Seduta ta' Nhar il-Erbgha 8 ta' Novembru 2017 Rat ir-Rikors guramentat ta' Daniel Attard Mangion, datat 18 ta' Novembru 2011, (a fol. seqq.), li jaqra hekk; Dikjarazzjoni tal-Fatti Co. Ltd u, filwaqt li pprezenta ruhu lilhom bhala l-inkwilin tal-hanut li jinstab gewwa 19, Pjazza Dun Tarcisju Agius, Ir-Rabat (Malta), illum maghruf bhala "Golden Harvest", ppropona lilhom c- cessjoni tal-istess hanut kontra korrispettiv; Illi sussegwentement l-esponenti dahal f'negozjati diretti mal-konvenut Mario Briffa Falzon u eventwalment sar qbil li l-intimat icedi l-imsemmi hanut versu rigal ta' sebghin elf ewro (€70,000) oltre l-ammont ta' stock li kien hemm fil- hanut, b'dan illi l-esponenti kellu wkoll jidhol fi ftehim ta' kera dirett mas- Illi sussegwentement gie redatt ftehim privat rigward il-kundizzjonijiet ta' din ic-cessjoni (kopja ta' liema qed tigi hawn annessa u markata Dok A), fuq liema ftehim l-esponenti ghadda lill-intimat Briffa Falzon l-ammont ta' hamsa w Illi fl-istess gurnata l-konvenut Briffa Falzon laqqa' l-esponenti ma' Mary De Bono Spadaro sabiex, skond ma kien maqbul ma' l-istess intimat Briffa Falzon, jsir il-ftehim ta' kera dirett mas-sid jew mal-mandatarji taghha; Illi l-esponenti dahal fi ftehim privat ma' Mary De Bono Spadaro, li dehret fuq l-istess ftehim li gie iffirmat fit-28 ta' Frar 2011 bhala mandatrici ta' Josephine Guglielmini, permezz ta' liema il-hanut in kwistjoni gie mikri lill-esponent u dana bil-pattijiet u kundizzjonijiet hemm fih indikati, kif jirrizulta mill-istess skrittura li qed tigi hawn anness u markata Dok B; Illi eventwalment, l-esponenti beda bix-xogholijiet tieghu fuq il-hanut in kwistjoni, fejn ghamel diversi benefikati w arrikamenti fil-hanut in kwistjoni inkluz bil-hidma tieghu; Illi sussegwentement, permezz ta' ittra ufficjali datat 6 ta' April 2011, kopja ta' liema tinsab hawn annessa bhala Dok. C, l-esponenti gie mgharraf li l- ftehim tal-lokazzjoni datat 28 ta' Frar tas-sena 2011 qed jigi kontestat in vista tal-fatt li Josephine Guglielmini, ossia l-mandatarja ta' Mary De Bono Spadaro, kien ilha mejta mis-26 ta' Dicembru tas-sena 2010 u eventwalment giet istitwita kawza kontra l-esponenti sabiex tigi annullata l-iskrittura ta' lokazzjoni msemmija (Dok D); Illi sussegwentement rrizulta lill-esponenti li l-konvenut Briffa Falzon qatt ma kien l-inkwilin tal-hanut in kwistjoni li seta' jcedi l-hanut jew xi drittijiet fuqu w in konvenut Briffa Falzon qarraq w inganna bl-esponenti billi gieghlu jemmen li kien hu l-ahhar inkwilin tal-hanut in kwistjoni u b'qerq w ingann geghlu jidhol fi ftehim mieghu biex icedi l-hanut in kwistjoni kontra l-korrispettiv hemm indikat fl-istess skrittura li minnhom sar hlas mill-esponenti lill-intimat Briffa Falzon ta' hamsa w ghoxrin elf ewro (€25,000) kif fuq inghad, kif ukoll meta Josephine Guglielmini, meta huwa kien jaf li din tal-ahhar kienet mejta; Illi l-esponenti jrid għalhekk illi jxolji l-iskrittura li saret mal-intimat Mario Briffa Falzon u jieħu lura l-flus imħallsa minnu lilu flimkien mad-danni minnu Illi l-esponenti jaf b'dawn il-fatti personalment; Jghid ghalhekk l-intimat ghaliex m'ghandhiex din l-Onorabbli Qorti ghar- ragunijiet fuq esposti: Tiddikjara li l-intimat Mario Briffa Falzon qarraq w inganna bl-esponenti meta dahal fi ftehim (Dok. A) mieghu sabiex icedi l-hanut maghruf bhala "Golden Harvest" li jinstab 19, Pjazza Dun Tarcisju Agius, Ir-Rabat (Malta); Konsegwentement thassar u tholl l-imsemmija skrittura li saret bejn l- Tikkundanna lill-istess intimat jirrifondi l-ammont ta' €25,000 lilu mhallas mill-esponenti ghab-bazi tal-imsemmija skrittura. Bl-ispejjez u bl-imghaxijiet legali mit-28 ta' Frar 2011 sad-data tal- pagament effettiv, kontra l-intimat li minn issa huwa ngunt in subizzjoni. Rat illi l-atti tar-rikors promotur, id-digriet u l-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati skond il-ligi; Rat ir-Risposta guramentata ta' Mario Briffa Falzon detentur tal-karta tal-identita' numru: 602857, datata 11 ta' Jannar 2012, (vide fol. 19 et seqq..), li taqra hekk; Illi fl-ewwel lok, Mario Briffa Falzon m'huwiex il-legittimu kuntradittur ghat- talbiet tal-attur fil-konfront tas-sidien tal-post u dan peress li huwa qatt ma pprezenta lilu nnifsu bhala prokuratura tas-sidien tal-post mertu ta' din il- Illi l-intimat Mario Briffa Falzon ma wettaq ebda qerq fil-konfront tar-rikorrent attur u dan peress li qabel ma sari l-ftehim li qed jigi kkontestat, ir- rikorrent kien ben konsapevoli ta' kull ftehim u pendenzi li l-intimat kellu u ghandu in rigward dan il-hanut; Illi l-ammont pattwit fl-imsemmija skrittura tirrapprezenta nefqiet li l- intimat ghamel ghall-akkwist u fl-imsemmi hanut ghall-liema