PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 8 ta' Novembru, 2016 Citazzjoni Nru: 732/2007 AF Raymond Giordano Psaila Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tal-attur Raymond Giordano Psaila li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: L-attur u l-konvenuta huma legalment separati permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni personali datat 1 ta' Ottubru 2004 fl- atti tan-Nutar Tonio Bartolo Lautier. Nhar is-26 ta' Novembru 2004, ulied l-attur ossia Francesca, Ramon u Luke ahwa Giordano Psaila dahlu f'weghda illi jixtru l-fond matrimonjali bil-garaxx anness sitwat fi Triq il-Ghajn, Swieqi minghand il-konvenuta ommhom u taw depozitu akkont tal- prezz pattwit ta' tlettax-il elf Lira Maltin (Lm13,000) li kopja taghha qeghda tigi hawn annessa, esebita u mmarkata bhala Dok. Sussegwentement u permezz ta' ftehim iehor datat 10 ta' Jannar 2005, li kopja tieghu qeghda tigi hawn annessa, esebita u mmarkata bhala Dok. RF2, il-konvenuta irceviet minghand ix- xerrejja fuq il-konvenju fuq imsemmi, ammont iehor akkont tal-prezz pattwit ta' tmienja u sittin elf, sitt mija u hamsa u disghin Lira Maltin (Lm68,695). Sussegwentement u permezz ta' ftehim iehor datat 12 ta' Jannar 2005, li kopja tieghu qeghda tigi hawn annessa, esebita u mmarkata bhala Dok. RF3, il-konvenuta irceviet minghand ix- xerrejja fuq il-konvenju fuq imsemmi, ammont iehor akkont tal-prezz pattwit ta' hdax-il elf, tlett mija u hamsa u disghin Lira (Lm11,395). Sadanittant l-awtur kien xtara lill-konvenuta fond iehor inkluz l- ghamara sabiex tarredah sitwat gewwa Triq il-Madonna tal- Gebla, Il-Marsa u dan sabiex il-konvenuta jkollha fejn tabita. L-attur ghamel ukoll hlasijiet ulterjuri lill-konvenuta ghan-nom uliedu u akkont tal-prezz tal-fond sitwat gewwa s-Swieqi. L-imsemmi konvenju skada minhabba htija unikament imputabbli lill-konvenuta. Skond l'hawn fuq imsemmi konvenju "f'kaz illi l-kuntratt tal- bejgh ma jigix finalizzat minhabba raguni imputabbli lill- bejjiegha, li ma tersaqx ghall-kuntratt finali ta' bejgh minghajr ebda raguni valida fil-ligi, ix-xerrejja jkollhom id-dritt ....… li jinghataw lura d-depozitu minnhom imhallas u l-hlas tad- danni". Sussegwentement, il-konvenuta kienet beighet u trasferixxiet 'l fuq imsemmi fond sitwat gewwa s-Swieqi lil terzi persuni. Permezz ta' cessjoni maghmulha bi skrittura privata datata 1 ta' Frar 2007, kopja ta' liema hija hawn annessa, esebita u RF4 bejn l-ahwa Fenech u l-attur, l-ahwa Fenech wara illi rrikonoxxew u ddikajraw illi kemm id-depoziti konnessjoni mal-imsemmi ttrasferixxew u assenjaw l-imsemmi konvenju, kif ukoll id-diversi pagamenti fuq sussegwentement effetwati akkont tal-prezz tal-istess fond, kienu effettivament qed jigu forniti lilhom minghand l-attur lill-attur missierhom, huma missierhom, il-kreditu kollu dovut lilhom minn ommhom il- konvenuta li komplessivament jammonta ghal mija u tlett elef, tmien mija u hamsa u sebghin Lira Maltin (Lm103,875), kif ukoll ghal kull dritt eminenti mill-imsemmi konvenju tas-25 ta' Novembru 2004. l-konvenuta giet debitament notifikata bl- Minkejja imsemmija cessjoni u dan permezz ta' ittra