Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Nadine Pechar Kumpilazzjoni Numru: 130/2017 Illum l-1 ta' Dicembru 2020 Rat li l-pulizija ressqet lil Lydon Gravina iben John u Josette nee Seddon, mwieled Il-Baħrija, Ir-Rabat (Malta) fil-5 ta' Mejju 1989 residenti 12B, Binja F. Sciberras Ent. C, Fl6, Triq Vilhena, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), detentur tal-karta ta' l-identita bin-numru Talli fil-lejl ta bejn l-4 u il-5 ta Marzu 2017 gewwa dawn il-Gzejjer f' San Ix-Xgħajra, minghajr hsieb li toqtol jew tqieghed il-hajja ta kkagunalha offizi ta' natura gravi. Il-Qorti giet mitluba li tohrog ordni ta' protezzjoni ai termini ta' l- Artikolu 412C, 383 fejn tiprojbixxi lill-imputat milli javvicina lil Lindsay Casha u r-residenza taghha u kif ukoll il-post li tali persuna Rat li matul l-ezami tal-imputat fl-udjenza tas-27 t' Settembru 2017, ai termini ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici Kriminali, l-imputat tenna li ma kienx hati ta' l-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.1 Rat li din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif inhi diversament ippreseduta nhar il-10 ta' Mejju 2019 b'digriet moghti mis-Sinjurija Tieghu il-Prim' Imhallef Emeritus Dr. Joseph Aleksic LL.D.2 Rat li fl-udjenza tas-17 ta' Gunju 2019 il-partijiet ivverbalizzaw li qed jezentaw lil din il-Qorti kif presjeduta milli terga' tisma' lix-xhieda Wara li rat li l- Avukat Generali nhar il-10 ta' Jannar 2020 ipprezenta formalment l-artikoli tal-gudizzju ta' liema l-imputati ghandhom jigu aggudikati minn din il-Qorti u jinstabu hatja u cioe4: a. Fl-artikoli 17, 31 u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet b. Fl-artikoli 214 u 218 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' c. Fl-artikoli 412C u 383 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; ta' Malta; Rat li matul is-seduta tas-16 ta' Jannar 2020, din il-Qorti, wara li gew moqrija l-istess artikoli tal-gudizzju ai termini tal-Artikolu 370(3) (b) tal- Kodici Kriminali, staqsiet lill-imputat jekk kellux oggezzjoni li l-kaz tieghu jigi trattat u deciz minn din il-Qorti u wara li tat lill-imputat zmien xieraq biex iwiegeb ghal din il-mistoqsija, wiegeb li ma kellux oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura sommarja u l-Qorti ghalhekk hadet nota bil-miktub ta' din it-twegiba fil-process ai termini tal-Artikolu 370(3)(c) tal-Kodici Kriminali u kkonvertiet ruhha f'Qorti ta' Gudikatura Rat illi l-prosekuzzjoni ghalqet il-provi taghha nhar is-16 ta' Jannar Rat illi d-difiza ghalqet il-provi taghha nhar id-9 ta' Lulju 2020 u talbet li jigi mhejji Social Inquiry Report.7 Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda u tas-sottomissjonijiet li nstemghu quddiem il-Qorti kif diversament preseduta; Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda prodotti, kif ukoll is-Social Inquiry Report, fliet l-atti kollha tal-kawza; Semghet lill-partijiet jitrattaw bis-sottomissjonjiet finali fl-udjenza tad-29 Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza. Illi dan il-kaz immur lura ghal-lejl ta' bejn il-4 u 5 ta' Marzu 2017 meta l- appartament sitwit f'San Ix-Xgħajra. Meta l-pulizija irrikorrew fuq il- Il-griehi allegatament graw minhabba argument li nqala bejnha u l-imputat li kien l-gharus taghha u beda jaghtiha bil-ponn ta' Settembru 2020. Rat l-atti kollha Ikkunsidrat Fatti fil-qosor Ikkunsidrat ghad-dokumenti saljenti li hija semghet u li gew prezentati tul il-mori tal-proceduri odjerni. Fis-seduta tas-27 ta' Settembru 2017 xehdet il-parte civile Lindsay Il-parte civile ilha taf lill-imputat ghal madwar 8 snin u ghandhom zewgt itfal flimkien li jisimhom Lentini u Saliba Hales ta' 6 snin u Hija stqarret li nhar l-4 jew il-5 ta' Marzu 2017 hija u Hadu lit-tfal ghand missierha u ghall-habta