r-rikorrent accetta li jikkumpensa lill-intimat; Illi l-persuna li ffirmat ghan-nom tas-sid kienet il-persuna li maghna l- intimat dejjem ghamel il-ftehim u li rceviet il-kera; Illi ghalhekk it-talbiet tal-attur ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra l- Rat id-dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza; Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet. Ikkonsidrat: Daniel Attard Mangion xehed permezz ta' affidavit a fol 42 et seqq. illi ghal bidu tal-2011 kien gie avvicinat minn Mark Scovino, ic-CEO tal-Golden Harvest, biex irresaqlu proposta tal- intimat li kien ried jikri lil xi hadd il-hanut maghruf bhala Golden Harvest, 19, Pjazza Dun Tarcisio Agius, Ir-Rabat (Malta), minhabba li kellu problem finanzarji. peress illi kien jidher li hemm hafna problemi u peress li l-prezz li kien qed jitlob l-intimat Spjega illi kienet saret laqgha bejnu, l-intimat, u Mark Scovino u kienu anke gew skambjati numru ta' emails qabel ma gie ffirmat il-kuntratt permezz ta' liema, l-intimat kien ceda l-post lilu, u sussegwentement kien sar ukoll ftehim ta' kera mas-sid. Xehed illi l-intimat kien qabel li jkun li jithalsu d-djun pendenti, inkluz il-kontijiet ghad- dawl u l-ilma, liema djun kellhom jithallsu mis-somma ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) key money li kien hallas mal-iffirmar tal-kuntratt, liema somma kienet tifforma parti mis-somma totali ta' sebghin elf Ewro (€70,000) bhala key money. Zied ukoll illi l- intimat kien halla l-hanut fi stat hazin, u hu kien ghalhekk attrezah u rrangah, bi spiza ta' sitt elef u hames mitt Ewro (€6,500). Spjega li meta sar il-ftehim ta' cessjoni ghand il-P.L. Peter Paul Lanigan, fit-28 ta' Frar 2011 kienet prezenti wkoll Mary De Bono Spadaro bil-prokura ta' ohtha Josephine Guglielmini li kienet is-sid tal-hanut. ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) lill-intimat quddiem l-istess De Bono Spadaro u Lanigan. Qal illi fis-6 ta' April 2011 kien imbaghad ircieva ittra minghand Dottor Mario Bartolo u fejn allegaw li l-kirja in kwistjoni ma kienetx valida peress illi Josephine Guglielmini mietet Ghalhekk ir-rikorrenti ghamel tfittixja dwar dawn l-allegazzjonijiet u irrizultalu li mhux talli kienu minnhom izda talli l-intimat kien jaf li Josephine Guglielmini kienet diga mejta meta kien sar il-ftehim ta' kera ghaliex kien filfatt attenda l-funeral Skopra wkoll li barra minn hekk l-intimat ma setghax iccedilu d-drittijiet tieghu fuq il-hanut ghaliex ma kellu l-ebda dritt xi jcedi peress illi l-kirja tal-hanut kienet fuq ghalhekk kien baghat ittra legali lill-intimat biex jirrifondih il-flus li kien hallas, izda l- intimat kien beda jdawwar i-kliem u jghid li kien awtorizzat li jidher a nom ta' Tonio kontra tieghu ghall-izgrumbament. mill-hanut in kwistjoni ghaliex kien ittransiga l-kawza ta' zgumbrament intavolata mill- eredi ta' Josephine Guglielmini, a kawza ta' liema qieghed ihallashom renta ta' disgha u tletin Ewro (€39) kuljum. Xehed illi kien jaf lill-intimat qabel sar l-ftehim u kien jaf li l-hanut kien qieghed f'idejh. Dak li ma kienx jaf kien jikkoncerna r-relazzjoni bejn l-intimat u Qal illi fir-rigward ta' dan il-ftehim kien Mark Scovino li introducihom u xehed li kien hemm "pressjoni kontinwa u straordinarja" minn naha tal-intimat biex jintlahaq ftehim. Xehed illi ghamel zball meta accetta li jirrikorru ghand il-prokuratur legali issuggerit mill-intimat biex isir il-kuntratt, peress li dan kien ir- ragel ta' oht l-intimat. Kompla li dakinhar tal-ftehim kien hemm prezenti l-partijiet, il-P.L Guglielmini, u r-ragel ta' De Bono Spadaro. Xehed illi l-intimat kien serrahlu rasu li mhux ser ikun hemm problema mas-sidien li kienu zewgt ahwa u li hu kellu biss ihallashom elfejn, tlett mijja u tletin Ewro (€2,330). Xehed illi Mary De Bono Spadaro kienet tidher tafda hafna fl-intimat u issegwi dak li jghid hu. Xehed ukoll illi ma De Bono Spadaro iltaqa' darbtejn izda ma setghax jiftakar jekk dan sehh ghaliex wara l-ewwel laqgha, De Bono Spadaro kienet riedet tikkonsulta ma' xi familjarji taghha. Mark Scovino xehed permezz ta' affidavit a fol 64 et seqq. illi huwa CEO ta' Golden Harvest Manufacturing Co Limited u jaf lil partijiet peress illi r-rikorrent jopera uhud mill- hwienet tal-kumpanija filwaqt li l-intimat kien ghamel zmien jahdem part-time mal- Spjega li bejn Jannar u Frar 2011 l-intimat kien informah li fil-passat kien jopera l-hanut l-isem Golden Harvest f'Marsaskala u mbaghad halla f'idejn Tony Scovino, r-ragel ta' bintu, u ibnu Ellard izda dawn kienu akkumulaw hafna dejn u ghalhekk ried jikrih lil haddiehor. Kompla li ghalhekk Mark Scovino kien avvicina lir-rikorrent, ressaqlu l-proposta u sussegwentement