ufficjali datata 9 ta' Frar 2007, kopja ta' liema hija hawn annessa, esebita u mmarkata bhala Dok. L-attur kien debitur tal-konvenuta fis-somma ta' sebat elef, hames mija u sebghin Liri Maltin u tmenin centezmu (Lm7,570.80) inkluz l-imghax legali in linea ta' arretrati ta' manteniment. Ghalhekk permezz ta' tpacija, il-konvenuta hija debitrici tal- attur fis-somma komplessiva ta' sitta u disghin elf, tlett mija u erba' Liri Maltin u ghoxrin centezmu (Lm96,304.20). Minkejja diversi interpellazzjonijiet inkluz dik permezz ta' ittra ufficjali datata 18 ta' Gunju 2007, li kopja taghha qeghda tigi hawn annessa, esebita u mmarkata bhala Dok. RF6 fejn il- konvenuta giet debitament interpellata sabiex thallas l-ammont pendenti lill-attur, hija baqghet inadempjenti. Intalbet din il-Qorti sabiex: 1. Tiddeciedi u tiddikjara illi l-konvenuta hija debitrici tal- attur fl-ammont komplessiva ta' sitta u disghin elf, tlett centezmu mija u erba' (Lm96,304.20). Liri Maltin u ghoxrin Tikkundanna lill-konvenuta thallas lill-attur is-somma ta' sitta u disghin elf, tlett mija u erba' Liri Maltin u ghoxrin centezmu (Lm96,304.20), jew somma ohra verjuri, lilu dovuta kif fuq premess. Salv kull provvediment iehor illi dina l-Onorabbli Qorti jidhrilha xieraq u opportun. Bl-ispejjez inkluzi dawk tal-ittra ufficcjali datata 18 ta' Gunju 2007 u interessi legali kontra l-konvenuta mid-data tac- cessjoni sad-data tal-pagament effettiv. Rat id-dokumenti annessi. Rat ir-risposta ġuramentata ta' Frances Barbaro Sant li permezz tagħha eċċepiet illi: L-azzjoni attrici, in kwantu dedotta fil-konfront tar-rispondenti mill-attur Raymond Giordano Psaila, hija insostenibbli stante illi l-att gudizzjarju illi permezz tieghu r-rispondenti giet mgharrfa bic- cessjoni tal-(allegat) kreditu minn uliedha Francesca, Ramon u Luke, ahwa Giordano Psaila a favur tal-attur u cioè l-ittra ufficjali datata 9 ta' Frar 2007 hija monka u irritwali a tenur tal-artikolu 178 tal-Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta stante li l-att notifikat lir- rispondenti odjerna ma fihx firma ta' avukat stante illi l-Avukat Margaret Desjardins iffirmat l-imsemmija ittra ufficjali mhux f'isimha proprju izda ghan-nom tal-Avukat Renald Ducos Abadie, meta dan mhuwiex permess bil-ligi, u r-rispondenti, permezz ta' Nota (li kopja taghha tinsab hawna nnessa bhala Dok. "A") ipprotestat ruhha kontra tali ittra ufficjali. Ghalhekk, in kwantu l-azzjoni kollha dedotta mill-attur fil- konfront tar-rispondenti hija msejsa fuq il-fatt tac-cessjoni a favur tieghu tal-(allegat) kreditu ta' uliedha Francesca, Ramon tar-rispondenti, u b'konsegwenza tal-eccezzjoni fuq imsemmija, it-talbiet attrici ghandhom jigu michuda bl-ispejjez. Sussidjarjament u assolutament bla ebda pregudizzju ghas- suespost, tar- rispondenti huwa eccessiv uesagerat stante illi – l-ammont rekalmat mill-attur fil-konfront fil-konfront (i) Mid-data li fiha gie ipprezentat ir-Rikors Guramentat, l- attur baqa' moruz fil-hlas tal-manteniment minnu dovut lir-rispondenti bir-rata ta' EUR931.75 fix-xahar liema, a tenur tal-kuntrattt ta' separazzjoni konsenswali datat 1 ta' Ottubru 2004 in atti Nutar Dottor