tal- 22:00hrs kienu sejrin lejn Paceville. Meta waslu marru fl-istabbiliment Wara li ghadda ftit tal-hin marru fl- istabbiliment Plush izda x-xhud xtaqet titlaq minn Paceville ghax kienet tippreferi li johorgu Bugibba. tant li fil-karozza ma kellimhiex u ankè meta waslu d-dar, li hija Bugibba stess, huwa baqa' bin-nervi. Eventwalment, ix-xhud imteddet fis-sodda waqt li l-imputat kien ghadu fil-kamra tal-banju. kamra tas-sodda qal li kien bi hsiebu jorqod fis-sodda tat-tifel go kamra ohra imma xorta dahal fis-sodda. Ix-xhud wegbitu li jekk ried imur seta' F'daqqa wahda rega' beda jirrabja u jidghi u tela' fuq ix-xhud u taha xi daqqiet bil-ponn fuq wiccha. Hekk kif hija pruvat tqum, l- imputat rega' imbuttaha u beda jzommilha halqha sabiex iwaqqafha milli tghajjat u ankè prova jkaxkarha. Skont ix-xhud, f'dak il-hin indunat atteggjament tieghu u beda jiskuza ruhu. tax-xhud li joqghodu fl-istess korp t'appartamenti, li eventwament xehdu ukoll f'dawn il-proceduri. Eventwalment waslu l-Pulizija fuq il- post u x-xhud ittiehdet minn ommha l-ewwel ic-centru tas-sahha tal- Ix-xhud spjegat illi per konsegwenza tad-daqqiet li sofriet kienu iccaqalqulha xi snien li kienu jirrikjedu intervent kirurgiku sabiex jigu issodati. jagixxi bl-ikrah meta jirrabja. Fis-seduta tas-26 t'Ottubru 2017 xehed PS 0350 Brendon Bugeja Inferrera, stazzjonat fl-ghassa tal-Qawra li pprezenta kopja tar-rapport PIRS relattiv ghall-kaz. Fl-istess seduta xehed Mr Clarence Alves De Oliveira, konsulent, li kkonferma illi huwa kien ezamina u tratta lill-parte civile. nefha f'wiccha u kienet tidher li qed issofri minn ugiegh tant li bil-kemm Mill-ezamijiet li ghamel ix-xhud irrizulta li kien hemm ksur fil-mandible tant li s-snien ma kienux qed jillivellaw. ghamlilha bridle wire temporanju sakemm imbaghad sar l-intervent proprju minn xi hadd iehor. Ix-xhud ipprezenta xi X-Rays li kienu Fl-istess seduta xehed it-Tabib Dr Joseph ‘Amoroso, adett fic-centru tas- Huwa stqarr li fil-5 ta' Marzu 2017 huwa kien ezamina lill-parte civile li kienet qed tilmenta minn ugiegh kbir f'halqha. segwitu ta' X-Ray li sar irrizulta li kien hemm ksur fil-mandible tax- Kienet vizibbli ukoll qasma superficjali fil-hanek t'isfel tax- Il-pazjenta kienet giet riferuta l-Isptar ghall-aktar kura. Fis-seduta tat-13 ta' Novembru 2017 xehed PC 1607 Mark Cardona, stazzjonat fl-ghassa tal-Qawra. Ix-xhud stqarr li fil-jum tal-incident ghall-habta ta' 24:00hrs, huwa flimkien ma PS 4399 Brendon Bugeja Inferrera kien irrikorra f'St Francis Flats, Triq il-Mazzola, Ix-Xagħra in segwitu ta' rapport. Fuq il-post ra lil tfajla, cioè il-parte civile Linsday Casha li kienet qed izzomm halqha b'carruta mcappsa bid-demm u tibki bl- Kienu vizibbli ukoll xi griehi fuq idejha. Dak il-hin hija qalet li kellha argument mal-gharus taghha Lydon Loffreda li kien telaq minn fuq il-post. Ix-xhud stqarr li aktar tard dak il-lejl, l-imputat mar l-ghassa tal-Qawra minn jeddu fejn gie arrestat. Fis-seduta tat-13 ta' Novembru 2017 xehdet Joanne Casha, omm il- parte civile, fejn hija stqarret li hija toqghod fl-istess blokka fejn toqghod Dakinhar tal-incident ghall-habta ta' 24:00hrs, hija irritornat id-dar u hekk kif bdiet tiela t-tarag, semghat lit-tifla taghha tibki u rat lill-Pulizija fuq il-post. tat-tifla, sabitha qed izzomm halqha u tghid "ha jaqghuli snieni" filwaqt li kellha d-demm fuq idha. Kien jidher li kien hemm ammont ta' demm Fuq il-post kien hemm oht ix-xhud u t- tifel taghha. Ix-xhud wasslet lil bintha fic-centru tas-sahha tal-Mosta u Stqarret illi hija hadet zewg ritratti tal-griehi li kellha t-tifla ezatt wara li giet operata, liema ritratti hija gharfet ezebiti a fol 24 u 25. Ix-xhud iccarat illi hija ma kienitx prezenti fil-binja fil- ta' Dicembru 2017 xehdet Gertrude Omran, rapprezentant tal-amministrazzjoni