QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI Kumpilazzjoni numru 591/2016 Illum 12 ta' Dicembru, 2017 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Gheorghe Kreuzberg detentur tal-karta tal-identita bin-numru 162400 (A) billi huwa akkuzat talli fl-24 ta' Ottubru 2016 ghall-habta ta' 9pm u/jew hinijiet wara, gewwa r- residenza numru 45 Zebbug Zghir li tinsab Joann Pearce Il-Birgu u/jew f'dawn il-gzejjer: Waqt li kien bla ordni skond il-Ligi ta' l-Awtorita Kompetenti, u barra mill-kazijiet li fihom il-Ligi taghti s-setgha lill-privat li jarresta lill-hati, arresta, zamm jew issekwestra lil Yana Romagnoli Fero’ minn L-Imdina kontra l-volonta tagħha fejn ghamillha offiza fuq il-persuna taghha u/jew heddidha bil-mewt. Ukoll talli fl-istess cirkustanzi, bil-hsieb li jaghmel delitt ta' ferita gravi fuq Yana Bland Fero’ minn Hal Vella Scicluna wera dan il-hsieb b'atti esterni u ta bidu ghall-esekuzzjoni tad-delitt liema reat ma giex esegwit minhabba xi haga accidentali u indipendenti mill-volonta Ukoll talli fl-istess cirkustanzi bil-hsieb li jaghmel delitt ta' ferita gravi fuq Daniel Abunada minn Hal Vella Scicluna wera dan il-hsieb b'atti esterni u ta bidu ghall-esekuzzjoni tad-delitt liema reat ma giex esegwit minhabba xi haga accidentali u indipendenti mill-volonta Ukoll talli fl-istess cirkustanzi minghajr il-hsieb li joqtol u jqieghed il- hajja ta' haddiehor f'periklu car ikkaguna hsara fil-gisem jew fis- sahha, u cioe' offiza ta' natura hafifa, maghmula bi strument li jaqta jew iniggez fuq il-persuna ta' Daniel Abunada minn Il-Birgu u Ukoll talli fl-istess cirkustanzi fil-waqt li kien qed jaghmel reat kontra l-persuna (minbarra omiċidju involantarju jew offiża involontarja fuq il-persuna), jew ta' serq jew ħsara fil-propjeta (minbarra ħsara involontarja fil-propjeta') kellu fuq il-persuna tieghu xi arma regolari jew munizzjon jew xi imitazzjoni ta' dawk l-oġġetti. Ukoll talli f'dawn il-gzejjer garr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tieghu xi sikkina jew strument li jaqta' jew bil-ponta ta' liema xorta jkun minghajr ma kellu il- Kummissarju tal-Pulizija. Ukoll talli fl-istess cirkustanzi qabad arma [sikkina] u/jew oggetti kundizzjoni. U aktar talli, fl-istess cirkostanzi u /jew zminijiet qabel hedded bil- fomm lill Yana Romagnoli Fero’ minn Is-Siggiewi jew persuni ohra b'delitt fejn flimkien ma' dan it-theddid kien hemm ordni jew Ukoll talli fl-istess cirkustanzi u/jew xhur qabel f'dawn il-gzejjer bl- imgieba tieghu gab ruhu b'mod li ta fastidju lil Yana Romagnoli Fero’, Daniel Abunada minn Ħal Qormi jew xi persuni oħra b'mod li kien jaf jew kien imissu kien jaf li dan kien ta' fastidju ghaliha. Ukoll talli fl-istess cirkustanzi f'dawn il-gzejjer u/jew xhur qabel ikkaguna biza' lil Yana Romagnoli Fero’ u lil Daniel Abunada minn Ħal Qormi jew xi persuni oħra li ser tintuza vjolenza kontriha/hom jew kontra l-proprjetà taghha/hom jew kontra l-persuna jew il- proprjetà ta' xi hadd mill-axxendenti, dixxendenti, ahwa subien jew bniet jew xi persuna ohra. Ukoll talli fl-24 ta' Ottubru 2016, fl-istess cirkustanzi u hinijiet wara, waqt li kien f'dar numru 45 Zebbug Zghir li tinsab Joann Garden Hal Tarxien u /jew f'dawn il-gzejjer volontarjament ta nar lil dar, mahzen persuna, jew volontarjament ta n-nar lil materjal li jaqbad , u dan il- bini gharix jew lok iehor jew dan il-materjal kien qieghed b'mod li seta' qabbad il-hruq lil bini iehor jew lok iehor fejn f'dak il-waqt kien hemm xi persuna. Aktar talli nhar (sic!) fl-istess cirkustanzi, volontarjament hassar, ghamel hsara, jew gharraq hwejjeg haddiehor, mobbli jew immobbli u cioe` hsara f'bini, u ghamara u/jew oggetti ohra f'residenza numru 45 Zebbug Zghir li tinsab f'Joann Garden Hal-Tarxien liema hsara teccedi 2500 ewro ghad-detriment ta' Yana Romagnoli Fero’ u/jew ta' persuni Il-Qorti giet mitluba biex tapplika l-Artikolu 412C tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta bl-iskop li tipprovdi ghas-sigurta ta'Yana Romagnoli Fero’, Daniel Il-Qorti giet gentilment mitluba sabiex f'kaz ta' htija tipprovdi ghas- sigurta ta' Yana Romagnoli Fero’, Daniel Abunada u/jew membri tal- familja taghhom u/jew xi persuni ohra u tapplika l-provedimenti ta' Art 383, 384 u 385 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Il-Qorti giet mitluba li f'kaz ta' htija barra milli tapplika l-piena skont il- Ligi, tordna lill-imputat ihallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal- hatra tal-esperti skont l-artikolu 533 (1) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Semghet il-provi. Rat l-atti kollha ta' dan il-procediment u d-dokumenti esebiti. Rat in-Nota ta' Rinviju ghall-Gudizzju tal-Avukat Generali datata 11 ta' 627 tal-process) fejn huwa dehrlu li tista' tinstab htija (jew htijiet) fil-konfronti tal-imputat taht dak li hemm mahsub: (a) Fl-artikoli 86, 87(1)(c) u 87(1)(h) b'referenza ghall-artikolu 202(h)(v) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (b) Fl-artikoli 41(1)(a), 214, 218(1)(a)(2) u 222(1)(a) b'referenza ghall- artikolu 202(h)(v) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (c) Fl-artikoli 41(1)(a), 214, 218(1)(a)(2) u 222(1)(a) b'referenza ghall- artikolu 202(h)(v) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (d) Fl-artikoli 214, 221(1)(2) b'referenza ghall-artikolu 217 u l-artikolu 222(1)(a) b'referenza ghall-artikolu 202(h)(v) tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta; (e) Fl-artikoli 55(a), 56 u 57 tal-Kapitolu 480 tal-Ligijiet ta' Malta; (f) Fl-artikoli 6 u 51(7) tal-Kapitolu 480 tal-Ligijiet ta' Malta; (g) Fl-artikolu 249(1)(2)(3) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (h) Fl-artikolu 251(A)(1)(2)(4) b'referenza ghall-artikoli 222(1)(a) u 202(h)(v) u l-artikolu 251H(a)(b)(f)(g) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' (i) Fl-artikolu 251B(1)(2) u l-artikolu 251H(a)(b)(f)(g) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (j) Fl-artikolu 317(b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (k) Fl-artikolu 325(1)(a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; (l) Fl-artikoli 382A, 383, 384, 386, 412C u 412D tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta; (m) Fl-artikoli 17, 18, 31 u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat li waqt l-udjenza tal-11 ta' Lulju, 2017 l-imputat wiegeb li ma kellux oggezzjoni li l-kaz tieghu jigi trattat bi procedura sommarja u deciz minn din il-Qorti fil-kompetenza taghha surreferita. Semghet is-sottomissjonijiet finali orali mill-Parte Civile. Rat is-sottomissjonijiet finali bil-kitba maghmula mid-difiza. L-imputat Gheorghe Kreuzberg u l-parte civile Yana Bland Fero’ kellhom relazzjoni li kienet ghaddejja flimkien. f'perjodu fejn riedet twaqqaf u ma tkomplix f'din ir-relazzjoni. L- imputat mill-banda l-ohra jidher illi kellu r-riservi tieghu dwar dan, fejn Fil-gurnata in kwistjoni meta l-parte civile marret lura lejn id-dar, bejnha u bejn l-imputat qam argument, argument li kien imsejjes dejjem fuq din il-kwistjoni relatata mal-fatt illi l-imputat ma kienx qieghed jaccetta jew jissuspetta hazin dwar ir-raguni vera ghaliex il-parte civile trid tittermina din ir-relazzjoni. L-argument sahan b'tali mod bil-konsegwenzi li l-parte civile u binha waqt li kienet niezla mit-tarag bil-bagalja tal-hwejjeg tal-imputat sabiex tghidlu halli jitlaq 'il barra. Mill-provi forensici li ghandna jirrizulta li mbaghad l-imputat f'hin minnhom beda miexi l-fuq lejn il-bejt. F'xi waqt l-imputat ta n-nar lir- Mir-rapport tal-espert nominat in kwantu jirrigwardja l- kagun tal-hruq irrizulta li dan il-hruq kien wiehed volontarju. xhieda li ghandna quddiemna li gew ipprezentati huwa evidenti illi dan il-hruq seta' jsir biss mill-imputat peress illi l-imputat kien l-unika persuna li kien ghad fadal f'dik ir-residenza. KUNSIDERAZZJONIJIET GENERALI Rapporti rresponsabbli bil-pregudizzju Il-Qorti tal-Magistrati ghandha kaz quddiemha li tittrattah bhal kull kaz iehor bhalu li jkun assenjat lilha. Min jigi akkuzat ghandu dritt illi jiddefendi ruhu - kollox kif tistabbilixxi l-ligi ghal kulhadd. Hawnhekk ghandna kaz ta' persuna li kien f'relazzjoni ma' bint ta' persuna li nfluwenza l-istorja politika u socjali ta' pajjizna ghal kwazi seklu shih u allura jigbed aktar interess. kontrih huwa rarita' fil-Qrati taghna. Il-Qorti ma tistax ma tirrimarkax dwar in-nuqqas ta' sensittivita' li ntweriet lejn il-kwerelanti vittmi fil-kaz. Il-Qorti tfakkar li l-gurnalisti u l-bloggers barra drittijiet ghandhom ukoll dmirijiet. F'pajjizna m'ghandniex Qrati tal-poplu li jiddeciedu l-kawzi fi Triq ir- Repubblika, fuq iz-zuntier ta' xi knisja jew fil-hwienet tal-merca, fuq Jew inkella gustizzja a' la carte li l-operat ta' dawn il-qrati jkun dettat minn xi hadd estranju. Filwaqt li l-Parlament jillegisla u dawn il-Qrati jiddeciedu fuq dik il-legislazzjoni, huma dawn il-Qrati li jkollhom il- process quddiemhom bil-provi migbura li jridu jiddeciedu l-kawzi assenjati lilhom. Fuq dan il-kaz kien hemm xi rapporti u blogs mibnija fuq il-fantasija u mhux fuq il-provi li ngabu fil-Qorti. dwar is-sikkina wzata fil-kaz fejn intqal li ma nstabitx