FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR. JOSEPH R. PERESSO LL.D. ILLUM it-Tlieta, 7 ta' Novembru, 2017 vs LRQ DISTRIBUTION LIMITED (kumpannija reġistrata ġewwa r-Renju Unit bin-numru ta' reġistrazzjoni 09170440) Il-Qorti: Rat ir-Rikors Maħluf imressaq fid-29 ta' Lulju, 2016, li bih u għar-raġunijiet hemm imfissra, il-Bank attur talab li din il-Qorti (i) issib li l-kumpannija barranija mħarrka taħti għad-danni mġarrbin minnu b'riżultat taċ-chargebacks mitluba mill-klijenti tagħha wara li naqset li tonora l-obbligi li assumiet mal- imsemmija klijenti tagħha; (ii) tillikwida d-danni imġarbin minnu minħabba l- imġieba tal-kumpannija mħarrka, jekk meħtieġ billi taħtar perit għal dan il- għan; u (iii) tordna lill-kumpannija mħarrka tħallsu d-danni hekk likwidati, 7 ta' Novembru, 2017 flimkien mal-ispejjeż u mal-imgħaxijiet legali sal-jum tal-ħlas effettiv. Talab ukoll l-ispejjeż; Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Awwissu, 20161, li bih ordnat in-notifika lill- kumpannija mħarrka bil-meżż maħsub fir-Regolament 1393/07KE u tat direttivi lill-Bank attur dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu; Rat in-Nota mressqa mill-Bank attur fit-22 ta' Settembru, 2016, bl-affidavit hemm mehmuż; Rat in-Nota mressqa mir-Reġistratur tal-Qrati u Tribunali Ċivili fis-17 ta' Marzu, 20172, li turi li l-kumpannija mħarrka laqgħet in-notifika tal-atti tal- kawża imma baqgħet ma ressqet l-ebda Tweġiba għall-azzjoni attriċi fiż-żmien li tagħti l-liġi għal dan il-għan; Semgħet ix-xhieda mressqa mill-Bank attur; Semgħet it-trattazzjoni tal-avukat tal-Bank attur; Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Lulju, 2017, li bih tat lill-kumpannija mħarrka żmien għall-finijiet tal-artikolu 158(10) tal-Kap 12 biex tressaq Nota ta' Sottomissjonijiet; Rat li l-kumpannija mħarrka naqset li tressaq is-sottomissjonijiet tagħha fiż- żmien mogħti lilha; Rat l-atti kollha tal-kawża; Rat id-degriet tagħha tal-4 ta' Lulju, 2017, li bih ħalliet il-kawża għas-sentenza; Ikkunsidrat: Illi din hija kawża dwar danni kuntrattwali. Il-Bank attur (minn issa 'l hemm imsejjaħ "Credorax"), bħala acquiring bank, daħal f'kuntratt mal-kumpannija mħarrka brranija (minn issa 'l hemm imsejħa "LRQ") biex joffri servizzi ta' ipproċessar ta' ħlasijiet magħmulin bil-karti ta' kreditu jew ta' debitu tal-klijenti tal-istess LRQ għal żmien tliet snin u li jirrifondi lill-istess klijenti għal dawk in-nefqiet li jkunu għamlu biex ordnaw xirjiet li tagħhom ma tkunx saret il- 1 Paġġ. 331 – 2 tal-proċess 2 Paġġ. 353 – 5 tal-proċess 7 ta' Novembru, 2017 Credorax irid li l-Qorti ssib li LRQ taħti għall-ħlasijiet li kellu jagħmel lill-klijenti tagħha u li tillikwidahom; Illi għal din l-azzjoni, LRQ ma ressqet l-ebda kontestazzjoni, minkejja n- notifika, u tinsab kontumaċi; Illi mill-fatti li joħorġu mill-provi mressqa jirriżulta li fl-14 ta' Ottubru, 20143, Credorax daħal fi ftehim ma' LRQ (bħala l-kummerċjant) u ma' Axcess Merchant Services Limited (bħala l-provditur) li bih Credorax intrabat li jagħti lil LRQ servizzi ta' proċessar u ħlas magħmul mill-klijentit tagħha bil-credit jew debit cards suġġett għall-ħlas minn LRQ tat-tariffi miftehma biex jingħata tali servizz. Axcess kellha tagħti servizzi lil LRQ biex il-klijenti ta' LRQ ikunu jistgħu