QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) Illum, 26 ta' Lulju, 2021 Rat l-imputazzjonijiet mahruga kontra Carlos Phillips., bil-karta ta' l-identità numru 551386M, fejn gie akkuzat talli fis-27 ta' Lulju 2014, ghall-habta ta' 18:30hrs, waqt li kien fi triq id-Dahla ta' San Tumas, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar; Saq vettura ta' ghamla BMW bi numru ta' registrazzjoni FBW 415 b' manjiera traskurata, perikoluza u bla kont; B'nuqqas ta' hsieb jew bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni tieghek jew b'nuqqas ta' tharis ta' regolamenti, kkaguna hruq jew ghamel hsara jew gharraq xi haga ghad-dannu ta' Joseph Hidayathullah. Rat id-dokumenti prodotti; Semghet trattazzjoni; Ikkunsidrat: Rat li din il-kawza giet differita ghas-sentenza. Il-Qorti tibda biex tinnota li ghalkemm fil-process jinstabu xi traskrizzjonijiet ta' xhieda ta' seduti mizmuma fl-1 ta' Marzu 2018 u tal-15 ta' Frar 2018, u ghalkemm jirrizulta min-notamenti tal-qoxra ta' dan il-process, li in fatti nzammu tali seduti, fil-process ma jirrizultax li hemm inseriti dawn il-verbali ta' dawn is-seduti. Din il- Qorti hekk kif diversament ippreseduta, kienet talbet lir-Registratur tal-Qorti sabiex jinserixxu dawn il-verbali nieqsa, izda dawn ma gewx rintraccati, hlief ghal kopja mhux iffirmata tal-verbal tal-15 ta' Frar 2018, li pprezentat kopja tieghu l- Prosekuzzjoni. Din il-kawza tirrigwarda incident li sehh fis-27 ta' Lulju 2014, ghall-habta ta' 6.30pm, fi triq id-Dahla ta' San Tumas, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bejn karozza bin-numru ta' registrazzjoni FBW 415 misjuqa mill-imputat, u ziemel misjuq b'serkin minn Joseph Hidayathullah. F'din il-kawza, nstemghu varji xhieda u gew ipprezentati affidavits tal-ufficjal tal-pulizija li nvestiga l-kaz, kif ukoll ta' Dr Katicha Aquilina Alamango Blake. L-imputat ghazel li ma jixhidx, kif kellu kull dritt li jaghmel. Skont ix-xhieda moghtija minn Joseph Hidayathullah, huwa kien ghaddej biz-ziemel bil-pass fuq in-naha tax-xellug tat-triq, peress li kien tiela' 'l fuq, meta hass daqqa li tajritu. Sostna li s-sewwieq baqa' sejjer, filwaqt li huwa gie mitfugh fuq il-hajt b'kollox, u z- ziemel spicca mal-art. Spjega li n-numru ta' registrazzjoni tal-vettura li laqtitu kien waqa' mal-art u l-pulizija gabritu mill-art. Spjega li huwa sofra minn griehi u z-ziemel kellu jraqqdu. F'seduta ulterjuri, huwa kien xehed dwar il-hsarat li sofra, u kif ukoll dwar il-valur taz-ziemel li korra fl-incident. Xehdet ukoll il-veterinarja li kienet ezaminat liz-ziemel fuq il-post tal-incident, u li kienet ezaminat liz-ziemel f'okkazzjoni ohra sussegwenti, fejn kienet issuggeriet li kellhom isiru aktar testijiet, izda sid iz-ziemel ma kienx baqa' f'kuntatt maghha. Tressqu wkoll xhieda dwar stimi tal-hsarat li sofra Joseph Hidayathullah kagun ta' dan l- incident, liema hsarat jammontaw ghal €944 (Dok FJ1 – prezz ghal harness); €900 (Dok FJ2 – prezz ta' xaretta), u €9,000 (Dok FJ3 – prezz li bih inxtara z-ziemel), flimkien ma' spejjez relatati ma' servizzi tal-veterinarju (Dok FJ4). Tressqu wkoll ritratti dwar il-hsarat li soffriet il-vettura misjuqa allegatament