kienet saret laqgha fejn attendew hu u l-partijiet, u l-intimat kien qal lir-rikorrent li ried inehhi l-hanut akkost ta' kollox peress illi kien qed d-djun kienu ser ihammgulu ismu. hemm ukoll laqgha fejn kien prezenti iben l-intimat, Glen, izda dan ma kienx ippartecipa fid-diskussjoni. Ftakar li l-partijiet kien tkellmu dwar hlas ta' hamsa u sebghin elf Ewro (€75,000) bhala key money, u li l-intimat kien insista li hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) minnhom jithallsu mal-kuntratt ghax riedhom urgentement biex ihallas id-dawl, l-ilma u xi fornituri. Qal li filfatt ir-rikorrent kien issellef din is-somma ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) minghand il-kumpanija Golden Harvest u hallas lill-intimat. Xehed ukoll li l-istock li kien hemm fil-hanut kien minimu. Zied illi l-intimat dejjem agixxa daqs li kieku kien hu li kien l-inkwilin tal-hanut, u dejjem innegozja hu direttament In kontro-ezami a fol 145A et seqq. xehed illi hu ma kienx jaf kif l-intimat kien jokkupa Father Walter Lewis xehed a fol 91 et seqq. illi ilu fil-parocca ta' Ir-Rabat (Malta) mill-2008. Xehed illi ma jiftakarx lil Josephine Guglielmini u ma jiftakarx li kien ghamel il-funeral taghha, pero mit-tiftix li ghamel fid-djarju tal-parocca jirrizulta illi kienet mietet fis-26 ta' Dicembru 2010 u l-funeral taghha kien sar l-ghada. Qal illi Josephine Guglielmini kienet mietet fis-26 ta' Dicembru 2010, u huwa kien attenda l-funeral, fejn kien hemm in attendenza wkoll l-intimat. Rigward il-hanut in kwistjoni xehed illi ommu kienet qaltlu illi l-inkwilin, certu Tonio, kien qalilha li ma riedx ikompli iktar bil-kirja u li kien hemm xi hadd iehor interessat. Kompla li peress li zitu kienet mietet kien qal li ommu li kien hemm hu u l-kugini nvoluti u li ghalhekk ried isir xi arrangement. Sussegwentement sar jaf bil- kuntratt wara li dan gie konkluz. Spjega li zitu kienet dahlet go home xi sitt jew tmien xhur qabel ma mietet, u dak iz-zmien ommu kellha prokura u kienet tohdlha hsieb l-affarijiet Ikkonferma li meta sar il-ftehim in kwistjoni, zitu Josephine Guglielmini kienet diga In kontro-ezami a fol 153F et seqq. xehed illi hu kien jaf li ommu kellha l-prokura ta' Xehed li kien jaf li l-intimat kien avvicina lil ommu bi proposta biex jghaddi l-hanut lil inkwilin gdid qabel il- mewt ta' Guglielmini u biex isir kuntratt iehor, u wara l-mewt ta' Guglielmini kien qal lil ommu li kuntratt iehor ma setghax isir peress li issa kienu erbgha. Xehed li wara li sar jaf bil- kuntratt, kien qal lil ommu li dak il-kuntratt ma setghax isir. Qal ukoll illi missieru kien mar ma' ommu meta kien sari il-ftehim rikorrent u ghalhekk kien mar fil-hanut in kwistjoni biex jaghmel stock take tal-istock li kien qed ihalli warajh l-intimat. Qal illi il-valur average tal-istock li kien hemm kien ta' circa elf u hames mitt Ewro (€1,500) u zgur mhux aktar minn hekk. Mistoqsi jekk jistghax ikun li kien hemm stock b'valur ta' sebghin elf Ewro (€70,000) wiegeb fin-negattiv ghaliex lanqas f'hanut normali ma jkun hemm daqshekk stock. Mario Briffa Falzon xehed permezz ta' affidavit a fol 114 et seqq. illi hu kien xtaq jiftah negozju ghal rasu, u kien sab opportunita meta l-inkwilin ta' Golden Harvest ta' Ir-Rabat (Malta) iddecieda li ried icedi il-kirja tieghu. Spjega illi kienu ftehmu li jhallas hamsa u ghall-istock, u dan apparti r-rata ta' zewg Liri u hamsin Centezmu (Lm2.50) kuljum, u kien gie iffirmat ftehim ta' kera bejn Josephine Guglielmini u ibnu Glendon Briffa Falzon. kien irranga mal-bank biex il-loan tohrog fuq ismu, peress li Ellard kien ghadu zghir u ma kellux flus, u kien hu li kien jiehu hsieb jaghmel il-hlasijiet mensili relattivi. mal-bank pero kien garantit permezz tad-dar residenzjali tieghu (ta l-intimat). il-bqija kien kollox fuq isem Ellard peress li l-iskop tieghu kien li ibnu jaqbad it-triq fil- hajja. Spjega li ghal-ewwel in-negozju kien qed imur tajjeb, izda mbaghad kien gie elett bhala sindku tal-kunsill lokali u ghalhekk kellu jhalli kollox f'idejn ibnu Sachdev. Kompla li wara xi zmien in-negozju waqa' lura, izda ibnu ma kien gharrfu b'xejn dwar dan u eventwalment, minghajr ma qallu, kien ceda l-kirja favur ohtu u r-ragel taghha Toni Scovino, bil- kondizzjoni li jhallsu d-djun ezistenti huma. Carmen Lanigan, sab lil bintu tibki, u ohtu kienet qaltlu li l-hanut kien sejjer hazin hafna u li bintu u r-ragel taghha kienu anke qed jigu mhedda mid-distributuri. Zied li wara li ra l- affarijiet irrizulta li kien hemm mija u sebghin elf Ewro (€170,000) dejn, konsistenti f'dejn mal-banek, kontijiet tad-dawl u l-ilma u dejn ma diversi distributuri. Xehed li ghalhekk beda jfittex investituri u kien tkellem ma' Mark Scovino fuq