Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Nadine Arrigo Illum 29 ta' Ottubru 2020 Rat l-imputazzjonjiet dedotti kontra l-imputati Michael Dam ta' 31 sena iben Joseph u Agatha xebba Busuttil Gaerty, imwieled L-Isla' nhar il-15 ta' Novembru 1983, residenti 102, Triq il- Wied, Il-Qrendi u detentur tal-karta ta' l-identita numru 795620(M). Daniel Dam ta' 23 sena iben Joseph u Agatha xebba Busuttil Gaerty, imwieled L-Isla' nhar l-20 ta' Gunju 1992, residenti 102, Triq il- Wied, Il-Qrendi u detentur tal-karta ta' l-identita numru 135596(M). Adrian Zarafa ta' 23 sena iben Jesmond u Maria Dolores xebba Lateo, imwieled L-Isla' nhar is- 27 ta' Frar 1992, residenti 34, Redentur Triq Laqxija Birkirkara u detentur tal-karta ta' l-identita numru 240480(M). U nakkuzhom talli, nhar it-18 ta' Awwissu 2015, ghall- habta ta' 11:30 pm gewwa Ta' Xbiex u f'dawn il- Gzejjer; Minghajr il-hsieb li joqtlu jew li jqieghedu il-hajja ta' Lineker David May periklu car, ikkagunaw lill istess Lineker Lateo hsara fil- gisem jew fis-sahha liema hsara hija ta' natura gravi. U aktar talli fl- istess data, lok, hin u cirkostanzi hebbew kontra Lineker David Lateo, sabiex jingurjawh, idejquh jew jaghmlulu Il-Qorti hija gentilment mitluba sabiex, fkaz ta' htija, flimkien jew minflok il-piena applikabbli ghar-reat, tipprovdi ghas-sigurta ta' Lineker David Lateo u/jew ta' persuni ohra, u/jew ghaz-zamma ta' l-ordni pubblika, u/jew ghall-iskop ta' protezzjoni tal-persuna leża u/jew ta' individwi ohra minn fastidju u/jew imgieba ohra li tikkaguna biża' ta' vjolenza, billi tohrog ordni ta' protezzjoni kontra l-akkużat ai termini ta' l-Artiklu 412C tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat li matul l-ezami tal-imputati ai termini ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici Kriminali, l-imputati tennew li ma kienux hatja ta' l-imputazzjonijiet migjuba kontra taghhom.1Rat illi din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif inhi diversament ippreseduta nhar il-10 ta' Mejju 2019 b'digriet moghti mis-Sinjurija Tieghu il-Prim' Imhallef Emeritus Dr. Joseph Gauci Bogovic Rat li fl-udjenza tal-11 ta' Novembru 2019 il-partijiet iverbalizzaw li ezentaw din il-Qorti kif preseduta milli terga tisma lix-xhieda prodotti.3 Wara li rat li l- Avukat Generali nhar il-5 ta' Ottubru 2017 ipprezenta formalment l-artikoli tal-gudizzju ta' liema l-imputati ghandhom jinstabu Ligijiet ta' Malta; a. Fl-artikoli 214, 215, 216 u 218 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal- b. Fl-artikoli 339(1)(d) tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' c. Fl-artikoli 382A, 383, 384, 385, 386 u 412C tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta; d. Fl-artikoli 17, 31, 532A u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta; Rat li matul is-seduta datata s-16 ta' Mejju 2016, din il-Qorti, ai termini tal- separatament jekk kellhomx oggezzjoni li l-kaz jigi trattat u deciz minn din il-Qorti u wara li tat lill-imputati zmien xieraq biex iwiegbu ghal din il-mistoqsija, wiegbu li ma kellhomx oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura sommarja u il-Qorti ghalhekk hadet nota bil-miktub ta' dawn it-twegibiet fil-process ai termini tal-Artikolu 370(3)(c) tal-Kodici Kriminali u ddecidiet li tikkonverti ruhha f'Qorti ta' Gudikatura Rat illi l-prosekuzzjoni ghalqet il-provi taghha nhar id-9 ta' Ottubru 2020; Rat illi d-difiza ghalqet il-provi taghha nhar il-24 ta' Frar 2020; Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda u tas-sottomissjonijiet li nstemghu quddiem il-Qorti kif diversament preseduta; Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda prodotti, kif ukoll ix-xhieda ta' l-imputat Michael Dam li nghatat b'mod volontarju, fliet l-atti kollha tal-kawza; Semghet lill-partijiet jitrattaw bis-sottomissjonjiet finali fl-udjenza tad-29 Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza. ta' Lulju 2020. Rat l-atti kollha Ikkunsidrat Fatti fil-qosor tal-kaz Illi dan il-kaz imur lura ghal nhar it-18 ta' Awissu 2015 meta l-imputati marru issibu lil vittma David Kareem Camilleri u tawh xeba waqt li mar jiftah il- bieb ta' barra tad-dar tieghu. Bhala konsegwenza tax-xeba u wara li gie ezaminat gie ikkonstatat li kien qed issofri minn griehi gravi. Ikkunsidrat Il-Qorti ser taghmel riferenza ghax-xhieda li nstemghet viva