Kopja Informali ta' Sentenza QORTI TA' L-APPELL Seduta tal-5 ta' Dicembru, 2014 u b'dikriet tat-22 ta' Jannar 2013 il-kawża tkompliet mill-attriċi u Maria Marlene MetarakuBerger wara l-mewt tal-attur l-ieħor Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza u b'dikriet tat-28 ta' Ottubru 2010 ssejħu fil-kawża Desmond Samhaoui personalment u Mizzi Antiques Limited Dan huwa appell tal-konvenuti Eucharist u Diana Bagnaschi u appell ieħor tas-soċjetà msejħa fil-kawża Mizzi Antiques Limited minn sentenza mogħtija fil-15 ta' Novembru 2013 mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili li laqgħet talba tal-atturi biex tintraddilhom mejda proprjetà tagħhom li tinsab fil-pussess tal-konvenuti Bagnaschi wara li kienet inbiegħet lil dawn mis-soċjetà Mizzi Antiques Limited. L-atturi fetħu din il-kawża biex jirrevindikaw mejda antika mill-pussess tal-konvenuti Bagnaschi u għamlu dawn it-talbiet: Tiddikjara li l-mejda tas-seklu sbatax … … … li tinsab fil-pussess tal-konvenuti hija proprjetà tal-atturi. Tikkundanna lill-konvenuti sabiex fi żmien qasir u perentorju jirritornaw lura l-pussess tal-mejda msemmija lill-atturi. Tawtorizza lill-atturi sabiex bl-assistenza tal-uffiċjali eżekutivi jieħdu lura l-pussess tal-mejda minn kull minn fejn tista' tinsab." Il-konvenuti Bajada ressqu dawn l-eċċezzjonijiet: Għandhom jissejħu fil-kawza Desmond Samhaoui u Mizzi Antiques Limited, bħala l-persuni li bigħu l-mejda lill-konvenuti. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza L-attriċi ghandha tipprova t-titolu tagħha. L-attriċi għandha tipprova wkoll l-identità ta' dik li tallega u tippretendi li hi proprjetà tagħha u li tinsab fil-pussess tal- konvenuti. In-nuqqas ta' integrità tal-ġudizzju għaliex, minn dak li ddikjarat l- attriċi, is-sehem li seta' kellha kien ta' terz biss. Il-konvenuti akkwistaw in buona fede minghand persuna li kienet kompetenti li titrasferiha. Fil-fatt kien espona l-mejda f'wirja pubblika kif ukoll ippermetta li tiġi fotografata f'magazin pubbliku ta' Treasures of Malta u pprova jbigħha f'irkant. Imbagħad kien irtiraha. Għalhekk fi kwalunkwe każ l-azzjoni attriċi hi preskritta skond l-artikolu 2155(1) tal-Kodiċi Ċivili. Il-pussess in buona fede jammonta għal titolu u dan skond l- artikolu 558(1) tal-Kodiċi Ċivili. Il-konvenuti akkwistaw in buona fede u għalhekk japplika l-artikolu 559(1) tal-Kodiċi Ċivili. Dwar dan qiegħda ssir riżerva espressa għal kull dritt ta' azzjoni kontra l-atturi biex tindennizza lill- konvenuti." L-ewwel Qorti b'dikriet tal-14 ta' Jannar 2010 ċaħdet it-talba magħmula fl-ewwel eċċezzjoni għas-sejħa fil-kawża ta' Desmond Samhaoui u Samhaoui Il-konvenuti appellaw u b'sentenza tas-7 ta' Mejju 2010 din il-Qorti ħassret id-dikriet tal-14 ta' Jannar 2010. Imbagħad, b'dikriet tat-28 ta' Ottubru 2010 Desmond Mizzi u Mizzi Antiques Limited issejħu fil-kawża u ressqu dawn l-eċċezzjonijiet: Desmond Samhaoui u Mizzi Antiques mhumiex leġittimi kontradituri għaliex ma għandhom l-ebda relazzjoni ġuridika mal-konvenuti f'din il-kawża. Is-sejħa fil-kawża hi superfluwa u għandhom jiġu liberati mill-osservanza tal-ġudizzju. It-talbiet attriċi huma preskritti skond l-artikolu 2155(1) tal-Kodiċi Ċivili. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza It-talbiet attriċi ma jistgħu jintlaqgħu kontra l-ebda wieħed mill- imsejħin fil-kawża, peress li l-mejda m'hijiex fil-pussess tagħhom u lanqas kienet fil-pussess tagħhom fil-waqt tan-notifika tat-talba ġudizzjarja. L-atturi jridu jagħtu prova tat-titolu tagħhom fuq il-mejda in kwistjoni. L-imsejħin fil-kawża kienu akkwistaw il-mejda in buona fede u għalhekk japplika l-prinċipju sanċit fl-artikolu 558(1) tal-Kodiċi Ċivili." L-ewwel Qorti mbagħad qatgħet il-kawża bis-sentenza tal-15 ta' Novembru 2013 li minnha sar dan l-appell. L-ewwel Qorti hekk il-fatti li wasslu għall-kawża u konsiderazzjonijiet li wassluha biex tilqa' t-talbiet tal-atturi: Il-każ jitratta dwar mejda antika li tinsab fil-pussess tal- konvenuti Bagnaschi. Il-mejda kienet ġiet identifikata mill attriċi fis- seduta li kienet saret fit-2 ta' Marzu 2012 fir-residenza tal- konvenuti Bagnaschi. Il-mejda kienet fil-fond Bay View Cottage, 64, Triq iż-Żonqor, Ħal Gharghur. Fond li kien ġie okkupat minn Louis Caruana Simiana, kuġin tal-atturi. Jirriżulta li Louis Caruana Simiana illegalment ħa l-pussess tal- imsemmi fond. Fil-fatt b'sentenza minn din il-qorti fil-kawża Marie Louise De Leo Brignoli et vs Louis Caruana Simiana (712/1993) deċiża fit-28 ta' Ġunju 1999, il-qorti kienet laqgħet it-talbiet tal- atturi u ddikjarat li l-konvenut kien wettaq spoll meta ħa pussess tal-fond u kkundannatu jiżgombra minn ġewwa l-fond. Sentenza li ġiet konfermata mill-Qorti tal-Appell b'sentenza tat- 13 ta' Marzu 2001. Eventwalment ġie żgumbrat mill-fond wara l-ħruġ ta' mandat ta' żgumbrament numru 11/2003. Jirriżulta li fis-17 ta' Jannar 2003 l-attriċi kienet għamlet rapport lill-pulizija li kienu naqsu diversi oġġetti, fosthom il-mejda in kwistjoni … … … F'ittra legali datata 17 ta' Jannar, l-atturi elenkaw il-mobbli li kien hemm fil-fond u li ma sabux wara li Louis Caruana Simiana ġie żgumbrat. Il-mejda in kwistjoni hi deskritta Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Louis Caruana Simiana kien bigħ il-mejda lil Mizzi Antiques Limited għall-prezz ta' Lm2,500. Mizzi Antiques Limited kienet bigħet il-mejda lill-konvenut Bajada għall-prezz ta' Lm6,000. "L-attriċi xehdet viva voce fis-seduta tat-2 ta' Marzu 2012 u qalet li:- il-mejda li rat fir-residenza tal-konjuġi Bajada hi dik oġġett tal- kawża u li kienet fil-fond Bay View Cottage, 64, Triq iż-Żonqor, L-Imdina fejn kienet tgħix zitha Frances Caruana Simiana. Il-mejda kienet fin-nofs f'kamra kbira fis-sular ta' fuq. "• "• Meta Louis Caruana Simiana ġie żgumbrat mill-fond, il-mejda ma kenitx hemm; "[...] jien, ħija u ibni dħalna ġod-dar u kull ma sibna kienet dar vojta mimlija ħmieġ. Kien hemm plattin tal- enamel imxellef u wirdien igħum fiha". "• Kienet irrabjat ma' ħuha Joseph li ma kienx battal id-dar qabel "• Frances Caruana Simiana mietet fit-13 ta' Marzu 1993 u fit-13 ta' Mejju 1993 ċemplitilha ommha u qaltilha li Louis Caruana Simiana kien okkupa d-dar. "• Lill-pulizija kienet tathom lista sħiħa ta' oġġetti li kienu f'Bay Il-mejda dejjem tiftakarha għand iz-zija Frances: "[...] anke meta kont għadni tifla żgħira niftakara fid-dar ta' tas-Sliema fejn kienet tgħix iz-zija Frances. Fid-dar ta' tas-Sliema kienu jgħixu in-nannu u anke Frances". "Leġittimu kontradittur. "Ma jirriżultax li l-konvenut Desmond Samhaoui għamel xi negozju mal- konjuġi Bagnaschi, u mill-provi jidher li kienet Mizzi Antiques Limited li bigħet il-mejda lil Bagnaschi. "Għalhekk Desmond Samhaoui ser jiġi liberat mill-osservanza tal-ġudizzju. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Fir-rigward ta' Mizzi Antiques Limited, il-Qorti tal-Appell fid-deċiżjoni tas-7 ta' Mejju 2010 osservat li:- ""Skond l-artikoli 1409 u 1411 tal-Kodiċi Ċivili, bejjigħ ta' oġġett jagħmel tajjeb lix-xerrej għall-evizzjoni li ttellfu l-ħaġa mibjugħa, u għandu jrodd lura l-prezz anke jekk ikun miftiehem li l-venditur ma jkunx qed jagħti garanzija ta' paċifiku pussess. Issa, skond l-artikolu 1422 tal-istess Kodiċi, il-bejjigħ jinħeles minn kull responsabbiltà taħt il-garanzija 'jekk ix-xerrej ikun ħalla li jiġi kkundannat b'sentenza li għaddiet f'ġudikat mingħajr ma sejjaħ fil-kawża lill-bejjigħ, meta dan jipprova li seta' jġib 'il quddiem raġunijiet biżżejjed, illi x-xerrej ma ġiebx, u illi bihom it-talba ġudizzjarja kienet tiġi miċħuda.' ""Kwindi, meta kontra xerrej titressaq kawża għar-radd lura tal-oġġett mixtri, dan ix-xerrej għandu interess qawwi mhux li jsejjaħ lill-venditur bħala xhud biex jiddefendi t-titolu tiegħu, iżda li effettivament issejjaħlu fil-kawża, biex jekk ix-xerrej ikun kostrett jikkonsenja l-oġġett lill-atturi, il-vendituri ma jkollhomx skuża u jkollhom, tal-anqas, iroddu lura l- prezz imħallas." "Fil-fehma tal-qorti t-tweġiba għall-ewwel eċċezzjoni tal-imsejħin fil- kawża hu f'dan il-bran mid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Appell. "Proprjetà. "L-atturi taw prova sodisfaċenti li l-mejda in kwistjoni kienet tinsab fil- fond Bay View Cottage, 64, Triq iż-Żonqor, Ħal Gharghur. Fil-fatt kienet fil-pussess ta' Frances Caruana Simiana, iz-zija tagħhom, li mietet xebba fit-13 ta' Marzu 1993. F'dan ir-rigward:- Il-mejda tissemma fil-mandat ta' deskrizzjoni numru 536/81 fl-ismijiet Louis Caruana Simiana vs Frances Caruana Simiana li ġie eżegwit fil-fond 56 (illum 64), Triq Żonqor, Ħal Gharghur; L-attriċi stess ikkonfermat li l-mejda kienet fil-pussess taz- zija Frances Caruana Simiana. Fatt li m'huwiex kontradett minn xi prova oħra. "Hu minnu li ma nġiebet l-ebda prova dokumentarja ta' titolu li Frances Caruana Simiana seta' kellha fuq il-mejda. Però japplika wkoll il-prinċipju stabbilit fl-artikolu 558 tal-Kodiċi Ċivili, ċjoè li possession vaut titre. Għalkemm jista' jkun li Louis Caruana Simiana kien qiegħed jippretendi xi jeddijiet fuq il-mejda, m'hemmx prova li l-mejda kienet proprjetà tiegħu. Irriżulta kif Louis Caruana Simiana okkupa illegalment il-fond Bay View Cottage. Hu evidenti li meta ġie żgumbrat ħa l-mejda għall-vantaġġ personali tiegħu, tant li bigħha lil Mizzi Antiques Limited. "Il-werrieta ta' Frances Caruana Simiana kienet oħtha, Marie-Louise, omm l- atturi. L-omm mietet fit-2 ta' Jannar 1997 u wirtuha l-atturi u oħthom Marlene Haber Berger. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Għalhekk il-qorti hi tal-fehma li l-atturi taw prova tal-proprjetà tal- mejda. … … … "Fin-nota ta' sottomissjonijiet tal-imsejħin fil-kawża sar ukoll l-argument li l-mejda ma ġietx dikjarata fid-denunzja tal-predeċessuri tal-atturi. Fir- rigward ta' omm l-atturi ma kien hemm l-ebda ħtieġa li jiġu dikjarati l- mobbli li ħalliet fil-wirt, ġaldarba li fid-data tal-mewt tagħha l-liġi kienet ilha s-snin li nbidlet. Fir-rigward ta' Frances Caruana Simiana ma ġiet preżentata l-ebda denunzja tagħha, u għalhekk mhux magħruf. Inoltre, hi l-fehma