il- kwistjoni, li kien inkoragga lir-rikorrent biex jiehu n-negozju tal-intimat. laqgha kienet saret fil-fabbrika tal-Golden Harvest, u kien attendew hu u ibnu Ellard, ir- rikorrent u Mark Scovino. Kompla li kienu gew skambjati diversi emails fejn ir-rikorrent prova 'jisloh kemm jiflah' mill-ftehim u finalment ftehmu illi r-rikorrent ihallsu sebghin elf Ewro (€70,000). Qal illi hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) minn dawn kellhom jinghataw mac-cavvetta u minhomm jithallsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma pendenti biex isir it-trasferiment tal-arlogg, filwaqt li l-bqija tas-somma kellha tithallas permezz ta' pagamenti mensili mahduma fuq persentagg skont kemm kemm ikun biegh dak ix-xahar. Zied li filfatt ir-rikorrent ghadu hallas biss is-somma ta' tlett mijja, tnejn u ghoxrin Ewro, tlieta u disghin Centezmu (€322.93) mill-bilanc pendenti. Qal li huwa mal-ewwel kien informa lil Mary De Bono Spadaro b'dawn in-negozjati u hi minn naha taghha kient qaltlu li kienet tkellmet mat-tfal taghha biex tiehu parir. Qal ukoll illi f'dan il- ftehim ir-rwol tieghu kien biss li jlaqqa' lir-rikorrent ma' De Bono Spadaro biex isir il-ftehim tal- Xehed li kien issugerixxa lir-rikorrent biex imorru ghand il-P.L. Peter Paul Lanigan peress li kien ghamel l-iskritturi privata bejn it-tfal u bejn Tonio u Mary, u ghalhekk kien Ghalhekk kienu marru ghandu biex saret sussegwentement ir-rikorrent kien hallsu hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000) li kienu intuzaw biex jithallas il-kont tad-dawl u l-ilma li kien circa tnax il-elf Ewro (€12,000) – tlettax il-elf Ewro (€13,000) u l-bqija kien uzahom biex jaqta' d-dejn mal-bank. cirkostanzi tal-hanut u kien jaf li kien qieghed jaghmel tajjeb ghad-djun hu stess. Xehed illi fil-ftehim mar-rikorrent kien hemm zewg partijiet, wahda fejn Tonio Scovino wella l-hanut lir-rikorrent u r-rikorrent hallas ir-rigal u ghall-istock u l-ohra tal-kirja mas- Zied li hu ma kienx jaf li l-hanut ma kienx intiret minn Mary De Bono Spadaro wara l-mewt ta' ohtha u qal ukoll illi sakemm dam bil-hanut, il-pagamenti dejjem kien ghaddihom lil Mary kwistjoni kienet f'isem ibnu Glendon Briffa Falzon, u hu kien jghinu finanzjarjament billi hareg il-flus hu u anke ghamel garanzija fuq id-dar tieghu. Xehed li ma jafx min kien ghamel dik l-iskrittura, izda ftit mistoqsijiet wara qal illi l-iskrittura kienet saret mill-P.L. Peter Paul Melyan ukoll illi hu ma kienx prezenti meta saret l-iskrittura. Ikkonferma illi Josephine Guglielmini kienet is-sid ta' dan il-hanut. Xehed illi l-loan biex din l-kirja tinqaleb fuq ismu ibnu kienu haduha hu u martu, izda ftit wara qabel illi fil-verita il-loan kienet fuq isem ibnu, u hu kien biss ghamel garanzija mal-bank permezz tad-dar tieghu. huma kif dahlu fil-hanut fl-2004 kienu hallsu l-ammont dovut minnhom ghac-cessjoni tal- kirja u ghalhekk ma jistghax ikun l-loan ittiehdet fil-31 ta' Marzu 2006 kif hemm indikat fil-kuntratt ta' self ipprezentat minnu stess. Ikkonferma li kien jaf li ibnu kien ceda l-kirja lil Tonio Scovino, permezz ta' skrittura datata 15 ta' Awissu 2009 izda qal li kienu qalulu b'dan, xi gimgha wara li ffirmaw il- ftehim ta' cessjoni. Spjega li hu ghandu kopja ta' din il-ftehim ghaliex kien talab lil Peter Paul Lanigan biex jghaddilu r-records li ghandu tal-iskritturi relevanti ghal din il-kawza. Mistoqsi rigward id-dokument a fol 129 ikkonferma li din kienet skrittura li saret bejnu, ibnu u Tonio Scovino, fil-15 ta' Awissu 2009. Xehed li hu ried jaghmel din l-iskrittura meta sar jaf dwar ic-cessjoni, u li din giet iffirmata wkoll ghand il-P.L. Peter Paul Lanigan. Xehed ukoll li hu ma kienx mar ma' ibnu u Scovino meta ghamlu l-ftehim ta' cessjoni ghaliex "ix-xoghol taghna m'huwiex l-istess. Stajt mort fil-ghaxija jien." Mistoqsi ghalfejn fuq l-iskrittura li ghamel mar-rikorrenti iddeskriva lilu nnfisu bhala the previous tenant wiegeb li dan ghaliex kien qieghed jidher bil-prokura ta' Scovino u ta' ibnu, pero ma jidhirlux li din il-prokura ddahlet fil-ftehim. Ikkonferma li hu qatt ma kien inkwilin ta dan il-fond, ghalkemm kien hu li kien ghamel tajjeb ghal flus. Xehed li meta sar il-ftehim mar-rikorrent kien jaf li Josephine Guglielmini kienet mejta ghaliex kien attenda ghal funeral taghha, izda hu dejjem ma' De Bono Spadaro nnegozzja mhux ma' Guglielmini u ghalhekk hemmhekk kien taghha. Xehed illi lil De Bono Spadaro kien qalilha biex l-ewwel tkellem lil uliedha dwar il-ftehim li kien ser isir mar-rikorrent. Xehed ukoll illi huwa assuma li mal-mewt ta' Josephine Guglielmini, Mary De Bono Spadaro saret is-sid tal-hanut in kwistjoni Peter Paul Lanigan xehed a fol 153A et seqq. illi l-intimat jigi hu