voce u ghad- dokumenti saljenti li hija semghet u li gew prezentati tul il-mori tal- stazzjonat fl-Ghassa tan-Naxxar. Huwa spjega li fit-18 t'Awwissu 2015, ghall-habta ta' 11:45pm marret l-ghassa certu Emanuela Lateo u rrappurtat li binha kienu tawh xebgha wara li mar jiftah il-bieb ta' barra. In segwitu ta' dan ir-rapport, ix-xhud flimkien ma PC 202 irrikorrew fuq il-post, St. Mary, Flat 3, Triq it-Tabib Zammit, Il-Qrendi fejn hemm gew innutati xi dmija fuq il-bankina u meta mitkellem Lineker Lateo stqarr li huwa kien id-dar flimkien mat-tfajla tieghu certu Ellie D'Amato. meta ghall- habta tal-11:30pm daqq il-bieb u meta mar jiftah sab lil Michael Dam, lil huh Daniel Dam u lill-gharus tan-neputija taghhom certu Adrian Zarafa u stqarr li ghal ebda raguni, aggredewh. Ix-xhud spjega li l-partijiet ikkoncernati ghandhom diversi kazijiet pendenti fil-Qorti bejniethom. Dak il-hin, Lineker Lateo ittiehed mill-Pulizija stess gewwa c-Centru tas-Sahha tal-Mosta peressss li kellu griehi vizibbli fejn kien anke' gie Ix-xhud spjega li l-ghada, cioe' id-19 t'Awwissu 2015 ghall-habta tas-1pm huwa kkuntattja lill-imputati fejn wara dawn irrikorrew gewwa l-Ghassa u taw l-istqarrija taghhom mal- Ix-xhud iccara li hekk kif wasal fuq il-post, kien car anke' daqqiet f'rasu. Ix-xhud spjega li kien konxju li l-imputati kollha sostnew li dakinhar tal-incident bejn l-10:15pm u l-11:00pm cemplu diversi drabi kemm l-Ghassa kif ukoll id-Depot sabiex jirrapurtaw li raw lil Kareem Camilleri Lateo u lill-Ellie D'Amato. barra dak il-hin peress li dawn kellhom ordni ta' rinkazar fil-konfront taghhom, u allura baqghu jistennew fi Triq it-Tabib Zammit dak il-hin kollu. Qalu ukoll li ghall- habta tal-11:15pm tfacca Kareem Camilleri Lateo minn Triq Papa Piju XII, ipparkja l-vettura tal-ghamla Fiorini flimkien ma Ellie D'Amato. u kien proprju dak il-hin illi gew fl-idejn. Stqarrew ukoll li ma Kareem Camilleri kien hemm persuna ohra maskili pero' dan telaq jigri minn fuq il-post. ezami ix-xhud stqarr li attwalment ir-rapport li kien dahal originarjament Naxxar Road, Il-Qrendi", fejn huwa rrikorra fuq il-post u ma ra lil hadd, madankollu stqarr li ma vverifikax jekk Lateo kienx filfatt gewwa r- residenza tieghu fl-akkwata. Fis-seduta tas-16 ta' Settembru 2015 xehdet Emanuela Borg Gusman Ferrando Cutajar. Hija kkonfermat li Kareem Camilleri Lateo huwa t-tifel taghha. incident in kwistjoni sehh fix-xahar ta' qabel, cioe' Awwissu 2015 u kien ghall-habta tal-11pm meta hija ghamlet rapport mal-Pulizija. hija kienet ghamlet ikla ghall-zewgt ihbieb Skoccizi li kienu qieghdin btala Malta u ghall-habta tal-5pm kien mar ghandha t-tifel Kareem Camilleri Lateo u hija qaltlu biex jibqa' ghall-ikel izda huwa qalilha le u telaq. Wara li spiccat l-ikla u telqu l-Iskoccizi, hija marret tixri pakkett sigarretti minn hanut vicin fejn hemm iltaqghat ma certu Amy Lateo u tfajla ohra li hija l-gharusa tal-imputat Daniel Dam. inkwetata u bdiet izzomm wiccha b'idejha u qalet "dawk il-lejla gralhom Ix-xhud tenniet li f'dak il-hin ma kienitx taf x'gara mit-tifel Lateo kien inqatel u saru jafu dan ghax Ellie D'Amato., l-gharusa ta' Lineker Dan gara wara li Lineker Lateo allegatament gie aggredit u qala' xebgha kbira minghand l- imputati Daniel Dam, Michael Dam u Adrian Zarafa. marret tigri lejn id-dar ta' Lineker Lateo fejn sabitu kwazi mitluf minn sensieh u mimli dmija. Ix-xhud marret taghmel rapport l-Ghassa tal- Eventwalment Lineker Lateo ittiehed l-ewwel fic-Centru tas- qabel ma llicenzja lilu nnifsu. Ix-xhud spjegat kif hija u diehla fid-dar ta' Lineker Lateo rat ghadd ta' taqtir tad-demm fuq l-ghatba u meta rat lil binha, dan kellu qasma kbira fuq ghajnejh u kien kwazi stordut. kien l-Isptar, ohtu Delilah Lateo haditlu ghadd ta' ritratti li juru l-estent tal-griehi li sofra. In kontro-ezami ix-xhud stqarret illi hija kienet pjanat li wara li jitilqu l-Iskoccizi tmur ghand Lineker Lateo sabiex tehodlu xi ikel li kien fadal minn tal-ikla. Gara li damu jitkellmu mal-Iskoccizi u Ikkonfermat li l-imputat Michael Dam ghandu tifel mat-tifla taghha Delilah Lateo u lil Daniel Dam tafu ghax jigi huh. Lil Adrian Zarafa ma kienitx tafu qabel dan l-incident. Il-parte civile Lineker David Everson xehed ukoll fis-seduta tas-16 ta' Huwa spjega li l-incident in kwistjoni sehh lejn l-ahhar Huwa kien qieghed id-dar flimkien mat-tfajla tieghu Ellie D'Amato.. genituri tieghu kellhom barbeque fuq il-bejt u kien miftiehem m'ommu li ghall-habta tal-10pm kellha tghaddilu b'xi ikel. Gara li daqqet il-qanpiena u huwa nizel biex jiftah il-bieb. Hemm sab lil Michael Dam jew huh Daniel Dam u f'daqqa wahda marru t-tnejn l-ohra jaghtuh b'xi affarijiet. Il-parte civile seta' jaghraf lit-tlett imputati fl-awla u stqarr li hu jahseb li l-kawza tal-inkwiet kienet minhabba li Michael Dam kellu relazzjoni ma ohtu Delilah Lateo li issa kienet sfaxxat. Kien hemm ukoll episodji fejn Michael Dam kien sawwat lill-eks-siehba tieghu fil-passat. Skont il-parte civile, l-imputati marru ghandu bil-hsieb li jhebbu ghalih u fil-fatt kif fetah il-bieb bdew jidghulu u wiehed minnhom kien pront laghblu daqqa b'oggett iebes fuq wiccu tant li wara rrizulta li kissirlu zewg sinniet, madankollu ma setax jikkonferma ezatt x'kellhom f'idejhom. Stqarr ukoll li hassu hazin mad-daqqa li qala' fuq rasu. In rigward tar-ritratti ezebiti, il-parte civile stqarr illi dawn ittiehdu minn persuna wahda li hija t-tfajla tieghu Ellie D'Amato. u juru lilu bil-griehi kif ukoll id-dmija li kien hemm hdejn il-bieb ta' barra tal-appartamenti. Huwa kkonferma li l-indirizz tieghu huwa St Mary, Flat 3, Triq it-Tabib Zammit, Il-Qrendi, fejn l- appartament li jghix fih huwa dak fir-raba' sular. Skont il-parte civile, l- assalt tant kien qawwi li dak il-hin bhal hassu hazin u kien biss wara li nizlet Ellie D'Amato. tara xi gralu li huwa beda jigi lura f'sensih u beda jghidilha li ma ghandu xejn ghalkemm ma kienx ghadu gie f'tieghu mija fil-mija, tant li meta qam minn mal-art, qasam lejn in-naha l-hazina tat- Pulizija fuq il-lok, inkluz "is-Surgent Alan" fejn haduh l-Isptar permezz tal-karozza. Stqarr li l-isptar ghamlulu xi X-Rays u butterfly stitches izda ma jiftakarx wisq ghax raqad. Hareg mill-isptar l-ghada filghodu u stqarr li ghadu qed isofri mill-effetti tal-griehi, fosthom bocca li baqghat ma In kontro-ezami, il-parte civile stqarr li l- incident gara ghall-habta tad-9:30pm. Ikkonferma li l-appartament tieghu ghandu veranda li taghti ghal fuq it-triq kif ukoll li d-dar t'ommu mhijiex parti mill-istess blokk imma fi triq ohra. Fil-hin li sehh l-incident huwa kien qed jitma lill-kelba fuq il-bejt u kien qed jistenna li minn hin ghall- iehor tghaddi ommu b'xi ikel u allura kif daqqet il-qanpiena tal-bieb, haseb li kienet ommu. Huwa rega kkonferma illi kien qieghed id-dar u kien akkumpanjat mit-tfajla Ellie D'Amato. li toqghod hemmekk ukoll u nnega li hu jew Ellie D'Amato. kellhom incidenti precendenti fejn huma heddu jew iggieldu ma whud mill-imputati.Il-parte civile gie riprodott fis- seduta tat-22 ta' Frar 2016 fejn huwa ezebixxa t-telefon cellulari tieghu sabiex jigi ezaminat mill-espert nominat mill-Qorti Dr Steven Zammit Diacono Ellie D'Amico xehdet ukoll fis-seduta tas-16 ta' Settembru 2015. illi dakinhar tal-incident hija kienet id-dar flimkien ma Lineker Lateo. Id-dar ossija appartament qieghed Il-Qrendi vicin il-petrol station ta' Iz-zmien kien qabel il-festa ta' Santa Liena. 9:30pm daqqet il-qanpiena tal-bieb u Lineker Lateo nizel jiftah. qalet li wara ftit hija ttawlet mill-veranda u rat lill-imputati jsawwtu lil Hija nizlet tigri isfel u hekk kif waslet sabet lil Lateo miksi dmija u kwazi mitluf minn sensieh. Ix-xhud ghenitu jitla' fl-appartament u wara ftit waslu l-Pulizija fuq il-lok u Lineker Lateo ittiehed fic-Centru Ix-xhud stqarret illi hija rat lill-imputati fuq il-post qed isawwtu lis-sieheb taghha u filfatt l-imputat Michael Dam hareg il-mobile phone u qalilha li ser jigbdilha filmat li qieghda barra. Ix-xhud iccarat li hekk kif nizlet fl-intrata tal-appartamenti, hija rat lill-Micallef b'rasu mal- art fuq il-bankina vicin tal-bieb tal-komun u wiehed mill-imputati, Adrian Zarafa, beda jtieh bis-sieq f'wiccu. lill-ohrajn "halluh issa" imbaghad giet karozza tal-marka Toyota Vitz ta' lewn blu bin-numru ta' registrazzjoni EBD-605 telghu u telqu minn fuq il- post. Ix-xhud iddeskriviet kif l-ghatba tal-bieb tal-komun kienet miksija Wara l-inkontru, Lineker Lateo kien bhal qisu konfuz u skont Hija ghenitu jitla' fl-appartament u hekk kif haslitlu wiccu kien car li kellu griehi serji f'wiccu inkluz snien maqlugha u black eye. Ix-xhud ikkonfermat illi hija gibdet ritratti tal- ghatba tal-komun tal-appartamenti