Tonio Hyrszko, tizdied kull sena fl-1 ta' Ottubru ta' kull sena skond l-indici tal- prezzijiet u ghalhekk l-ammont dovut mill-attur lir- rispondenti in linea ta' manteniment ghandu jitnaqqas mill-ammont minnu reklamat. (ii) L-istess cedenti tal-(allegat) kreditu fil-konfront tar- rispondenti, u cioè Francesca, Ramon u Luke, ahwa Fenech, fil-mument li saret ic-cessjoni kienu huma stess debituri tal-istess rispondenti u ghalhekk kull ammont li kien minnhom dovut lir-rispondenti ghandu jigi mnaqqas mill-ammont reklamat mill-attur. (iii) L-attur ghandu jaghti lir-rispondenti l-hlas ghall-kontijiet tad-dawl u l-ilma tal-post bl-isem "Feemans", Triq il- Ghajn, Swieqi jikkostitwixxi d-dar matrimonjali tal-partijiet riferibbli ghall-perjodu meta r- rispondenti ma kienitx ghadha tghix f'dan il-post u f'dan il- post kien qed jabita l-attur izda l-kontijiet tad-dawl u l- ilma kienu ghadhom qed johorgu f'isem ir-rispondenti bhala l-account holder filwaqt li l-konsum kien qed isir mill-attur. (iv) L-attur ghandu jhallas lir-rispondenti kumpens ekwivalenti ghall-valur ta' diversi poggetti mobbli li huwa ha minn gol- fond fuq imsemmi, liema fond, flimkien mal-mobbli kollha ta' go fih, kien gie assenjat lir-rispondenti a tenur tal-fuq imsemmi kuntratt ta' separazzjoni konsenswali datat 1 ta' Ottubru 2004 in atti Nutar Dottor Tonio Hyrszko. Illi oltre dan, ir-rispondenti inizjat proceduri quddiem il-Qorti Civili (Sezzjoni tal-Familja) – vide Dok. "B" 0 biex tattakka l- kuntratt ta' separazzjoni konsenswali datat 1 ta' Ottubru 2004 in atti Nutar Dottor Tonio Hyrszko stante lir-rispondenti skopriet li l-attur odjern inter alia kien qarraq biha u zamm mistur l- entità reali u fattwali tal-assi kollha tieghu, u ghalhekk f'kull kaz, din il-kawza ghandha, f'kull kaz, tistenna l-ezitu ta' dawn il-proceduri. Salv eccezzjonijiet ulterjuri. Rat id-dokumenti annessi. Rat il-verbali tas-seduti miżmuma mill-assistent ġudizzjarju. Semgħet ix-xhieda prodotti. Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet. Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza. Semgħet it-trattazzjoni finali tal-partijiet. Rat l-atti kollha tal-kawza. Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din l-azzjoni, l-attur qiegħed jitlob lil din il-Qorti tikkundanna lill-konvenuta tħallas is-somma ta' Lm96,304.20 jew somma oħra verjuri lilu dovuta, liema somma huwa jgħid illi tħallset lill-konvenuta akkont tal-prezz tal-fond fi Triq il- Għajn, Santa Venera, u liema somma għandha titħallas lilu wara li l- konvenju bejn il-konvenuta u ulied il-partijiet Francesca, Ramon u Luke aħwa Fenech skada mingħajr ma l-partijiet resqu għall-kuntratt finali. Il-konvenuta eċċepiet in-nullità tal- ittra uffiċjali li permezz tagħha ġiet mgħarrfa biċ-ċessjoni tal- kreditu minn uliedha favuri l-attur kif ukoll illi l-ammont reklamat mill-attur huwa eċċessiv u esagerat in kwantu li hija tgħid illi kemm iċ-ċedenti uliedha Francesca, Ramon u Luke aħwa Giordano Psaila u kemm l-attur huma debituri fil-konfront tagħha u għaldaqstant l-ammont dovut lilha għandu jitnaqqas mill- ammont mitlub mill-attur. Il-konvenuta eċċepiet ukoll illi din il- kawża għandha