tal-Isptar Mater Dei, li pprezentat kopja tal-file mediku relattiv ghall-parte civile. Fis-seduta tad-9 ta' Mejju 2018 xehed l-Ispettur Nicholas Farrugia Sciuech, stazzjonat fl-ghassa tal-Mosta, fejn huwa stqarr li fil-lejl ta' bejn il-hamsa u sitta ta' Marzu 2017, kien gie nformat minn FARRUGIA SCIUECH Farrugia Sciuech Bugeja Inferrera li kien hemm argument gewwa St Francis Flats, Triq il-Mazzola, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) u li fuq il-post kien hemm persuna, certu Lindsay Casha li Hi indikatilhom li kellha argument ma certu Lydon Loffreda li dak il-hin ma kienx fuq il-post. gewwa c-centru tas-sahha tal-Mosta fejn hi giet certifikata li kellha feriti gravi u ntbaghtet ukoll l-isptar ghall-kura. Dak il-lejl stess, l-imputat Lydon Loffreda kien mar l-Ghassa tal-Paola hu stess ghal habta tas- 01:00hrs u x-xhud kien ordna li jinzamm arrestat. xhud kellem lill-imputat fil-prezenza ta' PC1386 U PC 312 fejn huwa kien ghazel li ma jikkonsultax ma avukat qabel ma ta stqarrija. Fl-istess seduta xehdet Eleonor Xuereb Micallef, iz-zija tal-parte civile. toqghod fl-istess korp ta' appartamenti fejn sehh l-allegat incident, Hija stqarret li fil-lejl tal-incident, waqt li kienet fis-sodda, semghat hafna twerzieq gej mill-appartament ta' tahtha fejn toqghod il-parte civile, dak iz-zmien flimkien mal-imputat. Hija gharfet il-vuci bhala dik tan-neputija taghha. ix-xhud nizlet sabiex tara x'kien gara u hekk kif nizlet l-indana tat-tarag, sabet lill-parte civile mal-art qed tibki hdejn il-bieb ta' barra tal- appartament numru 2 u x'hin tbaxxiet hdejha biex twennisha, intebhet li kien hemm riha ta' demm go halqha u xi demm icaracar ma geddumha u hassha hazin minhabba li skont hi, "mhijiex tabja ghal dawn l- affarijiet". F'dak il-hin kien ghad hemm prezenti l-imputat li minn naha Ix-xhud spjegat illi hija fuq il-post u l-imputat ma kienx ghadu hemm. Kien hemm fuq il-post Hija spjegat li l-ghada rat lill-parte civile u din kienet "b'halqha mfarrak". Ix-xhud iccarat li l-ghajjat li setghatx tirrikkonoxxi xi kliem jew diskors partikolari u lanqas ma tghid Fis-seduta tas-16 ta' Jannar 2019 xehed Luke Aras, il-kugin tal-parte Dan ix-xhud ukoll joqghod fl-istess korp ta' appartamenti. Ghalkemm ma setax jiftakar id-data tal-incident, ix-xhud stqarr illi huwa seta' jiftakar illi kien ra lil-kugintu, cioé il-parte civile mal-art, qed tibki u Huwa stqarr ukoll li kien sema' xi ghajjat gej mill- appartament ta' taht li huwa gharaf bhala l-vuci ta' kugintu. Hekk kif sema dan l-ghajjat, huwa hareg mis-sodda u nizel jara x'inhu jigri. Hekk kif staqsiha x'kien gara, il-parte civile qaltlu "faqaghli halqi" b'referenza Ikkunsidrat Stqarrija Mil-provi prodotti jirrizulta li l-istqarrija8 ta' l-imputat ittiehdet nhar il-5 ta' Frar 2017, u cioe ftit jiem wara l-incident gewwa l-Ghassa tal-Pulizija, L-Isla fl-ufficju ta' l-Ispettur Nicholas Farrugia Sciuech fil-prezenza ta' PC 312 J Sultana u dan wara li kien inghata s-soliti twissija ta' xiex gie investigat u wara li nghatalu d-drittijiet kollha tieghu dwar il-jedd li jikonsulta ma' avukat tal-fiducja tieghu qabel issirlu xi interrogazzjoni. Illi wara li l-imputat inghata il-jedd li qabel ma issirilu xi investigazzjoni jithalla, kemm jista jkun malajr, jitkellem privatament ma' avukat jew prokuratur legali, wicc imbwicc jew bit-telefon ghall mhux aktar minn 8 Folios 11-13 ta' l-atti processwali jew fil-prezenza l-interrogazzjoni innifisha, iddikjara li irrinunzjaw milli jezercita dan id-dritt.9 Illi fl-istqarrija l-imputat ghazel li jiffirma l-istqarrija tieghu u wiegeb Illi mill-istqarrija ta' l-imputat jirrizulta li l- imputat u l-gharusa tieghu Lindsay Casha kienu Paceville u meta "Jiena u Lyndsay Casha konna qeghdin Paceville u hadna xi drinks hemmhekk u wara morna d-dar ghal-habta ta' xi l-hdax