mill-imputat (Dok CF1 sa CF6). Il-Qorti fliet ukoll ix-xhieda ta' SM2496 E Lentini, li fl-affidavit tieghu spjega l- verzjoni moghtija kemm minn Carlos Phillips., u kif ukoll minn Joseph Hidayathullah. Irrizulta li meta kienu qed isiru l-investigazzjonijiet mill-Pulizija, Joseph Hidayathullah kien talab li ma jittiehdux passi kriminali fil-konfront ta' Carlos Phillips., u ffirma dikjarazzjoni f'dan is-sens, liema dikjarazzjoni wkoll giet ezebita fl-atti ta' din il- kawza. L-istess ufficjal E Lentini sostna bil-gurament tieghu, li minn investigazzjonijiet li saru, ma rrizultax li kien hemm brake marks jew xi ksur tar- regolamenti tat-traffiku. Irrizulta wkoll mill-istess affidavit, li dawn il-passi ttiehdu wara li kienet intbaghtet ittra mill-avukat ta' Joseph Hidayathullah, fejn kien qed jigi mistoqsi ghalfejn kienu ghadhom ma ttiehdux passi, u wara li Joseph Hidayathullah rega' gie mitkellem mill- Pulizija, fejn dan sostna mal-Pulizija li huwa ried li jittiehdu passi kontra Phillips., ghax dan ma mexiex ta' ragel, u ma hallsux kif kien ftehmu, u ghalhekk ried ipattihielu. L-Ewwel Imputazzjoni Meta din il-Qorti gharblet il-provi prodotti, bl-ebda mod ma tasal ghall-konkluzzjoni li tista' tinstab htija fir-rigward tal-imputat fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni. il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl- Dwar l-ewwel imputazzjoni, din ismijiet, Il-Pulizija vs (Deciza mill-Qorti tal- Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali fis-17 ta' Awwissu 2010): "Jispetta ghalhekk lill- Prosekuzzjoni tipprova b'mod konklussiv illi l-incident li fih miet Clifford Stephens. sehh unikament jew almenu in parti, Id-dover tal- ta' negligenza, traskuragni w nuqqas t'osservanza tar- regolamenti tat-traffiku da parti tal-imputat li tajjarha. Sabiex tipprova dan il- Prosekuzzjoni ma tistax tistrieh fuq dak li Qorti tista' tahseb li gara, ghaliex il- gudikant irid necessarjament jiddeciedi iuxta allegata et probate. Prosekuzzjoni hu allura li jipprezenta quddiem il- Qorti, kaz konvincenti u pprovat li adegwatament jistabili xxi l-htija tal-imputat ghall-akkadut, li tipprova kondotta voluntarja, negligenti, konsistenti gen erikament f'nuqqas ta' hsieb 'imprudenza', 'negligenza' jew 'traskuragni' jew ta' hila, ta' 'imperizja' fl- arti jew professjoni jew konsistenti specifikament fin- nuqqas ta' osservanza tal- Ligijiet, regolamenti, ordnijiet u simili li tkun segwita b'ne ss ta' kawzalita' minn akkadut dannuz u involontarju. Dan ifisser li kolpuz hemm necessarjament l- element t'attivita diretta ghal xi fini partikolari, li minhabba nuqqas ta' certu prekawzjoni jistghu jigu lezi jew danneggjati jew impregudikati l-interessi ta' terzi. Il- konnotat karetteristiku tal-kulpa huwa l-prevedibilta' tal- event dannuz, Din hija l-kulpa normali jew l- hekk imsejha 'colpa incosciente' a differenza minn dik imsejha 'colpa cosciente', kulpa bl-element fiha tal-previst tal-akkadut. Hemm diversi forom ta' kodotta kolpuza derivanti minn a tt ta' negligenza, imprudenza, imperizja u non ossevanza tal-ligijiet, regolamenti, ordnijiet u simili. L-imprudenza tigi mill-agir ta' xi hadd minghajr ma jiehu l-opportuni