;" Ir-responsabbilità għall-inċident Tqis illi m'għandhiex għalfejn tiddilunga wisq dwar dan l-aspett, għaliex mill-provi miġjuba quddiemha l-konvenut kien responsabbli għall-inċident mertu ta' din il-kawża. L-attur li kien biż-żiemel fuq ix-xarretta ma jirriżultax li għamel xi moviment inkonsult, u jidher ċar anki minn kif irriżultaw il-ħsarat fuq wara tax-xarretta u fuq quddiem tal- vettura tal-konvenut lejn in-naħa tax-xellug, li kien il-konvenut li baqa' dieħel fil-xarretta. Il-vettura tal-konvenut, kif ammetta hu stess, kienet ġejja mill-istess direzzjoni tal-attur. Kif kien ammetta l-konvenut stess mal- Pulizija dakinhar tal-inċident, hu daħal fix-xarretta għax għalkemm ipprova jżomm il-brakes, il-vettura, fi kliemu ħarbitlu. Dan seta' jseħħ biss b'konsegwenza tan-negliġenza tal-konvenut, minħabba speed eċċessiv u nuqqas ta' proper lookout. Mill-provi prodotti ma hemm xejn x'juri li l-attur b'xi mod ikkontribwixxa għall-akkadut. Anzi fix-xhieda tiegħu l-attur jgħid li kien rikeb fuq ix-xellug tax-xarretta biex kemm jista' jkun iżomm iż-żiemel fuq ix-xellug lejn il- bankina Kemm jekk il-konvenut ittenta jaqbeż ix-xarretta tal-attur u kemm jekk sab ix-xarretta ma' wiċċu f'daqqa, il-konvenut kien tenut li jieħu l- prekawzjonijiet kollha. Il-fatt li l-konvenut stqarr mal-Pulizija li sab ix- xarretta ma' wiċċu, huwa indikattiv li l-konvenut ma kienx qiegħed iżomm a proper lookout u li kien qiegħed isuq bi speed eċċessiv. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Dwar l-obbligu tas-sewwieq li jżomm a proper lookout, fis-sentenza fl- ismijiet Godfrey Holmes vs. Carmen Farrugia Nicholls ingħad: "Jiġi rilevat li sewwieq ikun ikkontribwixxa għall-inċident jekk ma jkunx żamm "proper lookout". Dwar id-dmir ta' kull sewwieq li jżomm a proper lookout, fis-sentenza fl- ismijiet Dr Louis Vassallo Micallef noe vs. Michelle Cole, ingħad li: jirregolaw għandhom l-prinċipji ġeneralment akkolti fil- "tnejn huma ġurisprudenza estera u lokali, in materja ta' inċidenti ta' traffiku vetturi, stradali, li jiġifieri...omissis...b) hu anke dmir ta' sewwieq komunement tissejjaħ "a reasonable lookout" liema dmir iġib miegħu li s-sewwieq jara dak li jkun raġonevolment viżibbli." ta' li jżomm dak u li "min ma jarax dak li raġonevolment għandu jara jfisser li ma kienx qed iżomm a proper lookout".48 Illi fi Newhaus N.D. vs. Bastion Insurance Co. Ltd49 il-Qorti Ingliża kienet irriteniet illi: 47 Il-Pulizija vs. Joseph Lovegrove, 10.08.1963. 48 Il-Pulizija vs. J.M. De Marco, 17.06.1964. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM Tqis illi l-inċident ġara tort unikament tal-konvenut bis-sewqan traskurat u perikoluż tiegħu. Damnum Emergens Illi kwantu għad-danni realment sofferti mill-attur u li din il-Qorti tqis illi ġew ippruvati, hemm €30 tal-mobile, €650 tax-xarretta, €944 tal-harness, €110 bħala rifużjoni tal-bilanċ tal-miżati mhux utilizzati tal-Malta Racing Club, €220 bħala spejjeż ta' mediċini u servizzi veterinarji minfuqa fuq iż- żiemel, €3,000 bħala danni likwidati arbitrio boni viri għax iż-żiemel tal-attur wara l-inċident ma baqax itellaq Iż-Żejtun, €355.53 għall-ispejjeż mediċi tal- attur u spejjeż oħra ta' ċertifikati mediċi u €516.15 telf ta' overtime kemm Għaldaqstant bħala damnum emergens l-attur kellu €5,825.68. Tqis illi r-rapport tat-tabib Malcolm Lovegrove għandu jiġi skartat għalkollox, għax apparti li huwa bbażat fuq għadd ta' suppożizzjonijiet, m'għandux jikkostitwixxi prova għall-finijiet ta' dawn il-proċeduri, għax ma kienx Qrati tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM ikkonfermat bil-ġurament minn Dr Malcolm Lovegrove, li lanqas biss kien indikat bħala xhud mill-attur u li ma xehedx f'dawn