u nofs ta' filghaxija u bdejna nargumentaw fis-sodda u iggildt maghha u tajta xi daqqa u imbuttajtha, imbaghad bdiew twerzaq u ppruvajt nikkalmha u bdejt nghidilha li ha nitlaq u wara nizlet iz-zija taghha u kugin taghha u bdew jippruvaw jikkalmaha u wara iwiegeb din il-mistoqsija. Meta mistoqsi fuq xiex inqala' l-argument, iddikjara li ma kienx ha Tul l-interrogazzjoni, l-imputat ikkonferma li l-incident inqala d-dar taghhom fuq is-sodda taghhom u li ma Lindsay Casha ghandhom L-imputat jistqarr ukoll li gharraf li dak li gara dak il-lejl kien "hazin hafna"11, li gieli kellu argumenti bil-kliem ma' l-gharusa tieghu u li ralha demm ma' halqha bhala konsegwenza tal-glieda li grat. Ikkunsidrat Kunsiderazzjonijiet legali jistqarr: Illi l-Avukat Generali fir-rinvija ghall-guddizju jindika l-artikolu 214 u 218 bhala dawk l-artikoli li bihom l-imputat ghandu jinstab hati. L-artikolu 214 tal-Kodici Kriminali jistqarr: Kull min, mingħajr il-ħsieb li joqtol jew li jqiegħed il-ħajja ta' ħaddieħor f'periklu ċar, jikkaġuna ħsara fil-ġisem jew fis-saħħa ta' persuna oħra, jew iġibilha disordni f'moħħha, ikun ħati ta' offiża fuq il-persuna. L-artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali jistqarr (hekk kif inhu aggornat (1) L-offiża fuq il-persuna hija gravi, u għaliha tingħata l-piena ta' priġunerija minn sena sa seba' snin12 – (b) jekk iġġib mankament jew sfreġju fil-wiċċ, fil-għonqjew f'waħda mill-idejn tal-offiż; Illi l-artikolu 218 tal-Kodici Kriminali (hekk kif inhu aggornat illum) 218.(1) L-offiża gravi hija punibbli bil-priġunerija minn ħamsa sa għaxar (a) jekk tikkaġuna debbulizza permanenti fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' xi parti tal-ġisem, jew iġġib difett permanenti f'parti tal-għamla tal-ġisem, jew, marda permanenti tal-moħħ; mill-idejn tal-offiż; (b) jekk iġġib sfreġju gravi u permanenti fil-wiċċ, fil-għonq jew f'waħda 12 Fiz-zmien mertu tar-reat il-piena kienet minn tliet xhur sa tliet snin 13 Fiz-zmien mertu tar-reat il-piena kienet minn disa xhur sa disa snin (ċ) jekk, meta ssir fuq mara tqila, iġġibilha l-abort. (2) Id-debbulizza fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' parti tal-ġisem, u l-marda tal- moħħ, l-isfreġju gravi jew id-difett jitqiesu permanenti wkoll jekk x'aktarx ikunu hekk. (3) Il-pieni għar-reati msemmija fis-subartikolu (1) għandhom ikunu dawk stabbiliti fl-artikolu 312(2), kemm-il darba l-offiża fuq il-persuna tkun saret bil- mezz ta' likwidu jew sustanza li jesplodu. Illi fl-artikoli ta' l-Avukat Generali ma hemmx indikazzjoni specifika ta' liema subartikolu fl-artikolu 218 tal-Kodici Kriminali qieghed jindika li Illi dan ipoggi lil Qorti f'forma ta' fishing expedition biex tiddeduci hi x'inhu l-hsieb tal-prosekuzzjoni u ta' liema kwalifika ta' reat gravi ghandu jinsab hati l-imputat. Illi dan iservi biss biex johloq incertezza fuq il-kaz tal-prosekuzzjoni u jpoggi fid- dubju l-intenzjoni tal-prosekuzzjoni. Filwaqt li fil-fehma ta' din il-Qorti ma ggibx ebda nullita ta' procedura, il-Qorti tqis li huwa fid-dmir ta' l-Avukat Generali li f'dawn ic- cirkostanzi jippreciza l-imputazzjonijiet meta jinhargu l-artikolu ghal- gudizzju. Il-Qorti, fic-cirkostanzi ta' dan il-kaz qiset dak li jghid l-artikolu 218(1)(b) tal-Kodici Kriminali ta' Malta: (1) L-offiża gravi hija punibbli bil-priġunerija minn ħamsa sa għaxar snin jekk iġġib sfreġju gravi u permanenti fil-wiċċ, fil-għonq jew f'waħda mill- idejn tal-offiż; Il-Qorti tosserva wkoll li l-Avukat Generali fir-rinviju ghall-gudizzju ma jindikax l-artikolu 216 tal-Kodici Kriminali li huwa reat minuri li huwa kompriz u involut fir-reati iktar gravi prospettata fl-artikolu 218 tal- Kif ritenut in mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet Il- "Illi ma hemmx dubju li r-rinviju ghall-gudizzju li jaghmel