tistenna l-eżitu tal-proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Familja li permezz ta' liema proċeduri l-konvenuta tgħid separazzjoni konsennswali ta' bejn il-partijiet. Fil-fatt hija għamlet talba li qiegħda ta' għas-soprasessjoni tal-proċeduri odjerni, liema talba ġiet miċħuda minn din il-Qorti. Mill-provi prodotti, jirriżulta li l-fatti tal-kawża huma dawn. Il- partijiet huma legalment separati. Minkejja li ma ġietx esibita kopja tal-kuntratt ta' separazzjoni, jidher illi hemm qbil bejn il- partijiet illi skont l-imsemmi kuntratt, l-attur assenja lill- konvenuta s-sehem tiegħu mid-dar matrimonjali u ċioè d-dar bl-isem ta' Freemans, fi Triq il-Għajn, Santa Venera, biex b'hekk din il-proprjeta kienet tappartjeni unikament lill-konvenuta. Jidher li din id-dar ġiet akkwistata b'titolu ta' enfitewsi mingħand l- Awtorità tad-Djar jew il-predeċessur tagħha. Permezz ta' konvenju datat 26 ta' Novembru 2004, il- konvenuta obbligat ruħha li tbiegħ u titrasferixxi din il- proprjeta lill-ulied il-partijiet Francesca, Ramon u Luke aħwa Fenech versu l-prezz ta' Lm130,000, illum €302,819. Fuq dan il-konvenju ġie ddikjarat illi l-konvenuta kienet diġa rċieviet l- ammont ta' Lm7,600 bħala depożitu akkont tal-prezz u ddikjarat ukoll li kienet qiegħda tirċievi fuq il-konvenju somma oħra ta' Lm5,400 u għaldaqstant ħalliet id-debita riċevuta fuq dan il-konvenju għas-somma ta' Lm13,000, llum €30,282. Dan il-konvenju kellu jkun validu sal-10 ta' Jannar 2005. Permezz ta' skrittura oħra datata 10 ta' Jannar 2005, l-attriċi u uliedha msemmija ġeddew il-validita tal-konvenju sas-6 ta' Mejju 2005 kif ukoll gie mhallas lill-konvenuta l-ammont addizzjonali ta' Lm68,695, llum €160,016, akkont tal-prezz tal- bejgħ tal-proprjeta msemmija fil-konvenju. Fit-12 ta' Jannar 2005 il-partijiet reġgħu dehru fuq skrittura oħra fejn l-aħwa Fenech ħallsu lill-konvenuta s-somma ta' Lm11,395, llum €26,543, ukoll akkont tal-proprjeta tal-prezz msemmija. B'hekk jirriżulta li l-ammont komplessiv li tħallas lill-konvenuta fuq dawn l-iskritturi kien ta' Lm93,090, llum €216,841. Jirriżulta li l-flus kollha li tħallsu fuq dawn l-iskritturi kienu qegħdin jiġu forniti mill-attur u għaldaqstant permezz ta' skrittura datata 1 ta' Frar 2007 dehru Francesca, Ramon u Luke aħwa Giordano Psaila kif ukoll l-attur fejn wara li saret riferenza għal konvenju u skritturi sussegwenti msemmija, l-aħwa tal-bejgħ l-attriċi Fenech ittrasferew u assenjaw il-kreditu dovut lilhom u l- interessi dekorribli flimkien ma kull dritt emanenti mill- konvenju lil missierhom l-attur Raymond Giordano Psaila. L-attur għarraf lill-konvenuta b'din iċ-ċessjoni permezz ta' ittra uffiċjali datata 9 ta' Frar 2007, notifikata lill-konvenuta fit-22 ta' Frar 2007. M'huwiex kontestat bejn il-partijiet illi l-flus li tħallsu fuq il- konvenju msemmi u dawk li tħallsu fuq l-iskritturi sussegwenti kienu forniti mill-attur kif lanqas ma huwa kkontestat illi dawn il-flus kienu qed jintużaw sabiex il-konvenuta tixtri u tattrezza fond ieħor fil-Gzira sabiex tmur tgħix hemm. Permezz ta' din l-azzjoni, l-attur qiegħed jitlob ukoll l-ammont addizzjonali ta' Lm 10,785 in kwantu li