tal-qorti li irrispettivament ta' x'ġara, tali ċirkostanza anke jekk veru ma tegħlibx dak li ngħad hawn fuq. "L-imsejħin fil-kawża argumentaw ukoll li l-atturi ma jistgħux jieħdu benefiċċju minn dak li jgħid l-artikolu 559 tal-Kodiċi Ċivili peress li dan japplika għal "dak li jkun tilef il-ħaġa jew li jkun ġie misruq minnha". Tali persuna ma hijiex l-attriċi għaliex l-attriċi ma tilfet u ma nsterqilha xejn. Tali persuna li semmai ġiet misruqa hija ommha li fi kliem l-attriċi stess kienet iddeċidiet li ma tipproċedix. L-imsejħin fil-kawża qegħdin jinsew li omm l-atturi mietet fit-2 ta' Janar 1997 waqt li kienet għadha pendenti l- kawża ta' spoll fir-rigward tal-fond fejn kienet tinsab il-mejda, u sa dak iż-żmien m'hemmx dubju li kienet għadha fil-pussess ta' Luis Caruana Simiana wara li daħal fil-fond u okkupah illegalment. "Għal kull buon fini l-qorti tosserva wkoll li sabiex tirnexxi din it-tip ta' azzjoni m'huwiex meħtieġ li l-werrieta kollha jkunu parti. Kull wieħed minnhom għandu dritt li jipproponi kawża biex jirkupra l-pussess ta' mobbli li jkun intilef jew insteraq. "Il-konjuġi Bajada jsostnu li meta xtraw il-mejda kienu in buona fede. .… .. … "Il-qorti hi tal-fehma li l-atturi ma ressqux provi li l-konjuġi Bajada kienu in mala fede meta xtraw il-mejda … … … "Preskrizzjoni. "Il-konvenuti u l-imsejħin fil-kawża invokaw il-preskrizzjoni ai termini tal- artikolu 2155(1) tal-Kodiċi Ċivili, li jipprovdi:- ""L-azzjoni biex wieħed jieħu lura mingħand terza persuna l-ħaġa mobbli mitlufa, jew misruqa, meta hemm jedd għal din l-azzjoni taħt l- artikolu 559, taqa' bi preskrizzjoni bl-għeluq ta' sentejn, jekk it-terz ikun irċieva l-ħaġa b'bona fidi". "Fis-sitt eċċezzjoni l-konvenut Bajada invoka "preskrizzjoni akkwiżittiva tas-sentejn". L-istess argumentaw l-imsejħin fil-kawża fin-nota ta' sottomissjonijiet. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "M'hemmx dubju li l-artikolu 2155(1) qiegħed jikkontempla t-telfien ta' jedd ta' azzjoni. Provvediment li qiegħed f'dik il-parti tal-Kodiċi Ċivili li jitratta dwar preskrizzjoni estintiva, ċjoè t-telfien ta' jedd ta' azzjoni. "Fil-fehma tal-qorti l-interpretazzjoni korretta hi li l-estinzjoni tal-jedd ta' azzjoni tas-sid sabiex jirkupra l-pussess tal-mobbli bit-trapass ta' sentejn twassal sabiex min-naħa l-oħra b'mod indirett it-terz jakkwista l- proprjetà bil-preskrizzjoni. Il-preskrizzjoni akkwiżittiva hi biss effett tal- fatt li s-sid ikun tilef il-jedd li jipproponi kawża sabiex jirkupra l-pussess tal-mobbli minħabba l-preskrizzjoni estintiva. "Miriam Falconi Vella qalet li saret taf fejn kienet il-mejda l-Ħadd 3 ta' Diċembru 2006 meta marret għal viewing tal-oġġetti li Belgravia kienet ser tbigħ f'irkant. Fatt li m'huwiex kontradett minn xi prova oħra. Il- kawża ġiet preżentata fl-14 ta' Diċembru 2006. M'hemmx prova li l- atturi kienu, qabel it-3 ta' Diċembru 2006, jafu li l-mejda qiegħda fil- pussess ta' Bajada. Għalhekk ma kienx possibbli għalihom li jippre- żentaw il-kawża qabel it-3 ta' Diċembru 2006. Hu minnu li l-atturi setgħu, wara li fis-16 ta' Jannar 2003 daħlu fil-fond u sabuh vojt, ħadu passi ġudizzjarji kontra l-konjuġi Bagnaschi. Però rriżulta li Caruana Simiana kien bigħ il-mejda fit-30 ta' Ottubru 2000, ċjoè fi żmien meta s-sidien ma kellhomx aċċess għal ġewwa d-dar. Irriżulta wkoll li Bagnaschi xtraw il- mejda