QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR. IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM, 23 TA' GUNJU, 2021 Ġur. Rat ir-rikors ġuramentat ta' Paul Consiglio et. ppreżentat fis-26 ta' Ġunju, 2013 li permezz tiegħu ippremettew u talbu s-segwenti: Illi ir-rikorrenti huma kollha irtirati u ilhom irtirati mix-xoghol sa mis-sena 1993 barra minhekk il-mara tar-rikorrenti Paul Consiglio tbati fost hafna mard iehor, mill-kundizzjoni tad-dementia. Ir-rikorrent kellu infatti jieqaf mix-xoghol sabiex jiehu hsieb il-mara tieghu. Kemm ir-rikorrent Paul Costantino fis-sena 2009 Philip Bonavia - li kien impjegat bhala financial advisor mas-socjeta All Invest - cempel lir-rikorrent Paul Consiglio biex joffrilu xi prodotti finanzjarji u biex ihajru jinvesti mas-socjeta Intimata. Billi l-uniku dhul li ghandhom ir-rikorrenti hija il-penzjoni huma thajru li jinvestu biex itejbu is-sitwazzjoni finanzjarja taghhom; Illi Paul Consiglio ftiehem ma' l-istess Philip Bonavia sabiex dan ta' l-ahhar imur id-dar tieghu biex ikellmu fuq dawn il-prodotti u anke qal lil huh, ir- rikorrent Joseph Consiglio biex jattendi ghal din il-laqgha; Illi ir-rikorrenti billi ma' jafux jiktbu u jaqraw ghamluha cara mal-ewwel lil Philip Bonavia illi kieku kellhom jinvestu huma riedu l-iktar investiment safe u specifikament qalulu illi riedu li l-kapital ikun garantit. ghamluha cara ma' Philip Bonavia illi l-ammont ta' interess fuq l-investiment ma' kienx prijorita ghar-rikorrenti sakemm il-kapital li jinvestu kien ser Illi Philip Bonavia accertahom illi All Invest kienet ser tinvestilhom flushom f'prodott sikur u safe u biex zgur ihajjarhom qalilhom illi kien ser jinvestilhom f'prodott li jrendi imghax ta' 6% pagabbli kull tlett xhur; Illi fit-22 ta' Mejju 2009, Paul Consiglio u Joseph Consiglio hallsu is-somma ta' €10,000 u €20,000 rispettivament lil All Invest Co. Ltd. b'mohhhom mistrieh illi dan il-kapital investit kien garantit. Invest Co.Ltd investiet dawn il-flus fil-prodott ARM Asset Backed Illi fl-ewwel laqgha Philip Bonavia kien staqsa xi mistoqsijiet lir-rikorrenti u anki talabhom jiffirmaw xi dokumenti imma Philip Bonavia qatt ma'tahom kopja ta' dawn id-dokumenti li huma kienu qeghdin jiffirmaw. Dan sar bi Providers Part BI" kif ser jigi spjegat iktar il-quddiem; Illi ir-rikorrenti bdew jircievu l-interessi kull tlett xhur u infatti ircevew sebgha pagamenti b'kollox bl-ahhar pagament ikun dak datat 31 ta' Marzu Illi f'Novembru tas-sena 2010 meta l-ewwel investiment kien ghadu sejjer tajjeb, Wallace Valletta Direttur ta' All Invest Co.Ltd, gie mistieden imur id-dar tar-rikorrenti wara li kien offra prodott gdid lil bint ir-rikorrent Paul Ir-rikorrenti riedu jikkonfermaw jekk dan il-prodott kienx ukoll sod u b'kapital garantit. Wallace Valletta qalilhom li dan il-prodott kien ukoll prodott sod u sikur mentri fil-fatt ma kien xejn hekk anki minhabba l-fatt li huwa ibbazat kwazi esklussivament fuq proprjeta u iktar minn hekk 62.5 % tal-assi huma ikkoncentrati fuq "mortgage" fuq proprjeta wahda il-prodott Dan il-prodott gie deskritt minn esperti finanzjarji bhala "a high performance Investment Fund" li hu kompless u mhuwiex adattat ghal "retail clients" bhal ma huma ir-rikorrenti (DOK 4a Illi ir-rikorrenti Paul Consiglio u Joseph Consiglio fuq parir ta' Wallace suq tal-proprjeta, investew €10,000 u €20,000 rispettivament. ihajjarhom Wallace Valletta qallhom li dan l-investiment kien jirrendi 8% Illi F'Gunju tas-sena 2011 l-imghax li ir-rikorrenti kellhom jircievu mill- investiment ARM ASSURED INCOME PLAN – 5YR ma' wasalx u ir- rikorrenti ikkuntattjaw lil Wallace Valletta sabiex jaraw x'gara. Valletta assikurhom illi din kienet problema temporanja u li wara ftit taz- Sadanittant Wallace Valletta baqa regolarment icempel lir-rikorrenti Paul Consiglio u jipprova jhajru jinvesti Kull meta ir-rikorrent kien isaqsih fuq l-investiment fl- ARM Wallace Valletta kien jaccertah li kollox jerga lura ghan-normal u li ma' kienx hemm problemi serji; Illi fil-31 ta' Awwissu 2011, il-Communications Unit tal-Malta Financial Services Authority harget notice (DOK 5) sabiex jinforma lill-investituri kollha fis-socjeta ARM Asset Backed Securities SA illi din is-socjeta ma nghatatx licenzja biex topera minghand l-Awtorita Regolatorja fil- Illi ir-rikorrenti ma' jafux jiktbu u jaqraw u dan l-avviz ghalkemm ircevewh ma' setghux jifmhu x'ifisser ghalihom; Illi f'Awissu tas-sena 2011, Wallace Valletta cempel lir-rikorrenti Paul Consiglio fejn offrielu prodott u sabiex ihajru qallu illi tant kien prodott tajjeb li hu personalment kien investa somma sostanzjali fih. Dan il-prodott kien SNS Bond NV 2020 fil-Bank SNS Reaal li kien bank Illi All Invest hajret lir-rikorrenti Paul Consiglio jinvesti f'dan il-Bank meta ghal min jifhem u ghal min kellu edukazzjoni bizzejjed sabiex ifittex, seta jkun jaf li fis-sena 2008 dan il-Bank diga kien talab "Bail Out" fl-ammont ta' €750,000,000 mill-Gvern Olandiz sabiex ikun jista jkompli jopera minhabba telf kbir li garrab minhabba li l-investimenti principali tal-Bank kienu wkoll relatati mal-proprjeta (DOK 7); Illi fi Frar tas-sena 2013, il-Gvern Olandiz iddecieda li jinnazjonalizza il- Bank sabiex jipprotegi il-finanzi u l-ekonomija tal-pajjiz u fil-fatt Wallace illi mit-€30,124 li kien investa huwa kien tilef kollox u ma' kienx hemm cans li jirkupra l-anqas centezmu minnhom; Illi minn dakinhar ta' dik l-ahhar laqgha, fejn qallu li tilef kollox, Wallace Falzon qata' kull kuntatt mar-rikorrenti; Illi is-sitwazzjoni prezenti hi li it-tlett investimenti tar-rikorrenti intilfu jew mhumiex irendu l-ebda imghax u r-rikorrenti ma' jistghu jiehdu xejn lura mis-somma ta' €90,124 li huma investew bejniethom fit-tliet investimenti Illi llum gie pruvat illi it-tlett investimenti huma prodotti komplessi u huma ir-rikorrenti u ghalhekk huwa car u manifest illi is-socjeta Intimata abbuzat u ghamlet mis-selling; Illi ir-rikorrenti baghtu ittra ufficjali lil All Invest fejn fiha zammew lil All Invest responsabbli ghad-danni li sofrew u talbu ir-rifuzjoni tas-somma ta' Illi kif jidher car din il-kawza qed tigi ibbazata primarjament fuq mis- selling minn naha tas-Socjeta Intimata ghaliex ir-rikorrenti ma' kienux klijenti kapaci li jifhmu l-investimenti li kienu qeghdin jinvestu fihom. kwistjoni li l-investimenti li saru minn All Invest intilfu kollha u l- kwistjoni jekk kienx korrett u jekk kienx fl-ahjar interess tal-klijenti taghha li s-Socjeta Intimata tinvesti flus ir-rikorrenti kollha f'prodotti relatati ma' proprjeta huma wkoll kawzali ghalkemm sekondarji ghal kwistjoni ta- Illi mis-selling minn naha ta' All Invest twettaq meta bieghu prodotti komplessi u riskjuzi meta ir-rikorrenti huma persuni b'livell baxx ta' edukazzjoni u meta ir-rikorrenti kienu taw istruzzjoni cara lil All Invest li huma riedu prodott bil-kapital garantit; Illi ir-rikorrenti ma' kienux jinvestu flushom fil-prodotti imsemmija hawn fuq, li kieku kienu konsapevoli tal-fatti kollha fosthom u principalment illi kien hemm ir-riskju li jitilfu il-kapital taghhom jew anki parti minnu; Illi L-Investment Services Rules for Investment Service Providers f'regola Illi minkejja li ir-rikorrenti ghamluha cara li riedu li l-kapital kellu jkun garantit , is-socjeta intimata xorta dahlethom f'dawn il-prodotti riskjuzi u kumplikati. Is-Socjeta Intimata dahlet lir-rikorrenti ukoll f'dawn l- investimenti meta l-anqas kienu f'pozizzjoni finanzjarja tajba li jkunu jistghu jbatu ir-riskji u fil-fatt spiccaw sofrew u ghadhom isofru problemi finanzjarji; Illi in oltre ir-rikorrenti bl-ebda mod ma' jistghu jitqiesu bhala persuni li Illi ir-rikorrenti kienu vittmi kemm ta' mis-selling da parti tas-Socjeta Intimata kif ukoll ta' ambigwita fil-kliem uzat u l-ispjegazzjonijiet skorretti moghtija minn Philip Bonavia u Wallace Valletta li qarrqu bl-istess Illi barra l-fatt li sar mis-selling minn naha tas-socjeta intimata irrispettivament minn kif marru dawn l-investimenti, xorta wahda jidher bic-car li id-decizjoni tas-socjeta intimata li jinvestu flus ir-rikorrenti fit- tlett prodotti , ARM, LM Australia Fund u SNS Bond kienet xorta decizjoni hazina u li taghha ghandha tinzamm responsabbli biss is-socjeta Illi fir-regola 2.03 tal-Investment Services Rules for Investment Service Illi kif inghad iktar il-fuq, ir-rikorrenti ma' inghataw l-ebda informazzjoni mis-Socjeta Intimata u l-anqas qalulhom li qed isir gbir ta' informazzjoni fuqhom (Client File Note). Iktar minn hekk ir-rikorrenti ma' setghux jindunaw li qed isir dan il-gbir ta' informazzjoni billi ma' kienux jafu jaqraw u jiktbu biex jifhmu ghalxiex iffirmaw; Illi fuq parir legali ir-rikorrenti personalment talbu l-informazzjoni li ngabret fuqhom li turi kif kienu gew ikklassifikati mis-Socjeta Intimata u fuq struzzjonijiet diretti ta' Wallace Valletta is-Socjeta Intimata irrifjutat li tghaddi tali informazzjoni qabel ma' giet interpellata taghmel dan permezz ta' ittra mibghuta mill-avukat tar-rikorrenti (dokument anness u immarkat Illi wara li r-rikorrenti inghataw kopja ta' din l-informazzjoni irrizulta li l- informazzjoni iddikjarata hija skorretta (Dokumenti annessi u immarkati Illi ir-rikorrenti ma' kienux jafu li huma suppost qeghdin jigu kategorizzati mis-socjeta Intimata u wisq anqas kienu jafu illi huma suppost kellhom jigu infurmati kif gew kategorizzati mis-socjeta Intimata Providers Part BI u specifikament f'regola 2.03 tal-istess regoli; u ghalhekk hawnhekk jidher bic-car li -Socjeta Intimata All Invest naqset minn dan l-obbligu ghax huma kienu jafu li ir-rikorrenti ma' kienux kapaci jifmhu l-portata tal-investimenti in kwistjoni u li ma' kellhomx il- kompetenza teknika ghal dan l-iskop; Illi minkejja l-fatt li l-Investment Services Rules for Investment Services Providers, mahruga mill-Ministru responsabbli ghall-finanzi taht l- artikolu 12 tal-Kap 370 tal-ligijiet ta' Malta, f'regola 2.27 jistipulaw li: l-ebda materjal promotorju daqshekk dettaljat qatt ma nghata lir-rikorrenti u li kieku inghataw xorta ma setghux jifhmu l-informazzjoni li li kienet tkun qeghdha tinghata u dan is-Socjeta Intimata kienet tafu; Part BI, f'regola 2.01 jghidu illi: U hawn jidher bic-car li is-socjeta intimata naqset milli issegwi l-istess regola kemm meta offriet prodotti li ma' kienux "suitable" u "appropriate" lir-rikorrenti u kemm meta investiet fil-prodotti li investiet fihom u dan kif ser jigi provat fil-mori tal-kawza; Illi fl-4 ta' April 2013 ir-rikorrenti ircevew "pre-set letter" minghand All Invest (DOK 11) fejn fiha dawn tal-ahhar iddikjaraw illi minhabba ristrutturar fil-kumpanija huma ma' setghux ikomplu joffru is-servizzi taghhom lir-rikorrenti u talbuhom biex jawtorizzawhom li jkunu jistghu jitrasferixxu paragrafu ta' din l-ittra huma talbu lir-rikorrenti sabiex jiffirmaw is- sottoskritta dikjarazzjoni: Illi din id-dikjarazzjoni turi bic-car l-intenzjoni malizzjuza tas-Socjeta Intimata biex tipprova tahrab mir-responsabbilita tal-izbalji li ghamlet u dan meta is-Socjeta Intimata kienet taf li din l-ittra intbghatet biex tigi iffirmata mir-rikorrenti li huma persuni li ma' jafux jiktbu u jaqraw; Illi din hija prova cara kemm is-Socjeta Intimata ma' mxietx kif titlob regola 2.01 tal- Investment Services Rules for Investment Service Illi prova cara ohra illi s-socjeta intimata naqset mill-obbligi taghha bhala "financial services provider" hija li fis- ta' Gunju 2013 l-MFSA issosspendiet il-licenzja tas-Socjeta Intimata u waqqfitha milli tibqa topera bhala Financial Service Provider u dan wara li bhar-rikorrenti, diversi Illi l-MFSA ghamlet l-indagini taghha u sabet illi All Invest bieghet prodotti komplessi lil klijenti li ma' kienux ta' esperjenza, sabet ukoll li s- socjeta intimata mhux dejjem agixxiet fl-ahjar interess tal-klijenti taghha. Din id-decizjoni li tissosspendi il-licenzja ittiehdet wara li l-Awtorita investigat diversi dokumenti tas-Socjeta Intimata stess (Kopja tal-istqarrija mahruga mill-MFSA, kopja tal-artiklu tal-gazzetta Malta Today datata 9 ta' Gunju 2013 u kopja tal-pagna tal-ahbarijiet Di-Ve bl-istess data annessi u immarkati bhala DOK 12 , DOK 13 u DOK 14 rispettivament); Illi ghar-ragunijiet premessi l-agir tas-Socjeta Intimata huwa illegali u abbuziv u ghalhekk kellha issir din il-kawza odjerna. Ghaldaqstant ghar-ragunijiet premessi ir-rikorrenti umilment jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha: 1) Tiddikjara illi s-Socjeta Intimata wettqet mis-selling fil-konfront tar- rikorrenti, naqset minn diversi dmirijiet u obbligi taghha bhala Investment Services Provider, fosthom li naqset milli taghti informazzjoni adegwata matul il-process ta' promozzjoni u bejgh tal-prodotti finanzjarji offruti lir- rikorrenti, li naqset mid-dmir li timxi b'mod onest, xieraq u professjonali u fl-ahjar interess tal-klijenti matul l-istess process, li bieghet prodotti kumplessi lill-persuni li ma' kellhomx l-gharfien adegwat u l-esperjenza necessarja biex jifhmu ir-riskji involuti; inkludiet dikjarazzjonijiet allegatament maghmula mir-rikorrenti fil-Client File Notes hawn fuq riferiti minghajr ma' gibdet l-attenzjoni tal-istess rikorrenti u dan bl- intenzjoni illi tinganna lir-rikorrenti u sabiex tezimi lis-Socjeta Intimata mir-responsabbilita ghad-danni; 3) Tillikwida id-danni kollha sofferti mir-rikorrenti a kawza ta' dan l-agir abbuziv u illegali tas-Socjeta Intimata occorendo bil-hatra ta' periti hekk likwidati. subizzjoni. 4) Tikkundanna lis-socjeta intimata sabiex thallas lir-rikorrenti id-danni Bl-ispejjez inkluz dawk tal-ittra gudizzjarja datata 5 ta' April 2013 u bl- imghaxijiet legali kontra s-Socjeta Intimata, li hija minn issa ngunta in Rat ir-Risposta guramentata tas-socjeta` All Invest Company Limited prezentata fl-24 ta' Lulju, 2013 u jinghad kif gej: Illi preliminarjament, u minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l- ohra, l-attur Paul Consiglio (KI 233697(M)) irid jipprova illi martu Michelina Consiglio (ID 901224(M)) hija assenti minn Malta u fin-nuqqas ma jistax jipprocedi ghan-nom taghha bir-rizultat illi t-talbiet tal-atturi, jew ta' min minnhom, ghandhom jigu michuda stante n-nuqqas tal-integrita' tal-gudizzju; Illi preliminarjament ukoll, u minghajr pregudizzju ghall- eccezzjonijiet fuq responsabbilita' extra-kontrattwali jew akwiljana huma preskritti a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap. 16 tal-ligijiet ta' Malta; Illi fil-mertu u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talba attriċi fil-konfront tas-soċjeta' konvevuta hija għal kollox infondata kemm fil- fatt u kemm fid-dritt in kwantu s-socjeta konvenuta mhux responsabbli ghal ebda telf jew dannu li seta' gie soffert mill-atturi la minhabba 'mis- selling' u/jew parir hazin u lanqas minhabba qerq, negligenza, ksur ta' dmirijiet jew xi komportament iehor kif allegat fir-rikors promotur u ghalhekk it-talbiet tal-atturi ghandhom jigu michuda; Salv eċċezzjonijiet ulterjuri. Bl-ispejjeż kontra l-atturi; Rat l-atti tal-kawża; Rat ir-rikors tal-atturi ippreżentat fl-24 ta' Novembru 2014 fejn permezz tiegħu talbu korrezzjoni fis-sens illi l-kliem "ghan-nom tieghu u skont Prokura datata 11/05/2007 annessa u mmarkata bhala DOK 1, ghan-nom ta' martu Michelina Consiglio (K.I. 603160M)" jiġu mħassra. Rat illi din it- talba ġiet milqugħa b'digriet tal-14 ta' Mejju 20151; Rat in-nota tal-atturi fejn permezz tagħha huma iddikjaraw li l-attur Joseph Consiglio kien irċieva s-somma ta' sbatax-il elf, tlett mija u sitta u tmenin ewro u ħamsa u disgħin ċenteżmu (€17,386.95) bħala kumpens mill- 1 Pagna 288 tal-process. awtorità Ingliża FSCS mis-somma ta' għoxrin elf ewro (€20,000) li huwa investa fil-prodott ARM;2 Rat in-nota tal-atturi fejn permezz tagħha huma iddikjaraw li l-attur Paul Consiglio kien irċieva s-somma ta' tmient elef, seba' mija u tnax-il Ewro u sitta u ħamsin ċenteżmu (€8,712.56) bħala kumpens mill-awtorità Ingliża FSCS mis-somma ta' għaxart elf ewro (€10,000) li huwa investa fil- Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-atturi li ġiet ippreżentata fit-8 ta' Mejju 20204 kif ukoll in-nota ta' sottomissjonijiet tal-socjetà konvenuta li ġiet ippreżentata fit-12 t'Awwissu 2020; Rat il-verbal tal-udjenza tal-14 ta' Ottubru 2020; Rat id-digriet tal-24 ta' Mejju, 2021 moghti mill-Qorti Civili (Sezzjoni tal- Kummerc) fil-proceduri ta' stralc tal-Kumpanija All Invest Co. Ltd. Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza. Ikkunsidrat; L-Azzjoni Attrici. ikkuntattja lil Paul Consiglio sabiex joffrilu prodotti finanzjarji. L-istess Consiglio thajjar jinvesti u ghalhekk sar ftehim sabiex Borg imur id-dar ta' Dan ta' l-ahhar kien qal lil huh Joseph Consiglio biex jattendi ghal din il-laqgha. L-atturi huma pensjonanti u ma jafux jiktbu u jaqraw. Ghalkemm huma wrew xewqa li jinvestu huma riedu investiment sigur fejn il-kapital huwa garantit u r-ritorn minn tal-investiment ma kienx 2 Pagna 259 tal-process. 3 Pagna 276 tal-process. 4 Pagna 981 tal-process. prijorità. Waqt din il-laqgha saru xi mistoqsijiet dwar l-investiment. ta' Mejju 2009, Paul Consiglio hallas ghaxart elef Ewro (€10,000) u Joseph Muscat Catania il-flus gew investiti mis-socjeta konvenuta fil-prodott b'imghax ta' sitta fil-mija (6%) pagabbli kull tlett xhur. L-atturi iffirmaw xi dokumenti izda qatt ma inghataw kopja ta' dawn id-dokumenti. dan l-investiment l-atturi rcevew seba' pagamenti bl-ahhar wiehed moghti fil-31 ta' Marzu 2011. Mill-atti jidher li l-atturi inghataw kumpens mill- awtorità kompetenti gewwa l-Iż-Żebbuġ (Ghawdex) u dan kif ser jigi spjegat aktar 'l F'Novembru 2010 id-Direttur tas-socjetà konvenuta Wallace Micallef Trigona il-prodott kien LM Australian Managed Performance Fund- 3 yrs (minn issa 'l quddiem LMMPF) fejn l-imghax kien ta' tmienja fil-mija L-atturi izda jishqu fir-rikors promotur li dan kien prodott li gie deskritt minn esperti m'huwiex adattat ghal retail clients bhal ma huma l-atturi. Jghidu li Wallace Valletta kien zgwida lill-atturi meta qalilhom li dan kien investiment sod u sigur aktar u aktar meta tnejn u sittin punt hamsa fil-mija (62.5%) tal-assi huma ikkoncentrati fuq mortgage fuq proprjetà wahda. L- atturi jghidu li f'Gunju 2011 l-imghax mill-investiment ARM ma waslux. Wara li kkuntatjaw lil Wallace Valletta dan kien assikurahom illi kien ikkuntattja lil Paul Consiglio fejn offrielu prodott u hajru sabiex jinvesti. Dan il-prodott kien SNS [sub-ordinate] Bond NV 2020 fil-Bank SNS L-atturi jghidu li "ghal minn jifhem u ghal min kellu edukazzjoni bizzejjed sabiex ifittex, seta' jkun jaf li fis-sena 2008 dan il-Bank diga kien talab bail out fl-ammont ta' €750,000,000 mill- Gvern Olandiz sabiex ikun jista' jkompli jopera. Fi Frar 2013 il-Gvern Olandiz iddecieda li jinnazzjonalizza l-Bank u wara dan il-pass Paul Agahi l-azzjoni giet ibbazata fuq mis-selling min-naha tas-socjetà konvenuta u dan ghaliex l-atturi ma kienux klijenti li jifhmu fl-investimenti li huma qeghdin jinvestu fihom – investimenti li huma komplessi u riskjuzi. Apparti l-allegat fatt ukoll li l-atturi kienu taw struzzjonijiet sabiex il- prodott li jinvestu fih ikollu kapital garantit. In oltre l-atturi jinsistu li s- socjeta All Invest ghandha tinżamm responsabbli meta ddecidiet li tinvesti f'ARM, LMMPF u SNS Bond. L-atturi jilmentaw ukoll li huma ma inghataw l-ebda informazzjoni mis-socjeta konvenuta u lanqas qalulhom li qed isir ġbir ta' informazzjoni fuqhom (Client File Note). li talbu l-informazzjoni li ngabret fuqhom. Wara li inghata kopja ta' dan il-file irrizulta li l-informazzjoni kienet wahda skorretta. Fl-4 t'April 2013 l-atturi ircevew pre-set letter minghand is-soċjetà konvenuta fejn gew informati li minhabba ristrutturar tal-kumpanija, l- investimenti taghhom ser jigu amministrati minn kumpanija ohra u talbuhom jawtorizzawhom sabiex jittrasferixxu l-investimenti taghhom. F'Gunju 2013, l-MFSA issospendiet il-licenzja tas-socjetà konvenuta li waqqfitha milli tibqa' topera bhala fornitur tas-servizzi ta' investimenti. L- atturi jghidu li wara indagni li ghamlet is-socjetà MFSA irrizultalha illi s- socjeta konvenuta bieghet prodotti komplessi lill-klijenti li ma kinux ta' esperjenza u li mhux dejjem aġixxiet fl-interess tal-klijenti taghha. Id-Difiza tas-Socjeta' Konvenuta. Is-soċjetà konvenuta ghalkemm taqbel li saru diversi investimenti maghhom mill-atturi, tinnega l-akkuzi maghmula kontra taghha mill- Tghid li l-bejgh tal-investimenti ta' ARM u SNS saru fuq bazi ta' Fir-rigward ta' LMMPF sar l-investiment fuq l- informazzjoni li s-socjeta inghatat mill-atturi stess u dan wara diskussjoni dwar il-portafol tal-atturi stess, is-sitwazzjoni finanzjarja taghhom u l- attitudni li ghandhom ghar-riskju li kellhom dak iz-zmien cioe attitudni ghar-riskju medju b'rati ta' imghax gholjin u ghalhekk m'huwiex minnu li Meta sar l-investiment ta' ARM fl-2009, dan kien investiment li kellhom andament pozittiv u mhux meqjus b'riskju LMMPF kellu andament pozittiv meta sar u ma setghetx tanticipa li fl-2013 dan il-fond kien sejjer jitqieghed fi stralc. SNS Bond NV 2020, is-socjetà konvenuta tghid li l-investiment in kwistjoni ma kienx meqjus bhala investiment b'riskju gholi u kien ghadda wkoll stress test tal-Unjoni Ewropeja fl-2012 u "ghalhekk anke f'dan il- kaz is-soċjetà esponenti ma setghetx tobsor li dan il-bank seta jkollu diffikultajiet tali li eventwalment wasslu lill-Gvern Olandiz biex jesproprja lill-istess bank. In oltre, l-attur Paul Consiglio kien ta' esperjenza sufficjenti biex ikun jaf li kwalunkwe investiment ghandu element ta' riskju inerenti Dwar l-allegat fatt li l-atturi ma jafux jaqraw u jiktbu, is-socjetà konvenuta tirribatti li hi qatt ma giet informata b'dan u qatt ma setghet tkun taf b'dan ghaliex kienu iffirmaw il-File Notes relattivi ghall-investimenti li ghamlu. Declaration u dan stante li ghandu investimenti ma intermedjarji ohra Abbazi ta' din id-dikjarazzjoni, gie dikjarat li Paul Consiglio kien ghamel investimenti ta' certu portata fis-sentejn ta' qabel. Is-socjetà konvenuta tinsisti li rapprezentanti taghha tkellmu mal- atturi, tawhom brochures kif ukoll informazzjoni fuq prodotti ohra illi ghandhom livell ta' riskju aktar baxx. Apparti l-fatt ukoll li n-negozju gie Jinsistu li l-atturi ddikjaraw bil-miktub li huma kienu qraw il-materjal promozzjonali u li l-valur tal-investiment u d-dhul jista' jinbidel minn zmien ghall-iehor u li huma jistghu ma jiehdux il-flus lura. Ikkunsidrat; 5 Pagna 98 tal-process. L-attur Paul Consiglio, xhed li huwa rtira mix-xoghol fis-sena 1993. ukoll li la hu u lanqas martu ma jafu jaqraw. Spjega li fis-sena 2009 ikkuntatjah certu Philip Bonavia sabiex ihajru f'xi prodotti finanzjarji. li huwa kien digà jaf lil dan Bonavia u dan peress li kien digà ghamel investiment zghir lil mara tieghu mal-Middlesea, kif ukoll xi insurance lit- tifel tieghu. Jghid li meta dan ikkuntatjah dan kien qallu li ghandu prodott simili ghall-investiment ta' martu. Jghid li l-investiment ta' martu kien Jghid ukoll li huwa kien minghalih li sejjer jinvesti ma' Wara li kien mar id-dar taghhom u "wara hafna" sar jaf li dan Bonavia ma kienx ghadu jahdem ma' Middlesea izda kien qieghed jahdem Pullicino jghid li huwa thajjar jinvesti xi haga ghaliex l-unika dhul li ghandu kienet il-penzjoni u peress li l-mara tieghu kienet marida, huwa kellu hafna spejjez. Jghid li jiftakar li kien qal lil huh Joseph Consiglio ikun prezenti waqt il-laqgha li kellha ssir d-dar tieghu ma' Jghid li huh ukoll ma jafx jikteb u jaqra. Jghid li meta ltaqghu d-dar tieghu, huma kienu infurmaw lil Philip Bonavia li huma ma kienux jafu jiktbu u jaqraw u "li kien kollu ghalxejn li joqghod jurina hafna karti u dokumenti fuq l-investiment. f'prodotti serji u li l-ammont li konna ha ninvestu jkun garantit. illi anki jekk l-interessi jkunu baxxi, l-kapital li nkunu nvestejna jkun garantit u ma jonqosx."6 Jghid li Borg accertahom li l-flus kienu ser jigu investiti fi prodott sigur u fejn l-imghax kien ta' 6% pagabbli kull tlett Kien ghalhekk li fit-22 ta' Mejju 2009 hu investa ghaxart elef Ewro (€10,000) filwaqt li huh investa ghoxrin elf ewro (€20,000) u dan ghaliex kien mohhom mistrih li l-kapital li sejrin jinvestu kien garantit. wara saru jafu li l-investiment ma kienx ma' Middlesea izda ma' All Invest Jghid li wara saru jafu li dan il-prodott ma kienx sigur u l-kapital ma kienx garantit, fejn il-prodott kien kumplikat u mhux addattat ghal persuni bhalhom li ma kienux jifhmu. dan sar jafu wara li bdew il-problemi, bdew jirċievu ittri li ma fehmux u talbu parir ta' nies li kienu jifhmu. Debono jghid li huwa jiftakar li Borg 6 Pagna 244 tal-process. kien staqsa xi mistoqsijiet lilu u lil huh. Jghid li kien iffirma xi karti li kien kollha li kien iffirma. Kien tahom ircevuta tal-flus li hallsu u xi dokumenti fuq il-prodott imma wara kienu rcevew kopja tal-kuntratt bil-posta. dan l-investiment ircevew seba' pagamenti, bl-ahhar hlas kien fil-31 ta' Jghid li huma hassew li kollox kien mixi tajjeb u ma ghaddilhomx hsieb li jiddubitaw lil Philip Bonavia. Ikompli jispjega hekk "Ghal habta tal-harifa tas-sena 2010, jiġifieri waqt li konna ghadna nircievu dawn l-interessi binti Caroline kienet qaltli li hi u żewġha kienu investew xi sitt elef ewro ma' All Invest f'xi prodott gdid u ghalhekk ghamilt kuragg u cempilt biex nara x'inhu dan il-prodott. lil Wallace Valletta u kont kellimtu u ftehimt li jigi d-dar biex jkellimna fuq dan il-prodott."7 Jghid li f'Novembru 2010 Valletta mar ghandu. il-laqgha Debono kien qallu li dak li ried kien investiment sod b'kapital Min-naha tieghu Valletta assigurahom li kien prodott sod u sigur. Ix-xhud ikompli jghid li però dan xejn ma kien minnu ghaliex wara sar jaf li l-investiment kien kwazi esklussivament ibbazat fuq proprjetà meta s- suq tal-proprjetà madwar id-dinja kien sejjer hazin. Il-prodott kien LM Ix-xhud jghid li l-esperti iddeskrivew dan il-prodott bhala prodott kompless u mhux adattat ghal investituri li m'humiex professjonali. Jinsisti li minn dan kollu huwa ma kien jaf xejn proprju ghaliex ma jafx jaqra u jikteb. Fuq parir ta' Valletta hu Ix-xhud qal li dan Valletta kien qalilhom li dan il-prodott kien qisu investiment gewwa bank tant kien sigur bid-differenza li l-imghax kien ta' 8% pagabbli kull sena. Ix-xhud ikompli jispjega li f'Gunju 2011 huma kellhom jircievu t-tmien pagament mill-ewwel investiment izda baqghu ma rcevew xejn u meta kkuntatjaw lil Philip Bonavia gharrafhom ukoll li huwa m'huwiex sejjer jibqa' jiehu hsieb dak il-prodott u li ghandhom jitkellmu ma' Wallace Valletta. jikkuntatjahom sabiex ihajjarhom jinvestu fi prodotti ohra, u waqt dawk it- 7 Pagna 245 tal-process. telefonati, ix-xhud jghid, li huwa kien ifakkru dwar l-imghax tal- Jinsisti li Wallace Valletta kien jghidlu li dalwaqt jigi kollox ghan-normal u qatt ma qallu x'kien qieghed jigri. Jghid li peress li jiddubita lil Valletta. fi prodott iehor, prodott li kien investa fih hu wkoll. Kien qallu li dan l- Kien ghalhekk li huwa nvesta tletin elf, mija u erbgha u ghoxrin ewro (€30,124) fil-prodott bl-isem SNS L-attur kompla jghid li wara li hargu l-problemi huwa sar jaf li dan il-bank kien digà talab ghall-ghajnuna finanzjarji mill-Gvern Olandiz u fejn dan tal-ahhar kien ghenu b'seba' mija u hamsin miljun ewro. l-ghajnuna l-bank ma rkuprax u l-Gvern Olandiz hadu f'idejh bil- konsegwenza li kull investiment li sar fih gie mitluf. li "is-sitwazzjoni prezenti hi li jien u hija gejna infurmati illi kien hemm skema l-Ingilterra li kienet ser taghti xi kumpens lil klijenti li kienu Jien u hija applikajna u hija ha lura ftit inqas minn tmientax-il elf ewro mill-ghoxrin elf li kien investa fl-ARM. ghalkemm applikajt ghadni ma hadt xejn mill-ghaxart elef li All Invest investewli fl-ARM."8 Ix-xhud ghal darb'ohra jaghmilha cara li dak li riedu kien kapital garantit u l-ammont ta' interess ma kienx ta' importanza. li huwa sar jaf li hu u huh fid-dokumenti ta' informazzjoni gew imnizzla bhala investituri professjoni u li kienu jafu li huma meqjusin hekk ghax kien iffirmaw dokument f'dan is-sens. Però x-xhud jghid li huma ffirmaw fuq id-dokumenti li kienu jghidulhom jiffirmaw. Kopja ta' dawn id- dokumenti qatt ma inghataw u kien biss wara li kiteb l-avukat taghhom lis- socjetà konvenuta li kisbu kopja ta' dawn id-dokumenti. Fid-9 ta' Mejju 2016 l-attur Paul Consiglio xehed in kontro-ezami. spjega li qabel sar pensjonant huwa u huh kienu jahdmu ghal rashom fl- industrija tal-bini, fejn kienu jigu mqabbda minn xi hadd sabiex itellghu Gieli mar it-tifel tieghu jghinhom izda impjegati qatt ma kellhom 8 Pagni 245 – 246 tal-process. Rigward investimenti x-xhud jghid li huwa kellu xi bonds ma' Jghid li gieli investa ma' Jesmond Zahra De Domenico u ma' dan ghandu dak li x-xhud qieghed isejhilhom qoffa ta' bonds u dan ghaliex mhux bond wiehed izda ma jafx x'jisimhom. Jghid ukoll li huwa ghandu xi shares mal-bank HSBC, Allafi proprjetà huwa jghid li l-unika proprjetà li ghandu hija d-dar residenzjali u l-garaxx u fejn tal-ahhar illum il-gurnata jintuza sabiex idahhal il-karozza izda meta kien jahdem kien Jghid li fuq il-garaxx huwa kien bena post, Dwar il-flus li huwa rcieva fir-rigward ta' ARM huwa jikkonferma li l-flus ircevihom minn barra. jekk kellux investiment ma' Middlesea qabel ma' investa f'ARM, ix-xhud jghid li l-mara tieghu kellha investiment ma' Middlesea, liema ghalqu u fejn il-kapital kien garantit u hadet kollox lura. Rigward it-taxxa x-xhud jghid li huwa dejjem ta struzzjonijiet sabiex it-taxxa tinqatgha mill-ewwel u kien jaghmel hekk sabiex ikollu mohhu mistrieh. Ghall-mistoqsija jekk kienx jircievi kull sitt xhur minghand All Invest Co Ltd karta li turi l- investiment li ghandu ġewwa LMMPF u kemm jiswa dan l-investiment, ix-xhud jghid li huwa qatt ma rceviha din il-karta. istess mistoqsija ghall-investiment ma' ARM, ix-xhud ma kienx jaf jghid, li jaf huwa li kien jircievi l-imghax. Ix-xhud ikompli jghid li huwa kien minghalih li meta ghamel dawn l-investimenti, huwa kien qieghed jinvesti ma' Middlesea, izda meta mar Philip Bonavia sabiex jinformah li ser jieqfu l- pagamenti ta' ARM huwa dak il-hin sar jaf li dan l-investiment u LMMPF kienu saru ma' All Invest Co. Ltd. Dwar rendikont, ix-xhud jghid li minn ghand All Invest qatt ma rcieva, izda jghid li kien jircievi rendikont minn Jghid li huwa qatt ma hass il-htiega li jitlob In kontro-ezami tas-6 ta' Lulju 2016 ix-xhud qal li huwa kien jigbor il-karti ta' kif qed imur l-investiment meta kien ikun ghand Ix-xhud jghid li huwa kien jaghraf il-karti billi jqabbilhom ma' ta' qabel, inkluz il-karta ta' Middlesea. Jinsisti li lil All Invest kien qalilhom li huwa ried kapital garantit. In ri-ezami huwa insista li l-fornitur tas-servizzi ta' investiment dejjem qalilhom li ried kapital garantit. L-attur Joseph Consiglio ppreżenta affidavit fejn permezz tieghu qieghed jikkonferma dak li intqal minn huh fl-affidavit tieghu. Jghid li hu u huh l-attur Paul Consiglio qatt ma xtraw post bejniethom, waqqawh, bnewh u regghu bieghuh. Dwar l-investimenti li huwa ghandu huwa jghid li ghandu barra minn Malta, fosthom il-Brazil u l-Argentina li taghhom dejjem ha l- Jghid li huwa mar ghand Cacciatolo sabiex ghamel dan l- investiment, però ma jiftakarx meta mar ezatt izda x-xhud jghid li ilu Jiftakar zgur li kien qabel ma investa ma' All Invest Co. Ltd. investiment jghid li milli jiftakar kienu bonds, però m'huwiex cert. li min kellmu minn Cacciatolo Longhurst ma kienx qallu li hemm riskju li jitlef l-flus li jinvesti, jghid li kieku qallu hekk ma kienx jinvesti. meta gie mistoqsi jekk kienx jircievi rendikont kull sitt xhur ta' kif ghaddej l-investiment, ix-xhud jghid li huwa kien jircievi l-imghax imma ma jiftakarx jekk kienx jircievi r-rendikont. Jghid li huwa ma jafx jikteb u jekk qattx wera xi ittri ta' All Invest lil xi hadd. Jikkonferma li huwa kien informa lil Wallace Valletta sabiex it-taxxa tinqatgha mill-ewwel. mistoqsi jekk talabx spjegazzjoni ghal dak li kien qieghed jiffirma, x-xhud jghid li le ma talabx spjegazzjoni. Ix-xhud jikkonferma li huwa kien ircieva hlas minn barra fir-rigward tal-investiment ARM. Jghid li huwa ma rceviex l-ammont kollu li kien investa u dan ghaliex kienu naqsu minnu l- ammont ta' imghax li kien diga ha. Permezz t'affidavit xehed Frederick Cosaitis, prodott mill-atturi, klijent iehor tas-socjeta konvenuta. Jispjega li fis-sena 2000 huwa flimkien ma' jismu Fidelity Fis-sena 2010 kien gie informat minn Middlesea li min kien qieghed jiehu hsieb l-investiment mhux ser jibqa' hemm u li l- investiment ma kienx sejjer tajjeb. Kien gie informat ukoll li dan l- investiment ser jiehu hsiebu Wallace Valletta mis-socjeta All Invest. Agius ikkuntattja lil Valletta, dan tal-ahhar mar id-dar tal-ewwel. il-laqgha Valletta kien informah li l-investiment kien sejjer hazin u li ser jirkupra madwar tlett elef ewro (€3,000). Qallu wkoll li dawk il-flus setghu jigu investiti fi prodott iehor izda l-ammont minimu li jista' jigi investit kien ta' €5,000 liema investiment kien sigur. Agius spjega li huwa kien informa lil Wallace Valletta li huwa ma tantx kien jifhem fis-servizzi finanzjarji u ghalhekk ma riedx riskju u kien ghalhekk li talbu investiment Ix-xhud kompla jghid li f'Novembru 2010 huwa investa s-somma ta' sitt elef, mija u disghin ewro (€6,190) u wara li rcieva xi karti huwa kien ra li din is-somma giet investitha fil-prodott LM Australian Ghal dan l-investiment huwa ha imghax ta' Jghid li f'April 2013 huwa rcieva telefonata minghand All Invest fejn infurmawh li l-agent f'Malta ghal prodott LMMPF kienet ser tkun is- socjeta MFSP u li ghalhekk All Invest riedet tghaddi d-dokumentazzjoni tal-investiment lill-imsemmija kumpanija – ftit jiem wara rcieva formola sabiex jiffirmaha u dan sabiex jikkonferma li huwa jaqbel li l-investiment tieghu tkompli tiehu hsiebu MFSP. Ix-xhud jinsisti li All Invest qatt ma qalulu li l-investiment kien sejjer hazin. Matthew Chetcuti Glanville mis-socjeta MFSP fejn huwa sar jaf li l-investiment kien sejjer hazin u li l-imghaxijiet huma mizmuma. Il-formola fuq imsemmija huwa ma kienx iffirmaha izda kien ghamel ilment mar-regolatur MFSA. Agius jghid ukoll li huwa qatt ma rcieva minn ghand All Invest xi kopja ta' dokument li juru kif huwa kien gie kategorizzat minnhom "u meta saret jien ma kontx naf li qed issir ghalkemm hemm il-firma tieghi fl-ahhar tad- Jien nista nghid li dak id-dokument (Client Fact File) qatt ma kont rajtu shih kif inhu u qatt ma gejt mistoqsi dawk il-mistoqsijiet li hemm fuqu. Wallace Valletta qatt ma spjegali dan id-dokument jew qalli kif qed jikklasifika lili u lil marti."9 Wara li nqalghu l-problemi jghid li huwa ha parir legali u kien talab permezz ta' ittra sabiex jikseb kopja tal- informazzjoni li kienet ingabret fuqu. Jghid li minn dawn id-dokument juru 9 Pagna 235 tal-process. affarijiet li xejn m'huma korretti, fosthom li huwa kien gie klassifikat bhala investitur ta' esperjenza, illi l-investiment kien jammonta ghal inqas minn 1% tal-proprjetà tal-portfolio kollu taghhom u cioe All Invest kienet indikat li l-assi taghhom jammontaw ghall aktar minn sitt mija u ghaxart elef Ewro (€610,000) meta dan m'huwiex minnu. Jghid li f'April 2013 huwa kien ircieva ittra minn ghand ALL Invest fejn fiha kien hemm informazzjoni li All Invest m'hijiex sejra tkompli tiehu hsieb il-prodott li kien investa fih u sabiex jiffirma l-formola annessa li biha jaccetta li l- investiment tieghu tibda tiehu hsiebu kumpanija ohra. Ikompli jghid li fl- ahhar paragrafu ta' din l-ittra kien hemm dikjarazzjoni sabiex is-socjeta konvenuta tigi mehlusa minnhu minn kull responsabbiltà u sabiex jiddikjara li ma kellu l-ebda claim jew problema fil-konfront taghhom. Inoltre intalab ukoll jiddikjara li ma kien ser jaghmel l-ebda kwerela kontra s-socjeta konvenuta la fil-prezent u lanqas fil-futur. Kif inghad aktar 'l fuq, Ħal Balzan, impjegata mal-MFSA fil-kwalita' tagha ta' Deputy Director, Tispjega li din it-taqsima taghmel supervizzjonijiet fuq investiment services license holders bhal m'hi All Spjegat li fis-sena 2009 kien gie nnotat li kien qieghed isir reklamar "aggressiv ta' prodotti"10 li ma kinux addattati ghal kull tip ta' investitur. Kien ghalhekk li fi Frar 2009, MFSA kienet bghatet cirkulari lil kull license holder inkluz ghalhekk lil All Invest fejn fakkrithom bl-obbligi taghhom inkluz li prodotti kumplessi m'humiex addattati ghal kull tip ta' investitur u li ghandu jsir dak li jissejjah appropriateness and suitability. Spjegat li kienet ittiehdet decizjoni li ssir spezzjoni fil-files tal-kumpanija All Invest bhala kumpanija li kienet qieghda tbiegh dawn il-prodotti. L- ewwel zjara saret f'Ottubru 2010 minn ufficcjali ohra tal-MFSA li irrappurtaw lix-xhud. Minn dan l-istharrig li ghamlu fuq kampjun ta' client files tghid li sabu li hamsa u sebghin fil-mija minnhom kienu gew 10 Pagna 256A tal-process. mibjugha prodott msejjah ARM izda dan il-prodott ma kienx addattat Ix-xhud tghid li apparti dan kollu, dan il-prodott inhareg minn kumpanija stabbilita fil-Lussemburgu u fejn ir-regolatur ta' Marsaxlokk kienet ghamlitha cara li hemm bzonn licenzja ghall-attività li kienet Tghid li dik il-kumpanija ppruvat tbiddel id-domicilju taghha f'gurisdizzjoni ohra. Ix-xhud spjegat li nonostante li kien hemm din l-incertezza kollha, All Invest kompliet tbiegh dan il-prodott u dan kien ta' inkwiet ghalihom. Kien ghalhekk li wara li giet fi tmiema z-zjara kienu kitbilhom ittra, proprju fis-27 t'Ottubru 2010, sabiex iwaqqfu jbieghu dak il-prodott. Ix-xhud kompliet tispjega li wara li saret iz-zjara kienu baqghu f'kuntatt ma' All Invest sabiex jinfurmawhom ta' x'kienu sabu u sabiex All Invest taghti l-hsibijiet taghha dwar dak li kien instab. Ix-xhud qalet li waqt l-investigazzjonijiet skoprew li s-socjetà All Invest kienet qieghda tircievi commission sostanzjali ghall-bejgh ta' dan il-prodott. sabiex socjeta tircievi commission din trid tkun fl-interess tal-klijent però qalet li din il-commission ma kinitx fl-interess tal-klijenti u dan proprju qalet li kien hemm aktar minn elf klijent li kellhom investiment f'dan il- prodott, prodott kumpless u li l-kumpanija li harget dan il-prodott gewwa Ħal Kirkop kienet minghajr licenzja u fejn il-maggoranzja ta' dawn il- klijenti ma kellhomx jinbieghilhom dan il-prodott. Ix-xhud qalet li fis-16 datata f'Marzu, u cioe wara li din il-kumpanija giet infurmata li ser tigi sanzjonata, fejn kienu baghtu jinfurmawhom li ser icedu l-licenzja. xhud qalet li t-talba sabiex il-licenzja tigi ceduta ma setatx tigi milqugha u dan ghal diversi ragunijiet, fosthom li "dan kien qieghed iżomm l- investiment tal-klijent on a nomine basis allura ma jistax jabbanduna l- klijenti hekk. Apparti hekk wahda mill-kondizzjonijiet li kellu jissodisfa biex jirrinunzja ghall-liċenzja kienet li jikkonferma li m'ghandux pending litigation; li konna nafu li kien hemm, il-Consumer Affairs Unit tal-MFSA kellu dak iz-zmien over 80 complaints u nahseb żdiedu sadanitatant [...]"11. Qalet li s-Supervisory Council gie informat b'dak li kienu sabu u fis-6 ta' 11 Pagna 256D tal-process. Gunju 2013 intbaghtet ittra tinforma lis-socjeta konvenuta li ser tissospendilha l-licenzja taghha u rabtet il-kumpanija b'numru ta' kundizzjonijiet inkluz li jrid isir dak li jissejjah l-orderly transfer of business lil kumpanija ohra licenzjata.12 Ix-xhud qalet li kien hemm iktar minn hmistax-il miljun Ewro investiti fil-prodott ARM u dan mis-socjeta konvenuta wehidha, apparti li kien hemm kumpaniji ohra li bieghu dak il- Dan l-investiment bhalissa qieghed provisional administratorship Ix-xhud taghmel referenza wkoll ghall-investiment bl- isem LMMPF, fejn il-prospett ta' dan l-investiment kien addattat biss ghal investituri professjonali u li kellhom certu gid. Dan l-investiment jigi hames punta erbgha miljun Ewro tal-flus tal-Maltin. Ix-xhud tirreferi wkoll ghall-investiment SNS Bank, bank Olandiz li gie nazzjonalizzat u li l-Gvern Olandiz qal li l-investituri mhu ha jtihom l-ebda kumpens. mistoqsija tal-Qorti jekk inghatax xi kumpens, ix-xhud spjegat li meta huma staqsew lil All Invest x'azzjoni ta' rimedju ha jiehdu, tghid li huma kienu infurmawhom li huma ma hadu l-ebda zball u ghalhekk ma kienu Spjegat ukoll li f'kull Stat Membru tal-Unjoni Ewropeja hemm dak li jissejjah Investor Compensation Scheme. ghandha din l-iskema fejn taghti kumpens meta jigu sodisfatti numru ta' kriterji inkluz meta jkun hemm frodi. F'dan il-kaz tghid li ma kienu sabu l-ebda frodi u ghalhekk l-iskema ta' kumpens ta' Malta ma kinitx tapplika f'dawn ic-cirkostanzi proprju ghax l-iskema ta' Malta ma tkomprix mis- Ix-xhud izda qalet li s-sena li ghaddiet huma gew informata li l- Awtorità kompetenti gewwa l-Ingilterra kienu qeghdin iharsu lejn il- possibilità li jikkumpensaw lil dawk li investew f'ARM anke jekk kien Ix-xhud tghid li eventwalment huma gew informati li l- Awtorità kompetenti Ingliza kienet ser tikkumpensa lill-investituri Maltin. Din l-informazzjoni ghaddiet lill-investituri li kienu jafu bihom kif ukoll ghamlu kommunikazzjoni fuq il-midja. Ix-xhud spjegat li l-iskema ma 12 Kopja tal-ittra tinstab f'pagna 256N tal-process. taghha x-xhud izda ma tistax tikkonferma jekk kienx hemm Maltin li bbenefikaw minn din l-iskema proprju ghaliex l-informazzjoni li tinghata lilhom mill-awtorità Ingliza huwa l-ammont li thallas izda mhux id-dettalji lil min. Ix-xhud regghet giet mistoqsija specifikament dwar l-investimenti u hija spejgat li :- "Min-naha taghna kemm l-ARM u kemm l-LM kienu gew ikkonsidrati L-SNS allura tfisser li jistghu jigu mibjughin biss lin- nies li ghandhom l-esperjenza u n-knowledge necessarja biex jifhmu r- riskji u dik li tigi assessed fil-prattika tfisser li jekk int l-ewwel darba li ha tinvesti ma tmurx tinvesti f'investiment kumpless, tinvesti f'investiment inqas riskjuz u inqas difficli biex tifhem. suppost biex tissodisfa l-kriterju ta' l-experience biex tinvesti f'prodott kumpless irid ikollok investimenti f'prodotti simili u f'dan il-kaz mill- findings taghna hafna minn dawn il-klijenti l-files li ahna rajna kien jew ikollhom insurance policies li lanqas huwa a financial instrument, jigifieri mhux relevanti ghall-esperjenza, jew shares u shares per ezempju li huma listed m'humiex meqjusin li huma complex, jigifieri ma kellhomx dik l-esperjenza biex jifhmu r-riskji ta' dan il-prodott ghax ix-xhud spjegat t'edukazzjoni tal-persuna u t-tranzazzjonijiet li jsiru fi prodotti li jkunu saru qabel. Ix-xhud tghid ukoll li jekk persuna hijiex illiterata wkoll trid tigi kkunsidrata. Fir-rigward tal-commission li hadet is-socjetà konvenuta, ix-xhud ma tistax tghid fejn marru ghax m'ghandhiex dik l-informazzjoni, però hi osservat li waqt li kien ghadu fil-pussess tal-licenzja, Wallace Valletta, id- Direttur tas-socjetà konvenuta, beda jaghlaq il-kontijiet tal-klijenti, u beda jiehu passi ohra bhal per ezampju ghamel is-separazzjoni tal-kommunjoni 13 Pagna 256I tal-process. tal-akkwisti, ghadda xi proprjetà lit-tfal tieghu, kif ukoll emancipa wiehed mit-tfal sabiex ikun jista' jghaddilu proprjetà. Ikkonfermat li x-xhieda taghha ma kinitx specifika fuq l-atturi izda kienet Hija tikkonferma wkoll li l-unit li tahdem fih jinvestigaw l-operat tal-fornituri tas-servizzi ta' investimenti u mhux ta' persuni Tikkonferma wkoll li c-cirkolari li nharget mill-MFSA ma kinitx tirreferi ghal SNS u LMMPF izda kinet tirreferi ghal prodotti komplessi b'mod generali izda li kien japplika ghal kwalunkwe prodott li Ix-xhud tghid li mill-analizi li sar minn MFSA jirrizulta li kemm ARM kif ukoll LMMPF huma prodotti Rigward il-kumpens li inghataw uhud mill-investituri inkluz dawk Maltin, ix-xhud tghid li dan il-kumpens inghata ghaliex l-Awtorità kompetenti gewwa l-Ingilterra iddeterminat li l-entita responsabbli, Ghall-mistoqsija jekk Catalyst kinitx zgwidat lil "kull min kellu x'jaqsam mal-prodott" li kien qieghed jinbiegh mis-socjeta konvenuta x-xhud spjegat hekk: "Iva, ahna l- investigazzjoni taghna, lokalment imma ma kienx fuq il-marketing ghadha bil-licenzja sospiza, All Invest kellha obbligu qabel tbigh il- prodotti, taghmel hi, id-due diligence taghha u tara hi il-prodotti li qed tbiegh huma idonji ghal needs tal-klijent taghha, jigifieri ahna fil-fatt, meta decizjoni li hadna, hemm, hemm il-bazi fuq xiex hadna azzjoni regolatorja ta' All Invest u qed nghidu li they breached certi standard license conditions [...] per ezempju, qabel ma tbiegh certu prodotti jrid isir certu assesments tal-appropriateness u suitability li ahna fil-fehma taghna irrespettivament fuq il-marketing communication li kien hemm tal- Ghax All Invest kien qed jaghmel dak li jissejjah l-investment service mhux Catalyst."14 Ix-xhud tinsisti li hawnhekk wiehed qieghed jitkellem fuq assessjar li kellu jsir sabiex jigi 14 Pagna 789tal-process. stabbilit li prodott huwa xieraq ghall-bzonnijiet tal-klijent u li r-riklamar Ix-xhud tghid li l-fornituri tas-servizzi ta' investimenti ghandhom licenzja proprju sabiex jaghmlu ricerka taghhom u mhux joqghodu biss fuq dak li jigi reklamat. Ix-xhud tghid li l-azzjoni sabiex il-licenzja tigi sospiza ma ttihditx ghaliex is-socjetà konvenuta kienet sejra c-cedi l-licenzja taghha tant li MFSA kienet ilha tikkorrispondi mas-socjetà konvenuta mill-2010 ferm qabel it-turija tal-intenzjoni li kellha s-socjetà konvenuta. Tghid ukoll li tant dan huwa l-kaz li l-ittra sabiex jinformawha li ser jittiehdu passi regolatorju ferm qabel ma bghatet l-ittra taghha s-socjetà konvenuta tinforma lil MFSA li sejra c-cedi l- licenzja taghha. Meta giet mistoqsija dwar jekk l-MFSA indagatx x'kienet ir-raguni li saret is-separazzjoni tal-beni min-naha ta' Wallace Valletta, ix- xhud tghid li le, tghid li però din it-tattika kienet wahda suspettuza ghaliex kienet saret wara li Wallace Valletta gie informat li l-MFSA kienet sejra tiehu azzjoni regolatorja kontra s-socjetà All Invest. Dwar assi u flejjes tas- socjetà konvenuta, ix-xhud tghid li dak li sabu kien li l-commission li kienet qieghda d-dahhal is-socjetà konvenuta ma kinux qeghdin jitnizzlu kollha fir-returns. Dwar dan l-ahhar punt ix-xhud tghid li hija ma komplietx issegwi x'kien gara u x'kienet ir-raguni tad-diskrepanza. Fil-15 ta' Dicembru 2014 xehed Wallace Valletta in subizzjoni. jikkonferma li qabel ma jinghata parir jew isir investiment lil xi klijent huwa marbut li jsir jaf lill-klijent, x'inhu, x'kien jaghmel, x'jahdem, x'livell t'edukazzjoni ghandu, ecc. Ix-xhud jaqbel ukoll li huwa kien jaf li Paul Consiglio u Joseph Consiglio kienu bennejja, li ma kellhomx edukazzjoni gholja u li ma jafux jiktbu u jaqraw. Dwar x'tip ta' investiment, l-atturi kienu talbu, ix-xhud ma jiftakarx ezatt, li jiftakar izda huwa li "kien qalli li huwa klijent15 ukoll ta' Cacciatolo u Longhurst. Illi jinvestu hafna on konservattiva u fil-fatt offrejtlu l-bond SNS u jekk niftakar sew il-Lloyds. Lloyds bond li dak ha l-flus tieghu. SNS unfortunately il-Gvern Olandiz 15 Ma giex precizat fuq liema mill-atturi x-xhud qieghed jitkellem. bond."16 Fuq domanda jekk huwa kienx staqsa lill-atturi jekk kinux jafu jiktbu u jaqraw, l-ewwel irrisponda irrelevanti imbaghad meta l-Qorti regghet staqsit l-istess mistoqsija, ix-xhud irrisponda li ma staqsihomx. Dwar il-prodotti li kien talab Paul Consiglio, ix-xhud jghid li mid-dokument bit-titolu Experienced Investor Declaration li tinstab f'pagna 105 tal- process, huwa kien iddikjara li ghandu investimenti ma' Calamatta cumbo u ohrajn u li qieghed ifittex investiment b'riskju gholi. Qal li huwa ra li LMMPF kien investiment tajjeb ghal Paul Consiglio. Xehed Paul Micallef Sant, accountant u investiment manager. Jghid li huwa gie imqabbad mill-atturi sabiex ihejji rapport dwar l-aspetti teknici tal- investimenti mertu tal-kawza (kopja tar-rapport gie ipprezentat). r-rapport hejjih wara li ltaqa mal-atturi, kif ukoll ikkonsulta l-evidenza li kienet giet ipprezentata fil-kawza kif ukoll dokumenti tal-MFSA li qeghdin fid-dominju pubbliku. Jikkonferma li lil Wallace Valletta huwa ma kellmux, lanqas ma kellem lil xi hadd mill-kumpanija All Invest. jghaddi sabiex jispjega it-tipi differenti ta' mandati li service provider licenzjat jista jinghata. Huwa jghid li hemm tlieta: "Dak ta' execution only, li hija intenzjonata illi meta investitur huwa ta' esperjenza jaf tajjeb xoghlu, ghandu esperjenza u gharfien fl- investimenti, illi jidhirlu li m'ghandu bzonn l-ebda parir imur ghand service provider u jghidlu "jiena dawn nixtieq nixtri. intermedjarju". Jezisti mbghad mandat illi dana gie concocted hawn M'ghandu l-ebda counter-part tieghu fl-ebda pajjiz iehor tad-dinja li jiena naf. Definittivament mhux fil-pajjizi tal-OECD li hin tista' tippromwovi l-prodott, jigifieri tista' ccempel lil klijent, tista' tghidlu jiena dawn huma l-features tal-dana, tkellmu fuqu, pero' din is- sitwazzjoni li jien qatt ma fhimtha tipprezuma, tipprezuma illi dak li Umbghad tezisti t-tielet servizz illi huwa l-advisory fejn kjarament inti qed taghti parir. M'intix qed jigifieri tassumi 16 Pagna 261F tal-process. responsabbilita' ghal dak l-investiment bil-fors se jkun tajjeb jew mhux se jfalli imma tfisser li int ezercitajt is-sengha tieghek u taf li huwa adattat ghal klijent tieghek skont l-oggettivi tieghu, skont ir-riskju tieghu, skont l-gharfien li ghandu tas-suggett. [...] execution only u l-prodotti ma jkunux dak li jissejjah kumplessi u prodotti mhux kumplessi u prodotti kumplessi ma nistghux naqbdu ntuhom ahna l-meaning li rridu. Il-MIFID hu spjegazzjonijiet minn organi tal-European Union jispjegaw bl-iktar mod specifiku u dettaljat x'inhu complex u x'm'huwiex non complex. Jista' wiehed jaqbel maghhom, wiehed ma jaqbilx, pero' l-ligi taqbel jew ma taqbilx trid kumpless, l-ISP huwa obbligat illi jsir, jaf lill-klijent u jsir jafu c- cirkostanzi personali tieghu irid jidhol f'kollox. meta twieled, l-eta' tieghu, fejn mar skola, tghallimx Malti, tghallimx jekk transcations ghamlu, x'ghamel fid-diversi tipi, jekk jahdimx, jekk huwiex self employed, jekk hux mizzewweg, meta ser tasal il-pensjoni, jekk kemm-il darba ghandu tfal dipendenti fuqu, jekk ghandux mard, kollu materjali biex inti wara tista' tkun taf jekk dak il-prodott huwiex appropriate u affarijiet simili tistaqsi biex meta tkun qed taghti servizz ta' advisory Issa din hija mandatorja bil-ligi. Minn '95 saret mandatorja l-ewwel bl-investment services rules" hawn Malta umbghad fin-'97 dahlet il-MIFID [...]17 Ix-xhieda ta' Paul Micallef Sant tkompliet fis-7 ta' Lulju 2015. huwa spjega li fir-rigward tal-atturi huwa ltaqa maghhom darbtejn sabiex isir jaf c-cirkostanzi personali taghhom u stabbilixxa li kienu pensjonanti, attendew l-iskola obbligatorja jigifieri sa erbatax-il sena izda ma taghlmux jiktbu u ma taghlmux l-Ingliz u li l-impjieg taghhom kien xoghol tas- Fir-rigward tal-investimenti li l-atturi kellhom huwa spjega li minn 17 Pagni 280 – 282 tal-process. dak li rrizultalu, l-atturi ma kellhomx relazzjoni kuntrattwali ma' (a) Limited jew (c) ma' Spartassa Bank, izda kellhom transazzjonijiet ma' (a) Jghid li l-bonds li ghandhom kienu bonds ordinarji, uhud minnhom tal- Gvern u ghalhekk xejn minn dawn l-investimenti ma kien kumpless u lanqas ma kienu rcevew servizz ta' promote and sell minghand dawk il- kumpaniji finanazjarji. Fir-rigward tal-investiment mertu tal-kawza, huwa spjega li (a) l-investiment ARM Asset Backed Securities S.A kien inbiegh a bazi ta' promote and sell, (b) fil-kaz ta' LLMPF inbiegh a bazi ta' Huwa però zied jghid li "kien jirrizultali car li l- impressjoni taghhom kienet dejjem illi kull ma ghamlu, ghamluh fuq suggeriment u parir de facto biex nikkontadistingwi mill-aspett formali fil- kaz tat-tliet investimenti dejjem a bazi ta' pariri li rcevew kif del resto kienu rcevew bhala servizz minghand Calamatta Longhurst u minghand Nispjega pero' illi l-formularju, il-formularju fil-kaz ta' l-ARM Asset Bagged Securities u SNS hija ta' bazi ta' promote and sell li jixbah hafna l-mandat execution only."18 Ix-xhud jghid li hemm regoli u l-ligi tal- MIFID jiddeterminaw x'jikkwalifika bhala kumpless u le, hemm ukoll opinjonijiet awtorevoli. Jezistu regoli ghalhekk dwar xi kwalità jrid ikollu prodott biex jigi kkunsidrat kumpless o meno. prodott kumpless hija li dan ma jinbieghx lil persuni ordinarji anke persuni ta' skola li m'humiex specjalisti fit-tejorija tal-finanzi u investimenti. L- investiment ARM huwa investiment kumpless u dan stante li "underlying Ix-xhud jghid ukoll li t-tieni raguni li jaghmel l- investiment kumpless huwa l-fatt li l-investiment ghandu perjodu fiss (fixed investment term) u ghalhekk l-atturi ma setghux johorgu qabel jghaddi dak it-terminu minghajr ma jistghu jehlu penali sostanzjali jew Fir-rigward ta' LMMPF, ix-xhud jghid li dan 18 Pagna 659 tal-process. 19 Pagna 661 tal-process. ukoll huwa investiment kumpless u dan ghall-istess ragunijiet imsemmija. Dwar SNS Subordinated Bond ix-xhud jghid li dan ukoll huwa klassifikat bhala investiment kumpless u dan apparti ghaz-zewg ragunijiet gia imsemmija, huwa kkunsidrat kumpless ukoll ghaliex huwa proprju subordinate bond cioe fil-kaz ta' likwidazzjoni, l-investitur b'dan it-tip ta' bonds jithallas minn ta' l-ahhar, proprju wara l-kredituri privilegjatti bil- Ikompli jghid li f'dan il-kaz, l-investiment kien f'junior subordinate jigifieri kien hemm investimenti f'subordinate bonds li jikkonkorru qabel dawn il-junior subordinate bonds. Ix-xhud jinsisti li l-kapital intilef ghaliex kien proprju subordinate bond, xi haga li mkien ma saret referenza ghal dan il-fatt u r-referenza dejjem kienet wahda ta' SNS Bonds u l-kelma subordinate ma riffigurat imkien: "Kien subordinated u mkien ma kien indikat illi kienu subordinated."20 Fir-rigward tal-irwol tal-fornitur tas- servizz ix-xhud jispjega hekk: "se nitratta lil ARM u lil SNS a bazi ta' promote and sell u fil-kaz tal- nirrepeti ostensibbilment tfisser illi gie l-klijent fuqek u qallek jien irrid dan il-prodott specifiku biex nixtrieh, is-service provider huwa obbligat X'inhu l-iskop kollu tieghu? L-iskop kollu tieghu huwa li trid tara li min gie u talbek dak il-prodott jaf x'inhu jaghmel, jaf x'inhu l-prodott, jaf ir-riskji li jikkomporta imbaghad wara bl-appropriateness test trid inti tara illi dan kien adattat ghalih meta taghmel dawk is-serje ta' domandi u jekk kemm-il darba ma kienx adattat ghalih, jew tirrifjuta li tbieghhulu jew inkella trid taghtih warning bil-miktub illi inti ma taqbilx li hu jixtrih u jekk qed jixtrieh assolutament huwa kontra, kontra l-konsiderazzjoni illi ghamel is- service provider licenzjat. test però bil-konsiderazzjoni addizzjonali illi trid tara illi jkun jissodisfa l-objettiv finanzarju illi Fil-kaz tas-sinjuri Debono kien illi jawmentaw id-dhul 20 Pagna 663 tal-process. taghhom fl-età pensjonabbli taghhom u li ma kienx jikkomporta, dan huwa t-test f'dan il-kaz, ma kienx jikkomporta l-possibilità ta' riskju ta' kapital peress li fl-età avvanzata taghhom jekk isir telf kapitali ma jkunx possibbli li fil-hajja lavorattiva taghhom li tkun digà spiccat jergghu jirkupraw it-telf li jkun sar."21 Ix-xhud spjega wkoll li s-socjetà konvenuta ma kienet zammet l-ebda rekord tal-klijenti taghha, inkluz ta' Consiglio, dwar x'kienet ir-risposta ghal mistoqsijiet li s-service provider saqsa u jghid li fil-fatt dan in-nuqqas gie ukoll nnotat mill-MFSA tant li hija wahda mis-sanzjonijiet amministrattivi li ghamlet l-MFSA kontra All Invest Co Ltd. "Ir-record keeping huwa wiehed mill-indikazzjonijiet ta' kif professjonist ikun ezegwixxa d- dmirijiet legali tieghu u kemm ikun ghamel dak li hu mitlub bhala fiducjarju fl-interess tal-klijent tieghu."22 Ix-xhud jirrileva li ghal konvenuta niżlet ir-risposta "deposits, bonds, shares" pero x-xhud jghid li depoziti m'humiex strument finanazjarju u ghalhekk huwa irrelevanti, fil- kaz ta' bonds u shares, ma giex indikat b'mod specifiku x'kienu. seduta tat-2 ta' Dicembru 2015. Huwa jghid li ghalkemm sar l- appropriateness test fuq it-tlett investiment, dawn ma sarux b'ghaqal, diligenza u kura kif mitluba li jsir. Waqt ix-xhieda huwa ta' ezempju fejn b'risposta ghall-mistoqsija jekk il-klijent ghandux okkupazzjoni "to investments field?" ma kellhiex tkun ta' iva meta l-klijent kellu xoghol ta' naggar u li ma jafx jaqra u jikteb. Dwar SNS huwa jghid li l-prospett li wiehed jirkupra xi haga meta l-investiment ikun fi prodott subordinat huwa Ix-xhud jghid li kien hemm proceduri ghaddejjien quddiem il-Qorti Amministrattiva Olandiza kif ukoll quddiem il-Qorti Ewropew tad-Drittijiet tal-Bniedem fejn il-Gvern Olandiz qieghed jargumenta li subordinate bonds ma jiswew xejn proprju ghaliex ma kienx hemm 21 Pagni 663 – 664 tal-process. 22 Pagna 666 tal-process. bizzejjed assi biex jithallsu u mhux ghax m'huwiex dovut.23 Ix-xhud jirreferi wkoll ghal dak li inghad fir-risposta tas-socjetà konvenuta u cioe meta inghad li "dan l-investiment ma kienx meqjus bhala wiehed b'riskju gholi tant li l-istess bank kellu rating ta' BBB, u cioe kien meqjus bhala li huwa investiment grade". Ghal dan ix-xhud jghid li r-rating ta' BBB kien ghal kreditu ordinarju, però ir-rating ghal subordinate bond kien ta' CAA3 "jigifieri 9 notches taht l-investiment grade"24. Ghall-kumment tas-socjetà konvenuta fir-risposta taghha li "l-bank in kwistjoni sussegwentement kien gie sottopost u ghadda minn stress test tal-Unjoni Ewropea", ix-xhud jispjega li "l-istress test isir biex tiggudika jekk kemm-il darba l-bank huwiex ta' periklu ghad-depozitanti u ghal unsecured senior creditors u iva ghadda mit-test. Wahda mir-ragunijiet ghala ghadda mit-test ghaliex propju l-kapital tal-bank kellu wkoll kapital li kien is-subordinated bond li huwa suggett ta' din il-kawza. Jigifieri l-bond li xtraw ir-rikorrenti kien holder izda lid-depozitanti u lis-senior creditors tal-bank"25. kumment li sar mis-socjetà konvenuta u li fl-opinjoni tax-xhud huwa skorrett huwa meta intqal li "is-socjetà esponenti ma setghetx tobsor li dan il-bank seta jkollu diffikultajiet tali li eventwalment waslu lil Gvern Olandiz biex jisproprja lill-istess bank". Ir-raguni li ma jaqbilx ma' dan huwa proprju ghaliex tlett snin qabel gie esproprjat il-bank kien inghata bail out ta' €750 miljun u dan kellu jigi rkuprat sal-31 ta' Jannar 2013. bond li xtara l-attur kien wiehed mill-mezzi kif SNS ppruvat tirrimedja s- sitwazzjoni taghha però ma rnexxielux u kien ghalhekk li l-bank gie Ix-xhud jispjega li d-diversifikazzjoni, u cioe li wiehed ma Fil-kaz odjern, il-flus tal- atturi gew investiti kollha f'investimenti kumplessi. Apparti l-fatt wkoll li l-investiment f'ARM kien kollu fuq life policy filwaqt li LMMPF huma flejjes investiti fi proprjetà Awstraljana jew inkella self lill-kumpaniji tal- 23 Jirrizulta li saru numru ta' kawzi kontra l-Gvern Olandiz izda dawn gew ikkunsidrati inammissibbli ghar-ragunijeit hemm moghtija. 24 Pagna 672 tal-process. proprjetà. Fl-opinjoni tax-xhud dan naqqas mid-diversifikazzjoni u s- socjetà konvenuta naqset mid-dmir li ghandu kull fornitur tas-servizzi ta' investiment u dan id-dmir m'huwiex derogabbli, dmir li qieghed fil- clients."26 Ix-xhud jghid li ghalkemm id-dikjarazzjonijiet juru promote and sell u execution, mill-esperjenza tieghu huwa "impossibli illi bniedem Dwar id-dikjarazzjoni ta' x'tip ta' servizzi mdorri bihom u fejn ir-risposta kienet ta' promote and sell, ix-xhud jghid li mir-ricerka li huwa ghamel fir-rigward tal-atturi, imkien ma kellhom investimenti a bazi Jghid li ghalkemm huma ffirmaw id-dikjarazzjoni li tieghu apparti li l-atturi ma fehmux din id-dikjarazzjoni lanqas ma setghu jifhmu l-features ta' dawn l-investimenti kumplessi. Ix-xhud jerga jikkonferma li l-atturi qatt ma kellhom investimenti ta' natura komplessa. Ix-xhud jirrimarka li saret dikjarazzjoni wkoll fis-sens li l-atturi rcevew kopja tal-ahhar rapporti annwali izda fil-kaz ta' ARM dan huwa impossibbli ghaliex ma kellhiex accounts ghall-ahhar tlett snin tal- Fil-kaz ta' LMMPF "Ma jezistix prospectus u jekk jiena niehu minghand klijenti tieghi li ma jafux jiktbu u jaqraw, dikjarazzjoni L-ahhar dikjarazzjoni li ffirmaw ghaliha Ir-regoli tal-MFSA jghidu illi l-fees u charges diretti u indiretti jigifieri anke jekk ihallasni xi haddiehor, anke 26 Pagna 673 tal-process. prominenti u bil-miktub."27 Ix-xhud jghid li f'dan il-kaz l-ebda dokument ma saret referenza ghal din il-kummissjoni li kienet qieghda tircievi s- socjetà konvenuta. Paul Micallef Sant xehed in kontro-ezami fid-29 ta' Marzu 2017. jekk lilu rrizultalux li l-atturi kienu kuntratturi, ix-xhud jghid li lilu l-atturi huma haddiema fil-kostruzzjoni. investimenti li kellhom l-atturi huwa talab ghal karti kollha li kellhom fir- rigward, u minn dawn il-karti ma rizultalux li l-atturi kellhom investiment ma' Michael Cassar Jackson u ma' Sparkasse. Rigward jekk l-atturi kellhomx investimenti li huma high risk, ix-xhud spjega hekk: "Joseph Consiglio kellu minnhom huma, jien nikkunsidrahom high risk, u nikkunsidrahom high risk ghaliex ma jkunux ta' investment grade u lanqas ikunu, jew ma jkunux fl-euro, jew tal-inqas ma jkunux in a convertible currency. Jigifieri mhux il-high risk products huma kollha kumplessi, imma l- prodotti kumplessi kollha huma high risk."28 Ix-xhud jghid li dawn l- investimenti huma uhud mill-investimenti li saru ma' Calamatta Longhurst. L-investimenti li saru ma' Jesmond Zahra De Domenico jikkunsdirahom bhala middle to Ix-xhud jghid li ghalkemm uhud mill-investimenti huma high risk, xorta wahda huma kkunsidrati bhala mhux kumplessi u huwa investiment li jista' jinftiehem minn kulhadd. Jghid li l-investiment kumpless irid studju approfondit, fejn ir-responsabbiltà skont il-MIFID taqa' kompletament fuq il-fornitur tas-servizzi ta' investiment. jekk l-investiment ma' Calamatta Longhurst u Jesmond Zahra De Domenico kienx hemm minnhom li kienu execution only, ix-xhud spjega li huwa kkuntatja z-zewg kumpaniji u t-tnejn li huma kkonfermawlu li kienu advisory. galadarba ma kienux kumplessi, ma kienx hemm il-htiega li jsir Ix-xhud gie mistoqsi dwar dokument partikolari29 fejn juri l-kliem Execution Only u hawn huwa spjega li dik qieghda tirreferi ghal Calamatta Longhurst u mhux ghal Joseph Consiglio u dan ghaliex ix- 27 Pagna 675 tal-process. 28 Pagna 750 tal-process. 29 Pagna 702 tal-process. konkluzjoni b'dak li hemm miktub f'dak ir-rendikont, apparti wkoll il-fatt li gie kkonfermat minn Calamatta Longhurst stess li kull bejgh sar bil- mandat ta' advisory. B'mod specifiku ghall-investiment ta' SNS ix-xhud jghid li huwa wasal ghall-konkluzjoni li l-investiment huwa kumpless fuq dak li inghad fl-opinjoni ta' ESMA fejn b'mod specifiku inghad li prodott Is-Sur Micallef Sant jghid li din l-opinjoni harget fl-2014, wara li gara l-kaz. Il-kontro-ezami tkompla fis-seduta tal-1 ta' Gunju 2007. Hawnhekk gie mistoqsi ghalfejn fir-rapport tieghu huwa kiteb li l-attitudni tar-riskju tal- atturi kien wiehed b'tolleranza medja meta in kontro-ezami mizmum fid- 29 ta' Marzu 2017 huwa kien qal li l-investiment kien ta' riskju gholi. xhud spjega li huwa qal riskju medju mhux biss minn dak li kienu qalulu l-atturi izda wkoll mid-dokumenti li gew iffirmati bejniethom, fejn il- mandat li inghata kien kondizzjonat b'riskju medja. Ix-xhud jghid li kull klijent ghandu l-jedd li jkollu aktar minn portofol wiehed. jghid li l-fornitur tas-servizzi ta' din ix-xorta ghandu jaghmel ir-ricerka tieghu ta' x'esperjenza precedenti ghandu klijent ghandha ssir qabel ma jaghti parir u mhux meta tinfetah kawza kontrih. kuntratti kienu bl-Ingliz meta l-atturi ma jafux jaqraw u lanqas jafu jiktbu ghajr ghal firma u n-numri. Ma' dan izid ukoll li wahda mid- dikjarazzjonijiet li ffirmaw ghaliha kienet li huma ma jridux kopja tad- dokument li qeghdin jiffirmaw, meta l-atturi fil-fatt qatt ma qalu lis-socjetà konvenuta li huma ma jridux kopja. Jghid li f'dan ir-rigward tidhol il-good practice, fejn dokument li gie ffirmat ghandha tinghata kopja tieghu anke jekk din il-kopja ma tintalabx. Dwar jekk l-esperjenza f'investiment riskjuz ghandhiex titiehed in konsiderazzjoni, ix-xhud jghid li din kellha tittiehed in konsiderazzjoni izda l-klijent ghandu dritt li jesigi l-attitudni Apparti l-fatt ukoll li mhux neċessarjament li l-bejgh tal-bonds ta' qabel kienu saru fuq l-livell ta' riskju li gie mitlub mill-klijent. jghid li hawnhekk huwa mhux qieghed joqghod biss fuq dak li qalulu l- atturi izda wkoll minn dak li jirrizulta fil-Client Fact Find fejn fih hemm biss referenza ghal bonds minghajr dettalji. Ix-xhud jghid li tohrog mill- MIFID li l-fornitur "irid jaghmel l-indagini intelligenti u professjonali tieghu u jaccerta ruhu li ghandu d-dokumentazzjoni kollha ghall- informazzjoni tieghu"30 u dik id-dokumentazzjoni ghandha tinzamm. F'dan il-kaz ghalkemm il-fornitur nizzel it-tip ta' investiment, l-istess izda naqas milli jikseb id-dettalji u m'annettihomx mal-Confidential Client Ix-xhud jghid li meta klijent jixtri investiment b'riskju baxx jista' jaghti l-kaz li ma jikkwalifikax li 'l quddiem jixtri investiment b'riskju gholi u dan ghaliex dan kollu jiddependi mill-esperjenza li klijent ikollu, x'esperjenza kiseb maz-zmien kif ukoll il-livell ta' edukazzjoni. aktar minn isimha. Meta x-xhud gie mistoqsi jekk "huwiex vera illi kien hemm high risk investments da parti tas-sinjuri qabel ma hadu l- investimenti mill-All Invest"31 ix-xhud r-risponda li "Kien hemm high risk non-investment grade bonds, li bl-ebda mod ma jiggustifikaw il-bejgh ta' l-ebda' wiehed mit-tliet prodotti kumplessi."32 Xehed Wallace Valletta, Direttur tas-socjetà konvenuta permezz ta' Huwa jghid li beda jahdem mas-socjetà Middleasea fis-sena 1987 fejn dak iz-zmien kien ibiegh prodotti marbuta ma' insurance. sena 2013 huwa waqaf jahdem mal-imsemmija socjetà. Fis-sena 1997 huwa fforma l-kumpanija All Invest. Jghid li kien fil-bida ta' snin elfejn meta huwa ddecieda li jopera fis-settur tas-servizzi finanzjajri tramite s- socjetà li huwa kien ifforma. Is-Sur Falzon jghid li huwa kien applika ghall-hrug ta' licenzja mal-MFSA u fejn fl-1 ta' Novembru 2007 inhargitilha licenzja tat-tip Category 2 sabiex toffri servizzi finanzjarji. Jispjega li minn meta nharget il-licenzja sal-2013 is-socjetà agixxiet bhala Investment Service Provider fejn kienet tbiegh prodotti finanzjarji. Jiddikjara li fis-sena 2008 saret spezzjoni mill-MFSA u wara li rcevew il- kummenti tal-MFSA dwar id-dokumentazzjoni li kienu juzaw inkluz tal- File Note u l-Client Fact Find, huma bdew juzaw il-metodu rakkomandat mill-MFSA. Kienet din is-sistema li intuzat mal-atturi. Jghid ukoll li huwa 30 Pagni 782 – 783 tal-process. 31 Pagna 794 tal-process. qatt ma kellu relazzjoni personali mal-atturi izda dejjem agixxa f'isem u ghan-nom is-socjetà All Invest. Ix-xhud jghid li huwa sar jaf lil Joseph "proprjament huma kienu jafu lil Philip Bonavia li kien kemm TII mal-MSV li a bazi ta' hekk huma kienu jafu lill-atturi qabel ma xtraw il-prodotti mertu tal-kawza, u kienu qeghdin jikkunsidrawhom bhala klijenti ezistenti u li kienu jafu il-background taghhom. Jikkonferma li kien Philip Bonavia li bieghilhom il-prodott ARM u kien hu li bieghilhom LLMMPF u SNS Jghid li meta xtraw dawn il-prodotti huma kienu jafuhom lill-atturi u kienu jafu li huma self-employed fil- kostruzzjoni. "huma qatt ma qaluli li ma jafux jaqraw u huma dejjem iffirmaw normali – u cioe' mhux b'salib – u allura ma stajtx nintebah illi possibbilment ma jafux jaqraw kif qed jallegaw f'din il-kawza. illi anke jekk wiehed jippresumi li dawn vera ma jafux jaqraw, dan fih innifsu ma jfissirx li ma setghux jew ma kienux qed jifhmu fiex qed Anke nies li ma ghandhomx skola avvanzata jistghu ikollhom l-intelligenza li jifhmu bicca negozju jew ahjar li jifhmu certa riskji. Fir- rigward ta' l-atturi in partikolari, nghid ukoll illi niftakar car illi huma dejjem saqsew mistoqsijiet relevanti li wrew li kienu qed jifhmu x'qed jaghmlu u x'qed jinghad lilhom. Jien niftakar li dejjem kellimthom bil- Malti dejjem spjegatilhom fi kliem li jiftiehem ir-riskji u il-vantaggi li Fir-rigward ta' Paul Consiglio huwa jghid li huwa kien jaf li dan digà kellu esperjenza fid-dinja tal-investiment ghax kien qalilhom li kien beda jinvesti ferm qabel ma giet iffurmata is-socjetà All Invest, tant li dan kellu investiment ma' Jesmond Zahra De Domenico, ma' Calamatta Longhurst kif ukoll ma' Jghid li meta sar l-assessjar ta' Paul Consiglio sabiex jigi determinat x'inhu ir-risk exposure tieghu, dan kien irrizultalu li gie 33 Pagna 814 tal-process. ikkonsidrat bhala highly experienced kif inhu rifless fl-Experienced Ikompli jghid li "Niftakar li jien ktibt li huwa kien highly experienced minhabba li kien qalli specifikament dwar il-portfolio ta' investimenti li huwa kellu ma' Calamatta Longhurst fejn fost l-ohrajn huwa nvesta wkoll fil-perpetual bonds tal-Argentina li kienu high risk u li eventwalment naf li kienu fallew u ghalhekk kien anke tilef il-flus."35 Jghid li huwa jiftakar ukoll li kienu qalulu li apparti li ghandhom portofol Jghid li jiftakar car li kienu qalulu li ghalkemm huma tilfu flus minn xi prodotti; kienu ghamlu profitt konsiderevoli minn prodotti ohra Ix-xhud fl-affidavit tieghu jghid li huwa ma jaqbilx ma' dak li qal Paul Micallef Sant fix-xhieda tieghu tal-1 ta' Gunju 2017 meta qal li skond ir-regoli wiehed ma jistax ibiegh prodott lill-klijent li ma jkollux esperjenza specifika fi prodott tal-istess natura. Ix-xhud jghid li skontu meta l-ligi tirreferi ghal gharfien u esperjenza, dan tfisser harsien u esperjenza b'mod holistiku u cioe jekk klijent jistax jifhem u jekk kellux prodotti ohra ta' investiment li bihom kiseb esperjenza. B'dan ghalhekk il- prodott m'hemmx ghalfejn dejjem ikun l-istess jew fl-istess settur. jiddikjara hekk: "Ahna ma qadniex innizlu dan id-dettal kollu fil-Client dak iz-zmien ma kienx hemm l-emfazi tal-lum li trid tiddokumenta kull kelma li jghidlek il-klijent. Ahna konna naraw li l-formola giet mimlija u li ghandha l-profil u li hemm ftit informazzjoni dwarhom – specjalment meta dan huwa dokument intern. [...] tali formoli xorta jaghtu l-istampa li dawn kellhom l-esperjenza l-aptit ghar-riskju u li ma kienux novizzi fl- investiment u allura l-formola kjarament qdiet il-funzjoni taghha."36 Ix- xhud jghid li fost l-investimenti li kellhom l-atturi kien hemm shares, bonds u collective investment schemes, fejn ix-shares huma min-natura taghhom riskjuzi aktar minn bonds u l-collective investment schemes ghandhom min-natura taghhom riskju ta' medja u gholi. Ix-xhud jispjega li persuna li kellha dik l-esperjenza kollha u varjata u ga kellha prodotti 36 Pagna 815 tal-process. riskjuzi, kellha bizzejjed gharfien u esperjenza biex tifhem x'inhu bond anke jekk kompless. Jghid li min-naha taghhom dejjem ghamlu l-assessjar mehtieg sabiex jivverifikaw ghalxiex kienu eligibbli l-atturi u skontu kellhom esperjenza sabiex jinvestu f'dawn it-tip ta' prodotti. Ghalhekk huwa jichad li kemm l-appropriateness test u kemm is-suitability test ma sarux b'ghaqal, diligenza u kura. Ix-xhud idur sabiex jixhed dwar il-prodotti li gew mibjugha lill-atturi. Fir- rigward ta' ARM jghid li l-atturi rcevew kumpens mill-Ingilterra u dan ghaliex kienet naqset is-socjetà Catalyst Investment Group Limited fl- Ingilterra minhabba li l-kommunikazzjoni tal-marketing kien wiehed qarrieqi, u ghalhekk it-tort m'huwiex tas-socjetà konvenuta. Jghid li huma qatt ma gew informata li l-ARM kien nieqes mil-licenzjar mehtieg. B'referenza ghal LMMPF huwa jghid li kien mar id-dar ta' Paul Consiglio però huwa qatt ma kien accertah li l-prodott kien b'kapital garantit. li huwa kien informahom li l-prodott kien fond li gie mwaqqaf fl-2001 u kien ikkunsidrat bhala fond ta' dhul gholi u li kellu track record tajjeb. Jghid li hu kien spjegalhom li dan ghandu r-riskju tieghu u ghalhekk kellu Jghid li hu offrielhom prodotti ohra, inkluz tal-Middlesea izda jghid li dawn kienu irrifjutawhom ghax riedu xi haga li jkollhom dhul gholi bhal ma kellhom mill-investimenti li kellhom ta' Calamatta Ix-xhud spjega li b'dak li kien jaf dwar l-atturi u bl- informazzjoni li kellu fuq il-prodott huwa qies li dan il-prodott kien ser jissodisfa l-ghan tal-investiment li huma riedu u setghu jifmuh. jghid li dan l-investiment m'ghandux jigi meqjus b'mod izolat izda f'kuntest fejn l-atturi kellhom diversi investimenti ohra. ghadda brochures li tipprovdi l-informazzjoni necessarja. Jghid li huwa qalilhom x'inhuma l-vantaggi u r-riskji tal-prodott inkluz li l-prodott ma "[A]nke jekk wiehed ihares lejn id-dividend statements li kienu jirċievu l-atturi stess bil-posta u li jien nikkonferma li dawn kienu jintbaghtu lill-atturi, kien hemm dikjarat b'mod car illi l- Fil-fatt hemm dikjarazzjoni li "Past Ghalhekk abbazi ta' dan il-fatt, l-atturi ma jistawx jinnegaw illi huma ma kienux jafu li l-investiment ma kienx wiehed garantit."37 Ix- xhud qal li kien gie Peter Maric’, CEO tal-kumpanija, u kkonfermalna li l- prodott kien intenzjonat ghall-Experienced investors. Ix-xhud jikkonferma li dan il-fond inbiegh lill-atturi f'Dicembru 2010 meta l-prodott kien jidher li sejjer tajjeb u kien wiehed sigur. l-fond kien ibbazat fuq proprjetà bhala assi u kien qieghed jizviluppa b'mod pozittiv u beda juri progress. Jghid li meta dan il-bond inbiegh lill- atturi, huwa ma kellu l-ebda hjiel li l-fond setgha jitqieghed fi stralc volontarju. Ix-xhud jaghmel referenza ghall-korrispondenza li inbghatitlu fl-2012 mid-diretturi tal-LM Investment Management Fund fejn accertaw lill-investituri li kollox kien sew u l-problemi zghar li kien hemm kienu biss problemi ta' cash flow management. l-fact sheet datata 20 ta' Settembru 2012 uriet li kien ghad hemm andament pozittiv. Jghid li kif bdew jimilhu problemi kemm hu kif ukoll rapprezentanti ohra ikkomunikaw kemm mar-rapprezentanti tal-MFSP kif ukoll mad-diretturi tal-London Treasury LM sabiex jindagaw fuq is- sitwazzjoni u dawn dejjem gew accertati li ma kienx hemm problemi, inkluz f'Jannar 2013. Dwar l-ahhar investiment ta' Paul Consiglio f'SNS Bank NV 2020 Bonds fis-sena 2011, jghid li dan kien abbazi ta' Promote and Sell u l-bank kellu rating ta' investment grade (BBB). Jinsisti li meta sar il-bejgh lil Paul Consiglio, dan kien ikkunsidrat bhala bank sod u l- investiment ma kienx ikkunsidrat bhala wiehed kompless. Jghid li ma setax jitbassar li fl-1 ta' Frar 2013 il-Ministru tal-Finanzi Olandiz kien ser esproprjati sabiex tigi salvagwardata l-istabbilita tas-sistema finanzjarja Olandiza, u dan minghajr ma joffri ebda kumpens lill-investituri. referenza ghall-artikolu li gie ppubblikat f'The Financial Times fit-28 ta' Dicembru 2017 fejn gie rrapportat li l-esperti finanzjarji Olandizi irrakomandaw illi bonds li gew esproprjati kellhom jinghataw ta l-anqas 37 Pagna 817 tal-process. kumpens ta' 80% tal-valur nominali. Huwa jinsisti li huwa dejjem ta' spjegazzjoni ghal kull prodott li huwa biegh inkluz informazzjoni ta' x'riskju ghandu kull prodott u qatt ma dahaq bl-atturi. Jghid li dan fehmuh l-atturi ghaliex iffirmaw id-dikjarazzjoni minn rajhom u volontarjament. Jghid li qatt ma ffirmaw mal-ewwel appuntament izda dejjem iffirmaw wara u ghalhekk dejjem kellhom cans jahsbu fuq il-prodott li gie offrut lilhom kif ukoll jiehdu opinjoni minn ghand Calamatta Longhurst. l-atturi dejjem qalulu li riedu investiment b'ritorn gholi u ghalkemm huwa kien spjegalhom li aktar kemm ikun gholi l-imghax aktar ikun gholi r- riskju, l-atturi ghazlu li jinjoraw dan il-parir. Jaghlaq ix-xhieda tieghu billi jghid li huwa qatt ma ha flus tal-klijenti li kienu tas-socjetà All Invest. Jghid li huwa dejjem agixxa fl-ahjar interessi tal-klijenti u li qatt ma kien hemm influwenzi li setghu b'xi mod jaffetwaw il-mod ta' kif huma jittrattaw il-klijenti taghhom. Rigwardanti d- diskrepanzi fuq commissions huwa jispjega li dawn id-diskrepanzi kienu gew kjarifikati mal-MFSA, tant li din tal-ahhar qatt ma talbet ghal aktar informazzjoni. Invest kienu in linja mal-kundizzjonijiet tal-licenjza u prattika applikabbli Dwar is-separazzjoni tal-assi huwa jghid li ghalkemm huwa kien shareholder ta' All Invest, jghid li huwa kellu kull dritt li jezercita d- dritt tieghu li jaghmel s-separazzjoni tal-beni bejnu u bejn martu. din is-separazzjoni tal-beni kienet tikkonsisti biss f'separazzjoni tal-assi tieghu personali u ma kien hemm l-ebda proprjetà li kienet konnessa jew kienet tas-socjetà konvenuta. Fit-20 ta' Jannar 2019 xehed in kontro-ezami Wallace Valletta. ghalkemm huwa kien jaġixxi ghan-nom tas-socjetà konvenuta huwa jghid li kienu jispjegaw li huma sotto-agenti ta' agenziji ohra tant li dan il-fatt kien ikun jitnizzel fil-fine note. Ix-xhud jikkonferma li hemm relazzjoni kuntrattwali bejn All Invest Co Ltd u l-atturi. Dwar jekk kienx jaf li l-atturi kienu pensjonanti meta ghamlu l-investiment, ix-xhud jghid li ma jiftakarx, però jghid li huwa jiftakar li kellhom xi attività fil-proprjetà u li wkoll kellhom diversi investimenti ohra u li kienu ghamluha cara li huma klijenti ta' Calamatta Longhurst u li minn ghandhom jiehdu parir. fil-fatt l-atturi qatt ma ddecidew mill-ewwel. Ix-xhud ghall-mistoqsija jekk kienx jaf li l-atturi ma jafux jiktbu u jaqraw, ix-xhud jghid li dan il-fatt Jghid ukoll li ma kienx jaf x'mard kellha l-mara ta' Paul Mckeown-xhud jghid li ma jiftakarx x'investimenti kellhom l-atturi izda li jiftarak huwa li dawn kellhom bonds tal-Argentina, fil-Brazil u fil-Venezuela, bonds li fil-fehma tieghu kollha huma high risk. Huwa jghid li l-atturi kienu juru li jridu high Jghid li huma fl-obbligu li ma jaghtux prodott l-istess u s- setturi li fih isir investiment ghandu jvarja. Jghid li l-atturi kienu qalulu li huma jridu investimenti li jrendu aktar minn sebgha fil-mija. Jikkonferma li l-bonds li kellu Paul Consiglio ma' SNS kien sub-ordinate, fejn f'kaz ta' falliment dawn jithallsu wara l-kredituri li ghandu senior bond. jikkonferma li LMMPF u ARM kienu investimenti komplessi però jghid li SNS ma kienx investiment kompless. jispejga li dan jaghmluh nies fil-kumpanija li xoghlhom li jaghmlu dak l- Ix-xhud jikkonferma li meta bieghu s-servizz ta' SNS fl-2011, imkien fid-due diligence ma hareg li fl- 2008 kien ha bail out ta' seba u hamisn miljun Ewro mill-Gvern Olandiz. Però jghid li r-ratings li jsiru minn kumpaniji appoziti kienu tajbin u huma strahu fuqhom ghaliex dawk jaghtu stampa cara tas-sigurtà. dokumenti ufficjali mahruga f'dan il-kaz minn SNS m'ghandhomx jigu Lanqas ma kien hemm allarm li dan l-investiment sejjer hazin. Fir-rigward tas-sub-ordinate bonds, ix-xhud jghid li huwa dejjem iddiskrivihom bhala junior bond u li l-ewwel jithallsu s-senior bonds f'kaz ta' falliment, imbaghad jithallsu ta' warajh li jissejhu junior bonds, u s- Fir-rigward ta' ARM ix-xhud jghid li mill-analizi li ghamlu huma ma kienx irizultalhom li dawn mhux registrati. Is-socjetà konvenuta pprezentat affidavit ta' Daniel Butterfield, accountant mas-socjetà Camilleri Galea Ltd. Camilleri xhed li huma jiehdu hsieb il- book keeping u accounting tas-socjetà All Invest u ilhom jaghmlu hemm mis-sena 2008. L-awditjar tal-accounts jiehdu hsiebhom awdituri separati u independenti minnhom u mis-socjetà konvenuta. Ix-xhud jghid li huwa kien jiehu hsieb il-quaterly report li s-socjetà trid tipprezenta lil MFSA bhala wahda mill-obbligi tal-licenzja. Dawn ir-rapporti dejjem gew ipprezentati meta s-socjetà All Invest kienet qieghda topera. l-ahhar audited financial statements kienu tas-sena taghlaq fil-31 ta' Is-Sur Camilleri ddikjara li huwa konxju li bejn is-sena 2013 u 2014, l-MFSA kienet ghamlet xi investigazzjonijiet relatati ma' diskrepanzi u commissions. Dwar dawn id-diskrepanzi huwa jghid li "kont indagajt dwar tali diskrepanzi u kont sibt li tali diskrepanzi ma kienu xejn jiddependu fuq meta tirregistra d-dhul skond ir-regoli ta' l-Accounting Dan iffisser li dak li kien nieqes f'sena finanzjarja partikolari kien mizjud fis-sens ta' wara u vice versa."38 Minn dan l- indagini huwa jista' jikkonferma li l-commissions dikjarati minn All Invest jaqblu mal-informazzjoni provduta mill-fornituri tas-servizzi. Ikkunsidrat; Eċċezzjonijiet tas-Soċjeta Konvenuta. L-ewwel eċċezzjoni tas-soċjetà konvenuta hija fis-sens li l-attur Paul altrimenti huwa ma jistax jipproċedi għan-nom tagħha. Din l-eċċezzjoni ġiet sorvolata meta b'digriet tal-14 ta' Mejju 201539, il-Qorti laqgħet it- talba tal-atturi ippreżentata fl-24 ta' Novembru 2014 fejn intalbet korrezzjoni fis-sens illi l-kliem "ghan-nom tieghu u skont Prokura datata 11/05/2007 annessa u mmarkata bhala DOK 1, ghan-nom ta' martu Michelina Consiglio (K.I. BUTTERFIELD)" jiġu mħassra. Ikkunsidrat; Preskrizzjoni 38 Pagna 845 tal-process. 39 Pagna 288 tal-process. Is-soċjetà konvenuta tgħaddi sabiex teċċepixxi li l-azzjoni tal-atturi hija preskritta a bażi tal-Artikolu 2153 tal-Kapitolu 16, ġaladarba li l-kawża hija bażata fuq responsabbiltà extra-kuntrattwali jew akwiljana. Hu ribadit fil-ġurisprudenza tagħna li għal finijiet ta' preskrizzjoni, il-liġi tagħraf tliet għamliet ta' azzjoni għad-danni: (a) dawk derivanti minn delitt veru u proprju, f'liema każ iż-żmien tal-preskrizzjoni huwa dak imfisser mil-liġi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat (regolat bl-Artikolu 2154 (1) tal-Kapitolu 16); (b) azzjoni għall-ħsarat imnisslin minn delitt jew kważi-delitt ('l hekk imsejħa culpa aquiliana), f'liema każ il-preskrizzjoni hija ta' sentejn - prinċipju rifless fl-Artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili; u (c) azzjoni għall-ħsarat imnissla minn nuqqas ta' twettieq ta' kuntratt li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema każ il-preskrizzjoni hija dik ta' ħames Hu paċifiku li illi l-preskrizzjoni bjennali prevvista mill-artikolu 2153, tal- Għaldaqstant il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl-Artikolu 2153 tal- Kodiċi Ċivili, minbarra li ma tapplikax għall-ħsara maħluqa minn għemil li jikkostitwixxi reat, lanqas ma tapplika fejn l-allegata ħsara titnissel minn ksur ta' patt kuntrattwali. Il-kwistjoni in eżami hija jekk il-kolpa fil-każ preżenti kinitx kontrattwali jew extra-kuntrattwali / akwiljana naxxenti mid-delitt jew kważi delitt. distinzjoni bejn iż-żewġ kolpi ġiet kkunsidrata fid-detall fis-sentenza deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla fit-13 ta' Ġunju 2013: 40 Ara Raymond Cassar Jackson et vs. Stefan Bonavia (Ċit Nru 2165/2000) deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla fl-14 ta' Ġunju 2001. "L-Onorabbli Qorti fil-kawza "Joseph Ellul Micallef v Emmanuel Pace Warrington" deciza fid-19 ta' Frar 1954 per Sir. Butterfield, irriteniet li "wiehed mill-kriterji sabiex jigi deciz jekk il-fatt hux kolpa kontrattwali jew aquiliana, vwoldiri li, meta hemm kuntratt, il-kolpa tista' tkun aquiliana biss meta l-fatt ikun indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali." (enfasi tal-Qorti.) Din il-Qorti irriteniet li fatt ta' negligenza u imperizja li jikkostitwixxi inadempjenza kuntrattwali, li jista' ikun non factum jew anke male factum ma tistax tkun kolpa aquiliana imma damnum injuria datum li jista' isir fl- okkazzjoni ta' kuntratt. Din il-Qorti taghmel riferenza wkoll ghall-awturi ‘Thomas-Royle Rodenas ammess il-konkors bejn ir-responsabbilita' kontrattwali u dik extra kontrattwali. Kif gie deciz fis-sentenza fil-kawza fl-ismijiet "Fletcher vs Zahra De Domenico et", deciza fid-9 ta' April 1949, (Vol. XXXIII.II.379) il-Qorti kkunsidrat illi "l-htija meta tigi kkunsidrata fl-entita' taghha, hija wahda; u taht dan l-aspett ma hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejha aquiliana, li titnissel minn delitt Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawza u fil-grad. kwantu ghall-kawza, il-htija kontrattwali tippresupponi obbligazzjoni pre-ezistenti li maghha hija marbuta; mentri l-htija aquiliana hekk: tippresupponi fatt li minnu titnissel 'ex nunc'. In kwantu ghall-grad id- differenza hija riposta fl-estensjoni tar-responsabbilita' fis-sens illi fil- kolpa kontrattwali wiehed jista' jirrispondi ta' htija hafifa skont il-kaz, mentri fil-kolpa aquiliana r-responsabbilita' testendi ruhha b'mod li dwarha ma hemmx grad."" B'mod ġenerali, ingħad fis-sentenza fl-ismijiet Frank Calleja Smith vs Domenico Drake, deċiża mill-Qorti tal-Kummerċ fit-18 ta' Jannar 1950 li '(L)-indoli ta' l-azzjoni tiġi desunta mhux tant mill-kliem piu o meno eżatti tal-att istituttiv tal-ġudizzju, imma mill-iskop li għalih huwa intiż il-ġudizzju.' Minn dan isegwi li għall-finijiet tal-eċċezzjoni tal- preskrizzjoni sollevata mis-soċjetà konvenuta, huwa neċessarju li ssir indaġni dwar il-veru natura tal-azzjoni li qiegħda tiġi eżerċitata mill-atturi. Hija l-azzjoni fil-parametri tal-premessi u talbiet tagħha li għandha tiddetermina in-natura tal-azzjoni u konsegwentement anke l-perjodu preskrittiv applikabbli. Wieħed irid iqis allura jekk l-artikolu tal-liġi msemmija mis-soċjetà konvenuta sabiex issejjes l-eċċezzjoni tagħha japplikawx għall-azzjoni odjerna kif imsejsa mill-atturi. L-Artikolu 2153, li fuqu msejsa l-eċċezzjoni tas-soċjetà konvenuta jaqra "L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn." In sostenn ta' din l-eċċezzjoni s-soċjeta' konvenuta tagħmel referenza għas-sentenza Carmel Woods: et vs. Global Capital Financial Management Ltd (Rik Ġur 402/2014) deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla fil-5 ta' Mejju 2017. Minn qari ta' dik is-sentenza jidher li l- Qorti aċċettat l-argument tas-soċjetà konvenuta li "...huma l-kawżali attriċi li jiddeterminaw il-bażi tal-azzjoni u għalhekk il-preskrizzjoni applikabbli għalihom", u kkunsidrat li "… l-ewwel żewġ talbiet attrici m'humiex riferibbli għal ksur da parti tas-soċjetà konvenuta tal-obbligi kuntrattwali per se iżda għall-allegat ksur tal-liġi, senjatament l-artikolu 51A, 51B, 51C, 51D u 51E tal-Kap 378 tal-Liġijiet ta' Malta (l-ewwel talba) u l-allegat ksur tad-dmirijiet fiduċjarji tagħha skont il-liġi u tal- Istandard Licence Conditions u Regolamenti dwar l-Investimenti tal- MFSA (it-tieni talba)". Wara din il-konsiderazzjoni dik il-Qorti għaddiet biex iddeċidiet li l-kolpa attribwita lis-soċjetà konvenuta kienet waħda akwiljana li għaliha kienet applikabbli l-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kapitolu 16. Fil-każ odjern iżda, kemm il-premessi kif ukoll it-talbiet tal-ilment imressaq tal-atturi ma jqegħdux l-azzjoni odjerna taħt il-kulpa akwiljana. Dan magħdud, jidher ukoll li din is- sentenza għadha sub-judice. F'dan il-każ ikun aktar utili li ssir referenza għal sentenza aktar riċenti mogħtija mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fl-ismijiet Roland (App Ċiv.) 323/2014 deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla fl-1 ta' Ġunju 2017 u kkonfermata mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fid-29 ta' "Fil-kuntest tal-aggravju marbut mal-eccezzjoni tal-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kodici Civili, din il-Qorti taqbel ma' dak deciz mill-ewwel Qorti li din il-kawza ma hijiex wahda Hu car li l-azzjoni attrici hija bazata fuq kuntratt u ksur tal- istess daparti tas-socjeta` konvenuta. L-attur avvicina lis-socjeta` konvenuta biex jiehu parir dwar kif jinvesti flusu bi qligh ghalih, u hekk kif is-socjeta` konvenuta accettat li taqdi lill-attur u toffrilu s-servizzi professjonali taghha, hija dahlet f'relazzjoni kuntrattwali mal-attur, b'obbligu li ssegwi d-dmirijiet legali u fiducjarji imposti fuqha u li jemergu mill-kuntratt ta' din ix-xorta. Dak li qed ikun allegat huwa inadempjenza ta' obbligazzjoni, u allura il-preskrizzjoni tal-azzjoni ma hijiex dik ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 (ara "Naudi v. Zammit", deciza minn din il-Qorti fid-9 ta' Marzu, 1925) (Kollez. Dak li qed jigi allegat li sehh mhux indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali li inholoq bejn il-partijiet, u t- talba ghad-danni hija meqjusa mhux biss meta jkun hemm agir delitjuz, izda anke u aktar meta jigi allegat agir bi ksur ta' Sentenzi oħra fejn ġie kjarifikat u konkluż li azzjoni għal danni fl-ambitu ta' servizzi relatati ma' investimenti finanzjarji jaqa' fil-parametri ta' operazzjoni kummerċjali u kuntrattwali u m'huwiex riżultat ta' responsabbiltà akwiljana jinkludu:- Rosina Cosaitis vs. Global Capital Financial Management Ltd (App Ċiv 59/2018) deċiża mill-Qorti tal- Capital Financial Management Ltd (App Ċiv 154/2018) deċiża mill- Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fit-12 ta' Ġunju 2020, Louis P. Galea Cavallazzi et vs. Global Capital Financial Management Ltd (App Ċiv 82/2018) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fil-21 t'Ottubru 2019, Joseph Stella vs. Global Capital Financial Management Ltd (App Ċiv 55/2017) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fil-21 t'Ottubru 2019, Saviour 53/2017) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fil-21 t'Ottubru Ltd (App Ċiv 20/2017) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fil-21 t'Ottubru 2019 u diversi oħra kontro Global Capital Financial Din il-Qorti analizzat b'reqqa l-atti tal-kawża odjerna u tikkonkludi illi bejn l-atturi u s-soċjetà konvenuta kien hemm relazzjoni kuntrattwali. Tibda billi tirreferi għal Contract Note li ġiet iffirmata minn rappreżentanti tas-soċjetà konvenuta max-xiri ta' ARM Asset Backed Securities42, max- xiri ta' LMMPF43, kif ukoll max-xiri ta' SNS Bank NV44. Ta' interess huwa l-fatt li f'paġna 5 tal-File Notes għal kull investiment hemm imniżżel 42 Paġni 13 – 20 tal-proċess. 43 Paġni 25 u 37 tal-proċess. 44 Paġna 45 tal-proċess. Huwa evidenti illi r-relazzjoni ta' bejn il-partijiet hija waħda kuntrattwali. L-atturi jallegaw fost affarijiet oħra, li l-formoli in kwistjoni ma mtlewx kif suppost u li s-soċjeta' konvenuta ma ħaditx ħsieb l-interessi tal-atturi, li naqset mill-obbligazzjonijiet legali tagħha fil-profiling tagħhom u ċioe li huma ġew iklassifikati bħala Experienced Investors meta il-fatt waħdu investimenti preċedenti ma jagħmilhomx esperjenzati fi prodotti kumplessi. L-allegazzjonijiet tal-atturi huma manifestament imsejsa fuq ir-relazzjoni kuntrattwali ta' bejn il-partijiet. Fil-fehma tal-Qorti t-talbiet attriċi huma bbażati fuq l-Artikoli 1125 u 1135 tal-Kodiċi Ċivili in kwantu huma msejsa fuq ir-relazzjoni kuntrattwali ta' bejn il-partijiet. L-atturi qed jallegaw li sofrew danni konsistenti fit-telf tal- flus investiti konsegwenza tal-inadempjenza kuntrattwali tas-socjetà konvenuta fir-rwol tagħha ta' intermedjarja liċenzjata taħt l-Att Dwar Servizzi ta' Investiment in kwantu li mal-atturi kellha relazzjoni ta' professjonista u klijent. L-atturi jżidu wkoll illi s-soċjeta konvenuta naqset fl-obbligi fiduċjarji tagħha lejhom. Dan kollu juri biċ-ċar illi dak li qiegħed jitlob l-attur m'humiex danni emanenti minn delitt jew kważi delitt, imma bbażata fuq allegazzjoni li s-soċjeta konvenuta naqset fl-obbligi kuntrattwali tagħha inkluż li ma ssodisfatx it-termini tal-liġi applikabbli, u allura, in-natura tal-azzjoni hija waħda ta' inadempiment ta' obbligu kontrattwali impost fuqha riżultat tar-relazzjoni kuntrattwali ta' bejnithom. Għalhekk id-danni reklamati mill-atturi ma humiex danni akwiljani. Għadaqstant din il-Qorti hija tal-fehma li l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni a bażi tal-Artikolu 2153 tal-Kapitolu 16 mhux applikabbli, u dan għaliex ir- relazzjoni bejn il-partijiet hija waħda kuntrattwali kif jirrżulta ampjament mill-File Note, u mill-fatt li l-provditur tas-servizz kien qed jagħti parir u 45 Paġna 69, 78, 83 jbiegħ prodott finanzjarju lill-atturi u jidher b'mod ċar li nħolqot din ir- relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet ta' tranżazzjoni kummerċjali bejn konsumaturi u provditur tas-servizz fil-qasam tas- servizzi finanzjarji liema provditur kien liċenzjat mill-MFSA biex joffri dan is-servizz. Il-Qorti ssib illi ladarba l-ħsara li l-attur jgħid illi ġarrab tinsilet proprju mill-patti kuntrattwali u obbligazzjonijiet fiduċjarji li huwa jgħid li s-soċjetà konvenuta naqset milli tħares, il-preskrizzjoni applikabbli f'dan il-każ m'hijiex dik imsemmija mis-soċjetà konvenuta. l-preskrizzjoni indikata mis-soċjetà konvenuta m'hijiex applikabbli u ġaladarba l-Qorti ma tistax tqanqal minn rajha l-preskrizzjoni jekk din ma tiġix eċċepita mill-parti interessata, ma tistax tikkunsidra u/jew tapplika terminu preskrittiv ieħor mhux imsemmi mis-soċjetà Għaldaqstant il-Qorti qed tirrespinġi l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni ai termini tal-artikolu 2153 tal-Kapitolu 16. Mil-provi jirriżulta li l-attur Joseph Consiglio kien xtara żewġ prodotti finanzjarji ċioe ARM Asset Backed Securities u LM Australian Managed Performance Fund, filwaqt li l-attur Paul Consiglio kien xtara tlett prodotti finanzjarji ċioe ARM Asset Backed Securities, LMMPF u SNS Għall-prodott finanzjarju ARM Asset Backed Dawn l-investimenti seħħew f'Mejju 2009, Novembru 2010 u Awwissu 2011 rispettivament. Ikkunsidrat; L-atturi jsostnu li huma ma kellhomx l-esperjenza fuq investimenti ta' natura high risk u komplessi fl-istess waqt, u għalhekk jakkużaw lis- soċjeta' konvenuta li ma kellha qatt tkun intermedjarju sabiex jakwistaw dawn il-prodotti. Il-verżjoni attriċi hija kontestata mis-soċjeta' konvenuta in kwantu tirritjeni illi kienu l-istess atturi li fittxew investiment ta' riskju medju u li kienu qegħdin ifittxu rati għoljin ta' interessi u mhux prodott b'kapital garantit kif jallegaw l-atturi. Is-soċjetà konvenuta tinsisti li hi ma tat l-ebda parir ta' investiment (investment advice) lill-attur fil-konfront ta' ARM Assured u SNS Bond NV għax dawn kienu fuq bażi promotion and selling u għaldaqstant kienu liberi li jieħdu parir minn għand terzi dwar dawn l-investimenti. Skont is-soċjetà konvenuta, l-investiment fl-ARM kellu andament pożittiv fis-sena 2009 u li mingħajr mistenni r-regolatur finanzjarju ġewwa Marsaxlokk issospenda kull pagament mill-ARM. soċjetà konvenuta tinsisti li "peress illi l-atturi kienu qed ifittxu investiment li jrendilhom profitt f'qasir żmien, is-soċjetà esponenti tathom parir illi jinvestu fl-LMMPF, fond ibbażat l-Awstralja li kellu andament pożittiv"46 u għalhekk ma setax jiġi antiċipat li fis-sena 2013 kien ser titqiegħed fuq stralċ. Dwar l-aħħar investiment li għamel Paul Consiglio ċioe fl-SNS Bank NV 2020 Bonds, is-soċjetà konvenuta kkontestat dak li ingħad mill-attur u insistiet li meta sar l-investiment ma kienx meqjus bħala wieħed b'riskju għoli tant li kellu rating ta' BBB. Regoli applikabbli – uħud mid-dmirijiet tas-service provider L-Investment Services Providers bħal ma kienet is-soċjeta' konvenuta huma gwidati b'numru ta' regoli u leġislazzjonijiet. Fost dawn din il-Qorti tirreferi għal Investment Services Rules for Investment Services Providers, Part B1, Standard Licence Condtions (li ħarġet l-MFSA) id-Direttiva 2004/39/KE dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji temenda d-Direttivi tal-Kunsill 85/611/KEE u 93/6/KEE u d-Direttiva 2000/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 93/22/KEE liema direttiva daħlet fis- 46 Paġna 97 tal-proċess. seħħ fl-1 ta' Novembru 2007 u aġġornata fl-4 ta' Novembru 2009 hekk magħrufa bħala MiFID (Markets in Financial Instruments Directive). Bir-Regoli tal-MFSA, Investment Services Rules for Invesvtment Service l-ISP huma obbligati l-informazzjoni u dokumentazzjoni dwar il-klijent jew klijent potenzjali tiegħu u x'assessjar irid jagħmel. Din il-Qorti tibda billi tirreferi għar-regola 2.01 li tgħid illi: Fir-regola 2.03 jiġi provdut li: Ir-regola ta' wara tipprovdi li 47 Paġni 364 sa 417 tal-proċess. 48 Paġna 368 tal-proċess. Regola 2.08 tiddetermina min għandhu jiġi meqjus bħala Professional Client u Retail Client: Meta d-detentur tal-liċenzja ma jkunx qiegħed jipprovdi parir ta' investiment għandu informazzjoni skont regoli oħra li jinstabu fir-Regoli (SLCs 2.21 u SLC 50 Paġna 369 tal-proċess. Referenza għanda ssir ukoll għar-regola 2.16: 51 Regola 2.14 – paġna 369A tal-proċess. Regola 2.21 tirregola x'għandu jsir waqt Assessment of appropriateness: Ir-regolament 52 Paġna 370A tal-proċess. Regola 2.27 tistipula li: Ikkunsidrat; 54 Paġna 371A tal-proċess. Tlieta huma l-prodotti li ġew imsemmija fir-rikors promotur, iżda fin-nota ta' sottomissjonijiet, l-atturi spjegaw li huma irrinunzjaw għal danni sofferti fuq ARM wara li huma ġew ri-imborsi frazzjoni sostanzjali minn dak li kienu oriġinarjament investew. Jonqos għalhekk jiġu meqjusa SNS Bond u LMMPF. Ikkunsidrat; Fir-rigward ta' SNS Bonds, is-soċjetà konvenuta resqet id-difiża li hija qatt ma tat parir ta' investiment iżda kien bażi ta' promotion and selling. kunċett ta' investment advice ġie kkunsidrat fid-dettal minn din il-Qorti diversament preseduta fil-kawża Saviour Desira Zammit vs. All Invest Company Limited (Rik Ġur 458/2012 JPG) deċiża fit-18 ta' Jannar 2019 fejn ġie spjegat hekk: "Il-Qorti tirrileva illi sabiex jigi determinat jekk is-servizz li jkun gie offrut huwiex investment advice jew le, skont il-Markets in Financial Instruments Directive (MiFID) [2004/39/EC] u il-MiFID Implementing Directive, [2006/73/EC] hemm bzonn illi ssir referenza ghal hames testijiet, li jridu jigi sodisfatti kumulattivament sabiex ikun jista' jinghad illi nghata investment advice. Dawn huma s-segwenti:- Is-servizz offrut jista' jitqies bhala rakkomandazzjoni? Ir-rakkomandazzjoni kienet transazzjoni transazzjonijiet fi strumenti finanzjarji? Ir-rakkomandazzjoni hija almenu wahda mis-segwenti?: b. Ibbazata fuq konsiderazzjoni tac-cirkostanzi partikolari tal-persuna. Ir-rakkomandazzjoni giet moghtija b'mod li mhux esklussivament tramite 'distibution channels' jew lill-pubbliku? Ir-rakkomandazzjoni giet maghmula lil persuna fil-kapacita tieghu bhala wahda mis-segwenti?: a. Investitur jew investitur potenzjali JEW b. Agent ghal investitur jew investitur potenzjali. Sabiex jigi stabbilit jekk il-provditur tas-servizz ikunx sempliciment ta informazzjoni [promotion and selling/Execution only], jew jekk ikunx ta rakkomandazzjoni [advisory] ghal finijiet tal-ligi, dak li huwa mportanti huwa l-mod kif inghatat l-informazzjoni, u c-cirkostanzi li Dan ghaliex, anke jekk il-provditur tas-servizz ma jkunx qed jittenta jaghti rakkomandazzjoni, jista' jaghti l-kaz illi ghall- finijiet tal-ligi, huwa jigi meqjus illi fil-fatt ta rakkomandazzjoni, jekk l-informazzjoni li jipprovdi tkun soggettiva tant illi twassal lill-klijent sabiex jiffavorixxi prodott fuq iehor.[Ibid, 7] Huwa car ukoll illi l-fatt li l-klijent jigi prezentat b'aktar minn alternattiva wahda ma jfissirx necessarjament illi mhux qed tinghata rakkomandazzjoni.[Ibid, 10] Sabiex strument finanzjarju jitqies li gie prezentat bhala adattat ma jehtiegx illi tkun saret xi rimarka esplicita f'dan is-sens, izda huwa possibli wkoll illi dan ikun implicitu mill-mod kif gie prezentat il- prodott.[Ibid., 11] Dan indepedentement mill-fatt li l-providitur tas- servizz kien jaf, jew messu kien jaf, li fil-verita l-prodott mhux adattat [Idem] Intqal ukoll illi l-fatt li l-provditur tas-servizz ikun ghamel uzu minn xi disclaimer fis-sens illi kwalunwke informazzjoni moghtija m'ghandiex titqies bhala rakkomandazzjoni jew parir, ma jfissirx necessarjament illi l-provditur ghandu awtomatikament illi jigi kkonsidrat li ma tax rakkomandazzjoni jew parir. Sabiex jigi stabbilit imbaghad jekk ir-rakkomandazzjoni inghatatx fuq konsiderazzjoni tac-cirkostanzi partikolari tal-klijent, il-Qorti ghandha 55 https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/2015/11/10_293.pdf l-aħħar aċċess f'dan is-sit elettronika sar fid-9 ta' Frar 2021. thares b'mod partikolari lejn in-natura tal-informazzjoni migbura mill- provditur tas-servizz u il-mod illi l-provditur ikun pprezenta l- mistoqsijiet tieghu. partikolari tal-klijent, intqal illi dawn jinkludu kemm informazzjoni fattwali, bhal per ezempju informazzjoni dwar l-introjtu tal-persuna, l- indirizz u s-sitwazzjoni maritali taghhom, u kif ukoll informazzjoni soggettiva rigward il-htiegijiet u x-xewqat taghhom, bhal per ezempju x'livell ta' riskju huma lesti li jassumu, kemm jixtiequ protezzjoni minn riskju u x'inhuma l-ghanijiet fir-rigward Fil-każ odjern fuq il-formola File Note ġie indikat li l-prodott SNS Bonds ingħata lil Paul Consiglio a bażi ta' Promotion and Selling. Dan ifisser li s- soċjetà konvenuta qiegħda tillimita għall-informazzjoni fuq il-prodott finanzjarju mingħajr ma tagħti parir jew rakkommandazzjoni. Din il-Qorti tibda billi tinnota li l-prodott finanzjarju offrut lil Paul Consiglio, bħala investitur jew investitur potenzjali, jista' jitqies bħala rakkomandazzjoni56 u dan għaliex kien Wallace Valletta stess fl-affidavit tiegħu li insista li huwa dejjem ta' spjegazzjoni għal kull prodott li huwa biegħ. Kien is-Sur Valletta li kkuntatja b'mod personali lil Paul Consiglio u ħajru jinvesti fil-prodott finanzjarju SNS Bonds u dan, skont is-Sur Valletta, għamlu għaliex kien prodott adattat għal imsemmi Consiglio. ikompli jikkonvinċih li huwa prodott sigur u b'kapital garantit, is-Sur Falzon kien qal lil Consiglio li hu wkoll kien għamel investiment fl- Di più, ma jirriżultax li ma' dan il-prodott, is-Sur Xlendi, Il-Munxar kien ppreżentalu xi prodotti finanzjarji oħra. Huwa inkonċepibbli għal din il-Qorti, li meta jiġi meqjus il-livell t'edukazzjoni u esperjenza f'dan it-tip ta' investiment, Paul Consiglio sejjer jinvesti ftit aktar minn €30,000 mingħajr ma jieħu parir mingħand espert, espert li wara kollox qiegħed ibiegħlu l-prodott finanzjarju. Dawn l-elementi kollha jwasslu sabiex jippuntaw għad-direzzjoni li s-soċjetà konvenuta kienet fil-fatt tat parir ta' investiment u mhux sempliċiment informazzjoni kif rikjest Jekk għal grazzja tal-argument dan l-investiment kien a bażi ta' promotion and selling, is-soċjetà konvenuta kienet marbuta bir-Regola 2.14 fuq ċitata li tistipula li kellu jsir appropriateness test. L-assessment tal-esperjenza u t-tagħrif li ried ikollu l-attur Paul Consiglio ried jissodisfa l-kriterju li huwa Dan ifisser li anke kieku għażel il-prodott il-klijent mingħajr ma ħa parir, xorta jibqa' l-obbligu tal-provditur tas-servizz li jara li l-klijent ikollu esperjenza u tagħrif biżżejjed biex jiżen ir-riskji ta' dak il-prodott Ikkunsidrat; L-atturi fil-konfront tagħhom ios-soċjeta' konvenuta ikkommettiet dak li jissejjaħ mis-selling. Spjegazzjoni għal kunċett ta' mis-selling tinstab fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fid- deċiżjoni Andrew Drake et vs. Global Capital Financial Management Ltd (App Ċiv 66/2018) mogħtija fl-1 ta' Lulju 2020: "Misselling ta' prodott finanzjarju jseħħ meta tiġri waħda, jew aktar, minn dawn l-eventwalitajiet: • Ma jiġix spjegat ir-riskju involut; • Meta ma jingħatax tagħrif kif il-flus ikunu ser jiġu investiti; • Meta l-prodott ma jissodisfax il-bżonnijiet (not suitable) u l-attitudni tar-riskju tal-investitur; • Meta ma jiġix spjegat il-prodott mibjugħ; • Meta ma jiġux spjegati l-kundizzjonijiet u t-termini marbutin mal- • Meta jingħata tagħrif qarrieqi (misleading) dwar il-prodott; • Meta ma jiġux spjegati c-charges rilevanti u l-penalitajiet marbuta għal min joħroġ kmieni mill-prodott; • Ma jiġix spjegat id-dritt tal-cooling-off period u d-dritt li bniedem jikkanċella fejn il-prodott finanzjarju jitlob dan. Din il-lista hija waħda eżemplikattiva u m'hijiex eżawrjenti." Sabiex jiġi determinat jekk kienx hemm mis-selling jeħtieġ li l-ewwel jiġu analizzati n-natura tal-investimenti kif ukoll iċ-ċirkostanzi personali tal- atturi u l-esperjenza f'investiment tal-istess. Ġaladarba li l-atturi rrinunzjaw għal danni rigwardanti il-prodott ARM, il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tibda billi tanalizza ċ-ċirkostanzi rigwardanti l-prodott LMMPF. LMMPF kien fond stabbilit fl-2001 ibbażat fl-Awstralja, ġestit minn LM Skont Summary Flyer57 il-fond huwa deskritt bħala wieħed ta' rendiment ta' introjtu għoli. Il-fond kellu jinvesti f'self kummerċjali, direttament fi proprjetà, fond iehor ta' LMIM u flus Dwar l-aspett ta' fejn kellu jinvesti l-LMMPF, wieħed irid jirreferi għall-Information Memorandum and Application, dokument li jagħti deskrizzjoni amplifikata tal-karatteristiċi tal-fond, kif u fejn seta' jinvesti, kif ukoll min seta' jinvesti f'dan il-fond.58 L-oġġettiv ta' dan il-fond kien li jipparteċipa b'mod attiv f'pożizzjonijiet simili bħala propjetarju f'assi Awstraljani ta' proprjetà immobbli. Il-fond seta' juża strutturi ta' self għall-assi tiegħu. Il-fond seta' jinvesti f'self kummerċjali għal xiri jew żviluppar ta' proprjetà fis-settur immobbiljari Awstraljan, direttament ġo proprjetà immobbli u flus kontanti fost oħrajn. L-assi tal- 57 Paġna 270 tal-proċess. 58 Din il-Qorti għandha l-verżjoni tal-Information Memorandum and Application datat 25 ta' Novembru 2009 (http://box2026.temp.domains/~therapp6/wp-content/uploads/2014/09/LM-MPF- Information-Memorandum-25-November-2009.pdf) (aċċessat fil-11 ta' Frar 2021), ċioe waħda mill-verżjonijiet qabel sar l-investment mal-atturi. Il-Manager tal-fond kellu mandat ta' investiment wiesa' u bla ebda restrizzjonijiet, u seta' jieħu pożizzjonijiet jew jagħmel tranżazzjonijiet ma' partijiet relatati. It-taqsima li titkellem dwar ir-riskju fl-Information Memorandum tgħid, fost affarijiet oħra, li investitur li jfittex livell ta' ċertezza u kontroll fuq kif l-assi huma investiti m'għandux jinvesti fil- Fl-istess fuljett ġie indikat li l-kapital mhux garantit. Fir-rigward ta' min seta' jinvesti fil-fond, is-Summary Flyer jgħid kemm investituri fl-Awstralja kif ukoll investituri minn barra l-Awstralja setgħu jinvestu fil-fond. Però, bħala kategorija ta' investituri, l-investituri fl- Din il- klassifikazzjoni ma tidhirx li kienet obbligatorja għall-investituri li ġejjin minn barra l-Awstralja. F'dan ir-rigward il-kriterji ta' eliġibilità onerużi li ġew applikati kienu, jista' jingħad miżura ta' protezzjoni għall-investituri Awstraljani, fejn mhux kull tip ta' investitur seta' jinvesti, iżda dawk biss li kienu jissodisfaw dawk il-kriterji onerużi. Kriterji, li skont l-Information Memorandum u Summary Flyer imsmmi hawn fuq, ma kinux rikjesti fir- rigward ta' investituri barra l-Awstralja fejn il-fond sar prattikament aċċessibbli għal firxa ħafna iżjed wiesgħa ta' investituri. Dan kellu jgħabbi b'aktar responsabbiltà lill-provdituri tas-servizz lokali u mhux joqgħodu fuq aċċertazzjonijiet ta' min kellu interess li jbiegħ il-prodott barra mill- Il-fond kien wieħed u mhux maqsum fi tnejn; parti għall- investituri Awstraljani, u ieħor għall-investituri barra l-Awstralja. L-istess fond kien offrut lil kulħadd iżda b'destinazzjonijiet differenti ta' min hu eliġibbli li jinvesti skont jekk l-investituri humiex Awstraljani jew le. jekk għall-investituri Awstraljani l-obbligi kienu onerużi, wieħed raġonevolment jistenna li l-provditur tas-servizz lokali kellu jieħu dan il- fattur partikolari iżjed in konsiderazzjoni. Fl-analiżi tiegħu dwar il-prodott u lil min kellu joffrih, kellu jżomm quddiem għajnejh il-kriterji ta' eliġibilità għolja għal investituri ġewwa l-Awstralja, biex investitur barra l-Awstralja, jiġi ittrattat kemm jista' jkun b'mod ekwu u offrut l-istess jew livell simili ta' protezzjoni applikat fir-rigward ta' investituri Awstraljani. Sa mis-sena 2009, dan il-prodott beda jkollu l-inkwiet. Tant li fil-verżjoni tal-Information Memorandum ta' Novembru 2009, taħt it-Taqsima 'Withdrawal Notice Period' jintqal kif ġej: 'To protect all fund Il-Qorti tissottolinea li l-investiment kien property loan fund li miegħu iġib diversi riskji li ġeneralment huma assoċjati ma' fondi bħal dawn. jekk wieħed ma joqgħodx jidħol fid-dettall tar-riskji kollha assoċjati ma' dawn it-tipi ta' fondi, ir-riskju ta' likwidità huwa ħafna drabi aspett prevalenti ħafna. Ir-riskju ta' likwidità ma kienx mistħajjel jew eżerċizzju akkademiku imma reali għal dan il-fond li kien diġà evidenti ferm qabel ma sar l-investiment mill-atturi. kien jidher ċar li LMMPF kellu problemi serji u li kieku saret due diligence serja mis-soċjeta' konvenuta qua provditur tas-servizz kellu jirrizulta li ma kellux ibiegħ dan il-prodott lill- atturi li huma investituri retail. F'każ deċiż fit-18 Settembru 2018 mill- Arbitru għal Servizzi Finanzjarji fl-ismijiet CB u RB vs. All Invest Co Limited (Każ Nru 107/2017) ingħad hekk: "Fuq kollox, mill-Updates li kienu digà hargu, kemm fl-2009 kif ukoll fl-2010, kien jidher car li LMMPF kellu problemi serji, u li kieku saret jirrizulta li ma kellux ibiegh dan il-prodott lill-investituri retail kif kienu għaliex: In oltre dan il-prodott ghandu jitqies prodott kumpless. Jitqies hekk proprju Aspett bħal dan ma kellu qatt jiġi skartat jew ma jingħatax prijorità fl- assessjar tal-prodott mill-provditur tas-servizz. Wieħed jistenna li l- provditur tas-servizz għandu jkun daħal f'iżjed approfondiment tal-anqas ta' dawn il-fatturi fl-assessjar tal-prodott biex ikun jista' jagħmel analiżi aħjar u kompluta fuq il-prodott li ħa jbiegħ jew jirrakkomanda lill- It-tieni pakkett finanzjarju, mibjugħ lil wieħed mill-atturi, kien SNS SNS Bank N.V. jaf l-oriġini tiegħu l-Olanda bħala Savings Bank u eventwalment bħala tip ta' Building Society. L-SNS REAAL hija l-holding company ta' SNS BANK u kumpanija tal- assikurazzjoni REAAL N.V. Fis-sena 2006, 61 Paġna 323 tal-proċess. fil-kriżi finanzjarji tal-2008. Minħabba f'hekk il-Bank kien ingħata Government Bailout fl-istess sena ta' €750 miljun u ingħata sal-31 ta' Jannar 2013 sabiex jirnexxilu jħallas dak il-bail out lura u jerġa jibni l- kapital tiegħu. Waħda mill-miżuri li adotta -Bank kien billi ħareġ fixed rate securities li huma kkunsidrati bħala Tier 1 jew Tier 2, inkluż subordinated debt bħal m'huwa l-investiment tal-attur Paul Consiglio. Bank NV 2010-2020 (ISIN: XS4545317936) inħarġu minn SNS Bank N.V. fis-26 ta' Ottubru 2010, b'data tal-maturità 26 ta' Ottubru 2020. Fl-1 ta' Frar 2013, il-Ministru tal-Finanzi tal-Olanda, bis-saħħa ta' Digriet ai termini tal-Financial Supervision Act, u b'konsultazzjoni mal-Bank Ċentrali tal-Olanda esproprja il-kapital ordinarju kollu kif ukoll id-dejn subordinat kollu ta' SNS Bank. Fuq perjodu ta' tliet snin qabel ma kien nazzjonaliżżat, l-operat u s- sitwazzjoni finanzjarja ta' SNS Bank kienu taħt skrutinju minn diversi Minn żmien għal żmien, uħud minn dawn l-aġenziji ikkummentaw ta' spiss dwar il-qagħda tal-bank u saħansitra baxxew ir- ratings fuq il-bank u l-bonds maħruġa minnu. Kienu wkoll qed ibassru li subordinated bonds – li l-banek joħorġu biex isostnu l-livelli tal-kapital tagħhom - jistgħu ma jkollhom lil ħadd min isostnihom f'każ li l-bank li jkun qed joħroġ il-bond ma jasalx biex iħallas. Subordinated bonds jiġu minn tal-aħħar fir-ranking f'każ ta' likwidazzjoni. Infatti, fil-lista ta' kredituri, jirrenkjaw wara l-gvern, kredituri privileġġjati skont il-liġi, subordinat ieħor (upper tier subordinated debt). Il-fatt li dawn il-bonds huma subordinated ifisser li huma ta' riskju għoli u mhux tajbin għal kull Ir-riskji kienu reali mill-mument li l-Gvern Olandiż ta' bail out fis-sena 2008. Subordinated bonds huma wkoll kumplessi għaliex it-terms of issue tagħhom huma kumplikati, a contrario ta' bonds ordinarji jew senior jew F'bonds ta' natura subordinated huwa neċessarju li provditur tas-servizz jispeċifika u jispjega li security partikolari huwa bond Ai termini ta' opinjoni mogħtija mill-European Securities poprju għaliex: Jitqies hekk proprju għaliex: 62 Paġna 324 tal-proċess. Dawn il-kriterji huma kumulattivi u għaldaqstant iridu jiġu sodisfatti kollha biex prodott ma jiġix kunsidrat kumpless. Fil-bejgħ taż-żewġ prodotti, is-soċjetà konvenuta kellha tkun ċerta li l- klijenti huma kapaċi jifhmu u japprezzaw ir-riskji legali involut, li kapaċi jaqalgħu daqqa finanzjarja f'każ li l-investiment ifalli u li l-attitudni tal- klijenti huwa kompatibbli ma' dak il-livell ta' riskju. F'dan l-istadju jkun għaqli jingħata ftit informazzjoni dwar l-atturi li hija ta' relevanza u li s-soċjetà konvenuta kellha tieħu konjizzjoni tagħhom hija u tissuġġerixxi jew tippromwovi xi servizz finanzjarju lill-istess: Joseph Consiglio kellu 64 sena meta għamel l-ewwel investiment ma' All Huwa mar skola primarja u baqa' jattendi sakemm għalaq 14-il sena, li kienet l-età obbligatorja dak iż-żmien. Ma tgħallimx jaqra u jikteb. Huwa beda jaħdem fil-barrieri u aktar tard beda jagħmel xogħol ta' bennej u naġġar. Irtira mix-xogħol fis-sena 1993 fl-età ta' 48 sena minħabba raġunijiet mediċi u beda jgħix fuq pensjoni tas-sigurtà soċjali. Paul Consiglio kellu 62 sena meta għamel l-ewwel investiment ma' All Huwa mar skola primarja u baqa' jattendi sakemm għalaq 14-il Huwa ma tgħallimx jaqra u jikteb bil-Malti u wisq anqas bl-Ingliż fejn b'din l-aħħar lingwa ma jifhimx anqas. Beda jaħdem fil-barriera, aktar tard ħadem għal għoxrin sena ma' kuntrattur bħala bennej u wara ħadem ta' bennej self employed. Fl-1993 irtira mix-xogħol meta kellu għalhekk Ir-raġuni wara irtirar f'età daqshekk żgħir kienet kemm minħabba li x-xogħol tal-kostruzzjoni huwa xogħol iebes meta tidħol f'ċerta età u kif ukoll għaliex il-mara tiegħu kellha inċident u kellha tiġi operata darbtejn apparti li tbagħti minn mard kroniku. sussegwenti investimenti, Paul Consiglio kien jgħix fuq is-sigurtà soċjali. Ikkunsidrat; Din il-Qorti tqis li s-soċjetà konvenuta stess għarfet li l-atturi kienu qegħdin ifittxu investiment li kellu riskju medju. Però fil-konfront ta' Paul Consiglio ikomplu jgħidu li Paul Consiglio kien fil-fatt Experienced Investor tant li ffirma dikjarazzjoni f'dak is-sens. Din il-Qorti iżda tinnota li l-istess dikjarazzjoni tibda billi tiddefinixxi Experienced Investor bħala "persons L-espert ex parte Paul Micallef Sant prodott mill-atturi ddetermina s-segwenti dwar l-investimenti li kellhom l-atturi: "Is-sottoskritt mar lura ghas-snin ta' qabel ma bdew jahdmu mas- Is-sottoskritt stabbilixxa li l-istrumenti li kemm Services Ltd xtraw a nom tar-rikorrenti kienu jikkonsistu f'valur modest ta' bonds senior jew straight bonds (jigifieri mhux subordinati u mhux kumplessi) ta' kumpaniji Maltin u barranin u sovereign bonds Maltin u barranin u tal-European Investment Bank u fondi ta' bonds u skemi kollettivi li jinvestu fi bonds mhux kumplessi. Ma jirrizultax lis-sottoskritt li qatt inxtara xi prodott kumpless mir- Lanqas jirrizulta li xi ISP iehor ken tahom servizz ta' Promote and Sell, bhal ma jirrizultax li r-rikorrenti kienu jafu d-differenza bejn "Promote 63 Paġna 105 tal-proċess. 64 Paġna 302 tal-proċess. Dawn l-investimenti u l-profil ta' Paul Consiglio ma jwassalx sabiex jiġi meqjus bħala Experienced Investor kif definita mill-istess soċjetà konvenuta fid-dikjarazzjoni. Kif diġà ritenut aktar 'l fuq, is-soċjetà konvenuta kellha l-obbligu li tagħmel Appropriateness Tests u Suitability Kif ġie diġà ritenut, din il-Qorti ssiba ferm diffiċli temmen li l- prodott SNS Suboradinated Bond ġie mibjugħ a bażi ta' Promotion and Selling għar-raġunijiet fuq spjegati, imma anke jekk għall-grazzja tal- argument dan hekk inbiegħ, is-soċjetà konvenuta kellha tagħmel It-test li għamlet is-soċjeta' konvenuta f'dan ir-rigward m'hu xejn anqas minn travestiment tar-realta'. Dan qed jingħad għaliex fl-Appropriateness Test kull mistoqsija kellha risposta fl-affermattiv fosthom għal mistoqsija instrument/s being offered" u finalment għal mistoqsija "does the client Din il-Qorti tinstab perplessa bir-risposta għal dawn il-mistoqsijiet. indaġni li s-soċjetà konvenuta kellha tagħmel kellha tinnota li l-profil tal- attur Paul Consiglio ma jwasslux biex ikollu dak l-għarfien u l-esperjenza li seta' jifhem ir-riskji inerenti fil-prodotti li qiegħed jagħmel ilment dwaru. Fil-fatt, l-atturi kellhom livell ta' edukazzjoni tas-sekondarja, li ma jafux jiktbu u jaqraw la bil-Malti u wisq anqas bil-lingwa Ingliża, l-lingwa tad- dokumenti kollha li fuqhom huwa ffirma. Qabel ma għamel l-investiment finanzjarji oħra iżda ma rriżultax li qatt kellu bonds subordinati. Anke jekk għal grazzja tal-argument Paul Consiglio kellu din l-esperjenza, fil-każ tal- bejgħ tal-prodott SNS Bonds, is-soċjetà konvenuta naqset milli tindika li Skont ir-Regoli tal-MFSA, speċifikament fil-Purchase Contract Note ma hemm l-ebda indikazzjoni li dan kien Subordinate Bond, nonostante li dan huwa fatt importanti li kellu jiġi preċiżat.66 Ma' dan kollu, wieħed irid iqis ukoll li l-attur Paul Consiglio ried investiment ta' riskju medju u mhux wieħed b'riskju għoli u ta' Anke jekk Paul Consiglio kien qiegħed ifittex investiment b'riskju għoli dan ma kienx qiegħed ifittex investiment kumpless. Din id- distinzjoni s-soċjetà konvenuta jidher qatt m'għamlitha u baqgħet hekk anke sal-mument li ppreżentat ir-risposta tagħha. Minn kif ġie deskritt il-prodott aktar 'l fuq jirriżulta li l-prodott ma kienx jolqot l-għanijiet tal-attur għaliex jagħmilha ċara li saħansitra jista' jkun il- każ li l-investitur ma jieħux lura l-valur tal-investiment tiegħu u li ma kienx protett minn xi arranġament għal kumpens statutorju fl-eventwalità li l- Min-naħa tagħha s-soċjetà konvenuta ma jirriżultax li kienet għamlet due diligence tal-prodott qabel ma ppreżentatu lill-klijenta tagħha. Huwa evidenti illi s-soċjeta' konvenuta ma għamlitx due diligence adegwata tal-prodott, għaliex għalkemm ir-rappreżentanti tas-soċjeta' konvenuta kienu jafu li kien hemm 'bail out' lil SNS Bank tal-Gvern Olandiz, meta ġew biex ibiegħu il-prodott lill-attur ma ivverifikawx jekk dan id-dejn kienx tħallas lura lill-Gvern Olandiz. Kif irriteniet il-Qorti tal- Appell (sede Inferjuri) fil-kawża Philip Mupimhidza et vs. All Invest Co. Ltd (App Ċiv 34/2017): "Kienu ukoll qed ibassru li subordinated bonds, li jiġu minn ta' l-aħħar fir-ranking, jistgħu ma jkollhom lill-ħadd biex isostnihom f'każ li l- Bank ma jasalx biex iħallas. Aktar minn hekk qies li fil-mument li sar 65 Paġna 390 tal-proċess. 66 Ara B u D Spiteri vs. All Invest Co Ltd (Każ Nru 429/2016) deċiża mill-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji fis-7 ta' Novembru 2017, kif ukoll AF u NF vs. All Invest Co Ltd (Każ Nru 430/2016) deċiż ukoll mill-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji fis-27 ta' Settembru 2017. tal-ilmentaturi mill-appellanti, il-Bank kien diġà mgħejjun finanzjarjament mill-Gvern Olandiż, liema fattur kellu jkun ta' indikazzjonu tal-istat prekarju tal-Bank." Fid-dawl ta' dan kollu l-Qorti tqis illi s-soċjeta' konvenuta naqset bi kbir mid-doveri kontrattwali tagħha qua financial service provider versu l-attur meta biegħet il-prodott lil Paul Consiglio. Tali nuqqas kien fil-fehma tal- Qorti li wassal lill-attur jixtri prodott mhux tajjeb għall-għanijiet tiegħu kif espressi mill-ewwel lis-soċjeta' konvenuta u li wassal għad-danni kaġun Dan jgħodd ukoll għall-investiment li sar f'LMMPF. Is-soċjetà konvenuta kellha tinnota li dan il-prodott ma kienx adegwat għall-atturi meta għamlet Hawn ukoll is-soċjetà konvenuta immarkat ir-risposti fl- affermattiv għall-mistoqsijiet kollha, inkluż il-mistoqsijiet "is the service Dan kien investiment b'riskju għoli u kif spjegat aktar 'l fuq kien investiment kumpless fejn minn stħarriġ li suppost kellha tagħmel is- soċjetà konvenuta kellha tinnota li fis-sena 2009 kien diġà ġie indikat li l- pagamenti qegħdin isiru bil-mod u li l-kapital ma kienx wieħed garantit. L-atturi ippruvaw sodisfaċentement li huma mill-ewwel insistew mar- rappreżentanti tas-soċjeta' konvenuta li huma kienu qegħdin ifittxu kapital garantit u din il-Qorti tifhimha meta tqis li ż-żewġ atturi huma pensjonanti u kienu jiddependu mill-benefiċċju soċjali meta għamlu dan l-investiment. Huwa verosimili ħafna li fiċ-ċirkostanzi partikolarli tagħhom ma kienux qed ifittxu riskju għoli tal-investiment tagħhom. Għandu jiġi osservat ukoll li s-Summary Flyer li ingħata lill-atturi, għalkemm l-informazzjoni li fih ma kinitx tali li persuna mhux familjarji mad-dinja tas-servizzi finanzjarja, setgħat tifhem dak li daħal għalih, l-istess fuljett kellu nieqsa informazzjoni pertinenti, informazzjoni dwar riskju, informazzjoni dwar il-fatt li l-kapital ma kienx garantit. Din l-informazzjoni kellha tiġi meqjusa mis-soċjetà konvenuta hija u tissuġġerixxi l-investiment lill- L-investimenti preċedenti li l-atturi kellhom żgur ma jagħmilhomx xi esperti fis-settur. Għalhekk, kien dmir tas-soċjetà konvenuta li filwaqt li tara li l-prodott li toffri lill-atturi kien xieraq għalihom u tipprovdilhom id-dokumentazzjoni relattiva, tispjegalhom ukoll il-prodott in kwistjoni b'mod li setgħu jifhmu r-riskju li dan l-investiment kien iġorr miegħu. Mill-fatti tal-każ jirrizulta adegwatament li l-atturi għamluwha ċara mas- soċjeta' konvenuta li riedu prodotti li kemm jista' jkun jippreservalhom il- Ġie ppruvat illi s-soċjeta' konvenuta induċiet lill-atturi jixtru prodotti bil-maqlub ta' dak li espressament riedu. obbligi kontrattwali tas-soċjeta' konvenuta versu l-atturi. Is-soċjetà konvenuta lanqas ma tista' t'argumenta li ġaladarba l-atturi ffirmaw il-karti allura huma urew li jaqblu ma' dak li hemm fid- dokumenti; u għalhekk il-kwistjoni hi magħluqa. Din mhux l-ewwel darba li sar dan l-argument minn provditur. Fis-sentenza fl-ismijiet Evelyn (Rik Ġur 963/2015 MCH) deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fil-11 ta' Lulju 2016 intqal illi: "Hu minnu illi l-atturi iffirmaw il-contract note però l-Qorti ma tqisx l-fatt waħdu tikkostitwixxi xi akkwiexxenza konsapevolezza tal-investiment u r-riskji inerenti u jekk dan kienx addatat għalihom. Dan jingħad għax l-istess contract note ma tiddefinix ir-riskji u kull ma tgħid hu illi l-investiment jista' jiżdied u jonqos; kondizzjoni li tinsab f'kull investiment u inoltre tali kuntratt lanqas inqara jew ġie spjegat minn min kien qed joħorġu. Wara kollox is- soċjetà konvenuta kellha d-dmir versu l-klijent li talab is-servizzi tagħha biex tagħtih kull informazzjoni rilevanti biex tgħinu jasal għal deċiżjoni informata u libera. Tal-istess fehma kienet il-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fis-sentenza Philip Mupimhidza et vs. All Invest Co. Ltd (App Ċiv 34/2017) deċiża fil-25 ta' Jannar 2019: "Huwa wkoll inutli li l-appellanti tinsisti li l-appellati ffirmaw il-File Note ladarba dan id-dokument: (i) la kien fih l-informazzjoni meħtieġa dwar l-appellati sabiex is-soċjetà appellanti setgħet tiddetermina jekk dak il-prodott kienx xieraq għalihom; u (ii) lanqas ma kien fih l-ebda tip ta' informazzjoni dwar il-karatteristiċi tal-prodott innifsu li setgħat tippermetti lill-appellati jaslu għal deċiżjoni nfurmata." L-atturi kellhom fiduċja kbira f'Wallace Valletta dejjem bil-ħsieb li qiegħed ibiegħilhom prodotti li huma addatati u skont kif mixtieqa minnhom.67 Konsiderata l-evidenza kollha mressqa din il-Qorti qed tikkonkludi u tiddeċiedi illi s-soċjetà konvenuta wettqet mis-selling fil-konfront tal-atturi u naqset minn diversi dmirijiet u obbligi tagħha bħala Investment Service Provider bil-konsegwenza li l-atturi sofrew danni konsegwenzjali. Ikkunsidrat; Fid-dawl tal-konklużjoni ta' din il-Qorti illi s-soċjetà konvenuti hija responsabbli għal mis-selling, il-Qorti tqis illi t-talba tal-atturi għad-danni hija fondata għaliex huma danni konsegwanzjali għall-ksur tal-obbligi kontrattwali tas-soċjeta' konvenuta fil-konfront tal-atturi. Għalhekk l- ammont ta' danni sofferti minn mill-atturi huwa kif ġej: erbgħin elf, mija u erbgħa u għoxrin ewro (€40,124) lil Paul Consiglio u martu Michelina Consiglio ċioe l-ammonti investiti fil-prodott LMMPF u SNS Subordinated Bonds u għoxrin elf ewro (€20,000) lil Joseph Consiglio, u ċioe l-ammont investit fil-prodott LMMPF. 67 Ara wkoll Mary Anne Figg vs. Crystal Finance Investment Ltd (App Ċiv 3/2018) deċiża mill- Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fil-11 ta' Frar 2018. millum. Rigwardanti t-talba għal ħlas tal-imgħax jeħtieġ li ssir referenza għall- Artikolu 1047 (1) tal-Kodiċi Ċivili li jipprovdi li: "Il-ħsara li tikkonsisti f'illi ttellef lil persuna l-użu tal-flus tagħha, tissewwa bil-ħlas tal-imgħaxijiet li jinqiesu bit-tmienja fil-mija fis- Stante li hawn si tratta ta' danni da liqudarsi, liema danni qed jiġu likwidati in forza tas-sentenza odjerna, allura l-imgħax għandu jibda jiddekorri Għal dawn il-motiv din il-Qorti taqta' u tiddeċiedi l-kawza billi, prevja li tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tas-soċjetà konvenuta; tilqa' t-talbiet attriċi:- Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li s-soċjetà konvenuta wettqet mis- selling fil-konfront tal-atturi, u naqset fil-konfront tal-atturi minn diversi dmirijiet u obbligi tagħha bħala Investment Services Provider kif fuq dikjarat u deċiż; fosthom li naqset milli taghti informazzjoni adegwata matul il-process ta' promozzjoni u bejgh tal-prodotti finanzjarji offruti lill-atturi; naqset mid-dmir li timxi b'mod onest, xieraq u professjonali u fl-ahjar interess tal-klijenti matul l-istess process, li bieghet prodotti kumplessi lill-persuni li ma' kellhomx l- gharfien adegwat u l-esperjenza necessarja biex jifhmu ir-riskji Tilqa' t-tieni talba u tiddikjara illi s-socjetà konvenuta inkludiet dikjarazzjonijiet allegatament magħmula mill-atturi fil-File Notes mingħajr ma' ġibdet l-attenzjoni tal-istess atturi; Tilqa' t-tielet talba u tillikwida d-danni konsegwenzjali sofferti mill- atturi bil-mod kif ġej: erbgħin elf, mija u erbgħa u għoxrin ewro (€40,124) sofferti mill-attur Paul Consiglio u martu Michelina Consiglio, ċioe l-ammonti investit fil-prodotti LMMPF u SNS Subordinated Bonds; u għoxrin elf ewro (€20,000) sofferti mill- attur Joseph Consiglio, u ċioe l-ammont investit fil-prodott LMMPF. Tilqa' r-raba' talba u tordna lis-soċjetà konvenuta tħallas lill-attur Joseph Consiglio is-somma hekk likwidata ta' għoxrin elf ewro (€20,000) kif ukoll tordna lis-soċjeta konvenuta tħallas lill-atturi erbgħa u għoxrin ewro (€40,124) Bl-imgħax dekoribbli mid-data ta' din is-sentenza sad-data tal-pagament Spejjeż a karigu tas-soċjetà konvenuta. Imħallef 23 ta' Gunju, 2021 Deputat Reġistratur