FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR. JOSEPH R. GAMAGE LL.D. ILLUM l-Erbgħa, 7 ta' Lulju, 2021. PRIM MINISTRU TAR-REPUBBLIKA TA' MALTA, il- Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku u Dr Christopher kelly, Segretarju Permanenti fil-Ministeru għar-Riżorsi u l-Affarijiet Barranin Rat ir-Rikors maħluf imressaq fit-18 ta' Marzu, 2011, li bih u għar- raġunijiet hemm imsemmija, l-attur talab li din il-Qorti (i) ssib ma tiswiex, ma tgħoddx u mingħajr effett il-proċedura ta' temm ta' kuntratt ta' ingaġġ maħsuba fil-klawsola 8.1 tal-ftehim li sar fit-23 ta' Lulju, 2009 bejnu u Dr Christopher Saguna fil-kwalita` tiegħu msemmija, u għalhekk ukoll ma tiswiex, ma tgħoddx u bla ebda effett il-proċedura mħaddma fil-konfront tiegħu li jintemmlu l-ftehim ta' ingaġġ u konsegwentement ukoll id-deċiżjoni tal-imħarrek Prim Ministru li japprova r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku kif 7 ta' Lulju, 2021 kkomunikata lill-attur bl-ittra tal-24 ta' Settembru, 2010; (ii) issib li huwa tkeċċa b'mod inġust u bi ksur tal-liġi meta l-ingaġġ tiegħu intemmlu qabel iż-żmien espressament miftiehem; (iii) issib li huwa ġarrab danni li l-imħarrkin iridu jagħmlu tajjeb għalihom għall-finijiet tal-Artikolu 469A(5) tal-Kapitolu 12 tal- Liġijiet ta' Malta; (iv) tillikwida d-danni hekk imġarrba; u (v) tordna lill- imħarrkin, jew lil min minnhom, iħallsuh id-danni hekk likwidati. Talab ukoll l- ispejjez; Rat id-degriet tagħha tat-28 ta' Marzu, 20111, li bih ordnat in- notifika lill-imħarrkin u tat direttivi lill-attur dwar it-tressiq tal-provi min-naħa tiegħu; Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fid-19 ta' April, 2011, li biha l- Kummissjoni mħarrka laqgħet għall-azzjoni attriċi billi, preliminarjament, qalet li minħabba dak li jgħid l-Artikolu 115 tal-Kostituzzjoni tar-Repubblika ta' Malta, il-qrati ma għandhomx is-setgħa li jissindikaw il-mod kif twettaq il- funzjonijiet tagħha. Fil-mertu, laqgħet billi qalet li kien l-attur innifsu li aċċetta l-proċedura fil-klawsola li issa qiegħed jattakka u l-proċeduri li bihom imxiet il- Kummissjoni kienu jaqblu ma' dak miftiehem u ma' li trid il-liġi; Rat it-Tweġiba Maħlufa mressqa fil-25 ta' April, 2011, li biha l- imħarrkin il-Prim Ministru u Segretarju Permanenti laqgħu għall-azzjoni attriċi billi, preliminarjament, qalu li tal-ewwel mhux il-kontradittur leġittimu tal- pretensjonijiet tal-attur u għandu jinħeles mill-ħarsien tal-ġudizzju. Qalu wkoll li din il-Qorti mhix kompetenti ratione materiae billi l-ilment tal-attur kellu jitressaq quddiem it-Tribunal Industrijali u dan skond l-Artikolu 75 tal-Kapitolu 452 tal-Liġijiet ta' Malta. Laqgħu wkoll b'eċċezzjonijiet fil-mertu billi ċaħdu x- xiljiet attriċi; Rat id-degriet tagħha tas-26 ta' Mejju, 20112, li bih ħalliet il-kawża sabiex il-partijiet iressqu s-sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub dwar it-tieni eċċezzjoni tal-imħarrkin Onorevoli Prim Ministru u Segretarju Permanenti; Rat in-Nota ta' Sottomissjonijiet tal-imħarrkin Prim Ministru u Segretarju Permanenti tas-27 ta' Ġunju, 