- Il-Prova b'Dokumenti Kunfidenzjali jew Privileġġjati - - Dokumenti dwar Proċedura Interna ta' Bank Kummeċjali rigward Prevenzjoni ta' Ħasil ta' Flus - Att dwar is-Segretezza Professjonali (Kapitolu 377) - - Att dwar il-Kummerċ Bankarju (Kapitolu 371) - - Att kontra Money Laundering (Kapitolu 373) - - L S 373.01 (Regolamenti kontra Money Laundering u Finanzjar ta' Terroriżmu) - - Ġurisprudenza Maltija u Estera - QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR. IMĦALLEF ROBERT G. MANGION SEDUTA TAL-21 TA' ĠUNJU, 2021 PROVVEDIMENT Ġur. Rat ir-rikors tas-soċjetà konvenuta Bank of Valletta p.l.c. ippreżentat fit-22 ta' Jannar 2021, li permezz tiegħu ppremettiet u talbet is-segwenti: Illi fl-20 ta' Jannar 2021 waslu ghand il-Bank esponent, zewg Tahrikiet ta' Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta), wahda indirizzata lil "Marisa Tomasuolo, bhala rapprezentanti tal-Bank of Valletta" u l-ohra indirizzata lil "Vanessa Burgio bhala rapprezentanti tal-Bank of Valletta" biex jghatu x-xiehda taghhom fis-seduta tal-25 ta' Jannar 2021 fl-10.00 a.m. quddiem l-Assistent Gudizzjarju Dr. Jonathan Zammit Field. Illi dan ir-rikors jikkoncerna s-salvagwardji minn zvelar ta' Anti-Money Illi l-Bank esponent jixtieq jinforma lil din l-Onorabbli Qorti illi kemm l- B'danakollu, minkejja li t-tahrikiet waslu daqstant tard qabel id-data tas- seduta, ser ikun jista' jattendi eventwalment rapprezentant iehor tal-Bank Il-Bank esponent ma jsib l-ebda diffikulta` biex jixhed dwar il-fatti ta' dan il-kaz, jigifieri, m'ghandux problemi li jsiru mistoqsijiet pertinenti dwar il-fatti u cirkostanzi ta' dan il-kaz partikolari, pero' mhux l-istess dwar x'gara jew x'jista' jsir f'kazijiet ohrajn b'mod generali. Illi b'danakollu, il-Bank esponent ihoss illi t-Tahrika ta' Xhieda ta' Marisa Tomasuolo, kif formulata, tohloq diffikultajiet bla bzonn, u dan kif ser jigi mfisser hawn taht: Illi s-socjeta` attrici qieghda titlob lil Bank of Valletta p.l.c. "sabiex internal memos, kif ukoll standard operating procedures, ilkoll relatati ma' kien jimplimenta l-Bank of Valletta fil-perijodi 2007 sa 2015". Illi ghal diversi ragunijiet li sejrin jigu mfissra hawn taht, din it-talba ma ghandhiex tigi ammessa minn Din l-Onorabbli Qorti: Illi l-punt ta' tluq ghandu dejjem ikun illi l-provi jridu jkunu rilevanti ghall-kaz partikolari li l-Qorti jkollha quddiemha u mhux provi generici li jistghu jservu kwalunkwe skop iehor, izda li ma jkunux rilevanti ghall-vertenza li l-Qorti jkollha quddiemha. Illi meta kawza tkun tirrigwarda x-xoghol ta' bank, il-materjal li jintalab ghandu jkun limitat, skont is-sensittivita` tieghu, ghal dak relatat mal-kaz partikolari u mhux li bank jigi mitlub ifawwar u jhaxxen il-process tal-Qorti b'employee manuals u hafna materjal generiku iehor li jkun jaghmilha difficli sabiex il-Qorti taghzel u tispigola dak li hu tassew pertinenti ghall-kawza minn dak li hu irrilevanti ghall-kawza. Illi inoltre, meta kawza tkun tirrigwarda x-xoghol ta' bank, hafna taghrif ikun sensittiv u dan ghal diversi ragunijiet, specjalment fl-era moderna meta l- kriminalita`finanzjarja, timmanifesta ruhha b'modi elaborati u studjati, li allura jkunu jehtiegu salvagwardji bankarji elaborati u studjati biex jilqghu u jipprotegu kontra l-frodi bil-ghan li jigu protetti l-flus tal-klijenti jew ta' terzi. Illi jekk is-socjeta` attrici mhix konxja jew ma jinteressahiex li tesponi fid- dominju pubbliku s-salvagwardji bankarji li Bank of Valletta p.l.c. ikkonfezzona u holoq sabiex jipprotegi ruhu u lil terzi kontra l-frodi bil-ghan li jigu protetti l- fondi li jghaddu jew ikunu fil-pussess tieghu, allura s-socjeta` attrici qieghda tkun jew 'shortsighted' jew ingenwa jew irresponsabbli. p.l.c. ma jistax jadotta tali attitudni li twarrab u tithalla jinkixfu s-salvagwardji bankarji li holoq u li ghandu 'in place' sabiex iwettaq il-funzjoni komplessa u difficli li huwa fdat biha. Illi mis-sigurezza tal-proceduri adoperati mill-Bank jiddependi wkoll is- success tal-Bank. Jekk il-Bank ikun imgieghel jikxef is-salvagwardji u proceduri bankarji, il-Bank ikun qed jigi intralcjat milli jwettaq bl-ahjar abilita` tieghu l- funzjoni finanzjarja tieghu, ghax ikun qed jesponi lill-klijenti tieghu billi jxandar (kontra l-volonta` tieghu) liema huma s-salvagwardji procedurali li ghandu biex Is-socjeta esponenti jidħlilha is-suspett li meta is- socjeta attrici tkun qed titlob lill-esponenti tesponi dettalji precizi u specifici dwar dawn is-salvagwardji lanqas qed tirrealizza x'periklu jista jinholoq ghall- kontrolli li istituzzjonijiet finanzjarji jaghmlu biex jissalvagwardaw il-pubbliku milli jispicca vitma ta reati finanzjarji. Illi s-socjeta` attrici ghandha ggib il-prova hija ta dak li tallega u cioe illi l-Bank esponent naqas mill-obbligi legali tieghu – jigifieri dawk l-obbligi legali li kienu in vigore fiz-zmien meta saru t-transazzjonijiet mertu ta din il-kawza, u dan ghandu jkun il-"benchmark" f'din il-kawza ; u cioe, jekk dawn ir-rekwiziti gewx applikati fit-transazzjonijiet li huma mertu ta' din il-kawza. Il-proceduri interni tal-Bank, kienu x'kienu ma jistghux ibiddlu l-obbligi legali tal-Bank.. piz tal-prova huwa fuq spallejn is-socjeta` attrici stante li l-allegazzjonijiet dwar nuqqasijiet qeghdin isiru mis-socjeta` attrici. Ghalhekk, hija ma tistax tipprova tisposta l-oneru tal-prova billi ggieghel lill-Bank jipprezenta "employee standard operating procedures, ilkoll relatati ma' onboarding, ongoing monitoring, kif ukoll suspicious transaction reporting, li kien jimplimenta l-Bank of Valletta fil-perijodi 2007 sa 2015". Id-dokumentazzjoni li qed tintalab fit-Tahrika ta' Xhieda ta' Marisa Dawn huma dokumenti interni, li jirrigwardaw proceduri interni tal-Bank of Valletta p.l.c. u jappartjenu lilu. dawn is-salvagwardji procedurali bankarji ghall-uzu intern tal-Bank jekk mhux il-Bank stess. Ghalhekk, il-Bank ma jridx li dawn isiru pubblici, stante li l- pubblicita` taghhom tesponi lill-Bank u lill-pubbliku in generali ghal riskji kbar u serji. Dawn is-salvagwardji procedurali bankarji, anke jekk ikunu mizmumin f'envelopes jew kaxex issigillati, xorta se jkunu ghaddew minn idejn terzi persuni biex jintuzaw minnhom ghall-interess privat taghhom, u dan xejn ma jserrah mohh il-Bank. 10) Ghalhekk, il-Bank esponent hu tal-fehma illi din il-parti tat-Tahrika ta' Xhieda ta' Marisa Tomasuolo kif ukoll l-ahhar talba fl-istessTahrika ta' Xhieda m'ghandhomx jigu ammessi, u dan stante li r-riga ghandha tkun x'hemm ipprovdut fil-ligi dwar il-htiega li jigu osservati l-obbligi li hemm