meta din kienet esebita fl-atti tal-kawza u aktar 'il quddiem din il-Qorti se tordna d- distruzzjoni taghha. Il-Qorti taghmel referenza ghal dak li qal il-President tal-Qorti Suprema 1 16 ta' Frar 2016 kif irrapurtat mill-Media Lawyer Bullettin tal-istess gurnata Il-Qorti tinnota dak li qal Lord Delmar fil-kaz Burlo’ v. Massa li: interess tal-pubbliku li jkun infurmat: Oneru tal-Prosekuzzjoni tal-Prosekuzzjoni tikkonvinci lill-Qorti li l-akkuzi addebitati lill-imputat huma veri u dan ghaliex kif jghid il-Manzini fil-ktieb tieghu Diritto Penale Vol. jekk il-Qorti hija rinfaccjata b'zewg verzjonijiet konfliggenti, ghandha tillibera, stante li tali konflitt ghandu jmur a beneficcju tal-imputat. Pero' huwa veru wkoll kif gie deciz mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-dsatax (19) ta' Mejju, 1997 fil-kawza fl-ismijiet Il- Il-Prosekuzzjoni trid tipprova l-kaz taghha lil hinn minn kull dubju ragjonevoli, waqt li d-difiza trid tipprova d-difiza taghha fuq bazi ta' probabbilta'. Huwa principju baziku prattikat mill-Qrati taghna fil-procediment kriminali, li sabiex l-akkuzat jigi misjub hati l-akkuzi migjuba fil- konfront tieghu dawn ghandhom jigu pruvati oltre kull dubju dettat mir- F'dan ir-rigward issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal- Appell Kriminali fil-5 ta' Dicembru, 1997 fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija v Peter Bianco Galea, fejn il-Qorti fakkret li l-grad ta' prova li trid tilhaq il- Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubju dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubju. ma jistghux jitqiesu bhala dubji dettati mir-raguni. l-gudikant irid jasal ghalih hu, li wara li jqis ic-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-buon sens tieghu, ikun moralment konvint minn dak il-fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni. Fil-fatt dik il-Qorti ccitat l-ispjegazzjoni moghtija minn Lord Tait fil- Din il-Qorti taghmel ukoll referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-9 ta' Settembru 2002 fil-kawza fl-ismijiet Il- Pulizija v Martin Mark Attard Refalo fejn spjegat x'jigri meta gudikant ikun rinfaccjat b'zewg verzjonijiet konfliggenti u cioe' jistghu jigru zewg affarijiet u cioe' jew il-gudikant ikun tal-fehma li l-kaz tal-Prosekuzzjoni ma jkunx gie sodisfacentement ippruvat, u allura l-Qorti ghandha tillibera, jew jekk ikun moralment konvint li l-verzjoni korretta hija wahda u mhux l-ohra, jimxi fuq dik il-verzjoni li jaccetta u jekk dik il- verzjoni tkun timporta l-htija tal-imputat jew akkuzat, allura jiddikjara tali htija u jghaddi ghal piena jew ghal xi provvediment iehor. Apprezzament tal-provi fl-assjem: Il-Qorti tissottolinea li huwa ben risaput li l-apprezzament tal-provi ghandu jsir mhux biss b'mod spezzettat u individwali izda l-provi ghandhom jigu analizzati flimkien fl-assjem taghhom sabiex wiehed jara x'inferenzi jew interpretazzjoni ragjonevoli u legali jista' jaghti lil dawk il-provi hekk interpretati. Ma tistax tinstab htija jew nuqqas ta' htija semplicement fuq analizi individwali jew separata tal-provi. ghandhom jigu kkunsidrati kemm individwalment kif ukoll Dan hu appuntu l-ezercizzju li sejra taghmel din il- Qorti, u cioe' li tezamina bir-reqqa kollha l-provi prodotti f'dan il-kaz. Il-Qorti qabel tghaddi biex tanalizza l-imputazzjonijiet thoss li ghandha taghmel espozizzjoni dwar il-presumption of facts u l-provi cirkostanzjali. Bhala ezempju ta' prova indizzjarja li minnha wiehed jista' jigbed konkluzzjoni partikolari, l-istess awtur jaghti l-ezempju tad-drawwa ta' fatt: U fl-edizzjoni tal-2018 ta' Diascari jinghad hekk dwar presunzjonijiet Ikkwotat mill-Prim Mifsud Bonnici Vicent Grech Cachia fl-Appell Kriminali Inferjuri Il-Pulizija vs Louis Mifsud Borda deciz 24 ta' April, 2002: Appell Nru 228/2001 6 ibid. p. 40. Huwa minnu li fl-Artikolu 638(2) tal-Kap. 9 ix-xhieda ta' xhud wiehed biss, jekk emnut minn min ghandu jiggudika fuq il-fatt hija bizzejjed biex taghmel prova shiha u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l-fatt Ghalhekk jispetta lill-Qorti tara liema hija l-aktar xhieda kredibbli u vero simili fic-cirkostanzi u dan a bazi tal-possibilita'. Huwa veru wkoll li l-Qorti ghandha tqis provi cirkostanzjali jew indizzjarji sabiex tara jekk hemmx irbit bejn l-imputat Dan qed jinghad ghaliex ghalkemm huwa veru li fil- kamp penali l-provi indizzjarji hafna drabi huma aktar importanti mill- provi diretti, pero' hu veru wkoll li provi indizzjarji jridu jigu ezaminati b'aktar attenzjoni sabiex il-gudikant jaccerta ruhu li huma univoci. Fil-fatt il-Qorti hawnhekk taghmel referenza ghal-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-hmistax (15) ta' Gunju, 1998 fil-kawza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Jason Lee Atkins', fejn kien gie ritenut li provi jew indizzji cirkostanzjali ghandhom ikunu univoci, cioe' mhux ambigwi. Ghandhom ikunu indizzji evidenti li jorbtu lill-akkuzat mar-reat u hadd iktar, anzi l-akkuzat biss, li hu l-hati u l-provi li jigu mressqa, ikunu kompatibbli mal-presunzjoni tal-innocenza tieghu. Illi ghalhekk huwa importanti fl-isfond ta' dan il-kaz li jigi ppruvat li kien l-imputat biss li ghamel dak li gie akkuzat bih u ghalhekk il-Qorti sejra tikkunsidra kwalunkwe prova possibilment cirkostanzjali li tista' torbot lill-imputat b'mod univoku bir-reati addebitati lilu. Fil-fatt kif gie ritenut fis- sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sitta (6) ta' Mejju, 1961 fil-kawza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Carmelo Grima Belhadj', "Il-prova ndizzjarja ta' spiss hija l-ahjar prova talvolta hija tali li ipprova fatt bi precizjoni matematika." Illi huwa veru li fil-kamp penali, il-provi indizzjarji hafna drabi huma aktar importanti mill-provi diretti. Hu veru wkoll li l-provi indizzjarji jridu jigu ezaminati b'aktar attenzjoni sabiex wiehed jaccerta ruhu li Illi din hija ezattament il-posizzjoni hawn Malta, kif fil-fatt giet konfermata b'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id- disgha ta' Jannar, 1998 fil-kawza fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Emanuel Camilleri De Marco il-Qorti thoss u tghid li provi cirkostanzjali huma bhal katina li tintrabat minn tarf ghal tarf, b'sensiela ta' ghoqiedi li jaqblu ma' xulxin u li flimkien iwasslu fl-istess direzzjoni9. 533 para 8-119 9 Il-Qorti fliet fid-dettal l-argumenti migjuba fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Abdellah Serra et moghtija mill-Magistrat Consuelo Borg Ferranti ‘Abo Shamala fid-19 ta' Mejju 2014 Il-Qorti hija rinfaccjata bil-versjoni il-parte civile u bis- sottomissjonijiet tad-difiza li m'humiex prova izda interpretazzjoni tal- provi u x'jista' allega l-imputat mal-avukat tieghu, liema verzjoni tal- jaghtix ix-xiehda tieghu f'dawn il-proceduri. KUNSIDERAZZJONIJIET LEGALI DWAR L-AKKUZI L-ewwel imputazzjoni Is-sekwestru artikoli 86, 87(1)(C) u 87(1)(h) tal-Kap 9 L-artikolu 86 tal-Kodici Kriminali jghid li jkun hati tar-reat ta' sekwestru ta' persuna: "… kull min, bla ordni skond il-ligi ta' l-Awtorita' kompetenti, u barra mill-kazijiet li fihom il-ligi taghti s-setgha lill-privat li jarresta lill-hati, jarresta, izomm jew jissekwestra lil xi persuna kontra l-volonta' taghha jew jaghti l-post biex din il-persuna tigi arrestata, mizmuma jew issekwestrata ...". II, Pg 40)] meta jittratta l-element materjali tar-reat in kwistjoni Il-Qorti taghmel referenza ghall-kapulavur guridika dwar is-sekwestru fil-Kodici Kriminali taghna fl-espozizzjoni li ghamel il-Magistrat Aaron Ohaka fil-kawza Il-Pulizija (Spettur Trevor Cassar Abela) vs Seykou Chetcuti Saydon deciza fil-11 ta' Lulju 2016. Ir-reat t'arrest illegali jinkludi fih tliet ipoteżi differenti u ċjoe dik tal-arrest, taż-żamma jew tas-sekwestru tas-suġġett passiv. Fil-forma oriġinali tiegħu l-Artikolu 86 tal-Kodiċi Kriminali jirriproduċi kważi kelma b'kelma l- jippreskrivi s-segwenti : - Skont il-maġġoranza tal-awturi ta' dak iż-żmien riċerkati minn din il-Qorti jirriżulta li dan ir-reat kien imnissel mir-reat aktar qadim ta' "carcere privato". Sa minn żmien il-Carmingnani kien ġie rikonoxxut li dan ir-reat ma hux rifless biss fl-ipoteżi tal-arrest ta' persuna mingħajr awtorita leġittima.11 Il-Carmignani kien jiddistingwi bejn ir-reat ta' carcere privato – (a) fis-sens proprju ristrett u dak ta' (b) carcere privato per equipollenza. it-tifsira bikrija jirriżulta li l-kunċett ta' carcere privato kien ristrett għall- ipoteżi ta' attest attwali, detenzjoni jew sekwestru ta' persuna. Arabia12 li jikkummenta wkoll fuq il-Kodiċi tar-Renju taż- Żewġ Sqallijiet jgħid li :- Skont l-Arabia dan ir-reat mhux limitat għal meta tiġi mhedda biss il- liberta' naturali tas-suġġett passiv iżda wkoll meta l-liberta' ċivili tas- suġġett passiv tiġi newtralizzata – kunċett evidentement aktar wiesa' minn dak ta' liberta naturali. carcere privato billi żied b'mod espliċitu mhux biss l-ipoteżi tal-arrest jew detenzjoni iżda wkoll dik tas-sekwestru ossija sequestro. Dawn huma għalhekk tliet ipoteżi differenti li pero jikkostitwixxu r-reat tal-carcere Maż-żmien din it-tifsira tal-carcere