il-proċeduri. jirriżulta li l-injuries li ġarrab l-attur fl-inċident inkwistjoni, partikolarment il- haematoma, ma ħallew ebda konsegwenza fit-tul, sakemm l-attur ġie rilaxxat mill-isptar. Jirriżulta wkoll li meta l-attur ġie eżaminat minn Dr Mario Lucas, dan kien minħabba xi problema li l-attur kellu fl-musrana li ma kellha x'taqsam xejn mal-inċident mertu tal-kawża. Evidentement il-Qorti trid tiddeċiedi fuq fatti u mhux supposizzjonijiet. intqal fis-sentenza fl-isimijiet Ir-Reverendu Daniel Buhagiar Vella vs. Gejtu "Illi l-Qorti tqis li, għalkemm il-grad ta' prova fil-proċediment ċivili m'huwiex wieħed tassattiv daqs dak mistenni fil-proċediment kriminali, b'daqshekk ma jfissirx li l-provi mressqa jridu jkunu anqas b'saħħithom. Il-prova mistennija fil- qasam tal-proċediment ċivili ma tistax tkun sempliċi supposizzjoni, suspett jew konġettura, imma prova li tikkonvinċi lil min irid jagħmel ġudizzju (ara P.A., DS, 13.2.2001 fil-kawża fl-ismijiet Nancy Murgo vs. Odette Vella Scicluna, imma f'dan ir- rigward, konfermata mill-Qorti tal-Appell fis-27.2.2004).51" Fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Farrugia Duncan vs. Fogg Insurance Agencies Ltd. noe52 ngħad: "Il-qorti trid tibbaża d-deċizjoni fuq fatti u mhux supposizzjonijiet. Ċertament li m'huwiex faċli li f'każijiet bħal dawn ikollok prova. Però qegħdin fil-kamp ċivili. Kif ingħad fil-kawża ċitata mill-konvenuta53: "f'kawża ċivili d-dolo jista' jiġi Qrati tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM stabbilit anke permezz ta' presunzjonijiet u indizji, purkè s'intendi jkunu serji, preċizi u konkordanti, b'tali mod li ma jħallu l-ebda dubju f'min hu imsejjaħ biex jiġġudika". Tqis għalhekk l-attur bl-ebda mod ma pprova konsegwenza tal-inċident de quo li jistgħu jnaqqsulu mill-qligħ futur tiegħu. Jirriżulta mill-provi li jinsabu in atti li l-attur kien dispost li jikkuntenta ruħu jekk il-konvenut iħallsu biss tal-ħsarat li ġarrab (tad-damnum emergens), kif kien ippromettilu l-istess konvenut. Jirriżulta mid-depożizzjoni tas-Surgent Maġġur Eugenio Murgo, sena u nofs wara l-inċident meta l-konvenut mar lura minn kellmtu u ma ħallasx lill-attur tad-danni, l-attur insista li jittieħdu passi kriminali kontra l-konvenut. Evidentement l-attur imbagħad ipprova ineffaħ kemm jista' l-quantum tad-danni li allegatament sofra u kien proprju għalhekk li l-Qorti qagħdet attenta li tillikwida biss dawk id-danni li ġew ippruvati sal-grad rikjest mil-liġi tal-proċeduri ċivili. Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża kif ġej: Tilqa' l-ewwel talba tal-attur u tiddikjara lill-konvenut Carlos Duncan unikament responsabbli għall-inċident tas-27 ta' Lulju, 2014 fi Triq id-Daħla ta' San Tumas, In-Naxxar, fejn safa' mtajjar l-attur, iż- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 23 minn 24 Rikors Maħluf Nru 263/16LM żiemel tiegħu u x-xarretta tiegħu u dan minħabba nuqqas ta' attenzjoni, negliġenza, imperizja u nuqqas ta' osservanza tar-regoli tat-traffiku u nuqqas ta' proper lookout min-naħa tal-konvenut; lill-konvenut Carlos Duncan responsabbli għad-danni sofferti mill-attur b'konsegwenza tal-istess inċident; Tillikwida d-danni fis-somma ta' ħamest elef, tmien mija u ħamsa u għoxrin Euro u tmienja u sittin ċenteżmu (€5,825.68); Konsegwentement tikkundanna lill-konvenut għall-ħlas tad-danni kaġunati u likwidati favur l-attur fis-somma ta' ħamest elef, tmien mija u ħamsa u għoxrin Euro u tmienja u sittin ċenteżmu Bl-ispejjeż kollha, kompriżi dawk tal-ittra uffiċjali tat-3 ta' Frar, 2016 u bl- imgħax legali, li jibda jiddekorri mid-data tas-sentenza sal-ħlas effettiv, kontra l-konvenut. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 24 minn 24