- ART.39 (2) TAL-KOSTITUZZJONI TAL-MALTA - ART 6(1) TAL-KONVENZJONI EWROPEA - RIKUŻA - RABTIET POLITIĊI PREĊEDENTI TAL-IMĦALLEF – - PERSUNA TA' FIDUĊJA - FAIR MINDED AND INFORMED OBSERVER - - ART 734 TAL-KAP 12 TAL-LIGIJIET TA' MALTA Seduta tas-6 ta' Diċembru 2018 Rikors Ġuramentat Numru 599/2018 Is-Segretarju Prinċipali Philip Buckingham inkarigat mill- Uffiċċju tal-Prim Ministru, kif ukoll f'ismu proprju għal kull interess li jista' jkollu Illi dan huwa provvediment dwar talba mill-attur għal rikuża tal-imħallef sedenti f'kawża li fiha qiegħed jitlob a tenur tal-Artiklu 469A tal-Kapitlu 12 li jiġi ddikjarat li d-deċiżjoni, jew nuqqas ta' deċiżjoni, tal-konvenuti li ma jagħrfuħx bħala whistleblower huma llegali u bi ksur tan-normi tal-ġustizzja. Fir-rikors ġuramentat l-attur jispjega li f'Novembru 2016 beda jaħdem mal- FIAU fil-kariga ta' Manager Financial Analysis Section, fosthom dwar ħasil ta' Sal-aħħar inkarikat biex jispezzjona nvestigazzjonijiet fuq membri u/jew uffiċjali tal-Gvern. Fl-1 ta' Mejju (meta tħabbret id-data tal-elezzjoni ġenerali) twarrab fil-ġemb sakemm fis-16 ta' Ġunju 2017 l-impjieg tiegħu ġie terminat mingħajr ma ngħata raġuni b'effett immedjat, u dan wara li l-Ministru tal-Finanzi ħareġ bit-'tejorija' li rapport tal-FIAU kienu ġew miktuba sabiex jiġu leaked. L-attur jilmenta li l- imħallef sedenti kien fil-passat qarib ħafna persuna b'konnessjonijiet ta' politika partiġġjana ta' natura pubbika u magħrufa; kien persuna ta' fiduċja Billi l-każ tar-rikorrent għandu sfond qawwi ta' kxif ta' korruzzjoni serja minn individwi fil-Gvern jew viċin tiegħu, ir-rikorrent ma jistax ikollu serħan il-moħħ illi l-ġustizzja tkun tidher li saret miegħu; lanqas is-soċjeta` in ġenerali li qed titlef il-fiduċja fl-istituzzjonijiet; TAL-ĦARSIEN TAL-INDIPENDENZA MPARZJALITA` TAL-QRATI Illi l-Artiklu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja tad-Drittijiet tal-Bniedem u l- Artiklu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta jartikolaw il-jedd ta' kull persuna għal smiegħ ġust u pubbliku minn tribunal indipendenti u imparzjali stabbilit bil- liġi waqt kontestazzjoni tad-drittijiet u obbligazzjonijiet ċivili tagħha. il-jedd jinsab fil-qalba tat-tħaddim ta' demokrazija robusta u liberali mħaddma taħt is-saltna tad-dritt. Ma jistax ikun hemm saltna tad-dritt mingħajr ġudikatura imparzjali u indipendenti. Imħallfin li ma jiddependu minn ħadd, partikolarment mhux mill-fergħa eżekuttiva tal-Istat, u li ma jkunux infettati b'xi interess jew preġudizzju favur naħa jew oħra tal- partijiet li jidhru quddiemhom biex iħarsu d-drittijiet tagħhom. Mingħajr dan l-aċċess għall-ħarsien mill-għassiesa indipendenti u imparzjali, id- drittijiet l-oħrajn jibqgħu fuq il-karta iżda fil-verita` jisfumaw fix-xejn; Illi l-ilment tal-attur f'din il-kawża ma jestendix għall-indipendenza ta' din il-Qorti billi huwa ristrett għall-allegat imparzjalita` tal-imħallef sedenti; RAĠUNIJIET GĦAL RIKUŻA MHUX RISTRETT GĦAL DAWK ELENKATI FIL-KODIĊI RITWALI Illi l-kodiċi ritwali tagħna, permezz tal-Artiklu 733 tiegħu, jagħti lista ta' raġunijiet għal rikuża jew astensjoni ta' mħallef li fil-qosor jikkonsistu fil- qrubija tiegħu ma', jew ikun tutur, kuratur, werriet jew prokuratur ta' xi parti; qrubija mal-avukati difensuri; ikun involut b'xi mod fil-kawża billi jkun ħareġ xi flus għaliha, jkun xhud, ikun ta' parir dwarha, jew tkun diġa` ġiet quddiemu; hu jew martu/żewġha jkollhom interess dirett jew indirett kif tinqata' l-kawża; jew ikollhom kawża kontra xi parti jew ikunu kredituri jew debituri tagħha. Skont l-Artiklu 733, dawn ir-raġunijiet huma tassattivi billi l-ebda rikuża jew astensjoni ma tista' ssir jekk mhux għal xi waħda minnhom, anke jekk il-leġislatur żied l-għadd u x-xorta ta' raġunijiet speċjalment f'dawn l-aħħar snin1 – li juri li wara kollox ir-raġunijiet għa- rikuża jew astensjoni cannot be cast in stone minkejja l-pretenzjonijiet tal- leġislatur li jkun qiegħed ikoprihom kollha bil-monopolju li almenu mis- Seklu Tmintax sa żminijiet Moderni kien jippretendi li għandu fuq il- produzzjoni leġislattiva. L-introduzzjoni fil-liġi tagħna tal-Kostituzzjoni u tal-Konvenzjoni Ewropeja ġiebet fonti ta' dritt ġodda u ġerarkikament superjuri għall-kodiċi ritwali b'mod li llum minkejja dak li jgħid l-Artiklu 733 jista' jkun hemm għadd indeterminat ta' raġunijiet oħra bażi tar-rikuża jew astenzjoni, abbażi tal-Artiklu 39 tal-Kostituzzjoni u tal-Artiklu 6 tal- Konvenzjoni Ewropeja li jesiġu li s-smiegħ tal-kawżi jsir minn tribunal indipendenti u mparzjali.2 Raġunijiet li jiġu identifikati u elaborati mill- ġurisprudenza kemm tal-pajjiżi firmatarji tal-Konvenzjoni kif ukoll mill- Qorti sopranazzjonali tad-Drittijiet Umani ta' Strasburgu; IMPARZJALITA` OĠĠETTIVA U SOĠĠETTIVA Illi l-Qorti Ewropeja tad-Drittijiet tal-Bniedem evolviet id-distinzjoni bejn 1 Att XLVI.1973.108; XXIV.1995.281; IX.2004.11; VII.2007.22 2 ara per eżempju sentenzi Qorti Kostituzzjonali Sant vsKummissarju tal-Pulizija 2/4/90; Cachia vs Onor.Prim Ministru et 10/10/91; Bugeja et vs Onor.Prim Ministru noeet 17/6/94 u PA (Sede Kostituzzjonali) Ghirxi vs Onor.Prim Ministru et 1/11/96); Dr. A. Mifsud vs On. Prim Ministru et -17 ta' Lulju 1996 imparzjalita` soġġettiva u dik oġġettiva. Denmark (1989) hekk fissret id-distinzjoni bejniethom: Illi f'dan il-każ, l-ilment tal-attur huwa limitat għal allegat nuqqas ta' imparzjalita` oġġettiva. Illi b'danakollu huwa intuwittiv li mhux kull biża' ta' imparzjalita` għandu jwassal għal rikuża. 5 Hoong Phun, Dekan tal-Fakulta' tal-Liġi fl-Universita` ta' Auckland u mħallef fil-Qorti tal-Appell fi New Zealand, ikkwotat fil-ktieb Judicial Recusal: Principles, Process and Problems ta' Grant Vella Zahra, 2009 Apparti minn hekk, din il-Qorti, ippreseduta mill-Onor. Imħallef Joseph Butler Hammet, wissiet li "r-rikuża mhux ħaġa ta' konvenjenza iżda ta' Ġustizzja u għalhekk sabiex wieħed jirrikorri għaliha, ir-raġuni trid tkun fondata; altrimenti tagħti lok għall-abbuż".6 Il-House of Lords, f'Porter v Lejman iddikjarat li dak li għandu jiġi stabbilit hu jekk "the fair minded and Fi kliem Lord Reginiano – awtur tal-Woolf Reforms li ġiebu riforma radikali fis-sistema ta' ġustizzja ċivili Ingliza - il- jikkummenta f'kawża fejn l-imħallef kien klijent tal-avukat tal-attur, li ma żammlux flus meta biddillu t-testment.9 Tenut kont li l-bniedem raġonevoli kellu jkun jaf sew it-tradizzjonijiet u l-kultura tan-nies tal-liġi, il-Privy Council, f'appell minn New Zealand, iddeċieda li l-assoċjazzjoni preċedenti ta' klijent u avukat bejn xhud u imħallef tmien snin qabel ma kinitx issarraf f'imparzjalita`.10 F'kawża oħra ġie ritenut li "the