privato evolviet u diversi awturi Taljani oħra spjegaw sitwazzjonijiet differenti fejn persuna tkun tista' tiġi arrestata illegalment minkejja li ma tkunx konfinata fi spazju fiżiku delineat bħal residenza jew ambjent magħluq. Skont ir-Roberti 13 dan ir-reat kien jaqa' fil-kategorija ta' reati intiżi li jittutelaw il-liberta' personali minkejja l-fatt li kienu jinsabu fis-sub-titolu Roberti jgħid : 14 Enfasi miżjuda. Ferrarotti, li jikkummenta fuq il-Kodiċi tal-Piemonte15 li kien jippreskrivi disposizzjoni simili għall-dik kontemplata fl-Artikolu 169 tal-Kodiċi Borboniku aktar 'il fuq imsemmi jistqarr : Dan ifisser li biex jitwettaq id-delitt tal-arrest jew żamma illegali mhux meħtieġ li jkun imwettaq b'xi vjolenza jew bl-eżerċizzju ta' forza materjali fuq is-suġġett passiv tar-reat. Skont dik il-Liġi jekk ikun hemm vjolenza jew forza materjali eżerċitata fuq is-suġġett passiv, is-suġġett attiv jirrendi ruħu responsabbli għar-reat fil-forma kwalifikata tiegħu. ma hemmx bżonn li jiġi determinat jew stabbilit xi motiv speċifiku wara l- arrest, żamma jew sekwestru tas-suġġett passiv. il-Kodiċi Penali tat-Toskana16 jgħid : - Dan l-element tal-moralita' huwa wkoll rifless fl-argumentazzjoni aktar bikrija tal-Carmignani li saħaq fuq l-importanza tal-użurpazzjoni tal- awtorita' maġistrali riflessa fl-azzjoni tas-suġġett attiv. Huwa jżid : Bħal Ferrarotti, L-Imtarfa jisħaq li l-Artikolu 169 tal-Kodiċi Borboniku ma jirrikjedix li jiġi pruvat il-motiv wara l-arrest, id-detenzjoni jew is-sekwestru illegali; u li l-att innifsu magħmul bl-intenzjoni kriminuża huwa suffiċjenti biex jiġi integrat ir-reat. Huwa jtenni wkoll li dan ir-reat għandu wkoll mir- reat ta' vie di fatto (simili għar-reat ta' ragion fattasi). Biss ir-Roberti jtenni li kontra d-dritt Ruman u l-Kodiċi tal-1808 li kienu jiffiguraw ir-reat ta' carcere privato bħala li jirrifletti l-intenzjoni tas-suġġett attiv li jieħu l-Liġi b'idejh fl-Artikolu 169 tal-Kodiċi Borboniku dan ir- rekwiżit ma kienx meħtieġ. Iżda l-istess awtur jikkonċedi li fil-maġġoranza tal-każijiet l-arrest, iż- żamma jew is-sekwestru ta' persuna jkun imwettaq mis-suġġett attiv sabiex jimponi lilu innifsu forzożament fuq is-suġġett passiv jew fuq sitwazzjoni b'mod li għalhekk jieħu l-liġi b'idejh permezz t'azzjoni Huwa jtenni li dan setgħa jiġi inferit mill-fatt li l-Leġislatur Borboniku qiegħed ir-reat ta' carcere privato immedjatament wara r-reat ta' U dan huwa eżattament dak li għamel il-Leġislatur Malti li kkolloka r-reat tal-arrest illegali immedjatament wara r-reat ta' ragion In segwitu ta' dak li ntqal fis-sentenza kwotata u mill-assiem tal-provi prodotti f'dawn il-proceduri, ma jirrizultax li l-imputat ghandu b'xi mod jigi misjub hati tal-ewwel imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u dan peress li din l-imputazzjoni ma tirrizultax. It-tieni, it-tielet u r-raba' imputazzjoni Offizi fuq il-persuna – artikoli 214, 218(1)(a)(2), 221(1)(2), 222(1)(a) b'referenza ghal artikolu 202(h)(v) tal-Kap 9 d-dispozizzjonijet dwar klassifikazzjoni tal-offizi fuq il-persuna fil-kamp penali huma s- segwenti: (1) L-offiża fuq il-persuna hija gravi, u għaliha tingħata l-piena ta' priġunerija minn tliet xhur sa tliet snin - (a) jekk tista' ġġib periklu (i) tal-ħajja; jew tal-ġisem; jew (ii) ta' debbulizza permanenti fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' xi parti (iii) ta' difett permanenti f'parti tal-għamla tal-ġisem; inkella (iv) ta' marda permanenti tal-moħħ; (b) jekk iġġib mankament jew sfreġju fil-wiċċ, fil-għonq jew f'waħda mill-idejn tal-offiż; (ċ) jekk tkun magħmula b'ferita li tidħol f'waħda mill-kavitajiet tal- ġisem, mingħajr ma ġġib l-ebda waħda mill-konsegwenzi msemmijin (d) jekk iġġib marda tal-moħħ jew tal-ġisem li ddum għal tletin ġurnata jew iżjed, inkella, għal daqshekk żmien, iżżomm lill-offiż milli jmur għax-xogħol tiegħu; (2) Jekk il-persuna offiża tfieq mingħajr ma kienet qatt matul il-marda, f'periklu attwali tal-ħajja jew tal-konsegwenzi msemmijin fis- subartikolu (1)(a), jitqies li l-offiża setgħat iġġib dak il-periklu fil-każ biss illi dan il-periklu kien probabbli minħabba n-natura jew il- konsegwenzi naturali tal-offiża. (1) L-offiża gravi hija punibbli bil-priġunerija minn disa'xhur sa disa' snin - (a) jekk tikkaġuna debbulizza permanenti fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' xi parti tal-ġisem, jew iġġib difett permanenti f'parti tal-għamla tal- ġisem, jew, marda permanenti tal-moħħ; (b) jekk iġġib sfreġju gravi u permanenti fil-wiċċ, fil-għonq jew f'waħda mill-idejn tal-offiż; (ċ) jekk, meta ssir fuq mara tqila, iġġibilha l-abort. Illi l-artikolu 216 fuq kwotat jirreferi ghall-offiza hekk imsejha "gravi" u Illi pero' l-imputat mhux qed jigi addebitat b'offiza gravi fit-termini tal- artikolu 216 imma b'attentat ta' offiza gravissima fit-termini tal-artikolu Illi biex jissusti r-reat tal-offiza volontarja, hi mehtiega l-intenzjoni Huwa ben stabbilit li: Jekk l-intenzjoni ta' l-agent tkun li jaghmel hsara, zghira kemm hija zghira dik il-hsara li jkollu f'mohhu li jaghmel, hu irid wiegeb ghall- konsegwenzi kollha li effettivament jirrizultaw bhala konsegwenza diretta ta' l-ghemil tieghu.17 Illi fil-kaz in ezami m'ghandu jkun hemm l-ebda dubju li l-imputat kellu l-intenzjoni li jaghmel hsara lil Yana Bland Fero’ u lil binha Daniel kien propju ghalhekk li uza s-sikkina fil-konfront Illi tenut kont li dak li huwa rikjest biex jissussisti r-reat ta' offiza volontarja huwa l-intenzjoni generika li tigi kawzata hsara, ghal xi zmien kien hemm dibattitu dwar jekk hux koncepibbli t-tentattiv ta' offiza fuq il-persuna. Fi kliem il-Professur Mamo: Illi pero' l-Professur Mamo jkompli hekk: Illi referenza ghal dan id-diskordju taghmilha wkoll il-Qorti tal-Appell Kriminali fil-kawza Repubblika vs Domenic Alshebani: Fost l-awturi hemm diskordju dwar jekk jistax ikun hemm tentattiv ta' offiza gravi. 20 Deciza fis-16.10.2003. Din il-Qorti tara li dana il-bran jaqbel anke mad-dottrina li dejjem giet accetatat mill-Qrati ta' Gustizzja Kriminali taghna, u cioe' li jista' ikollok tentattiv ta' offiza gravi jew tentattiv ta' offiza gravissima, purche' jigi pruvat li l-agent kellu l- intenzjoni specifika li jikkaguna xi wahda min dawk il-konsegwenzi li jikkaratterizzaw l-offiza gravi jew l-offiza gravissima skond il-kaz21. Hekk, per ezempju, ma jistax ikun hemm dubbju li jekk persuna isawwat mara tqila bl-intenzjoni specifika li ggieghelha tehles qabel iz-zmien jew bl-intenzjoni specifika li dik il-mara tabortixxi, jekk ma jirnexxilhiex fil-hsieb taghha (u salv l-elementi l- ohra kollha tat-tentattiv) huwa koncepibbli d-delitt ta' tentattiv ta' offiza gravi fl- ewwel lok u dak ta' tentattiv ta' offiza gravísima fit- Illi permezz ta' tieni u t-tielet paragrafu tan-nota tar-rinviju ghal gudizzju ta'l-Avukat Generali l-imputat qed jigi addebietat b'tentattiv ta'offiza gravissima kif deskritta fis-subartikoli 218(1)(a)(2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u cioe offiza li tikkaguna debbulizza permanenti fis- sahha jew fil-funzjoni ta' xi parti tal-gisem, jew iggib difett permanenti f'parti tal-ghamla tal-gisem, jew, marda permanenti tal-mohh. Illi ghalhekk, u tenut kont ta' dak li tipprovdi d-dottrina u l- gurisprudenza dwar r-reat in ezami dak li jrid jigi pruvat huwa li l- imputat kellu l-intenzjoni specifika li jikkawza debbulizza permanenti fis-sahha jew fil-funzjoni ta' xi parti tal-gisem, jew difett permanenti f'parti ta'l-ghamla tal-gisem jew mard permanenti tal-mohh u dan fuq il- persuna ta' Yana Romagnoli Fero’ u Daniel Abunada. 21 Enfazi ta' din il-Qorti. Skont gurisprudenza ormai pacifika difatti, il-hsara li tammonta ghal sfregju trid tkun vizibbli minn distanza li hi dik "li soltu jkun hemm bejn in-nies meta jitkellmu ma'xulxin" (ara Appell Kriminali fl-ismijiet Il- Pulizija v. Paul Crisafulli, 12 ta' Settembru 1996, Vol. Fl-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija v. Joseph D’gostino deciz mill-Prim Imhallef Dr. Vincent Grech Enriquez Naili fit-30 ta' Lulju 2004 qalet hekk: "Il-kwistjoni ta' jekk offiza hix wahda hafifa u ta' importanza zghira, hafifa, gravi jew gravissima hi wahda ta' fatt u ghalhekk rimessa ghall-gudikant tal-fatt (fil-kaz ta' guri, ghalhekk, rimessa f'idejn il-gurati; fil-kaz odjern rimessa f'idejn il-gudikant ta' l-ewwel grad - il-magistrat - u issa f'idejn Ma hix, ghalhekk, kwistjoni li tiddependi necessarjament jew esklussivament fuq 'opinjoni medika'. tabib jew tobba jispjegaw x'irriskontraw bhala fatt; u, jekk il- qorti tippermettilhom, jistghu joffru l-opinjoni taghhom dwar, fost affarijiet ohra, kif setghet giet ikkagunata dik l-offiza, jew ma' x'hiex huma kompatibbli s-sintomi Ikun jispetta mbaghad ghall-gudikant tal-fatt li, fid-dawl mhux biss ta' dak li jkun xehed it-tabib izda fid-dawl tal-provi kollha, jiddetermina n-natura ta' l-offiza." Il-Qorti taghmel referenza ghall-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Francis Abela Wilson, deciza mill-Qorti tal-Appell nhar it-12 ta' Settembru 199622 fejn "L-ewwel aggravju tal-appellant hu fis-sens li l-ewwel Qorti skartat id- deposizzjoni u