indikati fil- Jispetta lil min ikun ressaq il-kawza li jgib il-prova li l-obbligi li timponi l- ligi ma gewx osservati, cioe` li l-Bank naqas skont il-ligi, u mhux li l-Bank naqas jew ma naqasx li josserva s-salvagwardji procedurali bankarji li kkonfezzjona privatament ghall-ghanijiet interni tieghu. Ghaldaqstant il-Bank esponent jitlob bir-rispett illi Din l-Onorabbli Qorti Xhieda ta' Marisa Tomasuolo fuq imsemmija fejn il-Bank esponent gie ordnat transaction reporting, li kien jimplimenta l-Bank of Il-Birgu fil-perijodi 2007 sa 2015; illi fil-kaz li f'dan il-perijodu tali dokumenti gew aggornati, ghandhom jigu ipprezentati id-dokumenti kollha (kemm dawk precedenti, kif ukoll kif aggornati);" – u dan peress li tali dokumentazzjoni hija irrelevanti, u ukoll peress illi hija dokumentazzjoni interna tal-Bank li tirrigwarda Anti-Money Laundering procedures u hija proprjeta` tal-Bank li tikkontjeni informazzjoni sensittiva dwar il-mod kif il-Bank jipprotegi ruhu u l-pubbliku in generali kontra Rat ir-risposta ta' Suzanne Cauchi Vaughan Bonnici Bellotti nomine ppreżentata fl-4 ta' Frar, 2021 fejn jingħad kif ġej: Illi din hija risposta ghar-rikors tas-socjeta' Bank of Valletta plc (minn hawn il- quddiem 'BOV') intavolat nhar it-22 ta' Jannar 2021, u li sussegwentement nhar is-27 ta' Jannar 2021 ordnat in-notifika lill-kontro-parti b'gimgha utili ghar- Illi minkejja li l-esponenti ghada sal-gurnata tal-lum mhix notifikata, ghal kull buon fini u sabiex il-proceduri jipprocedu, qeghda toghod b'ruhha notifikata, u Illi minhabba r-rikors ipprezentat da parti tal-BOV, is-seduta iffisata ghal 25 ta' Jannar 2021 quddiem Dr Jonathan Zammit Field kellha tigi differita, u issa s-seduta li jmiss hija skedata ghad-9 ta' Marzu 2021; Illi fattwalment, dan mhux l-ewwel rikors ta' din ix-xorta intavolat f'dawn il- proceduri mis-socjeta' BOV, u dana peress li permezz ta' rikors intavolat nhar il-16 ta' Jannar 2016, din l-Onorabbli Qorti giet mitluba sabiex "tirrevoka contrario imperio l-awtorizazzjoni taghha biex Noel Spiteri Pace Bardon jitressaq xhud f'dan l-istadju", bil-Qorti taqta u tiddeciedi permezz ta' decizjoni datata 10 ta' Marzu 2016 li, "… tichad it-talba tal-Bank intimat datata 16 ta' Jannar 2016 ghar- revoka contrario imperio tal-awtorizazzjoni tal-Qorti biex jitharrek ix-xhud Illi in kwanti ghal dak indikat da parti tas-socjeta' BOV, l-esponenti ma' taqbilx fil-fatt u fid-dritt, u dana minhabba r-ragunijiet segwenti: A. Talba tal-BOV mhux imsejsa fuq id-dritt Illi fost il-hafna affarijiet li s-socjeta' BOV qed tghid fir-rikors taghha, imkien ma' ghamlet referenza ghall-ebda ligi, insenjament, duttrina, prassi u/jew xi gurisprudenza sabiex tissostanzja dak li qed tghid – Il-BOV tghid biss li s- socjeta' attrici qed tkun, "shortsighted" jew "ingenwa" jew "irresponsabbli", u filwaqt li inkludiet varji aggettivi patronizanti sabiex tirreferi ghas-socjeta' attrici, naqset li tghid u tispjega taht liema ligijiet tali talba hija imsejsa; Illi bhala fatt, ix-xhieda u dokumentazzjoni mitluba saru b'rispett totali lejn inter alia artikolu 568(1), 569 u 570 tal-kap. 12 tal-ligijiet ta' Malta, fejn f'dettal gew elenkati d-dokumenti kollha u necessarji; Illi di pui, dak li qed tipprova taghmel is-socjeta' BOV immur ghad- dirittura kontra dak li jinghad fil-ligi senjatament artiklu 610(3) tal-kap. 12 tal- ligijiet ta' Malta, u dana stante li ghandu jkun l-assistant gudizzjarju li jiehu d- decizjoni dwar rilevanza, ovvjament dana minghajr pregudizzju ghal kull ordni li l-Onorabbli Qorti timponi; Illi pero, meta wiehed ihares lejn is-sezzjonijiet tal-Kap 12 tal-ligijiet ta' Malta, li jirrigwardjaw is-sezzjoni tax-xhieda, s-sezzjoni dwar dokumenti, kif ukoll is-sezzjoni dwar talbiet sabiex jingiebu dokumenti (artiklu 563 – 643) imkien ma' tezisti l-procedura intavolta mis-socjeta' BOV; B. Talba ta' Suzanne Cauchi Vaughan Bonnici Bellotti nomine imsejsa fuq id-dritt Illi ghal kuntrarju ta' dak indikat fir-rikors tal-BOV, it-talba ta' Suzanne Cauchi Vaughan Bonnici Bellotti hija imsejsa fuq artiklu 637(1)(c) tal-ligijiet ta' Malta, fejn jintqal li huwa d-dritt tas-socjeta' attrici li titlob li jigu ipprezentati d-dokumenti, "tista' tintalab l-esibizzjoni ta' dokumenti li jkunu fil-pussess ta' ħaddieħor ... ...il-parti li titlob l-esibizzjoni tad-dokumenti, għalkemm id-dokumenti ma jkunux tagħha jew ma jkollhiex sehem fihom, turi li għandha interess li jinġiebu mill-parti l-oħra fil-kawża"; Illi ghalhekk il-metru tal-gudizzju mhux dak elenkat mis-socjeta' BOV, u cioe' li d-dokumenti huma "interni" u li "jappartjenu lilu", izda jekk humiex relevanti u ta' interess ghal kawza in ezami – f'dan il-kaz huwa car u manifest li l-interess huwa wiehed dirett u sostanzjali, kif ser jigi indikat hawn taht; C. Dokumenti mitluba huma rilevanti u ta' interess ghall-kaz in ezami Illi l-punt tat-tluq ghandu dejjem ikun ir-rikors promotur, it-talbiet attrici, kif ukoll ir-risposta u eccezzjonijiet tas-socjeta' konvenuta, permezz tal-liema stharrig gudizzjarju ssir inter alia permezz ta' xhieda u evidenza ohra [ikluz dokumenti] li tingieb mill-partijiet rispettivi; Illi in sintezi, l-allegazzjonijiet da parti tas-socjeta' attrici huma: L-EWWEL Li l-Bank naqas milli jaghmel dak li kien obbligat li jaghmel skont ifforma relazzjoni kummercjali ma' numru ta' persuni1, u dana bi ksur tal-ligi; IT-TIENI Li l-istess Bank, permezz ta' l-agir u/jew nuqqasijiet tieghu, ippermetta li jsiru numru ta' tranzazzjonijiet [transactions] li huma cari li ma ghandom l-ebda gustifikazzjoni kummercjali u/jew li huwa car li ma' kienux sostunti minn dokumentazzjoni idoneja, u dana bi ksur tal-ligi; IT-TIELET Konsegwenza ta' dan kollu, l-bank wassal u/jew kompla ghen sabiex is-socjeta' attrici tigi zvestita minn flusha; Illi l-Bank cahad kull allegazzjoni migjuba u qal li: L-EWWEL Mhux minnu li l-Bank naqas minn xi obbligi li kellu skont il-ligi; IT-TIENI Mhux minnu li l-Bank ikkontribwixxa b'xi mod ghad-danni sofferti mis-socjeta' attrici; IT-TIELET Li l-bank mexa u osserva id-dispozizzjonijiet kollha tal-ligi; IR-RABA' Il-bank ezercita 'due diligence' u wettaq il-prekawzjonijiet li kellu skont il-ligi; Illi gialadarba l-bank cahad kull alleggazzjoni, issa jinkombi fuq is- socjeta' attrici li tressaq dawk il-provi dwar l-allegat nuqqassijiet da parti tal- Bank – illi ghalhekk apparti l-iskart ta' provi li diga tressqu, hemm bzonn ukoll li jigu ipprezentati s-segwenti: Gialadarba il-bank qal li segwa l-ligi inkluz l-obbligu li kellu ai termini ta' artikolu 4 tal-avviz proceduri ta' rapport