BORD DWAR IL-KONTROLL TA' KIRI TA' RABA Illum 1 ta' Novembru 2017 Il-Bord, L-Imsida ir-rikors ippresentat fit-22 ta' Novembru 2013 fejn ir-rikorrent sahqu illi huma sidien ta' ghalqa maghrufa bhala Tal-Bies sive Ta' Delimnara, limiti ta' Parti mill-Fgura, liema ghalqa kienet originalment mqabbla lill John Miggiani, missier il-konvenut, versu pagament ta' €1.75 fis-sena kull 15 ta' Awissu. Ir-rikorrenti qalu illi John Miggiani miet xi snin ilu w it-tifel Anthony Miggiani, li baqa' jahdem l-ghalqa hu, naqas milli jhallas il-Qbiela minkejja zewgt interpellazzjonijiet bil-miktub, u dana ghal aktar minn zewgt skadenzi. Ghalhekk ir-rikorrenti talbu lill-Bord sabiex jordna li l-ghalqa tigi ritornata lis-sidien rikorrenti bil- pussess vakanti, dan wara illi s-sidien ihallsu lill-intimat il-kumpens xieraq skond il-Ligi. Ra ir-risposta ta' l-intimat ippresentat fit 22 ta' April 2014, fejn huwa laqa ghal ghal dak mitlub billi qajjem is-segwenti eccezzjonijiet: Illi preliminariament dan il-Bord huwa inkompetenti 'rationae materiae' billi ma hemmx titolu ta' qbiela bejn l-atturi u l-esponenti. L-esponenti ma jiippussjedix il- proprieta in kwistioni b'titolu ta' qbiela u qatt ma kkontenda li qed jippossjedi l-istess proprieta b tali titolu u ghalhekk it-talbiet maghmula fil-konfront tieghu huma infondati fil-fatti u fid-dritt. Fit-tieni lok u minghajr pregudizzju ghall-premess, kull dritt li seta' kellhom ir- rikorrenti, ghalkemm l-esponenti bl-ebda mod qed jammetti li l-atturi kellhom tali dritt, intilef bid-dekors ta' tletin sena taht l-Art 2143 tal-Kap 16. Fit-tielet lok u minghajr pregudizzju ghall-premess u in linea sussidjarja, l-esponenti ghandu l-pussess tal-propjeta de quo u ab inizio u sal-lum qieghed jipposjedi din l- propjeta fl-interess tieghu innifsu liema pussess esklussiv ilu jsehh ghal dawn l-ahhar erbgha u erbghin sena minghajr ebda interruzzjoni u ghalhekk japplika l-principju "possideo quam possideo." Ra l-affidavit ta' Louis Runza ippresentat fit-28 ta' Mejju 2014 flimkien mad-dokumentazzjoni minnu esebiti. (fol 14) Ra l-affidavit ta' Dr Alexander D'Amato Tanti Micallef ippresentat fit-28 ta' Mejju 2014. (fol 29) Sema x-xhieda tal-Perit Albert Wilkins Brady k/a Zammit moghtija fit-3 ta' Dicembru 2014 u rat id- dokumentazzjoni minnu esebiti. (fol 34) Ra illi fit 3 ta' Dicembru 2014 ir-rikorrenti ddikjaraw illi ma kellhomx aktar provi. Ra l-affidavit ta' Anthony Miggiani ippresentat fit-18 ta' Frar 2015. (fol 40) Ra l-affidavit ta' Michelle Fedele ippresentat fit 18 ta' Frar 2015. (fol 44) Ra l-affidavit ta' Michael Armatys ippresentat fit 18 ta' Frar 2015. (fol 46) Sema il-kontro ezami ta' Anthony Miggiani, Michelle Fedele u Michael Armatys illi sar fid-29 ta'April 2015. Ra id-dokumentazzjoni esebita mir-rikorrenti, ossija ittra illi r-rikorrent baghat lill-intimat fl-20 ta' Marzu 2013. Sema x-xhieda ulterjuri ta' Louis Peregin moghtija fl-10 ta' Gunju 2015 u d-dokumentazzjoni minnu esebiti ossija registri personali tal-qbiela dovuta w imhallsa (fol 85 et