Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tal-15 ta' Settembru, 2021 Appell Inferjuri Numru 62/2019LM Andrew u Nadia Spiteri Caruana bin-numri tal-karti tal-identità 997753(M) u 241541(M) rispettivament ('l-appellati') Dan huwa appell magħmul mis-socjetà Investments Ltd [minn issa 'l quddiem 'is-soċjetà appellanta'] mid-deċiżjoni mogħtija fit-12 ta' Ġunju, 2019, kif ikkjarifikata fis-27 ta' Ġunju, 2019, [minn Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM issa 'l quddiem 'id-deċiżjoni appellata'] mill-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji [minn issa 'I quddiem 'l-Arbitru'], li permezz tagħha ddeċieda dwar l-ilmenti separati tar-rikorrenti Andrew Spiteri Caruana (K.I. nru 177547M) u Nadia Spiteri Caruana (K.I. nru 841071M) [minn issa 'l quddiem 'l-appellati'] fil-każijiet rispettivi tagħhom 144/2017 u 145/2017, billi laqagħhom u ai termini tal-paragrafu (iv) tas- subinċiż 26(3)(ċ) tal-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta, ordna lis-soċjetà appellanta sabiex tħallas lill-appellat Andrew Spiteri Caruana is-somma ta' tmint elef, disa' mija u għoxrin Euro u sebgħa u għoxrin ċenteżmu (€8,920.27ċ) u lill-appellata Nadia Spiteri Caruana is-somma ta' sitt elef, disa' mija u tlieta u tletin Euro u wieħed u tmenin ċenteżmi (€6,933.81), bl-imgħax legali mid-data tad-deċiżjoni appellata sad- data tal-pagament effettiv, u bl-ispejjeż ukoll kontriha. Il-fatti ta' din il-kawża jirrigwardaw it-telf li ġarrbu l-appellati fis-somom rispettivi ta' €16,000 u ta' €12,000, mill-investiment li huma għamlu fis-7.875% Pagesjaunes Finance 2018 [minn issa 'l quddiem 'Pagesjaunes'] u fis-7% Norske Skogindustrier Senior Notes 2017 [minn issa 'l quddiem 'in-Norske']. L- appellati kienu marru fl-uffiċċju tas-soċjetà appellanta f'Mejju 2013, wara li semgħu reklam dwar l-investimenti li din kienet qiegħda toffri, u dan bil-għan li jieħdu parir dwar kif setgħu jinvestu flushom. Kienet laqgħethom l-uffiċjal tas- soċjetà appellanta, Michelle Serracino Inglott, li kienet tathom il-parir rikjest sabiex b'hekk huma kienu investew direttament f'tliet bonds separati, li kienu l-NWR, Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM 28.10.16 [minn issa 'l quddiem 'Royalbeach']. Ġara li wara ftit xhur in-NWR u l- parir sabiex ibigħu l-NWR u minflok jinvestu fin-Norske, kif fil-fatt ġara f'Jannar Iżda dan il-bond ukoll wara ftit ta' żmien beda sejjer ħażin, u għalhekk għal darb'oħra ngħataw parir mill-uffiċjal imsemmija sabiex ibigħu, u r-rikavat jiġi investit f'notes oħra tal-istess soċjetà, iżda li kellhom kupun inqas L-appellati għal darb'oħra ħadu l-parir tagħha, fejn l-investiment inqeleb għal dawn in-notes oħra fit-12 ta' April, 2016. L-appellati istitwew proċeduri quddiem l-Arbitru permezz tal-preżentata ta' żewġ ilmenti rispettivi u separati fl-20 ta' Ottubru, 2017, fejn filwaqt li l- appellat Andrew Spiteri Caruana iddikjara li huwa kien għamel telf ta' €16,000, u l- appellata Nadia Spiteri Caruana iddikjarat li hija kienet għamlet telf ta' €12,000, iddikjaraw li huma kienu qegħdin jippretendu li jsir rifużjoni mis-soċjetà appellanta tal-flus li huma kienu tilfu. Is-soċjetà appellanta wieġbet għall-ilment billi eċċepiet is-segwenti fir- rigward ta' kull wieħed mill-ilmenti rispettivi tal-appellati: (a) l-Arbitru ma kellu l-ebda ġurisdizzjoni sabiex jisma' u jiddeċiedi l-vertenza ta' bejn il-partijiet ssottomettew ruħhom għall-ġurisdizzjoni tal-Qrati ta' Malta; (b) in-nullità tal- ilment ai termini tal-paragrafu (ċ) tas-subartikolu 789(1) tal-Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta; (ċ) l-ilment kien infondat kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt; (d) ma Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM kienet taqbel xejn mal-allegazzjonijiet tal-appellati; (e) l-għażla tal-appellati ma kinitx skont il-parir tal-kumpannija, u għalhekk huma kienu ffirmaw lis- Standard Warning Form; (f) it-telf seħħ riżultat ta' ċirkostanzi, avvenimenti u interventi ta' terzi li fuqhom hija ma kellha jew ma seta' jkollha l-ebda kontroll; (ġ) l-għażla tal-prodott kien tal-appellati, li ngħataw diversi risk warnings mis- soċjetà appellanta, u huma lanqas setgħu jippretendu li s-soċjetà appellanta għandha tagħmel tajjeb għal investiment partikolari li jmur ħażin għal raġunijiet mhux previddibbli fil-mument li fih sar l-investiment; (g) l-appellati kienu konxji tal-andament tal-bonds u hija min-naħa tagħha kienet tinfurmahom bl-aħbar mhux daqstant pożittiva, iżda huma għażlu li jagħmlu mod ieħor; (ħ) ma kienet teżisti l-ebda garanzija, u lanqas ma ngħatat għaliex ma setgħetx tingħata, li l-investiment jagħti dak mistenni jew li jitħallas lura l- kapital kif jimmatura; (h) is-soċjetà appellanta dejjem imxiet mal-obbligi tagħha; (i) ma setgħetx tinżamm responsabbli fejn l-investiment imur ħażin; u (j) ma kien hemm l-ebda rimedju kif mitlub stante li l-ilment ma kienx wieħed ġustifikat. "Jikkonsidra: Is-Sentenza Appellata u l-korrezzjoni L-Arbitru wasal għad-deċiżjoni appellata wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell: Fis-seduta tal-5 ta' Frar 2018, (fn. 79) il-partijiet irrilevaw illi l-Każ Nru. 145/2017 f'isem Nadia Spiteri Caruana huwa identiku għall-Kaz Nru. 144/2017 f'isem Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Andrew Spiteri Caruana, u talbu lill-Arbitru li dawn iż-żewġ każijiet jinstemgħu bħala każ wieħed u tingħata deċiżjoni waħda. L-Arbitru laqa' dik it-talba u ddeċieda li jisma' ż-żewg każijiet bħala każ wieħed u tingħata deċiżjoni waħda, u dan ai termini tal- Artikolu 30 tal-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta. Għalhekk ser issir konsiderazzjoni waħda u tingħata deċiżjoni waħda li tapplika kemm għall-Każ Nru. 144/2017 u anke għall-Każ Nru. 145/2017. Eċċezzjonijiet Preliminari Fiż-żewg każi li qed jiġu kkunsidrati, l-provditur tas-servizz għamel risposti identiċi u eċċezzjonijiet preliminari identiċi. L-ewwel eċċezzjoni tirrigwarda l-ġurisdizzjoni tal-Arbitru. Il-provditur tas-servizz jgħid li l-Arbitru m'għandux ġurisdizzjoni a bażi tal-Art. 17 tat-Terms of Business Agreement għaliex, skont hu, dan il-każ tista' tiddeċidih biss il-Qorti ta' Malta. L-Arbitru qed jiċħad din l-eċċezzjoni peress li: i. Meta sar dan il-kuntratt ma kienx għadu twaqqaf l-Uffiċċju tal-Arbitru u, għalhekk, il-partijiet ma setax kellhom l-intenzjoni li jeskludu; Għaliex ukoll il-klawsola 17 tat-Terms of Business Agreement normalment tintuża f'kuntest internazzjonali fejn trid issir għażla bejn il-liġijiet diversi li japplikaw għall-kuntratt u ukoll liema qorti jkollha ġurisdizzjoni. Dan ġie kkonfermat u elaborat f'deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Appell, fosthom, f'dik fl- ismijiet Theresa Hayman vs Crystal Finance Investments Ltd. deċiża fil-5 ta' Novembru 2018, fejn il-Qorti irriteniet illi: "L-Artikolu 21(1)(a) hu ntiż għall-konsumatur fis-sens li l-għazla hi tiegħu fejn għandu jfittex għal rimedju fir-rigward ta' ilment relatat mal-imġiba ta' provditur ta' servizz finanzjarju". Il-Qorti żiedet ukoll: "Il-kuntratt li ffirmaw il-partijiet hu tat-tip standard form fejn il-konsumatur ikun f'pożizzjoni ta' take it or leave it għaliex ma jkollux bargaining power. Għall-qorti meta fil-11 t'April il-partijiet iffirmaw il-kuntratt, klawsola 17 ma kinitx tagħmel sens meta tqis li: Fil-ftehim li sar ma kienx hemm xi element internazzjonali bejn il-partijiet. Choice of Jurisdiction Clause normalment issir sabiex kwistjoni tinqata' minn qorti ta' pajjiż magħżul u mhux minn qorti f'pajjiż ieħor; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Fiż-żmien li kien iffirmat il-kuntratt, il-qrati kienu l-uniku post fejn parti setgħet tfittex għal rimedju kontra l-parti l-oħra mingħajr ħtieġa tal- kunsens tal-parti l-oħra. F'dak iż-żmien l-Att dwar l-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji ma kienx liġi … Għalhekk żgur li f'dak iż-żmien il-partijiet ma setax kellhom l-intenzjoni li jeskludu r-rimedju li jagħti l-Kap. 555 lill- konsumatur, ġaladarba kien rimedju li ma jeżistix ...". Il-Qorti ikkonkludiet: il-kuntratt ħadd minnhom ma seta' kien qiegħed "Il-Qorti hi tal-fehma li hemm ċirkostanzi speċjali li xorta jwassluha sabiex tiskarta klawsola 17 tal-kuntratt minħabba li m'hemmx dubju li fiż-żmien li l-partijiet iffirmaw l- introduzzjoni tal-Kap. Ir-rimedju li jagħti l-Kap.555 lill-konsumatur huwa l-aċċess tal-konsumatur tas-servizzi wieħed ad hoc bil-għan finanzjarji għal rimedju kontra l-provditur tas-servizz. Rimedju li ma kienx jeżisti fiż- żmien li l-partijiet iffirmaw il-kuntratt u li għalhekk l-appellata qatt ma setgħet irrinunzjat għalih". jissimplifika Dan kollu ġie kkonfermat f'decizjonijiet oħra tal-Qorti tal-Appell kontra l-istess provditur