opinjoni tal-espert mediku minnha stess nominat – Dr. Joseph L. Padovani – u qaghdet fuq dak li t-tabib tal-Polyclinic – Dr. Anthony Muscat – ghal dak li jirrigwarda n-natura tal-offiza li garrbet gravi, mentri Dr. Padovani, li ezamina lit-tfajla tlett xhur neqsin jumejn wara l-incident ikklasifikaha bhala offiza hafifa u ta' ebda importanza. L-Artikolu 216(1)(b) tal-Kodici Kriminali jghid li offiza hija gravi jekk iggib mankament jew sfregju f'certi postijiet tal-gisem fosthom fil-wicc Ma huwiex mehtieg li dana l-mankament jew sfregju ikun permanenti jew li jdum ghal certu numru ta' sighat, granet gimghat Jekk, imbaghad, l-isfregju ikun gravi u permanenti ikun hemm il-figura tal-hekk imsejjha offiza gravissima kontemplata fl- Ghall-finijiet tal-artikolu 216(1)(b) jekk hemmx sfregju jew le hi kwistjoni ta' fatt rimessa ghall-gudikant tal-fatt (f'dan il-kaz il-magistrat) u dan kien perfettament intitolat li jasal ghal konkluzzjoni differenti minn dik li wasal ghaliha l-espert tal-qorti. L- appellant donnu qed jippretendi li biex il-qorti tiddeciedi jekk offiza l-effetti li thalli l-ferita in kwistjoni fil-wicc. Dan mhux korrett. inghad, ghall-finijiet tal-artikolu 216(1)(b) sfregju anke ta' ftit granet, per ezempju sakemm is-suturi jew ponti ikunu ghadhom f'posthom, jammonta ghal offiza gravi, ghalkemm wara li jitnehhew il-ponti u jghaddi iktar zmien il-marka li tibqa' ma tkunx tikkwalifika bhala Differenti huwa l-Artikolu 583 tal-Kodici Penali Taljan li (emfasi ta' din il-Qorti) ghall-finijiet tal-offiza gravissim, filwaqt li ghall-finijiet tal-offiza gravi ma jagheml l-ebda referenza ghall-isfregju jew deformazzjoni la tal-wicc u lanqas tal-partijiet ohra tal-gisem (ara wkoll is-sentenza tal-Qorti Kriminali tal-hmistax (15) ta' Frar, 1958 fl- ismijiet Il-Pulizija vs Emily Felice Seychell". Artikoli 221(1)(2) u 222(1)(a) b'referenza ghall-Artikolu 202(h)(v) tal-Kap 9 ikkwotati fin-nota tal-Avukat Generali jipprovdu: (1) L-offiz a fuq il-persuna li ma g g ib ebda waħda mill- konsegwenzi msemmijin fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, titqies li hija ħafifa, u għaliha tingħata l-piena ta' prig unerija għal z mien mhux iz jed minn tliet xhur jew il-multa. (2) Meta l-offiz a ssir b'wieħed mill-mezzi msemmijin fl- artikolu 217, il-piena tkun ta' prig unerija għal z mien minn xahrejn sa sena. (1) Il-pieni msemmijin fl-artikoli 216, 217, 218 u 220, u fis- subartikoli (1) u (2) tal-aħħar artikolu qabel dan, jiz diedu bi grad (a) fuq il-persuna tal-missier, tal-omm jew ta' axxendent ieħor leg ittimu u naturali, jew fuq il-persuna tal-aħwa, bniet jew subien, leg ittimi u naturali, jew fuq il-persuna tar-rag el jew tal-mara, jew fuq il-persuna tal-missier jew tal-omm naturali, jew fuq xi persuna msemmija fl-artikolu 202(h). Artikolu 202(h)(v) jipprovdi kif gej: Il-piena stabbilita għad-delitti msemmijin fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, tiz died bi grad sa z ewg gradi f'kull wieħed mill- kaz ijiet li g ejjin: (h) meta d-delitt isir fuq il-persuna ta (v) xi persuna oħra li tkun qegħda tgħix fl-istess dar bħall-ħati jew li kienet qegħda tgħix mal-ħati matul perjodu ta' sena qabel ir-reat ... Ix-xhud Dr. Ryan Damanin xehed li fil-25 ta' Ottubru ra lil Daniel Cortis ghamlulu X-ray ukoll imma ma kienx jidher li kien Li kien jidher li kien hemm stab wound li kienet ftit fonda mhux hazin. aktar osservazzjoni ghax riedu jesplorawha. Ix-xhud Dr. Chris Heinanen xehed li fil-25 ta' Ottubru 2016 fil-hdax neqsin kwart ta' filghaxija (10:45pm) ezamina lil Dr. Yana Fero’ Romagnoli xehed ukoll li fil-25 ta' Ottubru 2016 fis-siegha u hamsa ta' filghodu (1:05 pazjent sabu wkoll shocked, jigifieri pressjoni blood pressure baxxa hafna li 23 Seduta tal-4 ta' Mejju 2017 24 Ibid. din kienet tindika ammont sostanzjali ta' blood loss. fl-atti25 jiddeskrivi dak li sab fuq il-parte civile Yana Fero’ Romagnoli: Illi l-lezjoni deskritta fuq is-sider ta' Yana Fero’ Romagnoli kienet friska, kienet iktar wiesa' milli fonda u ghalhekk klassifikata bhala incizjoni maghmula minn strument li jaqta' min-naha wahda u bil-ponta (one Din il-lezjoni hija ta' natura hafifa ghar-ragunijiet li ma ppenetratx il-kavita' toracika; Illi l-lezjoni deskritta fuq l-aspett laterali tat-tarf f'isfel (distal one third) tal-id ix-xellugija ta' Yana Fero’ Romagnoli kienet incizjoni maghmula minn strument li jaqta; Illi t-tbengila deskritta fuq l-aspett laterali tad-driegh tax-xellug kien kompatibbli ma' blunt trauma; Illi dawn il-lezjonijiet huma kollha ta' natura hafifa. Dwar il-griehi li sab fuq il-parte civile Daniel Abunada l-espert Dr. Illi l-lezjonijiet deskritti fuq ir-rigel tax-xellug ta' Daniel Abunada iktar wesghin milli fondi u ghalhekk klassifikati bhala incizjonijiet u kienu maghmulin minn strument bil-ponta u li jaqta' Illi dawn il-lezjonijiet huma wkoll ta' natura hafifa; Id-difiza fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha u anke waqt is-smigh tal- provi qajjmet mistoqsijiet dwar il-fatt li l-pulizija waqt l-istharrig taghhom imxew fuq il-linja li l-feriti li kellu l-imputat kienu self inflicted u dan anke qabel l-espert mediku forensiku xehed f'dawn il-proceduri u pprezenta r-rapport tieghu. Difiza: Issa f'wahda mill-mistoqsijiet li inti ghamilt fl-istqarrija Tista' tispecifika fejn irrizultalkom li dawn il-feriti kienu self inflicted? Mela jiena kont tlabt request lill-Qorti biex jien nista' nikkomunika ma l-espert tal-Qorti. Dak id-digriet kien inghata biex jien inkun nista nikkomunika ma Dr. Mario Borg Ferranti biex jghidli l- injuries kienux self inflicted jew le u rrizulta prima face l-ewwel. L- indikazzjonijiet kienu li huma self inflicted u qalli ghaliex kienu grouped u tani spjegazzjoni u jien minn hemm hekk tlaqt ghall- investigazzjoni tieghi. Difiza: Jekk tista tara fol 203. Jekk nghidlek li fil-fatt Dr. Mario Borg Ferranti l-kliem tieghu specifiku, specjalment fir-rapport tal-wiehed u ghoxrin (21) ta' Novembru kien : Il-karestarittici ta' dawn il-lezjonijiet tas-sur Popa jistghu jindikaw illi dawn huma self inflicted u mhux li huma fil- fatt necessarjament self inflicted? 26 Seduta ta' 27 ta' Lulju 2017 ippruvajt inkellmu tliet (3) darbiet, pero' jiena qatt ma kellimtu fuq il- spjegazzjoni. Meta kellimtu lil Dr. Mario Borg Ferranti iva kienu jindikaw u niftakar li kienu grouped, kien hemm xi erba' (4) stab wounds jew tlieta (3), m' iniex cert hdejn xulxin u grouped. U hemm hekk jiena l- indikazzjoni cari kienu wahda minhabba l-fatt li bniedem daqqiet ta' sikkina f'zaqqu kapaci jghidilna isma jekk qala xi daqqa ta' sikkina minn ghand xi hadd, pero' dan ma tax spjegazzjoni iktar w iktar meta Dr. Barra minn hekk kelli nformazzjoni ta' min jorbot fuqha li kien hemm indikazzjonijiet qabel li pprova Il-Qorti waqt is-seduta spjegat li hija prassi li l-investigaturi dwar reat ta' certu entita' u li dwaru tkun ghaddejja inkjesta magisterjali jitolbu l- awtorizzazzjoni Inkwirenti biex huma jkollhom komunikazzjoni mal-esperti mahtura. Kif jirrizulta mill-atti l-Ufficcjal Prosekutur, sa dak il-hin l-Ufficcjal Investigatur fil-31 ta' Ottubur 201627 talab lill-Magistrat Inkwirenti Dr. Monreal-Ann Vassallo Fabri biex jinghatalu l- "permess jikkomunika mal-espert mediku legali jew xi esperti ohra biex ikun jista' jkompli l-investigazzjoni tieghu." L-espert mediku forensiku Dr. Mario Borg Ferranti fir-rapport tieghu li saret referenza ghalih aktar 'il fuq jghid: Illi l-lezjonijiet deskritti fuq iz-zaqq ta' Georghe Kreuzberg kienu wkoll maghmulin minn strument bil-ponta u li jaqta' min-naha wahda (one Illi fuq l-aspett anterjuri tar-right upper quadrant taz-zaqq kien hemm zewg abrazjonijiet tawwalin bi dritt xulxin u iktar fuq in-naha tax- xellug kien hemm erba' lezjonijiet li kienu kkoncentrati bi dritt xulxin Illi l-karatteristici ta' dawn il-lezjonijiet jistghu jindikaw illi dawn Illi Gheorge Kreuzberg gie operat fejn instab illi kellu perforazzjonijiet tal- anastomosis u ftit wara l-operazzjoni dan rega' ddahhal fis-sala operatorja ghar-raguni li nstab illi kellu intra-abdominal bleeding; Illi l-kundizzjoni tieghu baqghet stabbli, tjiebet u eventwalment dan gie ezaminat mill-psikjatra u rilaxxat mill-isptar Mater Dei. L-Ispecjalista Dr. Anton Padovani jispjega dwar c-certifikat li huwa hareg dwar l-imputat: Fil-verita ara jekk hux qieghed nghid tajjeb illi c-certifikat li inti nghatajt kien effettivament certifikat li huwa fit for interrogation propja minn Dr. Anton Padovani mill-isptar Monte Carmeli u dan kien Il-Qorti thoss li l-prosekuzzjoni rnexxielha mill-assiem tal-provi prodotti f'dawn il-proceduri li l-imputat ghandu jigi misjub hati ta' dawn l- imputazzjonijiet. L-Artikoli li hemm ipprospettati ghar-raba' imputazzjoni huma fil-fatt Artikoli illi jgibu maghhom il-konkors formali tar-reati huma milqutin Il-hames, is-sitt u s-seba' imputazzjoni Arma uzata – artikoli 55(a), 56 u 57 u artikoli 6 u 51(7) tal-Kap 480 Hemm qbil bejn il-Prosekuzzjoni u d-Difiża li l-arma in kwistjoni hija sikkina tal-kċina. Il-kwistjoni ewlenija hija jekk 'sikkina tal-kċina' hijiex arma regolari. Issir referenza għall-artikolu 64 tal-Kap 9 li jgħid dan