filwaqt li dawk li ttiehdu l-Isptar ittiehdu minn Delilah Lateo, oht is-sieheb taghha. prezenti l-Isptar hekk kif iddahhal wara l-incident. stqarret li ma tafx min huma n-nies l-ohrajn li possibiliment jghixu fl- istess korp t'appartamenti maghhom. Skont, hi meta ttawlet mill-veranda Hija nnegat illi dakinhar fid-9:30pm hija u Kareem Camilleri Lateo ma kienux id-dar taghhom u qablet li ghandhom ordni ta' rinkazar sat-8pm jew 9pm li kienet mahruga mill-Qorti u qejjem qaghdu attenti li jobduha. Hija kkonfermat illi gieli kien hemm argumenti precedenti mal-imputati Dam u Zarafa principalment minhabba li l-imputat Michael Dam kellu relazzjoni ma oht Kareem Camilleri Lateo li sfaxxat u kkonfermat li la hi u lanqas Kareem Camilleri Lateo ma qatt offendew jew heddu lilll-imputati. Kien hemm episodju fejn dawn kienu cemplulhom bil-private number u bdew jheddu lil Kareem Camilleri Lateo li ser jaghtuh xebgha fil-festa ta' Il-Belt Valletta. Fis-seduta tat-28 t'Ottubru 2015 ix-xhud giet riprodotta fejn b'referenza ghal ghadd ta' ritratti ezebiti fil-process, hija kkonfermat li dawn gew migbuda minnha ezatt wara l-inident in kwistjoni. Hija spjegat li Zarafa huwa l-gharus tan-neputija ta' Michael Dam. ghall-habta tal-10:15pm hija rceviet telefonata minghand Ellie D'Amato., it- tfajla ta' huha fejn din bdiet tghajjat u tibki u tghid li Michael Dam, Daniel Dam u Adrian Zarafa qatlu lil Kareem Camilleri Lateo. tigri lejn id-dar sabiex tghid lil missierha b'li gara u wara baqghet sejra lejn id-dar ta' huha fejn sabithu mitluf minn sensih u jhawwad fid- Fuq il-lok marru l-Pulizija u huha gie mehud l-Isptar. ikkonfermat illi hija hadet xi ritratti tal-griehi li sofra huha waqt li kienu Mill-banda l-ohra hija ccarat li r-ritratti li ttiehdu barra u gewwa d-dar ta' Kareem Camilleri Lateo ittiehdu minn Ellie D'Amato.. iccarat illi hija ma kienitx prezenti ghall-incident. Stqarret li r-ritratti li r- ritratti hadithom permezz ta' kamera digitali li ghandha memory card izda din mhijiex irregolata sabiex tindika l-hin fuq ir-ritratti. Ikkonfermat li r- ritratti hadithom dakinhar tal-incident stess waqt li kienu l-Isptar. seduta tas-13 ta' Jannar 2016 ix-xhud giet riprodotta fejn hija pprezentat il-memory card li kienet tikkontjeni r-ritratti. Fis-seduta tat-2 ta' Dicembru 2015 xehed l-Ispettur Luke Grima, stazzjonat fl-Ghassa ta' Il-Qrendi fejn huwa spjega li nhar id-19 t' Awwissu 2015 gie nfurmat dwar feriti ta' natura gravi li kien sofra Certu Lineker David Lateo li kienu allegatament sofferti nhar it-18 t'Awwissu 2015 filghaxija. Ix-xhud spjega li huwa kien gie infurmat minn PS 950 L-allegazzjoni kienet li Lateo kien gie aggredit mill- imputati Michael Dam, huh Daniel Dam u Adrian Zarafa li huwa gharaf Ikkonferma ukoll li fid-19 t'Awwissu 2015, l-imputati gew arrestati u mitkellma dwar dan il-kaz fejn wara s-soliti twissijiet, it- tlett imputati taw stqarrija. It-tlett imputati irrifjutaw id-dritt ghall- assistenza legali qabel ma taw l-istqarrija. Fis-seduta tat-13 ta' Jannar 2016 xehed Stephen Simler, ufficjal tal- Awtorita' ghat-Trasport f'Malta. Huwa kkonferma li l-vettura bin-numru ta' registrazzjoni EBD-605 hija tal-marka Opel Astra u hija registrata fuq Emanuela Depasquale (KI 190204M) u din il-vettura ilha hekk irregistrata mit- 18 ta' Mejju 2009. Fis-seduta tat-13 ta' Jannar 2016 xehed ukoll Marco Vassallo Bondin, missier il- parte civile Lineker Lateo, fejn spjega li fit-18 ta'Awwissu 2015, hu flimkien ma martu Emanuela Lateo kienu organizzaw ikla fuq il-bejt ghal koppja Skocciza li kienu Malta. hdejhom Kareem Camilleri Lateo izda dan ma setax joqghod minhabba li ried ikun id-dar sad-9pm u ommu qaltlu li wara kienet ser tghaddilu b'xi ikel. Ix-xhud spjega li huma baqghu jiehdu xi drinks mal-Iskoccizi sakemm dawn telqu ghall-habta tal-10:30pm, fejn ix-xhud wassalhom Paola fejn kienu qed joqghodu. Hekk kif irritorna d- dar, ix-xhud tela' fuq il-bejt u beda jizbarazza u wara ftit lemah lit-tifla l- kbira tieghu Delilah Lateo li mit-triq bdiet tghid li Michael u Daniel Dam u Adrian Zarafa kienu ghamlu ghal Linker Lateo, li dak il-hin kien diga' qieghed ic-centru tas-sahha tal-Mosta minhabba l-griehi kbar li Minnufih, ix-xhud mar baħar iċ-ċaghaq, in-naxxar-Mosta fejn sab lit-tifel barra c-centru tas- sahha flimkien mas-Surgent u kellu wiccu mbengel u b'hafna