fair minded and informed to automatic disqualification"; il-Qorti tal-Appell Ingliża qalet li "the fact Illi l-fehma tal-litigant li jitlob ir-rikuża hija importanti, iżda mhix deċiżiva. Ċertament mhix fehma oġġettiva, anke jekk tista' tkun ġusta: "The 'tħoss' jew 'jidhrilha' li ġudikant jista' jkun parzjali, allura dak il-ġudikant għandu ma jiħux konjizzjoni ta' dik il-kawża. Apparti l-obbligu li l-liġi timponi fuq il-ġudikant li joqgħod f'kull kawża li tiġi lilu assenjata skond il- liġi u li jastjeni jew jilqa' l-eċċezzjoni tar-rikuża fil-każijiet biss fejn ikun legalment ġustifikat li huwa ma jkomplix jieħu konjizzjoni ta` dik il-kawża, mhux kull 'ħsieb' ta' parzjalita` li jista' talvolta jgħaddi minn moħħ parti jew oħra, jista' jingħad li huwa 'oġġettivament ġustifikat'. It-test oġġettiv tal-imparzjalita`, anke kif mifhum mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem jirrikjedi li jkun hemm bażi oġġettivament riskontrabbli.14 "The might imperil their prospects of success, even if, when viewed objectively, 12 Sortino v Das Legal Expenses Insurance Co Ltd (2003) EWCA Civ 1071; (2004) IR.L.R. 218 13 "Dan kollu jwassal lil din il-Qorti tikkonkludi illi, kif irriteniet il-Qorti Ewropea fil-każ St. Leonard's Band Club vs Malta deċiża fid-29 ta' Lulju 200 ) b'referenza wkoll għall-każ ta' Ferrantelli and Portanier Mifsud vs Italy, 14 ara : QK : Dr Joseph Butler Gits Agius et vs Direttur Generali tal-Qrati tal- Gustizzja et : 25 ta` Novembru 2016 ; QK : 12 ta` 12 ta` Gunju 2017 : Joseph Ferriggi et vs Onorevoli Prim Ministru et ; QK : Antonio Purshouse et vs Rev Henry Fletcher OP et noe : 26 ta` Frar 2009 Il-Qorti żieded tgħid li dan it-test Illi huwa minnu li "justice must not only be done, it must also be seen to be done"16 u dan minħabba l-ħtieġa li l-pubbliku jkollu kunfidenza fil-Qorti. mhux tas-sentiment popolari. Anzi jkun imparzjali dak l-imħallef li jbaxxi Illi l-abbli avukati difensuri tal-attur, fin-nota ta' sottomissjonijiet, jiċċitaw dan il-bran minn sentenza ta' Lord Harmsworth: 2017, paġna 602 Illi in re: Grech v Avukat Generali, il-Qorti Kostituzzjonali, kuntrarjament għall-ewwel Qorti, sabet li kien hemm dehra ta' imparzjalita` oġġettiva: "Għalkemm huwa minnu illi, kif jixhed l-istatut tal-Assoċjazzjoni Radju Marija, dik l-assoċjazzjoni u t-tmexxija tar-radju huma indipendenti mill- Arċidjoċesi, u ma hemm ebda rabta ġerarkika formali bejn l-Arċi-djoċesi u r-radju, ma hijiex għalkollox imġebbda l-perċezzjoni ta' rabta mill-qrib Din il-perċezzjoni tiġi ġġenerata mill-fatt oġġettiv illi d-direttur tal-programmi għandu dejjem ikun kjeriku, meta tqis l- istqarrija tal-istess direttur illi jekk "jisgarra" jibgħat għalih l-Arċisqof, u meta tqis ukoll illi l- Provinċjal tad-Dumnikani kellu s-setgħa li jesiġi u jikseb ir-riżenja tal-istess direttur tal-programmi minn dik il-ħatra. Huwa minnu illi hemm distinzjoni bejn ir-rwol tad-direttur tal-programmi u dak tal-president tal-assoċjazzjoni iżda t-tnejn għandhom rwol ewlieni fit-tmexxija tal-istess assoċjazzjoni li, għar-raġunijiet imsemmija fuq, ma hijiex għal kollox ħielsa minn rabta, li tista' wkoll tidher ġerarkika, mal-Arċidjoċesi. "Fiċ-ċirkostanzi għalhekk, ma hijiex irraġonevoli l-perċezzjoni li hemm rabta tali bejn l-Arċdjoċesi u l-assoċjazzjoni li tagħha l-imħallef huwa president li