kawteli. In-negligenza tigi mid-disattenzjoni u disakkuratezza tal- agent fil-kondotta tieghu. L-imperizja hija l-forma specifika tal- kulpa professjonali cioe' kif jghid Manzini:- li kondotta llegali ta' xi hadd tista' ggib. fil-materja tal- Il-Qorti tal-Appell Kriminali nhar s-sitta ta' Mejju, 1997, Pulizija v ta' sewqan li jiddipartixxi minn sewqan proprju: fil-kawza fl-ismijiet, Il- Alfred Selvaggi, spjegat it-tifsiriet li ghandhom jinghataw lil kull tip Il-kulpa tista' tkun dovuta wkoll ghal non osservanza tal- ligijiet, regolamenti, odnijiet u simili bhal ma huma l- assjem ta' regoli predisposti mill-Ordinanza tat-Traffiku – Kap 65, il-High Way Code – Motor Vegicle Regulations – bl- iskop li jigu evitati l- possibiltajiet ta' hsara u dannu lil terzi." Irid jigi determinat allura jekk l-imputat kienx hati ta' xi nuqqas ta' hsieb jew traskuragni jew ta' nuqqas ta' thari s tar-regolamenti." li jincidu fuq il- "Sewqan traskurat (negligent driving) hu kwalsiasi forma ta' sewqan li jiddipartixxi minn, jew li ma jilhaqx il- livell ta' sewqan mistenni minn sewwieq ragonevoli, prude nti, kompetenti u ta' esperjenza. Bhala regola l-ksur tar- regolamenti tat-traffiku kif ukoll in-non-osservanza tad- disposizzjonijiet tal-Highway mod jew il-kwalita' ta' sewqan ta' dak li jkun, jammonta wkoll ghal sewqan tr askurat. Sewqan bla kont (reckless hu deskritt fis- Subartikolu [2] tal- imsemmi Artikolu 15, bhala 'sewqan bi traskuragni kbira'. Din t- tieni ipotesi, jigifieri ta' sewqan bla kont, tikkontempla s- sitwazzjoni fejn il-grad u tinkludi l- kazijiet 'fejn wiehed deliberatament jiehu riskji fis- sewqan li m'ghandux jiehu, minhabba l- probabilita ta' hsara li tista' tirrizulta lil terzi, kif wkoll k azijiet fejn wiehed ikun indifferenti ghal tali riskji'. fil- Sewqan perikoluz (dangerous kaz partikolari, s- sewqan kien ta' perikolu ghal terzi jew ghal proprjeta tagh ta' traskuragni tkun kbira, driving) jirrikjedi li Biex wiehed jiddeciedi jekk kienx hemm dana perikolu, wiehed irid jara c-cirkostanzi kollha tal- kaz, inkluzi l-hin w il-lokalita tal-incident l- presenza o meno ta' traffiku iehor jew ta' nies ghaddejjin b ir-rigel. Naturalment, sewqan f'kaz partikolari jista jaqa' taht tnejn jew aktar minn dawn tlett forom ta' sewqan, f'liema kaz, japplikaw id- disposizzjonijiet tal-ligi w dottrina in materja ta' konkors ta' reati. Ai finijiet ta' piena, l-legislatur pogga s-sewqan bla kont w is-sewqan perikoluz fl-istess keffa. Ir- reat ta' sewqan traskurat hu kompriz w involut f'dak ta' se Il- wqan bla kont u f'dawk ta' sewqan perikoluz." Pulizija v Charlotte Carabott, deciz mill-Qorti tal- Appell Kriminali nhar il-hamsa w ghoxrin ta' Mejju, 1950). " Illi din il-Qorti hija tal- fehma li f'materja ta' incidenti stradali il- provi indizzjarji, hafna drabi jista' jkunu siewja ferm, xi drabi jistghu anki jkunu siewja ferm aktar minn dawk okulari li, kultant jistghu ikunu biss soggettivi u kultant, u x'aktarx iva milli le, ikunu kuluriti b'dak li jissejjah "esprit voiture". U mbaghad fejn ma jkunx hemm xhieda okulari li jistghu jiddeskrivu jew jispjegaw dak li gara, dawn il- provi indizzjarji, jistghu facilment u minghajr