Rikors Maħluf Nru 288/15LM MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA Seduta tal-10 ta' Novembru, 2017 Josephine Bianchini (K.I. 020093M) vs. Mark Fitouri (K.I. 319930M) Rikors Maħluf Numru 288/15LM Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat mill-attriċi Josephine Bianchini fis-26 ta' Marzu, 2015 (minn issa 'l quddiem "l-attriċi"), li jgħid kif ġej: Illi l-esponenti hija ko-proprjetarja tal-fond No. 3, "Santa Rita House", Sqaq Qorti tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Illi l-intimat huwa l-proprjetarju tas-sit adjaċenti mal-proprjetà tal-esponenti, u ċjoè Plot No. 5, Sqaq Numru 2, Triq San Leonardu, Is-Swatar, Birkirkara, u li qiegħed attwalment jiżviluppa; Illi fil-kors ta' tali żvilupp u kostruzzjoni, l-intimat ikkawża u għadu qed jikkaġuna ħsarat notevoli fil-proprjetà tal-esponenti u mhux josserva l-liġi relattiva għad- distanzi legali bejn il-fondi fejn jirrigwarda skavar u/jew tqattiegħ tal-blat; Illi b'mod partikolari l-intimat mhux jibni skont il-prattika, l-arti u s-sengħa inkluż li mhux iżomm mad-distanza minima ta' sitta u sebgħin ċentimetri (76ċm) rikjesta mil-liġi meta ħammel u qatta' l-blat flaxx mal-linja diviżorja u dana bi ksur lampanti tal-artikolu 439 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta u tal-permess tal- iżvilupp ottenut minnu. Illi dan ġie ikkostatat kemm mill-Perit Anton Sajeba u l- Perit Raphael Mizzi Cremona (rapporti annessi u mmarkati 'Dok. JC11' u 'Dok. Illi l-intimat sa żmien reċenti ħafna kien għadu qed iqatta' l-blat, u għad jista' jkompli jiskava, u dan qed jagħti lok għal perikolu serju u gravi fl-istabbilità u l- integrità tal-proprjetà tal-esponenti; Illi l-istess intimat issa beħsiebu jtella' ħajt mal-blat li qatta' abbużivament kif ġjà ingħad, u għalhekk l-esponenti ser issofri preġudizzju irrimedjabbli għaliex b'tali kostruzzjoni ser tiġi negata kwalunkwe opportunità li l-ħsara kaġunata mill- iskavar tiġi rimedjata u li l-blat jew pedament taħt il-proprjetà tagħha jiġi ri- integrat (recte) u msaħħah; Illi ukoll, tali żvilupp ikkawża u għadu qed jikkawża ħsarat u danni fil-proprjetà tal-esponenti, konsistenti fi xquq u konsenturi mas-saqaf u fil-ħitan proprjetà tagħha, u dan kif ser jiġi ppruvat u ikkostatat waqt is-smigħ tax-xhieda u l- preżentata ta' provi oħra; Illi permezz ta' ittra legali datata 31 ta' Otturbru, 2014, kopja annessa u mmarkata 'Dok. JC 33', l-intimat ġie interpellat sabiex jiddeżisti milli jkompli jabbuża mil-liġi iżda ċjonostante baqa' għaddej bix-xogħlijiet. Għalhekk kellha ssir din il-kawża; 5 u 6. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Illi kontestwalment ma' dan ir-rikors ġuramentat, l-esponenti intavolat mandat ta' inibizzjoni fil-konfront tal-intimat (kopja annessa u mmarkata 'Dok. JC44') u dan sabiex l-interessi tagħha jiġu kawtelati u salvagwardjati; Jgħid għalhekk il-intimat għalfejn m'għandix din l-Onorabbli Qorti, għar-raġunijiet premessi:- Tiddikjara illi l-intimat ma żammx id-distanzi rikjesti mil-liġi meta ħammel u Tiddikjara illi b'konsegwenza ta' tali skavar u/jew ta' kostruzzjoni mod ieħor, il- qatta' l-blat flaxx mal-linja diviżorja, kif ingħad; intimat ikkawża ħsarat fil-proprjetà tar-esponenti; Tikkundanna lill-intimat sabiex a spejjeż tiegħu u fi żmien qasir u perentorju li jiġu lilu prefiss, jieħu dawk il-passi kollha neċessarji u opportuni u skont is-sengħa u l- arti jagħmel dawk ix-xogħlijiet neċessarji inkluż li jneħħi kwalsija kostruzzjoni taħt is-superviżjoni ta' perit nominand sabiex id-distanzi rikjesti mil-liġi jiġu rispettati u osservati; Tikkundanna lill-istess intimat sabiex a spejjeż tiegħu, u fl-istess żmien prefiss u taħt is-superviżjoni tal-istess perit nominand, jirrintegra u jerġa' jġib fis-sod il- pedament ta' taħt il-proprjetà tal-esponenti; Tikkundanah ukoll, sabiex fl-istess żmien prefiss u taħt is-superviżjoni tal-istess perit nominand, jirrimedja u/jew isewwi kwalunkwe ħsarat li huwa kkawża fil- proprjetà tar-esponenti a spejjeż tiegħu; 6. ix-xogħlijiet hekk ordnati fiż-żmien prefiss, tawtorizza lill-esponenti sabiex, taħt is-superviżjoni tal-istess perit nominand, twettaq hija stess ix-xogħlijiet mitluba fit-tielet (3), ir-raba' (4) u l-ħames (5) talbiet, a spejjeż tal-intimat; l-intimat ma jagħmilx Mingħajr ebda preġudizzju għat-tielet (3), ir-raba (4), il-ħames (5) u s-sitt (6) talbiet, u sussidjarjament għalihom, f'każ jkunux raġjonevolment possibbli, tillikwida d-danni sofferti mill-esponenti għan-nuqqas ta' osservanza tal-liġi u għall-ħsarat ikkawżati mill-intimat u tikkundana lill-istess intimat iħallas id-danni hekk likwidati lill-esponenti; Bl-ispejjeż kontra l-intimat li huwa minn issa nġunt in subizzjoni. illi tali xogħlijiet ma Qorti tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Rat ir-Risposta Maħlufa tal-konvenut Mark Fitouri (minn issa 'l quddiem "il- konvenut") li ġiet ippreżentata fit-28 ta' April, 2015, li biha eċċepixxa: Illi t-talbiet tar-rikorrenti (recte) huma infondati kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż. Illi l-azzjoni illum hija estinta u dan peress li l-mertu ġjà ġie trattat permezz tad- digriet li ngħata fil-mandat ta' ininbizzjoni numru 501/15/LSO u dan kif ser jirriżulta aktar 'l quddiem fil-kawża. Illi l-azzjoni mhix integra u dan billi tħalli barra l-proprjetarji taż-żewġ fondi u ċjoè kemm ir-raġel tal-attriċi kif ukoll il-mara tal-konvenut. Illi x-xogħol kollu li qed isir u ser isir huwa skont il-liġi, l-arti u s-sengħa u dan kif Illi l-esponenti ma kkawża ebda danni fil-konfront tar-rikorrenti u minkejja dan hi ser jirriżulta waqt it-trattazzjoni tal-kawża. trid tipprova d-danni u l-imputabilità tagħhom. Illi bla preġudizzju għal dak fuq eċċepit, ir-rikorrenti għandha tipprova dak li qed tallega inkluż it-talba għas-somma danni hekk pretiżi. Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri tal-intimati. Rat id-digriet tagħha mogħti fl-udjenza tas-6 ta' Mejju, 2015 fejn ġiet ordnata l-allegazzjoni tal-atti tal-mandat ta' inibizzjoni numru 501/2015/LSO u d- digriet tagħha mogħti fl-udjenza tat-30 ta' Novembru, 2015 fejn ġiet ordnata l-allegazzjoni tal-atti tal-proċeduri ta' disprezz fl-atti tal-mandat ta' inibizzjoni Rat l-atti kollha tal-kawża. Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Rat l-atti kollha tal-proċeduri Rikors Nru 501/2015/LSO u Rikors Nru Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet. Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati difensuri tal-partijiet. Rat il-verbal tal-udjenza tas-27 ta' Ottubru, 2017 fejn il-kawża tħalliet għal- lum għas-sentenza. Il-kwistjoni bejn il-partijiet L-attriċi tilmenta dwar xogħlijiet ta' skavar u tqattigħ ta' blat mill-konvenut fil- fond numru 5, Sqaq Numru 2, Triq San Leonardu, Ħaż-Zebbug (Malta) li huwa sit adjaċenti għall-proprjetà tal-attriċi bin-numru 3 fl-imsemmi sqaq. xogħlijiet ta' skavar u tqattigħ ta' blat, skont l-attriċi saru bi ksur tal-artikolu 439 tal-Kodiċi Ċivili peress li ma tħalliex bogħod mill-ħajt diviżorju ta' mill- inqas 76 ċentimetru u minħabba f'hekk ġew ikkawżati u qed jiġu kkawżati danni fil-proprjetà tal-attriċi. L-attriċi odjerna kienet talbet il-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni kontra l-konvenut u in eżitu ta' dawk il-proċeduri l-Qorti kif diversament preseduta kienet ordnat li jittieħdu miżuri rimedjali5 abbażi tar- rapport tal-perit tekniku Alan D'Agostino, liema xogħlijiet rimedjali kellhom isiru mill-konvenut odjern. Din il-Qorti kif diversament preseduta kienet ordnat 5 Digriet fl-atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni fl-ismijiet Josephine Bianchini vs. Mark Fitouri, Camilleri Farrugia. 501/201/LSO mogħti fit- 23.04.2015. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM ukoll li jittieħdu proċeduri ta' disprezz kontra l-konvenut odjern6 stante li għalkemm mir-rapport addizzjonali li kien sar sussegwentement mill-perit tekniku Alan D'Agostino jirriżulta li x-xogħlijiet rimedjali ordnati bid-digriet preċedenti tal-Qorti effettivament kienu saru mill-konvenut, dawn kienu saru mingħajr ma ġie avżat il-perit tekniku u għalhekk ix-xogħlijiet inkwistjoni ma sarux taħt is-superviżjoni tal-perit tekniku kif kien ordnat mill-Qorti. rriżulta effettivament li l-konvenut kien wettaq ix-xogħlijiet rimedjali ordnati mill-Qorti, din il-Qorti kif diversament preseduta kienet ordnat ukoll it- tkomplija tal-iżvilupp u x-xogħlijiet ta' kostruzzjoni da parti tal-konvenut, b'dan iżda l-konvenut ma ġiex eżonerat bl-ebda mod mir-responsabbiltà għal kwalunkwe ħsarat li tista' ġġarrab l-attriċi odjerna bix-xogħlijiet li diġà saru u li jistgħu jkomplu jsiru mill-konvenut odjern. Provi u riżultanzi Fix-xhieda tagħha l-attriċi Josephine Bianchini 7 tispjega li l-fond tagħha li allegatament ġarrab ħsarat, kien inxtara fiż-żwieġ u għalhekk nofsu huwa tagħha u in-nofs l-ieħor huwa ta' żewġha u flimkien magħha jgħixu t-tfal. L- attriċi tgħid li hija separata de facto minn żewġha u li bdew proċeduri ta' separazzjoni u li r-raġel tagħha ma riedx jipparteċipa f'dawn il-proċeduri u minħabba l-urġenza kellha tippreżenta din il-kawża f'isimha biss. L-attriċi tispjega kif il-konvenut sid il-fond ta' ħdejha, meta ta bidu għall-iżvilupp tal- proprjetà tiegħu, beda jqatta' l-blat b'mechanical trencher u wara li dan ma waqafx meta kienet insistit miegħu li jieqaf, fit-28 ta' Ottubru, 2014 hija kienet 6 Digriet fl-atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni 501/2015/LSO, 30.10.2015. 27 u 28. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM inkarigat lill-perit Anton Sajeba, biex jagħmel rapport dwar ix-xogħlijiet li kien qiegħed iwettaq il-konvenut, li skont hi kien ħa l-liġi b'idejh għax beda jqatta' il-blat inqas mid-distanza regolamentari ta' 76 ċentimetru mill-ħajt diviżorju ta' bejniethom. Fir-rapport tiegħu datat 28 ta' Ottubru, 2014 il-perit Anton Sajeba jgħid li x- xogħol ta' skavar (permess numru PA1608/10) kien qed isir eżatt mal-ħajt diviżorju bejn il-proprjetà tal-konvenut u l-proprjetà tal-attriċi u jgħid li kien avża b'dan lis-sid, il-konvenut, diversi drabi, l-aħħar darba kien fis-2.30p.m. tas-27 ta' Ottubru, 2017. L-attriċi għalhekk kienet inkarigat lill-avukat Andrew Abela Gillibrand biex jikiteb ittra bonarja lill-konvenut 9 biex iżomm id- distanza regolamentari u sabiex iżżommu responsabbli għal kull ħsarat li ġew ikkawżati jew jistgħu jiġu kkawżati fil-proprjetà tagħha. L-attriċi tispjega li kienet għamlet talba għall-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni10 tramite l-avukat tal-għajnuna legali, minħabba l-problema finanzjarja tagħha waqt separazzjoni minn mar-raġel, liema mandat ġie milqugħ provviżorjament. L- attriċi tgħid li sussegwentement ma ttiħdux passi ulterjuri mill-avukat tal- għajuna legali u wara talba għar-revoka tal-mandat mill-konvenut li ntlaqgħet, il-konvenut kompla bl-iskavar mingħajr ma jżomm id-distanzi saħansitra anki daħal taħt il-ħajt diviżorju. L-attriċi tgħid li għalhekk reġgħet inkarigat lill-avukat Abela Gillibrand u fis-26 ta' Marzu, 2015 ippreżenta rikors ieħor għal ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni11, numru 501/15/LSO. Fil-frattemp l-attriċi inkarigat lill-perit Henry Pannell sabiex isegwi l-każ mill-lat tekniku u perit mill- uffiċċju tiegħu, il-perit Raphael Mizzi Cremona għamel spezzjoni u rrediġa rapport Qorti tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM ieħor12, fejn irrapporta li għalkemm ma setax fiżikament jidħol fis-sit tal- iskavar biex ikejjel, mir-ritratti li ħa13 jgħid li evidenti li kien qed isir skavar ferm inqas mid-distanza regolamentari ta' 76 ċentimetri.14 L-attriċi tispjega kif fil-fond tagħha tfaċċaw konsenturi wara li l-konvenut beda jdamdam il-post bl- iskavar, konsenturi fil-ħitan u fis-soqfa, partikolarment fil-kċina, fil-kamra tal- pranzu, fil-kamra tas-sodda u fis-salott u l-perit Raphael Mizzi Cremona kien reġa' għamel rapport ieħor datat 18 ta' Marzu, 2015.15 Dan it-tieni rapport tal-perit Raphael Mizzi Cremona kien jinkludi ritratti tal-ħsarat u kien jispjega: 5 u 6. 14 Proprjament il-liġi tirrikjedi minimu ta' 76 ċentimetru. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM L-attriċi tgħid li f'xi ħin kienu għaddejjin diskussjonijiet mal-konvenut u l-perit tiegħu Stephen Calleja Amaira u f'Marzu 2015 kienu għamlulha offerta iżda ma kinitx konvinta fuqha. Fil-frattemp qalet li l-konvenut beda jibni r-rampa u ħajt tal- ġebel ta' seba' pulzieri flaxx mal-ħajt diviżorju. L-attriċi tgħid li l-Qorti li kienet qed tisma' l-proċeduri tal-Mandat kienet imxiet fuq il-konklużjonijiet tal-perit tekniku Alan D'Agostino, u ċjoè odnat li jiġi rtirat lura kulma kien laħaq sar, ċjoè r- rampa u l-ħajt, sa 18-il ċentimetru u l-ispazju infurzat bil-konkrit ta' saħħa grade C30 u vireg tal-ħadid T12 u T20, taħt is-sorveljanza tal-istess perit L-attriċi tgħid illi f'din il-kawża qiegħda tinsisti li l-konvenut iżomm xorta is-76 ċentimetru distanza fl-iskavar u li l-konvenut jagħmel tajjeb għall- ħsarat. L-attriċi ssemmi kif kienu saru proċeduri ta' disprezz lejn l-awtorità tal-Qorti kontra l-konvenut minħabba li x-xogħlijiet ordnati mill-Qorti ma kinux saru taħt is-sorveljanza tal-perit Alan D'Agostino u tgħid li sussegwentement meta l- perit D'Agostino għamel ir-rapport addizzjonali tiegħu wara li l-konvenut kien għamel ix-xogħlijiet ordnati mhux taħt is-superviżjoni tiegħu, l-istess perit tekniku kien qagħad fuq li kien qallu l-konvenut li x-xogħol, tip ta' konkrit u vireg kienu saru kif ordnati mill-Qorti. L-attriċi tgħid li kellha suspetti jekk hux veru dak li qal il-konvenut lill-perit tekniku u tgħid li r-rampa li kellha tersaq lura fil-fatt baqħet kif kienet meta saret l-ewwel darba, qabel l-ewwel digriet Qorti tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM L-attriċi tgħid ukoll li wara t-tieni rapport tal-perit Mizzi Cremona, il-konsenturi baqgħu jiżdiedu u żdied id-dħul tal-ilma minn taħt il-cupboards tal-kċina, li kien qed jiskula minn bejn il-qoxra ħajt li tella' l-konvenut mal-qtugħ tal-blat. Fil-fatt sar addendum 16 mar-rapport oriġinali tal-perit Mizzi Cremona bir-ritratti spjegattivi. Dan ir-rapport li hu datat 6 ta' Frar, 2016 jgħid: L-attriċi tgħid illi l-perit Mizzi Cremona kien infurmaha wkoll li bi ksur tar-regolamenti tal-bini l-konvenut ma kienx kopert b'polza ta' assigurazzjoni għall-ħsarat li setgħu jsiru lil terzi waqt il-bini. Josephine Bianchini tgħid ukoll illi kienet għamlet diversi rapporti lill-Pulizija dwar il-ħsarat li kienet ġarrbet. In kontroeżami l-attriċi tikkonferma17 li d-dar hija nofsha tagħha u nofsha tar- raġel tagħha Angelo li però mhux qed jagħti każ għax ma jgħix hemmhekk. L- attriċi tgħid li fil-Mandat kien involut ukoll ir-raġel, imma issa ma riedx joħroġ 37 bir-ritratti a fol. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM aktar spejjeż u għax kien tal-fehma li l-problema kienet solvuta. L-attriċi għalkemm tgħid li ma kinitx taf bil-condition report tal-perit tal-konvenut, tiftakar li qabel ma beda x-xogħol kien ġie d-dar tagħha l-perit tal-konvenut u fil-fatt wara li ġiet murija l-conditon report tal-perit Stephen Calleja Amaira datat 2 ta' Ottubru, 201418, ikkonfermat li kienet ingħatat kopja tiegħu. ltaqgħu l-perit tal-konvenut mal-perit tagħha, li dak iż-żmien kien il-perit Anton Sajeba, li kien jaf b'dan ir-rapport. L-attriċi tgħid li ma tixtieqx li l- konvenut isewwilha l-ħsarat hu għax dan kien qabbad nies oħrajn biex għamel it-tiswijiet tal-ġirien u t-tiswijiet li kien għamel ma kinux għoġbuha. Meta ġiet mistoqsija jekk kinitx taf li l-proprjetà li kien qed jibni l-konvenut li tmiss mal- proprjetà tagħha kienet effettivament tiegħu personali fejn ser imur jabita hu u l-familja tiegħu, l-attriċi tikkonferma li dan kienet tafu u li l-konvenut kien ta' spiss fuq is-sit jissorvelja x-xogħlijiet. Xehdet ukoll l-Ispettur Charlotte Perini li kkonfermat19 li kienu saru 7 kwereli dwar xogħlijiet li kienu qed isiru maġenb ir-residenza tal-attriċi u kienu saru seba' rapporti lill-Pulizija20 datati 18 u 25 ta' Novembru u 22 ta' Diċembru, 2014, 14 u 19 ta' Jannar, 2015 u 14 ta' Frar u 24 ta' Ġunju, 2015 dwar skavar mill-konvenut mal-ħajt diviżorju, dwar ħsarat fil-proprjetà tal-attriċi, kif ukoll dwar storbju u darba anki dwar qtugħ tal-linja tat-telefon tal-attriċi li kienet tipprovdi aċċess għall-internet. 46 u 47. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Xehed ukoll ir-rappreżentant ġudizzjarju tal-Awtorità tal-Ippjanar Oliver Hajar, li ppreżenta kopja tal-file 1608/10 relattiv għas-sit inkwistjoni tal- konvenut22, li jibda b'applikazzjoni ta' James Fleri Soler għan-nom ta' Baldacchino Schembri Ix-xhud jispjega li l-applikazzjoni ġiet approvata wara appell quddiem it-Tribunal ta' Reviżjoni dwar Ambjent u l-Ippjanar.23 Ix-xhud jgħid li fl-ebda stadju ma jidher mill-file li kienu daħlu xi rapporti mill-attriċi. jirriżulta li kienet daħlet minor amendment application minn ċertu Joseph Camilleri Schembri bħala sole owner datata 6 ta' Lulju, 2015 dwar xi tibdil fil-basement level24 li kienet ġiet approvata. Xehed ukoll il-perit Raphael Mani li kkonferma r-rapporti li kien għamel u waqt id-depożizzjoni li ta fit-30 ta' Mejju, 2016 iddikjara li s-Sibt ta' qabel kien għamel aċċess ieħor u kkonstata permezz ta' ritratti li esebixxa, ħsarat oħrajn fil-bricks fil-kamra li tagħti għall-bitħa u f'żewġ bricks oħra li jidhru minn taħt.26 Ix-xhud jgħid li kien hemm bżonn li jsiru tiswijiet fir-rigward ta' dawn il- ħsarat. In kontroeżami l-perit Mizzi Cremona jikkonferma27 li l-perit tal-konvenut kien għamel condition report tal-fond tal-attriċi qabel ma beda l-iskavar u li huwa kien ra dan ir-rapport u jgħid li kien hemm xi ħsarat żgħar qabel ma beda l-iskavar, imma ma jiftakarx x'kienu. Ix-xhud jgħid però li dawn il-ħsarat kienu żgħar u Mistoqsi jekk il-ħsarat fil-fond tal-attriċi minħabba x-xogħlijiet adjaċenti, kinux normali f'każijiet bħal dawn, ix-xhud 21 A fol. 68 u 69. 22 Demolizzjoni tal-bini eżistenti u konstruzzjoni ta' ħames terraced houses, li kienet tinkludi wkoll fil-pjanti communal underground garages. 23 Deċiżjoni datata 29 ta' Marzu, 2012, a fol. 172 sa 178, li però m'għandhomx x'jaqsmu mal-parti tal-ħajt diviżorju tal-attriċi. Paġna 12 minn 33 Qorti tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 288/15LM wieġeb li huwa normali sa ċertu punt. Ix-xhud jgħid li għar-rigward tal-ħsarat fis-soqfa, dawn ma waslux sal-istadju li jridu jinqalgħu, iżda għandhom bżonn xogħlijiet rimedjali. Fuq suġġeriment tal-avukat difensur tal-konvenut, ix-xhud ikkonferma li t-tiswijiet iridu jsiru wara li titlesta l-kostruzzjoni u qal li ma kienx mar jara x-xogħlijiet li kienu ordnati mill-Qorti fil-proċeduri tal-mandat ta' inibizzjoni, iżda kien jaf bihom. Xehed ukoll il-perit Anton lunco Torpiano li kkonferma r-rapport li għamel fuq inkarigu tal-attriċi u qal li kien ra l-condition report li kien għamel il-perit tal- konvenut u kien ukoll iltaqa' mal-kuntrattur li kien il-konvenut stess u semma li l-kuntrattur ma kienx qed isegwi l-istruzzjonijiet tiegħu biex iżomm id- Ir-rapport tal-perit Sajeba kien jasal sa meta bdew ix- xogħlijiet tal-qtugħ tal-blat. Ix-xhud jgħid li hu kien spezzjona l-bini tal-attriċi anki qabel ix-xogħlijiet u kien qabel mal-condition report. Ix-xhud jgħid li lill- konvenut jafu hemm bħala l-kuntrattur u l-bennej u kien jafu wkoll f'xi xogħol ieħor. Il-konvenut Mark Fitouri xehed29 li parti mill-proprjetà tiegħu li kien qed jibni, tmiss mill-ġenb ma' parti mill-ġenb tal-proprjetà tal-attriċi. Il-konvenut spjega li hu kuntrattur tal-bini u bena dik id-dar għalih u għall-familja tiegħu flimkien ma' djar oħra fl-istess sit. ll-konvenut jgħid li hu ħaffer viċin mal-proprjetà tal- konvenuta biex iwaqqa' xi blat li kien qed jiċċaqlaq u biex b'hekk ineħħi l- periklu u wara għaqqad kollox billi bena ħajt u saqqaf. Il-konvenut jgħid li ġie milqut b'diversi mandati mill-attriċi, però jgħid illi llum l-bini tiegħu huwa mibni kollu minn fuq sa isfel.30 Mark Fitouri jgħid illi huwa għamel aktar minn 30 Id-depożizzjoni tal-konvenut mogħtija fit-28 ta' Ottubru, 2016. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM dak illi kien ġie ordnat li jagħmel mill-Qorti fil-proċeduri tal-Mandat għax minflok għamel 18 ċentimetru ta' konkos ħxuna, għamel madwar 30 ċentimetru ħxuna u bena kullimkien dobblu għalkemm ma kienx obbligat li jagħmel dan. Fl-affidavit tiegħu l-konvenut jgħid li meta kien beda x-xogħol, l- attriċi kienet tefgħet il-ġebel fuq l-inġenji u n-nies tiegħu u ttellgħet il-Qorti quddiem il-Maġistrat Aaron Spiteri k/a Spiteri Shaw, liema kawża kienet għadha għaddejja. konvenut jgħid li wara l-ordni tal-Qorti fil-proċeduri tal-Mandat, hu għamel il- jissorvelja x-xogħol minħabba malintiż. Il-konvenut jgħid li meta l-perit D'Agostino ġie ordnat mill-Qorti biex jeżamina x-xogħol li kien sar, kien ippreżentalu testijiet tal-konkos u qal li mit-toqob li ttieħed il-konkos għat-testijiet, il-perit D'Agostino seta' jivverifika li daħħal il-ħadid rikjest. Fl-istess affidavit il-konvenut jgħid li dwar l-allegati ħsarat il-perit Stephen Calleja Amaira kien ħejja rapport ta' x'kien hemm qabel ma bdew ix-xogħlijiet. Dan ir-rapport tal-perit Stephen Beshta datat 2 ta' Ottubru, 2014, jgħid: Qorti tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Ir-ritratti esebiti mill-perit Calleja Amaira fir-rapport32 juru qsim minimu u tebgħa relattivament żgħira ta' dħul ta' ilma minn rokna bejn il-ħajt u s-saqaf. Il-konvenut però jsostni fl-affidavit tiegħu li lill-attriċi m'għandu jħallasha xejn minħabba li l-qsim li qed tallega li ġara minħabba l-iskavar, għax skont hu l- qsim kien diġà jeżisti qabel l-iskavar. In kontroeżami33 mistoqsi jekk il-perit Alan D'Agostino kienx issorvelja x-xogħol ordnat mill-Qorti, il-konvenut jgħid li kien bagħatlu SMS, però ma kienx irrispondieh u l-perit D'Agostino kien mar jara x- xogħol kemm qabel u kemm meta lesta x-xogħol u tenna li waqt ix-xogħol il- perit D'Agostino ma kienx preżenti, imma ma setax jisfurzah imur. Il-konvenut jgħid li l-fond tiegħu bnieh kollu dobblu biex is-soqfa tiegħu jagħmilhom separati fuq il-ħitan li tella'. Mark Fitouri jikkonferma li fejn l-attriċi kellha gallinar fuq il- bejt, xorta tella' ħajt ieħor mal-opramorta, però tella' ħajt anki fuq l- opramorta tagħha biex jibqa' tiela' bid-dobblu. Il-konvenut ikkonferma li kien għamel all risks insurance coverage. Qal illi ma kienx hu li applika għall-permess u kien xtara is-sit bil-permess u l- assigurazzjoni għamilha hu qabel ma beda jibni. Il-konvenut jgħid li l-qoxra tal- ġebel ordnata mill-Qorti mal-bini tal-attriċi kien għamilha, anzi baqa' tiela' biha sal-kamra tal-bejt. Il-konvenut jinsisti li qatt ma appoġġa mal-bini tal- attriċi ħlief fejn il-perit tal-Qorti, il-perit D'Agostino, qallu biex isaħħah b'ħajt tal- Vella jgħid li lanqas it-turġien tal-bini tiegħu ma appoġġahom mal-bini tal-attriċi. Dwar l-assigurazzjoni li kellu rigward il-bini tad-dar tiegħu, il- 216 u 217. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM konvenut ippreżenta biss l-irċevuta ta' AllCare Insurance Limited datata 16 ta' Ottubru 2014 u li kienet estiża sal-15 ta' Novembru, 2015.34 Il-konvenut meta ġie mistoqsi jekk għamilx dak kollu li ġie ordnat mill-Qorti fil- proċeduri tal-Mandat, u ċjoè punti numri 1 sa 535: dwar it-tneħħija tal-ħajt tal- kantun li bena mal-blat lejn il-proprjetà tal-attriċi u t-tirfid tar-rampa li kienet qed isserraħ mal-istess ħajt, il-konvenut wieġeb li kien għamilhom u anzi għamel hemmekk minflok ħajt tal-konkos ta' 18-il ċentimetru għamlu ta' 40 il- ċentimetru. Dwar it-tneħħija tal-membrane li kien hemm vertikali mal-blat, il- konvenut qal li kien neħħieha u qal li dan ikkonfermah il-perit Saliba meta ra l- konkos mit-toqob tal-kampjuni li ħadu. Dwar li jitnaddaf u jissaffa l-blat partikolarment fejn kien hemm fissuri mikxufin, il-konvenut wieġeb li dan kien diġà għamlu qabel l-ordni tal-Qorti. Dwar li jiġi armat u jingħata ħajt tal- konkos grad C30 minn fuq il-blat b'xibka tip A503 u bi tliet vireg T12 bħala distribution bars mal-parti kollha li tmiss mal-attriċi għall-għoli kollu tal-blat, u dan bil-konkos wiesgħa ta' 18-il ċentimetru sakemm jitgħatta l-blat, il- konvenut ikkonferma li dan kien għamlu kollu anzi l-wisgħa tal-konkos għamlu ta' 40 il-ċentimetru. Dwar it-8 vireg T20 (L-shape 2 piedi x 2 piedi) li kellhom jiġu ingassi fil-ħajt tal-konkos permezz ta' non-shrink grout f'toqob tal-pulzier fil-blat li jkunu marbuta max-xibka A503 fil-ħajt tal-konkos u li t-toqob kellhom isiru bil-mitluf fuq ir-rampa, tlieta f'livell u ħamsa oħra f'livell ieħor fuq, il- konvenut qal li anzi għamel 16-il virga u minflok grout, qal li uża ancerfix li skont hu hi superjuri għall-grouting. 228, 229 u 230. 85 u 86 tal-proċess 501/2015/1/LSO, digriet ta' din il-Qorti kif diversament preseduta datat 23.04.2015. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Dwar l-iskular tal-ilma, Il-konvenut qal li l-ilma kien dieħel tort tal-attriċi għax biex dan jieqaf dieħel, kellu jinkesa l-ħajt minn barra u qal li l-attriċi ma ħallithomx jagħmlu dan, u saħansitra tefgħatilhom misħun u awrina u qal li l- ilma li kien jidħlilha kien fi żmien meta kien għadu ma tellax il-ħajt dobblu u llum tela' u ma hemmx aktar problemi. Fil-15 ta' Mejju, 2017 xehed ukoll il-perit inkarigat mill-konvenut il-perit Stephen Peresso Fiorentino li kkonferma li d-dar li tmiss mal-post tal-attriċi llum hija semi-finished, però l-istruttura hija kważi kollha lesta u qal li din ser tkun ir- residenza tal-konvenut. Ix-xhud jgħid li kien hu l-perit tal-binja mill-bidu nett anki meta kien applika s-sid preċedenti tas-sit mal-Awtorità tal-Ippjanar. perit Psaila kkonferma l-pre-construction general report li kien għamel dwar il- kundizzjoni tad-dar tal-attriċi u qal li kienu daru d-dar kollha bil-kunsens tagħha. Preżenti dakinhar jiftakar li kien hemm miegħu l-attriċi, il-konvenut u forsi xi tifel tagħha. Ix-xhud ikkonferma li x-xogħlijiet li kienet ordnat il-Qorti fil-proċeduri tal-Mandat saru kollha. Ix-xhud spjega li l-proprjetà tal-attriċi kienet sular u washroom u l-blat fejn ħaffer il-konvenut kien fond sular u kien jasal sal-pedamenti tad-dar tal-attriċi. Il-perit Calleja Amaira kkonferma li qabel bdew ix-xogħlijiet fil-proprjetà tal-attriċi kien hemm qasma waħda fil-kċina fil-kantuniera u oħra fil-washroom. ikkonferma li d-daħla fejn bnew kienet dejqa u kellhom iqattgħu kemm jistgħu, però meta l-kwistjoni spiċċat il-Qorti, hu kien qal lill-konvenut biex isegwi dak li tordna l-Qorti. Il-perit Psaila jgħid li żgur f'ebda mument ma kien hemm periklu għal ħadd. Ix-xhud jgħid li bil-ħajt dobblu l-konvenut baqa' tiela' 262 sa 264 u kontroeżami a fol. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Il-perit Psaila jgħid li kien aċċeda darba oħra wara li kien sar il-pre-construction report u dan kien meta sar l-aċċess tal-Qorti fil-kawża Ix-xhud jgħid li l-attriċi qatt ma talbitu jerġa' jiġi jittawwal il-ħsarat Illi kwantu l-proċeduri ta' disprezz fl-atti tal-mandat numru 501/15/2/LSO annessi mal-atti ta' din il-kawża, jirriżulta li kienu saru x-xogħlijiet ordnati bid- digriet tal-Qorti tat-23 ta' April, 2015, però dawn ix-xogħlijiet ma sarux taħt is- sorveljanza tal-perit tekniku maħtur mill-Qorti, il-perit Alan D'Agostino. Il-perit D'Agostino reġa' ġie inkarigat mill-Qorti sabiex jeżamina x'kien sar u jekk dak li sar kienx sar kif kien ġie ordnat mill-Qorti. Il-perit Alan D'Agostino għalhekk ippreżenta relazzjoni oħra37, fejn dwar ix-xogħlijiet ordnati mill-Qorti, jgħid: "2.0 IX-XOGĦLIJIET ORDNATI 2.1 "1. Jitneħħa l-ħajt li bena l-intimat mal-blat fil-parti fejn imiss mar- Rikorrenta filwaqt li jirfed ir-rampa li hemm isserraħ mal-istess ħajt billi jibni ħajt taħtha." Kif semmejt fin-nota tal-01 ta' Lulju 2015 u kif jidher f'Dok. 'ASB' ritratt 02 meta kkomparat ma' Dok. 