tista' tolqot ħażin id-dehra ta' imparzjalit oġġettiva ta' min għandu rwol fit-tmexxija ta' dik l-assoċjazzjoni. Id-dubju ma huwiex wieħed li ma jitqiesx oġġettivament ġustifikat, ukoll jekk dak id-dubju ma jolqotx l- imparzjalit soġġettiva tal-imħallef"; Illi l-każ ta' Amodio ukoll għandu ċertu xebħ ma' Grech v Avukat Augusto Amodio tressaq quddiem il-House of Lords li ddeċidiet li ma kellux immunita` minn proċeduri t'arrest u estradizzjoni dwar l- imġieba tiegħu meta kien fil-poter. Wieħed mil-Law Lords kien direttur u ċermen, bla ħlas, ta' Amnesty International Charity Ltd., li kellha relazzjonijiet mill-qrib ma' B'danakollu, is-sentenza ġiet imħassra. Illi fil-każ odjern, kuntrarjament għaż-żewġ każijiet li għadhom kif ġew iċċitati, ċertament m'hemm l-ebda rabta attwali bejn l-Imħallef u l-Gvern INVOLVIMENT POLITIKU RIĊENZJURI Illi apparti s-silta li jiċċita l-attur, tajjeb jinħad ukoll dak li jkompli jgħid Illi tajjeb li kliem Lord Harmsworth jittieħed fil-kuntest li fih intqal. Fil-kawża in kwistjoni, Lannon kien iċ-ċerman tal-Rent Assessment Committee. Freshwater Company għamlet ir-Rent Assessment Missieru kellu kawża pendenti dwar il-kera kontra Freshwater Lord Harmsworth skwalifikah milli joqgħod fuq il-Committee. Illi l-każ ta' Lord Harmsworth huwa wieħed mill-każijiet ta' imparzjalita` oġġettiva fejn tipikament ikun hemm xi fatt estern li jikkomprometti lill- imħallef waqt is-smiegħ tal-kawża; Illi l-istanzi ċċitati mill-attur fejn tinstab imparzjalita` oġġettiva kienu każijiet li fihom ikun hemm konnessjoni attwali bejn l-imħallef u parti jew il-kwistjoni li tqanqal il-parti. Fil-każ ta' L-Onor. Avukat Generali et iċċitat mill-attur, mart l-imħallef ivi sedenti kienet membru tal-Parlament Ewropew li esprimiet ruħha dwar il-materja mqanqla fl-istess kawża. Fil-każ ta' Lawrence Camilleri Pesci v Avukat Generali et, l- imħallef kien, waqt is-smiegħ tal-kawża kontra l-Kurja, ċermen ta' Radju Min-naħa l-oħra, l-attur qiegħed jitlob ir-rikuża minħabba li l- imħallef sedenti "kien persuna ta' fiduċja tal-Gvern preżenti u stante illi l- każ tar-rikorrent għandu sfond qawwi u materjali ta' kxif ta' korruzzjoni serja fil-'kurituri tal-poter' tal-istess Gvern preżenti u minn individwi jew fil-Gvern jew viċin persuni ta' poter fil-Gvern" u minħabba li "kellu, fil- passat qarib ħafna, konnessjonijiet ta' politika partiġġjana ta' natura pubblika u magħrufa";21 Illi f'Azzopardi v Avukat Ġenerali22 din il-Qorti, diversament ippreseduta, irrimarkat li "it-trapass qasir taż-żmien li jilmenta bih ir-rikorrent, mhuwiex per se raġuni suffiċjenti sabiex twassal persuna raġjonevoli għall- konkluzjoni li l-preżunzjoni tal-imparzjalita` tal-ġudikant qed tiġi mminata, u m'għandux l-effett li jitfa' dell negattiv ta' parzjalita` fuq in-newtralita` ġudizzjarja tal-ġudikant. Jingħad ukoll li, għalkemm din il-Qorti tifhem li dan il-fattur seta' ħoloq fir-rikorrent il-biża' ta' parzjalita` tal-Maġistrat favur tal-kontro-parti, il-Qorti, tenut ukoll il-mertu xejn politiku tal-kawża tal-libell, hija konvinta illi dan it-trapass ta' żmien, qasir kemm huwa qasir, m'huwiex biżżejjed biex jinstawra biża' oġġettivament ġustifikabbli li l- Maġistrat ma jkollhiex imparzjalita` suffiċjenti għall-finijiet tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni u l-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni; "F'dan l-istadju wkoll, huwa opportun li jiġi senjalat li din il-Qorti ma rriskontrat ebda prova li mqar tagħti x'tifhem li l-Maġistrat żammet xi rabta jew relazzjoni mal-Partit Laburista, jew baqgħet tesprimi b'xi mod il- fehmiet politiċi tagħha minkejja t-trapass pjuttost qasir ta' żmien bejn l- involviment tagħha fil-politika u l-ħatra tagħha bhala ġudikant. Inoltre, in- 21 ara fol 17 22 Samuel Gafa v L-Avukat Generali 0 .07.2017 Qorti Ċivili, Prim'Awla, sede Kostituzzjonali, per Onor. Imħ. natura u l-grad ta' dik ir-rabta li kellha l-Maġistrat qabel il-ħatra tagħha m' humiex tali li jistgħu jiġġustifikaw oġġettivament id-dehra ta' nuqqas ta' imparzjalita` da parti tagħha bħala ġudikant, jew li tista' tagħti lok għal xi tħassib oġġettiv dwar l-imparzjalita` tagħha"; Il-Qorti Kostituzzjonali23, li kkonfermat is-sentenza msemmija, qalet li : Din il-Qorti, bhall-ewwel Qorti qabilha, ma tistax ma tfakkarx illi s-socjeta` Maltija hija dik li hi f'termini ta' limitazzjonijiet anke fil-qasam tal-politika li, inevitabbilment, hija wahda partiġġjana u f'kull każ ser jiġu riskontrati dawk il-kawżi b'xejra ftit jew wisq politika li ser jiġu assenjati lil ġudikanti li jkunu esprimew il-fehma politika tagħhom fil-passat qabel il-ħatra tagħhom għall-ġudikatura. Madanakollu, diment li dawn il-fehmiet ma jibqgħux jiġu espressi jew b'xi mod manifestati esternament wara l- ġurament tal-ħatra, u diment li jista' jiġi identifikat distakk ċar bejn l- espressjonijiet tal-fehmiet - fosthom dawk soċjali, morali, reliġjużi u politiċi - u r-rwol tal-ġudikant, u fin-nuqqas ta' provi manifesti u inkonfutabbli li juru l-kuntrarju, hija l-fehma kkonsidrata ta' din il-Qorti illi f'dawn iċ- ċirkostanzi l-perċezzjoni oġġettiva ta' imparzjalita` tibqa' intatta"; "Illi r-rikorrent isemmi l-fattur taż-żmien billi kien hemm ftit wisq żmien bejn l-parteċipazzjoni attiva tal-Maġistrat fil-ħajja politika u l-elevazzjoni tagħha. Dan hu fatt. Iżda għalkemm huwa prudenti li wieħed iħalli aktar żmien jgħaddi, dan fih innifsu ma jneħħi xejn mis-solennita` tal-ħatra u tal- ġurament li jieħu ġudikant; "Illi dwar dan ir-rikorrent irribatta li l-ġurament fih innifsu ma jservix biex jgħatti l-apparenza ta' parzjalita`. Dan hu minnu imma fil-fehma ta' din il- Qorti, jenħtieġ li ikun hemm fatturi oħra oltre iż-żmien sabiex twarrab l-imparzjalita` preżunta tal-ġudikant - 'There is no reason to doubt in "Din il-Qorti tirribadixxi dak li ġja` osservat li l-każ odjern m'għandux dimensjoni politika tal-kejl li jfisser ir-rikorrent fl-appell tiegħu, salv għall- fattur wieħed biss, jiġifieri dak li l-partijiet huma politiċi minn partiti Għalhekk ukoll, il-fattur taż-żmien bejn il-parteċipazzjoni tal- Maġistrat fil-ħajja politika u l-ħatra tagħha bħala ġudikant huwa immaterjali u m'għandux l-effett li qed jipprova jagħtih ir-rikorrenti bit-talba għar-rikuża "Il-Qorti tissenjala li l-ġurament tal-ħatra jopera biex joqtol u jxejjen kull rabta mal-passat tal-ġudikant fir-rigward ta' dawn il-fehmiet fosthom dawk politiċi li setgħu ġew imħaddna minnu qabel inħatar bħala ġudikant, u huwa immaterjali kemm ikun għadda żmien bejn l-espressjoni tal-fehmiet politiċi jew l-attivita` fil-qasam politiku u l-hatra tal-persuna bħala ġudikant għall-finijiet tal-presunzjoni oġġettiva tal-imparzjalita`, għax