QORTI ĊIVILI (SEZZJONI FAMILJA) ONOR.IMHALLEF JACQUELINE RUMMOLINO GRIMA LL.D., LL.M. (IMLI) Illum, 11 ta' Gunju 2021 Rat ir-rikors ta' SC datat 26 ta' Novembru 2018, a fol 1 et seqq., li jaqra hekk: Illi minn relazzjoni li huwa kellu mal-intimata l-esponenti kellu tifel li jismu AC u li Illi l-istess minuri jabita esklussivament mieghu u l-istess SC jiehu hsieb wahdu il- bzonnijiet kollha tal-minuri, kemm dawk personali, edukattivi, ta'sahha u kull bzonn iehor u dan peress li l-intimata ma tabitax mal-esponent u ma binhom minuri. Illi l-esponenti qieghed jipprezenta kopja tal-FS3 li turi d-dhul fis stieghu ghalkemm dan id-dhul bhalissa naqas minhabba li naqsu l-hinijiet tax-xoghol. huwa jinhtieglu li jissellef jew jinghata flus addizjonali mill-genituri tieghu sabiex ilahhaq mal-ispejjes tax-xahar. Illi peress li r-relazzjoni ta' bejniethom sfaxxat huwa xtaq li jirregola r-relazzjoni d- drittijiet u l-obbligi tieghu versu l-istess wild tant illi huwa diga' nghata pendente lite l-kura u kustodja esklussiva tal-minuri AC kif ukoll il-fakolta' u l-awtorita' li jiehu kull decisjoni wahdu u dan stante li l-intimata ma pprezentatx risposta minkejja Illi peress li sallum minkejja diversi tentattivi biex jilhaq ftehim mal-intimata dwar il-kura u l-kustodja tal-minuri, baqa ma ntlahaqx ftehim anke peress li l-mittenti ma kienitx tattendi l-anqas ghal diversi seduti tal-medjazzjoni u ghalhekk iz-zewg medjazzjonijiet kellhom jinghlaqu minghajr ftehim u ghalhekk permezz ta' digriet datat 10 t'Ottubru 2018, ir-rikorrenti gie awtorizzat jipprocedi b'dan ir-rikors Illi r-rikorrenti huwa konvint li l-intimata ma ghandhiex interess u dan urietu b'diversi modi anke fil-proceduri ta' quddiem din l-Onorabbli Qorti. Illi anke peress li l-intimata ma taghtix kaz lill-minuri u anqas tipprova tarah, l- esponenti kellu jaghmel dan ir-rikors sabiex b'mod konklussiv jirregola l-htigijiet legali tal-istess minuri peress li l-mittenti anqas tikkopera biex tiffirma passaport, u/jew kull dokument iehor li jkollu bzonn it-tifel minuri, tant li anke tellfitlu xi opportunitajiet ta'safar fuq sport. Illi sahanistra gieli jghaddu diversi xhur u l-epsonenti anqas ikun jaf x'sar mill- intimata, jew fejn toqghod u anke meta mehtieg anqas ikun jista jirnexxielu jidhol f'kuntatt maghha anqas b'mod telefoniku jew b'email peress li tibqa ma twegibx l- Illi sahansitra zewg rikorsi pprezentati pendente lite baqghu mhux imwiegba mill- intimata minkejja li debitament notifikata; Tghid ghalhekk il-konvenuta ghaliex din l-Onorabbli Qorti m'ghandhiex: Takkorda lir-rikorrenti l-kura u kustodja esklussiva tal-minuri ACu li twieled fil- X; Tawtorizza lir-rikorrenti sabiex jiehu kull decisjoni ordinarja u/jew straordinarja li tikkoncerna l-istess minuri inkluz jekk hemm bzonn kul decisjoni dwar sahha, edukazzjoni u attivita extra kurrikulari, safar u anke jekk hemm bzonn li japplika, Tiffissa manteniment adegwat ghall-minuri AC liema manteniment ghandu jithallas mensilment mill-intimata lir-rikorrenti permezz ta' standing order gewwa l-kont bankarju tieghu u/jew billi jinqata' awtomatikament mill-paga taghha mill-employer Kif ukoll thallsu nofs l-ispejjes ta' sahha u edukazzjoni li