tas-servizz fuq eċċezzjoni identika, fosthom, dik riċenti fl-ismijiet: Mary Anne Flinn vs Crystal Finance Investments Ltd. tal-11 ta' Frar 2019. L-Arbitru jagħmel tiegħu il-motivi espressi mill-Qorti tal-Appell 'il fuq imsemmija u għar-raġunijiet mogħtija qed jiċħad din l-eċċezzjoni. It-tieni eċċezzjoni dwar nullità o meno tal-ilment hija waħda fiergħa peress li, kif deċiż mill-Arbitru f'diversi deċiżjonijiet li kien involut fihom l-istess provditur tas- servizz, l-Arbitru mhuwiex marbut bil-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili ħlief għal referenzi speċifiċi li jsemmihom il-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta. Il-proċedura tal-Arbitru hija regolata bil-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta li ma tikkontempla l-ebda nullità, anzi tinsisti li l-proċeduri quddiem l-Arbitru huma informali u l-Arbitru jrid jiddeċiedi skont il-mertu tal-każ. Mhux minnu li l-provditur tas-servizz ġie b'xi mod preġudikat mill-mod kif inkiteb l- ilment tant li għamel risposta estensiva. L-ilment kif miktub huwa konformi mal- htiġijiet tal-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta senjatament l-Artikolu 22(1) tal-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta, liema artikolu ma jikkontempla l-ebda nullità u, għalhekk, in- l-Arbitru ġaladarba mhix nullità kontemplata mil-liġi. l-partijiet u joħolquha jistgħu lanqas Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Għalhekk l-ilment m'hemm xejn null fih. Barra minn hekk, l-Arbitru jagħmel referenza għad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell (fn. 2 Carmel Vella Laurenti et vs Crystal Finance Investments Ltd tal-5 ta' Novembru 2018) f'każ ieħor kontra l-istess provditur tas-servizz fejn din il-Qorti qablet mal- Arbitru li din l-eċċezzjoni hija fiergħa. Għalhekk l-Arbitru qed jiċħad din l-eċċezzjoni. Fil-Mertu L-Arbitru jrid jiddeċiedi l-ilment b'referenza għal dak li, fil-fehma tiegħu, huwa ġust, ekwu u raġonevoli fiċ-ċirkostanzi partikolari u merti sostantivi tal-każ. (fn. B'mod ġenerali, l-ilment jirrigwarda l-parir li ingħata lill-ilmentaturi fir-rigward tal- bonds li gew suġġeriti lilhom mill-provditur tas-servizz. Huma qed isostnu li, wara li kienu semgħu reklam fuq il-mezzi tax-xandir ta' prodott ta' investiment li kien qed jirrendi bil-5 fil-mija fis-sena, huma kienu għamlu appuntament mal-provditur tas- servizz u ingħataw parir biex jinvestu direttament fi tliet bonds differenti li dwarhom qed isir l-ilment. Il-provditur sostna li l-investiment tal-ilmentaturi kien qiegħed f'bonds sempliċi, adattat għat-tip ta' investituri mhux professjonali, ma kinux diffiċli biex jinftiehmu u ma kien hemm ebda element ta' mis-selling. Il-provditur tas-servizz sostna li t-telf li ġarrbu l-ilmentaturi kien riżultat ta' ċirkostanzi, avvenimenti u interventi ta' terzi li fuqhom il-provditur tas-servizz ma kellu l-ebda kontroll. Apparti dan, il-provditur tas-servizz irribatta t-telf li l- ilmentaturi qed isostnu li ġarrbu, li l-provditur tas-servizz qed jistma li hu anqas minn dak li qed jitolbu l-ilmentaturi. Il-Formolarju li mtela mill-Provditur tas-Servizz Skont l-inkartament imressaq mill-provditur tas-servizz fl-10 ta' Mejju 2013, Michelle Serracino Inglott, l-uffiċjal li ltaqgħet mal-ilmentaturi, imliet żewġ Confidential Client Fact Find for the Suitability Test – wieħed għall-ilmentatur (fn. 95) u l-ieħor għall-ilmentatriċi (fn. Fiż-żewġ dokumenti, l-ilmentaturi ġew ikklassifikati bħala Retail Clients filwaqt li s-servizz li kien mogħti kien dak ta' Investment Advice. Fir-rigward tal-Client Fact Find tal-ilmentatur, qed jiġi indikat x'kien l-impjieg u anke d-dħul annwali tiegħu. Jirriżulta li l-għan tal-investiment tal-ilmentatur kien tkabbir kapitali, filwaqt li, apparti d-dar matrimonjali, l-ammont ta' depożiti Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM bankarji kien jammonta għal €100,000; u investimenti fi strumenti finanzjarji kienu jammontaw għal €250,000. L-ilmentatur kien qed jiġi kkategorizzat bħala ta' riskju għoli u li ried tkabbir kapitali. Il-Client Fact Find għall-ilmentatriċi ma kenitx wisq differenti minn dak ta' żewġha, ħlief għal tagħrif li jirrigwarda l-professjoni, l-impjieg u d-dħul annwali tagħha. Għalkemm il-provditur tas-servizz kien fetaħ żewġ kontijiet ta' investiment separati (jiġifieri wieħed għall-ilmentatur u l-ieħor għall-ilmentatriċi), il-parir ta' investiment fir-rigward tat-tliet bonds offruti kien identiku għat-tnejn. Anke l-allokazzjoni tal- ammont bejn it-tliet bonds (f'termini perċentwali) kien ftit jew wisq l-istess. Fl-istess jum li imtela il-Confidential Client Fact Find, imtela ukoll Client Review Form għall-ilmentatur (fn. 101 (144/2017) u ieħor għall-ilmentatriċi. (fn. F'din il-Client Review Form hemm miktub kif ġej: Hawnhekk ġew identifikati tliet bonds u għal kull bond jissemma l-Credit Rating u l- aġenzija li ħarġet ir-rating: 8 Dan l-investiment ma sarx ilment dwaru) L-ilmentaturi ġew ikklassifikati bi profil ta' riskju: "High". L-inkartament juri ukoll li fl-istess jum li imtlew il-Client Fact Find u l-Client Review Forms, imtlew ukoll (separatament għaż-żewġ ilmentaturi), tliet formoli bit-titlu "Standard Warning Form – Provision of Services that are considered appropriate for the Customer", waħda għal kull investiment imsemmi hawn fuq. (fn. 105, 107 u 109 (144/2017) F'dan il-formularju, l-ilmentaturi intalbu jiffirmaw dikjarazzjoni standard li tgħid: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Qed jiġi ddikjarat ukoll li l-konsumatur talab lill-provditur tas-servizz biex jingħata servizz(i) fir-rigward ta' strumenti finanzjarji indikat fit-Transaction Order Form mehmuża, imma l-provditur tas-servizz Tmien xhur biss wara li sar l-investiment, eżattament fis-27 ta' Jannar 2014, il- provditur tas-servizz ħejja Client Review Form (fn. 102) oħra bl-iskop ta' review tal-investiment li l-ilmentaturi kellhom fil-bond maħruġa min-New World Resources. Fir-Review, il-provditur tas-servizz jikteb hekk: Skont x'hemm miktub f'dan ir-Review, il-bond alternattiva offruta kienet "7 Norske 17" b'rating ta' CCC maħruġa minn S&P. Il-Verżjoni tal-Ilmentaturi Il-Client Fact Finds u anke il-Client Review Forms juru li l-ilmentaturi marru għand il-provditur tas-servizz bil-ħsieb li jieħdu parir finanzjarju qabel ma jinvestu. 147) l-ilmentatriċi qalet: "Ngħid li spejgajnilha li żewġi jaħdem bħala burdnar u jien accountant u li ma kellniex esperjenza fl-investimenti, bl-uniku esperjenza li kellna qabel dan kienu bonds tal-Gvern u ma kellna l-ebda portafoll ta' investimenti oħra. Spjegajna ukoll li ridna nkunu konservattivi u kemm-il darba sħaqna li la ridna inżidu l-kapital u wisq anqas nitilfuh." L-ilmentatriċi qalet li l-inkartament li kien intbagħtilhom id-dar wara li investew kienu biss "Transaction Order" u kopja tal-grafika ta' kull investiment. Kważi xahar wara mill-parir tal-investiment, l-ilmentatriċi bagħtet email tistaqsi lill-uffiċjal tal-provditur tas-servizz dwar l-andament tal-bonds li kienu xtraw. (fn. 12 Ara l-email li intbagħtet fl-14 ta' Ġunju 2013, a fol. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Ftit jiem wara jirċievu risposta mill-uffiċjal tinfurmahom li l-prezzijiet tal-bonds kien ġeneralment 'l isfel u li mhux tagħhom biss kien niżel, li kien 2% inqas mill-ammont investit. (fn. 13 Ara l-email mill-provditur tas-servizz datat 21 ta' Ġunju 2013, a fol. B'reazzjoni, l-ilmentatriċi staqsiet sakemm jistennew il-prezz jonqos biex jinfurmaw l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz serħitilha rasha meta qaltilha li kienu jieħdu azzjoni mill-ewwel "meta jaraw xi ħaġa li ma togħġobhomx f'xi bond partikolari". (fn. 148, para 8 u l-email tal-provditur tas-servizz a fol. l-ilmentatriċi, L-ilmentatriċi qalet li meta irċevew l-istatement datat 28 ta' Ġunju 2013 (fn. 156 u 157) - ċioè ftit aktar minn xahar mid-data tal-investiment - indunaw li n- New World Resources u PagesJaunes kellhom xi problemi. Jirriżulta li l-ilmentaturi għamlu xi riċerka u li in segwitu ta' dan bagħtu email lill-uffiċjal tal-provditur tas- servizz jesprimu t-tħassib tagħhom li l-investiment kien sejjer ħażin fi żmien daqshekk qasir, speċjalment fir-rigward tan-New World Resources. L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, bi tweġiba, bagħtet tagħrif (li kien tħejja internament mill-provditur tas-servizz) li jagħti deskrizzjoni tal-andament tal-bond li fiha, fost affarijiet oħra, kien hemm din il-frażi: L-ilmentatriċi kompliet issegwi x'qed jiġri u reġgħet bagħtet email (fn. 160) xi xahar wara din ir-risposta turi tħassib dwar l-andament: Ma jirriżultax li intbagħtet tweġiba għal din l-email. F'Jannar 2014, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz għamel kuntatt mal-ilmentaturi fejn ħabbritilhom li kien sar telf minn fuq l-investiment fin-New World Resources "u li kienet ħarġitna minnu u daħlitna f'investiment ta' 7% bl-isem ta' Norske Skogindustrier 2017 biex tirkupralna il-kapital li tlifna." (fn. Fl-affidavit, l-ilmentatriċi qalet li kienu baqgħu imħassba wara t-telf li kienu soffrew fuq in-New World Resources u rriċerkaw fuq l-internet dwar in-Norske Skog li, skont hi, kienu daħħluhom fih mingħajr ma kienu ingħataw għażliet oħra. Qalet li l-investiment fin-Norske Skog kien "agħar minn ta' qablu, ċioè, New World Resources u lanqas kien secured". (fn. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Skont l-ilmentatriċi, hi għamlet diversi tentattivi biex tagħmel kuntatt mal-uffiċjal tal-provditur tas-servizz imma risposta lura ma kenitx tirċevi. Fi Frar 2016, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz bagħtet email lill-ilmentatriċi li n- Norske kien għaddej minn ristrutturar u li fi żmien gimgħatejn kien ser ikollhom aktar tagħrif (fn. Skont l-ilmentatriċi, f'April 2016, l-uffiċjal tal- provditur tas-servizz infurmathom bit-telefon li l-investiment fin-Norske Skog "kienu ha jinqelbu f'żewġ bonds oħra ta' Norske stess b'imgħax ta 3.5% u 2% rispettivament". (fn. Sussegwentement, f'Mejju 2016, l-ilmentatriċi bagħtet tistaqsi lill-uffiċjal tal- provditur tas-servizz jekk in-Norske kinux ser iħallsu imgħax u jekk kienx hemm suq fil-bonds li ħadu bi skambju tal-bond li kellhom. (fn. Meta lill-ilmentatriċi kellimha John Sultana, qalilha "li kollox kien sejjer ħażin" (fn. Ftit taż-żmien wara, kien reġa' ċemplilhom u stedinhom jiddeċiedu malajr dwar l- investiment ta' PagesJaunes li kien niżel ħafna "...u li l-aħjar nbiegħu, bil-preċiżi kelmiet ikunu 'sell sell sell'." (fn. Il-Verżjoni tal-Provditur tas-Servizz Michelle Serracino Inglott, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz li tat is-servizz ta' investiment lill-ilmentaturi fis-sena 2013 u 2014, spjegat fl-affidavit tagħha li qabel ma tat parir finanzjarju lill-ilmentaturi kienet saret intervista dettaljata biex tistabbilixxi ċ- ċirkostanzi finanzjarji tagħhom, l-oġġettivi tal-investiment u l-livell ta' riskju li kienu lesti jidħlu fih. Qalet: "...stabbilixxejna li l-klijenti jaqgħu taħt ir-riskju bilanċjat jew kif fehemu aħjar huma medju." (fn. Ikkonfermat li l-ilmentatur kellu €50,000 x'jinvesti filwaqt li martu kellha €35,000. Spjegat li bdew jitkellmu dwar il-bond portfolio u li: "Is-Sinjuri Spiteri Caruana kienu digà familjari mad-dinja tal-investimenti. Kellhom digà investimenti ohra mal-bank li kienu joperaw bih u urewni mill-ewwel li qed jifhmu kif jahdem il-bond portfolio". (fn. Kompliet tgħid li l-ilmentaturi kienu qalulha li jafu kif taħdem bond għaliex kien diġà kellhom investiti f'bonds. Wara li kienet tathom spjega dwar il-prezz tal-bejgħ u x-xiri tal-bonds, l-ilmentaturi raw li kien hemm vantaġġi li jixtru bonds b'mod dirett. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM "Jien ħassejtni komda li jinvestu fil-bonds diretti għax is-Sinjuri Falzon kienu qed jifhmu ir-riskji u il-movimenti tat-tranżazzjoni kollha u kellhom attitudni ta' trading investors milli buy to hold investors." (fn. Spjegat illi l-ilmentaturi kienu aċċertawha li kellhom investimenti oħra li kienu diġà diversifikati u li l-investiment mal-provditur tas-servizz kien jagħmel parti minn portafoll ferm ikbar. Qalet li talbithom jagħtuha aktar dettalji dwar dawn l- investimenti li kienu investiti mal-bank li jaħdmu ġa bih imma li ma xtaqux jidħlu f'aktar dettall. Qalet li kienet ħadet il-livell ta' edukazzjoni u l-impjieg tagħhom speċjalment tal- ilmentatriċi li kienet accountant, u li kienu qed jidħlu għall-investiment b'maturità u kienu jafu x'qed jagħmlu. "Rajt li dan l-ammont li ser jinvestu huwa persentaġġ ta' madwar 30% minn ammont ikbar li diġà kellhom investit għalhekk jien ħadtilhom formola tal Client Fact Find ..." (fn. Żiedet tgħid li qabel ma pproċedew biex jinvestu kienet tathom firxa ta' informazzjoni dwar li turi varjazzjonijiet tal-prezz matul iż-żmien u l-performance passata tal-bond, u anke l- ammont minimu li wieħed jista' jittrejdja f'kull bond. inkluż prezzijiet, ratings, graph L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz inkludiet żewġ tabelli (fn. 171 u 172) li, skont hi, juru kif iż-żewġ ilmentaturi kienu qassmu l-ammont li riedu jinvestu fi tliet bonds li ġew identifikati. Fl-affidavit, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz uriet tħassib dwar id-deċiżjoni li ħadu l-ilmentaturi fir-rigward ta' kif kienu ser jinvestu għaliex, skont hi, "...kienu ser jidħlu għal konċentrazzjoni ta' riskju skomfortevoli u f'bonds kollha b'yield to maturity ta' bejn 8% u 11% peress li kollha kienu ser jinxtraw taħt il-par. Dan kien ħafna aktar riskjuż mill-bond portfolio li bih bdejna d-diskussjoni li kellu kupun b'yield to maturity ta' madwar 6% li meta tnaqqas l-ispejjeż kien jinżel għal kupun ta' 5%" (fn. L-uffiċjal spjegat li kienet uriet lill-ilmentaturi li ma kenitx qed taqbel mad-deċiżjoni taghħhom u ħadet Standard Warning Form iffirmata għal kull bond biex l- ilmentaturi jġorru r-riskju tal-għażla tagħhom. "Dan pass li huwa rari ħafna li nagħmluh u probabbli kont iggwidata mill- Compliance Section. Il-klijenti kienu għażlu jinvestu ammont konsiderevoli fi tliet Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM bonds aggressive u kienu rrifjutaw li jagħtuna breakdown tal-investimenti li ġa kellhom biex nifhmu id-diversifikazzjoni fil-kuntest wiesgħa tal-beni tagħhom globali u mhux dawk biss ma' Crystal Finance". (fn. L-istess uffiċjal ikkonfermat li f'Jannar 2014 kienet ikkuntattjat lill-ilmentatriċi fejn spjegatilha dwar il-problemi finanzjarji ta' New World Resources (NWR) u dwar il- fatt li l-prezz niżel għal 64. Kien hawnhekk li offritilha li tinbiegħ il-bond ta' NWR bil-prezz ta' 0.64 u jinxtara in-Norske bil-prezz ta' 0.54. Qalet li tatha spjega u dettalji dwar l-operat u r-riskji tal-kumpannija Norske. Qalet li l-ilmentatriċi u żewġha mexxew bit-tranżazzjoni għax raw li ma kienx hemm soluzzjonijiet ulterjuri ġaladarba in-NWR kienet fi problemi finanzjarji. L-uffiċjal qalet li l-iswitch minn NWR għal Norske "kienet flokha" (fn. Qalet li n-NWR baqa' sejjer lura tant li kien kważi jintilef kollu kieku nżamm. In- Norske kien għamel ħabta sejjer tajjeb u kien anke tela' fil-prezz għal madwar 75%, li seta' irrenda qligħ tajjeb għall-ilmentaturi kieku dawn illikwidaw fil-ħin. Stqarret li l-ilmentatriċi kienet qaltilha li ma kenitx tafda l-pariri tagħha u ma kenitx ser toqgħod aktar fuq dak li kienet ser tgħidilha, apparti li kienet ser tibda tieħu pariri mingħand stockbroker ieħor. Kien għalhekk li għaddiet il-każ lill-kollega tagħha, John Sultana. John Sultana, uffiċjal ieħor tal-provditur tas-servizz, ukoll issottometta affidavit (fn. 174) bid-dettalji tal-inkontri li kellu mal-ilmentaturi wara li s-Sinjura Serracino Inglott kienet għaddiet il-każ lilu. Bejn April 2016 u Mejju 2017, kien hemm diversi diskussjonijiet bejnu u bejn l- ilmentaturi fir-rigward tal-andament tal-portafoll u d-diversi deċiżjonijiet li kienu qed jiġu mistħarrġa fir-rigward tal-bejgħ tal-komponenti taż-żewġ portafolli. L-uffiċjal enfasizza għal diversi drabi l-fatt li l-ilmentatriċi kienet ta' spiss tgħidlu li kienet qed tieħu pariri mingħand advisers oħra qabel ma tiddeċiedi x'ser tagħmel bl-investimenti li kellha mal-provditur tas-servizz għaliex ma baqgħetx tafda lill- provditur tas-servizz bil-pariri tagħhom. Konsiderazzjonijiet Oħra Għal dak li jirrigwarda l-ilmentatur, it-tliet formoli li intalab jiffirma hemm kaxxa ttikkjata li tgħid li l-provditur tas-servizz ma kienx f'qagħda li jiddetermina jekk is- servizz jew prodott hux adattat ("appropriate") għall-konsumatur għax ma tax it- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM tagħrif rikjest jew ma tax tagħrif suffiċjenti fir-rigward tat-tagħrif u l-esperjenza ("knowledge and experience") fil-qasam tal-investiment relevanti għall-prodott speċifiku offrut, u li l-provditur tas-servizz kien avżah dwar dan. (fn. 34 Paragrafu 2 tal-iStandard Warning Form tghid hekk (A fol. Fil-każ tal-ilmentatriċi, ebda kaxxa fuq it-tliet formoli ta' 'standard warning' ma hi ttikkjata. (fn. 139, 140 u 141). Irid jingħad li l-formularju li qed isir referenza għalih qatt ma seta' jiġi mressaq lill- ilmentaturi biex jiffirmawh fil-kuntest ta' servizz li jkun dak ta' parir finanzjarju. Il-MiFID, id-direttiva Ewropea dwar strumenti finanzjarji, tagħmel distinzjoni fir- rigward tar-responsabiltajiet fuq il-provditur tas-servizz sew meta jagħti parir finanzjarju u anke meta le. Meta jingħata parir finanzjarju, il-provditur tas-servizz irid jagħmel dak li jissejjaħ Suitability Test, sensiela ta' mistoqsijiet bil-għan li jkun hemm aċċertament li l-parir li jkun qed jingħata lill-investituri jkun fl-aħjar interess tagħhom. Fir-rigward ta' dan l-ilment, is-servizz mogħti mill-provditur tas-servizz kien dak ta' parir finanzjarju. Infatti, il-Client Fact Find (fn. 95 u 127) taż-żewġ ilmentaturi espressament tgħid li s-servizz li kien qed jingħata kien Investment Advice u ikkumpilat Suitability Test għall- ilmentaturi b'mod individwali. (fn. 100 u 132) l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz Skont l-Investment Services Standard Licence Conditions (SLC) applikabbli fil- mument tal-investiment u maħruġa mir-regolatur finanzjarju, (fn. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM servizz ma jiksibx it-tagħrif rikjest fi SLC2.13 (ċioè, it-tagħrif u l-esperjenza fil- qasam tal-investiment relevanti għat-tip speċifiku tal-prodott jew servizz, is- sitwazzjoni finanzjarja u l-oġġettivi tal-investiment), il-provditur tas-servizz għandu jirrinunzja milli jipprovdi dan is-servizz ta' parir lill-klijent. Fir-risposta għall-ilment, il-provditur tas-servizz sostna li "...it-tip ta' servizz li fl-aħħar sar qbil dwaru kien non advisory, l-għażla tal- ilmentatur ma kinitx skont il-parir tal-kumpannija u għalhekk ingħatat twissija lill- ilmentatur Standard Warning Form – Provision of Services that are not considered appropriate for the Customers". (fn. Però, dan ma jistax ikun sostnut meta jitqies li la fil-Client Review Form u lanqas f'xi dokument ieħor ma jirriżulta li s-servizz li kien qed jingħata ma kienx dak ta' parir finanzjarju jew inkella li kien hemm xi qbil mal-ilmentaturi li s-servizz ma baqax aktar dak ta' parir. L-ilmentatriċi infatti stqarret li għalkemm id-dokument kellu l-firma tagħha, "… qatt ma qaltli r-rappreżentanta tal-provditur tas-servizz li huma tawni parir biex ma ninvestix f'dawk il-prodotti u jiena xorta għażilt li ninvesti fihom. Ngħid li dik il- karta qatt ma nqrat lilna. Jien mort għand xi ħadd professjonali biex nieħu parir u mhux biex nagħżel xi ħaġa li ma kinitx tajba għalija." (fn. L-Arbitru mhuwiex konvint li l-ilmentaturi, f'xi waqt, kienu qed jirrinunzjaw milli jingħataw parir finanzjarju mill-provditur tas-servizz. Li kieku kien hekk, l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz kienet tkun fid-dmir li tinforma lill-ilmentaturi bid-dmirijiet u d-drittijiet tagħhom skont id-direttiva tal-MiFID u tirreġistra b'mod trasparenti u dettaljat id-deċiżjoni nfurmata li tkun ittieħdet b'lingwaġġ li jinftiehem, u mhux sempliċiment titlobhom jiffirmaw formolarju ta' eżoneru li japplika biss għal meta ma jingħatax parir ta' investiment. Din l-Istandard Warning Form ma kienet xejn ħlief mod kif il-provditur tas-servizz jgħatti xturu meta ma jkunx konvint li l-investiment huwa addattat għall-klijent u xorta joffrihulu. Dawn il-formoli ta' eżoneru la huma fl-interess tal-klijent u wisq anqas jagħtuħ kredibilità lil servizz professjonali li għandu jkun il-priorità ta' provditur ta' servizz fil-qasam tas-servizzi finanzjarji. Li kieku verament ried li l-ilmentaturi jagħmlu għażla ħielsa, kieku din il-formola kienet tiġi spjegata lill-ilmentaturi u mhux sempliċiment titpogga għall-firma tagħhom. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Għalhekk, l-Arbitru jqis li din il-formola imtliet biss għall-interessi tal-provditur tas- servizz kontra l-interessi tal-klijent, bil-maqlub ta' kif kellu jsir u, għalhekk, ma tirrappreżentax verament dak li xtaqu l-ilmentaturi. Skont ir-Regoli viġenti, peress li l-investimenti saru b'parir mill-provditur tas- servizz, kellu jsir is-Suitability Assessment tal-ilmentaturi li ried jiddetermina, fost affarijiet oħra, tlett aspetti Jekk l-investimenti li inbiegħu kinux jilħqu l-oġġettivi tal-klijenti; Jekk il-klijenti kellhomx l-għarfien u l-esperjenza biex ikunu jistgħu jifhmu r- riskji involuti fit-tranżazzjoni; u Jekk il-klijenti kinux f'qagħda li jassorbu finanzjarjament kwalunkwe riskji ta' investiment konsistenti mal-oġġettiv tal-investiment tagħhom. Dan is-Suitability Test huwa mitlub li jsir mir-regoli tal-MFSA qabel ma jinghata parir lil investitur. (fn. Fl-eżerċizzju ta' suitability, l-adviser huwa obbligat li jara li meta jiġi biex jagħti parir, irid jifhem l-oġġettivi u l-għanjiet tal-investituri, imbagħad, jaddatta r- rakkomandazzjoni tiegħu fir-rigward tal-investimenti għall-ħtiġijiet, bżonnijiet u esperjenza tal-investituri. L-Arbitru ser jara jekk dawn il-kriterji intlaħqux u jekk l-investimenti offruti mill- provditur tas-servizz kinux suitable għall-ilmentaturi. Fil-Client Fact Find u l-Client Review Forms il-provditur tas-servizz jindika li l- ilmentaturi kellhom attitudni ta' riskju għolja. Iżda, skont l-ilmentatriċi, ebda wieħed minn dawn id-dokumenti ma kien ġie f'idejhom qabel ma għamlu l-ilment. (fn. L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz tipprova tiġġustifika dan billi qalet l- Confidential Fact Find kienu jieħdu ħsieb jibagħtuh il-Compliance Department lill- ilmentaturi u mhux hi. (fn. L-ilmentatriċi sostniet li kieku kienu raw il-Confidential Client Fact Find fl-intier tiegħu qabel, ma kinux jiffirmawh u lanqas jidħlu għall-investiment. (fn. Kemm l-ilmentatriċi (fn. 147) u kemm l-ilmentatur (fn. 146) (li kkonferma dak li xehdet martu) qalu li kienu konservattivi u li saħqu li riedu jippriservaw il-kapital. Lill-uffiċjal tal-provditur tas-servizz kienu ukoll qalulha: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM " .… li konna interessati ninvestu bil-għan li l-kapital irendilna ftit aktar imgħax milli kienu qed joffru l-banek, però, b'riskju baxx ħafna." (fn. Fl-istess affidavit, l-ilmentatriċi qalet li kienet staqsiet kemm-il darba dwar ir-riskju u l-uffiċjal kienet qaltilhom hekk: "Ngħid li aħna staqsejna kemm-il darba lis-Sinjura Serracino Inglott fuq ir-riskju involut u qaltilna li is-Sur Alfred Vella Meagher li jmexxi l-kumpannija xogħlu huwa li jsegwi l- andament tal-investimenti kuljum sabiex l-investitur jiġi infurmat mal-ewwel jekk ikun hemm xi ċaqliq negattiv, dan biex tittieħed azzjoni minnufih." (fn. Ġaladarba l-ilmentaturi ma ridux investimenti b'riskju għoli, iżda xi ħaġa li trendi ftit aktar minn tal-banek, allura, l-parir li ġie mogħti mill-provditur tas-servizz fir- rigward tat-tliet bonds li ġew offruti ma jirriflettix dak li riedu l-ilmentaturi. Ir-rappreżentanta tal-provditur tas-servizz ikkonfermat li kienet hi li issuġġeriet l- investimenti: "Ngħid li l-klijenti ma kinux jafu bihom dawn l-investimenti, issuġġerejnihom aħna. Jien għażilt l-aktar tlieta li ħassejt li huma sodi, (fn. 49 Enfasi tal-Arbitru) perijodu li ma kienx twil u li kien komdu biżżejjed għalihom u li kienu setturi differenti minn xulxin; u ngħid li dan il-portfolio qistu fuq dak li qaluli li għandhom mal-Bank of In-Naxxar." (fn. 195) Jekk wieħed jirreferi għal dak miktub fuq il-Client Review Form, it-tliet bonds kellhom rating fi grad spekulattiv. ta' 51 Fil-każ Prospett:https://www.ise.ie/debt_documents/NEW%20WORLD%20RESOURCES%2 0N.V._19.07.2010_16250.pdf) din il-bond kienet rated minn Standard & Poor's l-bond hija non-investment grade (jew ta' natura bħala B+, spekulattiva). (fn. jindika Minn Mejju 2013, ir-ratings ta' NWR baqgħu dejjem neżlin. F'Mejju 2013, S&P naqqset ir-rating long term ta' NWR għal 'B' minn 'B+', with a stable outlook. ir-rating Moody's ukoll https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades-New-World-Resources- rating-to-B2-negative-outlook--PR_274126) Ir-rating ta' Moody's (B1) kien identiku għal dak ta' S&P (B+). ta' Mejju Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM 54 https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades- New-World-Resources-rating-to-Caa3-from-Caa1--PR_291273) Moody's baxxa r- rating ta' NWR għal Caa3 minn Caa1 (ekwivalenti għal CCC+ maħruġ minn S&P). ġara l-aħbar Dan http://www.morningstar.co.uk/uk/news/AN_1390414064795820000/new-world- li kienet ser tagħmel resources-launches-capital-review-as-coal-prices-fall.asp) ristrutturar tal-kapital wara li kienet għadha ma waslitx f'arranġamenti biex jiġi mġedded l-arranġament għal revolving credit facility ta' €100 miljun. Fil-każ ta' 8.875% PagesJaunes Finance 2018, ir-rating ta' Moody's fil-mument tax-xiri kien B3. Infatti, fi Frar 2013, (fn. 57 https://www.moodys.com/research/Moodys-changes- Solocal-PagesJaunes-outlook-to-negative-from-stable-CFR--PR_267233) Moody's kienet ħabbret li kienet baxxiet ir-rating tal-kumpannija Solocal Group S.A. (li qabel kien jisimha PagesJaunes) minn stabbli għal negattiv għax kienet imħassba bil- prospetti ta' stabilità f'kuntest ekonomiku dgħajjef. Fi Frar 2013, Moody's ħabbret li r-ratings kollha ta' Solocal Group S.A. kienu qed jiġu riveduti biex jitbaxxew wara li ċifri imħabbra mill-kumpannija wrew aktar tnaqqis fil-qligħ derivat mill-istampar. F'Diċembru https://www.moodys.com/research/Moodys- downgrades-Solocal-to-Caa1-outlook-negative--PR_289757) Moody's ikkonferma li rriveda 'l isfel ir-ratings kemm tal-kumpannija kif ukoll tal-bond li kellhom l- ilmentaturi: 102 u 134) il-provditur tas-servizz biegħ l- investiment li kellhom fin-New World Resources u offrielhom il-bond 7% Norkse ir-rating kien dgħajjef u ta' natura Skogindustrier 2017, hawnhekk ukoll spekulattiva. Fuq il-Client Review Form kien indikat CCC (maħruġ minn S&P), ekwivalenti għal Caa2 (minn Moody's). 