20113; Rat in-Nota tal-Kummissjoni mħarrka tas-6 ta' Lulju, 20114, li biha assoċjat ruħha man-Nota ta' Sottomissjonijiet tal-imħarrkin l-oħra; 1 Paġġ. 19 sa 20 tal-proċess 2 Paġ. 63 tal-proċess 3 Paġġ. 64 sa 67 tal-proċess 4 Paġ. 69 tal-proċess 7 ta' Lulju, 2021 Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar eċċezzjoni preliminari tal-imħarrka Prim Ministru u s-Segretarju Permanenti; Rat l-atti kollha tal-kawża; Rat id-degrieti tagħha li bihom ħalliet il-kawża għad-deċiżjoni dwar l-eċċezzjoni tan-nuqqas ta' setgħa li din il-Qorti tisma' il-kawża ratione materiae; Ikkonsidrat: Illi din hija azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju. L-attur jilmenta mill-mod kif intemm l-ingaġġ tiegħu mal-Aġenzija tal-Ħlasijiet ("Paying Agency") fi ħdan il-Ministeru għar-Riżorsi u Affarijiet Rurali għall-għarrieda u qabel iż-żmien miftiehem, u kif dan ġara mingħajr ma ngħata ebda tagħrif dwar x'wassal għal dan u wisq anqas il-jedd li jiddefendi ruħu fil-proċess li wassal għat-tmiem tal- ingaġġ tiegħu. Irid li l-Qorti ssib li l-klawżola fil-kuntratt li sar bejnu u l-imħarrek Segretarju Permanenti (li titratta dwar il-mod kif l-ingaġġ tiegħu seta' jintemm qabel il-waqt) ma tiswiex u ma għandha l-ebda effett, u li bl-istess mod titqies ma tiswiex u bla ebda effett il-proċedura mnedija li wasslet għat-temm tal-ingaġġ tiegħu. Irid ukoll li titħassar id-deċiżjoni tal-imħarrek Prim Ministru kif mgħarrfa lilu bl-ittra tal-imħarrek Segretarju Permanenti tal-24 ta' Settembru, 2010, bħala nulla u bla effett, u jingħata kumpens għad-danni li ġarrab b'riżultat tal-istess aġir mhux xieraq; Illi għal din l-azzjoni, l-imħarrkin Prim Ministru u Segretarju Permanenti laqgħu b'numru ta' eċċezzjonijiet kemm preliminari kif ukoll fil- mertu. Jgħidu, fost oħrajn, li s-Segretarju Permanenti kellu raġunijiet tajbin biex itemm l-ingaġġ tal-attur, imma li s-soluzzjoni ta' din il-kwestjoni hija ħaġa li jista' jaraha u jqisha biss it-Tribunal Industrijali u mhux il-Qrati ordinarji; Illi din is-sentenza qiegħda tingħata dwar din it-tieni eċċezzjoni preliminari tal-imħarrkin Prim Ministru u Segretarju Permanenti, dik tal- inkompetenza ta' din il-Qorti ratione materiae; Illi bħala fatti relevanti li joħorġu f'dan l-istadju mill-atti tal-kawża jirriżulta li fit-23 ta' Lulju, 2009, l-attur inħatar bħala EU Fund Manager mal- Aġenzija tal-Ħlasijiet fi ħdan il-Ministeru tar-Riżorsi u Affarijiet Rurali (minn issa l-quddiem imsejħa "l-Aġenzija") għal żmien fiss ta' tliet (3) snin b'seħħ mit- 7 ta' Lulju, 2021 22 ta' Ġunju, 2009, u taħt il-patti u l-kundizzjonijiet hemm imfissra5. Huwa kellu jwieġeb lill Kap tal-Aġenzija bħala s-superjur immedjat tiegħu; Illi fost il-kundizzjonijiet tal-ftehim, il-partijiet qablu dwar il-mod kif l-ftehim seta' jintemm qabel iż-żmien miftiehem minħabba "unsatisfactory performance"6; Illi jirriżulta li l-Kap tal-Aġenzija ma kienx kuntent bil-mod kif l- attur kien qed imexxi t-taqsima li minnha kien responsabbli, u talab lis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għar-Riżorsi u Affarijiet Rurali (minn issa 