dmija, tant li kellu jittiehed l-Isptar ghal aktar testijiet fejn baqa' sal-ghada filghodu. In kontro-ezami, ix-xhud stqarr li waqt li hu kien l-isptar kienu biss hu u l-mara, cioe' Emanuela Lateo bil-possibilita' li f'xi hin minnhom Ix-xhud ikkonferma li l-ghada filghodu Lineker Lateo iffirma biex jitlaq mill-Isptar u kien hu li wasslu Fis-seduta tat-22 ta' Frar 2016 xehdet ukoll WPC 11 Zenia Azzopardi13, stazzjonata l-Ghassa ta' Il-Qrendi. Hija stqarret li fit-18 t'Awwissu 2015 ghall-habta ta' 11:45pm hija kienet xoghol gewwa l-Ghassa bhala telephone Dak il-hin irrikorriet l-Ghassa certu Emanuela Lateo tirrapporta li t-tifel taghha gie aggredit minn persuni bl-isem ta' Daniel Dam, Michael Dam u Adrian Zarafa. fejn dan kellu jirrikorri fuq il-post. Ix-xhud ikkonfermat ukoll li f'dak il- lejl kienet diga' rceviet telefonati ohrajn dwar Kareem Camilleri Lateo u kienet distrett kollu dakinhar u kien maqbud fuq bicca xoghol Caruana Dingli ic-Caghaq. Dawn it-telefonati kienu fis-sens li Kareem Camilleri Lateo kien qed iddur madwar xi karozzi biex allegatament jipprova jisraq minnhom. Fis-seduta tat-22 ta' Frar 2016 xehdet it-Tabiba Dr Fabrizia Caruana Lauri, tahdem fic-Centru tas-Sahha tal-Mosta. ikkonfermat bil- 22 li huwa certifikat redatt minnha fid-19 t'Awwissu 2019 fis-1:25am li jikkoncerna griehi sofferti Kien hemm bzonn ukoll li Lateo jintbaghat l- Isptar Mater Dei sabiex isiru aktar testijiet fosthom scan tar-ras. Fis-seduta tat-30 ta' Marzu 2016 xehed it-Tabib Forensiku Dr Mario Treeby fejn huwa kkonferma li gie nkarigat mill-Qorti sabiex jezamina lil Kareem Camilleri Lateo, fejn huwa ghamet tali ezami nhar id-29 ta' Marzu 2016. Ix-xhud spjega li Lateo allega li kien qala' daqqiet permezz ta' kannen tal-hadid kif ukoll ponn tal-hadid. scans fejn irrizulta li kellu frattura tal-orbital wall tal-ghajn ix-xellugija, frattura taz-zygomatic bone u frattura tan-nasal bone u spjega li dawn huwa griehi gravi per durata li jdumu iktar minn tletin gurnata biex ifiequ. Minbarra dawn il-griehi, hemm prezenti ukoll cikatrici fuq in-naha tax- xellug tal-mohh kompatibbli ma lacerazzjoni subita minn blunt trauma li Hemm prezenti ukoll chipping f'zewgt isnien li jidhru li ukoll huma rizultat ta' blunt trauma. Fis-seduta tal-31 ta' Awwissu 2017 xehed Dr Steven Zammit Diacono Caruana Scovino, fejn huwa kkonferma illi fl-24 ta' Frar 2016 huwa gie nkarigat mill-Qorti sabiex 69 u kiseb informazzjoni minghand il-kumpanniji tat-telekomunikazzjoni fejn irrizulta li Melita plc biss kellha xi informazzjoni izda din ma tmurx lura Fis-seduta tat-23 ta' Jannar 2019 xehed l-imputat Michael Mifsud Hales fejn spjega li lil Lineker Lateo kien ilu jafu madwar sbatax-il sena minħabba li huwa ħu t-tfajla li kellu u li magħha għandu tifel. L-inkwiet beda meta huwa ħassar minn magħha u Kareem Camilleri Lateo beda jindaħal. Għal bidu kienu kemm ma jitkellmux imma ma kienx hemm inċidenzi ta' vjolenza. Madnakollu kien dejjem jizzika fil-fomm ma' omm u oħt l-imputat. Ġara li kien inqala' inċident bejn Kareem Camilleri Lateo u oħt l-imputat u bintha fejn Lateo ta daqqa ta' ponn lin-neputija tal-imputat u kiser subgħajn oħtu. Hekk kif mar l-Għassa jagħmel rapport sab lil Micallef hemm u ġew fl- idejn u hemmekk l-affarijiet marru għall-agħar u kien hemm diversi rapporti dwar inċidenti li ġraw, tant li l-imputat u l-familja tiegħu spiċċaw isofru minn paranojja kbira minħabba x'jista' jasal jagħmel Lineker In rigward tal-inċident in eżami, l-imputat spjega li tlett ijiem kien irċieva telefonata mingħand Lateo fejn dan qallu "fil-marċ tal- Għama jien se nkun b'revolver u nwaħħel moħħ ħuk mal-ħajt". Fuq dan il-kliem huwa għamel rapport. Dakinhar tal-inċident huwa kien flimkien ma ħuħ u l-għarus tat-tifla t'oħtu għall- festa ta' Santa Liena u hekk kif waslu ħdejn l-HSBC ta' Il-Qrendi, għall-ħabta tal-10:15pm lemħu lil Lineker Lateo flimkien ma Ellie D'Amato. ġewwa karozza tal-għamla Kia bin-numru ta' reġistrazzjoni JBU-113. Dak il-ħin huwa ċempel lill-Pulizija sabiex jirrapporta li Micallef kien barra bi ksur ta' ordni ta' rinkażar. Kellem lil WPC 11 mill-Għassa ta' Il-Qrendi u qalilha li huwa kien ser imur ħdejn id-dar ta' Micallef ħdejn il-petrol station ta' Il-Ħamrun biex jassigura li l-Pulizija veru jagħmlu xogħolhom. Madwar siegħa u kwart wara Lineker Lateo u Ellie D'Amato. rritornaw