lejn l-aħħar ta' dik is-sena. Ċertament ħadd ma jista' jippretendi li s-sidien setgħu jkunu jafu b'dak li kien għamel Louis Caruana Simiana minn wara darhom. Għalhekk qabel it-3 ta' Diċembru 2006, meta l-attriċi rat il-mejda u saret taf b'dak kollu li ġara, il-preskrizzjoni kienet għadha ma bdietx tiddekorri. Jissemma wkoll kif, għalkemm l-atturi talbu għall- intervent tal-pulizija sabiex tigi rintraċċata l-mejda, ġew infurmati li din kienet materja ċivili u għalhekk ma kinux ser jintervjenu. Skond l- artikolu 2137 tal-Kodiċi Ċivili, il-preskrizzjoni tiddekorri minn meta l- atturi jistgħu jeżerċitaw l-azzjoni. L-azzjoni kontra t-terz (Bajada) ma setatx issir qabel l-atturi saru jafu li l-mejda spiċċat għand il-konjuġi "Għalhekk din l-eċċezzjoni ser tigi miċhuda." Wara li għamlet dawn il-konsiderazzjonijiet, l-ewwel Qorti iddeċidiet hekk: "Għal dawn il-motivi l-qorti taqta' u tiddeċiedi billi:- Dwar l-eċċezzjonijiet tal-konjuġi Bajada:- Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza tiddikjara li l-ewwel eċċezzjoni ġiet eżawrita … … ...; "i. "ii. b'riferenza għat-tieni eċċezzjoni tiddikjara li l-atturi taw prova li huma sidien tal-mejda oġġett tal-kawża; "iii. b'riferenza għat-tielet eċċezzjoni tiddikjara li l-attriċi identifikat il-mejda li qiegħda fil-pussess tal- konvenuti Bagnaschi; tiċħad ir-raba' eċċezzjoni; tilqa' l-ħames eċċezzjoni fis-sens li l-konjuġi Bagnaschi xtraw il-mejda in buona fede, b'dan li tiċħad l-istess fejn tissemma l-preskrizzjoni; tiċħad is-sitt eċċezzjoni; "vi. "vii. tilqa' s-seba' eċċezzjoni. Dwar l-eċċezzjonijiet tal-imsejħin fil-kawża Desmond Samhaoui tilqa' l-ewwel eċċezzjoni u tillibera lil Desmond Samhaoui mill-osservanza tal-ġudizzju fir-rigward; tiċħad it-tieni eċċezzjoni; "ii. "iii. b'riferenza għat-tielet eċċezzjoni filwaqt li tikkonferma li t-talbiet kif proposti huma indirizzati fil-konfront tal- konjuġi Bagnaschi, tiddikjara li Mizzi Antiques Limited hi leġittima kontradittriċi għar-raġunijiet li jissemmew fis- sentenza tal-Qorti tal-Appell tas-7 ta' Mejju 2010; "iv. b'riferenza għar-raba' eċċezzjoni tiddikjara li l-atturi taw prova li huma sidien tal-mejda oġġett tal-kawża; tilqa' l-ħames eċċezzjoni, b'dan li għall-finijiet ta' din il- kawża dan il-fatt ma jista' jkollu l-ebda konsegwenza fuq l-eżitu ta' din il-kawża; u Tilqa' l-ewwel talba. Tirriżerva li tiddeċiedi dwar it-tieni u tielet talba wara li tisma' x'għandhom xi jgħidu l-partijiet dwar l-indennizz li huma intitolati jirċievu l-konjuġi Bajada. "Spejjeż ta' din is-sentenza a karigu tal-konvenuti u kumpannija msejħa fil-kawża ġaladarba fl-eċċezzjonijiet kienu qegħdin jikkontestaw id-dritt tal-atturi li jieħdu lura l-mejda. Spejjeż tal-imsejjaħ fil-kawża Desmond Samhaoui a karigu ta' dik il-parti li talbet li jissejjaħ fil-kawża." Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Wara li b'dikriet tas-27 ta' Jannar 2014 ingħataw fakoltà jagħmlu hekk għal dak li jgħid u jrid l-art. 231(1) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, il-konvenuti Bajada appellaw minn din is-sentenza b'rikors tal-14 ta' Frar 2014, li għalih wieġbu l-atturi fis-7 ta' Marzu 2014 u Mizzi Antiques Limited fil-11 ta' Marzu 2014. ma talbet u ngħatat fakoltà tagħmel hekk, Mizzi Antiques Limited b'rikors tad-29 ta' Novembru 2013 u għal dan ir-rikors l-atturi wieġbu fit-13 ta' Marzu 2014. Dwar