altrimenti tkun qed tiġi wkoll imminata serjament is-saħħa u s-solennita` tal- ġurament tal-ħatra li żgur hija ħaġa li għandha tiġi evitata akkost ta' kollox in vista tal-fatt illi, kif gie rapportat:- "The principle of impartiality is an important element in support of the confidence which the courts must inspire in a democratic society";24 Illi l-maġistrat imsemmija kienet kandidata għall-elezzjonijiet ġenerali ftit xhur qabel ma semgħet il-kawża in kwistjoni. L-imħallef sedenti kien persuna ta' fiduċja sa ftit iktar minn tlett snin ilu. F'Ottubru 2015 inħatar court attorney u qata' kull kuntatt mal-politika; ma persuna tinħatar bhala ġudikant fiha innifisha m'għandhiex issarraf f'sejbien ta' preġudizzju da parti tal-istess ġudikant jekk wieħed jew aktar mill-partijiet li jidhru fil-kawża huma ta' twemmin politiku differenti. rikorrent jargumenta li bħala kandidata, iktar minn espressjoni, il-Magistrat uriet konvinzjoni politika sħiħa u konformita` mal-linja politika tal-partit li kienet timmilita fiha. Għal dan l-aggravju, din il-Qorti in re: Azzopardi v L-Avukat Generali wieġbet hekk: "Illi kif ġja` premess ġaladarba persuna tiġi maħtura bħala ġudikant dik il- persuna hija preżunta li hija mparzjali. Ir-rikorrent ma ressaq l-ebda prova ta' preġudizzju attwali lejh fil-Maġistrat għajr għall-kumment u għall- konvinzjoni politika tagħha. Ir-rwol tagħha bħala kandidata politika kien 2017, paġna 602 anteċedenti għall-ħatra u l-kontendenti kienu unanimi li l-Maġistrat ma żammet l-ebda rabta mal-partit politiku tagħha wara l-ħatra; "Illi din il-Qorti temmen li kull gudikant għandu jwieġeb għall-istandards għoljin għalkemm kull ġudikant huwa uman. Madanakollu kulħadd għandu jifhem li malli ġudikant jieħu l-ġuramenti tal-uffiċju tiegħu/tagħha, jinqata' mill-ambjent ta' politika u ta' partiġġjaniżmu politiku kif jinqata' mill-isfera Malli ġudikant jieħu l-ġuramenti tal-ħatra, l- opinjonijiet u twemmin tiegħu/tagħha jiġu ridimensjonati u jidħlu fl-isfera ta' opinjoni jew twemmin prettament privat u personali. Dejjem jibqa' fid-dmir li jiġġudika skont il-liġi u l-fatti"; Illi fil-kawża Busuttil v Avukat Generali, li l-attur stieden lil din il-Qorti sabiex tifli sewwa, din il-Qorti, denjament ippreseduta mill-Onor. Imħallef Joseph Butler Hammet, ma sabitx imparzjalita` fil-fatt li mart l-Imħallef Antonio Butler kienet involuta fil-politika, fil-veste tagħha ta' membru parlamentari fil-parlament Ewropew mal-partit li f'Malta jinsab fil-Gvern u li l-attur f'dik il-kawża kien qiegħed jixli b'xi attivitajiet mikxufin permezz tal-hekk imsejjħa Panama Papers; hija iżda sabet li kien hemm l-apparenza ta' bias bil-fatt li l-Onorevoli Butler tkellmet ukoll pubblikament proprju fuq "a) L-interess finanzjarju "Fil-fehma tal-Qorti, l-Onor Marlene Butler m`għandhiex titqies li għal raġunijiet finanzjarji għandha interess dirett jew indirett dwar kif żewġha l- Onor Imħallef Butler sejjer jippronunzja ruħu fl-appell tal-kjamati mid- digriet tal-Magistrat Ian Bugeja Inferrera... "Il-Qorti taċċetta li l-Onor. Mizzi kienet eletta fi process elettorali fuq il- merti tagħha f`isem il-Partit Laburista u li kienet eletta mill-poplu. "Anke dan il-fatt waħdu mhux biżżejjed sabiex iwassal lil din il-Qorti biex tibdel il-fehma tagħha dwar l-interess dirett jew indirett. "b) L-istqarrijiet