jagħmlu x-xirjiet tagħhom elettronikament. Il-ftehim kellu jtul għal tliet (3) snin4 u jkun regolat bil-liġi ta' Malta5; Illi matul iż-żmien li l-kuntratt kien fis-seħħ Credorax nieda eżerċizzju biex tistħarreġ kif kien miexi n-negozju kopert bil-ftehim, u ħareġ li kienu qegħdin jirriżultaw bosta każijiet fejn ordnijiet magħmulin minn klijenti ta' LRQ ma ġewx onorati minkejja li jkun sar il-ħlas6. Credorax bdiet tħallas ir-rifużjonijiet mitluba mill-klijenti għal ħlas ta' xejn li kienu għamlu u wara li bdew jiżdiedu l- ilmenti mill-istess klijenti; Illi b'ittra mibgħuta minn Credorax fl-14 ta' Lulju, 20167, huwa għarraf lil LRQ li kien qiegħed itemm il-ftehim ta' bejniethom skond it-termini miftehmin8; Illi fit-18 ta' Lulju, 20169, Credorax nieda kwerela biex jitlob lill-Kummissarju tal-Pulizija jiftaħ proċeduri kriminali fil-konfront ta' LRQ; Illi sa lejliet li nfetħet il-kawża, l-ammont ta' chargebacks li Credorax kellha tagħmel tajjeb għalihom kien tela' għal madwar ħamsa u tmenin elf euro (€ 85,000)10 fi transazzjonijiet f'denominazzjoni ta' Euro, Lira Sterlina jew Dollaru Amerikan. Credorax kien talab lil LRQ matul iż-żmien li l-ftehim kien għadu fis-seħħ biex tindirizza n-nuqqasijiet li kienu qegħdin jirriżultaw u biex tħares kif imiss ir-rabtitet kuntrattwali tagħha miegħu11; Illi Credorax fetaħ din il-kawża fid-29 ta' Lulju, 2016; 3 Dok "CBL1", f'paġġ. 9 sa 62 tal-proċess 4 Klawsola 12.1 tal-Iskeda 5 5 Klawsola 9.1 6 Dok "CBL2", f'paġ. 63 tal-proċess 7 Dok "CBL8", f'paġ. 78 tal-proċess 8 Klawsola 12.2.14 tal-Iskeda 5 9 Dok "CBL9", f'paġġ. 79 – 82 tal-proċess 10 Dok "CBL4", f'paġ. 72 tal-proċess 11 Affidavit ta' Dr Karl Bonello u xhieda tiegħu f'paġġ. 335 u 360 tal-proċess 7 ta' Novembru, 2017 Illi għal dak li jirrigwarda l-kunsiderazzjonijiet ta' xejra legali, jibda biex jingħad li l-qofol ta' din l-azzjoni hija l-kwestjoni tan-nuqqs ta' twettiq ta' rabtiet kuntrattwali u l-konsegwenzi li dan iġib miegħu. Credorax jisħaq li l- imġiba ta' LRQ f'dan il-każ kien ukoll wieħed qarrieqi u sar b'ħażen biex iqarraq kemm bl-istess Credorax u kif ukoll bil-klijenti tagħha; Illi l-fatt li LRQ waqgħet kontumaċi f'dn il-każ m jfissirx li hija tistqarr ix- xiljiet ta' Credorax, u xorta waħda jaqa' fuq Credorax il-piż li jipprova l- pretensjonijiet tiegħu u, b'mod partikolari, x-xilja li LRQ mxiet b'qerq. Il-qerq mhuwiex preżunt u jrid ikun ippruvat; Illi l-Qorti tagħraf li n-nuqqas ta' twettiq ta' obbligazzjoni kuntrattwali iġġib fis-seħħ l-effetti "sekondarji" tal-istess obbligazzjoni – jiġifieri l-effett li min jonqos li jwettaq dak li ntrabat għalih irid jagħmel tajjeb għad-danni li tkun ġarrbet il-parti li magħha kien intrabat12; Illi meta parti tkun intrabtet li twettaq xi ħaġa u ma ttemmhiex, il-parti l-oħra (jiġifieri, l-kreditur tal-obbligazzjoni) tista' tingħata s-setgħa li twettaqha hi bi spejjeż ta' min ikun naqasha (jiġifieri, d-debitur tal-obbligazzjoni)13. Kreditur ta' obligazzjoni li ħaddieħor ikun intrabat miegħu li jwettaq, u dan jonqos li jwettaqha, għandu l-għażla li jisħaq mad-debitur tal-obbligazzjoni li jwettaq dak li ntrabat li jagħmel14 u, f'każ li l-adempiment ma jkunx għadu jista' jsir aktar, li jitlob il-ħlas tad-danni mġarrba minħabba dak in-nuqqas15, liema danni jissarrfu fit-telf li l-kreditur ikun