bzonn ta' h afna tigbid, jaghtu stampa cara tad-dinamika tal- incident. S'intendi, bhal kull prova indiretta ohra, jridu jk li biha l- unu tali li jwasslu ghal konkluzzjoni univoka u gudikant ikun moralment konvint lill hinn minn kull dubj u dettat mir-raguni mill- htija jew responsabbilta' kriminali tal- Il-Qorti qieset li quddiemha ghandha biss il-verzjoni li ta Joseph Hidayathullah bil-gurament tieghu waqt is-smigh ta' din il-kawza, u dak li kkonstata SM1181 meta nvestiga dan l-incident. Din il-verzjoni moghtija minn Joseph Hidayathullah ma gietx kontradetta. L-imputat kif già nghadd, ghazel li ma jixhidx. Mill-banda l-ohra, il-verzjoni moghtija mill-imputat u minn Joseph Hidayathullah, u li giet rapportata fl-affidavit ta' SM1181, u fir-rapport tal-incident mhumiex ser jiġu kkunsidrati minn din il-Qorti peress li ma hemmx iddikjarat f'entrambi d-dokumenti, jekk l-imputat kienx mogħti u spjegat lilu d-drittijiet tieghu, fosthom li jista' jzomm sieket, u li jista' jaghzel li jkun assistit minn avukat. Il-Qorti qieset li l-istess ufficjal investigattiv SM1181 sostna bil-gurament tieghu, li ma rrizultax li kien hemm brake marks jew xi ksur tar-regolamenti tat-traffiku. Madanakollu, mix-xhieda ta' Joseph Hidayathullah, jirrizulta li huwa kien tiela' fit-triq id- Dahla ta' San Tumas fid-direzzjoni taz-Zejtun, u f'daqqa wahda, hass daqqa kbira u spicca mtajjar minn fuq is-serkien. Irrizulta wkoll li l-vettura laqtitu min-naha ta' wara. Irrizulta wkoll li n-numri tar-registrazzjoni ta' quddiem, inqala' u thalla fuq il- post mal-incident. Irrizulta wkoll li Carlos Phillips. mar jirraporta li kellu incident fi triq id-Dahla San Tumas. Fic-cirkostanzi partikolari, il-Qorti tqies li minn kif spjegata d-dinamika ta' dan l- incident, il-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova lil hinn minn kull dubbju ragjonevoli, illi l-imputat kien qed isuq b'manjiera traskurata u habat mas-serkien misjuq minn Fenech, bil-konsegwenza li l-istess serkin, tkisser u gie ferut ukoll iz-ziemel. Madanakollu, din il-Qorti ma tqiesx li gew ippruvati l-estremi ta' sewqan perikoluz u bla kont. In kwanu ta' piena l-imputazzjoni, il- Qorti hadet in konsiderazzjoni tal-legislazzjoni hekk kif kienet vigenti fid-data tal- incident. Il-Qorti qieset li fiz-zmien meta sehh l-incident, is-subartikolu 3 ta' l- Artikolu 15 tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta, kien jistipola li sospensjoni ta' licenzja ghandha ssehh jekk tigi mitluba mill-Prosekuzzjoni, u f' dan il-kaz, il-Qorti ma sabet l-ebda talba ghal tali sospensjoni. It-Tieni Imputazzjoni Dwar din it-tieni imputazzjoni, din il-Qorti taghmel referenza ghal dak li ntqal mill- Qorti tal-Appell Kriminali fis-16 ta' Jannar 2020, fl-ismijiet, Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex) vs Leeandra Selvaggi, fejn dwar l-Artikolu 328 tal-Kodici Kriminali ntqal li l-ipoteżi tar-reat li tohrog mill-Artikolu 328 tal-Kodici Kriminali hija dik ta' meta persuna, b'mod kolpuz, tikkawza hruq jew hsara fuq xi oggett jew jekk minhabba f'hekk, tigi kkagunata mewt jew griehi gravi fuq il-persuna li jgibu jew li ma jgibux il- konsegwenzi msemmijin fl-Artikolu 218 