u l-Pulizija kienu baqgħu L-imputat spjega li hu kien bilqiegħda fuq għatba ta' bieb ħdejn id-dar ta' Micallef filwaqt li t-tnejn l-oħra kienu qed ipejjpu fil- karozza. Hekk kif lemħu, Micallef mar biex iħebb għalih u resaqlu iżda tfixkel fil-bankina u ħabat ma bieb ta' garaxx. Hekk kif qam, imbotta lil Lateo bil-konsegwenza li dan tal-aħħar ħabat ma' karozza pparkjata. Fil-pront niżlu l-imputati l-oħra Daniel Dam u Adrian Zarafa sabiex Huwa kkonferma li kull ma jaf hu huwa li mbotta lil Lateo u li dan ħabat ma' karozza iżda ma jafx eżatt x'għamlu t-tnjen l-oħra. li kien sawwat lil Lateo permezz ta' ħadida. L-imputat spjega li l- inċident kien ta' dak il-ħin għax li kieku kellu pjan li jmur jagħti xebgħa lil Lateo żgur ma kienx ser iċempel lill-Pulizija xi għaxar darbiet qabel biex jinżlu fuq il-post u rrikonoxxa li għamel ħażin li mar qagħad eżatt ħdejn il-bieb ta' Micallef. Spjega li x-xewqa tiegħu kienet li jeħles minn Micallef "pulit pulit ħalli familti jkunu mistrieħa". In kontro-eżami, l- imputat stqarr li dakinhar tal-inċident huwa kien fuq il-post bil-karozza t'ommu li hija Toyota IST bin-numru ta' reġistrazzjoni EBL-605 u kien ipparkjat madwar kantuniera mid-dar ta' Lateo. Mistoqsi għalfejn qagħad bilqiegħda fuq għatba ħdejn il-bieb ta' Lateo huwa spjega li ħareġ mill-karozza minħabba li Daniel Dam u Adrian Zarafa bdew ipejjpu fil-karozza u huwa jdejquh is-sigarretti. In ri-eżami reġa' kkonferma li l- intenzjoni tiegħu għalfejn irrikorra fuq il-post kienet li jivverifika li l- Pulizija jagħmlu xogħolhom. Fis-seduta tal-24 ta' Frar 2020 xehed l-Ispettur Elton Avellino, stazzjonat fl-Għassa ta' Il-Qrendi fejn huwa ezebixxa ghadd ta' rapporti li kienu saru mill-imputati fil-konfront ta' Liniker Lateo, hekk kif mitlub mid- Ikkunsidrat Stqarrijiet ta' l-imputati Illi l-istqarrija18 ta' l-imputat Michael Dam ittiehdet l-ghada ta' l-incident, u cioe nhar id-19 ta' Awissu 2015 gewwa l-ufficju ta' l-Ispettur Luke Celik u fil-prezenza ta' PC 194 Nathan Elfezani wara li kien inghata is- soliti twissija ta' xiex gie investigat u wara li nghata d-drittijiet kollha 18 Dok LB7 u Dok LN8, Folios 10-13 ta' l-atti processwali tieghu dwar il-jedd li jikonsulta ma' avukat tal-fiducja tieghu qabel issirlu xi interrogazzjoni. L-imputat Michael Dam ghazel li jiffirma kull pagna ta' l-istqarrija u ghazel li iwiegeb ghad-domandi li sarulu pertinenti ghall-kaz wara li rrifjuta li jkellem avukat qabel l-interrogazzjoni19 u jidhol f'certu dettal dwar l-incident, kif ukoll li ma jichadx l-involviment tieghu u anzi jispjega Illi l-istqarrija20 ta' l-imputat Daniel Dam ittiehdet l-ghada ta' l-incident, u cioe nhar id-19 ta' Awissu 2015 ewwa l-ufficju ta' l-Ispettur Luke Celik u fil-prezenza ta' PC 950 Alan Rhodes wara li kien inghata is-soliti twissija ta' xiex gie investigat u wara li nghata d-drittijiet kollha tieghu dwar il-jedd li jikonsulta ma' avukat tal-fiducja tieghu qabel issirlu xi interrogazzjoni. L-imputat Daniel Dam ghazel li jiffirma kull pagna ta' l-istqarrija u ghazel li iwiegeb ghad-domandi li sarulu pertinenti ghall-kaz wara li rrifjuta li jkellem avukat qabel l-interrogazzjoni21 u jidhol f'certu dettal dwar l- involviment tieghu u anzi jispjega ghalfejn ippartecipa fir-reat. Illi l-istqarrija22 ta' l-imputat Adrian Zarafa ittiehdet l-ghada ta' l-incident, u cioe nhar id-19 ta' Awissu 2015 ewwa l-ufficju ta' l-Ispettur Luke Celik u fil-prezenza ta' PC 694 Alan Rhodes wara li kien inghata is- soliti twissija ta' xiex gie investigat u wara li nghata d-drittijiet kollha tieghu dwar il-jedd li jikonsulta ma' avukat tal-fiducja tieghu qabel issirlu xi interrogazzjoni. L-imputat Adrian Zarafa ghazel li jiffirma kull pagna ta' l-istqarrija u ghazel li iwiegeb ghad-domandi li sarulu pertinenti ghall-kaz wara li rrifjuta li jkellem avukat qabel l-interrogazzjoni23 u jidhol f'certu dettal dwar l-incident kif ukoll ma jichadx l-involviment tieghu u anzi jispjega Il-Fgura u f'bażi preliminari tajjeb li din il-Qorti tistabilixxi jekk l- istqarrijiet li ġew rilaxxati mill-imputati humiex amissibbli u jistax ssir inferenza f'dawn il-proċeduri u dan fid-dawl ta' ġurisprudenza reċenti mil-Qrati tagħna li bbażaw ruħhom fuq insenjamenti mill-kazistika tal- Qorti Ewropea għall-Ħarsien tad-Drittijiet tal-Bniedem. Meta ġew rilaxxati l-istqarrijiet tal-imputat, il-liġi