huwa jgħid illi għamel diversi pagamenti sabiex l-proprjeta akkwistata minnha fil-Ġżira u fil-fatt huwa esibixxa kopji ta' diversi cheques maħruġa minnu lill-fornituri differenti. Il- konvenuta tikkonferma li hija rċieviet l-ammont kollu reklamat mill-attur. Jirriżulta li l-proprjetà mertu tal-konvenju msemmi inbiegħet lil terzi u dan wara li nqala dizwgid bejn il-partijiet minħabba kundizzjoni imposta mill-Awtorità tad-Djar fis-sens illi sabiex il- proprjeta tiġi żviluppata jkun obbligat iħallas lill-Awtorita` 25% tal-valur tal-art jiġifieri 25% ta' Lm50,000. Ma jirriżultax illi ebda parti interpellat lill-parti l- oħra sabiex tersaq fuq l-att finali ta' bejgħ qabel ma skada t- terminu tal-konvenju kif estiż sas-6 ta' Mejju 2006. Preliminarjament tal-ittra il-konvenuta eċċepiet uffiċjali tad-9 ta' Frar 2007, mibgħuta mill-attur ai termini tal- artikolu 1471 et seq tal-Kodiċi Ċivili, peress illi l-ittra uffiċjali in kwistjoni ġiet iffirmata minn Avukat għan-nom ta' Avukat ieħor. Il-konvenuta fir-risposta tagħha tagħmel riferenza għall- artikolu 178 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili li jgħid illi 'L-iskritturi u rikorsi ġuramentati jew le għandhom ikunu ffirmati mill-avukat u, meta jkun hemm, minn prokuratur In kwantu li l-ittra uffiċjali ġiet fil-fatt iffirmata minn avukat, din il-Qorti ma tara ebda raġuni għalfejn għandha ssib illi m'hijiex valida fil-liġi. Il-Qorti ma taqbilx mal-konvenuta li tal-ġurisprudenza kostanti din l-ittra uffiċjali m'hijiex valida sempliċiment għaliex hija ffirmata minn Avukat għan-nom ta' Avukat ieħor u dan speċjalment tal-Qrati Tagħna li sa fejn huwa legalment possibli, atti għandhom jiġu salvati. Għaldaqstant, din l-eċċezzjoni tal-konvenuta qiegħda tiġi miċħuda. Fir-rigward tal-flus illi tħallsu lill-konvenuta fuq il-konvenju u l- iskritturi sussegwenti, il-partijiet iddikjaraw fil-konvenju li m'għandhomx japplikaw id-disposizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili fir- rigward tal-kappara. F'dan il-każ, m'huwiex neċessarju li l- Qorti teżamina jekk attwalment dawn il-flus tħallsux bħala 'kappara' jew bħala depożitu akkont tal-prezz tal-proprjeta in kwistjoni in kwantu li kif inhuma stabbilit fil-ġurisprudenza li 'f'każ fejn konvenju jiskadi mingħajr ħadd mill-kontendenti ma jimplimenta dan il-konvenju fit-termini tal-validita tiegħu u lanqas ma jieħu miżuri ġudizzjarji li trid il-liġi biex jinfurzaw id- drittijiet u obbligi reċiproki stipulati fil-konvenju jfisser li l- partijiet jirritornaw għall istatus quo ante. Għalhekk il- kompratur jista' jitlob lura mingħand il-venditur id-depożitu li jkun ħallas fuq il-konvenju' (Loreto Copperstone vs Teresa Zammit Pavia, deċiża mill-Qorti tal-Appell fit-30 ta' Ottubru 1989). Hekk ukoll f'każ illi s-somma mħallsa tkun kapparra u mhux depożitu akkont tal-prezz ingħad hekk minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Christine Vukovie Mousu’ vs L-Avukat Dottor Godfrey Tranter Stella noe, deċiża fid-29 ta' Ottubru 2004 u konfermata mill-Qorti tal- Appell b'sentenza tal-25 ta' Mejju 2007: 'Inoltre anke fil-kaz ta' flus moghtija kapparra, hi mehtiega l-interpellazzjoni. Fil-fatt