l-mara tieghu, u li ltaqa mar-rikorrent darbtejn fuq skrittura li l-partijiet kellhom bzonn jaghmlu bejniethom rigward il-hanut in kwistjoni, wara li introducihom l-intimat. Rigward il-hanut spjega li l- finanzjament kien gie minghand l-intimat, filwaqt li l-gestjoni ghall-ewwel kienet f'idejn sakemm l-intimat iddecieda li kellhom jghaddu l-kera lil xi hadd iehor peress li n-negozju Xehed li ghal habta ta' Jannar jew Frar 2011 l-intimat kien talbu biex jaghmlu skrittura ghat-twellija bhal l-ohrajn li kienu ghamlu, u ghalhekk kien ghamillu abbozz li l-intimat kien ghadda lir-rikorrent, u xi gimghatejn wara kien ltaqghu biex issir l-iskrittura in kwistjoni, wara li r-rikorrent kien ghamel xi korrezzjoni fl-abbozz Spjega li dakinhar kien hemm prezenti l-partijiet, min kien qed jirraprezenta sid il-post, possibilment kien hemm Tonio Scovino f'xi hin peress li l-gestjoni tal-hanut kienet f'idejh, u kien saru z-zewg skritturi. Ikkonferma li l-iskrittura li kienet saret bejn Glendon Briffa Falzon u Lawrence Lanigan kien ghamilha hu wkoll, u spjega li huwa kien irrediga diversi skritturi relatati mat-tmexxija u l-finanzjament ta dan il-hanut. In kontro-ezami a fol 209 et seqq. ikkonferma li c-cessjoni ta' kirja minn Lawrence Lanigan kienet saret favur Glendon Briffa Falzon biss, u mhux ukoll favur l-intimat, u xehed li dakinhar li kienet saret dik l-iskrittura kien hemm prezenti Lawrence Lanigan u martu, Glendon Briffa Falzon u Josephine Guglielmini u r-ragel taghha. Ikkonferma li meta mbaghad saret cessjoni tal-kirja minn Glendon Briffa Falzon din saret favur Tonio Scovino u mhux l-intimat. Ikkonferma li meta saret l-iskrittura in kwistjoni kien jaf li l-ahhar inkwilin kien Tonio Spalding ghalfejn allura Tonio Scovino ma deherx fuq il-ftehim in kwistjoni wiegeb li dan kien ghaliex kien l-intimat li kien sborsa l-flus u li ghalhekk kien responsabbli minn dik is-sitwazzjoni. Ikkonferma li kien jaf li l-intimat ma kienx l- inkwilin, minkejja li d-deskrivieh b'dan il-mod fil-ftehim, ghaliex kien il-persuni responsabbli ghad-djun u ghalhekk ghalkemm ma kienx l-inkwilin kien il-persuna li kellu l-kontroll assolut. Ikkonferma wkoll li l-licenzja tal-hanut qatt ma kienet fuq l-intimat. Xehed li hu ma kienx informa lir-rikorrent li l-kirja kienet fuq isem Tonio Scovino. ukoll illi ma kienx jaf li Josephine Guglielmini kienet diga mietet, u li l-intimat ma qallux Glendon sive Glen Calleja xehed permezz ta' affidavit a fol 156 et seqq. illi hu u missieru kien iddeciedew li jiehdu l-kirja tal-hanut in kwistjoni fl-2004, billi l-kirja tkun fuqu izda l- Spjega li fl-2006 missieru waqaf jmexxi l-hanut peress li kien gie elett sindku tal-kunsill lokali, u sussegwentement in-negozju kien waqa' lura u ghalhekk kien iddecieda li jcedi l-kirja lil Tonio Scovino. Kompla li ghalhekk kienu kellmu li missieru u kienet saret ic-cessjoni favur Scovino fil-15 ta' Awissu 2009. eventwalment anke Scovino ried icedi l-kirja u ghalhekk missieru kien ftehim mar- Ftakar li hu kien iltaqa' mar-rikorrent darba, biex tah iz-Z reading tal-cash register u zied li r-rikorrent baqa' ma hallasx lil missieru dak dovut lilu. In kontro-ezami a fol 187 et seqq. ikkonferma li missieru l-intimat ma kienx parti mill- ftehim fejn hu ha l-kirja tal-hanut in kwistjoni u li missieru qatt ma kien l-inkwilin ta' dan il-fond. Xehed li hu qatt ma kellem lil Josephine Guglielmini u dejjem kien jghadi l-hlas tal- kirja lil Mary De Bono Spadaro li kienet il-prokuratrici taghha. Xehed li skont il-ftehim li kien ghamel ma' Tonio Scovino, Scovino kellu jhallas il-kredituri hu u dak li jhallas jitnaqqas mill-ammont li kellu jaghtih ghac-cessjoni tal-kirja. Xehed ukoll li hu ma kienx prezenti meta sar il-ftehim mar-rikorrent ghaliex hu ma kellux iktar x'jaqsam ma' dak il-hanut. mizzewweg lil bint l-intimat u ikkonferma x-xhieda moghtija minn Glendon Briffa Falzon fl- Zied illi hu kien ghamel stock taking ta' dak li kien hemm fil-hanut kif kien ftiehem mar-rikorrent, u kien anke mar mieghu biex jaqleb id-dawl u l-ilma fuq isem ir-rikorrenti, u kkonsenja c-cwievet tal-hanut. ma' Glendon Briffa Falzon u dejjem kien ihallas il-kera u kien anke hallas hafna mid-djun li kien pendenti lill-agenti. Xehed illi huwa dejjem hallas il-kera direttament lil Josephine Guglielmini li kienet tmur bil-ktieb tal-kera. Spjega li meta ddecieda li ma jibqax bil-hanut Xehed illi ghalkemm kien l-intimat li sab lir- rikorrent biex jiehu t-twellija tal-hanut, kien hu li kien ghadda l-hanut minn taht idejh ghal taht idejn ir-rikorrent. Xehed li hu iltaqa' xi darbtejn jew tlieta mar-rikorrent izda ma ftakarx jekk qallux li kien hu li jhallas il-kera. Qal ukoll li hu ma jafx bl-iskrittura li saret bejn