seq) Sema x-xhieda ta' James Card Farrugia, rappresentant tal-Ministeru ta' l-Iżvilupp Sostenibbli u Tibdil fil- Klima, moghtija fil 25 ta' Novembru 2015 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 102) Sema x-xhieda ta' Joseph Wilkins, rappresentant tad-Dipartiment tal-Agrikultura tal-Ghammieri, moghtija fil 25 ta' Mejju 2016 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 117) Sema x-xhieda ta' Joseph Wilkins, rappresentant tad-Dipartiment tal-Agrikultura tal-Ghammieri, moghtija fit 13 ta' Lulju 2016 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 135) Sema x-xhieda ta' Christian Dalton, rappresentant ta' l-Agenzija ghal Pagamenti Agrikolu u Rurali ta' l-Agrikoltura, moghtija fid 9 ta' Novembru 2016 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 156) Sema x-xhieda ulterjuri ta' Christian Dalton moghtija fis 17 ta' Mejju 2017 u d-dokumentazzjoni minnu esebiti. Ra illi fit-18 ta' Frar 20154 ir-rikorrenti ddikjaraw illi ma kellhomx aktar provi x'jippresentaw. Ikkunsidra Jirrizulta, mill-provi prodotti, illi r-rikorrenti jikkontendu li huma sidien ta' l-ghalqa imlaqqma tal- Bies, kontrada ta' Delimara u dana, kif jirrizulta mill-affidavit ta' Louis Runza, (fol 14) fej huwa jghid kif gej: "Illi huwa u l-erbgha hutu cioe', Cecilia Hajar TAYLORRiolo (ID 337353M), Myriam Ayari Ciancio (ID 481141M), Dora Agius Known As Zahra (ID 165288M) u Tanya Runza (ID 4A6978M) wirtu qwint (1/5) indiviz kull wiehed tan nofs (1/2) indiviz ta' l-ghalqa imlaqqma tal Bies contrada ta' Dellimara fil limiti ta' M'xlokk in kwantu ghal 7/24 minghand ommhom, Rose Runza nee' Fedele kif dikjarat fil-kuntratt causa mortis ta' 20 ta Jannar, 2000 tan-Nutar Pierre Camilleri Pesci u in kwantu ghall 5/24 minghand missierhom Paul Runza li miet fit 2 ta' Frar, 1979. Illi l-ahwa Rose Runza nee Fedele u Mary Libreri nee' Fedele kienu wirtu nofs (1/2) indiviz kull wiehed ta' sest (1/6) indiviz minghand ommhom Giuseppina nee Tanti Micallef armla ta' Antonio Fedele u wara mart John D'Amato Vassallo kif dikjarat fid-denunzja 1396/1949. Permezz ta' kuntratt ta' permuta fl-atti tan-Nutar Robert Ryan tat-18 ta' April, 1960 huma kienu akkwistaw minghand l-ahwa Cachia Tanti Micallef u ommhom nofs (1/2) indivis kull wiehed tal hames sesti (5/6) l-ohra, biex spiccaw b'nofs (1/2) indivis kull wiehed (1/12 parafernali u 5/12 Komunjoni tal Akkwisti) ta 'l-ghalqa intiera" Jirrizulta illi, ghajr ghall-records personali ta' qbiela migbura fuq varji eghlieqi mill-mejjet Dr Alexander D'Amato Tanti Micallef, illi kien jigbor il-qbiela sakemm miet, ir-rikorrenti ma pprovdew ebda dokumentazzjoni in sostenn ta' tali asserzjoni u dritt ta' propjeta' ghalkemm kienu a korrent tal- linja difensjonali ta' l-intimat. Jirrizulta difatti illi, mill-banda l-ohra, l-intimat Anthony Miggiani, fl-affidavit tieghu, stqarr is- segwenti (fol 40): Missieri ukoll kien jahdem ta' bidwi u kellu madwar mitejn tomna ghelieqi imqabla lilu. Jien u huti qeghdin seba' ahwa, imma jien biss minn huti kollha hdimt ta' bidwi