minhabba pratticita ikun ahjar li jithallasu b'mod fiss kull xahar bhala parti mill-manteniment jew b'kull modalita' jew mezz iehor li jidhrilha aktar xieraq din l-Onorabbli Qorti; Taghti kull provvediment li jidhrilha xieraq il-Qorti ghall-ahjar interess tal-istess minuri inkluz li tawtorizza fejn mehtieg lir-rikorrenti sabiex jaghmel kull azzjoni skond il-liġi; Rat li l-atti tar-rikors, d-dokumenti esebiti u d-digriet ta' din il-Qorti ġew debitament notifikati Rat ir-risposta ta' NPT datata 3 ta' Gunju 2019, a fol 21 et seqq., li taqra hekk: Illi l-esponenti ma ghandha l-ebda oggezzjoni illi l-kura u kustodja tal-minuri AC tigi affidata esklussivament f'idejn l-attur, stante illi hija thoss illi dan huwa fl- ahjar interess ta' binha. Illi l-esponenti taqbel mat-tieni talba u ma ghandha l-ebda oggezzjoni illi l-attur jiehu d-decizjonijiet sew ordinarji kif ukoll straordinarji relatati mal-minuri, inkluz tigdid tal-passaport; Illi l-esponenti ma ghandha l-ebda oggezzjoni li tivversa manteniment ghal binha minuri, izda fl-ammont ta' mhux aktar minn €100 stante li hija ghandha bosta spejjez u l-paga taghha hija minima fl-ammont ta' €700 li minnhom trid thallas kirja ta' €500 fix-xahar u trid tghix bil-kumplament. Rat illi l-intimata tilfet kull kuntatt minn mal-avukat taghha u ghaldaqstant, l-istess avukat irrinunzja ghall-patrocinju permezz ta nota datata 9 ta' Lulju 2020 (vide fol 49); Rat illi l-intimata inghatat il-fakolta li tippresenta s-sottomissjonijiet taghha (vide fol 52); Rat illi l-intimata baqghet inadempjenti; Rat l-atti u d-dokumenti kollha esebiti; Ikkonsidrat: L-attur SC xehed in ezami nhar il- 21 t'Ottubru 2019 a fol 26 et seq fejn ppresenta serje ta' dokumenti u kkonferma l-istess bil-gurament tieghu, u inter alia ikkonferma rendikonti minnu preparati ghar-rigward l-ispejjes tieghu u dawk tal-minuri kemm fuq bazi mensili u kif ukoll fuq bazi annwali.1 Jikkonferma illi l-ammont ta' € 200 minnu indikat jinkludi spiza ta' xahar u li l- ammont jinkludi affarijiet ghall-hajja bhal ikel ghall-minuri, ikel ghalih, u affarijiet tal-hasil. Jispjega illi kif jircievi l-paga huwa jmur jaghmel ix-xirja u li gieli l-ammont tal-ispiza ta' xahar tkun iktar minn € 200. L-attur ikkonferma bil-gurament tieghu l-payslips u l-FS3s minnu esebiti a fol 6 et seq tal-process. Mistoqsi in kontro-ezami jekk id-dokument bit- titlu monthly living costs ikoprux l-ispejjes tal- hajja tieghu u tat-tifel, jikkonferma li jinkludu kemm l-ispejjes tieghu u kif ukoll dawk tal-minuri. Mistoqsi in re-ezami jekk huwa indikax l-ispejjes relatati mas-sahha u l-edukazzjoni tal-minuri fil-prospett, jispjega li dawn mhumiex inkluzi fir-rendikont. Izid illi fir-rigward ta' spejjes ta' sahha, huwa ghandu health insurance li tkopri l-fees ta' GP imbaghad jifdallu jixtri l-medicina, u jikkalkula li huwa jinkorri circa € 200 fis-sena. Ghar-rigward spejjes edukattivi, jixhed illi dawna l-ispejjes ivarjaw, izda jikkalkula madwar € 30 fix-xahar li jammontaw ghal circa € 300 fis-sena. Ikkonsidrat: Illi din hija sentenza rigward il-kura u kustodja tal-wild minuri tal-partijiet, AC li twieldet fil-X u ghandu circa X snin, u l-manteniment li ghandu jkun pagabbli mill-intimata lir-rikorrenti. jirrizulta illi l-partijiet kellhom relazzjoni u mill-liema relazzjoni twieled il-minuri AC. kontesta illi r-relazzjoni ta' bejn il-partijiet sfaxxat, u li l-minuri qieghed prezentement jirrisjedu flimkien mal-attur missieru. Il-kura u kustodja tal-minuri: Il-Qorti taghraf illi skont il-gurisprudenza, l-kura u kustodja tat-tfal hija ggwidata mill-principju tal-aqwa interess tat-tfal, u l-aqwa' utilita u l-akbar vantagg ghall-interess tal-istess tfal. Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-27 ta' Novembru 2003 intqal illi: "apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil- materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, il-prinċipju dominanti 'in subjecta materia', li jiddetermina normalment u ġeneralment il-kwistjonijiet bħal din ix- xorta f'dina l-kawża, huwa dak tal-aktar utilita' u dak tal-aqwa vantaġġ u nteress tal-istess minuri flisfond taċ-ċirkostanzi personali u 'de facto' li jkunu jirriżultaw mill-provi tal-każ li jrid jiġi riżolut..." Skont is-sentenza fl-ismijiet AB vs CD deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-23 ta' Il-Qorti għaldaqstant, għandha s-setgħa illi jekk ikun fl-aħjar interess tal-minuri, tafda wieħed biss mill-ġenituri bil-kura u l-kustodja tal-minuri u dana ai termini tal-Artikolu 56 tal-Kodiċi Ċivili. Illi kif kellha lokkażjoni ttenni din il-Qorti diversi drabi, l-interess tal-minuri huwa iprem mid-drittijiet tal-ġenituri. Il-Qorti tirrileva illi filwaqt li dejjem tagħti piż għad-drittijet tal-ġenituri, l-interess suprem li żżomm quddiemha huwa dejjem dak tal-minuri, kif anke mgħallma millġjurisprudenza kostanti tagħna hawn 'il fuq iċċitata. Il-Qorti tosserva illi l-intimata fir-risposta taghha rrilevat illi hija m'ghandha l-ebda oggezzjoni illi l-kura u l-kustodja tal-minuri tigi fdata esklussivament lill-attur u dana stante li hija thoss illi dan ikun fl-ahjar interess tal-minuri. Hija taqbel ukoll illi l-attur ghandu jigi awtorizzat illi jiehu dawk id-decisjonijiet sew ordinarji u kif ukoll straordinarji, li jkunu jikkoncernaw lill-minuri, inkluz it-tigdid tal-passaport. Il-Qorti tinnota ukoll illi mill- 15 ta' Jannar tas-sena 2020 ' l hawn, u cioe minn meta din il-Qorti kienet giet infurmata mill-Avukat difensur tal-intimata illi hija tilfet kull kuntatt minn mal- intimata, b'dana illi anke rrinunzjat ghall-patrocinju tal-istess, l-intimata qatt ma regghet dehret Illi minkejja li inghatat il-fakolta' li tipprezenta nota ta' sottomissjonijiet bil-miktub, hija naqset ukoll milli taghmel dan. Il-Qorti nnotat d-disinteress totali da parti tal- intimata anke ghal dak li jirrigwarda l-affidabilita' tal-intimata bhala genitur, specjalment fl- isfond tat-talbiet tar-rikorrenti ghall-kura u l-kustodja esklussiva ta' binhom. Illi ulterjorment, il- Qort rat illi l-intimata fir-risposta taghha ma ghamlet l-ebda accenn jew talba formali sabiex Illi hija l-fehma konsiderata ta' din il-Qorti illi fid-dawl ta' dan kollu, ikun fl-ahjar interess tal- minuri AC li l-attur missieru jkun fdat bil-kura u l-kustodja esklussiva tal-minuri, b'dana illi huwa jkun unikament responsabbli mid-decisjonijiet kollha rigwardanti l-istess minuri, inkluz u mhux limitatament