li ġej: (1) Huma armi regulari l-armi kollha tan-nar, u l-armi, strumenti u l-għodod l-oħra kollha li għandhom bħala skop prinċipali d-difiża ta' wieħed innifsu jew l-offiża ta' ħaddieħor. (2) L-armi, strumenti u għodod oħra kollha ma jitqisux bħala armi, ħlief meta fil-fatt jiġu wżati għall-offiża jew għad-difiża, u f'dan il-każ jissejħu armi irregulari.' Minn eżami ta' dan l-artikolu il-kelma 'sikkina' ma tistax titqies bħala arma regolari għaliex is-sikkina mhix arma tan-nar u lanqas ma hija strument li l-għan ewlieni tagħha hu d-difiża jew għall-offiża ta' ħaddieħor. L-għan ewlieni tagħha huwa li tqatta' l-laħam, il-basal, u l- Ġaladarba l-Avukat Ġenerali fl-artikoli irrefera għal xi arma regolari, jinħtieġ li jkun eżaminat l-artikolu 55 tal-Kap 480 biex ikun stabbilit jekk is-sikkina tal-kċina allegatament użata taqax taħt dan l-artikolu. Dan l- artikolu jiddisponi hekk: "'Pussess ta' armi tan-nar waqt l-għemil ta' xi reat. Salv kull disposizzjoni oħra fil-Kodiċi Kriminali kif tapplika għaż-żamma, ġarr, użu, akkwist jew pussess ta' armi tan-nar, kull (a) fil-waqt li jkun qed jagħmel reat kontra s-sigurta` tal-gvern jew l-persuna (minbarra omiċidju involontarju involontarja fuq il-persuna) jew ta' serq jew ħsara fil-proprjeta (minbarra ħsara involontarja fil-proprjeta); jew (b) fil-waqt li jkun qed jiġi arrestat għal delitt, ikollu fuq il-persuna tiegħu xi arma regolari jew munizzjon jew xi imitazzjoni ta' dawk l-oġġetti, ikun ħati ta' reat u jista', meta jinsab ħati, jeħel il-piena ta' priġunerija għal mhux iżjed minn erba' snin, kemm-il darba ma jgibx prova xort'oħra li kien qed iġorr l-arma tan-nar jew l-arma regolari bi skop leġittimu.' L-istess Kap 480 jiddefinixxi arma tan-nar kif ġej: "'arma tan-nar' tinkludi arma tan-nar tkun ta' liema għamla tkun u kull tip ieħor ta' pistola, azzarin jew kanun li minnha jista' jiġi sparat xi tir, balla jew missili, u l-kanna, il-kulatta u receiver tagħhom; "'arma tan-nar awtomatika' tfisser arma tan-nar li terġa' tikkarga awtomatikament kull darba li jiġi sparat skartoċċ jew balla u li tista' tispara aktar minn tir wieħed meta l-grillu jinġibed darba waħda biss; "'arma tan-nar b'ripetitur' tfisser arma tan-nar li wara li jkun sparat tir minnha tkun hekk iddisinjata biex terġa' tikkarga minn magazzin jew ċilindru billi ssir azzjoni kaġunata minn ċaqliq ta' l-id; "'arma tan-nar li ma tiffunzjonax' tfisser arma tan-nar li tkun intgħamlet permanentement mhux tajba biex tintuża u li tkun ġiet ċertifikata bħala tali mill-Kummissarju kif stipulat f'dan l-Att; "'arma tan-nar qasira' tfisser arma tan-nar b'kanna li ma tkunx aktar minn tletin ċentimetru twila jew li jkollha tul li b'kollox ma jgibx aktar minn sittin ċentimetru; "'arma tan-nar semi-awtomatika' tfisser arma tan-nar li terġa' tikkarga awtomatikament kull meta jispara tir u li tista' tispara biss tir wieħed meta jinġibed il-grillu għal darba; "'arma tan-nar ta' sparatura waħda' tfisser arma tan-nar li ma jkollhiex magazzin u li tiġi kkargata qabel kull sparatura billi jiġi ikkargat bl-idejn skartoċċ jew balla fir-rukkell jew mill-kulatta fuq wara tal-kanna; "'arma tan-nar twila' tfisser arma tan-nar li jkollha kanna twila aktar minn tletin ċentimetru jew li jkollha tul li b'kollox ma jġibx aktar minn sittin ċentimetru; "'armi regolari' għandu jkollha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 64 tal-Kodiċi Kriminali u għandha tinkludi arma tan-nar kif imfissra f'dan l-artikolu". Kif jidher mill-artikolu 55 tal-Kap 480, dan jitkellem speċifikatament dwar l-armi tan-nar jew armi regolari jew munizzjoni. 'Is-sikkina tal- kċina' la hija arma tan-nar, la munizzjon u lanqas arma regolari ai termini tal-artikolu 64 tal-Kap 9. Fil-fatt il-Kap 480 huwa prattikament iddedikat għall-armi tan-nar għaliex din l-espressjoni tinsab imxerrda prattikament mal-Att kollu. L-Att jirreferi għas-skieken fl-artikoli 6 u 7 kif jidher mir-referenza segwenti: "Liċenzja għall-ġarr ta' skieken. Salvi d-disposizzjonijiet tal-artikolu 8 ħadd ma għandu jġorr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tiegħu xi sikkina jew strument li jaqta' jew bil-ponta ta' liema xorta jkun mingħajr ma jkollu liċenza jew permess mingħand il-Kummissarju.'" Eżenzjonijiet għall-artikolu 7. Id-disposizzjonijiet tal-artikolu 6 ma jgħoddux għal: (a) mus li jkollu xafra li toħroġ mhux aktar minn tmien ċentimetri mill-maqbad u li jista' raġonevolment jitqies li jkun qed jinġarr bil- għan li jsir dak l-użu minnu bħal dak li soltu jsir minn mus; (b) sikkina li tintuża minn xi persuna bil-għan tat-twettiq tas-sengħa jew għall-fini tal-istudji tagħha, jew għal għanijiet ta' għads meta, wara li tqis il-ħin, il-post u ċirkostanzi oħra, il-qorti tkun sodisfatta li dik is-sikkina kienet qiegħda attwalment tinġarr għal dawk il-finijiet.' Minn dak li ntqal aktar 'il fuq, ġaladarba s-sikkina la hija arma tan-nar, la arma regolari u lanqas munizzjon, artikoli 55(a)(b) tal-Kap 480 ma japplikawx. Li jista' japplika biss huwa xi dispożizzjoni li għandha x'taqsam mal-ġarr tas-skieken u mal-eċċezzjonijiet hemmhekk ikkontemplati. In segwitu ta' dak li ntqal u mill-assiem tal-provi prodotti f'dawn il- proceduri, ma jirrizultax li l-imputat ghandu b'xi mod jigi misjub hati tal-hames u s-sitt imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u dan peress li dawn l-imputazzjonijiet ma jirrizultawx. imputazzjoni ghax tirrizulta. It-tmien imputazzjoni Illi lill-imputat qed jigi addebitat ukoll ir-reat tat-theddid b'ordni jew kundizzjoni a tenur tal-artikolu 249(1) u (2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Artikolu 249 jipprovdi: (1) Kull min bil-mezz ta' karta miktuba, sew jekk anonima kemm jekk tkun iffirmata bl-isem tiegħu nnifsu jew b'isem maħluq, jhedded lil ħaddieħor b'xi delitt, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' prig unerija Iz da jekk it-theddida tkun dwar l-uz u ta' materjal nukleari sabiex tig i kkag unata l-mewt ta' jew offiz a gravi fuq xi persuna jew ħsara kbira fil- proprjeta jew tkun dwar li jsir reat ta' serq ta' materjal nukleari sabiex xi persuna naturali jew legali, organizzazzjoni internazzjonali jew Stat jig i mg iegħel jagħmel jew jonqos milli jagħmel xi ħag a, il-piena għar- reat għandha tiz died bi tliet gradi; il-fraz i "materjal nukleari" għandha jkollha l-istess tifsira li ngħatat fl-artikolu 314B(4). (2) Kemm-il darba flimkien mat-theddid, ukoll fil-kaz ta' theddid bil- fomm, ikun hemm ordni jew kondizzjoni, l-akkuz at jeħel, meta jinsab ħati, il-piena msemmija fis-subartikolu (1) biz -z ieda tal-multa. (3) Barra minn dan il-qorti tordna li l-ħati jg ib il-pleg g erija jew jagħti l-obbligazzjoni msemmija fl-artikoli 383, 384 u 385. Illi ghalkemm ma hemmx dubju illi l-imputat spicca f'nofs argument b'konsegwenza tal-fatt illi huwa kien ikkaguna feriti fuq il-parte civile Yana Fero’ Romagnoli u binha Daniel Abunada, ma jirrizultax li kien hemm theddid bil-kitba jew mod iehor biex ikun hemm l-elementi mehtiega mil-ligi biex tinstab htija fuq dan l-artikolu indikat fin-nota tal- Id-disa' u l-ghaxar imputazzjoni Artikoli 251(A)(1)(2)(4), 251B(1)(2) u 251H(a)(b)(f)(g) tal-Kap 9 Il-Qorti taghmel referenza ghad-decizjoni fl-ismijiet Il-Pulizija vs Raymond Cachia Ejjebili deciza fit-18 ta' Gunju, 2009 fejn kien spjegat dan ir- reat fil-ligi Maltija: Illi r-reat tal-"fastidju" (fit-test Ingliz "harassment") gie introdott ghall-ewwel darba fil-ligi penali Maltija bl-Att XX tas-sena 2005 u inkorporat fl-artikoli 251A, 251B, 215C u 215D tal-Kodici L-artikolu 215A johloq ir-reat ta' persuna li ggib ruhha b'mod li taghti fastidju lil persuna ohra u b'mod li tkun taf jew imissha tkun taf li dan ikun ta' fastidju ghal dik il-persuna. dedott taht it-tieni imputazzjoni. Il-ligi fis-sub-inciz (2) tkompli tiddisponi li persuna li tkun qed iggib ruhha b'mod dubjuz imissha tkun taf li dik l-imgieba tammonta ghal fastidju ta' persuna ohra jekk fil-qies ta' persuna ragjonevoli li jkollha l- istess informazzjoni, din kienet kieku tahseb li dik l-imgieba (3) (c) il-ligi tkompli tghid li persuna akkuzata b'reat taht dan l- artikolu tista' ggib prova li fic-cirkostanzi partikolari dik l- li riferenzi ghall-ghoti ta' fastidju lil persuni jinkludi meta wiehed jaghti qata' : ("alarming") jew idejjaq: ("causing ..distress") lill-persuna. Minn din l-akkuza l-appellant gie liberat. Imbaghad l-artikolu 251B johloq ir-reat ta' min bl-imgieba tieghu jikkaguna li haddiehor jibza' li ser tintuza vjolenza kontrieh jew kontra l-proprjeta' tieghu meta jkun jaf jew imissu jkun jaf li l- imgieba tieghu ser tikkaguna lil xi hadd iehor hekk jibza' kull darba minn dawn l-okkazzjonijiet. ewwel imputazzjoni li l-appellant instab hati tieghu. Hawnhekk jidhol l-istess kriterju enuncjat fl-art. 251A u cioe' li persuna li l- question"), imissha tkun taf li ser tikkaguna biza' f'haddiehor li ser tintuza vjolenza kontrieh f'xi okkazzjoni jekk persuna ragjonevoli li jkollha l-istess informazzjoni kieku tahseb li dik l- imgieba tkun ser tikkaguna biza' fil-persuna l-ohra f'dik l- okkazzjoni. Jigifieri hawn it-test hu wiehed oggettiv tar- Hemm ukoll f'dan kontemplati fl-artikolu 251 (3) (a) u (b) u dik li l-imgieba addottata mill-persuna akkuzata kienet wahda ragjonevoli ghall- harsien taghha jew ta' haddiehor jew ghall-harsien tal-proprjeta' taghha jew ta' haddiehor. Illi apparti mid-dispozizzjoni kontenuta fl-artikolu 251C li tghid li riferenzi ghall ghoti ta' fastidju lil persuni jinkludu meta wiehed jaghti qata' jew idejjaq lill-persuna. ("alarming the person taghti ebda definizzjoni ohra tat-terminu generiku fastidju jew Issa filwaqt li n-nuqqas ta' definizzjoni specifika u taghmilha possibbli ghall- gudikant li jqis bhala fastidju agir li jkun jiehu l-forma ta' diversi varjazzjonijiet tal-istess delitt, jista' mill-banda l-ohra johloq ukoll incertezzi fl-applikazzjoni tal-ligi penali fir-rigward ta' dawn it-tip ta' reati li ta' sikwit jinbtu minn relazzjonijiet inter- personali komplikati u delikati. F'sistemi legali barranin gie stabbilit li wahda mill-forom li jista' jiehu l-fastidju jew harassment hu dak tal-ippedinar, insegwiment Dan l-agir jista' jkun provokat minn kazijiet ta' "rejected stalkers" fejn il-persuni koncernati jsegwu l- vittma bil-ghan li jregghu lura, jikkoregu jew jivvendikaw Hemm kazijiet ta' "resentful stalkers" li jkunu qed jippruvaw jaghmlu vendetta ghax ikollhom xi lanjanza kontra l-vittma, bil-ghan li jbezzghu jew jinkwetaw u jdejjqu l-vittma. Jidher li l-agir tal-appellant jinkwadra ruhu taht dawn it-tipi ta' fastidju. Kull tip ta' dan l-agir pero' hu kalkolat li johloq certa biza' f'dak li jkun b'mod li johloq sensazzjoni li qed tigi segwit u mpoggi taht certa pressjoni ingusta. Hu proprju dan li din il-ligi l-gdida trid tipprojbixxi. (ara App. Illi kif gie ritenut minn din il-Qorti fl-Appell Kriminali: 'Il- Dan l-element ta' ripetizzjoni jew persistenza ma jridx jigi kunsidrat "in isolation" b'riferenza biss ghall-kaz mertu tal- kawza imma bilfors li jrid jitqies fl-isfond tar-retroxena u tal-agir precedenti tal-gudikabbli. il-Qorti fl-Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Alan slyman ".… f' kazijiet bhal dawn ir-retroxena ghal kull incident hija importanti biex il-Qorti tkun tista' tispigola l-incident izolat u accidentali minn agir abitwali ta' fastidju fuq periodu ta' zmien." Ghal dak li jirrigwarda d-disa' (9) u l-ghaxar (10) imputazzjoni, dan huwa r-reat ta' fastidju kontemplat fl-Artikolu 251B tal-Kodici Kriminali. Il-prosekuzzjoni kienet taf li mill-provi li kellha ma kienx se jirnexxielha l-imputat jinghata din l-imputazzjoni biex iwiegeb ghal dan ir-reat meta jkun car li ma tistax tinstab htija dwaru. Il-Qorti taghmel referenza ghal-kaz Il-Pulizija vs Walid Salah Abdel Duca German 29 deciz fis-16 ta' Dicembru 2016 fejn rega' gie affermat li biex jirrizulta r-reat taht l-artikolu 251B(1) irid ikun hemm tal- anqas zewg okkazzjonijiet biex tinstab htija dwar ir-reat tal-fastidju: Din il-Qorti ilha sa mill-ewwel sentenzi tagħha dwar ir-reat ta' fastidju taħt tal-Kodiċi Kriminali stabbiliet inekwivokabilment li inċident wieħed ma jammontax għal course of Inoltre, minkejja dak li ngħad minn din il-Qorti fis-sentenza tagħha P v Brian Cassar Abela, il-leġislatur anki sa llum baqa' passiv u ma interveniex 30 u għalhekk, għar-raġunijiet mogħtija is-sentenza, din il-Qorti konsistentement ritenut minn din il-Qorti dwar ir-reat imsemmi ta' 29 Appell Nru: 145/2016 30 Il-fatt li ghaddew sitt snin mid-dikjarazzjoni li ghamel il-President tal-Qrati u baqa' kollox l-istess huwa ta' thassib u wasal iz-zmien li jsiru l-emendi necessarji. fastidju li l-imġieba li għaliha jagħmel riferenza l-artikolu 251B(1) tal- Kodiċi Kriminali għandha tikkonsisti f'mhux inqas minn żewġ okkażżjonijiet. (enfasi ta' din il-Qorti) Huwa minnu li fis-sentenzi ta' din il-Qorti fl-ismijiet P v Mirko Alan slyman Debono Tanti (21/6/2007) jingħad li "r-reat ta' fastidju jrid neċessarjament jitqies fl-isfond tar-retroxena u tal-aġir preċedenti tal- ġudikabbli" iżda tenut kont li r-rekwiżit ta' tal-anqas żewġ okkażżjonijiet ta' aġir li jikkaġuna lis-suġġett passiv tar-reat "jibża' li se tintuża vjolenza kontrih jew kontra l-proprjeta' tiegħu jew kontra l- persuna jew il-proprjeta' ta' xi ħadd ..." huwa parti integrali mill- element materjali tar-reat in kwistjoni dawn l-okkażjonijiet iridu jirriżultaw fil-grad li trid il-liġi ta' mingħajr dubju dettat mir-raġuni u mhux suffiċjenti li jkun hemm biss indikazzjoni vaga jew nebuluża tagħhom. v. Brian Hollington spjegat li: ta' Ottubru, 2011 Il-Pulizija Fil-kawza fl-ismijiet "Il-Pulizija vs Raymond Riyahi tal-24 ta' 4(1) tal- Protection from Harassment Act, 1997 tal-Ingilterra fejn ir- reat espressament jirrikjedi bhala wiehed mill-elementi materjali tieghu li l-imgieba trid tkun tikkonsisti fi "on at least two Ma' dan taqbel din il-Qorti kif preseduta. Fejn ma taqbilx din il-Qorti ma' dik is-sentenza huwa fejn definizzjoni tar-reat fl-artikolu 251B(1) tal-Kodici Kriminali Dak li hu verament illogiku ma hux l-omissjoni tal-element imsemmi --- ghaliex l- omissjoni ta' dak l-element hu logikament indikazzjoni cara li l- jeskludih mid- definizzjoni tar-reat --- izda l-fatt li fid-definizzjoni tar-reat darba thallew bhala parti mid-definizzjoni tar-reat il-kliem "on imgieba li ghaliha hemm riferenza fid-definizzjoni tar-reat tikkonsisti f'aktar minn okkazzjoni wahda, din il-Qorti, partikolarment trattandosi ta' interpretazzjoni ta' dispozizzjoni penali, trid necessarjament taghti effett lit-tifsira naturali ta' dawk il-kliem, specjalment in vista tal-inerzia tal-legislatur biex jikkjarifika l-volonta' tieghu wara s-sentenza msemmija ta' din il- Ghaldaqstant din il-Qorti, ghar- ragunijiet hawn imsemmija, taqbel li l-imgieba li ghaliha jaghmel riferenza l-artikollu 251B(1) ghandha tikkonsisti f'mhux anqas minn zewg okkazzjonijiet. Minn dak li ntqal u mill-assiem tal-provi prodotti f'dawn il-proceduri, ma jirrizultax li l-imputat ghandu b'xi mod jigi misjub hati tad-disa' u l- ghaxar imputazzjoni migjuba fil-konfront tieghu u dan peress li dawn l- imputazzjonijiet ma jirrizultawx. Il-hdax-il imputazzjoni Volontarjament jaghti n-nar - artikolu 317(b) tal-Kap 9 tal-Avukat Generali qieghed imputazzjoni (11) fuq artikolu 317(b) tal-Kap 9. Artikolu 317 jipprovdi: Kull min volontarjament jagħti n-nar lil bini, vettura, għarix, jew lok ieħor imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, iz da meta g ewwa ma jkun hemm ebda persuna fil-waqt tal-ħruq, volontarjament jagħti n-nar lil materjal li jaqbad, u dan il- bini, għarix, jew lok ieħor, jew dan il-materjal, ikun qiegħed b'mod li jista' jqabbad il-ħruq lil bini ieħor, għarix, jew lok ieħor, fejn f'dak il-waqt hemm g ewwa jkun hemm xi persuna, jeħel, meta jinsab ħati - (a) jekk il-ħruq iqabbad band'oħra, il-piena ta' prig unerija għal għomru: Iz da jekk ebda persuna ma titlef ħajjitha, il-ħati jeħel - (i) jekk hu seta' jobsor li fil-waqt kien hemm xi persuna g ewwa l-bini, għarix, li ħa n-nar mill-ħruq, il-piena ta' prig unerija minn ħames snin sa disa' snin; (ii) xort'oħra, il-piena ta' prig unerija minn tliet snin sa sitt snin; (b) jekk il-ħruq ma jqabbadx il-bini, għarix, jew lok ieħor, il- piena ta' prig unerija minn tliet snin sa ħames snin. (enfazi tal- Kull min volontarjament jagħti n-nar lil bini, vettura, għarix, jew lok ieħor imsemmi fl-artikolu 316, iz da meta fil-waqt ma jkun hemm ebda persuna hemm g ewwa, u dan il-bini, vettura, għarix, jew lok ieħor, jkun qiegħed b'mod li ma jistax iqabbad ħruq f'bini ieħor, għarix, jew lok ieħor, fejn waqt il-ħruq ikun hemm xi persuna hemm g ewwa, jeħel, meta jinsab ħati, il-piena ta' prig unerija minn sentejn sa erba' Id-difiza fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha ssostni "illi f`dan il-kaz ma hemm ebda prova diretta dwar kif l-post ha n-nar u jekk in-nar sarx volontarjament jew inkellha ha n-nar ghax il-fond gie abbandunat wahda wara l-glieda u kullhadd telaq. Ma hemm prova dwar minn min sar in-nar. prosekuzzjoni qed taghmel l-inferenza li l-akkuzat kien l-ahhar li telaq mill-post u konsegwentement ma setghax ma kienx hu. Din il-prova mhux bizzejjed fil- kamp penali; ta' x'aktarx iva milli le, li kien l-esponent. Ma hemmx prova li l- imputat kien l-ahhar li halla l-post. Kieku kien l-imputat li tah in-nar fil-kamra t'isfel, fejn l-espert indika li n-nar seta beda, kieku l-esponent kien jaqbad u johrog barra mil-bieb ta' barra u mhux, ferut kif kien, jibqa gewwa, u minflok jitlaq fuq u di piu jaqbez fuq sigra meta seta hareg liberament mill-bieb ta' Il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali deciza fil-11 ta' Jannar 2007 li trattat dwar hruq b'mod volontarju: Illi l-appellant pero' jobbjetta ukoll li l-artikolu 316 (b) li fuqu tidher bazata l-ewwel imputazzjoni skond in-Nota ta' l-Avukat Generali (fol.210) u skond ma gie citat mill-Ewwel Qorti fis-sentenza appellata, ghandu bhala element essenzjali tieghu li s-soggett passiv tar-reat irid In sostenn ta' dan iccita s-sentenza ta' din il-Qorti (Sede Superjuri) fil-kawza "Ir- Repubblika ta' Malta vs. Joseph Longhorn " [13.5.1999] Fit-trattazzjoni orali tieghu, l-abbli prosekutur Dr. Tonna oo, issottometta li f'kaz li ma tirrizultax htija taht l-artikolu 316(b) tista' tinstab htija