interni" monitoring process ta' klijenti kif ukoll li "tadotta mizuri u [Perjodu 2007 – 2015] proceduri stabbiliti"; Illi permezz ta' din il-prova ser jigi accertat jekk tali proceduri kienux qedhin jirrispettaw l- dwar ta' klijenti, kif ukoll dwar obbligi in jwantu l-Bank segwiex l-istruzzjonijet tieghu stess meta kien qieghed ghat-tranzazzjonijiet Illi dana kollu mhux talli jikkonferma li t-talba tas-socjeta' attrici fil- konfront ta' dawn id-dokumenti hija gustifikata, li izda ukoll tirispetta pjenament dak li titlob u tesigi l-ligi; Il-Bank jimbarra l-bibien Illi l-impressjoni li qed tinghata hija li l-Bank huwa bil-wisq aktar interessat li ma' jhalliex dawn il-proceduri jiehdu l-kors naturali taghhom [in- numru ta' rikorsi, appelli u kull haga ohra jikkonferma dan], milli li nwasslu din is-saga [tajjeb jew hazin] ghal gudizzju ahhari; Illi bid-dovut rispett, li l-Bank jghid li mhux gust li dawn id-dokumenti jigi intavolati ghaliex jitwieldu riskji zejda, u b'daqsekk wiehed ghandu jaccetta li dokumenti tant crucjali ma' jitpoggewx ghall-iskrutinju neccessarju; Illi s-socjeta' attrici tirrispetta l-istituzzjonijiet bankarji u l-processi, izda u pero, ma' jfissirx li din il-kawza ghandha tigi sprovvista minn provi daqstant importanti u relevanti, sempliciment ghaliex hemm riskji – jekk jiztu r-riski niehdu l-prekawzzjonijiet, izda zgur li mhux ninbarraw il-bibien; Għaldaqstant, għar-raġunijiet kollha suesposti din l-Onorabbli Qorti, qed tigi mitluba li tikkonferma d-digriet taghha, filwaqt li tichad it-talbiet tal-Bank of Valletta plc u dan taht dawk il-provvedimenti li din l-Onorabbli Qorti hekk jidrilha xierqa u opportuni. Bl-ispejjeż. Rat wkoll in-nota ta' referenza tas-soċjetà konvenuta ippreżentata fl-24 ta' Frar Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet rigwardanti r-rikors tal-Bank konvenut suċitat; Ikkunsidrat; Rat illi l-kawża tħalliet għal-lum għall-provvediment. Fit-12 ta' Jannar 2021 l-attriċi nomine ħarrket lil Marisa Tomasuolo, rappreżentatriċi tal-Bank of Valletta2 sabiex, fost oħrajn, "tippreżenta employee manuals, AML/KYC manuals, onboarding templates, internal memos, kif ukoll standard operating procedurs, ilkoll relatati ma' li kien jimplimenta l-Bank of Valletta fil-perjodi 2007 sa 2015;" u "f'kaz li f'dan il-perjodu tali dokumenti gew aġġornati, ghandhom jigu u pprezentati d-dokumenti kollha (kemm dawk preċedenti, kif ukoll kif aġġornati)". Bis-saħħa ta' rikors ippreżentat fit-22 ta' Jannar 2021 il-Bank konvenut qiegħed jopponi l-preżentata tad-dokumenti hawn fuq mitluba mill-attriċi nomine li jinsabu fil-pussess tal-imsemmi Bank. Il-Bank jinsisti li d-dokumentazzjoni li qiegħda tiġi mitluba tirrigwarda żvelar ta' Anti-Money Laundering / Know you Client Procedures u ċioe informazzjoni dwar il-ħidma u proċedura adottata mill- bank sabiex jassisti fil-ġlieda kontra l-frodi u ħasil tal-flus. Il-Bank jissottometti li l-proċedura adottata hija kkunsidrata sensittiva u kwalunkwe dokument intern tal-Bank għandu jiġi salvagwardat u m'għandux ikun aċċessibbli għall- It-tħassib tal-Bank għall-iżvelar ta' dawn il-proċeduri huwa li l- informazzjoni u dokumentazzjoni mitluba taqa' f'idejn persuni mhux idonei. Bank jargumenta wkoll li l-piż tal-prova huwa fuq l-attriċi nomine u dan fuq il- prinċipju bażilari li min jallega jrid jipprova. Fin-nota ta' referenza ppreżentata fl-24 ta' Frar 2021 il-Bank konvenut jagħmel referenza għall-Artikoli 558, 559 u 560 (1) tal-Kapitolu 12 u jispjega li l- produzzjoni tal-linji gwida tal-Bank, li huwa dokument intern, m'huwiex relevanti u m'huwiex permess mill-artikoli hawn imsemmija. In oltre, sabiex jiġġustifika s-sensittivita tal-informazzjoni mitluba, il-Bank jagħmel referenza għar-Regolament 16 (1) tal-Avviż Legali 372 tal-2017 2 Paġna 1110 tal-proċess. (Leġislazzjoni Sussidjarja 373.01 Regolamenti kontra Money Laundering u Finanzjar ta' Terroriżmu) u jispjega li "l-ipprocessar u kontrolli li ghandhom isiru taht l-Att kontra il-Money Laundering [..] ghandhom isegwu regoli strettissimi per necessita, sabiex il-kontrolli ikunu effettivi u proprju wiehed mill-Pilastri ta din l-effettivita hija is-segretezza u kunfidenzjalita li ghandha tinsab f'dan il-kamp" u fejn kollox huwa sigriet salv fejn hu permess li jsir żvelar. Finalment fin-nota ta' referenza, il-Bank jgħaddi sabiex jagħmel referenza għal meta tista' tingħata eżenzjoni mill-prinċipju ta' segretezza u jagħmel referenza għall-Artikolu 9 tal-Kapitolu 377, Att dwar is-Segretezza Professjonali. Jissottometti li l-Qorti għandha tiddixxerni safejn għandu jiġi żvelat u li l-prinċipju huwa li ma jiġi żvelat xejn mid-dokumenti interni sakemm il-Qorti ma tarax li huma neċessarji. Fi trattazzjoni finali imbagħad il-legali tal-Bank jagħmel referenza għall- Artikolu 34 tal-Kapitolu 371, Att dwar il-Kummerċ Bankarju liema artikolu jagħmel referenza għall-Artikolu 12 tal-Kapitolu 373, Att kontra Money Laundering, u li fih hemm l-obbligi ta' rappurtar u obbligi oħrajn meta uffiċċjali ta' istituzzjoni ta' kreditu jkollu għaliex jaħseb li transazzjoni tista' tinvolvi ħasil ta' flus. L-attriċi nomine fir-risposta tagħha għar-rikors tispjega li t-talba għax-xhieda u d-dokumentazzjoni saret a bażi tal-Artikolu 637 (1) (ċ) tal-Kapitolu 12. Tirribatti wkoll li dak li għandu jiġi kunsidrat m'huwiex jekk huwiex dokument intern u li jappartjeni lil Bank iżda jekk huwiex relevanti u ta' interess għall- kawża u għaddiet sabiex tispjega r-relevanza u r-raġuni għalfejn talbet id- dokumentazzjoni li hija talbet. Fit-trattazzjoni l-attriċi nomine tispjega li sabiex wieħed jiddetermina l-ħtieġa tad-dokumenti minnhom rikjesti, wieħed għandu jara x'qiegħed jintalab fir- Dak li qiegħed jingħad fl-att promotur huwa li l-bank naqas li jagħmel dak li kien obbligat li jagħmel taħt liġi partikolari tal-Money Laundering fil-konfront ta' numru ta' tranżazzjonijiet u fil-konfront ta' meta kien hemm on boarding ta' ċertu klijenti. Il-legali tal-attriċi jagħmel referenza għas-sentenza tal-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fl-ismijiet Dr. Stephanie Agius Gatt pro et noe vs. Il-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku et (App Ċiv 962/2017 AF) mogħtija fil-31 ta' Mejju 2019 u jispjega li għalkemm m'hijiex identika għal każ odjern wieħed jista' joħroġ analoġija minna. L-istess fir-rigward ta' sentenza oħra li saret referenza għaliha mil-legali tal-attriċi fl-ismijiet Vincent Hodzic JNR vs. Kummissarju tat-Taxxi Interni (App Ċiv Nru 235/2011) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fid-29 t'April 2015. Fit-trattazzjoni