'l quddiem imsejjaħ "is-Segretarju Permanenti") sabiex iniedi l-proċedura stabbilita fil- klawsola 8.1 ħalli jtemm il-ftehim qabel jagħlaq iż-żmien miftiehem7; Illi fil-31 ta' Mejju, 20108, l-attur ingħata twiddiba bil-miktub flimkien mar-raġunijiet marbuta magħha, kif ukoll żmien biex iwieġeb u jiskolpa ruħu. Jirriżulta li l-attur naqas li jressaq tweġiba fiż-żmien li ngħatalu; Illi fit-22 ta' Ġunju, 20109, l-attur ġie mgħarraf li t-twiddiba kienet ser tidħol fir-rekord tas-servizz tiegħu; Illi jirriżulta li, għal xi żmien, l-attur beda jirrapporta għax-xogħol f'taqsima oħra tal-Ministeru ("Programme Implementation")10; Illi fl-24 ta' Settembru, 201011, l-attur ġie mgħarraf mis-Segretarju Permanenti li l-Prim Ministru kien laqa' r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku (minn issa 'l quddiem imsejħa "l-KSP") sabiex l-ingaġġ tiegħu mal-Aġenzija jintemm b'seħħ mis-27 ta' Settembru, 2010. Wara dan, għaddiet korrispondenza bejn l-attur u s-Segretarju Permanenti12; Illi fl-14 ta' Jannar, 2011, l-attur ressaq protest ġudizzjarju kontra l- imħarrkin, u fit-18 ta' Marzu, 2011, fetaħ din il-kawża; Illi bħala konsiderazzjonijiet ta' natura legali marbuta mal- eċċezzjoni preliminari mistħarrġa, il-Qorti trid tara jekk għandhiex is-setgħa bil- liġi li tisma' il-kawża jew jekk dik is-setgħa hijiex bil-liġi mħollija f'idejn it- Tribunal Industrijali (minn issa 'l hemm imsejjaħ "it-Tribunal"); 5 Dok "B", f'paġġ. 8 – 10 tal-proċess 6 Klawżola numru 8 f'paġ. 9 tal-proċess 7 Dokti. "A" u "F" f'paġġ. 42 sa 57 u 15 sa 16 tal-proċess 8 Dok. "BB1" f'paġ. 58 tal-proċess 9 Dok. "BB2" f'paġ. 59 tal-proċess 10 Ara affidavit tal-attur f'paġġ. 28 sa 29 tal-proċess 11 Dok. "Ċ" f'paġ. 11 tal-proċess 12Dokti. "D" u "E" f'paġġ. 12 u 13 tal-proċess 7 ta' Lulju, 2021 Illi fil-fehma tal-imħarrkin, is-soluzzjoni ta' din il-kwestjoni hija materja li jista' jaraha biss it-Tribunal u mhux il-Qrati ordinarji. Huma jistrieħu fuq l-Artikolu 75 tal-Att dwar l-Impjiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali13 li jagħti lit-Tribunal kompetenza esklussiva li tqis il-każijiet kollha fejn tiġi allegata tkeċċija inġusta; Illi ġie għadd ta' drabi mfisser mill-Qrati tagħna li l-ġurisdizzjoni esklussiva tat-Tribunal hija biss eċċezzjoni għall-ġurisdizzjoni ġenerali u aktar wiesgħa (imsejha "ġurisdizzjoni ordinarja") li jħaddnu dawn il-Qrati, u l- imsemmija ġurisdizzjoni speċjali, imnissla minn dispożizzjoni ta' liġi speċjali, m'għandhiex titħalla toħrog lil hinn mil-limiti stretti mfissra f'dak il-liġi speċjali14; Illi ta' min iqis ukoll li l-ġurisdizzjoni esklussiva mogħtija lit- Tribunal dwar tkeċċija minn impieg meqjusa bħala inġusta hija, fil-kliem tal-ligi, "għal kull għan". Din il-Qorti tifhem li dan ifisser li l-indaġni dwar jekk it-tkeċċja kinitx mistħoqqa jew le jmur lil hinn minn konsiderazzjoni ta' raġuni ġusta u suffiċjenti fil-mertu; Illi, f'dan ir-rigward, ġie stabilit kemm mill-kitbiet tal-awturi u kif ukoll minn deċizjonijiet tat-Tribunal innifsu li huwa għandu s-setgħa li jifli tkeċċija minn impieg ukoll jekk, minkejja li