59 https://www.moodys.com/research/Moodys- Infatti, l- downgrades-Norske-Skog-to-Caa2-bonds-to-Caa3-negative--PR_278131) din aġenzija irrevediet 'l isfel ir-ratings ta' Norske minħabba l-profil ta' likwidità dgħajjef, kundizzjonijiet fl-industrija dgħajfa u djufija fil-profitabilità tan-Norske. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Ir-rating ta' Norske baqa' fi stat spekulattiv u f'Mejju 2015, kien rivedut 'l isfel għal Caa3, indikazzjoni ta' riskji sostanzjali. Din l-aġenzija, fi Frar 2015, (fn. 60 "Rating Action: Moody's rates Norske Skog's new secured debt B3, exchange notes Caa2, outlook negative Global Credit Research - 26 Feb 2015": https://www.moodys.com/research/Moodys-rates- Norske-Skogs-new-secured-debt-B3-exchange-notes--PR_319201) kienet irrevediet diversi ratings ta' din il-kumpannija fl-isfond ta' ristrutturar ta' parti mill-bonds pendenti li kellha. 61 https://www.moodys.com/research/Moodys-assigns- PCa-and-PC-ratings-to-Norske-Skogs-new--PR_339138) Moody's irrevdiet 'l isfel ir- ratings li kienet tat aktar kmieni fis-sena. Mhux biss, imma niżżlet ir-ratings tas- senior unsecured notes li kienu ser jimmaturaw fis-sena 2016, 2017 u 2033, maħruġa minn Norske Skog għal Ca minn Caa3. Skont l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, kienet għażlet bonds li ħasset li kienu sodi. L-Arbitru ma jista' jidentifika ebda element fil-bonds imsemmija li jistgħu b'xi mod juru din il-karatteristika. Il-fatt li l-ilmentaturi riedu dħul ftit aħjar minn dak li kienu qed joffru l-banek lanqas ma jista' jinftiehem li riedu investimenti b'riskju għoli jew li riedu jispekulaw fl-investimenti. Jekk l-uffiċjal kienet ikkonkludiet li l-ilmentaturi kienu ta' riskju medju, (fn. 170, para 2) ċertament li dawn il-bonds kienu ta' kategorija ta' riskju ħafna aktar għolja minn hekk. Il-provditur tas-servizz kellu jara li l-investimenti li kien ser jirrakkomanda kinux adatti għaċ-ċirkostanzi tal-ilmentaturi u, mhux bil-maqlub, jiġifieri li l-attitudni ta' riskju tal-ilmentaturi tiġi varjata għall-investimenti li qed jiġu offruti. Għalhekk, l-ewwel kriterju tas-suitability assessment ma ntlaħaqx. It-tieni kriterju huwa dak tal-għarfien u esperjenza fl-investiment sabiex l- investituri jkunu f'qagħda li jifhmu r-riskji ta' dik it-tranżazzjoni. Waqt il-kontroeżami, (fn. 193) l-ilmentatriċi qalet li dejjem imxiet fuq il- pariri ta' Michelle Serracino Inglott: "Ngħid li bħala esperjenza kelli biss bonds tal-Gvern u qatt ma kont investejt f'bonds bħal dawn la ma' Crystal Finance u lanqas ma' ħaddieħor." Meta kienet mistoqsija kif 7% u 8% kienet fehmet li ma fihomx aktar riskju minn depożiti fil-bank jew Stocks tal-Gvern, l-ilmentatriċi qalet li Michelle Serracino Inglott kienet spjegatilha illi peress li l-imgħax fuq il-bonds tal-Gvern kienu ta' 5.5%, Qrati tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM wieħed kien jista' jagħmel qligħ kapitali ukoll u li f'dan il-każ kienu qed ipattu billi jagħtu imgħax għoli minflok il-kapital. Ġie enfasizzat għal diversi drabi li l-ilmentaturi kellhom investimenti fi Stocks tal- Gvern, li wieħed josserva li bħala livell ta' riskju huwa baxx ħafna meta mqabbel mal-bonds li kienu jiffurmaw il-portafolli rispettivi tagħhom mal-provditur tas- servizz. Id-diversi emails li intbagħtu mill-ilmentatriċi lill-provditur tas-servizz, bl-ewwel waħda tintbagħat ftit biss wara l-investiment fis-sena 2013, jindika mhux biss li l- ilmentaturi kienu qed jistrieħu fuq il-parir tal-provditur tas-servizz imma ukoll li ma kinux komdi bl-andament tal-valur tal-investimenti skont ir-rendikonti li kienu qed jirċievu minn żmien għal żmien. L-emails frekwenti li intbagħtu jindikaw li l-ilmentaturi ma kinux investituri spekulattivi jew, kif sejħitilhom l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, bħala "trading investors", jiġifieri investituri li kienu jbiegħu u jixtru frekwentement skont l- andament tas-suq. It-tielet aspett huwa jekk l-ilmentaturi kinux jifilħu finanzjarjament għar-riskji relatati mal-investiment, jiġifieri l-financial bearability L-ufficjal tal-provditur tas-servizz qalet hekk fl-affidavit: (fn. "Rajt li dan l-ammont li ser jinvestu huwa persentaġġ ta' madwar 30% minn ammont ikbar li diġà kellhom investiti għalhekk jien ħadtilhom formola tal-Client Fact Find fejn fiha jiddikjaraw li għandhom investimenti oħra li jammontaw għal Euro 250K minn barra dan li qed jinvestu mal-Crystal li kien ser jiġi iffinanzjat minn flus likwidi u depożiti ta' Eur 100K." Dan ir-raġunar bl-ebda mod ma jista' jwassal għall-konklużjoni li l-ilmentaturi b'xi mod riedu jispekulaw flushom. F'dan ir-rigward, iqum dubju serju wara l-mottiv għalfejn il-provditur tas-servizz irrakkomanda mhux biss investimenti li kien jaf li l- aġenziji tar-ratings kienu iddikjarawhom non investment grade, imma anke strumenti ta' investiment identiċi lill-ilmentaturi. L-uffiċjal tal-provditur tas-servizz qalet hekk: "Jien xejn ma kont komda b'din id-deċiżjoni għax il-klijenti kienu ser jidħlu għal konċentrazzjoni ta' riskju skomfortevoli u f'bonds kollha b'yield to maturity ta' bejn 8% u 11% peress li kollha kienu ser jinxtraw taħt il-par." (fn. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Allura, jekk l-uffiċjal kienet skomda bl-għażla li kienu qed jagħmlu, x'mottiv ieħor kien hemm li titlobhom jiffirmaw Standard Warning Form għal kull investiment li, skont l-istess uffiċjal, kienet ħaġa rari li ssir mill-provditur tas-servizz? L-uffiċjal kellha l-obbligu li tirrevedi l-parir li kienet qed tagħti u mhux titlob li tingħata dikjarazzjoni biex ruħhu mir- responsabilità tiegħu fl-istess nifs li rrakkomandat l-investimenti. il-provditur tas-servizz jeżonera Id-diliġenza u r-responsabilità li taġixxi fl-aħjar interess tal-investitur kienu jitolbu proċess personalizzat ta' parir skont iċ-ċirkostanzi partikolari ta' kull investitur u mhux Standard Warning Forms li, f'dan il-każ, l-ilmentaturi ma kienu qed jiġu nfurmati xejn b'dak li ntalbu jiffirmaw. l-għażla tal-provditur f'Jannar 2014, Lanqas investiment b'livell ogħla ta' riskju u rating aktar dgħajjef mill-investimenti l-oħra li kellhom ma jista' jkun ġustifikat. jirrakkomanda tas-servizz Skont rapport tal-aġenziji tar-rating, in-Norske kien f'xifer ta' rdum meta ġie rrakkomandat f'Jannar 2014 lill-ilmentaturi. Il-prospetti ta' rkupru tal-kapital mitluf minn li xejn setgħu in-NWR bl-investiment jimmaterjalizzaw b'investiment dgħajjef daqs kemm kien in-Norske. fuq F'dan il-kuntest lanqas it-tielet kriterju ma ġie sodisfatt għaliex il-fatt li l- ilmentaturi kellhom xi investimenti oħra, fosthom, fi Stocks tal-Gvern ma kien jagħti l-ebda liċenzja lill-provditur tas-servizz jissogra flushom fi prodotti ta' riskju għoli. Konklużjoni Għalhekk, għar-raġunijiet 'il fuq mogħtija, l-ilmentaturi ma ssodisfawx il-ħtiġijiet tas-Suitability Test u ma kellhomx jingħataw dawn il-bonds. Għaldaqstant, għar-raġunijiet mogħtija f'din id-deċiżjoni, l-Arbitru jiddeċiedi li l- ilment huwa wieħed ekwu, ġust, u raġonevoli u qed jilqgħu sakemm huwa kompatibbli ma' din id-deċiżjoni. L-ilmentatur qed jitlob li jingħata lura t-telf soffert minn tlett investimenti - €3,260 min-New World Resources, €7,378 minn Norske Skogindustrier, u €5,400 minn PagesJaunes Finance, b'total ta' €16,000. (fn. 5 (144/2017) Mill-banda l- lura t-telf soffert mit-tlett oħra, investimenti, b'total ta' €12,000 (fn. l-ilmentatriċi qed titlob ukoll li tingħata Qrati tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM L-unika informazzjoni li għandu l-Arbitru f'dan il-kuntest hija l-Gain/Loss Analysis (fn. 111 u fol. 143 (144/2017) ippreżentati, li l-kontenut tagħhom ma ġie fl-ebda ħin ikkontestat mill-ilmentaturi u, għalhekk, l-Arbitru ser joqgħod fuqhom. A bażi ta' dan l-istess dokument, l-ammont investit mill-ilmentatur fin-New World Resources u fil-PagesJaunes Finance kien jammonta għal €12,859.50 u €18,798 rispettivament, filwaqt li l-ammont li rċieva, l-hekk imsejjaħ Sell Value, kien ta' €9,600 u €13,650 rispettivament. Minn New World Resources u mill-PagesJaunes Finance, hu rċieva €733.61 u l- €5,425.38 f'kupuni. Għalhekk, mill-investiment