ġie ukoll kkjarifikat li jekk il-bank ma jridx jippreżenta l-manwal kollu, tal-anqas għandu jippreżenta dak li jinteressa lill-attriċi nomine u ċioe fir-rigward tal-onboarding "x'kienu l-obbligi ta' l-impjegati fit-transazzjonijiet skond l-ammonti li jiena ccitajt, x'kienu l- Jien ma tlabtux tini standard procedures kollha tieghek. Jien ma ghidtlux tini l-firewalls tieghek kif semma tajjeb il-kollega, il-firewalls tieghek kif inti tipprotegi s-sistema tieghek. tlabtux jaghtini relevanza jew dokumentazzjoni jew access ghal xi haga dwar l- kawza tieghi biss u kont specifiku." Ikompli jingħad fit-trattazzjoni li l-attriċi ma ssibx problema li l-informazzjoni li tingħata mill-Bank tiġi limitata għas- snin li saru t-tranżazzjonijiet u ċioe bejn l-2009 u l-2011. Ikkunsidrat; Konsiderazzjonijiet tal-Qorti. Il-pern tal-azzjoni hija l-allegazzjoni li l-Bank naqas mill-obbligi tiegħu li jirrapporta tranżazzjonijiet suspettużi u naqas ukoll mill-obbligi tiegħu meta ippermetta l-ftuħ ta' kontijiet bankarji mingħajr ma sar il-proċess ta' diliġenza Dan huwa dak li qiegħda tallega l-attriċi nomine u għalhekk ai termini tal-Artikolu 562 tal-Kapitolu 12 "l-obbligu tal-prova ta' fatt imiss dejjem lil Kif ġie dikjarat fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fl-ismijiet Joseph Puglisevich vs. Joseph Micallef Lowell, mogħtija fis-27 ta' Ġunju 1953 "ma hux dubitat li r-regola generali hi l-"onus probandi" hu fuq min jafferma fatt u min jgħid iżda li dan l-artikolu jibda billi jipprovdi li r-regola hija applikabbli "Bla ħsara ta' kull dispożizzjoni oħra tal-liġi". L-Artikolu 558 tal-Kapitolu 12 jipprovdi wkoll li l-prova li għandha titressaq m'għandhiex tkun kwalunkwe iżda "għandha tkun rilevanti għall-kwistjoni fil- kawża bejn il-partijiet" u dan sabiex jiġi evitat milli l-proċess ikun inondat b'xhieda u dokumentazzjoni irrelevanti. Għalkemm parti f'kawża tista' titlob l- isfilz ta' xhieda jew dokumenti li fil-fehma tiegħha hija meqjusa irrelevanti, hija l-Qorti li fejn jidhrilha li l-prova hija irrelevanti "jew li hija żejda, jew li jidhrilha li mhix l-aħjar prova li l-parti tista' ġġib", li tista' tiċħad milli tinġieb dik il- prova3 u m'huwiex il-parti li jiddetermina jekk dik ix-xhieda hijiex irrelevanti, żejda jew mhux l-aħjar prova. Dan magħdud, fil-każijiet kollha l-Qorti tordna li ssirilha l-aħjar prova li tista' tinġieb4. Għaldaqstant jekk l-attur jonqos milli jġib l-aħjar prova din tissarraf fi żvantaġġ għalih. Din ġiet kkunsidrata fil-kawża Mario Sarakinos vs. Joseph Dos Santos Calcado (Ċit Nru1565/1996) deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla fis-26 ta' Mejju 2004 fejn ingħad is-segwenti: "Premessi dawn il-provi, din il-Qorti tibda biex tippuntwalizza, qabel kull konsiderazzjoni ohra, illi skond il-principju maghruf ta' l-oneru tal-provi l- attur hu obbligat li jiddemostra l-fatt kostituttiv tad-dritt pretiz minnu. [...] Dan l-obbligu normattiv tad-dritt procedurali (Artikolu 562, Kapitolu 12) huwa hekk vitali in kwantu jispetta lill-attur li jgib provi tal-fatt allegat u b' hekk jsostni l-bazi tat-talba tieghu. Il-kwalifikazzjoni stess tad-deduzzjoni probatorja qua oggett ta' oneru necessarjament, u guridikament, taghmel dawn il-provi impellanti fuq l-attur li hu gravat b'dan l-oneru. jirnexxielux jaghmel dan, u l-fatt allegat jibqa' fi stat ta' incertezza jew ta' dubbju, dan id-dizimpenn fl-attur jittraduci ruhu fi zvantagg ghalih. ghaliex huwa l-attur li hu mghobbi bil-piz li joffri c-certezza tal-fatt u jekk 3 Artikolu 560 (1) tal-Kapitolu 12. 4 Artikolu 559 tal-Kapitolu 12. allura hu jonqos milli jiskarika dan il-piz jigi li hu ma pprovax adegwatament u sodisfacentement il-legittimita` u l-fondatezza tal-pretensjoni tieghu;" L-attriċi fil-każ odjern tinsisti li l-aħjar prova sabiex tissostanzja l-allegazzjoni tagħha tinsab fil-pussess tal-parti opposta u l-Bank qiegħed jagħmel minn kollox sabiex jostakola l-prova tal-verità billi jopponi għal preżentata tal-aħjar prova li f'dan il-każ tinstab għand il-bank konvenut stess. Ta' relevanza hawnhekk huwa l-Artikolu 570 tal-Kapitolu 12 li jipprovdi li:- "Bil-mandat ix-xhud jista' jiġi mħarrek li jġib miegħu kotba, dokumenti, jew ħwejjeġ oħra, li jkunu tal-partijiet fil-kawża jew ta' waħda minnhom, jew li jkun qiegħed jieħu ħsieb tagħhom ix-xhud jew li jkunu taħt il-kustodja tiegħu, inkella li, skont il-liġi, ix-xhud ikun fl-obbligu li jġib." L-Artikolu 637 tal-istess kapitolu jipprovdi li:- "(1) Tista' tintalab l-esibizzjoni ta' dokumenti li jkunu fil-pussess ta' ħaddieħor – (ċ) jekk il-parti li titlob l-esibizzjoni tad-dokumenti, għalkemm id-dokumenti ma jkunux tagħha jew ma jkollhiex sehem fihom, turi li għandha interess li jinġiebu mill-parti l-oħra fil-kawża;" Il-Kapitolu 12 proprju taħt it-tielet, ir-raba' u l-ħames sub-artikolu tal- Artikolu 637 jelenka dawk id-dokumenti li huma kunsidrati privileġġjati u li minnhom ebda xhud ma jista' jiġi mġiegħel jiżvela xi informazzjoni miġjuba minn jew li għandha x'taqsam ma' wieħed mid-dokumenti imsemmija fl- Din il-Qorti tqis li l-elenku jagħmel referenza għal dokumenti miżmuma minn awtoritajiet pubbliċi, u għal proċessi verbali, atti ta' kompilazzjoni, jew dokumenti oħra dwar affarijiet kriminali, jekk il-proċess verbal, atti ta' 5 Artikolu 590 (2) tal-Kapitolu 12. kompilazzjoni, jew dokument li ma jkunux iddepożitati fir-reġistru. Din il-Qorti tosserva wkoll li għalkemm l-Artikolu 632 (1) tal-Kapitolu 12 jipprovdi li "kull kitba [...] li jkun fiha konfessjonijiet, konvenzjonijiet jew obbligi, jistgħu jinġiebu bi prova" 6, dan l-istess artikolu kif ukoll l-Artikolu 637 ma jagħmlu l- ebda referenza jew eċċezzjoni għal dokumenti interni bankarji u manwal, daqstant ieħor din il-Qorti tosserva li ma hemm l-ebda provvediment simili għall-Artikolu 637 fil-Kapitolu 12 fir-rigward ta' bank jew entita finanzjarja oħra. Dan magħdud, il-projbizzjoni ta' żvelar ta' informazzjoni dwar l-affarijiet tal- bank hija regolata proprju fl-Artikolu 34 (2) tal-Kapitolu 371 fejn jipprovdi li "Ebda persuna, inklużi uffiċjali jew aġenti tal-imgħoddi jew tal-preżent ta' bank, m'għandha tiżvela ebda informazzjoni dwar l-affarijiet ta' bank jew ta' klijent ta' bank li hija tkun kisbet fil-qadi tad-dmirijiet tagħha jew fl- eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħha taħt dan l-Att u kull regolament jew Regoli Bankarji magħmulin taħtu" Dan l-artikolu però ma jieqafx hawn u jkompli b'lista ta' eċċezzjonijiet u fosthom wieħed isib is-segwenti eċċezzjoni: "(ċ) meta tkun legalment meħtieġa tagħmel hekk minn xi qorti