Maltija ma kinitx tipprovdi għad- dritt ta' assistenza legali matul l-interrogazzjoni fejn irid allura jiġi stabbilit jekk l-istqarrijiet in kwistjoni kienux konformi mal- interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti Ewropea u dik Maltija tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea għal Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l- Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta. Meta l-imputati rrilaxxaw l-istqarrijiet tagħhom, huma kienu ingħataw id-dritt li jikkonsultaw mal-avukat tal-għażla tagħhom, liema dritt infatti huma ghazlu li ma juzawx. Madankollu ma kien ingħata l-ebda dritt tal- preżenza tal-avukati tagħhom matul l-interrogazzjoni, għas-sempliċi raġuni li din il-proċedura daħlet fis-seħħ fil-liġi tagħna permezz tal- Artikolu 355AUA(8) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta u dan biss permezz tal-Att LI tas-sena 2016 li dahlet fis-sehh fit-28 ta' Novembru 2016.24 Kwindi din il-liġi daħlet fis-seħħ wara li l-imputati ġew Jidher li minn dħul fis-seħħ ta' din il-liġi tqajjmu diversi lanjanzi kostituzzjonali fejn ġiet attakkata l-validita' tal-istqarrija ta' dak li jkun f'diversi każijiet pendenti ta' natura kriminali, meta alavolja sanċit bid- drittijiet tal-konsulta legali qabel l-interrogazzjoni u tat-twissija skont il- liġi, l-interrogat ma jkunx ingħata d-dritt li jkollu avukat preżenti matul l-interrogazzjoni. Fost dawn is-sentenzi hemm il-kawża kostituzzjonali fl- ismijiet ta' Christopher Troisi vs Avukat Generali et25 li tirrigwarda l- tas-smiegħ xieraq. Din ġiet ribadita mill-Qorti Kostituzzjonali li kkonfermat ukoll ir-rimedju konsistenti fl-isfilz tal- istqarrijiet li kienu ġew irilaxxati minn Christopher Troisi matul il- proċeduri fil-konfront tiegħu. Fl-ewwel sentenza ta' din il-kawża, l-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) kienet esprimiet is-segwenti: Il-Qorti rat ukoll illi anke l-Qrati ordinarji Maltin diġa bdew jesprimu d- dubbji tagħhom rigward jekk, il-liġi, kif kienet dak iż-żmien, kienetx tiggarantixxi adegwatament d-dritt ta' smiegħ xieraq konsiderat illi ma kienetx tippermetti illi suspettat jkollu assistenza legali waqt interrogatorju, u dan kif jidher fissentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali deċiża fis-6 ta' Ottubru 2016 fl-ismijiet Il-Pulizija (Spetur Jesmond J. Errebsy) vs Jason Privitera fejn intqal illi: 24 Fit-28 ta' Novembru 2016 25 Rikors kostituzzjonali 92/16. "...jista' jkun hemm lok għal-dibattitu dwar kemm il-provvedimenti tal- Kap 9 jirrispekkjaw d-dritt għall-assistenza legali mogħti lill-arrestat tenut kont ukoll illi dan id-dritt, kif eżistenti taġt il-liġi tagħna, huwa ristrett għal siegħa qabel l- interoggatorju u b'hekk jeskludi l-jedd tal-preżenza tal- F'dak l-istadju l-arrestat huwa soġġett għal mistoqsijiet diretti u suġġestivi bir-risposti tagħhom, anke jekk jagħżel li ma jweġibx, bit-traskrizzjoni tiegħu tkun eventwalment esebita fil- proċeduri kontrih fejn ikun meqjus innoċenti sakemm pruvat mod ieħor." Huwa ċar għalhekk illi skont il-ġurisprudenza kostanti tal-Qorti ta' Marsaxlokk, hekk kif żviluppat u evolviet sussegwentement għas-sentenza ta' Tal-Pieta', ilgaranzija u protezzjoni ta' smiegħ xieraq tirikjedi illi l- arrestat jingħata l- possibilita li jkollu miegħu avukat tal-fiduċja tiegħu waqt, u mhux biss qabel, l- interogazzjoni. Għalhekk jidher illi l-argument tal-intimati illi dan l-ilment tarrikorrent huwa nfondat ghaliex kienet inghata l-possibilita li jkellem avukat qabel l-ewwel interrogatorju huwa nsostenibbli ghaliex mill-gurisprudenza appena citata, jidher car illi l- arrestat ghandu jinghata l-possibilita li jkollu avukat prezenti waqt l- interogazzjoni. M'huwiex kontestat, illi fiż-żmien in kwistjoni kien hemm restrizzjoni sistematika li kienet timpedixxi lill-arrestat milli jkollu avukat tal-fiduċja tiegħu preżenti waqt l-interrogazzjoni. M'huwiex ikkontestat ukoll illi r-rikorrent ma tħalliex ikollu avukat preżenti waqt l-ewwel interogazzjoni, u illi ma ingħatax aċċess għall-avukat tiegħu qabel jew waqt it-tieni interogazzjoni. Dan il-fatt waħdu, skont il-ġurisprudenza tal- Qorti ta' Marsaxlokk, huwa biżżejjed biex tinstab leżjoni tad-dritt ta' smiegħ xieraq. In oltre jidher li dan l-insenjament qed jiġi adoperat u applikat fil-Qrati tagħna fil-preżent kull meta jiġu