kif ghadni naghmel sal gurnata ta' llum 4. Meta missieri kien ghadu jahdem l-ghelieqi, jien kont niehu hsieb inhallas il-qbiela. Ghandi nghid illi missieri kellu tlett ghelieqi fl-area maghrufa bhala "Tal-Bies" gewwa Delimara. Tnejn minn dawn l-ghelieqi, jien kont inhallas il-qbiela taghhom l- ewwel kont inhallashom lill-Kurja imbaghad bdejt inhallas lil Joint Office. L-ghalqa l-ohra li tinsab ukoll fl-inhawi maghrufa bhala 'Tal-Bies' jiena qatt ma hallast qbiela fuqha u meta kont immur inhallas il-qbiela tal-ghelieqi u gieli staqsejtu fejn irrid inhallas il-qbiela ta' din l-ghalqa partikolari, huwa qalli li fuq din ma kienx hemm qbiela ghax l-ghalqa hija taghna. Ghalhekk kemm domt niehu hsieb il-qbiela li jhallas missieri, jien qatt ma hallast qbiela fuq din l ghalqa. Jirrizulta illi kif xehdu kemm l-istess Anthony Miggiani u Michael Armatys, habib antik tal-familja ta' l- istess Axisa li kien jaf anke lill missier l-intimat, ossija John Miggiani, f'Jannar/Frar tas-sena 2013, wiehed mir-rikorrenti, ossija Louis Runza, kien avvicina lill Axisa u gharrfu illi l-art kienet taghhom u l-intimat kellu jhallas qbiela ta' €1.78 b'lura ghal tmienja u ghoxrin (28) sena. Jirrizulta illi Axisa ikkontesta minnufih tali asserzjoni u, fil-presenza ta' Michael Armatys gharrfu illi ma kien hemm ebda qbiela x'tithallas peress illi missieru dejjem kien jghidlu illi l-ghalqa kienet taghhom. Jirrizulta illi, sussegwentement, fl-20 ta' Marzu 2013 (fol 78A), ir-rikorrent Louis Runza kitiblu ittra fejn, filwaqt illi ghamel referenza ghall-laqgha illi huwa indikaha li sehhet fis-16 ta' Marzu 2013, reggha tenna illi huma s-sidien u gharrfu ukoll is-segwenti: Jirrizulta mill-atti kollha ppresentati quddiem il-Bord illi ma saret ebda interpellanza ohra, la qabel u lanqas wara u, fit-22 ta' Novembru 2013, ir-rikorrenti intavolaw il-proceduri odjerni fejn talbu illi l-ghalqa tigi lilhom ritornata peress: Illi John Miggiani miet xi snin ilu u t-tifel tieghu Anthony Miggiani, li baqa' jahdem din l- ghalqa, naqas' li ihallas il-Qbiela minkejja zewg interpellazzjonijiet bil-miktub ghal iktar minn zewg skadenzi. Ikkunsidra Jirrizulta, mir-rikors promotur tar-rikorrenti illi, ghalkemm mhux indikat fil-korp tar-rikors, il-bazi tal-azzjoni odjerna hija dik ikkontemplata fl-Artikolu 4 (2) (e) tal-Kap 199 tal-Ligijiet ta' Malta, fejn dana jipprovdi illi talba ghar-ripreza ta' l-art da parte ta' sid jintlaqa jekk: matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-terminazzjoni, il-kerrej ikun naqas, relattivament għal żewġ perijodi jew iżjed, li jħallas il-kera, f'kull okkażjoni, fi żmien ħmistax-il ġurnata mill-ġurnata li fiha sid il-kera jkun talbu bil-miktub biex iħallas; Jirrizulta illi l-intimat jibbaza d-difiza tieghu fuq l-argument ma kienx hemm titolu ta' qbiela, li r- rikorrenti tilfu d-dritt taghhom ta' l-art bl-applikazzjoni tal-Artikolu 2143 tal-Kap 16 u illi kellu japplika l-principju 'possideo quam possideo' la darba l-intimat kellu pussess tal-propjeta ghall- ahhar erbgha u