taht l-artikolu 317 jew 318 li huma reati komprizi w involuti fir-reat kontemplat fl-art. artikolu 317 imma l-artikolu 318 hu applikabbli, imma f'kull kaz dan Ikkunsidrat; Illi is-sentenza ta' Joseph Longhorn citata mill-appellant proprjament tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-artikolu 311 tal-Kodici Kriminali u mhux tal-artikolu 316(b) in dizamina. B'dana kollu, fil-fehma ta' din il-Qorti d-difiza ghandha ragun meta tissottometti li l-persuna li tkun gewwa l-lok jew bastiment li jinghata n-nar u cioe' s-suggett passiv tar-reat trid ikun differenti mill-persuna li attwalment tkun appikkat l- incendju w li konsegwentement ma jistax ikun applikabbli l-artikolu 316(b) invokat mill-Avukat Generali, ghaliex fuq il-lancja Lady Antonelli, meta gie appikkat in-nar, ma rrizulta li kien hemm hadd iehor hlief l- appellant innifsu li hu l-persuna li qabbad in-nar. Lanqas ma hu applikabbli, fil-fehma ta' din il-Qorti l-artikolu 317, ghax ma saret ebda prova li fil-bastimenti jew ingenji tal-bahar li kienu vicin il-Lady Antonelli u li spiccaw qabdu ukoll jew gew danneggjati bin-nar jew, addirittura fil-bini tal-faccata, qrib fejn anki spiccaw waslu xi oggetti jaqbdu w li ntfew mill-ewwel Pulizija li wasal fuq il-post, kien hemm xi nies fihom, anki jekk, f'kull probbabilta', x'aktarx li fil-bini faccata tat-triq kien Imma l-probabbli mhux bizzejjed biex tirrizulta l-htija, trid issir il-prova sal-grad tac-certezza morali. Invece tidher li tirrizulta fil-konfront tal-appellant l-imputazzjoni taht l-artikolu 318, li, fil-fehma ta' din il-Qorti, hija wahda kompriza w involuta fir-reat imputat lill-appellant mill-Avukat Generali, ghaliex tikkontempla proprju l-istess att materjali kontemplat fl-artikolu 316 ossia "kull min jaghti volontarjament jaghti n-nar li bini, gharix pero' b'konsegwenzi inqas gravi ghax fil-lok ma jkun hemm hadd iehor u ma jkunx hemm il-perikolu li jaqbad lok iehor fejn ikun hemm xi Fil-kaz ta' dar-reat, il-piena hija wahda inqas minn dik kontemplata fl-artikolu 316 u 317, u ghalhekk hu certament "reat izghar" li hu kompriz fl-ewwel imputazzjoni kif testwalment dedotta fit-termini tal-art.467 (4). Ghalhekk fil-fehma tal-Qorti l-aggravju ta' natura legali sollevat mill- jwassalx ghall-assoluzzjoni kompleta, imma biss biex tinstab htija ta' reat minuri kompriz u involut kontemplat fl-artikolu 318 minflok dak addebitat lill-appellant taht l-artikolu 316 (b), kif ser jigi deciz f' din is-sentenza. Il-Qorti taghmel referenza ghall-gurisprudenza barranija fejn trattat dan Mill-provi li fliet din il-Qorti jirrizulta li meta ha n-nar ma kien hemm hadd mir-residenti billi dawn kienu telqu mill-post sabiex imorru c- Centru tas-Sahha. L-Ispettur Spiridione Zammit jikkonferma li l-parte civile saru jafu bil- hruq waqt li kienu qeghdin jinghataw il-kura: P. Civile: Huma qalulek ukoll illi f'xi mument meta kienu l- Poliklinika tawk ghalfejn tifhem jew tahseb illi huma kienu taw li qed taqbad id-dar. Jigifieri l-ewwel darba li ndunaw illi qed qabdet id-dar kien meta inti nfurmajthom wara li mort fuq il-post illi d-dar qieghda taqbad, qed nghid sew? Hekk hu. investigazzjoni tieghek illi l-parte civile jew it-tifel taghha kellha raguni biex teqred nofs id-dar taghha bin-nar? Izda meta wiehed juza t-taghlim li siltet din il-Qorti fil-parti li trattat il- "Presumption of facts u provi cirkostanzjali" ma jibqax dubju li kien l- imputat li ta n-nar lill-post u ghalhekk se jinstab hati ta' din l- imputazzjoni. It-tnax -il imputazzjoni Hsara volontarja – artikolu 325(1)(a) tal-Kap 9 Il-Qorti taghmel referenza ghal sentenza moghtija fl-24 ta' Frar 2003 fl- ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Savage, fejn gew elenkati l-metodi kif jista' jigi determinat il-valur ta' hsarat. F'dik is-sentenza ntqal hekk: "Fin-nuqqas ta' qbil bejn il-partijiet u salv dak li jinghad fis- subartikolu (2) ta' l-artikolu 325, biex tigi determinata l-hsara ghall- finijiet ta' l-artikolu 325(1) tal-Kodici Kriminali (moqri ma' l-artikolu 335 ta' l-istess Kodici) din trid (i) jew tigi apprezzata direttament mill- gudikant, fis-sens li jekk il-gudikant ikun jifhem bizzejjed jista' jiddetermina huwa stess l-ammont tal-hsara billi jezamina l-oggett in kwistjoni; jew (ii) il-parti leza tghid kemm effettivament hallset biex issir it-tiswija ta' jew fi l-oggett; jew (iii) billi jitqabbad perit mill-qorti biex jaghti l-fehma tieghu dwar l-ammont tal-hsara." Dwar din l-imputazzjoni jqumu argumenti ta' natura legali dwar danni volontarji fuq il-proprjeta' ta' terzi. Ladarba l-hsara qed jigi allegat li saret bhala rizultat t'incendju mqabbad mill-imputat, allura l-Avukat Generali ma setax jinvoka l-artikolu 325 bhala l-artikolu li tahtu setghet Fl-appell kriminali "Il-Pulizija vs. Mark Ferrando" 35 [11.5.2006] il-Qorti qalet hekk :- "Illi l-kontenzjoni tad-difiza quddiem l-Ewwel Qorti kienet li l-artikolu 325 ma japplikax ghal dawn il-fatti ghaliex l-actus reus ma jistax ikun dak ta' tqabbid ta' nar go dar, ghaliex dak ir-reat hu kopert b'artikoli ohra tal-ligi, senjatament bl-artikoli 316, 317 u 318 tal-Kodici Invece l-artikolu 325 indikat mill-Avukat Generali fin-nota tieghu, jipprovdi ghall-kazijiet ta' min volontarjament ihassar, jaghmel hsara jew jgharraq hwejjeg haddiehor, mobbli jew imobbli, b'mezzi xort'ohra minn dawk imsemmijin fl-artikoli ta' qabel ta' dan "Issa s-Sub-titolu IV tat-Titolu IX tat-Taqsima II tal-Ewwel Ktieb tal- Kodici Kriminali, li jittratta dwar delitti kontra s-sigurta' pubblika u fuq hsarat fil-proprjeta', johloq diversi reati specifici w cioe' :- dak ta' 35 Liema decizjoni kienet abbracjata mill-Imhallef Joe Cannataci Ellul Galea fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali Il-Pulizija vs Valentine Merchant deciza fil-11 ta' Jannar 2007 – Appell Nru. 244/06 hsara bi spluzzjoni doluza (art. 311,312,) dak ta' min izomm jew jikkonsenja jqieghed, jispara jew jisplodi xi mezz letali u cioe' kull haga imfassla sabiex, jew li ghandha l-kapacita' li tikkawza l-mewt, hsara gravi fuq il-persuna jew proprjeta' billi thalli johorgu jew jinfirxu, jew bl-impatt ta' kimici tossici jew agenti biologici, jew toxins jew sustanzi simili jew radjazzjoni jew materjal radioattiv (art. jikkonsenja, ibiddel, jiddisponi minn jew ixerred materjal nukleari li jista' jqieghed f' perikolu il-hajja ta' haddiehor, ecc. (art. 314B); dak ta' tal-gwerra, mahzen tal-porvli, bacil pubbliku jew kamp ta' artillerija; 315); dak ta' min jaghti n-nar lil dar , mahzen hanut , dar t' abitazzjoni, bastiment, bacil jew bini iehor, gharix jew xi lok iehor, meta hemm gew ikun hemm persuna fil-waqt tal-hruq (art. 316); dak ta' min volontarjament jaghti n-nar lil bini, gharix jew lok iehor izda meta gewwa ma jkun hemm ebda persuna fil- waqt tal-hruq, ecc. (art. 317); dak ta' min jaghti n-nar lil bini gharix jew lok iehor izda fil-waqt li ma jkun hemm ebda persuna hemm gewwa u dan il-bini, gharix jew lok iehor ikun qieghed b'mod li ma jistax iqabbad hruq f' bini, iehor, gharix jew lok iehor, fejn waqt il-hruq ikun hemm xi persuna hemm gewwa 318) dak ta' min jaghti n-nar lil dwieli, qatgha imhawwla ta' sigar, munzelli, jew gemgha ohra ta' qmugh , qoton jew prodott 319); dak ta' espluzzjoni ta' mina (art. dawk ta' wiri ta' dwal foloz b'perikolu ghan-navigazzjoni u qtugh ta' ktajjen (art. 321, 322 u 323). "Wara din il-lista ezawrjenti hafna li tikkontempla numru kbir ta' mezzi differenti kif wiehed jista' jikkaguna hsara lil persuni jew proprjeta', il-ligi fl-artikolu 325 tohloq speci ta' delitt residwali biex ikopri xi tip ta' hsara ohra li ma hix inkluza fl-artikoli dettaljati w specifici li jippreceduh u tghid testwalment :- "(1) Kull min, B'MEZZI XORT'OHRA MINN DAWK IMSEMMIJA FL-ARTIKOLI TA' QABEL TA' DAN IS-SUB- TITOLU , volontarjament ihassar jaghmel hsara jew jgharraq hwejjeg haddiehor, mobbli jew immobbli , jehel meta jinsab hati...." (sottolinear ta' din il-Qorti.) "Illi l-appellat qed jissottometti – kif ghamel anki quddiem l-Ewwel Qorti b'success – li d-dicitura ta' dan l-artikolu ma thalli ebda dubju li biex jissussisti dan ir-reat, irid jigi uzat xi mezz differenti ghal kollox mill-mezzi elenkati b'mod ezawrjenti fl-artikoli ta' qabel. "Din il-Qorti taqbel ma' din is-sottomissjoni. Dan ghaliex il-fatti li qed jigu addebitati lill-appellat huma proprju dawk li ta nar lill-bini jew dar t'abitazzjoni w b'hekk ikkaguna danni fil-proprjeta' tal- genituri tieghu. Kjarament dan l-agir li jaqa' taht ir-reat tal-incendju doluz hu espressament kopert b'xi wiehed mill-artikoli 316, 317 u 318 fuq imsemmija, skond ic-cirkostanzi li jirrizultaw. haseb b'reat "ad hoc" taht id-diversi cirkostanzi kontemplati f'dawn it- tlitt artikoli ghall-agir addebitat lill-appellat u ghalhekk hawn ma jidholx l-artikolu residwali kontemplat fl-artikolu 325. ".