fis-sentenza PA JSP Hutchinson vs P.Cortis 5/2/1992 il-Qorti ddecidiet li l-parti li tezigi t-telfin tal-kapparra trid tipprova qabel xejn li kienu jikkonkorru l-elementi necessarji biex jipprovokaw it-telfin tal-kapparra, u cjoe l-inadempjenza tal- parti l-ohra. Din qabel xejn tippresupponi d-disponibilita' tal- parti li qed tirrivendika l-kapparra li tersaq ghall-kuntratt definittiv u r-rifjut tal-parti l-ohra li taghmel dan. Dan ir-rifjut jista' jigi biss pruvat definittivament bin-nuqqas taghha li tersaq fuq il-kuntratt wara li tkun giet debitament interpellata ufficjalment skond il-kaz, biex taghmel dan.' F'dan il-każ m'huwiex kontestat bejn il-partijiet illi ebda parti ma nterpellat lill-parti l-oħra sabiex tersaq fuq l-att finali ta' bejgħ u għaldaqstant il-bejjiegħ ma għandu ebda dritt iżomm il-flus li rċieva bħala kapparra jew depożitu akkont tal-prezz tal-bejgħ. Fil-fatt, ma jirriżultax illi l-konvenuta qiegħda tikkontesta t- talbiet tal-attur lanqas fir-rigward tal-ammont addizzjonali mitlub minnu ħlief billi tgħid illi għandha sseħħ tpaċija peress illi kemm l-attur kif ukoll uliedha huma debituri fil-konfront tagħha. Dwar it-tpaċija, artikolu 1196 tal-Kodiċi Ċivili jgħid hekk: (1) Meta tnejn min-nies huma debituri lejn xulxin, issir bejniethom tpaċija. (2) It-tpaċija ssir ipso jure, u wkoll mingħajr ma jkunu jafu d-debituri. Hekk kif ikunu jeżistu żewġt idjun fi żmien wieħed, jinqatlu wieħed bl-ieħor sa fejn ikunu ndaqs. (1) It-tpaċija ssir biss bejn żewġt idjun li jkollhom it-tnejn bħala oġġett somma ta' flus, jew kwantità determinata ta' ħwejjeġ funġibbli tal-istess speċi, u li jkunu t-tnejn likwidi u li jistgħu jintalbu. (2) Id-dejn hu likwidu meta hu ċert ukoll f'dik li hija kwantità Kif ingħad mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-sentenza tagħha fl- ismijiet Marianna Zammit Pavia et vs Joseph Yassine, deċiża fit-3 ta' Mejju 1993, 'minn dan naraw li l-eċċezzjoni ta' tpaċija fiha nfisha tammonta għal ammissjoni tad-debitur, u li dan id- debitu huwa dovut biss mgħandux jitħallas għax huwa paċut minn ammont ieħor dovut mill-kreditur.' Kif ingħad fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet San Andrea School vs David Montague et tat-28 ta' Ġunju 2013: "Illi sabiex topera t-tpacija jehtieg li jikkonkorru s-segwenti fatturi: li jkun hemm zewgt idjun fl-istess waqt, anke jekk mhux fl-istess qies jew ammont; li dawn id-djun jirreferu ghal jinsab jistghu jintalbu. tnejn min-nies li huma debitur u kreditur reciprokament ta' xulxin; li jkollhom bhala oggett il-hlas ta' flus jew haga ohra fungibbli; li jkunu gew likwidati jew facilment likwidabbili; li jkunu certi wkoll f'dik li hija kwantita`; u li d-djun ikunu dovuti jew fil- gurisprudenza patria li t-tpacija ma tistax issehh dwar krediti li ma jkunux ammessi jew li l-ammont taghhom ikun kontestat [ara fost ohrajn App.C Giuseppe Spiteri Gonzi v. Giuseppa Silvio deciza 14 Jannar 1955; PA Anthony Capel Cure v. Joseph Solberg Bell deciza 1 Frar 1964; App.C Onor.Carm Lino Zammit Pavia v. Director of Public Works deciza 25 Jannar 1998; Q.Kum. Hekk ukoll fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Paul