fin-New World Resources, ilmentatur hu intitolat għal kumpens ta' €2,525.89. (fn. 69 Purchase Value ta' New World Resources (€12,859.50) – Sell Value New World Resources (€9,600) – Coupon ta' New World Resources (€733.61)) Iżda, irriżulta li mill-investiment fil- PagesJaunes Finance, il-kupuni riċevuti kienu iktar mit-telf tal-kapital sostnut u, għalhekk, l-ilmentatur għamel qligħ ta' €277.38. (fn. 70 Purchase Value ta' New World Resources (€12,859.50) – Sell Value New World Resources (€9,600) – Coupon ta' New World Resources (€733.61)) Għaldaqstant, il-kumpens dovut lill-ilmentatur mill-investiment fin-New World Resources u fil-PagesJaunes Finance, jammonta għal €2,248.51. (fn. 71 €2,525.89 (New World Resources) - €277.86 (qligħ fuq il-PagesJaunes Finance)) Mill-banda l-oħra, l-ammont investit mill-ilmentatriċi fin-New World Resources u fil-PagesJaunes Finance kien jammonta għal €8,573 u €14,098.50 rispettivament, filwaqt is-Sell Value, kien ta' €6,400 u €8,947.50 rispettivament. li rċeviet, Tul iż-żmien li l-ilmentatriċi damet investita fin-New World Resources u fil- PagesJaunes Finance, hi rċeviet €480.41 u €4,364.30 f'kupuni. Għaldaqstant, meta l-kupuni jitnaqqsu mit-telf tal-kapital sostnut, jirriżulta li, mill-investiment fin-New World Resources u fil-PageJaunes, l-ilmentatriċi hi intitolata għas-somma ta' €2,479.29. (fn. 72 {Purchase Value ta' New World Resources (€8,573) – Sell Value New World Resources (€6,400) – Coupon ta' New World Resources (€480.41)} + Purchase Value ta' PagesJaunes Finance (€14,098.50) – Sell Value PagesJaunes Finance (€8,947.50) – Coupon ta' PagesJaunes FInance (€4,364.30)}) Barra minn hekk, l-ilmentaturi nvestew is-somom ta' €8,699.85 u €5,799.90 fin- Norske, filwaqt li rċevew €2,028.09 u €1,345.39 f'kupuni. (fn. 73 Dawn jinkludu Qrati tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM kupuni mis-7% Global Notes: Norske Skogindustrier 2017 kif ukoll mit-3.5% Notes Norske Skogindustrier 2026) Meta dawn il-kupuni jiġu mnaqqsa mit-telf sostnut, jiġifieri mill-kapital investit, jirriżulta li l-ilmentatur huwa intitolat għas-somma ta' €6,671.76. (fn. 74 Purchase Value (€8,699.85) – Coupon (€1,869.07 + €159.02)) filwaqt li l-ilmentatrici hija intitolata għas-somma ta' €4,454.51 (fn. Għalhekk, fir-rigward tat-tlett investimenti li dwarhom qed jitressaq dan l-ilment, l- ilmentatur huwa intitolat għal kumpens ta' €8,920.27, (NWR (€2,525.89) + PagesJaunes Finance (€-277.38) + Norske (€6,671.76)) filwaqt li l-ilmentatriċi hija intitolata għal kumpens ta' €8,626.39. (fn. Wara n-nota ta' kjarifika ppreżentata mis-soċjetà appellanta fis-17 ta' Ġunju, 2019, fis-27 ta' Ġunju, 2019, l-Arbitru kkonsidra u ddeċieda kif ġej: "Ra n-nota ta' kjarifika tal-provditur tas-servizz tas-17 ta' Ġunju 2019 Ra r-risposta tal-ilmentaturi tas-26 ta' Ġunju 2019 Iqis li meta l-leġislatur ta l-fakultà lill-partijiet li jkollhom il-fakultà jitolbu kjarifika dwar deċiżjoni tal-Arbitru, din il-kjarifika hija intenzjonata sabiex fejn id-deċiżjoni ma tkunx ċara, l-Arbitru jispjegaha. Hemm ukoll il-fakultà li jekk isir żball 'fil- komputazzjoni jew klerikali jew żbalji tipografiċi jew żbalji simili li jinsabu fid- deċiżjoni tal-Arbitru', dan ikun jista' jagħmel il-kjarifiki jew il-korrezzjonijiet meħtieġa. Dan hu kollu msemmi fl-Artikolu 26(4) tal-Kap. 555 tal-Liġijiet ta' Malta. In-nota li saret mill-provditur tas-servizz mhix koperta bil-liġi għax, fil-fatt, hija appell pulit mid-deċiżjoni tal-Arbitru u l-liġi tipprovdi rimedji oħra f'każ li xi parti trid tappella mid-deċiżjoni tal-Arbitru u dan jinsab fl-Artikolu 27 tal-Kap. 555 tal- Liġijiet ta' Malta. Ir-referenza għal investiment ieħor li jsemmi l-provditur tas-servizz huwa totalment irrelevanti għaliex mhux parti mill-każ u jekk, kif jgħid hu, kien simili, allura, ċ-ċans kbir kien li kieku sar ilment fuqu, l-Arbitru kien jasal għall-istess konkluzjoni. Jekk prodott jinbiegħx tajjeb jew le jiddependi mill-mod kif jinbiegħ irrispettivament jekk ikunx hemm qligħ jew telf. Anke prodott li jagħmel qligħ seta' kien 'unsuitable' jekk ma jissodisfax il-kriterji tas-'suitability assessment'. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 23 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Għalhekk l-Arbitru mhux qed jilqa' din il-kjarifika u d-deċiżjoni, f'dan ir-rigward hija ċara u m'hemm xejn x'jiġi ikkjarifikat. Perὸ, waqt li l-Arbitru kien qed jerġa' jara d-deċiżjoni sab li hemm żball fil- komputazzjoni u biex verament ikun qed jagħmel ġustizzja, iħoss li la għadu fiż- żmien li jikkoreġi l-iżball, għandu jikkoreġih. L-iżball fil-komputazzjoni huwa fis-sens li meta kien qed jitqies il-kumpens lill- ilmentatriċi, it-telf tan-New World Resources ġie kkalkolat darbtejn. l-ammont ta' kumpens ingħata oriġinarjament fis-somma ta' Għalhekk, €8,626.39, għandu jitnaqqas bl-ammont ta' €1,692.58 u l-kumpens li għandu jingħata lill-ilmentatriċi għandu jkun ta' €6,933.81. Din il-korrezzjoni għandha titqies bħala parti integrali mid-deċizjoni oriġinali." Is-soċjetà appellanta ppreżentat ir-rikors tal-appell tagħha fis-17 ta' Lulju, 2019, fejn talbet lil din il-Qorti sabiex (1) tħassar id-deċiżjoni appellata u tiċħad it-talbiet kollha tal-appellati; jew (2) tirriforma dik id-deċiżjoni appellata billi jitnaqqas mis-somma li kienet ġiet ikkundannata tħallas dak il-profitt li l- appellati kienu għamlu mill-investiment Royal Beach fl-ammont ta' €4,936 skont in-nota ta' kjarifika tagħhom. Tgħid li l-aggravji tagħhom huma dawn: (1) l-appellati kienu insistew fuq bonds spekulattivi fejn il-kapital mhux garantit; (2) ma kienx tnaqqas l-introjtu ta' €4,936 fuq il-prodott Royal Beach li l- appellati kienu xtraw fl-istess żmien skont l-istess suitability test u li kienu L-appellati għażlu li ma jweġbux. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 24 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji tas-soċjetà appellanta fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mill-Arbitru fid-deċiżjoni appellata u tas-sottomissjonijiet orali li saru mill-avukati difensuri tal-partijiet. L-ewwel aggravju: [kienu l-appellati li insistew fuq bonds spekulattivi fejn il-kapital ma kienx garantit] Is-soċjetà appellanta tissottometti li l-għażla tal-appellati ta' bonds spekulattivi saret kontra l-parir tagħha, imma l-appellati għandhom sfond edukattiv u prattiku li juri li huma kapaċi jifhmu dak li deħlin għalih. proprju għalhekk li talbithom jiffirmaw Standard Warning Form. id-dokument ma setax ġie mressaq għall-firma tagħhom jekk is-servizz li ngħata lilhom kien dak ta' parir finanzjarju, iżda fil-każ odjern huma kienu għażlu li ma jimxux mal-parir tas-soċjetà appellanta, u kien proprju għalhekk li ntalbu jiffirmawh. L-evidenza kienet turi li l-appellati kienu jafu b'dak li huma kienu deħlin għalih u fuq kollox huma kienu kapaċi jifhmu dak kollu li ffirmaw għalih. Is-soċjetà appellanta tirrileva li l-appellata stqarret li wara li huma xtraw il-prodott, hija kienet għamlet riċerka, liema riċkera fil-fatt kienet f'idha hekk kif saret it-tranżazzjoni, fejn fehmet li l-prodott kien ta' riskju għoli. Tgħid li l-appellata qalet ukoll li hekk kif il-bonds bdew isostnu t-telf, l-appellat xtaq li dawn xtrawhom bi prezz aktar baxx. Is-soċjetà appellanta tistaqsi kif l-appellati setgħu jgħidu li dak li huma fehmu ftit wara l-bejgħ, ma setgħux jifhmuh qabel, u l-verità kienet li huma xtaqu jispekulaw bi flushom, b'dana li kull klijent li jinvesti f'bonds mhux assikurati, kien jaf li jista' jitlef il-kapital kif evidenti mill- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 25 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM imgħax. Is-soċjetà appellanta ssostni li ma kien hemm xejn x'jindika b'mod ċar u oġġettiv li l-investimenti ma kinux rakkomandabbli jew li dawn ġew offruti lill-appellati b'qerq. Hawnhekk hija tagħmel riferiment għal dak li jgħid l- ġurista Pothier fuq id-dannu u anki għall-ġurisprudenza tal-qrati tagħna dwar il-piż probatorju. Is-soċjetà appellanta tinsisti li dak li kien ġara kien riżultat ta' credit risk fejn hija ma kellha l-ebda kontroll. Il-Qorti tgħid li d-deċiżjoni appellata hija waħda tajba. L-Arbitru beda billi għamel eżami tal-Client Fact Find1, fejn osserva li Michelle Serracino Inglott, l- uffiċjal tas-soċjetà appellanta li kienet iltaqgħet mal-appellati fl-10 ta' Mejju, rigward ta' kull wieħed u waħda tal-appellati.2 L-Arbitru osserva li dawn ġew ikklassifikati bħala retail clients3 u li s-servizz li kien qed jingħata lilhom kien dak ta' investment advice. Għal dak li jirrigwarda l-Client Fact Find tal-appellat, l-Arbitru qal li kien ġie indikat x'kien l-impjieg tiegħu u anki d-dħul annwali tiegħu. L-Arbitru għaraf ukoll li tniżżel li minbarra d-dar matrimonjali, l- appellat kellu depożiti bankarji ta' €100,000 u investimenti f'strumenti finanzjarji ta' €250,000, u l-għan tal-investiment tiegħu kien it-tkabbir tal- kapital, filwaqt li l-profil tiegħu ġie kkategorizzat bħala dak ta' riskju għoli. L- Arbitru rrileva li l-parir li ngħata dwar it-tliet bonds kien l-istess fil-każ tal- appellat u anki fil-każ tal-appellata, u l-allokazzjoni tagħhom kienet kważi l- L-Arbitru osserva li fl-istess data saret ukoll il-Client Review Form tagħhom it-tnejn, u hawnhekk l-Arbitru ċċita dak li ntqal hemm dwar id- 95 u 127. 