kien hemm raġunijiet li jiġġustifikawha, din tkun saret b'mod mhux mistħoqq jew inġust15. Fi kliem iehor, din il-ġurisdizzjoni tat-Tribunal testendi għal dak li huwa magħruf bħala "technically unfair dismissal". Tali bixra ta' fehmiet baqgħet titqies ukoll matul iż-żminijiet16; Illi l-istess ħaġa tista' tingħad għal dak li huwa teknikament maghruf bħala "constructive dismissal", jiġifieri ċirkostanza ta' temm mill-impieg ta' persuna li, fid-dieher, qisha tkun irriżenjat mill-impieg, imma li, fil-fatt, tkun twasslet f'qagħda li jkollha titlaq kontra r-rieda tagħha minħabba l-imgiba tal- imgħallem tagħha. B'dan għalhekk li, ladarba jiġi stabilit li l-kwestjoni taqa' fil- limiti ta' dik il-gurisdizzjoni esklussiva, il-Qrati ma jkollhomx iżjed setgħa jidħlu fil-kwestjoni, u jibqa' biss setgħa ta' reviżjoni dwar l-operat tat-Tribunal17 jew, jekk ikun il-każ, jedd ta' appell quddiem il-Qorti tal-Appell18. Kemm hu hekk, dawn il-Qrati waqfu milli jiddeċiedu kwestjonijiet marbuta ma' talbiet dwar kundizzjonijiet ta' impieg u dan ukoll f'kawżi fejn, biex jagħmlu l-aċċertamenti 13 Att XXII tal-2002 (Kap. 452) 14 Ara P.A. 19.4.1990 fil-kawża fl-ismijiet Stoner noe vs Borġ noe (Kollez. Vol: LXXIV.iii.502) 15 Ara, per eżempju, deċiżjoni tat-Tribunal tal-10 ta' Marzu, 1981, fil-każ fl-ismijiet Muscat Zarb vs M.C.M. Aluminium Limited 16 Ara, per eżempju deċizjoni tat-Tribunal tal-24 ta' Novembru, 1998, fil-każ fl-ismijiet Debattista vs Koperattiva Indafa Pubblika 17 P.A. GCD 20.3.2000 fil-kawża fl-ismijiet Raymond Knight noe vs Victor El Gebali 18 Art. 82(3) tal-Kap 452 7 ta' Lulju, 2021 tagħhom dwar il-każ, kien meħtieġ li tigi investigata wkoll il-kwestjoni tal- validità tat-temm tal-impieg19; Illi l-liġi tagħraf bejn impieg għal żmien definit u impieg għal żmien indefinit, u, għall-finijiet ta' tifsir ta' "tkeċċija inġusta", tqis biss dan tal-aħħar bħala dak l-impieg li r-rimedju tat-temm tiegħu jista' jintalab mit-Tribunal20. Ladarba kuntratt ta' impieg għal żmien fiss ma jaqax taħt it-tifsira ta' "tkeċċija nġusta" kif imfissra fl-Artikolu 2 tal-Kapitolu 452 tal-Liġijiet ta' Malta, tqies mill-Qrati tagħna (għalkemm dan mhux dejjem tfisser b'dan il-mod21) li l- Artikolu 75(1)(a) tal-Att ma jgħoddx għal azzjonijiet ta' tkeċċija mill-impieg f'kuntratti għal żmien definit22; Illi kemm hu hekk, jidher li l-leġislatur għażel li jindaħal f'din il- kwestjoni dan l-aħħar23 u jiċċara l-qagħda marbuta mas-setgħa li t-Tribunal jistħarreġ kwestjonijiet li jirrigwardaw kuntratti għal żmien definit24. Tajjeb li wieħed iqis ukoll id-dispożizzjonijiet tal-proviso tal-Artikolu 75(1) tal-Att sewwasew fejn jitkellem dwar uffiċjali pubbliċi, liema ċirkostanza tolqot sewwa l-każ li l-Qorti għandha quddiemha; Illi minkejja li l-imħarrkin eċċipjenti jgħidu li l-ftehim mertu tal-każ ma kienx kuntratt ta' impieg imma "kuntratt ta' servizz", dan l-argument ma jiswiex għaliex sewwasew fl-Artikolu 2 tal-Att li jagħti tifsira lil termini tal-liġi tax-xogħol, il-"kuntratt ta' servizz" u l-"kuntratt ta' impieg" jingħataw l-istess tifsira. Minbarra dan, ladarba