ġarrab u fil-qligħ li jkun imtellef minħabba l- inadempiment16; Illi d-danni maħsuba mil-liġi għan-nuqqas ta' twettiq ta' obbligazzjoni jew għat- twettiq tardiv tagħha huma t-telf imġarrab mill-kreditur u/jew il-qligħ imtellef17, sakemm jintwera li tali telf jew tali qligħ imtellef ikunu l-effett immedjat u dirett tan-nuqqas tat-twettiq tal-obbligazzjoni18. Fejn in-nuqqas ta' twettiq ma jkunx ġej minn għamil doluż tad-debitur, id-danni mġarrbin mill-kreditur li huwa obbligat jagħmel tajjeb għalihom huma dawk li basar jew wieħed sata' jobsor li jiġġarrbu fiż-żmien tat-twettiq tal-obbligazzjoni19; Illi kull meta wieħed jintrabat li jwettaq obbligazzjoni huwa mistenni li jagħmel dan bl-għaqal ta' missier tajjeb tal-familja20. Dan għaliex, ukoll fejn id-debitur ma jkunx mexa b'mala fidi, huwa jrid jagħmel tajjeb għal kull dannu li jġarrab 1125 tal-Kap 16 13 Art. 1127 tal-Kap 16 14 P.A. 13.12.1952 fil-kawża fl-ismijiet Gracie vs Carabott Damato (Kolez. 13.2.1952 fil-kawża fl-ismijiet Borg Mercieca vs Petroni noe (Kollez. 1135 tal-Kap 16 17 Art. 1135 tal-Kap 16 18 Art. 1137 tal-Kap 16 19 Art. 1136 tal-Kap 16 20 Art. 1132(1) tal-Kap 16 7 ta' Novembru, 2017 il-kreditur tal-obbligazzjoni kemm dwar in-nuqqas ta' twettiq tar-rabta u kif ukoll dwar id-dewmien fl-eżekuzzjoni21; Illi kif ingħad qabel, id-danni mitluba minn Credorax f'din il-kawża huma mnissla minn ksur ta' rabta kuntrattwali u mhux minn għemil delittwali. Il- Qorti tifhem ukoll li l-ksur unilaterali min-naħa ta' waħda minn żewġ kontraenti fuq ftehim jissarraf ukoll f'għamla ta' inadempiment tar-rabtiet kontrattwali. Illi jkun xieraq li wieħed iżomm quddiem għajnejh li ladarba d-danni mitluba huma ta' sura kuntrattwali, l-għan tagħhom irid ikun dak li jagħmlu tajjeb għall- ħsara li l-parti kontraenti mġarrba turi li batiet minħabba l-ksur kuntrattwali tal- parti l-oħra, u m'għandhomx ikunu għodda ta' kastig jew penali kontra dik il- parti inadempjenti u lanqas okkażjoni għall-parti mġarrba li tistagħna bi ħsara tal-parti inadempjenti23. B'mod partikolari, min, minħabba ksur ta' rabta kuntrattwali li jkun daħal għaliha, jsir responsabbli għall-ħlas tad-danni lill-parti l-oħra jrid jagħmel tajjeb għal kull dannu li raġonevolment jitqies konsegwenti direttament għal dak in-nuqqas24, filwaqt li l-istess parti mġarrba għandha d- dmir li tieħu l-passi meħtieġa biex tnaqqas kemm jista' jkun dak id-dannu jew tal-anqas ma tagħmlux agħar25; Illi mill-provi mressqa minn Credorax, ħareġ ċar li LRQ naqset bis-sħiħ milli twettaq il-kuntratt b'bona fidi, kif titlob il-liġi li tirregola l-ftehim li kellha ma' Credorax (jiġifieri l-liġi Maltija)26. Mill-provi mressqa, ħareġ li LRQ għamlet manuvri wkoll biex mhux biss tipprova taħrab mir-responsabbilta' li kellha lejn Credorax u, xejn anqas, lejn il-klijenti tagħha, imma nisġet skema li tibqa' taħdem bl-istess metodi taħt is-sura ta' isem differenti; Illi Credorax ressqet provi wkoll li jfissru n-natura tad-dannu mġarrab minnha u minn xiex kien magħmul27 Illi fil-fehma tal-Qorti, u fid-dawl tal-provi mressqa, il-Qorti ssib li LRQ tassew kisret il-ftehim li kellha ma' Pullicino Anastasi u li għamlet dan mhux minħabba 15.12.1952 fil-kawża fl-ismijiet Carabott Damato noe vs Mamo pro et noe (Kollez. Vol: XXXIV.i.367) 24 P.A. PS 23.4.2010 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Beck et vs Mediterranean Film Studios Ltd. (mhix appellata) 25 App. 3.11.1956 fil-kawża fl-ismijiet Muscat Zarb vs ‘Amodio (Kollez. 993 tal-Kap 16 27 Xhieda ta' Mark Schroeder f'paġġ. 364 – 7 tal-proċess 7 ta' Novembru, 2017 raġunijiet lil hinn mill-kontroll tagħha, imma b'rieda li taħrab mir-rabtiet kuntrattwali tagħha u b'nuqqas ta' bona fidi; Illi għalhekk l-ewwel talba jistħoqqilha tintlaqa'; Illi dwar il-likwidazzjoni tad-dannu mġarrab minn Credorax, joħroġ mill- provi li kien hemm għadd ta' transazzjonijiet li l-klijenti ta' LRQ kien jistħoqqilhom jingħataw rifużjoni minħabba li l-ordnijiet li gġmlu ma kinux imwettqa minn LRQ. Minħabba r-rbtiet kuntrattwali li Credorax daħal għalihom ma' LRQ, kellu jrodd lura lill-imsemmija klijenti l-ħlasijiet li huma kienu għamlu għalxejn. Minħabba li LRQ ma għamlitx tjjeb lil Credorax ta' l- imsemmija ħlasijiet jew rifużjonijiet, Credorax baqa' lampa stampa. Dawn huma d-danni mġarrba u dwar dan Credorax qiegħed jitlob il-likwidzzjoni u l- ħlas; Illi Credorax ressaq provi ċari u tajbin biżżejjed biex ifisser u jikkwantifika d- dannu pretiż. Ma kienx meħtieġ għall-Qorti li toqgħod taħtar perit komputista biex jivverifika l-imsemmija pretensjoni. Dan kien iżid biss l-ispejjeż tal-kawża u jtawwalha bla bżonn. Il-Qorti sabet li, meta fliet il-provi mressqa, il- pretensjoni kwantifikata28 minn Credorax hija msejsa fuq provi dokumentati kif imiss u minn xhieda li wieħed jista' joqgħod fuqha29; Illi minn tali provi, il-Qorti tasal għal-likwidazzjoni tad-danni mġarrba minn Credorax fis-somma ta' mija u tmenin elf ħames mija u sitta u sebgħin euro (€ 180,576) bħala ammont sħiħ aġġornat ta' chargebacks li Credorax għamel tajjeb għalihom għal kisbiet minn klijenti ta' LRQ fi tliet (3) denominazzjonijiet ta' valuta (Euro, Lira Sterlina u Dollaru Amerikan). Minħabba dak li ngħad qabel, LRQ trid tagħmel tajjeb għal dawn id-danni; Illi minħabba f'hekk il-Qorti ssib li t-tieni u kif ukoll it-tielet talbiet attriċi huma mistħoqqa u sejra tilqagħhom; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi fil- kontumaċja tal-kumpannija mħarrka: Tilqa' l-ewwel talba attriċi u ssib li l-kumpannija mħarrka waħedha taħti għad-danni mġarrba mill-kumpannija attriċi minħabba ċ-chargebacks li ntalbet tal-kumpannija mħarrka dwar ħlasijiet magħmulin tagħmel mill-klijenti minnhom għal ordnijiet li l-kumpannija mħarrka baqgħet ma wettqitx; 28 Ara Dok "TAM", f'paġ. 358 tal-proċess 29 Deguara Caruana Gatto ta' Trapani Anne Murphy f'paġġ. 361 – 2 tal-proċess 7 ta' Novembru, 2017 Tilqa' t-tieni talba attriċi u tillikwida d-danni mġarrbin mill-kumpannija attriċi fis-somma ta' mija u tmenin elf ħames mija u sitta u sebgħin euro (€ 180,576); Tilqa' t-tielet talba attriċi u tikkundanna lill-kumpannija mħarrka tħallas lill- kumpannija attriċi s-somma ta' mija u tmenin elf ħames mija u sitta u sebgħin euro (€ 180,576) bħala danni hekk likwidati, flimkien mal-imgħaxijiet legali fuq l-imsemmija somma b'seħħ mill-15 ta' Frar, 2017, sal-jum tal-ħlas effettiv; u Tordna li l-kumpannija mħarrka tħallas l-ispejjeż tal-kawża. Moqrija Ohayon. Joseph R. Murphy LL.D., L-Għarb 7 ta' Novembru, 2017 Geraldine Buhagiar Brincat Deputat Reġistratur 7 ta' Novembru, 2017 7 ta' Novembru, 2017