95 u 127 rispettivament atti tal-każ 144/17. In-notamenti li jsegwu huma kollha referenzi għall-atti ta' dan il- każ. 49 u dak mill-appellata a fol. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 26 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM deċiżjoni tal-appellati li jinvestu f'direct bonds. Ġie indikat ukoll fl-imsemmi dokument ir-rating ta' kull bond u l-appellati ġew ikkonsidrati li kellhom profil ta' riskju għoli. L-Arbitru jirrileva li l-imsemmija uffiċjal tas-soċjetà appellanta mliet ukoll appropriate for the Customer4, fir-rigward ta' kull wieħed mit-tliet investimenti fejn l-appellati ffirmaw għal dikjarazzjoni standard. Osserva wkoll li konsumatur kien talab għal servizz (i) fir-rigward ta' strumenti finanzjarji kif indikat fit-Transaction Order Form, imma s-soċjetà appellanta ddikjarat li hija ma kinitx f'pożizzjoni li tagħmel dan għar-raġunijiet imsemmija. L-Arbitru kompla jirrileva li tmien xhur biss wara li sar l-investiment, jiġifieri fis-27 ta' Jannar, 2014, saret Client Review Form oħra5 intiża bħala review tal- investiment li huma kellhom fil-NWR, u minn fejn kien jirriżulta li l-bond alternattiva offruta mis-soċjetà appellanta kienet in-Norske, li kellha rating ta' CCC kif maħruġ minn S&P. Il-Qorti hawnhekk ukoll tosserva mill-istess Client Review Form, li s-soċjetà appellanta ma jidhirx li offriet alternattivi oħrajn. L- Arbitru kkostata li l-Client Fact Finds u l-Client Review Forms kienu juru li l- appellati kienu avviċinaw lis-soċjetà appellanta bil-ħsieb li jieħdu parir finanzjarju qabel ma jinvestu flushom. Hawnhekk l-Arbitru jagħmel riferiment għall-affidavit6 tal-appellata, u jirrileva s-segwenti punti saljenti li għandhom rilevanza fil-kuntest tal-ilment 130 każ 145/17. 102 u 134. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 27 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM • l-ispjegazzjoni li tat l-appellata lill-uffiċjal tas-soċjetà appellanta dwar in-nuqqas ta' esperjenza tagħha u ta' żewġha fl-investimenti, għajr dak li kellhom permezz ta' investiment f'bonds tal-Gvern, u d-dikjarazzjoni tagħhom li riedu jkunu konservattivi; • xahar wara li sar l-investiment, l-appellata kienet bagħtet email tistaqsi lill-uffiċjal tas-soċjetà appellanta dwar l-andament tal-bonds li kienu xtraw7, u din irrispondiet ftit jiem wara li l-prezzijiet tal-bonds kienu niżlu u saħansitra kien minn 2% inqas mill-ammont investit, filwaqt li assiguratha li kienu jieħdu azzjoni immedjata fl-eventwalità li l- prezz kien jonqos; • meta l-appellati rċevew l-istatement fit-28 ta' Ġunju, 20138 u indunaw li l-NWR u l-PagesJaunes kellhom xi problemi, huma għamlu riċerka u kkomunikaw mal-uffiċjal permezz ta' email, fejn esprimew it- tħassib tagħhom speċjalment fir-rigward tal-NWR, u din assigurathom dwar il-futur tal-kumpannija; • l-appellata bagħtet email oħra9 xahar wara, sabiex turi t-tħassib tagħha u ta' żewġha l-appellat, b'dana li ma kienx jidher li kien hemm tweġiba; • f'Jannar 2014 ikkuntattjathom l-uffiċjal tal-provditur tas-servizz, fejn qaltilhom li kien sar telf fuq l-investiment NWR u li kienet ħarġet flushom minnu, u minflok investithom fin-Norske; • l-appellati kienu fittxew fuq l-internet dwar in-Norske għaliex kienu baqgħu mħassbin dwar it-telf fl-investiment, li skont l-appellata s- 156 u 157. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 28 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM investiment ta' qablu; soċjetà appellanta daħlithom fih mingħajr għażla, u li kien agħar mill- • fi Frar 2016 is-soċjetà appellanta kienet bagħtet email lill-appellata fejn informatha li n-Norske kien għaddej minn ristrutturar u ġimagħtejn oħra kien ser ikollhom iktar tagħrif10; • f'April 2016 l-appellati kienu ġew informati permezz ta' telefonata mingħand l-uffiċjal imsemmija, li l-investiment tan-Norske kien ser jinqaleb f'żewġ bonds oħra tiegħu b'imgħax ta' 3.5% u 2% • f'Mejju 2016 l-appellata saqsiet12 lill-uffiċjal jekk kienx ser jitħallas imgħax fuq in-Norske, u jekk kienx hemm suq għall-investiment, u John Sultana qalilha "li kollox kien sejjer ħażin"13, u ftit wara ċemplilhom u saħansitra infurmahom li l-PagesJaune kien niżel ħafna "...u li l-aħjar nbigħu, bil-preċiżi kelmiet ikunu 'sell sell sell'".14 L-Arbitru minn hawn għadda sabiex qies dawk il-punti saljenti u rilevanti għall-ilment li jirriżultaw mill-affidavit tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta15: qabel ma offriet il-parir finanzjarju tagħha lill-appellati, kienet saret intervista fil-fond magħhom sabiex issir taf aħjar iċ-ċirkostanzi finanzjarji tagħhom, l-oġġettivi tal-investiment u l-livell ta' riskju li kienu lesti jidħlu fih u b'hekk ġie stabbilit li huma kienu jaqgħu taħt ir-riskju bilanċjat jew medju; Qrati tal-Ġustizzja Paġna 29 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM skont l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta, l-appellati kienu familjarji mad-dinja tal-investimenti u kienu jafu kif taħdem bond għaliex kienu diġà investew f'bonds iżda ma xtaqux jidħlu f'dettall, u wara l- ispjegazzjoni tagħha dwar il-prezz tax-xiri u x-xiri stess tal-bonds, huma raw li kien hemm vantaġġ li jintraw bonds b'mod dirett u hija kienet komda b'dan minħabba dawn l-istess raġunijiet; kienet ħadet inkonsiderazzjoni l-livell ta' edukazzjoni tagħhom u anki l-impjieg, speċjalment li l-appellata kienet accountant; kienet ħadet inkonsiderazzjoni li l-ammont li kienu ser jinvestu kien ta' 30% tal-ammont diġà investit; hija kienet tathom firxa ta' informazzjoni dwar l-investimenti; uriet tħassib dwar id-deċiżjoni tal-appellati minħabba r-riskju riżultanti minn diversi fatturi, u għalhekk saqsiethom jiffirmaw Standard f'Jannar 2014 fid-dawl tal-problemi finanzjarji tan-NWR, tathom parir sabiex ibigħu u jixtru n-Norske, filwaqt li spjegat l-operat u r-riskji tal-kumpannija li ħarġet din il-bond tal-aħħar, u l-appellati aċċettaw; l-appellata kienet infurmatha li ma kinitx qiegħda tafda l-pariri tagħha, u għalhekk kienet ser tieħu parir mingħand stockbroker ieħor, u hawn l-uffiċjal għaddiet il-każ lill-kollega tagħha John Sultana. Dwar l-affidavit li ppreżenta John Farrugia Nicholls, l-Arbitru għamel is-segwenti kostatazzjonijiet: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 30 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM • dan kellu diversi diskussjonijiet mal-appellati bejn April 2016 u Mejju 2017, inkluż id-diversi deċiżjonijiet mistħarrġa fir-rigward tal-bejgħ tal- l-appellata kienet tgħidlu ta' spiss li hija kienet qiegħda wkoll tieħu parir mingħand advisers oħra, għaliex ma baqgħetx tafda lis-soċjetà L-Arbitru wara li kkonsidra dan kollu, għadda sabiex għamel evalwazzjoni dettaljata tal-provi dokumentarji. Beda billi qies l-import tad- dokument iffirmat mill-appellati hekk imsejjaħ Standard Warning Form – liema dokument il-Qorti tagħraf li fuqu s-soċjetà appellanta qiegħda sserraħ id-difiża tagħha sabiex teskolpa ruħha mir-responsabbilità tat-telf li ġarrbu l- L-Arbitru osserva b'liema mod kien sar dan id-dokument, u korrettement ikkunsidra li qatt ma seta' jitressaq lil kull wieħed mill-appellati f'kuntest ta' servizz li kien ta' parir finanzjarju, fejn il-provditur tas-servizz kien obbligat li jagħmel suitability test. Jirrileva li skont is-sezzjoni 2.20 tal- servizz ikun qed jagħti parir u ma jiksibx it-tagħrif neċessarju skont is-sezzjoni 2.13, jiġifieri it-tagħrif u l-esperjenza tal-klijent fil-qasam tal-investiment rilevanti għall-prodott jew servizz u s-sitwazzjoni finanzjarja u l-oġġettivi tal- investimenti, il-provditur tas-servizz għandu jirrinunzja milli joffri l-parir tiegħu L-Arbitru tajjeb osserva wkoll li minn imkien ma kien jirriżulta li kien hemm xi qbil mal-appellati li s-servizz ma kienx baqa' wieħed ta' parir, u hawn għamel riferiment għal dak li stqarret l-appellata dwar l-allegat nuqqas Qrati tal-Ġustizzja Paġna 31 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM tagħhom li jsegwu l-parir mogħti lilhom mis-soċjetà appellanta, u ddikjara li ma kienx konvint li f'xi waqt l-appellati kienu rrinunzjaw milli jingħataw parir finanzjarju mingħand is-soċjetà appellanta. Il-Qorti tikkondividi l-fehma tal- Arbitru, u