l-appell ta' Mizzi Antiques Limited il-qorti tosserva illi l-art. tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jgħid hekk: (1) Jekk diversi kwistjonijiet f'kawża jinqatgħu b'sentenzi separati, jista' jsir appell minn kull waħda minn dawk is-sentenzi wara s-sentenza finali u fiż-żmien li jmiss li jibda jgħodd mill-jum meta tingħata l-aħħar sentenza; u f'dak l-appell għandhom jissemmew espressament is-sentenza jew sentenzi li minnhom isir appell: "Iżda appell minn dawk is-sentenzi separati jista' jsir qabel l-aħħar sentenza biss bil-permess tal-qorti mogħti fil-qorti bil-miftuħ; u din it- talba għal permess biex isir appell għandha ssir jew verbalment meta tingħata s-sentenza jew b'rikors fi żmien sitt ijiem minn dik is-sentenza u meta jingħata dak il-permess biex isir appell minn dawk is-sentenzi separati, iż-żmien biex jiġi preżentat l-appell relattiv għandu jibda għaddej mill-jum minn meta jingħata dak il-permess fil-qorti bil-miftuħ." Din hija disposizzjoni ta' ordni pubbliku u n-nullità tal-appell tista' u għandha tiġi dikjarata mill-qorti ex ufficio ukoll jekk il-parti l-oħra ma tressaqx l-eċċezzjoni relattiva. Għalhekk, billi appell minn sentenza separata jista' jsir biss bil-permess tal-ewwel Qorti, u Mizzi Antiques Qrati tal-Gustizzja Limited ma talbitx u ma ngħatatx dak il-premess, l-appell ma setax isir Kopja Informali ta' Sentenza Ngħaddu għalhekk biex inqisu l-appell tal-konvenuti Bagnaschi. L- aggravju ta' dawn huwa illi l-atturi ma għamlux il-prova li trid il-liġi illi l- mejda li qegħdin jirrevindikaw hija tassew tagħhom. humiex qegħdin jikkontestaw illi l-mejda li dwarha saret il-kawża hija tassew dik li kienet fil-post fejn kienet toqgħod Frances Caruana Simiana, u lanqas illi Frances Caruana Simiana hija awtriċi tal-atturi. Qegħdin igħidu iżda illi ma saritx prova illi l-mejda kienet ta' Frances Caruana Simiana u illi ma saritx il-prova li trid il-liġi illi t-trasmissjoni tal-mejda bil-mewt ta' Frances Caruana Simiana kienet ġiet denunzjata għall-għanijiet tal-Att dwar it- Taxxa tal-Mewt u Donazzjoni. Komplew fissru dan l-aggravju hekk: "Filwaqt illi nġiebet prova li l-mejda b'deskrizzjoni simili għal dik de quo kienet tinsab fil-fond appartenenti lil Frances Caruana Simiana (iz-zija tal-atturi) bl-indirizz 56, Triq Żonqor, Ħal Kirkop meta din ġiet imniżżla fil-mandat ta' deskrizzioni numru 536/81 fl-ismijiet Louis Caruana Simiana vs Frances Caruana Simiana, liema mandat ġie esegwit fil-fond suriferit, l-ewwel qorti straħet ukoll fuq id-dikjarazzjoni tal-attriċi stess li kkonfermat li l-mejda kienet fil-pussess taz-zija tagħha Frances Caruana Simiana. "Il-fatt illi l-mejda in kwistjoni kienet tinsab ġewwa l-fond appartenenti Iil Frances Caruana Simiana meta nħareġ il-mandat ta' deskrizzjoni bin-numru 536/81 (liema mandat taI-istess Frances Caruana Simiana) bl-ebda mod ma jista' jitqies illi dik l-istess mejda kienet tassew tinsab fil-pussess ta' Frances Caruana Simiana qabel din mietet u li b'hekk jagħtiha titolu fuq l-istess mobbli ai termini taI-artikolu 558 tal- Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta kif ikkonkludiet l-ewwel qorti. Inoltre, l- appellanti esponenti ma jistgħux jifhmu kif is-sempliċi dikjarazzjoni tal- atturi stess li qed jippromwovu din il-kawza fis-sens illi I-mejda in kwistjoni kienet fil-pussess tal-istess Frances