'ASR' ritratt 07 (anness mal-ewwel relazzjoni), dan ix-xogħol sar skont kif ordnat. Titneħħa l-membrane vertikali li hemm mal-blat." Kif jidher minn Dok. 'ASB' ritratt 02 meta ikkomparat ma' Dok. 'ASR' ritratt 07, il-membrane vertikali tneħħiet kif ordnat. Itnaddaf u jissafa l-blat, partikolarment fil-fissuri li jinkixfu." Il-blat huwa mgħotti bil-konkos. Mhux vijabli li jerġa' jitkisser il-konkos kollu sabiex jinkixef il-blat għax aktar tista' issir ħsara milli ġid. 15 sa 27 tal-atti tal-Mandat ta' Inibizzjoni Nru. 501/2015/2/LSO. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Marsaxlokk, kemm mill-wiċċ adjaċenti tal-blat (Dok. 'ASR' ritratti 01/02) u kif ukoll mill-core Dok. 'ASB' ritratt 01 jirriżulta li dan ix-xogħol sar kif rikjest. Jintrama' ħajt tal-konkos grad C30 minn fuq il-blat rinforzat b'xibka tip A503 u bi tlett vireg T12 bħala distribution bars matul din il- parti kollha tal-ħajt li tmiss mar-Rikorrenta għall-għoli kollu tal-blat, bil- konkos imiss mal-blat, wiesgħa tmintax ċentimetri (18 ċm) mill-ħajt diviżorju u għall-għoli kollu sakemm jingħatta l-blat." A. Dwar is-saħħa tal-konkos l-intimat prezenta r-riżultati fuq tlett cores li ttieħdu fis-sit (dawn it-toqob dehru waqt l-aċċess u waħda minnhom tidher fuq Dok. Dawn ir-riżultati jindikaw saħħa average ta' 29.53N/mm2 fuq cylindrical core ta' 93mm b'dijametru. Id-definizzjoni msemmija fil-European Code hi bbażata fuq test mill-konkos frisk mentri fil-każ in eżami saru tlett core tests fil-konkos magħqud, wara dan l-inkarigu tal-esponent Perit Tekniku. Il-European Codes jgħidu ukoll li l-core strength (ċjoè is-saħħa tal-konkos meta tittieħed core wara li dan ikun għaqad bħalma seħħ f'dan il-każ) huwa madwar 85% tal-cube strength. Għalhekk hemm ċertu factoring addizzjonali li għandu jsir fuq il-core tests imsemmija li jindika li l-konkos jaqbeż is-saħħa preskritta ta' 30N/mm2 skont kif ordnat. B. Ix-xibka A503 tidher kemm mit-toqba li tkissret fil-konkos Dok. 'ASB' ritratt 01 u kif ukoll minn Dok. 'AST' ritratt 01 (anness man-nota tal-01 ta' Lulju 2015). L-intimat preżenta ukoll bar schedule immarkata INT2 li tindika li ġiet ordnata din it-tip ta' xibka għall-kejl mitlub fiż-żmien li saru x-xogħolijiet ordnati. Għalhekk jirriżulta li saret ix-xibka A503 skont kif ordnat. INT2 jirriżulta li l-intimat ordna wkoll vireg T12 bħala distributon bars għall-kejl mitlub fiż-żmien li saru x-xogħlijiet kif ordnat. Kif issemma aktar qabel, mhux vijabli li jerġa' jitkisser il-konkos kollu sabiex jinkixfu dawn il-vireg li jkunu mirduma fil-konkos. Dawn id- distribution bars iservu sabiex jorbtu r-rinforz f'biċċa waħda fejn kif jidher minn Dok. 'ASB' ritratt 01 anke x-xibka A503 ġiet lapped waħda fuq l-oħra. Għalhekk f'dan ir-rigward l-esponent ma jikkonsidrax li kien hemm xi devjazzjoni minn dak ordnat. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 33 Scicluna Spiteri Calleja Amaira Nru 288/15LM D. Dwar il-wisgħa, jirriżulta li 'il fuq mir-rampa sar konkos fil-ħxuna ta' madwar 20 ċentimetri, mentri taħt ir-rampa sar konkos fi ħxuna ta' aktar minn 30 ċentimetri. Għalhekk kif ġjà dikjarat fin-nota tal-01 ta' Lulju 2015, il-ħxuna tal-konkos li saret hija aktar minn 18 ċentimetri għall-għoli kollu tal-blat skont kif ordnat. 2.5 "F'dan il-ħajt tal-konkos għandhom isiru ukkoll tmien (8) vireg T20 (L-shape 2 piedi x 2 piedi) ingastati permezz ta' non-stick grout f'toqba tal-pulżier fil-blat li jkunu marbuta max-xibka A503 fil-ħajt tal-konkos. Dawn it-toqob għandhom isiru bil-mitluf fuq ir-rampa, tlieta f'livell u ħamsa oħra f'livell ieħor fuq" INT2 jirriżulta li l-intimat ordna vireg T20 għall- kejl mitlub u mgħawġa kif mitlub fiż-żmien li saru x-xogħlijiet skont kif ordnat. Kif issemma aktar qabel, mhux vijabli li jerġa' jitkisser il-konkos kollu sabiex jinkixfu dawn il-vireg li jkunu mirduma fil-konkos. Dawn il- vireg iservu sabiex jorbtu l-ħajt tal-konkos mal-blat li f'dan il-każ jirriżulta anke mill-ilqugħ li qed teżerċita r-rampa li hemm mal-istess ħajt. Għalhekk f'dan ir-rigward l-esponent ma jikkonsidrax li kien hemm xi devjazzjoni minn dak ordnat." Din il-Qorti mhijiex ser tidħol fil-mertu tal-eżami li sar lill-perit tekniku f'dawk il-proċeduri in vista li dak ir-rapport ġie adottat minn din il-Qorti kif diversament preseduta bid-digriet tagħha tat-30 ta' Ottubru, 201538, u li għalhekk ordnat it-tkomplija tax-xogħlijiet, b'dan iżda l-konvenut odjern bl- ebda mod ma ġie eżonerat mir-responsabbiltà għal kwalunkwe ħsarat li tista' tissubixxi l-attriċi odjerna bix-xogħlijiet li diġà saru u li jistgħu jsiru mill-istess 37 sa 44, atti tal-mandat 501/15/2/LSO. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Kunsiderazzjonijiet legali Tqis illi dak li ġie eċċepit mill-konvenut li l-azzjoni odjerna llum ġiet estinta bid- digriet ta' din il-Qorti kif diversament preseduta tat-30 ta' Ottubru, 2015 fl-atti tal-mandat 501/15/2/LSO, mhuwiex korrett stante li l-imsemmi digriet ingħata b'riżerva lill-attriċi odjerna għal kull jedd spettanti lilha li żżomm lill-konvenut odjern responsabbli għad-danni kollha li jistgħu jiġu kkaġunati fil-proprjetà tagħha b'konsegwenza tax-xogħlijiet li saru u dawk ix-xogħlijiet li għad iridu jsiru mill-konvenut odjern. It-tieni, il-ħames, is-sitta u s-seba' talba jittrattaw proprju tali allegati ħsarat. Dak li eċċepixxa l-konvenut lanqas mhuwa korrett għax fir-rigward ta' proċeduri għall-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni, il-ġurisprudenza tgħallimna39: "Wieħed m'għandu qatt jinsa li f'dan il-kuntest il-Qorti trid tkun gwidata mill-prinċipju li d-dritt għall-azzjoni ġudizzjarja m'għandux jiġi mfixkel jew imġarrab b'leġġerezza u l-ieħor daqstant siewi li huwa dritt li persuna tħares l-interessi tagħha fil-milja tagħhom sakemm il-jedd sostantiv lilha kontestat jiġi definit minn Qorti. Minn dak li ħareġ waqt is-smigħ tar-rikors, il-Qorti ssib li l-intimata eżekutanti għandha, tajjeb jew ħażin, pretensjoni ta' ħlas. Min-naħa l-oħra, li kieku l-Qorti, f'dan il- waqt, tagħti deċiżjoni dwar jekk huwiex minnu jew le, tkun qegħda tiddeċiedi l-qofol tal-mertu tal-kontrotalba mressqa mill-intimata u tmur 'lil hinn mill-parametri li hija mistennija tidħol fihom fi proċedura bħal din. Jerġa' jingħad hawnhekk li dan l-aċċertament ma għandu bl-ebda mod ifisser li l-istess intimata wettqet il-prova fil-mertu ta' dak li huwa (jekk tassew huwa) dovut lilha, imma biss li dak li trid tħares bil-ħruġ tal- Mandat ingħata minnu tifsira plawsibbli lil din il-Qorti dwaru."40 39 P.A.(JRM), 29.07.2005 fir-Rikors Nru. 336/2005. 40 Ara f'dan is-sens ukoll d-deċiżjoni fl-ismijiet Stephen Falzon Kirby et vs. Emanuel sive Noel Falzon Kirby P.A. (JZM), 06.11.2013 fl-atti tar-Rikors Nru. 230/2012 wara l-ħruġ tal-mandat ta' sekwestru nru. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Illi l-attriċi min-naħa tagħha qiegħda titlob fl-ewwel, it-tielet u r-raba' talba tagħha, deċiżjoni finali dwar id-distanza legali li kellha tinżamm u fis-seba' talba qiegħda titlob illi jekk ir-reintegrazzjoni tad-distanza legali ma tkunx aktar possibbli, li jiġu likwidati d-danni sofferti mill-attriċi. Illi għaldaqtant anki f'dan ir-rigward ma jistax jingħad a priori li parti mill-azzjoni azzjoni attriċi ġiet estinta u għalhekk xorta waħda jeħtieġ li tiġi eżaminata fil-mertu. Illi kwantu għat-tielet eċċezzjoni tal-konvenut li l-azzjoni mhijiex integra għax tħallew barra l-konjuġi kemm tal-attriċi u kemm tal-konvenut, kif ingħad fis- "Fil-kawża tal-lum, l-atturi qegħdin fis-sostanza jallegaw li l-konvenut skava l-fond tiegħu bi ksur tal-liġi bil-konsegwenza li huma ġarrbu danni. Fil-kuntest tal-ewwel eċċezzjoni tal-konvenut, din il-Qorti trid tara jekk għall-validità tal-istanza attriċi kollha kemm hi, it-talbiet attriċi kellhomx jiġu diretti wkoll kontra mart il-konvenut ukoll. Jekk l-allegat aġir tal- konvenut ikun att ta' amministrazzjoni ordinarja tal-komunjoni tal- akkwisti, allura huwa biżżejjed jekk l-azzjoni ssir kontra konjuġi wieħed biss ('Maltacom plc vs Grech Ellul' – PA/PS – 28 ta' Mejju 2003). Jekk invece il-każ ikun ta' att ta' amministrazzjoni straordinarja, allura sabiex il-ġudizzju jkun tassew integru, l-azzjoni tkun trid issir kontra iż-żewġ konjuġi flimkien. Il-materja hija regolata bl-Art. 1322(3) tal-Kap.16 fejn hemm lista eżawrjenti (exhaustive) tal-atti kollha li l-liġi trid li jitqiesu bħala atti ta' amministrazzjoni straordinarja tal-komunjoni tal-akkwisti. Dak li qiegħed jiġi allegat li sar mill-konvenut fil-kawża tal-lum mhuwiex att li huwa nkluż fil-lista. Kwindi ma hemmx bżonn li mart il-konvenut tkun parti minn din il-kawża sabiex il-ġudizzju jkun integru." Qorti tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Illi fil-kawża odjerna ngħatat eċċezzjoni simili u fid-dawl tal-prinċipji enunzjati fil-ġurisprudenza tal-Qrati tagħna, tqis li din l-eċċezzjoni mhijiex mistħoqqa. Tqis illi l-artikoli 439 u 440 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdu li: Ħadd ma jista' jħaffer fil-fond tiegħu bjar, ġwiebi, jew latrini, jew jagħmel tħaffir ieħor għal kull ħsieb li jkun, f'bogħod ta' anqas minn sitta u sebgħin ċentimetru mill-ħajt diviżorju. (1) Għad illi jkun inżamm 'il bogħod imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, kull min jagħmel xi tħaffir, iwieġeb għall-ħsarat li b'dak it-tħaffir isiru fil-bini tal-ġar, kemm-il darba dak il-bini jkun ġie mibni skont id-drawwiet u r-regoli tas-sengħa taż-żmien li fih inbena. (2) Iżda, hu ma jwieġeb għal ebda ħsara, jekk it-tħaffir isir f 'bogħod li, fuq talba tiegħu, jiġi mogħti mill-qorti, skont iċ-ċirkostanzi, inkella, meta jsiru x-xogħlijiet illi, skont ma jkun il-każ, ikunu ġew ordnati mill-qorti sabiex ma jsirux ħsarat lill-ġar. Il-liġi timponi distanza minima ta' 76 ċentimetri u l-konvenut m'għandu jfittex ebda skużanti għall-fatt li żamm 'il bogħod inqas mid-distanza minima regolamentari aktar u aktar meta huwa kiser l-ordni tal-Qorti biex ix-xogħlijiet rimedjali jsiru taħt is-superviżjoni tal-perit tekniku. Fir-rigward tad-distanza minima stabbilita mil-liġi, jingħataw żewġ interpretazzjonijiet differenti mill- Qrati tagħna in materja. Filwaqt li d-deċiżjonijiet tal-Qrati tagħna huma konkordi li d-distanza minima regolamentari hija waħda assoluta, dak li ma jaqblux fuqu d-deċiżjonijiet tal-Qrati tagħna huwa dwar x'għandhom ikunu l- konsegwenzi meta dan id-divjet ma jiġix osservat u ma tinżammx id-distanza minima prefissa mil-liġi. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 23 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Illi kwantu għad-danni sofferti, fil-ġurisprudenza nostrana hemm sentenzi bbażati fuq preżunzjoni assoluta u inkonfutabbli ta' danni juris et de jure u oħrajn li huma bbażati fuq presunzjoni juris tantum. Fis-sentenza suċitata fl- ismijiet Joseph Grech Ellul et vs. Dione Sherwood jingħad li: ta' dik il-liġi ġġib "Fis-sentenza tagħha tat-12 ta' Ġunju 1959 (Kollez. Vol.XLIII.I.283) fil- kawża "Grixti et vs. Schembri" il-Qorti tal-Appell tagħmilha ċara li d- divjet li jsir tħaffir f'distanza ta' anqas minn dik li tissemma fl-Art. Għalhekk ir- l-inosservanza responsabbiltà għall-konsegwenzi dannużi sofferti mill-ġar fil-fond tiegħu, u ġġib l-obbligu tar-responsabbli li jirrimedja biex titneħħa l- ħsara u jitwarrab il-perikolu. Il-ħtieġa li tinżamm din id-distanza hi intiża sabiex tiġi evitata ħsara lill- ġar. Huwa propju għalhekk li jekk jirriżulta li ġar iġarrab ħsara għax ma tkunx inżammet id-distanza, il-ġar li ħaffer irid jagħmel tajjeb id-danni li kkaġuna lill-parti l-oħra. Fis-sentenza tagħha tas-26 ta' Settembru 2007 (mhux appellata) mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri (AE) fil-kawża "Cassar et vs. Attard et" jingħad hekk - Madankollu, fil-fehma ta' din il-Qorti, dan il-provvediment ma jimponix xi presunzjoni iuris et de iure fis-sens ta' responsabbiltà assoluta ċjoè li kull ħsara li hemm fil-proprjetà tal-ġar għandha tiġi attribwita lil min jagħmel tħaffir bi ksur ta' dak li jipprovdi l-Artikolu 439 tal-Kodiċi Ċivili. F'dan ir-rigward l-iktar li jista' jwassal dan id-divjet hi presunzjoni juris tantum. Imbagħad, fejn jirriżulta li saret il-ħsara jispetta lil min għamel it-tħaffir li jiskolpa ruħu mir-responsabbiltà għad-danni li jkun hemm fil- proprjetà tal-ġar, ċjoè li l-ħsara fil-proprjetà tal-ġar ma saritx b'riżultat ta' tħaffir li għamel in kontravenzjoni tal-Artikolu 439 tal-Kodiċi Ċivili (Kap. 16). Qorti tal-Ġustizzja Paġna 24 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Edizzjoni, Butterworths paġna 37), għalkemm fejn hemm presunzjoni l- oneru tal-prova qiegħed fuq il-parti li kontra tagħha hemm dik il- presunzjoni. Presunzjoni assoluta għandha tirriżulta minn provvediment tal-liġi, u fil- fehma ta' din il-Qorti, id-divjet li jimponi l-Artikolu 439 tal-Kodiċi Ċivili ma għandux jiġi nterpretat f'dan is-sens." Illi fis-sentenza fl-ismijiet Sacco Graham et vs. Camilleri Schembri et saret analiżi tal-artikolu 439 imsemmi u l-preżunzjoni marbuta miegħu42: "Il-għan tal-leġislatur dwar din id-dispożizzjoni – li tirreferi kemm għat- tħaffir, tħammil jew ukoll xogħlijiet oħra – taħseb biss biex tħares li ma jsir xejn f'fond li jista' jġib xi ħsara jew li jdgħajjef il-ħajt li jifred dak il- fond mill-fond li jmiss miegħu. Dan jgħodd kemm jekk il-ħajt ikun jifred biss post mill-post ta' ħdejh, u kif ukoll jekk ikun ħajt li qiegħed jerfa' fuqu xi bini, u mhux limitat biss għall-ħitan li jifirdu ġid minn ieħor fuq il- ġnub iżda jgħodd ukoll għall-ħitan li jifirdu postijiet li jmissu ma' xulxin fuq wara … Illi r-regola (divjet) tissarraf f'servitù negativa li, madankollu, hija waħda mibnija f'termini assoluti, iżda li toħloq preżunzjoni juris tantum li n-nuqqas ta' ħarsien tal-bogħod imsemmi jkun ir-raġuni għal kull ħsara li toħroġ fil-ħajt li qribu jew miegħu jkun sar dak it-tħaffir." Illi anki s-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Fedele