l-attur deherlu li kellu jressaq il-kawża tiegħu bħala waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju taħt l-Artikolu 469A tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, wieħed għandu jsemmi x'jgħid l-Artikolu 469A(6) dwar servizz mal- Gvern; Illi fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet li saru u tad-dispożizzjonijiet partikolari tal-Att u tal-Liġi Sussidjarja li nħarġet taħtu25, il-Qorti tasal għall- fehma li l-eċċezzjoni preliminari mqajma mill-imħarrkin mhijiex tajba u s-setgħa li tisma' u tqis it-talbiet tal-attur u l-eċċezzjonijiet dwarhom hija waħda li taqa' f'din il-Qorti u mhux fit-Tribunal; 19 P.A. 25.11.1988 fil-kawża fl-ismijiet Fenech Paċe vs Turner noe et (Kollez. Vol: LXXII.iv.838); u App. Ċiv. 11.11.2011 fil-kawża fl- ismijiet Karmenu Ofosu vs General Workers' Union 20 Art. 2 tal-Kap. 452 jgħid: "tkeċċija inġusta", dwar ħaddiem, tfisser - (a) it-temm mill-prinċipal dwar dak il-ħaddiem ta' kuntratt ta' impieg għal żmien mhux stabbilit (barra minn impieg bi prova skont kif imfisser f'dan l-Att) li jkun temm li ma jsirx biss minħabba redundancy jew għal raġuni xierqa skont id-dispożizzjonijiet rilevanti ta' dan l-Att jew xi regolamenti magħmulin taħt dan l- Att, jew (b) li jkun sar bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 64(4), jew (ċ) li, għalkemm isir minħabba redundancy jew għal raġuni xierqa, ikun diskriminatorju kif imfisser f'dan l-Att jew f'xi regolamenti magħmulin taħtu;" 21 Ara App. PS 23.2.2005 fil-kawża fl-ismijiet Rita D'alfonso vs Sterling Travel & Tourism Ltd 22 App. AE 25.1.2019 fil-kawża fl-ismijiet Waldemar David Pavia vs L-Università ta' Malta; u App. Ċiv. 12.7.2019 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Abela Tabone vs Citadel Insurance p.l.c. 23 Bl-Att LVIII tal-2020 24 L-Art. 4 tal-imsemmi Att jagħmilha ċara (bħala kwestjoni transitorja) li l-kawżi li nbdew quddiem il-Qrati u ma humiex ġudikat jibqgħu jinstemgħu minnhom u mhux imorru quddiem it-Tribunal 25 Regolamenti dwar Kuntratti ta' Servizz għal Terminu ta' Żmien Fiss (A.L. 51/2007, L.S. 452.81) u li b'A.L. 157 tal-2007 (L.S. 452.99) jgħoddu wkoll għal Servizz mal-Gvern 7 ta' Lulju, 2021 Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qegħda taqta' u tiddeciedi billi: Tiċħad it-tieni eċċezzjoni preliminari tal-imħarrkin Prim Ministru u Segretarju Parlamentari bħala mhux mistħoqqa u ssib li għandha ġurisdizzjoni ratione materiae biex tisma' il-kawża tal-attur; Tordna li s-smigħ tal-kawża jitkompla bit-trattazzjoni dwar il-mertu tal-azzjoni attriċi u l-eċċezzjonijiet li tressqu dwarha. Għal dan il-għan, tordna li l-atti ta' din il-kawża jintbagħtu lir-Reġistratur ta' din il-Qorti biex jassenja l- kawża quddiem din il-Qorti diversament presjeduta u li quddiemha jkompli jinstema' il-każ; u Tordna lill-imħarrkin eċċipjenti Onorevoli Prim Ministru u Segretarju Parlamentari jħallsu l-ispejjeż marbuta ma' din l-eċċezzjoni. Moqrija Onor. Joseph R. Schembri Wismayer LL.D., Il-Gżira 7 ta' Lulju, 2021 Geraldine Borg Falzon Deputat Reġistratur 7 ta' Lulju, 2021 7 ta' Lulju, 2021