il-partijiet ghaliex wara li nehha l-hanut ma sar jaf xejn izjed. Ikkonsidrat; Permezz tal-ewwel eccezzjoni tieghu, l-intimati eccepixxa li huwa m'huwiex il-legittimu kontradittur f'din il-kawza peress illi huwa qatt ma pprezenta lilu nnfisu bhala s-sid tal- fond meritu ta' din il-kawza. Il-Qorti taghraf illi ghalkemm huwa minnu li l-intimat qatt ma prezenta lilu nnifsu bhala s- sid tal-fond in kwistjoni, huwa prezenta lilu nnfisu bhala l-inwikilin, u bhala xi hadd li kellu titolu ta' kera fuq il-post imsemmi li seta' jcedih favur ir-rikorrent. Fil-fatt fil-ftehim li sar bejn il-partijiet, li jinsab ezebit a fol 5 et seqq., l-intimat huwa espressament indikat bhala "previous tenant" u permezz tal-istess skrittura, l-intimat ceda favur ir-rikorrent il- kirja tal-hanut in kwistjoni, flimkien mal-apparat u stock kollu li kien hemm fl-istess hanut. Il-Qorti taghraf ukoll illi l-pretensjoni tar-rikorrent m'hijiex ibbazata fuq il-fatt illi l- intimat prezenta lilu nnfisu bhala s-sid tal-fond mertu ta' din il-kawza, tant li r-rikorrent stess jippremetti illi l-intimat kien introducieh ma' sid il-post. L-pretensjoni tar-rikorrent hija minflok ibbazata fuq il-fatt illi skont hu, l-intimat qarraq bih ghaliex qatt ma kien inkwilin tal-fond imsemmi u li ghalhekk qarraq bih meta tah x'jifhem illi kellu t-titolu ta' kera u li seta jcedi dan d-dritt fir-rigward tal-istess hanut. Ghalhekk huwa car li din l- eccezzjoni hija kompletament infondata u ma tisthoqqx li tigi milqugha. Ghaldaqstant, l-ewwel eccezzjoni tal-intimat qed tigi michuda. Ikkonsidrat; Fil-meritu l-intimat eccepixxa illi huwa ma wettaq l-ebda qerq fil-konfront tar-rikorrent ghaliex ir-rikorrent kien konsapevoli ta' kull ftehim u pendenzi li l-intimat kellhu fir- rigward tal-hanut; illi l-ammont imhallas mir-rikorrent jirraprezenta l-infieq li ghamel l- intimat ghall-akkwist tal-hanut u tal-attrezzaturi tieghu; u illi l-persuna li ffirmat ghan-nom tas-sid kienet il-persuna li maghha l-intimat dejjem ghamel ftehim u li kienet tircievi il- Minn naha tieghu, ir-rikorrent jghid illi l-intimat qarraq bih meta prezenta lilu nnfisu bhala l-inkwilin tal-hanut u deher fuq skrittura jcedi t-titolu ta' kera tieghu fuq il-hanut, meta dan it-titolu ma kienx jezisti, ghaliex l-inkwilin tal-hanut kien ir-ragel ta' bint l- prokuratrici tas-sid Josephine Guglielmini meta kien jaf li Guglielmini kienet diga mejta meta ntuzat il-prokura. Rigward il-meritu, l-Artikolu 981 tal-Kodici Civili jipprovdi illi: (1) L-egħmil doluż huwa motiv ta' nullità tal-ftehim, meta l-inganni magħmulin minn waħda mill-partijiet ikunu tali illi mingħajrhom il- parti l-oħra ma kenitx tikkuntratta. (2) L-egħmil doluż ma jistax ikun preżunt, imma għandu jiġi ppruvat. Fis-sentenza fl-ismijiet Joseph Degiovanni vs Paul Agius Cutajar deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-4 ta' Frar 1965 intqal: '[i]lli l-ghemil delus huma motiv ta' nullita' tal-ftehim meta l-inganni maghmulin minn wahda mill-partiiiet ikunu tali li minghajrhom il-parti l- ohra ma kenitx tikkuntratta. [...] Biex jigi pruvat dolo trid issir il-prova li parti wahda wzat "scienter" raggiri frawdolenti u artifizji li kienu gravi, cioe', tali li jezulaw mill-ezegerazzjonijiet jew reticenzi tollerati fil- kummerc u l-istess mezzi disonesti kienu determinanti tali, cioe', li minghajrhom dak li jkun ma kienx jikkontratta." Kif inghad fis-sentenza fl-ismijiet Victor Valenzia et vs John Valenzia et deciza minn din il-Qorti fil-11 ta' Frar 2016: "[i]l-ligi tghid espressament illi l-prova ta' tali dolo trid issir minn min ikun qed jallegah u l-intenzjoni li tqarraq hija essenzjali peress illi d-dritt Dan id-dolo jikkonsisti fir--rieda hazina ta' wiehed mil-kontraenti li topera permezz ta' qerq (raggiri) biex tiddevja r-rieda tal-iehor billi iddahhlu fi zball. Fil-fatt, ikkonsidrat min-naha tad-'deceptor' id-dolo huwa raggir, filwaqt li min- Rigward l-elementi li jridu jigu provati mir-rikorrenti sabiex jigi stabbilit il-qerq, kif inghad fis-sentenza fl-ismijiet David Galea Farrugia vs David Pollacco deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fit-30 ta' Marzu 2006: "...biex il-qerq jolqot il-kunsens tal-parti f'kuntratt u jhassar is-siwi tal- istess kunsens, jehtieg li (a) jithaddmu mezzi jew atti qarrieqa; (b) li jkunu fihom infushom gravi (c) b'mod li jkunu determinanti ghan-negozju li jkun sar bejn il-partijiet, u (d), fuq kollox, li tali mezzi jew atti jkunu twettqu mill-parti l-ohra. Biex il-qerq ikun gravi, irid ikun tali li persuna ta' dehen ordinarju ma jaghrafx li jkun gie mqarraq u jkun ghamil li jmur lil hinn minn ftahir ezagerat dwar il-kwalita' tal-oggett tan-negozju, u li kieku ma kienx ghal dak