tgħid li joħroġ ċar mill-ewwel sentenza tal-formoli rispettivi ffirmati mill-appellati fir-rigward ta' kull investimenti magħmul minnhom, li dawn ma kinux japplikaw fir-rigward ta' "Investment Advice", li fuqu kienet imsejsa r- relazzjoni bejn il-partijiet. Iżżid tgħid ukoll li jirriżulta b'mod inekwivoku li s- soċjetà appellanta min-naħa tagħha ma ressqet l-ebda prova li kien hemm xi rinunzja għal dan is-servizz, jew li s-servizz li kienu qegħdin jingħataw, kien inbidel minn dak ta' investment advice kif indikat fil-Client Fact Find rispettiv għal kull wieħed mill-appellati. L-Arbitru hawnhekk żied jgħid illi jekk verament is-soċjetà appellanta xtaqet li l-appellati jkollhom għażla ħielsa, hija kellha tispjega din il-formola, iżda minflok tajjeb irritjena li din fil-fatt imtliet biss "...għall-interessi tal-provditur tas-servizz kontra l-interessi tal-klijent, bil- maqlub ta' kif kellu jsir u, għalhekk, ma tirrappreżentax verament dak li xtaqu Minn hawn l-Arbitru għadda sabiex ikkonsidra jekk intlaħqux il-kriterji tas-suitability test u jekk l-investiment li offriet is-soċjetà appellanta kienx suitable għall-appellati. Dawn huma l-kostatazzjonijiet li l-Arbitru għamel fir- - dwar l-ewwel kriterju jekk l-investiment leħaqx l-oġġettivi tal-klijenti, fejn l-Arbitru sab li fil-fatt l-imsemmi investiment ma kienx adatt għalihom Qrati tal-Ġustizzja Paġna 32 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM • għalkemm fil-Client Fact Find u is-soċjetà appellanta indikat li l-appellati kellhom attitudini ta' riskju għoli, l- appellata kienet stqarret17 li dawn id-dokumenti ma kinux ġew f'idejhom qabel ma intavolaw l-ilment u kieku raw il-Client Fact Find ma kinux jiffirmaw għalih jew jidħlu għall-investment, b'dana li l-uffiċjal tas- soċjetà appellanta ppruvat tiġġustifika dan billi qalet il- Compliance Department li kien jieħu ħsieb li jibagħtu lill-klijent; l-appellati ddikjaraw wkoll li lill-uffiċjal tas-soċjetà appellanta kienu qalulha li xtaqu li l-kapital irendi ftit aktar imgħax minn dak li kien qed joffru l-banek, iżda b'riskju baxx ħafna;18 l-appellata kienet saqsiet diversi drabi dwar ir-riskju, u l-uffiċjal tas- soċjetà appellanta qalet li Alfred Vella Meagher, li kien imexxi l-kumpannija, kien isegwi l-andament u l-investitur kien ser jiġi infurmat mill-ewwel fl- eventwalità ta' andament negattiv; • mill-Client Review Form kien jirriżulta li t-tliet bonds kellhom rating f'grad spekulattiv, u li din kienet tniżżlet għal waħda negattiva fir- rigward tal-NWR19 u PagesJaune20, kif ukoll ġara fir-rigward tan- Norske21, sabiex b'hekk ma setax jara li b'xi mod dawn kienu sodi kif iddikjarat l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta, anzi kienu ta' kategorija ta' riskju ħafna aktar għoli mill-profil ta' riskju medju kif ikkonsidrat l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta; 47 u 48 u 49. Ara wkoll xhieda in kontro-eżami tal-appellata a fol. 19 Ara wkoll Summary maħruġa mill-UBS, kopja a fol. 15, fejn jidher li l-valur tal-investiment kien niżel fit-23.04.13, jiġifieri ftit jiem qabel ma ġie rakkomandat lil u nxtara mill-appellati, u anki rapport ta' Moody's a fol. 20 Ara wkoll Summary maħruġa mill-UBS, kopja a fol. 17, fejn jidher li l-valur tal-investiment kien niżel fis-26.02.13 jew ftit ġimgħat qabel ma ġie rakkomandat lil u nxtara mill-appellati, u anki rapport ta' Moody's a fol. 21 Ara wkoll Summary maħruġa mill-UBS, kopja a fol. 18, fejn l-andament ta' dan il-bond ma kienx wieħed tant pożittiv f'Jannar 2014 meta sar l-investiment, u rapport ta' Moody's a fol. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 33 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Ma' dan il-Qorti żżid tgħid li mill-Client Review Form22 ma jirriżultax jekk l- uffiċjal tas-soċjetà appellanta offrietx bonds oħrajn, għajr dawk li investew fihom l-appellati, u għalhekk in-nota li tgħid "[c]lient decided on below Bonds" ftit jista' jkollha rilevanza. - dwar it-tieni kriterju tal-għarfien u esperjenza fl-investiment, fejn l- Arbitru sab li l-appellati ma kinux investituri spekulattivi fil-kontroeżami23 tagħha, l-appellata stqarret li hija dejjem imxiet fuq il- pariri tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta, u l-Arbitru ċċita dak li żiedet tgħid, li hija kellha biss esperjenza f'bonds tal-Gvern li kienu jġorru riskju baxx ħafna mqabbel mal-bonds formanti parti mill-portafolli rispettivi • mistoqsija kif fehmet li investiment ta' 7% u 8% ma kienx aktar riskjuż minn depożiti fil-bank jew Stocks tal-Gvern, l-appellata qalet li l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta kienet spjegatilhom li b'hekk tkun qed issir tpattija billi jingħata mgħax għoli minflok il-kapital; id-diversi emails tal-appellati kienu juru li l-appellati kienu qegħdin jistrieħu fuq il-parir tas-soċjetà appellanta, u li ma kinux komdi bl- andament tal-investiment tagħhom; - dwar it-tielet kriterju jekk l-appellati kinux jifilħu finanzjarjament għar- li s-soċjetà riskji relatati mal-investiment, fejn appellanta ma kellha l-ebda liċenzja sabiex tissogra bil-flus tal-appellati Qrati tal-Ġustizzja Paġna 34 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM filwaqt li ċċita silta mill-affidavit tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta meta din tispjega dak kollu li kkonsidrat meta ddeċidiet fuq il-financial bearability, u ddikjara li bl-ebda mod ma setgħet tasal b'hekk sabiex tgħid li l-appellati xtaqu jispekulaw bi flushom; L-Arbitru wera d-dubji tiegħu dwar il-motivi tar-rakkomandazzjoni li kienet għamlet l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta fir-rigward tal-investimenti li kienet taf li l-aġenziji tar-ratings kienu ddikjarawhom non investment grade, u meħud inkonsiderazzjoni wkoll li r-rakkomandazzjoni kienet l-istess fir-rigward taż-żewġ appellati. L-Arbitru wera wkoll id-dubju dwar il-motiv tal-uffiċjal tas- soċjetà appellanta, meta talbet lill-appellati sabiex jiffirmaw Standard Warning Form fir-rigward ta' kull investiment, u hawnhekk il-Qorti ma tistax toqgħod lura milli tgħid li tikkondividi pjenament il-ħsieb tal-Arbitru meta, kif josserva wkoll, kienet ħaġa rari li tiġi ffirmata din il-formola ta' twissija. wkoll li ftit jista' jkun hemm ġustifikazzjoni għat-talba tal-uffiċjal tas-soċjetà appellanta sabiex l-appellati jiffirmaw dan id-dokument, meta hija stess iddikjarat fil-kontroeżami tagħha li "[k]ont komda li kienu jifilħu għal bonds diretti u kont komda li qed jifhmu x'qed jagħmlu u kont komda wkoll li kellhom backing ta' investimenti oħra mal-BOV". L-Arbitru sostna li hawn l-uffiċjal tas-soċjetà appellanta kellha l-obbligu li tirrevedi l-parir tagħha, minflok li titlobhom li jagħtu dikjarazzjoni li permezz tagħha s-soċjetà appellanta setgħet teżonera ruħha mir-responsabilità tagħha, waqt li kienet qiegħda tagħti wkoll rakkomandazzjoni favur l-investiment. L- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 35 minn 37 Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Arbitru b'hekk ddeċieda li l-appellati ma kinux issodisfaw il-ħtiġijiet tas- suitability test, u għalhekk il-bonds ma kellhomx jingħataw lilhom. Għaldaqstant peress li din il-Qorti tikkondividi l-ħsibijiet tal-Arbitru u anki tagħmilhom tagħha, issib li l-ewwel aggravju tas-soċjetà mhux ġustifikat, u [ma tnaqqasx l-introjtu ġenerat mir-Royal Beach] Is-soċjetà appellanta qiegħda tikkontendi li ġaladarba l-bonds tar-Royal Beach kellhom natura spekulattiva, u nxtraw wara s-suitability test li sar fir- rigward tal-bonds l-oħra, kellu jitnaqqas l-introjtu ġġenerat minn dawn il- Fid-deċiżjoni ulterjuri tiegħu wara li s-soċjetà appellanta ppreżentat nota ta' kjarifika fuq dan l-istess prodott, l-Arbitru sostna li r-riferiment għal dan il-prodott kien għalkollox irrilevanti għaliex ma kienx jagħmel parti mill- mertu tal-każ odjern, u b'hekk ċaħad il-kjarifika mitluba. il-Qorti tikkondividi l-fehma tal-Arbitru, u żżid tgħid li l-każ odjern ma kienx jittratta portfolio ta' bonds fejn l-andament negattiv jew forsi wkoll pożittiv ta' wieħed minnhom kien ser jaffettwa l-introjtu tal-portafoll sħiħ. Għaldaqstant il-Qorti ma ssibx li l-aggravju tas-soċjetà appellanta huwa ġustifikat, u tiċħdu. tiċħdu. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 36 minn 37 Għar-raġunijiet premessi, il-Qorti tiddeċiedi dwar l-appell tas-soċjetà appellanta billi tiċħdu, filwaqt li tikkonferma d-deċiżjoni appellata fl-intier L-ispejjeż marbuta mal-proċeduri quddiem l-Arbitru għandhom jibqgħu kif deċiżi, u dawk ta' din l-istanza għandhom jitħallsu wkoll mis-soċjetà Appell Inferjuri Numru 62/2019/1 LM Decide tagħha. Onor. Dr Lawrence Bonavia Bundy LL.D. Imħallef Rosemarie Del Priore Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 37 minn 37