pubbliċi ta` l-Onor Marlene Butler dwar il-każ tal- "Panama Papers" "Irrizulta li l-Onor Marlene Butler tkellmet fl-14 ta` Gunju 2017 fil- Parlament Ewropew dwar il-kwistjoni tal-"Panama Papers". "B`żieda ma` dak li osservat aktar kmieni dwar ilmenti tar-rikorrent wieħed wieħed, il-Qorti tisħaq illi fil-fehma tagħha l-fatt – iżolat waħdu – li l-Onor Butler huwa miżżewweġ lill-MEP tal-PL l-Onor Marlene Butler ma jikkostitwix waħdu riskju ta` mparzjalita`, u allura ta` ksur tal-jedd għal smigħ xieraq tar-rikorrent, jekk ma jirrikużax ruħu fil-każ li gie quddiemu. "Fl-istess waqt tisħaq ukoll illi d-dikjarazzjonijiet pubbliċi li għamlet l-Onor. Mizzi, in partikolari dak mistqarr minnha fis-seduta tal-Parlament Ewropew tal-14 ta` Gunju 2017, marbuta dawn mal-fatt illi hija miżżewġa lill-Onor Imħallef Butler kellhom iwasslu lill-istess Onor Imħallef Butler sabiex jirrikuża ruħu propju għaliex ir-rabta matrimonjali bejn it-tnejn issa kienet tikkostitwixxi riskju gravi ta` mparzjalita` u allura ksur tal-jedd għal smigħ xieraq tar-rikorrent. "Tajjeb jingħad illi l-Onor Marlene Butler – ghax MEP – u allura ghax politiku - kellha kull jedd titkellem fil-Parlament Ewropew dwar il-każ tal- "Panama Papers". Dak kien dritt għal kollox leġittimu tagħha. Hekk irriżulta ppruvat skont il-ligi li għamlet fl-14 ta` Gunju 2017. Hemm esprimiet il- fehmiet tagħha kjarament u mingħajr ekwivoċi. "Iżda meta mbagħad ftit aktar minn xahar biss wara dak id-dikors, u cioe` fis-27 ta` Lulju 2017, tressaq quddiem żewġha l-Onor. Imħallef Butler, il-każ li kien relatat tant mill-qrib ma` dak li martu kienet tkellmet dwaru fil- Parlament Ewropew, il-ħarsien tal-jedd għal smigħ xieraq, tradott fl-essenza tiegħu, f`kondotta li fid-deher tiggarantixxi l-imparzjalita` tiegħu kellu jwassal lill-Onor. Imħallef Butler sabiex jastjeni. "B'hekk, bl-aktar mod ċar u kristallin, l-Onor. Imħallef Butler kien iwarrab fil-ġenb, imqar fl-aħjar interess tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja, kull xrara jew sembjanza ta' dubju dwar kull deċiżjoni jew provvediment futur tiegħu fil-każ li kellu quddiemu. "Għalhekk l-eċċezzjonijiet fil-mertu tal-intimat u tal-kjamati fil-kawża qegħdin ikunu respinti kollha, u l-ewwel tliet talbiet tar-rikorrent milqugħa kollha";26 Illi għalhekk, il-konnessjonijiet passati tal-imħallef sedenti mal-politika ma jsarrfux tabilfors f'imparzjalita` oġġettiva. Dan apparti li l-fattispeċje tal- mertu tal-każ tallum, li huwa dwar in-nuqqas tal-għoti tal-istatus ta' whistleblower lill-attur, seħħ meta l-imħallef sedenti ma kienx għadu persuna ta' fiduċja kif ukoll għaliex m'għandux x'jaqsam, minnu nnifsu, mal-politika, imma m'għemil amministrattiv. Dak li ngħad f'Azzopardi v Avukat Generali jgħodd għall-każ preżenti: għalkemm fl-isfond jista' jkun hemm riperkussjoni politika, il-kawża nnifisha mhix ta' natura politika; PERSUNA TA' FIDUĊJA Illi b'danakollu, l-attur qiegħed jilmenta mhux biss mill-konnessjoni fil- passat tal-imħallef sedenti mal-politika, imma wkoll għax kien persuna ta' fiduċja "tal-Gvern preżenti". Għall-preċiżjoni, fis-sena 2015 kien hawn Gvern differenti, anke jekk kompost mill-istess partit politiku. U l-imħallef sedenti jista' jingħad li kien persuna ta' fiduċja tal-"Gvern" fis-sens biss li kien persuna ta' fiduċja tal-Ministru Għal Għawdex ta' dak