l-Avukat Generali ghandu jitqies bhallikieku hu att ta' l-akkuza, u hekk kif fuq att ta' akkuza, skond l-artikolu 467 (4) il-guri (jew il-Qorti) tista' ssib htija ta' reat jew reati izghar, basta li dan jew dawn ir-reati jkunu komprizi w involuti f' xi parti ta' latt tal-akkuza, hekk ukoll il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tista' ma ssibx htija skond l-artikoli ndikati fir-rinviju ghall-gudizzju tal-Avukat Generali imma ssib htija ta' reat jew reati minuri Dan ghaliex ir-regoli imsemmija fis-subartikoli (2) u (4) tal-artikolu 467 tal-Kodici Kriminali gew dejjem ritenuti lli japplikaw ghall- Qrati ta' Gustizzja Kriminali kollha." Il-Qorti taghmel referenza ghal-kaz Il-Pulizija vs Joseph Aleksic fejn l-principji jirregolaw il-klassifikazzjoni ta' griehi ghall-fini ta' proceduri kriminali huma ben stabbiliti fl-ordinament guridiku taghna, fejn jinsab ritenut pacifikatament illi: "Il-kwistjoni ta' jekk offiza hiex wahda hafifa u ta' importanza zghira, hafifa, gravi jew gravissima hi wahda ta' fatt u ghalhekk rimessa ghall-gudikant talfatt (fil-kaz ta' guri, ghalhekk, rimessa f'idejn il-gurati; fil-kaz odjern rimessa f'idejn il-gudikant ta' l-ewwel grad...). Ma hix, ghalhekk, kwistjoni, li tiddependi 14 moghtija fl-10 ta' Novembru 2005 neccessarjament jew esklussivament fuq "opinjoni medika". It-tabib jew tobba jispjegaw x'irriskontraw bhala fatt; u, jekk il-qorti tippermettilhom, jistghu joffru l-opinjoni taghhom dwar, fost affarijiet ohra, kif setghet giet ikkagunata dik l-offiza, jew ma' xhiex huma kompatibbli s-sintomi li jkunu gew klinikament Ikun jispetta mbaghad ghall-gudikant tal-fatt li, fiddawl mhux biss ta' dak li jkun xehed it-tabib izda fid-dawl tal-provi kollha, jiddetermina n- natura ta' l-offiza."15 Di piu fis-sentenza Il-Pulizija vs Francis El Mehdy intqal: "… ghall-finijiet tal-artikolu 216 jekk hemmx sfregju jew le hi kwistjoni ta' fatt rimessa ghall-gudikant … u dan kien perfettament intitolat li jasal ghal konkluzjoni differenti minn dik li wasal ghaliha l-espert tal-Qorti." fejn id-distinzjoni bejn l-artikolu 216 u 218 tal-Kodici Kriminali giet "Mir-ritratti ezebiti u li ttiehdu ftit hin wara l-incident meritu ta' l-akkuza, jirrizulta bl-aktar mod car li dana Curmi soffra offizi ta' natura gravi fittermini ta' l-Artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali. Skond din id-disposizzjoni, l- offiza fuq il-persuna hi gravi jekk, fost cirkostanzi ohra, iggib sfregju fil-wicc. fil-wicc (jew fl-ghonq jew f'wahda mill-idejn) anke ta' ftit granet jibqa' sfregju ghal finijiet ta' l-imsemmija disposizzjoni, il-permanenza ta' l-isfregju hi relevanti biss meta, abbinata mal-gravita', taghti lok ghal hekk imsejjha "offiza 15 Qorti tal-Appell Kriminali, deciza 30 ta' Lulju 2004 16 Deciza fit-12 ta' Settembru 1996 17 Deciza 5 ta' Frar 1998 Fir-rigward, il-Qorti tirreferi wkoll ghal dak li ntqal sussegwentement mill-istess Qorti fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Antonio "Kif din il-Qorti kellha l-opportunita` li tirrimarka f'okkazzjonijiet ohra, l- isfregju ('disfigurement') fil-wicc (jew fl-ghonq jew fl-id) kontemplat fl-artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali jista' jkun anke ta' natura temporanea, bhal, per ezempju, sakemm il-ferita tfiq. Huwa biss fil-kaz tal-hekk imsejjha 'offiza gravissima' fl-artikolu 218(1)(b) li l-ligi tirrikjedi l-permanenza (oltre lgravita`) ta' l-isfregju. Mir-ritratti esibiti din il-Qorti tara li l-ewwel Qorti setghet legalment u ragjonevolment tikkwalifika l-offiza f'wicc Sultana bhala sfregju (ghalkemm mhux gravi u anqas permanenti) peress li dik l-offiza kienet tiddisturba l-armonija tal-lineamenti tal-wicc u kienet tidher minn distanza Ikkunsidrat Provi li tresssqu Illi mix-xhieda ta' Lindsey Beeston Pace gie ikkonfermat li l-imputat huwa l-gharus taghha, ghandhom zewg itfal flimkien u li dak inhar kienu Ma bdewx jaqblu fuq fejn kienu ha jqattghu l- hin taghhom u meta marru d-dar, l-imputat kien bin-nervi. d-dar l-affarijiet eskalaw u waqt li hi kienet fis-sodda: 18 Deciz fit-2 ta' Settembru 1999 19 Folios 23-32 ta' l-atti processwali "kienu xi nofs il-lejl hekk u Leyden beda jidghi u jirrabja. wahda tela' fuqi u beda jaghtini go wicci."20 "Xhud: Imbaghad hu beda jaghtin go wicci bil-ponn...