ghall-hrug u tigdid tal-passaport tal-minuri. Il-Qorti taghraf illi ghandha takkorda access tal-intimata ghal bintha ta' X darba fil-gimgha – cioe' kull nhar ta' Hamis bejn il-5.00pm u s-7.00pm. Rigward il-manteniment pagabbli mill-intimata Il-principju legali tal-manteniment tal-ulied huwa msejjes fuq l-artikolu 7(1) tal-Kodiċi Ċivili li "Il-genituri ghandhom l-obbligu li jiehdu hsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-artikolu 3B ta' dan il-Kodici." Kif jirrizulta mid-dispozizzjonijiet tal-Ligi, il-genituri ghandhom l-istess obbligu versu l-ulied tagħhom, u b'hekk iz-zewg genituri ghandhom jikkontribwixxu ghat-trobbija tal-ulied. L-obbligu taz-zewg genituri lejn l-ulied huwa kull wiehed skond il-mezzi tieghu, ikkalkulati skont il- bżonnijiet tal-artikolu 20 tal-Kodici Civili. L-artikolu 20 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi illi: ta' min għandu jagħtih. (1) Il-manteniment għandu jingħata skont il-bżonn ta' min jitolbu u l-meżżi (2) Fl-istħarriġa sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment jistax jaqalgħu xort' oħra, għandu jittieħed qies ukoll tal-ħila tiegħu fl- eżerċizzju ta' xi professjoni, arti jew sengħa. (3) Meta jitqiesu l-meżżi ta' min hu obbligat għall-manteniment, għandu jingħad biss il-qliegħ tiegħu mix-xogħol tal-professjoni, arti jew sengħa, is-salarju jew il- pensjoni tiegħu mogħtija mill-Gvern jew minn ħaddiehor, u tal-utli tal-beni, sew mobbli u kemm immobbli u kull dħul li jinħoloq taħt trust. (4) Ma jitqiesx li għandu meżżi biżżejjed biex jagħti l-manteniment min ma jistax jagħtih ħlief billi jilqa' f'daru l-persuna li titlob dak il- manteniment, jekk din il- persuna ma tkunx axxendent jew dixxendent. (5) Meta jitqiesu l-meżżi ta' min jitlob il-manteniment, għandu jittieħed qies ukoll ta' kemm jiswew il-beni tieghu mobbli jew immobbli kif ukoll ta' kul interess Illi kif inghad fis-sentenza fl-ismijiet: Marina Carabott Scicluna vs Mario Carabott Scicluna deciza mill-Qorti tal-Appell fil-31 ta' Jannar 2019: "Il-manteniment tat-tfal, fil-verita` izjed milli dritt tal-genitur li qed jrabbihom, huwa dritt tat-tfal minuri li ma jisfawx mcahhdin minn dawk l-affarijiet li d-dinja tal-lum tikkunsidra bhala necessita` ghall-edukazzjoni u ghall-izvilupp taghhom." Il-Qorti rat illi l-intimata fir-risposta guramentata taghha iddikjarat illi filwaqt li hija m'ghandha l-ebda oggezzjoni li tivversa manteniment ghal binha minuri, hija mhiex f'qaghda finanzjarja li tivversa aktar minn € 100 u dana stante li hija ghandha bosta spejjes. Izzid illi l-paga taghha hija wahda minima fl-ammont ta' € 700 u li minnhom trid thallas il-kera tar-residenza taghha f'ammont ta' € 500 fix-xahar. ...........Il-Qorti dejjem irriteniet illi l-ġenituri ma jistgħux jabdikaw mir- responsabilita` tagħhom li jmantnu lil uliedhom materjalment, hu kemm hu l- introjtu tagħhom. Dejjem kienet tal-fehma illi kull ġenitur għandu l-obbligu li jmantni lil uliedu anke jekk il-meżżi tiegħu huma baxxi jew jinsab diżokkupat. Qorti ma tista qatt taċċetta li persuna ġġib it-tfal fid-dinja u titlaq kull responsabbilta` tagħhom fuq il-ġenitur l-iehor jew inkella fuq l-istat." Tiziana D’alessandro vs Redent Incorvaja (272/2018) deċiża mill-Prim' Awla Qorti Ċivili fl-24 ta' Ġunju 2019; Liza Grech Richard vs Luke Bottone (219/2018) deċiża mill- Prim' Awla Qorti Ċivili fit-2 ta' Ottubru 2019). F'dan il-kuntest, il-Qorti taghmel referenza wkoll ghas-sentenza fl-ismijiet: Jacqueline Scicluna pro et noe vs Joseph Scicluna deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-26 ta' Frar 2015 fejn inghad, u liema decisjoni giet ikkonfermat mill-Qorti tal-Appell fl-1 ta' Frar 2016 illi l-Qorti "tippremja lil min volontarjament u intenzjonalment jaghmel minn kollox sabiex icahhad lilu nnifsu minn dhul...li kapaci jiggenera." Il-Qorti tosserva illi ghajr ghal dak dikjarat fir-risposta guramentata, l-intimata ma prezentat l- ebda provi oggettivi ghar-rigward l-introjtu taghha, u l-ispejjes mensili taghha. Min naha tieghu l-attur ressaq provi rigward id-dhul u l-introjtu tieghu mill-impjieg tieghu. Fil-prospett minnu mhejji l-attur jelenka diversi spejjes fosthom insurance, loan, fuel, u summer school ghall-minuri. Illi ghalkemm l-attur isemmi dawna l-ispejjes, ma pprezenta l-ebda dokumentazzjoni sabiex jikkorabora l-ammont ta' spejjes imsemmija. Illi ghalkemm il-minuri ghadu zghir, ciononostante, l-eta tenera tieghu necessarjament ggib maghha ammont sostanzjali ta' spejjes. Il-Qorti tfakkar li kif diga ritenut iktar qabel, l-obbligu tal-genitur li jmatni lill-uliedu huwa obbligu assolut li mhuwiex marbut ma' l-ebda impieg.2 Illi fid-dawl ta' dan kollu l-Qorti tqis illi l-intimata ghandha tigi ordnata thallas is-somma ta' €200 fix-xahar bhala manteniment, liema somma tinkludi ukoll sehem l-intimata mill-ispejjes edukattivi u medici u dana stante li kif irrizulta tul il-mori tal-proceduri, l-intimata hija piutost inaffidabbli tant li anke id-difensur taghha stess tilfet il-kuntatt maghha tant li rrinunzjat ghall- patroncinju tal-istess.Ghalhekk din il-Qorti tqis illi jkun ahjar li sehem l-intimata mill-ispejjes relatati mas-sahha u l-edukazzjoni tal-minuri ikun prelikwidat. Il-Qorti tordna illi dan l-ammont ghandu jigi versat lill-attur direttament f'kont bankarju indikat mill-attur permezz ta' standing Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi: Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti, u tordna illi l-kura u kustodja tal-minuri AC tkun fdata esklussivament f'idejn ir-rikorrenti u tordna illi r-residenza tal-minuri ghandha tkun mal-attur missier; Tilqa' it-tieni talba tar-rikorrenti u tordna illi r-rikorrenti jista' jiehu wahdu d- decizjonijiet kollha rigward il-minuri AC inkluz, izda mhux limitatament it- tigdid tal-passaport tal-minuri u l-gbir tieghu mill-Awtoritajiet kompetenti; Tilqa' t-tielet talba tar-rikorrenti u tordna lill-intimata thallas is-somma ta' €200 fix-xahar bhala manteniment ghall-iben il-partijiet, liema somma tinkludi ukoll sehem l-intimata mill-ispejjes edukattivi u medici. Il-Qorti tordna illi dan l-ammont ghandu jigi versat permezz ta' standing order lill-attur direttament f'kont bankarju indikat mill-attur; Tordna illi kwalunwke beneficcju socjali jew ghajnuna socjali relattivi ghall-minuri imsemmi ghandha tigi ppercepita unikament mir-rikorrenti missier; Spejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.