erbghin sena minghajr ebda interruzzjoni. Jirrizulta illi dana il-Bord ma huwiex il-forum kompetenti sabiex jistabilixxi min ghandu titolu ghall-art meritu tal-kawza odjerna, liema kwistjoni ghandha tigi kkunsidrata mill-Qorti kompetenti u mhux minn dana il-Bord. Jirrizulta, madanakollu, illi r-rikorrenti qieghdin jikkontendu illi l-intimat naqas milli jhallas il- qbiela minkejja illi kien gie interpellat darbtejn u baqa' ma hallasx u qeb jibbazaw l-azzjoni taghhom unikament fuq tali asserzjoni. Jirrizulta, mill-atti kollha ppresentati quddiem dana il-Bord, inkluz dokumentazzjoni esebita mir- rikorrent wara illi kienu gia ghalqu l-istadju tal-gbir tal-provi taghhom, illi huma interpellaw lill- intimat sabiex ihallas ghall-arretrati darba wahda biss, u dana permezz ta' Ittra ta' Louis Peregin mibghuta fl-20 ta' Marzu 2013 (fol 78A). Jirrizulta, mill-atti kollha presentati quddiem dana il-Bord, illi ma saret ebda interpellazzjoni ohra lill-intimat. "… biex l- inkwilin jigi kunsidrat moruz jehtieg li huwa jkun baqa 'moruz' fil- hlas ta' zewg rati ta' kera, u illi ghal kull rata li huwa jkun gie interpellat ghall-hlas u halla jghaddu 15 il- gurnata mill-interpellazzjoni minghajr ma hallas u mhux bizzejjed li ssir interpellazzjoni wahda ghaz-zewg rati, jew anki aktar" Kif gie ritenut fil-kawza "Gasan Properties Limited -vs- Avukat Dottor Joseph P. Wirth nomine", deciza mill-Qorti tal-Appell fl-10 ta' Jannar 2000; … ghalkemm hu minnu illi l-intimat setghet tinkludi aktar minn skadenza wahda, il-ligi trid li jkun hemm zewg intimi ta' hlas ta' kera ghal skadenzi differenti, b'mod li l- interprellazzjonijiet ikunu jassiguraw illi s-sid, ghal darbtejn fuq xulxin, anke jekk mhux necessarjament konsekuttivi, ikun talab il-hlas ta' kera dovut minghand l-inkwilin li jibqa' inadempjenti ghal zmien hmistax mid-data ta' l-intima." Ma jirrizulta minn imkien, mill-atti prodotti mir-rikorrenti, illi r-rikorrenti ghamlu zewgt interpellazzjoni ghall-hlas kif trid il-Ligi, u di fatti, jirrizulta illi fl-ittra datata 20 ta' Marzu 2013, Louis Runza ghamilha cara li, f'kaz ta' nuqqas ta' hlas, kienu ser jipprocedu bil-proceduri legali kontra tieghu, haga illi attwalment saret fit 22 ta' Novembru 2013 meta ntavolaw il-proceduri odjerni. Ghalhekk, jidher car illi interpellazzjoni saret darba wahda u dana ghall-arretrati kollha flimkien. Ghalhekk, minghajr pregudizzju ghal-posizzjoni ta' l-intimat fejn huwa jishaq illi r-rikorrenti ma ghandhomx titolu ghall-art meritu tal-kawza odjerna, jirrizulta ben car illi l-bazi ghar-ripreza tal- fond intavolata mir-rikorrenti abbazi tal-Artikoliu 4 (2) (e) tal-Kap 199 ma jissussistix Ghalhekk, it-talba tar-rikorrenti ma tistax tintlaqa. Konkluzjoni Il-Bord, Wara illi ra id-dokumentazzjoni kollha prodotta u x-xhieda imressqa quddiem il-Bord Jghaddi biex jaqta u jiddeciedi l-kaz billi Jichad it-talbiet attrici stante illi dak rikjest mill-Artikolu 4 (2) (e) tal-Kap 199 biex tali talba tintlaqa ma sehhx. Spejjez tal-proceduri kollha a kariku tar-rikorrenti.