… jiena kont minduda fuq is-sodda jien u mbuttani minn wicci rega'. fil-fatt tieghi toqghod il-mummy fuq u beda jzommli halqi biex ma nghajjatx u dak il-hin intlieli halqi bid-demm kollu u hu beda jzommli halqi biex ma nghajjatx imma fil-verita qisni kelli bzonn innehhi d-demm qisni. Qorti: Issa milli tiftakar dan id-demm kif gie? Xhud: Bid-daqqiet hu. fuq wiccek? Qorti: Jigifieri bid-daqqa li tak jew bid-daqqiet illi tak ukoll fuq halhek apparti Fuq wicci mbaghad kelli t-tbengil go saqajja."21 L-imputat ghall-ewwel beda jzommha lura u talabha biex ma ccempilx lill-pulizija. Sussegwentement l-imputat telaq minn fuq il-post minghajr Mix-xhieda ta' l-Ispettur Nicholas Farrugia Sciuech irrizulta li fil-fatt il-pulizija bdew ifittxu lil-imputat sabiex jirintraccawh izda l-istess imputat mar minn jeddu l-Ghassa tal-Qawra.22 Bhala konsegwenza, il-vittma spiccat bl-ghadam ta' gewwa halqa miksur minn zewg nahat u kellha bzonn operazzjoni l-isptar sabiex jigi inserit hadid fi forma ta' plates go halqa max-xedaq. kemm batiet bhala konsegwenza ta' dan l-incident, l-ugieh u skumdita' kbira li ghaddiet minnha u kemm baqghet tbati l-konsegwenzi fit-tul. Ix-xhud esebit ukoll ircevuta tad-dentist fl-ammont ta' mitejn Euro (€200)23 u zewg ritratti li juru l-griehi sofferti minnha li ttiehdu minn Fuq il-post ta' l-incident kienu rrikorrew PC1029 Mark Cardona u PS1026 fejn sabu lill vittma mugugha u bid-demm u nnotta wkoll li kellha xi griehi f'idejjha.25 Il-vittma mal-ewwel indikat l-imputat bhala l-persuna Omm il-vittma, Joanne Casha, xehdet26 li kienet tghix fl-istess blokk maghha u nizzlet taghti l-ewwel ghajnuna meta gara l-incident. Flimkien mas-sieheb taghha, wasslet lil bintha c-centru tas-sahha, u wara li ghamlulha l-x-ray u sabulha x-xedaq maqsum haduha l- Ix-xhud ikkonfermat ukoll li kienet hi li hadet iz-zewg ritratti li gew esebit minn bintha Lindsay Casha. Iz-zija tal-vittma Eleanor Casha xehdet27 li dak in-nhar ta' l-incident kienet semghet il-glied u meta marret biex tara jekk in-neputija taghha ghandhiex bzonn ghajnuna sabitha tibki, twerzaq bl-ugieh u b'hafna demm ma halqha u gedduma. Bix-xokk ta' dak li rat, taha hass hazin. Ix-xhud Luke Agius Difesa, li jigi l-kugin tal-vittma kien ukoll prezenti fil- mumenti wara li l-vittma giet aggredita u ikkorbora dak li xehdet iz-zija Il-prosekuzzjoni esebit ittra ta' Drs Demajo Dental Clinics29 li giet ikkonfermata mix-xhud Clarence Alves De Oliveira.30 Ix-xhud jikkonferma li kien hemm diversi "facial fractures" f'wicc il-vittma. F'dan ir-rigward ix-xhud ipprezenta diversi ritratti31 li juru x-rays ta' dawn il-fratturi li soffriet il- Gie esebit ukoll mill-prosekuzzjoni certifikat mediku mahrug mit-tabib L-Isla dak il-lejl stess li jindika l-griehi sofferti mill-vittma bhala gravi.32 Dan ic-certifikat gie ikkonfermat mix-xhud stess Joseph ‘Amoroso.33 Ix-xhud Gertrude Omran esebit ir-rapport mediku tal-vittma hekk kif mizmum mill-Sptar Mater Dei (u qabel Sptar St. Lukes) li fih jirrizulta d- dettalji kollha dwar l-operazzjoni, l-feriti u t-trawma fil-halq li ghaddiet minnhom il-vittma. Minn l-istess rapport mediku jirrizulta wkoll li l-operazzjonji kienet tinvolvi plate fixation kif ukoll screws li kellhom jitwahhal b'mod permanenti fix-xedaq tal-vittma.34 Illi mill-provi kollha prodotti jirrizulta ampjament car li l-imputat ta