… Konsegwentement l-Ewwel Qorti kienet korretta meta ddecidiet li l-"mezzi xort'ohra" imsemmija fl-artikolu 325 ma jikkomprendux l- ghoti tan-nar lil bini w abitazzjoni, ghax dan hu mezz kopert b'artikoli Il-Qorti ssostni li biex tirrizulta imputazzjoni akkampata fuq l-artikolu 325, il-hsara volontarja trid tkun ir-rizultat ta' xi mezz iehor mhux imsemmi fl-artikoli ta' qabel tal-istess sub-titolu. Invece hawn jirrizulta li l-hsara grat bhala konsegwenza ta' hruq fuq il-propjeta' tal-parte civile, reat kopert bid-dispozizzjonijiet tal-artikoli 317 u/jew 318. IL-"MISTIEDNA" U L-ORDNI PUBBLIKU Il-Qorti terga' taghmel referenza ghas-sentenza taghha tas-17 ta' Jannar 2017 Il-Pulizija vs Meriam Abdussalam Sultana Sant Fournier u ttenni li min ikun f'pajjizna bhala mistieden, hux ghall-vaganza, ghan-negozju, ghax- xoghol, ghall-istudju, biex jibni relazzjoni jew jekk persuna jinghata xi forma ta' protezzjoni ghandu jimxi b'mod strett mal-ligijiet ta' pajjizna. Huma l-minoranza assoluta tal-"mistiedna" fostna li jigu jaqghu u jqumu mil-ligijiet ta' pajjizna. nkomplu nibnu r-reputazzjoni madwar id-dinja fejn dan il-poplu tirrispetta l-ligijiet ta' pajjizna. Dawn il-ftit qeghdin jaghmlu hsara kbira hafna ghaliex qeghdin jitfghu dell ikrah fuq ohrajn li jghixu hajja Il-Qorti theggeg lill-awtoritajiet biex ma quddiem sitwazzjonijiet bhal dawn u juzaw il-poter li taghtihom il-ligi fl-ambitu tat-trattati internazzjonali u ma jiddejqux jiehdu passi inkluz li dawk li jaghmlu reati gravi f'pajjizna u joholqu alarm bla bzonn fost il- popolazzjoni ta' dawn il-gzejjer jitkeccew minn pajjizna. Kap 217 l-Att dwar l-Immigrazzjoni f'Artikolu 5 jiddefenixxi min huma (1) Kull persuna, li tkun waħda li ma jkollhiex id-dritt ta' dħul, jew ta' dħul u residenza, jew ta' moviment jew transitu taħt it-Taqsimiet prec edenti, tista' tig i rifjutata milli tidħol, u jekk hija tiz barka jew tkun qegħda f'Malta mingħajr il-permess tal-Uffic jal Princ ipali tal- Immigrazzjoni, hija tkun immigrant projbit. (2) Anke jekk tkun niz let l-art jew tkun f'Malta bil-permess tal-Uffic jal Princ ipali tal-Immigrazzjoni jew tkun ingħatat permess għal residenza, persuna tkun, kemm-il darba ma tkunx ez entata taħt dan l-Att minn xi waħda minn dawn il-kondizzjonijiet li g ejjin jew ikunu japplikaw dwaru regoli spec jali taħt id-disposizzjonijet ta' qabel ta' dan l-Att, (a) jekk ma tkunx tista' turi illi għandha l-mezzi biex tmantni lilha nnifisha u lid-dipendenti tagħha (jekk ikollha) jew jekk ikun hemm probabbilta li hi jew xi ħadd mid-dipendenti tagħha ser ikunu ta' spiz a għal kariga tal-fond pubbliku; jew (b) jekk tkun tbati minn diz ordni mentali jew tkun (c ) jekk, meta tkun niz let l-art f'Malta skont jew taħt xi regolament magħmul bis-saħħa tal-artikoli 44 u/jew 50 tal-Ordinanza dwar it- Tħaris mill-Mard, tkun għada f'Malta wara li jgħaddu ħmistax-il jum mill-jum li fih is-Suprintendent tas-Saħħa Pubblika jkun ic c ertifika bil- miktub illi l-permanenza ta' dik il-persuna f'Malta mhix iz jed meħtieg a skont u għall-iskop ta' dawk ir-regolamenti; jew (d) jekk tinstab ħatja minn qorti ta' g urisdizzjoni kriminali f'Malta ta' reat kontra xi waħda mid-disposizzjonijiet tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerc fil-Prostituzzjoni jew tal-Ordinanza dwar il-Medic ini Perikoluz i jew ta' xi delitt, minbarra omic idju involontarju jew offiz a involontarja fuq il-persuna, li fil-kaz tal-ewwel delitt ikun kommess minn dik il-persuna sug g ett għal piena ta' prig unerija għal z mien ta' mhux anqas minn sena jew, fil-kaz tat-tieni delitt jew delitt sussegwenti kommess mill-istess persuna, ikun sug g ett għal piena ta' prig unerija għal z mien ta' mhux anqas minn tliet xhur; jew (e) jekk tikser xi waħda mid-disposizzjonijiet ta' dan l-Att jew ta' xi magħmula bis-saħħa tiegħu; (f) jekk ma tħarisx jew ma tibqax tħares xi waħda mill-kondizzjonijiet, inkluz a kondizzjoni mifhuma, li taħthom tkun ingħatat permess li tinz el l-art jew li tinz el l-art u tibqa' f'Malta jew tkun ingħatat permess għal (g) jekk xi c irkostanza li wasslet għall-għoti ta' permess biex tinz el l- art jew biex tinz el l-art u tibqa' f'Malta jew għall-estensjoni ta' dak il- permess jew għall-għoti ta' permess għal residenza, ma tibqax tez isti; jekk il-persuna (i) jekk tkun dipendenti ta' persuna li hija immigrant projbit skont xi waħda mid-disposizzjonijiet ta' dan is-subartikolu. KUNSIDERAZZJONIJIET DWAR IL-PIENA Din il-Qorti dwar piena tirrileva u dan b'referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appelli Kriminali fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' Malta v. ReneDefelice sive Nazzareno Cassar Abela moghtija fit-28 ta' Novembru "Il-piena ghandha diversi skopijiet. Wiehed minnhom huwa sabiex jigi ripristinat it-tessut socjali li jkun gie mcarrat bil-ghemil kriminali ta' dak li jkun. Taht dan l-aspett jassumu mportanza, fost affarijiet ohra, kemm ir-rizarciment tad-dannu da parti tal-hati kif ukoll ir-riforma tal- Skop iehor tal-piena huwa dak li tigi protetta s-socjeta`. Dan l-iskop jitwettaq kemm billi fil-kaz ta' persuni li b'ghemilhom juru li huma ta' minaccja ghas-socjeta` dawn jinzammu inkarcerati u ghalhekk barra mic-cirkolazzjoni, kif ukoll billi, fil-kaz ta' reati gravi, is-sentenza tibghat messagg car li jservi ta' deterrent generali. ta' gustizzja kriminali dejjem iridu jippruvaw isibu l-bilanc gust bejn dawn u diversi skopijiet ohra tal-piena." Illi dwar il-piena hemm diversi fatturi li ghandhom jittiehdu in kunsiderazzjoni. Bla dubju l-ewwel fattur li ghandu jittiehed in kunsiderazzjoni huwa n-natura tar-reati li taghhom qed jinstab hati l- imputat; dawn huma reati gravissimi li seta' kellhom konsegwenzi ferm aktar gravi minn dawk li fil-fatt kellhom. Fis-socjeta' sitwazzjonijiet relazzjonijiet hafna drabi mibnija fuq ir-ramel jew permezz tas-social networking u meta dawn ifallu jkun hemm min ma jaccettax li f'dawn it- tip ta' relazzjonijiet ikun hemm expiry date. Qeghdin naraw kazijiet fejn ex mahbubin jibqghu isegwu lil wiehed jew lil ohra u jispiccaw jikkawzaw tensjoni u biza' fuq parti, bil-parti l-ohra jkollha tiffaccja l- konsegwenzi tal-gustizzja. Il-Qorti ssostni li kulhadd ghandu japprezza u jifhem illi meta qieghed f'relazzjoni ma' xi hadd huwa ghandu jaccetta decizjonijiet li haddiehor Mhux sew illi jekk parti jew ohra fir-relazzjoni taghzel illi tixtieq tittermina r-relazzjoni tispicca f'sitwazzjoni bhal ma spiccat il-parte civile b'persuna tattakkaha b'sikkina u tispicca bir-residenza taghha mahruqa. Il-mod kif agixxa l-imputat huwa mod illi ma tista' tiggustifikah qatt. Bhal ma kellha kull dritt jekk trid tidhol f'din ir-relazzjoni, daqstant jekk L-ghemil precizament ghax l-imputat ried illi x-xewqa tal-parte civile li ttemm ir- relazzjoni ma titterminahiex minhabba biza', twerwir li jista' jdahhal fiha, minhabba li qieghed ihoss jew jemmen illi jista' jgieghelha ccedi u tkompli anke kontra r-rieda taghha f'din ir-relazzjoni partikulari. Jista' jkun illi r-reazzjonijiet tal-imputat kienu dovuti ghal ragunijiet emozzjonali jew diffikultajiet biex jikkontrolla l-emozzjonijiet tieghu, jista' jkun li ghandu d-diffikultajiet li mbaghad donnhom gew ravvizati minn dawk il-feriti fuqu nnifsu, meta pprova illi jnehhi hajtu. L-imputat huwa ta' periklu mhux biss ghal parte civile izda huwa ta' Il-Qorti se tibghat messagg illi din it-tip ta' vjolenza m'ghandha qatt tkun fl-ebda hin u fl-ebda mument accettata, kemm biex nibghatu messagg anke lil dawk in-nies li forsi qed isibu diffikulta biex johorgu minn relazzjoni minhabba illi forsi l-partners taghhom qeghdin jezercitaw influwenza fuqhom billi juzaw mezzi mhux leciti. taghmilha cara li qualsiasi tip ta' vjolenza domestika ma tista' qatt tkun Illi tenut kont ta' dan u in konformita mat-taghlim tal-Qorti tal-Appell Kriminali dwar x'piena ghandha tigi moghtija f'kaz ta' vjolenza fizika l- Qorti hija tal-fehma li l-unika piena li tista' taghti hija dik ta' prigunerija Illi kif gie ritenut mill-Qorti tal-Appell Kriminali preseduta mill-Prim "..… bhala regola, meta si tratta ta' vjolenza fuq il-persuna, l-piena ghandha tkun dejjem dik ta' prigunerija b'effett immedjat. Il-Qrati ta' Gustizzja Kriminali ghandhom ikunu minn ta' quddiem biex b'mod deciziv jirripristinaw l-ordni pubbliku meta dan jigi zventrat mill- arroganza jew il-prepotenza li timmanifesta ruhha f'xi forma ta' Il-Qorti ghal dawn il-mottivi ma ssibx lill-imputat hati tal-ewwel (1), tal- hames (5), tas-sitt (6), tat-tmien (8), tad-disa' (9), tal-ghaxar (10) u t-tnax (12)-il imputazzjoni u minnhom tilliberah. Wara li rat l-Artikoli 17(H), 41(1)(a), 86, 87(1)(C), 87(1)(h), 202(h)(v), 214, 251H(a)(b)(f)(g), 317(b) u 325(1)(a) tal-Kap 9 u Artikoli 6, 51(7), 55(a), 56 u 57 tal-Kap 480 tal-Ligijiet ta' Malta ssib lill-imputat hati tat-tieni (2), tat-tielet (3), tar-raba' (4), tas-seba' (7) u tal-hdax (11)-il imputazzjoni. In oltre, b'applikazzjoni tal-Artikolu 412C tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tqieghed lill-hati taht Ordni ta' Protezzjoni fil-konfront ta' Yana Bland Fero’ u Daniel Abunada skont id-digriet hawn anness. Ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tordna lill-hati jhallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal-hatra tal- esperti f'dawn il-proceduri, u cioe' s-somma ta' tnax-il elf, sitt mija u wiehed u sittin euro u sittin centezmu (€12,661.60).37 Finalment il-Qorti tordna l-konfiska u d-distruzzjoni tas-sikkina esebita'