jew taħt xi dispożizzjoni ta' xi liġi". Ifisser għalhekk li, fuq ordni ta' Qorti, kull uffiċjal tal-bank għandu jiżvela l- informazzjoni dwar l-affarijiet ta' bank meta jkun hekk deċiż li hu meħtieġ minn Dan iwassal lill-Qorti tikkonkludi li l-projbizzjoin ta' żvelar ta' dokumenti interni ta' bank m'huwiex wieħed assolut. Il-bank konvenut isejjes l-argument tiegħu ta' 'esklużżivita' tad-dokumenti prinċiparjament fuq żewġ liġijiet u ċioe l-Att dwar is-Segretezza Professjonali (Kapitolu 377) u Leġislazzjoni Sussidjarja 373.01 (Regolamenti kontra Money Laundering u Finanzjar ta' Terroriżmu) liema tagħmel referenza għal xi artikoli tal-Att kontra Money Laundering (Kapitolu 373). Din il-Qorti sejra tibda billi tagħmel referenza għall-Artikolu 9 tal-Kapitolu 377 li jipprovdi li l-"Qorti tista' tawtorizza jew toħroġ ordni għal kxif ta' tagħrif sigriet skont id-disposizzjonijiet espressi ta' liġi, u biss għal finijiet speċifiċi li għalihom dik id-disposizzjoni tkun saret b'liġi, jew għall-iskop speċifiku ta' prevenzjoni, kxif jew detezzjoni tal-egħmil ta' atti li jammontaw jew li x'aktarx jammontaw għal reat kriminali". Skont dan l-artikolu l-kxif ta' tagħrif sigriet jista' jsir (a) għal finijiet speċifiċi li għalihom dik id-dispożizzjoni tkun saret b'liġi, jew (b) għall-iskop speċifiku ta' prevenzjoni, kxif jew detezzjoni tal-egħmil ta' atti li jammontaw jew li x'aktarx jammontaw għal reat kriminali. Fil-każ odjern il-parti relevanti minn dan l-artikolu hija l-ewwel parti u dan qiegħed jingħad għaliex fil-każ odjern mhux qiegħed jiġi meqjus il-prevenzjoni, kxif jew detezzjoni tal-egħmil ta' att li jammonta għal reat kriminali. dibattitu parlamentari dwar dan l-artikolu ġie spjegat li "fejn hemm dispożizzjonijiet speċifiċi f'liġijiet ta' kif il-qorti tista' tordna xhud li jagħti xiehda, anke fejn ikun hemm sigrieti, allura għandhom ikunu supremi dawk l- Għaldaqstant f'dan ir-rigward, l-iżvelar ta' sigriet – f'dan il-każ informazzjoni dwar l-affarijiet tal-bank – imsemmi f'dan l-artikolu jista' jsir skont dispożizzjoni speċifika u ċioe skont id-detami tal-Artikolu 34 (2) (ċ) tal- Imiss issa għalhekk li jiġi kkonsidrat jekk il-projbizzjoni ta' żvelar ta' dokumenti sigrieti hijiex minflok regolata bil-Leġislazzjoni Sussidjarja 373.01, Regolamenti kontra Money Laundering u Finanzjar ta' Terroriżmu, b'mod partikolari Regolament 16. Dan jipprovdi hekk: "(1) Persuna suġġetta, awtorità sorveljanti, kull uffiċjal jew impjegat ta' persuna suġġetta jew awtorità sorveljanti, jew kull persuna li minn għandha 7 Waqt is-Seduta Nru. 300 miżmuma fid-19 ta' Lulju 1994 ġie diskuss l-Att XXIV tal-1994 li introduċa l- Kapitolu 377. l-Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja informazzjoni skont dawn ir-regolamenti jew l-artikolu 30 tal-Att, jew kull persuna oħra li tkun wasslet informazzjoni lill-Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja, li tiżvela lill-persuna involuta jew lil xi terza persuna, b'mod ieħor minn kif previst f'dan ir-regolament, il-fatt li tkun informazzjoni mill-Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja jew li tkun ġiet imwassla jew tista' titwassal informazzjoni lill- Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja, jew li tkun twettqet, tkun qegħda, jew tista' titwettaq xi analiżi jew investigazzjoni, tkun ħatja ta' reat u teħel, meta tinsab ħatja, multa ta' mhux iżjed minn mija u ħmistax-il elf euro (€115,000) jew priġunerija għal żmien ta' mhux iżjed minn sentejn jew għal dik il-multa u priġunerija flimkien." Sabiex wieħed jifhem aħjar liema hija dik l-informazzjoni li ma tistax tiġi żvelata, ikun għaqli li ssir referenza għal dokument imħejji mill-Financial Implementing Procedures Part I fejn jelenka dawk l-istanzi li tagħhom ma jistax isir żvelar lill-persuna konċernata jew terza persuna: Huwa ċar mill-qari tat-taħrika tat-12 ta' Jannar 2021 preżentata mill-attriċi nomine li ebda waħda minn din l-informazzjoni ma qiegħda tiġi mitluba li tiġi żvelata mis-soċjetà konvenuta. Din il-Qorti tifhem li meta l-attriċi qiegħda titlob 8 Financial Intellegance Analysis Unit: Implementing procedures Part I kif emendat fil-15 ta' Settembru 2019 dokument Intellegance Analysis Unit https://www.mfsa.mt/wp- content/uploads/2019/08/FIAU-Implementing-Procedures-Part-I2019.pdf p 221 - l-aħħar aċċess f'dan is- sit elettroniku sar fid-9 ta' April 2021. imħejji mill- Financial informazzjoni dwar reporting, qiegħda informazzjoni dwar meta u f'liema istanzi din issir u mhux qiegħed jiġi mitlub speċifikament jekk kienx sar rapport lill-Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja. In ogni caso anke jekk qiegħda tintalab dik l-informazzjoni, ir- Regolament 16 (2) jipprovdi dawk iċ-ċirkostanzi meta jista' jsir żvelar u dan jinkludi meta:- "(e) kull żvelar minn persuna suġġetta matul proċedimenti istitwiti kontra l- persuna suġġetta għal, jew bħala konsegwenza ta', in-nuqqas jew dewmien fit-twettiq ta'operazzjoni, quddiem xi qorti kompetenti, tribunal jew awtorità ġudizzjarja oħra f'Malta jew barra minn Malta, inkluż kull żvelar li jsir f'xi atti bil-miktub jew sottomissjonijiet, li l-persuna suġġetta tkun żammet lura milli twettaq xi operazzjoni kif meħtieġ u kif hemm fl-artikolu 28 tal-Att: Iżda kull żvelar taħt dan il-paragrafu m'għandux jikkostitwixxi reat taħt is-subregolament (1) biss meta kull żvelar bħal dak isir wara li jgħaddi l- perjodu ta' żmien imsemmi fil-proviso mal-artikolu 28(1) tal-Att, u meta jkun il-każ, wara li jgħaddi kull perjodu ta' żmien li matulu l-eżekuzzjoni tal- operazzjoni tkun opposta mill-Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja kif hemm fl-artikolu 28 tal-Att;" Iż-żmien li jissemma fil-proviso tal-Artikolu 28 (1) tal-Att kontra Money Laundering, huwa ta' ġurnata waħda tax-xogħol wara l-jum li fih l- informazzjoni tkun ġiet riċevuta mill-Korp. It-tranżazzjonijiet suspettużi li fuqhom l-attriċi nomine qiegħda tistaqsi jmorru lura għal perjodu bejn l-2009 u l-2011 u għalhekk jekk kien sar xi rappurtaġġ ta' transazzjoni suspettuża lill- Korp konċernat, il-perjodu msemmi fil-liġi ilu li għadda. Fil-fehma tal-Qorti lanqas il-Leġislazzjoni Sussidjarja 373.01 u/jew l-Kapitolu 373 ma jipprojbixxu b'mod assolut l-iżvelar tal-informazzjoni mitluba mill-attriċi nomine. Ikkunsidrat; Hekk li ġie determinat li l-leġislazzjoni ma tipprovdi għal ebda projbizzjoni assoluta ta' żvelar ta' dokumenti interni bankarji, imiss issa li tiġi meqjusa l- ġurisprudenza lokali u dik estera. Minn qari tas-sentenzi dwar il-produzzjoni o meno ta' dokumenti kunfidenzjali jew privileġġjati, il-linja ġenerali hi illi kull dokument, għajr dawk meqjusa privileġġjati bil-liġi, jistgħu jiġu ppreżentati quddiem il-Qorti. Dan jista' jsir wara li l-Qorti tkun qieset li huma dokumenti relevanti għal dik il-kawża u wara li tagħti ordni ta' kif dik ix-xhieda u dokumentazzjoni sejra tkun salvagwardata. Ġurisprudenza tal-Qrati Maltin. a. FX-CAM Consulting and Advertisement Ltd vs. Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (App Inf 67/2019 LM) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fit-3 ta' Marzu 2021: "Qabel xejn għandu jiġi rilevat li d-deċiżjoni appellata fejn it-Tribunal laqa' t-talba tas-soċjetà appellata għall-preżentata tad-dokumenti rikjesti, żammet strettament mat-talba magħmula fejn ġiet mitluba l-preżentata ta' dawk id- il-korrispondenza, rapporti/evalwazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet li ġew skambjati bejn is-SMSU u l-SC in segwitu għall- ispezzjonijiet li wettqet l-Awtorità appellanta fir-rigward tal-attivitajiet kummerċjali kondotti mis-soċjetà appellata, u li wasslu l-Awtorità appellanta tiddeċiedi li għandha tikkanċella l-liċenzja tas-soċjetà appellata. Għalhekk it- Tribunal hawn laqa' verbatim it-talba mressqa mis-soċjetà appellata fir-rikors tagħha li minn qari akkurat, kif sewwa tgħid l-istess soċjetà appellata, hija waħda limitata għal dokumenti partikolari u mhijiex waħda fejn qed jintalab kull dokument b'mod li jista' jħasseb lill-Qorti li qed issir l-allegata "fishing Fl-ewwel lok il-Qorti tgħid li ma tistax l-Awtorità appellanta tippretendi li għandha tkun ġudikant hi stess, minflok it-Tribunal, dwar dawk id- dokumenti li jistgħu jiġu żvelati u dawk le ai termini tad-dispożizzjonijiet tal- liġi ċitati minnha, u dan tgħidu għaliex l-oġġezzjoni tal-Awtorità appellanta jekk tintlaqa' ser twassal għal din is-sitwazzjoni." 1902/2001 JA) l-ewwel Qorti ma laqatx it-talba sabiex jiġu ppreżentati xi dokumenti meqjusa sigrieta però l-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fis- sentenza tagħha tad-9 ta' Lulju 2020 uriet li hija kienet tal-fehma li "kien ikun aktar għaqli li f'kawża tal-komplessità ta' din tallum il-qorti jkollha quddiemha t-tagħrif kollu relevanti, partikolarment fuq l-operat tal-konvenuti kif joħroġ mill-working papers u x-xogħol ta' tħejjija għall-audit [...]". c. Peter Paul Ben Mubarek vs. Il-Kummissarju tal-Pulizija et (Rik Nru 367/2010) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fis-16 ta' Diċembru 2019: "Il-Qorti għalhekk, trid twieżen żewġ interessi pubbliċi differenti – dak imsemmi fl-artiklu 38(d) [tal-Kapitolu 496 – l-Att Dwar il-Liberta` tal- Informazzjoni] u l-interess pubbliku li jinqeda billi l-attur ikollu equality of arms proċedurali u billi l-attur ma jiġix imfixkel mid-dritt għall-aħjar prova biex ikunu jistgħu jiġu likwidati d-danni fil-każ li tinsab xi responsabilita` da parti tal-konvenuti kollha jew uħud minnhom. [...] B'danakollu, wara li qieset l-aspetti kollha tal-każ, din il-Qorti tordna li l-Kummissarju jiġi mħarrek biex jidher quddiemha għas-seduta li jmiss u jesebixxi estratt mill-ftehim settorjali in kwistjoni fejn dan jirrigwarda salarji biss, liema estratt għandu jiġi ssiġillat; miżmum fis-sigrieta ta' din il-Qorti u disponibbli biss għall-Qorti u għall- avukati tal-partijiet. Kwalunkwe domandi li jistgħu isiru lill-Kummissarju jew rappreżentant tiegħu fir-rigward ikunu ukoll issiġillati u disponsibbli bl- d. Dr. Stephanie Agius Gatt pro et noe vs. Il-Kummissjoni ghas-Servizz Pubbliku et (Rik Nru 962/2017 AF) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fil-31 ta' Mejju 2019:- "12. [...] d-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 496 tal-Liġijiet ta' Malta mhumiex maħsuba li jissostitwixxu r-regoli tal-proċedura li jinsabu fil-Kodiċi Proċedurali dwar smigħ ta' kawżi, iżda għandhom jitfissru b'riferenza għal Dan jingħad għaliex l-għan tal-Kapitolu 496 mhuwiex l-istess bħall-għan li għalih jintalab quddiem xi qorti t-tressiq ta' dokument bħala prova; Illi biex dokument jitqies bħala wieħed "privileġġjat", irid tabilfors jaqa' taħt xi waħda minn żewġ kategoriji speċifiċi msemmija fl-artikolu 637(3) tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u għar-raġunijiet hemm imfissra. Illi l-Qorti tqis ukoll rilevanti li l-Kummissjoni appellanti hija waħda mill- partijiet fil-kawża u mhux imsejħa bħala sempliċi xhud. mitluba mertu tad-degriet appellat jolqtu wkoll direttament l-interessi tal- attur proprio appellat u l-interess ġuridiku tiegħu fil-każ imressaq minnu; Illi, kif inhu llum il-ġurnata miżmum minn qrati fejn is-saltna tad-dritt mhix imxekkla mill-morsa tal-ħabi bla mistħoqq ta' tagħrif amministrattiv, Malek Apap Brown on Evidence (16th Edit, 2005) §§ 25-08 u 25-21, f'paġġ. jidher li t-tressiq tal-istess dokumenti jista' jħares biex ma ssirx ħsara jew jinħalaq xi preġudizzju għat-tmexxija ta' proċess ġust tal-attur quddiem il- Kummissjoni appellant. Illi l-Qorti tagħraf ukoll, sa ċertu punt, is-siwi tal-argument tal-attriċi appellata nomine li l-artikolu 35(2) tal-Att iwieżen il-produċibilità ta' dokument eżentat taħt il-Kapitolu 469 mal-interess pubbliku li jinkiseb bl- iżvelar tiegħu. Tippreċiża, madankollu, li hawn mhijiex kwestjoni ta' żvelar iżda waħda dwar jekk dokument miżmum minn awtorità pubblika jistax F'kull każ, għandu jkun daqstant ieħor ovvju l-fatt li d-dokumenti li l-ewwel Qorti ordnat li jitressqu bi prova quddiemha ma jsirux b'daqshekk dokumenti li jista' jmur jarahom min irid jew li b'mod indiskriminat jista' jsir użu minnhom lil hinn mill-għanijiet tal-każ speċifiku tal-attur proprio appellat u għall-aħjar amministrazzjoni tal-ġustizzja f'dan il-każ; Illi minbarra dan, il-Qorti għandha wkoll is-setgħa li tordna li jinġieb jew jinżamm minn dokument imressaq bi prova dik il-parti biss li 'jkollha x'taqsam mal-kwistjoni fil-kawża [Art. 637(2) tal-Kap 12]. jibqa' dejjem il-ħtieġa li l-prova li tkun trid titressaq tkun waħda rilevanti għall-kwestjoni fil-kawża bejn il-partijiet [Art. 558 tal-Kap 12] u kif ukoll li tkun l-aħjar prova li l-parti konċernata tista' ġġib għall-konsiderazzjoni tal- 559 tal-Kap 12]. Din il-Qorti ma jidhrilhiex li għandha tiddetta lill-ewwel Qorti x'miżuri jixraq tieħu biex ma jsirx użu mhux xieraq tad- dokumenti mressqa quddiemha bi prova jew min u kif jista' jarahom. huwa eżerċizzju tad-diskrezzjoni sovrana li l-liġi tagħti lill-ġudizzju u d- dehen tal-Qorti li quddiemha miexja l-kawża;" Nru 370/2015AF) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fil-31 ta' "Gie invokat ukoll l-Artikolu 