Copperstone noe vs Paul Vella Friggieri noe deċiża fit-18 ta' Mejju 1953 ingħad illi 'l-kompensazzjoni ma tistax tiġi nvokata bħala li operat ruħha ipso jure għar-rigward ta' krediti li ma humiex ammessi mill- parti l-oħra.' L-istess Qorti fil-kawża fl-ismijiet L-Avukat Dr JoseBriffa Said ‘Schembri noe vs Victor Chandler noe tat-2 ta' Mejju 1995 ikkonfermat li fejn il-kreditu pretiż mill-konvenut hu kontestat u dwaru jkun hemm provi konfliġġenti, m'huwiex ċert u likwidu u lanqas determinat bħala dovut. Applikati dawn il-prinċipji għal każ illi għandha quddiemha l- Qorti llum, ma jirriżultax illi l-ammont reklamat mill-konvenuta bħala manteniment huwa ċert in kwantu li kif diġa ngħad, ebda parti ma esibiet kopja tal-kuntratt ta' separazzjoni bejn il- partijiet u minkejja li jidher li hemm qbil bejn il-partijiet illi l- manteniment dovut lill-konvenuta kien ta' Lm400 fix-xahar, liema ammont kellu jiżdied skont l-għoli tal-ħajja, jidher li huwa kkontestat bejn il-partijiet meta l-attur waqaf iħallas manteniment lill-konvenuta in kwantu li filwaqt illi l-konvenuta tgħid illi l-attur ħallas biss għal madwar 6 xhur wara li ġie ffirmat il-kuntratt ta' separazzjoni, l-attur ippreżenta rendikont fejn skont hu baqa jħallas manteniment sa aktar minn sena wara li ġie ffirmat il-kuntratt. Il-konvenuta llimitat ruħha billi qalet biss illi l-attur waqaf iħallasha manteniment mingħajr ma ittentat tressaq prova ċara ta' kemm huwa dovut lilha. nuqqas ta' indikazzjoni ċara sabiex il-Qorti tkun tista' tasal għal likwidazzjoni lill-konvenuta tal-ammont attwalment dovut sabiex tkun tista' sseħħ it-tpaċija, l-eċċezzjoni tagħha f'dan is- sens ma tistax tintlaqa'. Kien jispetta lill-konvenuta sabiex tieħu ħsieb li tissostanzja l-eċċezzjoni tagħha b'figuri konkreti sabiex il-Qorti tkun tista' tikkunsidra l-eċċezzjoni tagħha u mhux tippretendi li l-Qorti tasal għal figura hi bbażata fuq ix- xhieda vaga tagħha. Fir-rigward tal-mobbli li l-konvenuta tgħid illi l-attur ħa mid-dar matrimonjali, fix-xhieda tagħha l-konvenuta ssemmi oġġetti li tgħid illi jammontaw għall-€5000 u ġiżirana tal-fidda li tiswa madwar Lm800, llum €1864. Aktar tard fid-depożizzjoni tagħha tgħid pero li hija ma ratx lill-attur jieħu dawn l-oġġetti iżda li kienu t-tfal li qalulha li kien ħadhom. Il-Qorti ssib illi din id-dikjarazzjoni hija vaga wisq u lanqas ma tressqet ebda prova sabiex tissostanzja l-allegazzjoni tagħha jew imqar valutazzjoni ta' kemm kienu jiswew dawn l-oġġetti. Lanqas ma ġie mistoqsi dwarhom l-attur jew ulied il-partijiet fil-kontro eżami tagħhom u dan meta fix-xhieda tiegħu l-attur kien qal illi huwa ma kien ħa ebda għamara mid-dar matrimonjali. Għaldaqstant, il-Qorti ssib illi l-eċċezzjoni tat-tpaċija lanqas ma treġi fir-rigward ta' dawn il-mobbli. Finalment, fir-rigward tal-ammont allegatament dovut lill- konvenuta minn uliedha aħwa Fenech, il-Qorti tirrileva li din l- eċċezzjoni ma treġix in kwantu li uliedha lanqas huma parti fil- kawża u ma saret ebda talba sabiex jiġu msejħa fil-proċeduri. Fi kwalunkwe każ ma tressqet ebda prova li uliedha huma debituri fil-konfront tagħha. Lanqas ma tressqet ebda prova mill-konvenuta