il-qerq, kieku ma kienx jidhol fin-negozju in kwistjoni."1 Dan jirrifletti l-insenjament ta' Giorgi, li jghallem illi sabiex jigi stabbilit id-dolo iridu jikkonkorru erbgha elementi: Barra minn hekk, hu principju risaput illi min jallega l-qerq bhala vizzju tal-kunsens, irid jipprova dan permezz ta' indizji li jkunu "gravi e concordanti." (vide Innocenzo Pollacco vs M. Lanigan, deciza mill-Qorti tal-Appell fit-3 ta' Dicembru 1919.) Il-Qorti rat illi mill-atti jirrizulta ampjament illi ghalkemm l-intimat pprezenta ruhu lir- rikorrent bhala persuna li ghandha titolu ta' kera x'iccedi fuq il-hanut in kwistjoni, u ghalkemm fil-ftehim iffirmat bejn il-partijiet, l-intimat gie deskritt bhala "previous tenant" huwa filfatt qatt ma kien l-inkwilin tal-fond in kwistjoni. Filfatt jirrizulta ex admissis mix- 1 Vide wkoll Audrey Busuttil Gaerty vs Anton Busuttil Gaerty, Prim'Awla tal-Qorti Civili, deciza 28 ta' April 2015. xhieda tal-intimat stess illi originarjament kien ibnu Glendon Briffa Falzon illi ha l-inkwilinat ta' dan il-fond, u sussegwentment kien ghadda dan it-titolu lil Tonio Scovino, li jigi r-ragel Blundell huwa car li l-unika persuna li setghat tghaddi dan it-titolu ta' inkwilinat attwali meta sar il-ftehim bejn l-partijiet. L-intimat kien ben konsapevoli ta' dan, tant illi kien dahal fi ftehim ma' ibnu u Tonio Scovino proprju minhabba ic-cessjoni li saret bejniethom, u dan sabiex jikkawtela l-interessi tieghu ghaliex meta ibnu kien ha l- inkwilinat ta' dan il-fond, kien ha self minghand il-bank, izda kien l-intimat illi iggarantixxa dan is-self bi proprjeta residenzjali tieghu. Fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu, l-intimat jargumenta illi huwa kien awtorizzat jinnegozzja fuq il-hanut mar-rikorrent u dan skont zewg skritturi li jinsabu esebiti a fol 29 Rigward il-ftehim a fol 29, il-Qorti rat illi dan il-ftehim bl-ebda mod ma jaghti lir-rikorrent xi dritt li jinnegozja t-titolu ta' kera ma terzi persuni, ghaliex dan il-ftehim jipprovdi biss illi jekk kemm il-darba Glendon Calleja jkun irid iwelli l-hanut lil terzi jew iwaqqaf il-kirja, dan jista' jaghmlu biss bil-kunsens tal-intimat, u li l-ewwel ghandu joffri Din l-iskrittura ghalhekk bl-ebda mod ma taghti lir-rikorrent id-dritt li jinnegozja rigward il-kirja tal-haunt. Huwa minnu imbaghad li l-iskrittura li tinsab esebita a fol 31 – 32 tipprovdi l-intimat jkollu dritt li jinnegozja f'ismu u li jigbor il-flus li jibqa' dovuti, pero jibqa' fatt oggettiv illi l-kirja kienet u baqghat f'isem Tonio Scovino, u ghalhekk anke jekk l-intimat seta' jinnegozja u jogbor il-flus li jibqa' dovuti, kien Tonio Scovino biss illi seta' jidher fuq l-iskrittura mertu ta' din il-kawza, ghaliex it-titolu ta' kera li kien qed jigi cedut favur ir-rikorrent kien f'ismu u mhux f'isem ir-rikorrent. Dan tant illi l-istess ftehim jghid espressament li l-intimat ikollu d-dritt jinnegozja f'ismu jekk ma jaccettax li jiehu t-titolu ta' kera hu. Ghalhekk, nonostante kwalunkwe ftehim li seta' kien hemm bejn l-intimat u Tonio Scovino rigward min jista' jinnegozja fuq il-kirja tal-hanut, kien Tonio Scovino biss, jew mandatarju tieghu, li seta' jidher fuq l-iskrittura relattiva sabiex jigi cedut id-dritt ta' kera versu r-rikorrent, peress li t-titolu ta' kera kien ghadu f'isem Scovino u qatt ma' ghadda f'isem l-intimat. Mill-ftehim li sar bejn il-partijiet ma jidhirx l-intimat kien qieghed jidher fuq l-iskrittura a nom ta' Tonio Scovino, ghaliex huwa principju assodat li min jikkontratta jkun qieghed jikkontratta f'ismu proprju, sakemm ma jigix indikat mod'iehor, u fil-fatt fil-ftehim ma hemm l-ebda indikazzjoni li l- intimat kien qieghed jidher a nom ta' Tonio Scovino. Ghalhekk huwa car li l-intimat ma kellu eda dritt li jidher fuq l-iskrittura li saret bejn il- partijiet, peress illi huwa qatt ma kellu dritt ta' kera fuq l-istess hanut, u ghalhekk id- deskrizzjoni tal-intimat bhala "previous tenant" u c-cessjoni tieghu tat-titolu ta' kera favur ir-rikorrent huma invertieri u fittizji. Fir-rigward tat-tielet eccezzjoni fuq l-ammont pattwit fl-iskrittura, il-Qorti tqis illi mill- provi jirrizulta illi s-self li kien ittiehed mill-bank mal-kirja tal-post, kien f'isem Glendon Briffa Falzon waqt li l-intimat kien qaghad garanti ghal dan is-self, u dan minkejja illi ghall-bidu l-intimat kien qieghed jinsisti illi s-self minghand il-bank kien hadu hu f'ismu peress illi ibnu kien ghadu zghir u ma kienx f'posizzjoni li jiehu self mill-bank. Fir-rigward tal-stock li kien hemm fil-hanut, skont ix-xhieda tar-rikorrent u ta' Justin Busuttil Gaerty, mhux biss il-hanut kien fi stat dizastruz izda bhala stock, ma kienx hemm iktar minn circa elf u hames mitt Ewro (€1,500). Il-Qorti