637(3) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta) li jghid li ma tistax tintalab il-produzzjoni ta' xi dokument milqut, fost ohrajn, bl-Artikolu 30 tal-aktar qabel indikat Kap. 496 tal-Ligijiet ta' Malta. Huwa car li dawn ir-regolamenti kollha jzommu l-produzzjoni tad-dokumenti mitluba mill-attrici f'din il-kawza. Dawn ir-regolamenti, pero`, donnhom ma jqisux l-interess tac-cittadin involut fi kwistjoni li marret hazin u qed jipprova jfittex rimedju ghall-hsara li garrab. Din il-Qorti tara illi s-segretezza u kunfidenzjalita` kwazi assoluta li tipprovdi l-ligi tista' tolqot fil-laham il-haj lill-vittmi ta' agir hazin da parti ta' istitut finanzjarju, kif inhi s-socjeta` konvenuta f'dan il-kaz, u fl-interess tal- gustizzja l-qrati ghandhom ikollhom diskrezzjoni jippermettu l-produzzjoni ta' xi dokumenti li jkunu jistghu juzufrugaw t-tezi tal-vittma. Il-Qorti tara li ghandu jinholoq bilanc bejn id-dritt ta' kunfidenzjalita`, fl-interess tas-settur finanzjarju tal-pajjiz, u d-dritt tal-vittma li tinghata informazzjoni mehtiega mill-awtorita` pubblika biex tkun tista' thares l-interessi taghha. Din il-Qorti tara, ghalhekk, li l-Qorti ghandha tikkontrolla d-dokumenti li L-MFSA ghandha, fl-ewwel lok, tipprezenta ghal ghajnejn il- Qorti biss id-dokumenti mitluba, u maghhom tipprezenta nota, ukoll ghall- ghajnejn il-Qorti, biss, li fiha tispjega, b'riferenza preciza ghal kull dokument, ghaliex thoss li ssofri pregudizzju jekk il-kontenut ta' dak id- dokumenti ghandhom jidhlu fl-atti u liema le; id-dokumenti mhux imdahhlin fl-atti jibqghu ssigillati fis-sigrieta tal-Imhallef li qed tiggudika dan il-kaz. fl-interess tal-gustizzja u tal-harsien ghad-dritt ghal smigh xieraq ghac- cittadin, kull blanket prohibition ghall-prezentazzjoni ta' dokumenti, ma ghandhiex tkun permissibbli f'socjeta` demokratika, u lanqas ma ghandu jithalla f'idejn ufficjal pubbliku jiddeciedi x'ghandu jkunu pprezentat jew le. Hija l-Qorti li trid tikkontrolla dan il-process." f. Vincent Hodzic JNR vs. Kummissarju tat-Taxxi Interni (App Ċiv Nru 235/2011) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fid-29 t'April 2015: "din il-Qorti tara illi fil-kaz in dizamina, tinsorgi, qabel kull kwistjoni legali, l-obbligu taghha li tqies jekk l-objezzjoni mressqa 'il quddiem mill- Kummissarju appellanti tistax twassal ghal vjolazzjoni attwali jew mhedda tad-drittijiet fondamentali, u cioe' ghad-dritt ta' smigh xieraq kif sanciti fil- Kostituzzjoni u l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar il-Jeddijiet tal- decizjoni tieghu u dana ghaliex kien tal-fehma illi ir-rikorrenti kien jinstab fi zvantagg meta jipprova jiddefendi l-kaz tieghu ghaliex ma ghandux f'idejh id-dokumenti kollha li setghu wasslu ghad-decizjoni amministrattiva fil- konfront tieghu u li minnha huwa hassu aggravat. li jipprova jiggieled u jeghleb tali decizjoni issa quddiem it-Tribunal, li fuq kollox ghandha il-gurisdizzjoni tissindka l-operat amministrattiv ta' kull korp governattiv, u dana ghaliex ma kellux access ghal inkartament kollu dipartimentali li wassal ghall-azzjoni amministrattiva mehuda fil-konfront Illi dana l-kuncett ta' "equality of arms" ghandu iktar jigi enforzat b'sahha meta l-kontendenti f'procediment gudizzjarju ma humiex a pari passu, dana ghaliex wiehed mill-partijiet jinsab f'posizzjoni vantagguza billi ghandu warajh istituzzjoni, bhal dik governattiva, li certament ghandha iktar sahha mic-cittadin ordinarju li minghajr dubbju ghandu mezzi iktar limitati ghad- disposizzjoni tieghu biex ikun jista' jiddefendi lilu innifsu. Illi fil-fatt dana il-hsieb espress mill-Qorti Ewropeja jinsab anke sancit fil- Kapitolu 496 iccitat mill-Kummissarju appellanti fejn fl-artikolu 35 jigi stabbilit it-test li ghandu jigi applikat sabiex jigi verifikat jekk dokument ghandux jitqies bhala dokument ezentat taht l-artikolu 36 meta jinghad illi: "Dokument jista' ma jingħatax skont id-disposizzjonijiet ta' din it- Taqsima biss jekk ikun fih materja li fir-rigward tagħha l-interess pubbliku li jinqeda bin-nuqqas ta' żvelar m'għandux piż aktar mill- interess pubbliku li jinqeda jekk id-dokument ikun żvelat." Dan ifisser illi l-mizien irid necessarjament ixaqqleb favur l-interess pubbliku u nazzjonali iktar milli lejn l-interessi privati tac-cittadin sabiex id-dokument Dina l-informazzjoni hija essenzjali ghat-taxpayer sabiex ikun possibbli ghalih li jiddetermina dak li wassal lil Kummissarju ghad-decizjoni tieghu jew ghal kalkoli minnu maghmula u allura huwa ikun f'posizzjoni ahjar li jista jiddefendi ruhu. Fuq kollox mill-izvelar tal-process kollu li wassal ghal komputazzjoni tat-taxxa it-taxpayer jista' ukoll isib illi ma ghandux ragun fil- kontestazzjoni tieghu biex b'hekk jigu evitati proceduri gudizzjarji minghajr g. Mid-Med Bank vs. Joecar Limited et (Ċit Nru 2725/97 GC) deċiża mill- Qorti Ċivili, Prim'Awla fl-20 ta' Frar 2001: "Jirrizulta ghalhekk li din il-kwestjoni principalment tittratta dwar relazzjoni bankarja esistenti bejn il-bank attur u s-socjeta konvenuta Joecar Limited, fejn l-istess bank attur ikkonceda facilitajiet bankarji lis-socjeta ghan-negozju Meta gew koncessi dawn il-facilitajiet gie instawrat bejn il-partijiet rapport ta' kunfidenzjalita privileggjat u ghalhekk protett mill-ligi. In vista ta' dan il-bank, funzjonarji tieghu u impjegati tieghu lkoll ghandhom id-dmir li ma jikxfux ebda informazzjoni dwar il-klijent jew il-kontijiet tieghu jekk mhux bl-awtorizzazzjoni tal-istess klijent. Din il-kunfidenzjalita' bankarja hi sancita bl-Att dwar il-Kummerc Bankarju (Kapitolu 371), b'mod partikolari bil-provedimenti tal-artikolu 34 li jipprovdu fost affarijiet ohra li ebda funzjonarju jew impjegat ta' bank ma ghandu jikxef xi informazzjoni dwar l- affarijiet ta' klijent tal-bank, liema informazzjoni tkun giet miksuba fil-kors tal-qadi tad-dmirijiet tieghu jew fl-ezercizzju tal-funzjonijiet tieghu; L-istess artikolu jipprovdi pero' ghal xi eccezzjonijiet fosthom meta l-istess funzjonarju jew impjegat ikun qed jaqdi d-dmirijiet tieghu jew qed jesercita l-funzjonijiet tieghu. Il-konvenuti stess jaqblu li, in effett, id-dmir tal- kunfidenzjalita' bankarja mhux wiehed assolut u li l-ligi stess tipprovdi ghal xi eccezzjonijiet. Inoltre l-konvenuti stess jammettu li l-kaz in ezami jaqa' taht wahda minn dawn l-eccezzjonijiet peress illi hawnhekk it-tikxif ta' certu informazzjoni hu mehtieg fl-interess tal-bank stess; Inoltre l-istess bank jew il-funzjonarji tieghu ma jistghux jitqiesu li huma vinkolati bis-sigriet professjonali sakhemm dawn ikunu qed jixhdu bil-ghan li ssir il-prova