ilma msemmija fir-risposta tagħha. Fiċ-ċirkostanzi issir kompensazzjoni permezz ta' eċċezzjoni. Artikolu 396 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jipprovdi li tista ssir rikonvenzjoni '(b) meta l-iskop tal-kontro-talba tal-konvenut huwa li jpaċi l-kreditu mitlub mill-attur, jew li b'kull mod ieħor iġib fix-xejn l-azzjoni ta' l-attur jew li jimpedixxi l-effetti tagħha.' Kif qalet din il-Qorti diversament presjeduta fis- fl-ismijiet Middlesea Insurance plc vs il-Qorti ssib fir-rigward illi ma tal-każ, tagħha jista' il-mod tat-tpaċija il-liġi ma fis-somma pretiza mill-konvenut. Raymond D'Amico, deċiża fil-25 ta' Novembru 2013: 'Meta ssir kontro-talba biex jigi pacut il-kreditu li jkun talab l-attur, l- ghan taghha hu li l-konvenut jigi kanonizzat bhala kreditur tal- il- attur konvenut jipprova jestingwi l-obbligazzjoni li jkollu fil-konfront tal-attur, sal-ammont li fih jigi kanonizzat kreditur tal-attur.' Iżda fil-każ in eżami l-konvenuta ma pproponietx kontro-talba. jkun għad għandha għad- Il-konvenuta kellha u disposizzjoni tagħha meżżi fil-liġi biex tressaq il-pretensjonijiet tagħha kontra l-attur. Jispetta lilha li tagħmel użu minnhom. Din il-Qorti pero ma tistax testendi l-interpretazzjoni tal- eċċezzjoni tippermettihx. Għaldaqstant l-eċċezzjoni tat-tpaċija tal-konvenuta qiegħda tiġi miċħuda Fir-rigward tal-aħħar eċċezzjoni tal-konvenuta, kif diġa ngħad din il-Qorti diġa ċaħdet it-talba tagħha għas-soprasessjoni ta' dawn fir-rikors tagħha tal-21 ta' Novembru 2013. Is-soprasessjoni hija kkunsidrata bħala 'rimedju straordinarju li l-Qorti ghandha tirrikori ghalih biss meta huwa mehtieg fl-interess ta' amministrazzjoni tal- gustizzja x'hin tinqala kwistjoni delikata u gdida li decizzjoni taghha tinfluwixxi sostanzjalment fuq l-ezitu tal-kawza jew minhabba li n-natura guridika taghha ma jkunx konvenjenti li tigi ezaminata u deciza hlief f'kawza ohra li tkun trid tigi proposta separatament' (Carmelo Montague et vs Andrew Mccarthy, deċiża mill-Qorti tal-Appell fit-22 ta' Mejju 1989). Il-Qorti tirrileva li ma tressqet ebda prova mill-konvenuta li l-kawża l- oħra msemmija minnha tista' timpinġi fuq il-mertu tal-kawża odjerna u lanqas ma tressqet ebda raġuni valida għaliex din il- Qorti għandha tistenna l-eżitu tal-kawża l-oħra. Għaldaqstant din l-eċċezzjoni wkoll qiegħda tiġi miċħuda. Għalhekk u għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt illi tiċħad l-eċċezjonijiet tal-konvenuta: il-proċeduri kontenuta Tilqa' t-talbiet tal-attur billi tiddikjara illi l-konvenuta hija debitriċi tal-attur fl-ammont komplessiv ta' sitta u disgħin elf, tlett mija u erbgħa Liri Maltin u għoxrin Ċentenżmu (Lm96,304.20), llum mitejn erbgħa u għoxrin elf, tlett mija u tmienja u għoxrin Ewro u erbgħa u erbgħin Ċenteżmu (€224,328.44); Tikkundana lill-konvenuta tħallas lill-attur is-somma ta' sitta u disgħin elf, tlett mija u erbgħa Liri Maltin u għoxrin Ċentenżmu (Lm 96,304.20), llum mitejn erbgħa u għoxrin elf, tlett mija u tmienja u għoxrin Ewro u erbgħa u erbgħin Ċenteżmu (€224,328.44). l-imgħax Fiċ-ċirkostanzi, għandu jibda jiddekorri mid-data tas-sentenza. Spejjeż jitħallsu mill-konvenuta.