tqis illi x-xhieda tar-rikorrent hija aktar krediblli minn dik tal- intimat illi kemm il-darba inqabad jipprevarika fix-xhieda tieghu. Dan apparti l-fatt illi jekk l-intimat kellu jiehu xi flus bhala kumpens tal-ispejjez li kien ghamel fil-hanut, dan ma jfissirx illi b'hekk seta' jidher fuq skrittura bhala l-inkwilin tal-post jew li kellu xi titolu xi jcedi fuq l-istess post. Fir-rigward tar-raba' eccezzjoni, il-Qorti tqis illi l-fatt li Mary De Bono Spadaro kienet dejjem il- persuna li maghha l-intimat ftiehem u kienet tircievi l-kera m'hijiex gustifikazzjoni ghal dak li sehh. Il-Qorti rat illi r-rikorrent xehed li l-intimat kien serrahlu rasu li mhux ser ikun hemm problemi mas-sidien li kienu zewgt ahwa u li hu kellu biss ihallashom elfejn, tlett mija u tletin Ewro (€2,330). Galadarba l-intimat ghamel din il-garanzija lir-rikorrent, hu dahal fir-responsabbilita ghal garanzija illi ghamel, u dan specjalment tenut kont illi meta huwa ghamel din il-garanzija, l-intimat kien jaf li Guglielmini kienet mejta, tant illi ex admissis qal li kien attenda l-funeral taghha, u ghalhekk kien jaf illi De Bono Spadaro kienet qed tuza prokura li ma kienetx aktar valida. Hawnhekk il-Qorti taghmel referenza ghas- tal-Kummerc fl-4 ta' Gunju 1910 fejn gie rrilevat illi: Il-Qorti rat illi r-rikorrent sofra pregudizju serju minhabba l-fatt illi intuzat prokura ta' Guglielmini biex gie konkluz il-ftehim ta' kera meta Guglielmini kienet diga mejta, ghaliex sabiex jevita li jigi zgumbrat mill-eredi taghha, u jitlef l-investiment kollu li kien diga ghamel sabiex jattrezza u jarreda l-hanut, ir-rikorrenti kellu jaccetta illi jibda jhallas lill- eredi s-somma ta' disgha u tletin Ewro (€39) kull gurnata bhala kera, ammont ferm aktar gholi min dak ikkuntrattat mal-intimat. Ghalkemm il-Qorti taqbel illi l-ftehim ghandu jigi xolt safejn jitratta c-cessjoni ta' kera, tqis illi dan ma jfissirx necessarjament illi l-intimat ghandu jigi mgieghel jirrifondi is- somma shiha ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000). Dan ghaliex din is-somma ma gietx imhallsa ghac-cessjoni biss, izda, kif jidher mill-iskrittura ffirmata bejn il-partijiet, a fol 6, din kellha tkopri tliet affarijiet: 2. ghal hlas tal-kontijiet pendenti ta' dawl u ilma; u 3. s-somma ta' elfejn, tlett mijja u tletin Ewro (€2,330) mhallsa bhala rigal lil sid il-kera. Il-Qorti tqis illi minn dan, l-intimat m'ghandux jigi mgieghel jirrifondi s-somma mhalsa sabiex jinqaghtu l-kontijiet pendenti ta' dawl u ilma, u dan ghaliex l-intimat kien gie awtorizzat mill-inkwilin Tonio Scovino sabiex jinnegozja personalment u jigbor il-flus li kien hemm dovuti lilu, u ghalhekk il-Qorti tqis illi f'dan ir-rigward ghalhekk ma kienx hemm raggiri frawdolenti daparti tal-intimat li jidher li kellu kull dritt li jidher f'ismu u Mix-xhieda tal-intimat li ma gewx kontradetti jirrizulta li l- kontijiet pendenti ta' dawl u ilma kienu jammontaw ghal tnax il-elf Ewro (€12,000) – tlettax il-elf Ewro (€13,000). Ghalhekk il-Qorti hija tal-fehma illi mis-somma ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000), l-intimat m'ghandux jirrifondi s-somma ta' tnax il-elf u hames mitt Ewro (€12,500), peress li jidher li dawn kellu dritt li jinnegozja ghalihom u jigborhom personalment u ghalhekk ma kkommetta ebda qerq f'dan ir-rigward. Minn dan isegwi illi l-intimat ghandu jirrifondi lir-rikorrent is-somma ta' tnax -il elf u hames mitt ewro Il-Qorti tifhem ukoll illi dak kollu li sehh kien fl-isfond ta missier (l-intimat) rinfaccat ta;' problemi finanzjarji kbar li uliedu (Glen Pace Moore u ohtu u r-ragel taghha Toni Scovino) dahlu fihom bi tmexxija hazina ta' hanut u l-isforzi konsiderevoli tal-intimat biex jaqlaghhom minn dan l-inkwiet finanzjarju. Il-Qorti tifhem wkoll li dan ma setghax jsir a skapitu ta' drittijiet ta' terzi. Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tichad l-eccezzjoni preliminari u tichad ukoll il-bqija tal-eccezzjonijiet sa fejn hu kompatibbli ma' din is- sentenza, u : Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li l-intimat qarraq u inganna lir-rikorrent meta dahal fi ftehim mieghu sabiex icedi l-hanut maghruf bhala Golden Harvest, li jinstab f'19, Triq Dun Tarcisio Agius, Ir-Rabat (Malta); Tilqa' parzjalment it-tieni talba u tholl l-imsemmija skrittura, pero tiddikjara illi dik il-parti tal-iskrittura skont liema r-rikorrent ghandu jhallas lill-intimat l- bilanc pendenti tal-kontijiet tad-dawl u ilma hija valida u vigenti; Konsegwentement, tilqa' parzjalment it-tielet talba u tikkundanna lill-intimat sabiex jirrifondi lura lir-rikorrent is-somma ta' tnax -il elf u hames mitt ewro L-ispejjez ta' dawn il-proceduri ghandhom jithallsu kollha mill-intimat.