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Dwar l-argumentazzjoni mressqa mid-difiza li fuq l-avviz hemm indikat l-Artikolu 226(1) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, minflok l-Artikolu 328 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' ta' Malta, din il-Qorti qieset ukoll dak li ntqal mill-Qorti tal-Appell fil-kawza fl-ismijiet, Il-Pulizija vs Emmanuele Salamone Reynaud, deciza fil-15 ta' Ottubru 2019, u cioè li l-avviz huwa biss avviso a comparire. F'dan il-kaz, ma kienet mitluba ebda bidla fl-artikolu indikat fil-genb tal-avviz da parti tal-Prosekuzzjoni. Madanakollu minn qari tat-tieni imputazzjoni, jirrizulta ben evidenti, li l-Artikolu 328 tal-Kodici Kriminali huwa l- artikolu applikabbli ghal dan il-kaz. Ghalhekk in bazi għall-gurisprudenza assodata relattiva ghac-citazzjoni qua avviso a comparire, din il-Qorti tal-Magistrati tista' ssib htija fuq ir-reat li jidderiva minn dik l-enuncjazzjoni, u li jkun irrizulta mill-provi li sehh, u dana minkejja li fin-notamenti tal-avviz, gie ndikat l-artikolu zbaljat (f'dan il-kaz l-Art 226(1) Kap 9). Din il-Qorti tqies li mill-provi prodotti, irrizulta li b'mod kolpuz, l-imputat ikkaguna hsarat fuq serkien, harness u z-ziemel proprjetà ta' Joseph Hidayathullah. Dwar l-ammont ta' hsara sofferti, din il-Qorti tqies li mix-xhieda ta' Christopher Etarhuni, huwa kien ipprepara stima tax-xoghol sabiex isir serkien, izda dan ix- xoghol baqa' qatt ma sar. Silvio Camilleri Despott xehed li huwa jbiegh l-harness taz-zwiemel u l-istima kienet ta' bejn €800 u €900, izda ghal darb' ohra, din kienet biss stima. Fenech pprezenta Dok FJ1 li hija credit note, li fiha hemm imnizzel li invoice total huwa €944, Dok FJ2 li hija stima ta' xaretta li tiswa €900; Dok FJ3 li hija dokument bil-Franciz, li z-ziemel kien nxtara €9000 u Dok FJ4 li hija hlas li sar lill-veterinarja. Irrizulta wkoll mix-xhieda tal-veterinarja, li din kienet talbet li jsiru aktar ezamijiet fuq iz-ziemel, izda Fenech kien imbaghad ma regax ha z-ziemel ghal vizta. Ghalhekk, din il-Qorti lanqas ghandha quddiemha, ir-ragunijiet x'wasslu biex dan iz-ziemel kellu jigi mraqqad. Il-Qorti, fic-cirkostanzi, tqies li mhiex konvinta lil hinn minn kull dubbju ragjonevoli, dwar kemm tiswa l-hsara sofferta, u ghalhekk mhijiex ser taghti l-ebda ordni ghal hlas ta' hsarat. Id-dritt għal kumpens jibqa' ghalhekk impregudikat, u ghandu semmai, jigi stabbilit minn Qrati jew tribunali ta' kompetenza civili. Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet hawn fuq esposti, din il-Qorti qieghda tillibera lil Carlos Phillips. mill-ewwel imputazzjoni ghal dak li ghandu jirrigwarda ma' sewqan b' manjiera perikoluza u bla kont, filwaqt li wara li rat l-Artikolu 328(d) tal-Kap 9 tal- Ligijiet ta' Malta, u l-Artikoli 15(1)(a) u 15(3) tal-Kap 65 tal-Ligijiet ta' Malta, qed issib lil Carlos Phillips. hati tal-ewwel imputazzjoni ghal dak li ghandu x'jaqsam ma' sewqan traskurat, u tat-tieni imputazzjoni mressqin kontra tieghu, u qieghda tikkundannah ghall-hlas ta' multa ta' mitejn Ewro (€ 200). Din is-sentenza qieghda tinghata minghajr hsara ghal kwalunkwe drittijiet civili talvolta kompetenti lill-parte civile.