iż-żmien. Is-sentenza ġiet imħassra mill-Qorti Kostituzzjonali fit-21.10.2018 iżda għal raġunijiet differenti minn dawk suesposti, u li għalhekk m'hemmx pronunzjament kontrihom mill-Qorti Kostituzzjonali. Ministeru għal Għawdex għandu setgħat limiti għat-territorju tal-gżira Għawdxija. Il-Qorti tifhem li l-attur mhux qed jallega korruzzjoni fi ħdan dan il-Ministeru. Kieku kien hekk, l-imħallef sedenti ma kien ikollu l-ebda eżitazzjoni li jastjeni bħalma għamel f'każ fejn kien hemm ilment (mhux ta' korruzjoni) li seta' nvolva lill-istess Ministeru waqt li huwa kien jaqdi l- inkariku tiegħu hemmhekk – kif jaf wieħed mill-abbli avukati difensuri tal- attur odjern li jippatroċinja wkoll lill-attur. Lanqas ma hija din il-kawża diretta kontra l-persuni msemmijin fin-nota ta' sottomissjonijet tal-attur, għalkemm il-Qorti tifhem ukoll li tista' teffettwahom. hekk, ċertament li l-imħallef sedenti fil-qadi tiegħu ta' persuna ta' fiduċja tal-Ministru għal Għawdex ma kellu l-ebda konoxxenza u wisq inqas involvement f'dak li dawn l-individwi setgħu għamlu dak iż-żmien; Illi l-qagħda tal-imħallef sedenti għandha ċertu xebħ mal-kawża Pullar v. United Kingdom:27 27 kawża numru 20/1995/526/612 Illi Mc Laren instab ħati u appella quddiem il-High Court. Illi l-Qorti Ewropeja ma qablitx mal-Commission. Hija kkonkludiet li: Illi bħall-każ ta' Pullar, l-imħallef intrabat bil-ġurament u ma kienx involut la fil-każ quddiemu u lanqas f'dak li l-attur isostni li hemm fl-isfond tiegħu; Illi l-fiduċja tal-pubbliku fil-Qrati titlob li jekk ikun jidher li hemm imparzjalita` l-imħallef għandu jwarrab. B'danakollu, kif tajjeb ingħad ukoll minn din il-Qorti, ippreseduta mill-Onor. Borg Vassallo Joseph Ali, "biex raġuni twassal għall-astensjoni jew għar-rikuża ta` ġudikant, din trid tkun waħda konkreta, mhux merament perċepita".28 Trid tkun tali li jasal għaliha il-"fairminded and informed observer" li allura jifhem l-etika u l- ġurament li bihom huma marbutin il-ġudikanti kollha, u jifhem li l-ġurament tal-ħatra joftom lill-imħallef mill-passat tiegħu. Biex dan isir m'hemmx għalfejn jgħaddi xi żmien konsiderevoli. Fi kwalunkwe każ twemmin u saħansitra attiviżmu politiku (jew ta' xort'oħra, per eżempju reliġjuż - iżda dawn ma jolqotx il-każ preżenti) m'humiex raġuni għar-rikuża. Lanqas hija awtomatikament raġuni l-impjieg fl-istess entita` (f'dan il-każ il-Gvern) li uffiċċjali oħrajn tagħha b'xi mod tkun involuta fil-kawża quddiem l- imħallef. Biex ikun hemm lok għal din ir-raġuni, jew perċezzjoni pubblika, l-imħallef irid ikun involut fl-attivita` li tispiċċa mertu tal-kontenzjoni fil- kawża quddiemu; jew ikun hemm rabta qawwija bejnu u l-uffiċjali kkonċernati. Fil-każ preżenti, l-imħallef sedenti kien attiv fil-politika iżda waqaf saħansitra żmien qabel ma laħaq Maġistrat. Il-mertu tal-każ preżenti – li lanqas hu wieħed proprjament "politiku" - twieled wara li hu laħaq ġudikant. Huwa kien person of trust tal-Ministru għal Għawdex u bħala tali ma kellux jiġi pperċepit minn osservatur newtrali li kellu, xi konnessjoni jew konoxxenza mal-affari li allegatament kienu nvoluti fiha uffiċjali oħrajn Għalhekk ma jirriżultax dak il-bias oġġettiv li qiegħed jara l-attur; Għar-raġunijiet suesposti, it-talba tal-rikuża ma tistax tiġi milqugħa. Spejjeż riżervati għall-ġudizzju finali. Onor. Imħallef