daqqiet lil Linday Casha u kisrilha x-xedaq. Dan jirrizulta kemm mix- xhieda u dokumenti prodotti kif ukoll mill-amissjoni ta' l-imputat stess Jirrizulta wkoll b'mod inekwivoku li l-griehi sofferti mill-vittma huma ta' natura gravi. Dak li trid tiddeciedi din il-Qorti huwa jekk ir-reat li sehh jaqax fid- dimensjoni ta' dak li jipprovdi l-artikolu 216 jew l-artikolu 218 tal-Kodici Illi mill-assjem tal-provi prodotti l-prosekuzzjoni ma talbitx sabiex jinhatar espert mediku sabiex jirrelata dwar jekk il-griehi li soffriet il-vittma, illum il-gurnata humiex ta' natura permanenti u cioe ta' natura gravissima (skond l-artikolu 218). Illi a skanz ta' ripetizzjoni u b'referenza ghal-kazistika mesemmija aktar 'il fuq, din il-Qorti fuq il- provi mressaq mill-prosekuzzjoni m'ghandhiex il-bazi fattwali sabiex tikonkludi li griehi baqghu ta' natura permanenti skond l-artikolu 218 Ghaldaqstant din il-Qorti filwaqt li tqis li l-kaz tal-prosekuzzjoni gie ppruvat sal-grad rikjest mill-ligi ossija li l-imputat huwa hati ta' offiza fuq il-persuna ta' Lindsay Casha a tenur tal-artikolu 214 tal-Kodici Kriminali, u li l-istess griehi ghandhom ikunu kwalifikati bhala gravi skond l-artikolu 216 tal-Kodici Kriminali peress li ma jirrizultawx l- elementi necessarji skond l-artikolu 218 tal-Kodici Kriminali. Ikkunsidrat Illi mil-istqarrija ta' l-imputat jirrizulta li l-imputat gharaf li dak li kien Il-Qorti fliet ukoll il-fedina penali35 xejn felici ta' l-imputat li fiha jirrizultaw reati relatati mad-droga u serq. Madankollu mill-istess fedina penali ma jirrizultax li qatt instab hati ta' reati relatati ma griehi gravi jew reati ohra li jinvolvu lil Lindsay Casha. Il-Qorti qiset ukoll is-social inquiry report mitlub mid-difiza ta' l-imputat. Illi dan ir-rapport gie mhejji minn ufficjal tal-probation Mary Rose Lepre’ u jitfa dawl fuq it-trobbija u l-hajja ta' l-imputat. wkoll li l-imputat kien jabbuza d-droga eroina u kokaina, u li waqt il- kumpilazzjoni tar-rapport, l-imputat qatt ma attenda appuntament sabiex isirlu ezami biex jigi stabbilit jekk hux qieghed jabbuza mad- Filwaqt li dan ir-rapport jitfa dawl fuq il-persuna ta' l-imputat u fih hemm registrat li l-imputat wera rimors ghal dak li gara ma jistax jinghad li minn dan ir-rapport jemergi ebda gustifikazzjoni ta' dan l-agir tieghu - bid-daqqiet sostanzjali li ta lill-vittma, kisrilha halqha f'diversi postijiet u ikkagunalha griehi gravi li kienu jitolbu diversi interventi kirugici u fil-mument ta' l-incident halliha wahdiha f'dik is-sitwazzjoni ta' vunerabilita', bzonn u ta' ghajnuna. Illi l-imputat jigi missier it-tfal tal-vittma u ma jistax ma jigix osservat kemm dan l-agir huwa ta' hsara u ta' ezempju hazin fuq it-tfal tieghu dwar kif giet trattata ommhom minn missierhom, iktar u iktar fuq kwistjoni apparentement minima kif kienet dik spjegata fil-kors ta' dawn il-proceduri. 35 Folio 3- 6 minn wara u quddiem ta' l-atti processwali Ikkunsidrat Birmingham applikabbli taht l-artikolu 216 tal-Kodici Kriminali Illi l-incident mertu ta' dan il-kaz sehh f'Marzu tas-sena 2017. Illi fiz-zmien ta' l-incident il-piena punibbli ghal reat skont l-artikolu 216 kien ghal perjodu ta' prigunerija minn tliet xhur sa tliet snin. Illi bl-introduzzjoni ta' l-Att Numru XIII tal-2018 il-ligi giet emendata fis- sens li l-piena ghal dan ir-reat giet mizjuda ghal piena ta' prigunerjia ghal perjodu minn sena sa seba' snin. Ghaldaqstant, l-imputat ghandu jinghata l-piena applikabli fil-perjodu meta sehh ir-reat u mhux kif emendata illum. Il-Qorti osservat li s-segwenti dispozizzjonijiet tal-Kodici Kriminali li ma kienux imnizzla fir-rinviju finali ghall-gudizzju ghal konsiderazzjoni tal- L-artikolu 222(1)(a) li jghid: (1) Il-pieni msemmijin fl-artikoli 216, 217, 218 u 220, u fis-subartikoli (1) u (2) tal-aħħar artikolu qabel