vs. Salina Estates Limited43 waslet għall-istess konklużjoni: "Dan l-aħħar imsemmi artikolu jippreskrivi d-distanza legali minima li kellha tinżamm fl-eżekuzzjoni ta' xogħlijiet ta' tħaffir. Id-divjet ta' dan id- dispost tal-liġi huwa wieħed assolut u 'iuris et de jure' u japplika kemm fir-rigward ta' konfini laterali kif ukoll fil-każ fejn ikun hemm dislivell bejn il-konfini. Ifisser għalhekk illi l-artikolu 439 jikkrea presunzjoni assoluta ta' ħsara u huwa għalhekk impellenti li tinżamm id-distanza regolamentari biex proprju jiġi evitat dannu lill-viċin. Effettivament u ġuridikament l-applikabilità ta' din id-disposizzjoni tipprexxindi minn kull Qorti tal-Ġustizzja Paġna 25 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM indaġini dwar xi assenza ta' potenzjalità dannuża tal-kondotta ta' min ikun żamm distanza nferjuri għal dik legali. L-inosservanza ta' din in- norma tal-liġi ġġib b'konsegwenza r-responsabilità għad-danni sofferti mill-ġar, u ġġib ukoll l-obbligu ta' min ikkawżahom biex jirrimedja għall-ħsara". Illi s-sentenza suċitata fl-ismijiet Joseph Grech Ellul et vs. Dione Woodhouse Scicluna fil-fatt ikkonkludiet: il-ġar l-inosservanza ta' din "Din il-Qorti kif presjeduta tgħid li l-Art. 439 tal-Kap. 16 jimponi divjet assolut li ġar jagħmel kull xorta ta' tħaffir fil-fond tiegħu f'distanza ta' inqas minn sitta u sebgħin ċentimetru (76 ċm) bogħod mill-ħajt diviżorju id-distanza tal-ġar. Jekk kkaġunatlu ħsara, allura għandu jedd għal risarċiment ta' danni mill-ġar li ħaffer bi ksur tad-divjet. It-termini tad-dritt għal risarċiment mhumiex imsejsa fuq presunzjoni juris et de jure iżda fuq presunzjoni juris tantum. Dan mhuwiex każ ta' strict liability. Infatti lanqas il-liġi stess ma tgħid li hekk hu. Fl-istess waqt għalkemm il-prova tal-ħsara trid issir dejjem jispetta lill-ġar li ħaffer li jagħmel il-prova li n-nuqqas ta' ħarsien tad-distanza msemmija ma kienx ir-raġuni tal-ħsara lamentata mill-ġar." Fis-sentenza fl-ismijiet A&N Properties Limited et vs. Charles Ryabova il- Qorti daħlet fl-isfond u l-evoluzzjoni storika ta' dan artikolu: "Illi dawn id-disposizzjonijiet għadhom fl-istat oriġinali tagħhom, kif abbozzati minn Sir Adrian Zarb. Fin-notamenti tiegħu "Appunti di Sir Adriano Zarb", l-awtur rreġistra li l-artikolu 135 (illum artikolu 439 fuq ċitat) jinsab mudellat fuq l-artikolu 261 tal-Kodiċi Ċivili ta' Ticino tal- 1863, filwaqt li l-artikolu sussegwenti huwa oriġinali tiegħu. Ir-rilevanza ta' dan is-sors, aktar milli għad-dritt sostantiv, Qorti tal-Ġustizzja Paġna 26 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM tinstab fil-projbizzjoni ċara u assoluta ta' tħaffir f'distanza anqas minn dik stipulata. Interessanti kif Sir Adriano Zarb għażel li jaddotta din il- projbizzjoni assoluta, bl-għeruq tagħha fid-dritt Ruman, u mhux ir-regola aktar flessibbli addottata f'kodiċijiet kontemporanji oħra, fosthom il- Code Napoleon u l-Kodiċi Ċivili Taljan tal-1865. Illi f'dawn il-kodiċijiet, il-leġislatur jaċċenna espressament għall-iskop tad-distanza, u ċjoè li ma ssirx ħsara lill-fond viċin. Hekk il-Kodiċi Taljan tal-1865 jistabilixxi d-distanzi mil-linja diviżorja li kellhom jiġu osservati fil-każ ta' tħaffir, liema distanzi però ma kinux japplikaw fil-każ li l-fondi adjaċenti jkunu mifruda b'ħajt diviżorju komuni: b'dan però li l-artikolu 577 kien jobbliga lil min jiskava mal-ħajt diviżorju li jagħmel "tutte le opere atte ad impedire ogni danno". B'mod differenti, l-artikolu 674 tal- Code Napoleon kien jipprojbixxi t-tħaffir f'anqas mid-distanzi stabbiliti b'regolamenti jew użu, u inoltre jobbliga lil min jiskava sabiex jagħmel ix-xogħlijiet kollha meħtieġa skont l-istess regolamenti jew użi 'affine di non apportare danno al vicino'. Il-Qorti mbagħad ikkonkludiet: "Jidher ċar, mill-kliem tal-liġi, li l-projbizzjoni ta' tħaffir f'bogħod ta' anqas minn 76ċm mill-ħajt diviżorju hija jedd reali, stabbilit għall- vantaġġ ta' fond ġa żviluppat fuq fond li għad irid jiġi żviluppat, sabiex sid dan tal-aħħar ma jitħalliex iħaffer fil-blat f'bogħod anqas mid- distanza msemmija (artikolu 400 (1) tal-Kap 16). Din il-projbizzjoni hija ġenerali (Fenech Pomroy vs. Serpina – P.A. – 25 ta' Novembru, 1910); Giovanni Antonelli pro et noe vs. Domenico Cocks et P.A. (WH) – 18 ta' Frar, Qorti tal-Ġustizzja Paġna 27 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM tqattigħ lanqas għall-każ 1936) u assoluta ("Eric Sansone Stevanovic et vs. Bajja Developments Limited" P.A. (TM) – 14 ta' Ottubru, 2004); "Salvatore Pirotta Ebejer et vs. George Ackhdr" A.Ċ. – 12 ta' Ġunju, 1969 – Vol. XLIII.ii.283), mingħajr ebda kwalifika jew eċċezzjoni, la għall-każ fejn il-blat fid-distanza msemmija jkun dgħajjef, id-distanza effettivament ma jikkaġuna ebda ħsarat jew danni lill-ġar. Lanqas hija konsiderazzjoni r-riżultanza li l-ġar ikun fi ħsiebu jintegra l-ispazju hekk imħaffer fl-istruttura tiegħu, anke għaliex il-liġi tagħna mkien ma tipprojbixxi lis-sid milli jibni f'din id-distanza mill-ħajt divizorju. Illi isegwi għalhekk li l-liġi qed tippreżumi iuris et de iure li kwalunkwe tħaffir f'distanza anqas minn dik imsemmija tippreġudika s-sigurtà tal- binjiet adjaċenti għad-detriment tal-viċini ("Angelo Foden et vs. Kenneth Sherwood et" – P.A. (GCD) – 30 ta' Ġunju 2006). Fl-aħħar nett fis-sentenza fl-ismijiet Francis Camilleri Schembri et vs. Carmen Barbara ntqal: "Illi li kieku din il-Qorti kellha tilqa' din l-eċċezzjoni tal-konvenuta jkun ifisser li persuna wara li tkun ivvjolat dispost tal-liġi volontarjament, tista' imbagħad tgħaddiha lixxa billi ma tiġix ordnata tikkonforma ruħha mal-liġi. Dan żgur mhux l-ispirtu tal-liġi. U nfatti kien hemm diversi deċiżjonijiet fejn il-konvenut ġie ordnat iwettaq dawk ix-xogħlijiet neċessarji sabiex id-distanza legali tiġi rispettata. Għalhekk din l- eċċezzjoni mhix mistħoqqa." Illi l-konvenut f'din il-kawża għad li tabilħaqq ma osservax id-distanza regolamentari u sfida wkoll l-ordni tal-Qorti meta ma wettaqx ix-xogħlijiet 45 Q. Maġ. (Għawdex )(Sup.), 15.05.2015. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 28 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM rimedjali kif kien ordnat jagħmel taħt is-superviżjoni tal-perit tekniku, din il- Qorti xorta waħda mhijiex propensa li tordna li jitreġġa' kollox lura u dan proprju minħabba s-sigurtà u l-istabbilità tal-fond tal-attriċi u għalhekk biss, u dan abbażi tal-opinjoni esperta tal-perit tekniku Alan D'Agostino inkarigat minn din il-Qorti diversament preseduta fl-istadju tal-Mandat. irrimarka kemm-il darba li mhux vijabbli li jitkisser il-konkos kollu sabiex jinkixef il-blat, għax tista' issir ħafna aktar ħsara milli ġid. Illi kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Farrugia Cardona vs. Mifsud46: "Kemm il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku nominat mill-Qorti kif ukoll il-konsiderazzjonijiet u opinjonijiet esperti tiegħu jikkostitwixxu skont il- liġi prova ta' fatt li kellhom bħala tali jiġu meqjusa mill-Qorti. Il-Qorti ma kenitx obbligata li taċċetta r-rapport tekniku bħala prova determinanti u kellha dritt li tiskartah kif setgħet tiskarta kull prova oħra. Mill-banda l- oħra però, huwa ritenut minn dawn il-Qrati li kellu jingħata piż debitu lill-fehma teknika tal-espert nominat mill-Qorti billi l-Qorti ma kellhiex leġġerment tinjora dik il-prova. Hu manifest mill-atti u hu wkoll sottolinejat fir-rikors tal-appell illi l-mertu tal-preżenti istanza kien kollu kemm hu wieħed ta' natura teknika li ma setax jiġi epurat u deċiż mill- Qorti mingħajr l-assistenza ta' espert in materja. B'danakollu dan ma jfissirx illi l-Qorti ma kellhiex tħares b'lenti kritika lejn l-opinjoni teknika lilha sottomessa u ma kellhiex teżita li tiskarta dik l-opinjoni jekk din ma tkunx waħda sodisfaċentement u adegwatament tinvesti l-mertu, jew jekk il-konklużjoni ma kenitx sewwa tirriżolvi l-kweżit ta' natura teknika." Tqis illi għandha tkun milqugħa l-ewwel talba attriċi stante li l-attriċi rexxielha tipprova fuq bażi ta' probabbiltajiet illi l-konvenut ma żammx id-distanza minima legali u dan għall-istess raġuni li aċċenna għaliha l-perit tal-konvenut Stephen Calleja Amaira meta ddeskriva d-dħul għall-garaxxijiet kien diġà dejjaq minnu Qorti tal-Ġustizzja Paġna 29 minn 33 Scicluna Spiteri Maħluf Nru 288/15LM Madankollu il-Qorti mhijiex propensa li tilqa' t-tielet talba tal-attriċi u dan għaliex abbażi tal-aħħar rapport tal-perit tekniku Alan D'Agostino llum il-fond tal-konvenut huwa ċċertifikat li nbena kif rakkomandat fl-ewwel rapport tal- istess perit tekniku għal dik li hija s-sodezza u s-sigurtà kemm tal-fond tal- attriċi kif ukoll tal-fond tal-konvenut. Tqis għaldaqstant li ma jkunx għaqli li tiġi milqugħa it-tielet talba attriċi, minkejja li l-attriċi kienet ġustifikata tagħmel din it-talba peress li meta l-attriċi istitwiet il-kawża odjerna, ir-rapport tal- perit Alan D'Agostino kien għadu ma ġiex ippreżentat. Waqt it-trattazzjoni finali l-avukat difensur tal-konvenut għamel riferiment għas-subartikolu 440(2) tal-Kodiċi Ċivili u sostna illi l-konvenut m'għandu jwieġeb għal ebda ħsara, "meta jsiru x-xogħlijiet illi, skont ma jkun il-każ, ikunu ġew ordnati mill-qorti sabiex ma jsirux ħsarat lill-ġar." Iżda fil-każ odjern ix-xogħlijiet saru meħtieġa minħabba n-non osservanza tal-konvenut tad- distanzi minima legali u inoltre l-ordni tal-Qorti ngħata b'riżerva għal kull jedd spettanti lill-attriċi odjerna li żżomm lill-konvenut odjern responsabbli għad- danni kollha li jistgħu jiġu kkaġunati fil-proprjetà tagħha b'konsegwenza tax- xogħlijiet li saru u dawk ix-xogħlijiet li għad iridu jsiru mill-konvenut odjern. Illi kwantu għall-ħsarat ikkaġunati fil-fond tal-attriċi, tqis illi ż-żewġ ħsarat żgħar li jsir riferiment għalihom fil-condition report tal-perit Stephen Calleja Amaira, li kien dar il-proprjetà kollha tal-attriċi, dawn bl-ebda mod mhuma komparabbli mal-ħsarat riskontrati fir-rapporti li saru mill-perit Raphael Mizzi Cremona, għalkemm huwa perit ex parte inkarigat mill-attriċi, din il-Qorti hi konvinta li l- ħsarat kif ġew ikkonstati minnu jirriflettu l-verità. Kif ġie suġġerit mill-avukat tal-konvenut fil-kontroeżami tiegħu tal-perit Raphael Mizzi Cremona li l-eventwali tiswijiet l-aħjar li jsiru meta l-iżvilupp adjaċenti ikun komplut, ladarba kemm il- Paġna 30 minn 33 Qorti tal-Ġustizzja Rikors Maħluf Nru 288/15LM konvenut u kemm il-perit tiegħu stqarrew fix-xhieda tagħhom li llum il-bini tal-konvenut huwa komplut, issa għandhom isiru t-tiswijiet meħieġa kif riskontrati mill-perit Raphael Mizzi Cremona fir-rapport tiegħu tat-18 ta' Marzu, 201547, fl-addendum tal-istess perit Raphael Mizzi Cremona datat 6 ta' Frar, 201648 u fir-ritratti ppreżentati mill-perit Mizzi Cremona.49 Dawn it-tiswijiet għandhom isiru mill-konvenut fi żmien tliet xhur mil-lum u dan taħt is-superviżjoni tal-perit Karl Bianchini li qed jiġi maħtur mill-Qorti għal dan l-iskop. F'każ li l-imsemmija xogħlijiet ta' tiswija ma jsirux fiż-żmien tliet xhur minħabba nuqqas tal- konvenut, il-Qorti ser tawtorizza lill-attriċi tagħmel it-tiswijiet hi a spejjeż tal- konvenut taħt is-superviżżjoni tal-istess perit Karl Bianchini. F'każ li x-xogħlijiet ma jsirux mill-konvenut minħabba l-intransiġenza jew ir-reżistenza tal-attriċi, u dan qed jingħad minħabba li fil-kontroeżami tagħha l-attriċi quddiem il- Qorti stqarret li ma tridx li l-konvenut jagħmel it-tiswijiet hu, il-perit Karl Bianchini għandu jirrapporta dan lill-Qorti sabiex jingħata provvediment opportun, u jekk ikun il-każ, l-attriċi tista' titlef id-dritt li jsiru t-tiswijiet a spejjeż tal-konvenut. L-avukat difensur tal-attriċi fit-trattazzjoni finali tiegħu jagħmel riferiment għal diversi sentenzi50 fejn però kienet ġiet mitluba l-likwidazzjoni tad-danni li effettivament ġew likwidati waqt il-proċediment. Imma fil-kawża odjerna, is- seba' talba hi impostata b'dan il-mod: "f'każ illi tali xogħlijiet ma jkunux raġonevolment possibbli, tillikwida id-danni sofferti..." Fil-każ odjern però kif fuq ingħad, ix-xogħlijiet rimedjali huma possibbli li jsiru, għalhekk is-seba' talba attriċi għandha tiġi miċħuda. (Għawdex )(Sup), 15.05.2015, Azzopardi vs. Cocks. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 31 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża kif ġej: Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-konvenut; Tilqa' l-ewwel u t-tieni talba attriċi; Tiċħad it-tielet u r-raba' talba attriċi; Tilqa' l-ħames talba attriċi u tipprefiġġi terminu ta' tliet xhur mil-lum sabiex l-konvenut jagħmel ix-xogħlijiet rimedjali kollha meħtieġa fil-fond tal- attriċi Nru 3, "Santa Rita House", Sqaq numru 2, Triq San Leonardu, Is-Swatar, Birkirkara biex jirrimedja u jsewwi l-ħsarat kollha msemmijin fir-rapporti tal-perit 31 sa 36 tal-proċess u tas-6 ta' 37 sa 40 tal-proċess, bil-partijiet rilevanti ta' dawn ir- rapporti li ġew ukoll riprodotti f'din is-sentenza, kif ukoll biex jirrimedja u jsewwi l-ħsarat kollha indikati mill-perit Abdilla fir-ritratti a fol. 177 tal- proċess, u dan taħt is-superviżjoni tal-perit arkitett Karl Bianchini, bl-ispejjeż tal-perit Karl Bianchini ikunu a karigu tal-konvenut; Tilqa' parzjalment is-sitt talba attriċi fis-sens li jekk il-konvenut minħabba xi nuqqas tiegħu ma jagħmilx ix-xogħlijiet rimedjali hekk ordnati fiż-żmien mogħti lilu, tawtorizza lill-attriċi tagħmel ix-xogħlijiet rimedjali hija stess a spejjeż tal-konvenut taħt is-superviżjoni tal-perit Karl Bianchini. F'każ li l- Qorti tal-Ġustizzja Paġna 32 minn 33 Rikors Maħluf Nru 288/15LM imsemmija xogħlijiet rimedjali ma jkunux jistgħu isiru mill-konvenut fit- terminu prefiss minħabba l-intransiġenza jew reżistenza tal-attriċi, il-perit Karl Bianchini hu awtorizzat li jirrapporta dan lill-Qorti sabiex jingħataw il- Tiċħad is-seba' talba attriċi; Bl-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri a karigu tal-konvenut. Qorti tal-Ġustizzja Paġna 33 minn 33