dwar il-pretensjonijiet attrici jew dwar xi eccezzjoni kif sollevata mill-konvenuti. ir-rigward pero' hemm ukoll certi limitazzjonijiet, li, in effett, huma imposti mill-istess obbligu tas-sigriet bankarju inkombenti fuq il-bank attur. Dawn il-limitazzjonijiet jirreferu ghal meta ix-xhud prodott mill-bank attur ikun jrid imur oltre dak li hu ragionevolment necessarju sabiex tigi pruvata t-talba jew sabiex jigi pruvat xi haga dwar xi eccezzjoni; Ghalhekk ix-xhud prodott mill-bank attur u li hu impjegat jew ufficjal tal- istess bank attur ma jistax imur, fix-xhieda tieghu, oltre dak li hu ragionevolment necessarju sabiex jigu pruvati t-talbiet attrici jew xi haga dwar xi eccezzjoni tal-konvenuti. F'kaz li jkun ser jigi zvelat aktar minn dak li hu ragionevolment necessarju, jkunu applikabbli l-provedimenti tal- artikolu 9 tal-Att dwar is-Segretezza Professjonali (Kapitolu 377). l-artikolu jekk ser jigi svelat is-sigriet professjonali ghandu qabel ikun hemm l-awtorizzazzjoni tal-Qorti u d-deposizzjoni relattiva ghandha tinstema' in camera u tkun biss accessibbli ghall-qorti u ghall-partijiet. Ghalhekk jekk ix- xhud ser jizvela aktar minn dak li hu ragionevolment necessarju hemm bzonn li l-ewwel jigi aworizzat mill-qorti u sussegwentement l-istess xhieda ghandha tinghata in camera u m'ghandiex tkun accessibbli ghal kullhadd;" Ġurisprudenza mill-Qrati Ingliżi. Il-Qorti sejra tikkunsidra wkoll il-ġurisprudenza riċenti Ingliża fir-rigward. sentenzi hawn taħt kwotati, jirriżulta li l-Qrati Ingliżi wkoll ħadu direzzjoni li għandhom jiġu ppreżentati dawk id-dokument li huma meħtieġa sabiex parti tipprova dak li qiegħda tallega, irrispettivament jekk dawk id-dokumenti humiex Court (EWHC) 853 (Ch) deċiża fit-8 t'April 20209 9 https://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Ch/2020/853.html#II l-aħħar aċċess f'dan is-sit elettroniku sar fit-12 ta' April 2021. 109 (Ch) deċiża fil-25 ta' Jannar 201910:- 10 https://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Ch/2019/109.html l-aħħar aċċess f'dan is-sit elettroniku sar fit- 12 ta' April 2021. EWHC 3050 (TCC) deċiża fid-29 t'Ottubru 201511 11 https://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/TCC/2015/3050.html l-aħħar aċċess f'dan is-sit elettroniku sar fit-12 ta'April 2021. Hekk meqjusa l-ġurisprudenza rilevanti l-aktar riċenti, sew nostrana kif ukoll estera, imiss issa li l-Qorti tagħmel il-konsiderazzjonijiet konklussivi tagħha. Ikkunsidrat; Dak li qiegħed jintalab li jiġi ppreżentat mill-Bank konvenut huma manwali transaction reporting, li kien jimplimenta l-Bank of Il-Birgu fil-perjodi 2007 sa Il-ħtieġa ta' dawn id-dokumenti jeħtieġ li jiġu eżaminati fid-dawl tal- azzjoni u t-talbiet tal-attriċi. Din hija azzjoni għal danni li allegatament soffriet l-attriċi nomine minħabba l-aġir tal-bank konvenut meta allegatament naqas mill-obbligi statutorji tiegħu li jirrapporta tranżazzjonijiet suspettużi u allegatament naqas ukoll mill-obbligi statutorji tiegħu meta ippermetta l-ftuħ ta' kontijiet bankarji mingħajr ma sar il-proċess ta' diliġenza dovuta. It-talba għall-preżentata tad-dokument imsemmija fit-taħrika huma speċifiċi u ma jidhirx li hemm xi għan ta' fishing expedition. Dan jirriżulta wkoll minn dak li ingħad fit-trattazzjoni fejn ġie ċċarat li dak li qiegħed jintalab huma sezzjonijiet speċifiċi mill-manwali u m'humiex il-manwali kollha li qegħdin jintalbu – hija s-sezzjoni dwar onboarding u monitoring kif ukoll dwar rappurtaġġ ta' tranżazzjonijiet suspettużi dak li jeħtieġ jiġi ppreżentat. Kif ġie ritenut fil-ġurisprudenza suċċitata, il-preżentata ta' dokument sigriet jiddependi min-natura tal-azzjoni u wkoll jekk il-Qorti tkunx tista' tasal għall- konklużjonijiet tagħha mingħajr il-ħtieġa ta' dak id-dokument. Fil-każ odjern din il-Qorti tqis li huwa meħtieġ li l-Qorti jkollha t-tagħrif kollu relevanti quddiemha sabiex tkun tista' tasal għal deċiżjoni li hija fl-interess tal-partijiet kollha f'din il-kawża. Tqis ukoll li d-dokumenti li l-attriċi nomine qed titlob li jiġu ppreżentati mill-bank konvenut huma provi rilevanti għall-mertu tal-kawża. Għaldaqstant, għall-proċess ġust u ekwu kif ukoll sabiex ikollha quddiemha l- aħjar prova, il-Qorti sejra tordna li d-dokumentazzjoni mitluba mill-attriċi jiġu ppreżentati. Dan magħdud, fir-rigward tas-suspicious transaction reporting li kien jimplenta l-Bank of Il-Birgu, il-Qorti sejra tordna li tinġieb biss dik il-prova għal perjodu bejn l-2009 u l-2011 u dan qiegħed isir ai termini tal-Artikolu 637 (2) tal-Kapitolu 12. Rigwardanti s-salvagwardji meħtieġa għall-protezzjoni tad-dokumenti minn żvelar żejjed, din il-Qorti qed tiddeċiedi li d-dokumentazzjoni kollha imsemmija fit-taħrika in kwistjoni għandha tiġi eżebita animo ritirandi u f'dan l-istadju jinżammu siġillati u aċċessibbli biss għall-Qorti u għall-avukati tal- partijiet u mingħajr ma jittieħdu kopji, b'riżerva li aktar 'il quddiem il-Qorti tagħti direzzjonijiet ulterjuri fir-rigward u b'riżerva illi wara li jiġu fi tmiemhom il-proċeduri ġudizzjarji l-Qorti tawtorizza li d-dokumenti sensittivi jiġu irtirati lura mill-bank konvenut. Kwalunkwe domandi li jistgħu isiru lir-rappreżentant tal-Bank fir-rigward ta' dawn id-dokumenti ikunu ukoll issiġillati u disponsibbli bl-istess mod liema testimonjanza tinstema bil-magħluq. Għal dawn il-motivi l-Qorti qed tiddisponi mir-rikors tal-bank konvenut tat-22 ta' Jannar 2021 u mir-risposta relativa ppreżentata mill-attriċi nomine bil-mod Tordna li rappreżentant tal-bank konvenut f'kariga ta' mhux anqas minn manager jidher quddiemha għas-seduta li jmiss u jesebixxi animo ritirandi procedures, limitatament relatati mas-segwenti:- segwenti: li kien juża u/jew jimplimenta l-bank konvenut bejn is-sena 2009 sas-sena 2011, liema dokumenti għandhom ikunu ssiġillati, miżmuma fis-sigrieta ta' din il-Qorti u disponibbli biss għall-Qorti u għall-avukati tal-partijiet u mingħajr ma jittieħdu kopji. L-aċċess għal tali dokumenti isir mill-Avukat tal-attriċi nomine f'dati u ħinijiet koordinati mar-Reġistratur tal-Qorti. B'riżerva li aktar 'il quddiem il-Qorti tagħti direzzjonijiet ulterjuri fir- rigward u b'riżerva illi wara li jiġu fi tmiemhom definittivament il- proċeduri ġudizzjarji l-Qorti tawtorizza li d-dokumenti jiġu irtirati lura mill-bank konvenut. Kwalunkwe domandi u risposti li jistgħu isiru lir-rappreżentanti tal-bank konvenut fir-rigward ta' dawn id-dokumenti ikunu ukoll issiġillati u disponsibbli bl-istess mod u s-smiegħ tal-istess jinżamm fil-magħluq. Imħallef 21 ta' Ġunju 2021 Lydia Cassar Cardona Deputat Reġistratur