dan, jiżdied u bi grad meta l-offiża ssir - (a) fuq il-persuna ta' wieħed mill-ġenituri jew ta' axxendent ieħor leġittimu u naturali, jew fuq il-persuna tal-aħwa, bniet jew subien, leġittimi u naturali, jew fuq il-persuna ta' wieħed mill-konjuġi, jew fuq il- persuna ta' wieħed mill-ġenituri naturali, jew fuq xi persuna msemmija fl- Il-piena stabbilita għad-delitti msemmijin fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub- titolu, tiżdied bi grad sa żewġ gradi f'kull wieħed mill-każijiet li ġejjin: (h) meta d-delitt isir fuq il-persuna ta': (iv) xi persuna oħra li jkollha jew li kellha tarbija komuni mal-ħati; Illi madankollu l-Avukat Generali fir-rinviju finali ghal-gudizzju ma talabx li l-artikolu 222(1)(a) u 202(h)(iv) tal-Kodici Kriminali jigu meqjusa minn din il-Qorti fil-gudizzju ghall-piena. Ghaldaqstant kif inhu ben risaput meta Qorti Istruttorja tigi konvertita' f'Qorti ta' Gudikatura Kriminali li jkun hemm rinviju da' parti ta' l- Avukat Generali, l-Qorti tal-Magistrati tkun marbuta strettament bl- artikoli citati mill-Avukat Generali biss. F'dawn ir-rigward vide is- sentenzi tal-Qorti ta' l-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Francis Parnis u Il-Pulizija vs Michael Sciberras Vella. Ghaldaqstant il-Qorti wara li rat l-artikoli 17, 31, 214, 218, 412C, 383, u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta issib lil Lydon Loffreda hati ta' l-imputazzjoni dedotta kontrih u tikkundannah 36 Deciz mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar it-12 ta' Jannar 1996 37 Deciz mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar id-9 ta' Gunju, 1998 38 Deciz mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar l-24 ta' April, 2002 39 Deciz mill-Qorti tal-Appelli Kriminali nhar is-7 ta Dicembru, 2001 prigunerija effettiva ta' disa (9) xhur minn liema ammont ghandu jigi Il-Qorti wara li rat l-artikolu 412D tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta tqieghed lill-hati taht Ordni ta' Trattament, liema ordni qieghda issir ghall-perjodu ta' tliet (3) snin skond l-anness digriet li ghandu jifforma parti integrali ta' din is-sentenza u dan sabiex (i) il-hati ikompli b'kull kura necessarja sabiex jindirizza l-vizzju tad-droga li ghandhu, jekk ghadu l-kaz u (ii) jinghata assistenza ta' anger management sabiex jinidirizza u jikkontrolla r-rabja tieghu. Il-Qorti tordna wkoll li l-hati ikompli jigi ssorveljat minn ufficjal tal- Probation u Parole ghal perjodu ta' tlett snin u li ghandu jikkoordina mad-Direttur tal-Habs sabiex waqt li l-hati ikun qieghed jiskonta din il- piena ikompli bit-trattament mehtieg b'mod immedjat. Il-Qorti wara li rat l-Artikoli 383 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabiex tipprovdi għas-sigurta` pubblika, tqiegħed lill-ħati Lydon Loffreda taħt obbligazzjoni tieghu u personali għal perjodu ta` sena taħt penali ta` elfejn ewro (€2,000) liema zmien ghandu jibda jidekorri wara li jkun lesta l-perjodu ta' inkarcerazzjoni. Il-Qorti wara li rat l-artikolu 412C tal-Kodici Kriminali tordna l-hrug ta' ordni ta' protezzjoni kontra l-hati a favur ta' Lindsay Casha ghal perjodu ta' tlett snin bl-iskop li tipprovdi ghas-sigurta' u ghall- protezzjoni tal-vittma u dan billi tipprojbixxi u tirrestringi lill-hati milli javvicina, jikkuntattjaw, jekk hlief dwar it-tfal taghhom, jimmolestaw jew b'xi mod isegwi l-movimenti tal-vittma. Komunika: Kummissarju tal-Pulizija In vista tal-fatt li ma gewx mahtura esperti f'dan il-kaz, din il-Qorti tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tat-talba tal-prosekuzzjoni sabiex tordna lill-imputat ihallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti skond l-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Moghtija illum nhar l-1 ta' Dicembru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja,