Kopja Informali ta' Sentenza QORTI TA' L-APPELL Seduta tal-5 ta' Dicembru, 2014 Ir-Regolatur tat-Telegrafija minghajr Fili, id-Direttur tat-Telegrafija minghajr Fili u l-Avukat Generali Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza hekk: Rat l-att tac-citazzjoni li s-socjeta` attrici pprezentat fl-10 ta' April 2000, li taqra "Peress illi s-socjeta` attrici inghatat licenjza ghal perjodu ta' ghaxar snin b'effett minn April tal-1996 sabiex, fuq bazimhux esklussiv jipprovdi lis-subscribers il-partijiet, kundizzjonijiet u 'access tad- limitazzjonijiet stipulati disposizzjonijiet tal-Kap. taht licenzja harget bis-sahha licenzja, "Peress illi din il-licenzja baqghet tigi mhallsa f'April ta' kull sena izda meta l- attur mar biex ihallas ghal April 2000/2001, ir-Regolatur konvenut irrifjuta li jaccetta dan il-hlas u kkontenda li tali licenzja ma kinitx iktar in vigore minhabba d-disposizzjonijiet tal-Avviz Legali 170/1999. "Peress illi skond dawn ir-regolamenti, fl-Artikolu 24 huwa stipulat illi kull persuna li fis-7 ta' Ottubru 1999 kellu licenzja biex jipprovdi s-servizz ta' Internet licenzja tal-istess Service Provider, bis-sehh awtomatikament taht l-istess regolamenti. "Peress illi f'dan l-Artikolu transitorju m'hemm xejn li jghid illi jekk hemm konflitt bejn tali licenzja u l-imsemmija regolamenti, ghandhom jghoddu r-regolamenti. Anzi, minn qari akkurat tal-istess dispozizzjoni transitorju jidher illi taht l-istess dispozizzjoni l-licenzji li kien hemm vigenti gew salvati u ma gewx modifikati. Huma l-licenzji l-godda li ser johorgu li huma mbaghad kkundizzjonati bl- imsemmija regolamenti. illi d- "Peress disposizzjonijiet ta' dan ir-regolament" it-test juza l-kelma "regolament" u mhux tal-Artikolu 24 hemm dispost illi "b'dan fil-Proviso Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "regolament" (singular mhux plural) u ghalhekk qed jirreferi ghall-klawsola 24 biss u mhux ghall-regolamenti kollha. "Peress illi fil-fatt, jekk wiehed jara l-isem tar-regolamenti taht il-klawsola 1 tal- Avviz Legali 170/99 it-titolu huwa "Regolamenti tan-1999 ...". – l-isem ufficjali tar-Regolamenti huwa fil-plural u gialadarba fil-Klawsola 24 giet uzata l-kelma fis-singular ifisser illi l-proviso tat-transatory provision tapplika biss ghall-istess Artikolu 24 u mhux ghar-regolamenti kollha. "Peress illi dawn ir-Regolamenti hargu bis-setgha moghtija bl-Art. 33 tal-Att XXX tal-1997. Il-licenzja tal-attur baqghet ma nbiddlitx minkejja l-imsemmi Att, liema licenzja ghadha in vigore taht il-Kap. "Peress illi fil-Kap. 49 hemm procedura specifika kif tista' titnehha jew tigi mhassra licenzja mahruga taht dak il-Kap. Ir-Regolament tal-1999 ma jistghux jkollhom aktar poter milli ghandha l-parent Act u huwa f'dan is-sens li dawn ghandhom jigu interpretati u applikati. "Peress illi l-ligi tal-1997 u r-regolament konsegwenzjali ma jipprovdux ghal- poter li b'semplici regolament il-licenzja tal-attur tigi mhassra. "Peress illi ghalhekk is-socjeta` attrici ghadha intitolata li topera s-servizz tal- internet abbazi tal-pattijiet u kundizzjonijiet stipulati fil-licenzja originali taghha, liema licenzja ma gietx modifikata minkejja l-imsemmija regolamenti. "Peress illi f'kull kaz mhux konsentit li l-licenzja tal-attur tigi mhassra minghajr ma l-attur jinghata due process u kumpens relattiv. "Peress illi ghalhekk l-agir imsemmi tal-konvenut li jirrifjuta l-hlas imsemmi u li jirrikonoxxi l-validita` tal-licenzja ta' ghaxar snin minn April 1986 huwa agir ultravires, abbusiv u mhux skond il-ligi. "Peress illi l-konvenuti debitament interpellati, baqghu inadempjenti u lanqas biss rrispondew. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Ghaldaqstant jghidu l-konvenuti ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex: Tiddikjara illi l-agir tal-konvenuti huwa abbusiv, ultra vires u mhux skond il-ligi. Tiddikjara illi l-licenzja msemmija moghtija lill-Attur f'April 1986 ghal perjodu l-imsemmija regolamenti u ittri tar-Regolatur konvenut. ta' ghaxar snin ma gietx mittiefsa minkejja Tiddikjara illi l-attur ghandu kull jedd li jhallas il-fee relattiv ghal April 2000 u fees sussegwenti u stante illi l-ammont relattiv gie depositat f'din il- Qorti kontestwalment sabiex jaghmel tajjeb ghas-sena 2000/2001, tordna lil konvenuti jew min minhom li johrog l-ircevuta relattiva. Tiddikjara lil konvenuti responsabbli ghad-danni sofferti u li ghad jista' jsofri minhabba l-agir taghhom imsemmi. In linea sussidjarja u minghajr pregudizzju ghal-premess, f'kaz li jigi "5. ritenut illi l-licenzja tal-attur ta' April 1986 m'ghadhiex fis-sehh, tiddikjara lil konvenuti responsabbli ghad-danni sofferti billi l-attur ghandu dritt kwesit li gie mnehhi minghajr kumpens xieraq. "B'riserva ghal kull azzjoni ulterjuri lilu spettanti. Bl-ispejjez komprizi dawk ta' ittra ufficjali tat-30 ta' Marzu 2000 kontra l-konvenuti minn issa ngunti ghas- subizzjoni." Rat in-nota tal-eccezzjonijiet tal-konvenutili in forza taghha eccepew: Illi ma tezisti ebda kariga bl-isem "Regolatur tat-Telegrafija Minghajr Fili". Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Illi l-Avukat Generali m'huwiex il-legittimu kontradittur ghall-azzjoni fit- "2. termini tal-Artikolu 181B (2) tal-Kap. 12 u ghandu jigi liberat mit-talbiet. Illi l-ewwel tliet talbiet tac-citazzjoni huma bazati fuq premessi fattwalment "3. u legalment skorretti u huma infondati ghas-segwenti motivi: fil-forma ta' deroga ghall-Att "(i) Illi l-licenzja li nharget lis-socjeta` attrici u lil diversi persuni ohra f'April 1996 biex jagixxu ta' 'Internet Service Provider' ma nhargitx, kif tissottometti s-socjeta` attrici, taht l-Ordinanza dwar it-Telegrafija minghajr Fili il- Korporazzjoni Telemalta in forza tal-Artikolu 40 tal-istess Att tal-1975. Illi t- tezi li dik il-licenzja nharget taht l-Ordinanza dwar it-Telegrafija Minghajr Fili ma ssib ebda sostenn fit-test tal-licenzja nfisha (li jghid espressament fil-para. 26 illi l-licenzja iharget mill-"Gvern" u li mkien ma jsemmi l- Ordinanza dwar it-Telegrafija Minghajr Fili) u lanqas ma hija tezi sostenibbli peress illi s-servizz ta' Internet Service Provider li jopera fuq il- linji tat-telefon ma jinvolvix l-uzu ta' telegrafija minghajr fili izda huwa servizz li jinghata fuq il-fili (i.e. il-linji tat-telefon). fis-sehh jirregola tal-1997 biex Illi minn meta gie "(ii) t- Telekommunikazzjoni kull min ried li minn dakinhar 'il quddiem jipprovdi jew jibqa jipprovdi servizz ta' telekommunikazzjonijiet (bhalma huwa s- servizz tal-'Internet Service Provider') kellu bzonn licenzja minghand ir- Regolatur tat-Telekommunikazzjonijiet skond l-Artikolu 5 tal-Att tal-1997 biex jirregola t-Telekommunikazzjoni. Illi l-istess Att fl-Artikolu 37 kien 'isalva' xi licenzjimahruga qabel izda l-licenzji li gew 'salvati' kienu biss dawk "legalment mahruga jew moghtija taht l-Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta" u ma kienx ghalhekk ikopri licenzji mahruga b'deroga ghall- istess Att u li ma hargux tahtu. Illi ghalhekk il-pretensjoni tas-socjeta` attrici fis-sens illi meta hareg l-Att tal-1997 hija setghet tibqa topera bil- licenzja precedenti u seta' jinjora dak l-Att hija infondata. "(iii) Illi l-intrepretazzjoni li l-attur qieghed jaghti lir-regolament numru 24 tal-Avviz Legali 170 tal-1999 hija bizarra. Dak ir-regolament l-ewwel jghid li "Kull persuna li fis-7 ta' Ottubru 1999 kellha licenzja taht l-Att biex tagixxi ta' Provditur tas-Servizz Internet mad-dhul fis-sehh ta' dan ir-regolament tinghata licenzja biex tagixxi ta' Provditur tas-Servizz Internet taht dawn ir- regolamenti" u wara, fil-proviso jestendi d-dritt ghal-licenzja taht ir- regolamenti lil kull min ghad li ma kellux licenzja fis-7 ta' Ottubru 1999 Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza kellu xi darba licenzja u fis-7 ta' Ottubru 1999 kien jagixxi ta' Provditur. Dan ifisser illi min, bhas-socjeta` attrici ghad li ma ottjeniex licenzja taht l- Att tal-1997 kien xorta jahdem bhala Provditur fis-7 ta' Ottubru 1999 kellu dritt li jikseb licenzja taht "dawn ir-regolamenti" (u cioe` l-AL 170 tal-1999). Illi ghalhekk huwa car illi r-regolamenti promulgati bl-Avviz Legali 170 tal- 1999 japplikaw ghas-socjeta` attrici u li hija ma ghandha ebda dritt li tinjorhom. Illi kwantu ghar-raba' u l-hames talbiet dawn huma inammissibbli billi s- "4. socjeta` attrici imkien fil-premessi tac-citazzjoni ma allegat, u wisq inqas ma spjegat, illi hija sofriet xi danni bhala konsegwenza ta' xi agir tal-konvenuti u di piu, is-socjeta` attrici ma sofriet ebda tali danni u l-konvenuti ma wettqu ebda agir fil-konfront tas-socjeta` attrici li jista' legalment jaghti lok ghall-hlas ta' danni. Illi kwantu ghall-hames talba, is-socjeta` attrici ma kellha ebda dritt kwezit "5. ta' li kien regolamentazzjoni godda fis-settur tat-Telekommunikazzjonijiet jew li jentitolaha ghal xi hlas jekk tali regolamentazzjoni tigi introdotta. Dan wisq izjed meta fil-fatt l-Avviz Legali 170 tal-1999 ipprovda specifikament sabiex is-socjeta` attrici tinghata licenzja u meta kienu biss ir-rifjuti tas-socjeta` attrici li tottjeni licenjza taht l-Att tal-1997 u taht l-Avviz Legali 170 tal-1999 li wassluha f'sitwazzjoni fejn hija qeghda topera kontra dak li tipprovdi l-ligi. jintroducux sistemi "Salvi eccezzjonijiet ulterjuri." Rat is-sentenza li tat il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-27 ta' Jannar 2011, li in forza taghha ddecidiet il-kawza billi: "Tastjeni milli tqis l-ewwel eċċezzjoni preliminari billi t-tismija tar-Regolatur ma kinitx waħda ta' ħtieġa għall-integrita' tal-ġudizzju tal-kawża tal-lum; Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Tilqa' t-tieni eċċezzjoni preliminari u ssib li l-Avukat Ġenerali m'huwiex il- kontradittur leġittimu tal-azzjoni attriċi u għalhekk qiegħda teħilsu milli jibqa' fil- kawża, bi spejjeż għall-kumpannija attriċi; "Tilqa' l-ewwel talba attriċi u ssib li d-Direttur imħarrek ma mexiex sewwa meta naqas li jġedded il-liċenza li kellha l-kumpannija attriċi għas-sena 2000/2001; "Tilqa' tieni talba attriċi u ssib li l-liċenza mogħtija lill-kumpannija attriċi f'April tal-1996 ma kinitx waqgħet; "Tilqa' t-tielet talba attriċi u ssib li l-ħlas imwettaq mill-kumpannija attriċi relattiv għat-tiġdid tal-liċenza għas-sena 2000/2001 kien jiswa u għalhekk tordna li d-Direttur imħarrek joħroġ riċevuta skond il-liġi dwar dak il-ħlas; "Tiċħad ir-raba' talba attriċi billi ma ġietx ippruvata kif imiss; "Tastjeni milli tqis il-ħames talba attriċi, ladarba din kienet sussidjarja għat- tieni talba attriċi li ntlaqgħet; u "Tordna li d-Direttur imħarrek iħallas l-ispejjeż tal-kawża marbutin mal-ewwel tliet talbiet attriċi, filwaqt li l-kumpannija attriċi tħallas l-ispejjeż relattivi għar- raba' talba tagħha u dawk għall-imħarrek Avukat Ġenerali dwar it-tieni eċċezzjoni preliminari li biha nħeles milli jibqa' fil-kawża." il-Qorti is-sentenza is-segwenti konsiderazzjonijiet: "Illi din hija azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju. Il-kumpannija attriċi tilminta minn ċaħda ta' tiġdid ta' liċenza biex taħdem bħala internet service provider u tgħid li dik iċ-ċaħda hija għamil abbużiv, ultra vires u m'hux skond il-liġi. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza dikjarazzjoni li l-liċenza li hija ngħatat fl-1996 titqies li għadha fis-seħħ u li l- imħarrkin jinstabu responsabbli lejha għad-danni li ġarrbet minħabba l-imsemmi rifjut; "Illi għal din l-azzjoni l-imħarrkin laqgħu billi qalu li (i) ma teżistix il-kariga ta' Regolatur tat-Telegrafija mingħajr Fili, u (ii) li l-imħarrek Avukat Ġenerali m'huwiex il-leġittimu kontradittur tal-azzjoni attriċi. Laqgħu wkoll (iii) fil-mertu billi ċaħdu li t-talbiet attriċi huma mistħoqqa fil-fatt u fil-liġi. Fuq kollox, ċaħdu li huma jridu jagħmlu tajjeb għal xi danni li l-kumpannija attriċi tgħid li ġarrbet; imsejħa "Illi mill-fatti li joħorġu mill-atti tal-kawża jirriżulta li l-kumpannija attriċi (aktar 'il ta' aċċess għal networks quddiem tipprovdi servizzi internazzjonali tad-data lill-klijenti tagħha (servizz li, fost l-oħrajn, jgħodd fih ukoll dak magħruf bħala internet service provider). Fl-24 ta' April, 1996, inħarġitilha liċenza biex tagħti dak is-servizz għal għaxar snin minn dak inhar tal-ħruġ tagħha u taħt il-kundizzjonijiet l-oħrajn kollha hemmhekk imsemmija1. Fost dawn il-kundizzjonijiet kien hemm dik li TCC riedet tinqeda bl-infrastruttura tal-Korporazzjoni Telemalta (illum Maltacom plc)2. Dwar dak il-fehim TCC ħallset elfejn lira Maltin lid-Dipartiment tat-Telegrafija mingħajr Fili3 bħala drittijiet għal-liċenza għall-ewwel sena. Dak inhar ukoll, sar ftehim ieħor bejn TCC u l-Korporazzjoni4 għall-kiri ta' ċirkwit privat internazzjonali u kiri ta' tagħmir lil TCC għall-użu ta' digital data transmission. Dak inhar, TCC ħallset mitt lira Maltin akkont lill-Korporazzjoni tal-imsemmi ftehim5; "Illi fl-1997 daħal fis-seħħ l-Att tal-1997 dwar it-Telekomunikazzjoni (illum l-Att biex Jirregola Komunikazzjonijiet Elettroniċi). F'April tal-1998, TCC ħasset il- liċenza għal dik is-sena u d-Dipartimen laqa' l-ħlas6. F'Mejju tal-19987, ir- Regolatur bagħat jgħarraf lil TCC li kull liċenza maħruġa qabel ma daħlet fis- seħħ il-liġi fl-1997 ma kinitx għadha tgħodd, u talabha troddlu lura l-liċenza li kienet ingħatat sentejn qabel biex joħorġilha oħra minflokha, li toqgħod ma' dak li jistabilixxi l-imsemmi Att. TCC irriferiet il-każ lill-Kamra Maltija tal-Kummerċ u f'Diċembru tal-19988, din bagħtet tgħarraf lir-Regolatur li l-liċenzi l-qodma maħruġa lill-ISPs ma kinux waqgħu bil-liġi l-ġdida u li għalhekk ma kienx meħtieġ li jinbidlu b'xi liċenza ġdida. Sadattant, f'April tal-1999, TCC reġgħet 1 Dok "JT1", f'paġġ. 67 sa 76 tal-proċess 2 Klawsola 3.1 3 Dok "P1", f'paġ. 160 tal-proċess 4 Dok "JT5", f'paġġ. 90 – 7 tal-proċess 5 Dok "JT6", f'paġ. 89 tal-proċess 6 Dok "P3", f'paġ. 162 tal-proċess 7 Dok "JT2", f'paġ. 77 tal-proċess 8 Dok "JT3", f'paġ. 78 tal-proċess Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza ħallset it-tiġdid tal-liċenza għal dik is-sena u dan il-ħlas ukoll intlaqa' mid- Dipartiment9; "Illi f'Ottubru tal-199910 daħlu fis-seħħ ir-Regolamenti dwar Provdituri ta' Servizzi għal Internet u Data Networks oħra11. Ir-regolament 5(1) tal- imsemmija Regolamenti kien jgħid li l-għoti ta' servizz ta' internet jrid jingħata minn kumpannija li l-kummerċ waħdieni tagħha jkun dak ta' ISP. Sadattant, bejn ir-Regolatur u TCC kienet għaddejja korrispondenza. TCC baqgħet tisħaq li l-liċenza li ngħatatilha fl-1996 kienet għadha fis-seħħ u li ma kinitx f'qagħda li taċċetta liċenza ġdida taħt ir-Regolamenti, għaliex ma kinitx tkun konfromi mar- regolament 5(1). Fi Frar tal-2000, ir-Regolatur reġa' kiteb lil TCC12 biex jgħidilha x'kienu l-għażliet tagħha f'każ li riedet tibqa' tagħti servizz u biex tagħmel l-għażla tagħha fi żmien ġimgħa; "Illi fid-29 ta' Marzu, 2000, TCC talbet li titħalla tagħti servizzi ta' ISP u bagħtet ħlas ta' elf lira Maltin b'cheque. L-għada ressqet ittra uffiċjali kontra l-imħarrkin. Fl-10 ta' April, 2000, fetħet din il-kawża; "Illi fil-5 ta' Mejju, 200013, l-Uffiċċju tar-Regolatur tat-Telekomunikazzjonijiet bagħat jgħarraf lil TCC li kien laqa' t-talba tagħha biex tinħarġilha liċenza biex tagħti servizz ta' ISP u li din il-liċenza kellha tkun għal għaxar snin b'seħħ mill-1 ta' Mejju, 2000, u bil-ħlas hemm imfisser. Bagħat ukoll il-liċenza l-ġdida favur kumpannija bl-isem ta' Webwaves Limited14 li twaqqfet f'Marzu tal-2000 u li l- azzjonisti u d-diretturi tagħha huma wkoll l-istess azzjonisti u diretturi ta' TCC15; "Illi għal dak li jirrigwarda l-konsiderazzjonijiet ta' natura legali marbutin mal-każ jidher li l-qafas tal-kwestjoni jinbena fuq il-pożizzjoni tal-liċenza mogħtija lil TCC f'April tal-1996, u jiġifieri, x'ġara minn dik il-liċenza meta, tul iż-żmien li għalih ingħatat, daħlu bidliet fil-liġi li jirregolaw is-servizzi li dwarhom inħarġet dik il- liċenza. TCC tgħid li l-liċenza baqgħet tiswa u ma kellhiex għalfejn tinbidel, filwaqt li l-imħarrkin jisħqu li dik il-liċenza waqgħet u TCC riedet taċċetta liċenza ġdida maħruġa skond il-liġi u r-regolamenti li kienu fis-seħħ dak iż-żmien; 9 Dok "P4", f'paġ. 163 tal-proċess 10 Ħlief għar-regolament 6 dwar "Konċentrazzjoni ta' Proprjeta'" li kellu jidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar, 2001 11 A.L. 170 tal-1999 (illum L.S. 399.09, kif mibdul) 12 Dok "JT4", f'paġġ. 79 – 80 tal-proċess 13 Dok "MS4", f'paġ. 60 tal-proċess 14 Dok "MS3", f'paġġ. 57 – 9 tal-proċess 15 Dokti. "TCCL1" u "M1", f'paġġ. 154 – 5 u 164 – 5 tal-proċess Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Illi qabel ma l-Qorti tgħaddi biex tistħarreġ il-każ fil-mertu, jidher li jkun xieraq li tqis iż-żewġ eċċezzjonijiet preliminari. L-ewwel waħda tgħid li ma teżistix il- kariga ta' "Regolatur tat-Telegrafija mingħajr Fili"; it-tieni waħda tgħid li l- imħarrek Avukat Ġenerali m'huwiex il-kontradittur leġittimu tal-azzjoni attriċi; "Illi dwar l-ewwel eċċezzjoni preliminari jidher li l-imħarrkin iridu jfissru li l- indikazzjoni tar-Regolatur imħarrek kif tidher fl-Att taċ-Ċitazzjoni ma taqbilx ma' dak li huwa magħruf bih uffiċjalment. Min-naħa tagħha, TCC tgħid li l-mod kif tniżżel l-isem tar-Regolatur kien żball tal-kitba u ma hemm l-ebda raġuni għaliex m'għandux jissewwa dak l-iżball jekk kemm-il darba dan għadu ma sarx; "Illi min-naħa tagħhom, l-imħarrkin ma ressqu l-ebda sottomissjoni dwar din l- eċċezzjoni tagħhom. Jekk wieħed kellu jħares lejn it-tifsir mogħti fil-liċenza nnifisha, wieħed isib li l-kelma "regolatur"16 kienet tirreferi għad-Dipartiment tat- Telegrafija mingħajr Fili u mhux għal persuna partikolari. Matul iż-żmien li kienet miexja l-kawża, seħħew fil-liġi bosta tibdiliet li laqtu kemm il-binja, it- tismija u kif ukoll is-setgħat tal-awtorita' li tirregola l-komunikazzjoni elettronika. Il-kwestjoni, għalhekk, m'hijiex waħda li tolqot l-integrita' tal-ġudizzju, iżda waħda dwar jekk xi parti f'kawża ssejħitx b'isimha t-tajjeb. Meta l-imħarrkin ressqu n-Nota tal-Eċċezzjonijiet tagħhom, u fid-dawl tal-liġi kif kienet fis-seħħ dak tat- Telekommunikazzjonijiet". Ta' min jgħid li, bis-saħħa tal-Att XVIII tal-200017, dawk is-setgħat għaddew f'idejn l-Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni li twaqqfet sewwasew b'dak l-Att, u li wirtet is-setgħat li kellha l-awtorita' regolatriċi governattiva dwar il-komunikazzjoni mingħajr fili sa dak inhar18; "Illi l-Qorti taħseb li, ladarba wieħed mill-imħarrkin huwa d-Direttur tad-awtorita' dipartimentali relattiva, ma hemmx għalfejn li wieħed joqgħod jinkludi wkoll lill- istess awtorita' bħala parti separata fil-kawża, ladarba d-Direttur imħarrek bil-liġi jitqies li jirappreżentaha. F'kull każ, il-Qorti tista' dejjem tinqeda bis-setgħat mogħtijin fl-artikolu 175 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta biex tibdel l-isem ta' xi waħda mill-partijiet, iżda ma jidhrilhiex li f'dan il-każ huwa meħtieġ li tagħmel dan għaliex, b'dik il-bidla u mingħajrha, diġa' ntwera li l-ġudizzju huwa sħiħ għar-raġunijiet fuq imsemmijin. Minbarra dan, li kieku l-Qorti kellha tgħaddi biex tordna l-bdil tan-nomenklatura tar-regolatur biex jiġi jaqra kif messu ssemma dak inhar li nfetħet il-kawża, xorta waħda joħroġ li llum il-ġurnata dak l-isem m'għadux jeżisti għaliex illum ir-regolatur huwa entita' oħra, kif diġa' ngħad; 16 Klawsola 2.9 tal-liċenza 17 Kap 418 tal-Liġijiet ta' Malta 18 Artt. 3, 5 u 26 tal-Kap 418 Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Illi għalhekk, din eċċezzjoni preliminari; il-Qorti m'għandhiex għalfejn l-imsemmija "Illi dwar it-tieni eċċezzjoni preliminari jrid jingħad li TCC tiġġustifika li daħħlet fil-kawża lill-Avukat Ġenerali wkoll għaliex tgħid li l-liċenza kienet inħarġet mill-Gvern u huwa l-Avukat Ġenerali li jidher għall-Gvern fil-kawżi. Minbarra dan, iżżid tgħid li kienu l-imħarrkin infushom li qalu li l-liċenza nħarġet mill-Gvern u li d-Direttur imħarrek ma ħareġ l-ebda liċenza lill-kumpannija attriċi. Għalhekk, fin-nuqqas ta' direttur dipartimentali, huwa bilfors l-imħarrek Avukat Ġenerali li jrid jidher għall-Gvern f'kawża f'ċirkostanza bħal dik; "Illi l-liġi trid19 li f'kawżi l-Gvern ikun rappreżentat mill-kap tad-dipartiment tal- gvern li jkun inkarigat fil-materja in kwestjoni, u li lAvukat Ġenerali jidher biss f'dawk il-kawżi li, minħabba n-natura tat-talba, ma jkunux jistgħu jitressqu kontra xi wieħed jew aktar mill-kapijiet tad-dipartimenti l-oħrajn20. F'dan il-każ, TCC qiegħda titlob stħarriġ dwar l-għemil ta' min ma riedx iġeddilha l-liċenza li kellha. Il-ħruġ u ż-żamma fis-seħħ ta' liċenza bħal dik kienet taqa' fis-setgħat tad-Direttur imħarrek u d-dipartiment li f'dak iż-żmien rilevanti għall-kawża huwa kien imexxi. Illum dawk is-setgħat għaddew f'awtorita' oħra; "Illi l-imħarrkin jisħqu li l-Avukat Ġenerali ma kien bl-ebda mod marbut jew responsabbli għall-ġrajjiet li wasslu għall-ilment ta' TCC. Huma jargumentaw lil- allegazzjonijiet ta' TCC la huma direttament u lanqas remotament imputabbli lilu jew marbuta mad-dmirijiet u l-mansjonijiet tiegħu; "Illi l-Qorti tqis li, fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet hawn fuq magħmula, din l- eċċezzjoni hija tajba u li ma ngħatatx raġuni tajba għaliex l-istess imħarrek kellu jkun parti fil-kawża. Is-sottomissjoni ta' TCC dwar it-tielet eċċezzjoni tal- imħarrkin biex tiġġustifika li l-Avukat Ġenerali kien imħarrek sewwa ma tirriżulta bl-ebda mod lil din il-Qorti; "Illi għalhekk, il-Qorti sejra tilqa' din it-tieni eċċezzjoni preliminari u sejra teħles lill-imħarrek Avukat Ġenerali milli jibqa' fil-kawża; 181B(1) tal-Kap 12 20 Art. 181B(2) tal-Kap 12 Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Illi dwar il-mertu tal-azzjoni attriċi l-Qorti tara li l-qofol tal-kwestjoni bejn il- partijiet idur mas-siwi tal-liċenza mogħtija lil TCC f'April tal-1996. Hija kwestjoni li baqgħet tkebbes għal żmien twil bejn il-partijiet għaliex għandhom fehmiet ma jaqblux dwar l-oriġini tas-setgħat li taħtha dik il-liċenza nħarġet. B'dan il-mod, filwaqt li TCC tgħid li l-imsemmija liċenza nħarġet bis-saħħa ta' liġi partikolari, l- imħarrkin jisħqu li din inħarġet bis-saħħa ta' liġi oħra. Għalhekk, filwaqt li TCC tgħid li l-imsemmija liċenza nħarġet taħt id-dispożizzjonijiet tal-Ordinanza dwar it-Telegrafija Mingħajr Fili21 kif kienet fis-seħħ f'dak iż-żmien li nħarġet il-liċenza, l-imħarrkin jisħqu li dik il-liċenza ngħatat bħala deroga għall-monopolju li kellha l-Korporazzjoni Telemalta taħt id-dispożizzjonijiet tal-Att tal-1975 dwar it- Telemalta22; "Illi l-Qorti tifhem il-ħsieb wara ż-żewġ argumenti. Dan għaliex, filwaqt li TCC torbot il-liċenza ma' liġi li għadha fis-seħħ, l-imħarrkin jorbtuha ma' liġi li tħassret. B'hekk, l-imħarrkin iqisu li, ladarba l-liġi li taħtha nħarġet il-liċenza ma baqgħetx fis-seħħ, daqstant ieħor ma baqgħetx fis-seħħ dik il-liċenza; u mhux hekk biss, iżda, ladarba l-liġi kienet tħassret u nbidlet b'oħra, kull regolament maħruġ taħt il-liġi l-ġdida kien jgħodd għal kull min kien imħajjar li jżomm liċenza għall-għoti ta' servizzi bħal dawk li TCC kienet kisbet il-liċenza dwarhom fl-1996; "Illi meta wieħed jara sewwa l-liċenza maħruġa lil TCC, isib li din ingħatat mill- Gvern ta' Malta permezz tad-Dipartiment tat-Telegrafija Mingħajr Fili, u kienet iffirmata minn rappreżentant tad-Direttur ta' dak id-dipartiment23. Ma jingħad imkien li dik il-liġenza nħarġet taħt id-dispożizzjonijiet tal-Kap 250, u meta tissemma l-Korporazzjoni24 dan sar għaliex il-liċenza kienet taħseb li TCC, tal-imsemmija bħala Korporazzjoni biex tkun tista' twettaq is-servizzi ta' "access to international data networks" hemm maħsuba. tinqeda bl-infrastruttura l-liċenzjata, kellha "Illi, madankollu, jidher li minkejja l-argumenti ma jaqblux tal-partijiet, it-tweġiba għall-kwestjoni toħroġ minn dispożizzjoni transitorja li kienet tinstab fl-Att XXXIII tal-1997 (u li llum m'għadhiex iżjed fit-test tal-imsemmi Att) li kienet tgħid sewwasew li "Kull liċenza jew awtoriżżazzjoni legalment maħruġa jew mogħtija qabel it-2 ta' Jannar, 1998, taħt l-Att dwar il-Korporazzjoni Telemalta u fis-seħħ f'dik id-data, għandha sa dik id-data tkompli fis-seħħ kif ipprovdut bi jew taħt dak l-Att u, wara, għandhom ikomplu fis-seħħ u jkollhom effett dwar kull ħaġa li 21 Kap 49, li llum iġġib l-isem ta' Att dwar ir-Radjokomunikazzjoni 22 Kap 250 (imħassar bl-Att XXXIII tal-1997 dwar il-Komunikazzjonijiet Elettroniċi 23 Ara Klawsola 2.3 24 Klawsola 2.2 Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza tenħtieġ awtoriżżazzjoni taħt dan l-Att, bħallikieku dawn kienu nħarġu jew ingħataw taħt dan l-Att b'dawk il-modifiki, addattamenti u limitazzjonijiet kif jista' jkun meħtieġ, jew xieraq għal dak il-għan u għandhom ikunu bla ħsara għad- dispożizzjonijiet ta' dan l-Att daqs li kieku kienu hemm maħruġa jew mogħtija"25; "Illi, fil-fehma meqjusa ta' din il-Qorti, ukoll kieku wieħed kellu jimxi mal- argument tal-imħarrkin, jiġi li mqar jekk kien minnu li l-liċenza maħruġa lil TCC kienet waħda taħt il-Kap 250, bis-saħħa tal-imsemmija dispożizzjoni transitorja tal-Kap 399, dik il-liċenza ma mititx u nżammet fis-seħħ. Huwa minnu li dawk il- liċenzi kienu suġġetti li jkunu jaqblu mad-dispożizzjonijiet tal-istess Kap 399 jew ta' xi Regolamenti maħruġin taħtu, iżda żgur li ma jistax jingħad – bħalma qal id-Direttur imħarrek fl-ittra tiegħu lil TCC f'Mejju tal-1998 – li dik il-liċenza kienet waqgħet ("not been saved" huwa l-kliem testwalment użat). F'dan ir-rigward, il- Qorti ma jidhrilhiex li għandha żżomm mas-sottomissjoni tal-imħarrkin26, meta jgħidu li dik id-dispożizzjoni ma tgħoddx lanqas għal-liċenza mogħtija lil TCC għaliex inħarġet "b'deroga għall-istess Att (dwar il-Korporazzjoni Telemalta)", għaliex dan ikun ifisser li jew li l-liċenza ma kienet inħarġet bis-saħħa tal-ebda liġi, jew li meta nħarġet minkejja l-monoplju li kienet tgawdi l-Korporazzjoni, l- istess deroga saret lil hinn minn setgħat mogħtija mil-liġi. Jekk id-deroga saret fil-parametri tal-Kap 250 (kif fl-atti jisħqu l-istess imħarrkin) il-Qorti ma tagħrafx tasal għall-fehma oħra ħlief li dik id-dispożizzjoni transitorja kienet ukoll taħseb għal dawk il-liċenzi; "Illi l-Qorti tifhem li, għalkemm liċenza m'hijiex kuntratt u l-persuna liċenzjata tista' tixxiebah ma' parti li tibbenefika minn permess ta' awtorita' dwar is-setgħa ta' xi għamil, it-tħassir ta' liċenza ma jistax isir jekk mhux fil-parametri maħsuba fl-għoti tal-istess liċenza u tal-kundizzjonijiet maħruġin taħta. Fejn liċenza tinħareġ mingħajr kundizzjonijiet, wieħed jista' jargumenta li d-diskrezzjoni tal- awtorita' li toħroġha tkun usa' minn meta l-kundizzjonijiet jissemmew b'dettal. Fil-każ tal-lum, il-liċenza maħruġa f'April tal-1996 lil TCC kienet imfissra sewwa b'għadd ta' kundizzjonijiet. Ladarba jitniżżlu dawk il-kundizzjonijiet, ma jkunx xieraq li l-awtorita' li tkun ħarġet liċenza b'dak il-mod taqbad u tinjorahom u timxi kif jiftlilha jew teżerċita diskrezzjoni bħallikeku dawk il-kundizzjonijiet ma kinux imniżżlin f'dik il-liċenza; "Illi fil-każ tal-liċenza maħruġa lil TCC, kien ġie mfisser meta u f'liema ċirkostanzi kellha tintemm27. It-tliet ċirkostanzi kienu (i) jekk il-kumpannija 43(1) tal-Kap 399 (kif mibdul bl-Att XVIII.2000.31) 26 Paġ. 180 tal-proċess 27 Klawsola 3.3 Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza liċenzjata tonqos li tagħti s-servizz li għalih tkun ingħatat il-liċenza għal żmien ta' sitt xhur ma jaqtgħux, (ii) mal-għeluq taż-żmien li għalih ingħatat il-liċenza (jiġifieri, għaxar snin) u (iii) jekk ir-Regolatur isib li hemm raġuni tajba taħt il- klawsola 14. Mill-provi mressqa u mill-atti tal-kawża ma jirriżultax li xi waħda minn dawk iċ-ċirkostanzi kienet seħħet. Kemm hu hekk, jirriżulta li d-Direttur imħarrek baqa' jsemmi biss ir-raġuni li l-liċenza kienet waqgħet għax inħarġet taħt reġim ta' liġi oħra. Fil-fehma tal-Qorti, dan ifisser li wkoll kieku d-Direttur seta' straħ fuq il-kundizzjonijiet tal-Kalwsola 14.3 tal-liċenza, dan m'għamlux u r-raġuni li huwa ta lil TCC kienet raġuni li la kienet ikkontemplata fil-liċenza nnifisha u lanqas, minn dak li ssemma qabel, ma kienet imsejsa fuq applikazzjoni tajba tal-liġi fis-seħħ; "Illi l-fatt li għal sentejn sħaħ (jiġifieri fl-1998 u fl-1999) id-Direttur imħarrek laqa' l-ħlas tat-tiġdid tal-liċenza li bagħtitlu TCC juri wkoll li, minkejja l-pożizzjoni tiegħu li l-liċenza kienet waqgħet, l-istess liċenza kienet fil-fatt baqgħet fis-seħħ; "Illi dwar il-kwestjoni tal-applikazzjoni tal-Avviż Legali 170 tal-199928, għal- liċenza ta' TCC, irid jingħad li r-regolament missielet bejn il-partijiet (jiġifieri r- regolament 24 tal-imsemmi Avviż Legali) kien wieħed ta' xejra transitorja biex jipprovdi għal dawk li qabel ma daħal fis-seħħ l-Avviż Legali (jiġifieri fid-9 ta' Ottubru, 1999) kienu jagħtu servizz ta' ISP. Din il-Qorti tqis li, minkejja s-siwi u l-interess akkademiku li jista' jitnissel mill-argumenti qawwija li għamlu l-partijiet fis-sottomissjonijiet tagħhom u fl-atti tal-kawża, jibqa' l-fatt li, sa dak inhar li d- Direttur imħarrek kien għarraf lil TCC li ma kienx se' jġedded il-liċenza tagħha (f'Mejju tal-1998) l-imsemmija Regolamenti la kienu għadhom saru u anqas u anqas kienu għadhom daħlu fis-seħħ. Dan jgħodd ukoll għaż-żmien meta sar il-ħlas tat-tiġdid tal-liċenza fl-1999. L-istħarriġ li trid tagħmel din il-Qorti jrid imur għaż-żmien li saret l-ewwel ċaħda tat-tiġdid tal-liċenza, għaliex huwa minn hemm li oriġinat il-kwestjoni li hija l-mertu ta' din il-kawża; "Illi wkoll kieku kellu jitqies li d-deċiżjoni definittiva tad-Direttur imħarrek ittieħdet fl-ittra tiegħu ta' Frar, 2000, jidher li r-raġuni mogħtija kienet terġa' ttenni l-istess raġuni mogħtija f'Mejju tal-1998. Din il-Qorti diġa' sabet li dik ir-raġuni ma kinitx waħda tajba. Il-fatt li l-ittra ta' Frar 2000, issemmi r-Regolamenti li kienu daħlu fis-seħħ erba' xhur qabel ma jidhirx li "issanat" ir-raġuni ħażina jew legalment infondata li kienet ingħatat qabel lil TCC; Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Illi għalhekk, il-Qorti ssib li l-ewwel tliet talbiet ta' TCC huma tajbin u sejra tilqagħhom; jekk "Illi l-imħarrkin humiex il-kwestjoni dwar responsdabbli għad-danni mġarrbin mill-kumpannija attriċi. Jirriżulta li minħabba ċ-ċaħda tat-tiġdid tal-liċenza TCC ma setgħetx tibqa' tagħti s-servizzi li hija kienet ingħatat fl-1996 – servizzi li hija tgħid li kienu usa' minn għoti ta' ISP – u li t-twaqqif ta' tali servizz daħħalha f'danni. It-talba attriċi trid li l- imħarrkin, jew min minnhom, jitqiesu responsabbli lejn TCC għad-danni mġarrbin jew li 'l quddiem jistgħu jiġġarbu minnha minħabba n-nuqqas ta' tiġdid tal-liċenza. F'din il-kawża TCC tressaq l-argument li l-għamil tal-imħarrek Direttur kien waqqaf l-effetti kollha talliċenza u, fil-proposta li għamlilha (kieku ntlaqgħet) kienet titnaqqs il-firxa ta' servizzi li kienet tista' tibqa' tagħti. Minħabba li ma kienx fil-ħsieb tar-raba' talba attriċi li din il-Qorti tillikwida d- danni mġarrba minn TCC, il-kumpannija attriċi naqset għal kollox milli tressaq prova tad-danni mġarrba. Tistqarr, iżda, li fejn tidħol responsabbilta' għad- danni jgħoddu għall-amministrazzjoni pubblika l-istess prinċipji dwar id-dritt tad- delitt jew tal-kważi delitt kif jgħoddu għad-danni maħluqa minn persuni privati. Dan ifisser ukoll li kien jaqa' fuq TCC li turi, sal-grad meħtieġ f'azzjoni bħal din, dak li hija tallega fir-rigward tal-imħarrkin; "Illi l-imħarrkin, min-naħa tagħhom, jisħqu li din il-parti tal-azzjoni attriċi hija nieqsa minn sisien ġuridiċi. Huma jisħqu li ma wettqu l-ebda għamil illeċitu li bih iridu jagħmlu tajjeb għal xi ħsara pretiża minn TCC; "Illi f'dan ir-rigward, il-Qorti hija tal-fehma li, fil-qafas tan-natura tal-azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju kif imressqa minn TCC, ma tistax tinjora l-fatt ukoll li biex jingħata lok għal dannu minn għamil amministrattiv, jeħtieġ jintwera li dak l- għamil jew ikun sar b'mala fidi jew b'mod mhux raġonevoli29. Din il-Qorti ma tarax li d-Direttur imħarrek mexa b'mala fidi. Il-Qorti tqis li ma jidhirx li l- imħarrek kien determinat li jżomm lil TCC li akkost ta' kollox ma tingħatalhiex liċenza: fil-ħsieb tiegħu kellu l-għan li, jekk tinħareġ jew tiġġedded il-liċenza, din tkun toqgħod għall-kundizzjonijiet mitluba mil-liġi f'dak iż-żmien. Il-proposta magħmula minnu f'Mejju tal-2000 tixhed dan. Ukoll jekk l-istess imħarrek seta' ma kienx qiegħed iħaddem sewwa l-liġi fis-seħħ, ma jistax jingġad li b'dan il- mod kien qiegħed jimxi b'ħażen jew mala fidi; 469A(5) tal-Kap 12 Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza "Illi fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet, il-Qorti ma ssibx li ntwera tajjeb biżżejjed li d-Direttur imħarrek għandu jwieġeb għad-danni lejn TCC fil- parametri tal-azzjoni kif mibdija minnha, u għalhekk, ir-raba' talba tagħha m'hijiex sejra tintlaqa';" Rat ir-rikors tal-appell tas-socjeta` attrici li in forza tieghu ghar-ragunijiet minnu premessi, talbet illi din il-Qorti joghgobha: "… … tirriforma u tvarja l-istess sentenza premessa tas-27 ta' Jannar 2011 u dan billi filwaqt li tikkonferma s-sentenza inkwantu astjeniet milli tqis l-ewwel eccezzjoni preliminari u fejn laqghet l-ewwel, it-tieni u t-tielet talbiet attrici tirrevoka mill-bqija u minflok tilqa' r-raba' u l-hames talbiet attrici u tiddikjara l- intimati jew min minnhom responsabbli ghad-danni versu l-appellanti, bl- ispejjez kontra l-istess intimati." Rat ir-rikors tal-appell tar-Regolatur tat-Telegrafija minghajr Fili u tad-Direttur tat-Telegrafiji minghajr Fili li in forza tieghu, ghar-ragunijiet minnhom premessi, talbu illi din il-Qorti joghgobha: "… … tirriforma s-sentenza appellata moghtija mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-27 ta' Jannar 2011, fil-kawza fl-ismijiet premessi, billi filwaqt illi tikkonferma f'dik il-parti fejn sabet lill-Avukat Generali m'huwiex il-legittimu kontradittur ghall-azzjoni u illiberatu mill-osservanza tal-gudizzju u fejn sabet illi l-appellanti m'humiex responsabbli ghal danni, thassaraha u tirrevokaha fil- kumplament taghha u senjatament inkwantu ddecidiet li d-Direttur ma mexiex sewwa meta naqas li jgedded il-licenzja relattiva ghas-sena 2000/2001 u inkwantu fejn iddecidiet illi l-licenzja moghtija lill-kumpanija appellata f'April 1996 ma kinitx waqghet u fejn sabet li l-hlas imwettaq mill-kumpanija appellata relattiv ghat-tigdid tal-licenzja ghas-sena 2000/2001 kien jiswa u inkwantu wkoll fejn ordnat lid-Direttur appellant johrog ircevuta skont il-ligi dwar dak il-hlas u tipprovdi minflok billi tilqa' l-eccezzjonijiet tal-esponenti u tichad it-talbiet tal- kumpanija appellata bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra l-istess kumpanija appellata." Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Rat ir-risposta tat-tliet konvenuti ghall-appell tas-socjeta` attrici li in forza taghha, ghar-ragunijiet minnhom premessi, talbu illi: "… … l-Appell tas-socjeta` appellanti ghandu jigi michud bl-ispejjez taz-zewg istanzi kontra taghha, filwaqt illi jzommu ferm l-aggravji u t-talba fl-Appell intavolat mill-appellati Regolatur tat-Telegrafija Abu Shamala Depasquale u tad-Direttur tat- ta' provi u Telegrafija Abu Shamala Depasquale, u dan b'riserva ghall-produzzjoni sottomissjonijiet ulterjuri permessi mil-Ligi f'kaz illi dan ikun mehtieg." Rat ir-risposta tas-socjeta` attrici li in forza taghha, ghar-ragunijiet minnhom premessi, talbu illi: "… … l-appell tal-konvenuti ghandu jigi michud u minflok l-appell tal-esponenti ghandha tigi milqugha." Semghet lid-difensuri tal-partijiet; Rat l-atti kollha tal-kawza u d-dokumenti esebiti; Ikkunsidrat: Illi f'din il-kawza jirrizulta li fl-1996 is-socjeta` attrici inghatat licenzja ghal Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza kundizzjonijiet stipulati fl-istess licenzja. Din il-licenzja "thassret" mill-konvenuti meta ma accettawx il-hlas tal-mizata ghas-sena 2000/2001. Dan sar peress illi fil-fehma tal-konvenuti, b'sehh mill-1997, min ried joffri servizz ta' internet kellu bzonn licenzja minghand ir-Regolatur tat-Telekommunikazzjonijiet skont l- Artikolu 5 tal-Att biex Jirregola Kommunikazzjonijiet Elettronici (Kap. 399 tal- Ligijiet ta' Malta). Il-pozizzjoni tas-socjeta` attrici hi li l-licenzja tal-1996 baqghet tiswa u valida nonostante l-bidla fil-ligijiet, waqt li l-konvenuti jghidu li l-licenzja waqghet meta dahlet fis-sehh il-ligi tal-1997. Il-mizata relattiva ghas- snin 1997, 1998 u 1999 thallsu mis-socjeta` attrici u gew accettati mill- awtorita` kompetenti – u dan nonostante li f'Mejju tal-1998 kienet infurmat lis- socjeta` attrici li, skont hi, il-licenzja kienet waqghet. L-ewwel Qorti, wara li ddecidiet in linea preliminari li l-Avukat Generali ma kellux ikun parti fil-kawza, illiberatu mill-osservanza tal-gudizzju, sabet fil-meritu kompetenti agixxiet abbuzivament meta qieset il-licenzja tal-1996 bhala ma baghetx valida, pero`, ma sabitx responsabilta` ghad-danni peress li ma kienx jirrizulta li d-Direttur konvenut mexa b'mala fidi jew b'mod mhux ragjonevoli. Is-socjeta` attrici ressqet appell mis-sentenza u ressqet tliet aggravji: (1) li d- Direttur koncernat kellu jigi kkundannat ihallas danni peress li, skont hi, agixxa b'mod mhux ragjonevoli; (2) f'kull kaz, it-tehid tal-licenzja jammonta ghall- espropriazzjoni u ghandu jinghata kumpens; u (3) li l-Avukat Generali ma kellux jigi dikjarat li ma kienx kontradittur legittimu ghall-azzjoni. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza ohra, il-konvenuti appellaw mis-sentenza biex jilmentaw kontra s-sejbien da parti tal-ewwel Qorti ta' agir abbuziv da parti taghhom. Trattat l-ewwel appell tal-konvenuti, dawn jibbazaw l-argumenti taghhom fuq is-sottomissjoni li, skont huma, il-licenzja tal-1996 ma nhargitx taht id- despozizzjonijiet tal-Ordinanza dwar it-Telegrafija Minghajr Fili (Kap. 49 tal- Ligijiet ta' Malta), izda bhala deroga ghal dak li kien pprovdut fl-Att tal-1975 dwar it-Telemalta (allura Kap. 250 tal-Ligijiet ta' Malta), u jissottomettu li l- klawsola transitorja fl-Att tal-1997 (il-Kap. 399 imsemmi) kien "salva" il-licenzji mahruga legalment taht l-Att tal-1975, u mhux dawk mahruga bhala deroga Is-socjeta` attrici tghid li l-licenzja tal-1996 inharget taht id-disposizzjonijiet tal- Kap. 49 imsemmi, u mhux bhala deroga ghal Kap. 250. Hawnekk, din il-Qorti trid bilfors taghmel referenza ghas-sentenza li tat din il-Qorti fil-31 ta' Jannar 2007, fil-kawza fl-ismijiet Tabone Computer Centre Ltd v. Direttur tat- Telegrafija Minghajr Fili u l-Kontrollur tad-Dwana (Appell Civili numru 66/1999) li kienet titratta talba tal-istess socjeta` attrici biex iddahhal f'Malta apparat in konnessjoni mas-servizz ta' internet li kienet tipprovdi. Din il-Qorti qalet li l-importazzjoni ta' taghmir bhal dak li riedet idahhal is-socjeta` attrici ma kienx ipprojbit "imbasta min igibu jkun persuna licenzjata" u allura kellha tezamina u tiddeciedi fuq l-istess licenzja tal-1996 issa meritu ta' din il-kawza. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Din il-Qorti fil-parti intestata 'Fatti tal-Kaz' qalet dwar l-origini tal-licenzja li "din il-licenzja nghatat in forza ta' deroga ghad-disposizzjonijiet tal-Att dwar il- Korporazzjoni Telemalta maghmula mill-Prim Ministru", b'mod li, allura, gia` gie deciz, konformament mas-sottomissjoni tal-konvenuti, kif u bis-sahha ta' liema ligi inharget il-licenzja inkwistjoni. Dak li stabbiliet din il-Qorti fil-kawza fejn l-istess socjeta` attrici kienet ukoll attrici jorbot lill-partijiet u s-socjeta` attrici ma tistax issa f'dawn il-proceduri targumenta mod iehor. Din il-Qorti, fil-kawza l-ohra, ttrattat ukoll il-validita` tal-licenzja wara l-hrug tal- Kap. 399 u l-klawsola tranzitorja u interpretat l-istess kontra t-tezi tal-konvenuti f'dawn il-proceduri u konformament mar-ragunament tal-ewwel Qorti. Din il- Qorti qalet hekk fir-rigward: tat-Telegrafija Abu Shamala Depasquale baqa' "Din il-Qorti taqbel ma' l-ewwel Qorti fejn ikkonsidrat li fattwalment l-appellant Direttur is-socjeta` appellata (u ohrajn) il-hlas regolari tal-licenzja wkoll wara li dahal fis-sehh il- Kap. 399. Izda fil-fehma ta' din il-Qorti, barra dan il-fatt, il-Kap. 399 innifsu kien ihares dawk il-licenzji li kienu fis-sehh meta bdiet tghodd il-ligi l-gdida (ara l-Art. 43(1) u 43(3) tal-Kap. 399 kif inkorporati bl-Att XIX tal-1998 u emendati bl-Att XVIII tal-2000 u qabel ma tnehhew bl-emendi tal-Att VII tal-2004. Dan il-harsien kien b'xi mod accettat mill-Awtorita` kompetenti. Ghalhekk, saz-zmien li nghatat is-sentenza appellata, l-ewwel licenzja kienet ghadha fis-sehh." Id-data tas-sentenza tal-ewwel Qorti kienet it-2 ta' Gunju 2000. Il-licenzja baqghet titqies valida anke fil-mori ta' dak l-appell. Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza Darba, allura li l-licenzja originali baqghet valida u salvata bil-klawsola transitorja inkwistjoni, ghamlet hazin l-awtorita` kompetenti li qieset u ghadha tqis il-licenzja bhala li ma ghadhiex tghodd. Issa hu veru li l-konvenut Regolatur tat-Telegrafija minghajr Fili jew ahjar ir- Regolatur tat-Telekommunikazzjoni, ghad-distinzjoni mid-Direttur, ma kienx parti fil-kawza l-ohra deciza minn din il-Qorti f'Jannar tal-2007, pero`, kif qalet l-ewwel Qorti l-istess Awtorita` tat-Telekommunikazzjoni ma hijiex mehtiega li tkun fil-kawza ghax: "… … la darba wiehed mill-imharrkin huwa d-Direttur tal-Awtorita` dipartimentali relattiva, ma hemmx ghalfejn li wiehed joqghod jinkludi wkoll lill-istess awtorita` bhala parti separata fil-kawza, ladarba d-Direttur imharrek bil-ligi jitqies li jirraprezentaha." Kwindi, dak li ddecidiet din il-Qorti bis-sentenza taghha tal-31 ta' Jannar 2007, jorbot lill-partijiet f'din il-kawza. Apparti dan, din il-Qorti, anke kif issa ippresjeduta, taqbel mal-interpretazzjoni li nghatat lill-klawsola tranzitorja inkwistjoni. Dik il-klawsola issalva kull licenzja jew awtorizzazzjoni legalment mahruga jew moghtija qabel it-2 ta' Jannar 1998, taht l-Att dwar il- Korporazzjoni Telemalta, u darba dak l-Att kien jippermetti deroga, dik id- deroga inghatat legalment taht l-istess Att, u kwindi l-licenzja relattiva, li ma hemmx kwistjoni li nharget "legalment", kienet u baqghet valida. Jekk il- legislatur ried jipprotegi 'kompetizzjoni giusta' b'xi mod iehor milli jsalva licenzji Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza licenzja' minghajr eccezzjoni. mahruga bhala deroga, kellu jkun car fil-hsieb tieghu u mhux isalva 'kull Ghal bqija din il-Qorti taghmel referenza ghall-konsiderazzjonijiet tal-ewwel Qorti f'dan il-kuntest, tqishom ben motivati, u tichad l-appell tal-konvenuti. Trattat issa l-appell tas-socjeta` attrici, hlas ta' danni ikun gust jigi ordnat jekk l-awtorita` kompetenti tagixxi in mala fede jew b'mod mhux regjonevoli (Artikolu 469A(5) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili – Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta). aktar fuq premessa li, skont hi, l-awtorita` kompetenti agixxiet b'mod mhux Issa hu veru li kull awtorita` trid tagixxi b'mod ragjonevoli, fis-sens li d- decizjoni taghha trid tkun wahda dettata bir-raguni meqjusa c-cirkostanzi kollha rilevanti tal-materja. Fil-kawza Buttigieg v. Rettur tal-Universita` ta' Malta et, deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-22 ta' Dicembru 2003 intqal li: Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza F'dan il-kaz ma jistax jinghad li d-decizjoni li ha d-Direttur kienet ghal kollox nieqsa minn gustifikazzjoni. Ma kellux il-beneficcju tas-sentenza li tat din il- Qorti f'Jannar tal-2007, u mehud in konsiderazzjoni li l-Att tal-1979 kellu l- hsieb li jdahhal obbligi ta' trasparenza u kompetizzjoni gusta fis-suq ta' telekommunikazzjoni, ma hiex irragjonevoli ghad-Direttur li jinterpreta l- klawsola transitorja skont il-hsieb dikjarat tal-Gvern. Din il-Qorti tqis li la darba dak il-hsieb ma giex espress fil-ligi, il-kliem estensiv u wiesgha tal-ligi jipprevali, pero`, ma jistax jinghad li d-decizjoni li hadet l-awtorita` kompetenti kienet, fil-kuntest tac-cirkostanzi li fiha ttiehdet, mhux gustifikabbli f'mohh persuna ragjonevoli. interpretazzjoni ragjonevoli, imma zbaljata, tal-ligi, ma jistax jinghad li jkun agixxa b'mala fede. Zgur li mhux kull decizjoni hazina ghandha titqies li ittiehdet in mala fede jew b'mod mhux ragjonevoli, ghax kieku ma jkunx hemm bzonn ghal din il- Biex skont il-ligi jkun hemm responsabbilta` ghad-danni irid ikun hemm aktar minn sejbien ta' decizjoni skorretta jew hazina, u f'dan il-kaz, kif osservat l-ewwel Qorti, ma jirrizultax li d-Direttur konvenut mexa b'mala fede jew b'mod mhux ragjonevoli. Fil-kuntest tat-tieni aggravju tas-socjeta` attrici, din il-Qorti tirrileva li l-hames talba taghha kienet fis-sens illi "in linea sussidjarja u minghajr pregudizzju ghal-premess, f'kaz li jigi ritenut illi l-licenzja tal-attur ta' April 1986 m'ghadhiex Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza fis-sehh, tiddikjara lill-konvenuti responsabbli ghad-danni sofferti billi l-attur ghandu dritt kwesit li gie mnehhi minghajr kumpens xieraq", u allura l-ewwel Qorti kienet prekluza milli taghmel id-dikjarazzjoni mitluba gialadarba l-istess Qorti kienet iddecidiet illi l-licenzja ta' April 1986 kienet ghadha fis-sehh. qed jinghad peress illi t-talba kif formulata mis-socjeta` appellanti kienet tipprovdi illi fl-assenza li jigi deciz li l-licenzja ma kinitx ghadha fis-sehh il-Qorti setghet tghaddi biex tikkunsidra l-kwistjoni jekk is-socjeta` appellanti kellhiex La darba anke din il-Qorti qed tghid li l-licenzja tal-1986 kienet valida, ma tistax taghti d-dikjarazzjoni mitluba fil-hames talba attrici. Dwar it-tielet aggravju, marbut mal-prezenza tal-Avukat Generali fil-kawza, ghalkemm, fl-ahhar mill-ahhar, huwa l-Gvern li hu responsabbli, fit-terminu tal- ligi, l-Artikolu 181B tal-imsemmi Kap. 12, l-Avukat Generali jirraprezenta lill- Gvern biss f'dawk il-kazijiet meta n-natura tat-talba ma tkunx tista' tigi diretta Fil-kaz tal-lum, il-konvenut Direttur tat- Telegrafija Abu Shamala Depasquale huwa l-kap tad-dipartiment involut fil-materja, u ma hux mehtieg li l-Avukat Generali jkun hu wkoll parti fil-kawza. Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, tiddisponi miz-zewg appelli li ressqu z-zewg nahat fil-kawza billi tichadhom it-tnejn u tikkonferma s-sentenza tal- Qrati tal-Gustizzja Kopja Informali ta' Sentenza L-ispejjez tal-kawza in prim istanza jithallsu kif stabbilit l-ewwel Qorti, waqt li dawk ta' din it-tieni istanza jithalsu b'kull appellanti jhallas l-ispejjez marbuta mal-appell taghha/taghhom. Qrati tal-Gustizzja