Caruana Simiana tista' titqies bħala prova sodisfaċenti u konklusiva tal-pussess u sussegwentement titolu Ii kellha Frances Caruana Simiana fuq il-mejda de quo meta din ma ġietx ikkorroborata bi provi oħra f'dan is-sens. inħareġ wara Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Ġaladarba I-pern tal-kwistjoni huwa min għandu titolu fuq il-mejda in kwistjoni, l-iktar provi ta' importanza fil-kawża odjerna huma dawk li jikkonfermaw min tassew għandu titolu fuq l-imsemmija mejda. Il-ħtieġa Ii titressaq prova sodifaċenti tat-titolu tal-atturi tal-mejda de quo hija ferm ikbar fid-dawl tal-fatt illi Louis Caruana Simiana li fil-fatt bigħ l-isress mejda kien jippretendi xi jeddijiet fuqha iżda dawn il-jeddijiet ma ġewx rikonoxxuti stante n-nuqqas ta' prova Ii l-mejda kienet proprjetà tiegħu. Fid-dawl ta' dan, jekk l-atturi wkoll jonqsu milli jġibu prova li l-mejda hi proprjetà tagħhom, l-anqas ma tista l-ewwel qorti tasal għal konklużjoni Ii l-atturi huma tassew il-proprjetarji. "Osservazzjoni oħra tal-ewwel qorti hija dik illi fir-rigward ta' Frances Caruana Simiana ma ġiet preżentata l-ebda denunzja u għalhekk mhux magħruf jekk il-mejda de quo ġietx dikjarata. Dan ikompli jsaħħaħ I- argument li l-esponenti umilment qegħdin iressqu f'dan l-appell illi ma tressqitx prova sodisfaċenti tat-titolu tal-atturi fuq il-mejda li huma qed jippremettu illi għandhom. "Fil-fehma umli tal-esponenti l-provi mressqa mill-atturi f'dan ir-rigward mhumiex provi sodisfaċenti li jippruvaw b'mod konklussiv it-titolu ta' proprjetà li qegħdin jippremettu li għandhom l-atturi fil-kawża odjerna. Fil-fatt, l-ewwel qorti stqarreti illi 'Hu minnu li ma nġiebet l-ebda prova dokumentarja ta' titolu li Frances Caruana Simiana seta' kellha fuq il-mejda'. "Madankollu, I-ewwel qorti xorta sabet li l-imsemmija Frances Caruana Simiana kellha titolu fuq il-mejda in kwistjoni permezz tal-applikazzjoni tal- artikolu 558 tal-Kodiċi Ċivili, cioè li possession vaut titre, li jipprovdi: (1) Għal dawk li huma ħwejjeġ mobbli minnhom infishom, jew titoli għall-purtatur, il-pussess għandu, favur it-terzi ta' bona fidi, l-effett stess tat-titolu … … ..." "F'dan ir-rigward, l-esponenti tagħmel referenza għar-regola ġenerali fil-liġi proċedurali Maltija ai termini tal-artikolu 559 tal-Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta suriferita fis-sens illi I-qorti għandha fil-każijiet kollha tordna li ssirilha l-aħjar prova li l-parti tista' ġġib. Fid-dawl ta' dan, fil-fehma umli tal-esponenti l-provi li tressqu ċertament mhumiex l-aħjar prova li tista' titressaq sabiex jiġi ppruvat titolu fuq mobbli. "Essenzjalment, id-dikjarazzjoni tal-atturi stess u l-applikabbilità tal- artikolu 558 tal-Kap. 16 ikkostitwixxa l-qofol li fuqu straħet l-ewwel qorti meta laqgħet l-ewwel talba tal-atturi: l-atturi ma ressqux it-talba tagħhom abbażi tal-imsemmi artikolu 558 u wisq anqas ma ressqu prova f'dan is-sens: kienet l-ewwel qorti li għamlet din id-difiża a benefiċċju tal-atturi." Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Huwa minnu illi l-oneru tal-prova qiegħed fuq l-atturi u huwa minnu wkoll illi għandha ssir l-aħjar prova, iżda l-aħjar prova hija dik li tista' ssir fiċ-ċirkostanzi u mhux l-aħjar prova li tista' ssir bl-aktar mod Meta tqis illi l-oġġett tal-kawża huwa mejda tas-seklu XVII ma huwiex raġonevoli li tistenna illi l-atturi jkollhom f'idejhom xi "prova dokumentarja" dwar il-provenjenza tal-mejda. Barra minn hekk, kif sewwa qalet l-ewwel qorti, il-pussess in bona fide huwa prova biżżejjed tat-titolu għal ħwejjeġ mobbli. Il-konvenuti appellanti jgħidu illi ma saritx prova li Frances Caruana Simiana, awtriċi tal- atturi, kellha tal-mejda għax igħidu l-mandat ta' deskrizzjoni 536/81 – li juri illi l-medja kienet fil-post f'Marsascala fejn kienet toqgħod Frances Caruana Simiana – inħareġ wara l-mewt tagħha, u hekk jidher illi jridu jgħidu illi jista' jkun il-każ illi l-mejda ttieħdet hemm minn Louis Caruana Simiana wara li dan b'att ta' spoll daħal fil-fond. Fil-verità, iżda, il-mandat ta' deskrizzjoni kien esegwit fit-18 ta' Ġunju 19811, sew qabel il-mewt ta' Frances Caruana Simiana, li ġiet nieqsa fit-13 ta' Marzu 1993, u għalhekk tassew hemm prova illi l-mejda kienet fil-pussess tagħha. Ukoll, ma ntweriet ebda raġuni għala ma għandhiex titwemmen l-attriċi Miriam Falconi Vella meta din xehdet illi kienet tara din il-mejda fid-dar ta' 49 tal-proċess tal-ewwel qorti. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Meta tqis għalhekk illi saret prova tajba u biżżejjed illi l-mejda kienet fil- pussess tal-awtriċi tal-atturi u ma saret ebda prova li tegħleb il- presunzjoni ta' bona fides taħt l-art. 532 tal-Kodiċi Ċivili, din il-qorti taqbel mal-ewwel qorti illi saret prova tajba tat-titolu tal-atturi taħt l-art. 558 tal-Kodiċi Ċivili. Lanqas ma kien meħtieġ, kif iridu jgħidu l-konvenuti, illi l-atturi iressqu "t-talba tagħhom abbażi tal-imsemmi artikolu 558". L-atturi ma setgħux isejsu t-talba tagħhom fuq l-art. 558 għax fil-waqt li fetħu l-kawża ma kellhomx il-pussess; il-kawża anzi għamluha biex jiksbu lura l-pussess. Dan ma jfissirx illi ma setgħux jistrieħu fuq dak l-artikolu biex jagħmlu l- prova tat-titolu tagħhom wara li dan ġie kontestat mill-konvenuti. L-aggravju dwar nuqqas ta' prova ta' titolu huwa għalhekk miċħud. Fadal l-aggravju dwar nuqqas ta' prova ta' denunzja għall-għanijiet tat- taxxa tal-mewt. Taħt l-Att dwar it-Taxxa tal-Mewt u tad-Donazzjoni [Kap. 239] it-trasmissjoni b'mewt ta' ħwejjeġ mobbli kienet taxxabbli, għalkemm illum, taħt l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti [Kap. 364] li issa jirregola l-materja, ma għadhiex. L-art. 1(2) tal-Att tal- 1993 li jħassar l-Att dwar it-Taxxa tal-Mewt u tad-Donazzjoni [Att XVI tal-1993] jgħid illi l-Kap. 239 ma baqax fis-seħħ dwar trasmissjonijiet li ġraw wara l-25 ta' Novembru 1992. Frances Caruana Simiana ġiet nieqsa fit- Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza 13 ta' Marzu 1993, meta l-Kap. 239 ma kienx għadu fis-seħħ u għalhekk ma baqgħetx meħtieġa d-denunzja dwar il-mejda. Dan l-aggravju wkoll huwa għalhekk miċħud. Għal dawn ir-raġunijiet il-qorti tiċħad l-appell tal-konvenuti Bajada u ma tqisx l-appell tas-soċjeta Mizzi Antiques Limited billi dak l-appell ma jiswiex, bla ħsara għall-jedd tal-istess soċjetà li tappella wara s- sentenza finali taħt l-art. 231(1) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili. Il-konvenuti appellanti Bajada għandhom iħallsu l- ispejjeż kollha tal-appell tagħhom waqt illi s-soċjetà Mizzi Antiques Limited għandha tħallas l-ispejjeż kollha tal-appell tagħha. L-atti għandhom jintbagħtu lura lill-ewwel qorti sabiex jitkompla s-smigħ. Qrati tal-Gustizzja