rinfaċċati bl-istess sottomissjonijiet fejn fost dawn is-sentenzi wiehed isib il-kawża fl-ismijiet Buckland vs Claire Vukovie deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) nhar l-20 ta' Novembru 2018, fejn l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali għamlet referenza ampja għal diversi kawżi minn żmien Tal-Pieta' vs Sullivan fejn ġie ribadit kostantement illi l-prinċipju tas-smiegħ xieraq huwa mibni fost oħrajn fuq id-dritt tal-assitenza legali kemm qabel kif ukoll waqt l- interrogazzjoni u dan apparti rrappreżentanza legali matul il-proċeduri fil-Qorti. Illi wkoll mill-analiżi tas-sentenzi kkwotati kif ukoll ta' dawk is-sentenzi li ssir referenza għalihom fil-korp tagħhom jidher li minkejja din il- posizzjoni, il-ġudikant imbagħad ikun irid jara jekk xorta waħda hemmx provi biżejjed kontra l-persuna kkonċernata li fuqhom tkun tista' tinstab ħtija irrispettivament mill-ammissjoni li setgħet tkun saret fl-istqarrija. Dan kien fil-fatt il-każ fis-sentenza kontra Claire Zammit Diacono fejn kienu nstabu wkoll provi materjali apparti 1-ammissjoni tal-imputata permezz tal-istqarrija ġuramentata u li xorta waħda ġiet meqjusa bħala prova Ġie meqjus ukoll illi l-Qrati għandhom jieħdu din il- posizzjoni anki meta ma jkunux ġew eżawriti r-rimedji ordnarji f'każijiet li kienu għadhom pendenti bħala salvagwardja għar-retta amministrazzjoni tal-ġustizzja.27 In oltre dan il-prinċipju ġie ravviżat anki f'ċirkostanzi meta l-persuna arrestata tirrifjuta l-jedd tal-parir legali qabel 27 Ara s-sentenza fl-ismijiet Malcolm Borg Saydon vs Avukat Generali datata 1-24 ta' Ġunju 2016 kif ikkonfermata fil-Qorti Kostituzzjonali l-interrogazzjoni għax dan ma jeskludix awtomatikament li hu kien ser jirrifjuta wkoll l-avukat matul l-interrogazzjoni u b'hekk waħda ma tistax titqies li teskludi lill-oħra. Illi din il-posizzjoni tal-Qrati lokali giet ikkonfermata fil-kaz Il-Pulizija vs "il-qorti xorta hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l-proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-akkużat Il-Birgu għallinqas f'parti minnha, ittieħdet mingħajr ma Il-Birgu kellu l-għajnuna ta' Għalhekk, għalkemm għadu ma seħħ ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, fiċ-ċirkostanzi huwa għaqli illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill- istqarrija filproċess kriminali sabiex, meta l-proċess kriminali jintemm, ma jkunx tniġġes b'irregolarità – dik li jkun sar użu minn stqarrija li ttieħdet mingħajr ma l-interrogat kellu l-għajnuna ta' avukat – li tista' twassal għal konsegwenzi bħal tħassir tal-proċess kollu." Illi dan l-insenjament gie ikkonfermat ukoll fil-kaz Graziella Guiga vs Avukat Generali29 fejn il-Qorti rriteniet: "Madankollu, billi ċ-ċirkostanzi fejn il-persuna interrogata tista' ma titħalliex tkellem avukat huma l-eċċezzjoni aktar milli r-regola, u din il- qorti għandha s-setgħa li tagħti rimedju fejn issib li disposizzjoni li tħares dritt fondamentali mhux biss "qiegħda tiġi" iżda wkoll meta "tkun 28 Qorti Kostituzzjonali; Deciza 14 ta' Dicembru 2018 29 Deciza 27 ta' Settembru 2019; Qorti Kostituzzjonali x'aktarx sejra tiġi miksura", din il-qorti hija tal-fehma, kif osservat fis- sentenza mogħtija fl-24 ta' Ġunju 2016 fl-ismijiet Malcolm Borg Saydon v. Avukat Ġenerali , illi ma jkunx għaqli – partikolarment fid-dawl ta' inkonsistenzi fis-sentenzi tal-Qorti Ewropea li joħloq element ta' imprevedibilità, kif jixhdu l-posizzjonijiet konfliġġenti li ħadet fil-każ ta' Errebsy u f'dak ta' Beuze – illi l-proċess kriminali jitħalla jitkompla bilproduzzjoni tal-istqarrija mogħtija mill-attriċi lill-pulizija għaliex tqis illi, fiċ-ċirkostanzi, in-nuqqas ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda konsegwenza ta' preġudizzju għall-attriċi, aktar u aktar meta fl-istqarrija ammettiet sehma fir-reat. Għaldaqstant tipprovdi dwar dan l-aggravju tal-avukat Ġenerali billi tgħid illi, għalkemm ma seħħ ebda ksur tal-jedd tal-attriċi għal smigħ xieraq meta tteħditilha stqarrija, madankollu dik l-istqarrija ma għandhiex tibqa' fl- inkartament tal-kawża kontriha."30 "din il-qorti ttenni li ma jkunx ghaqli li jsir uzu mill-istqarrija waqt il- F'dan il-kaz l-akkuzata ma nghatax l-opportunita' li titkellem ma avukat qabdel bdiet l-interrogazzjoni mill-pulizija. Il-Qorti taghmel referenza ghal sentenza fl-ismijiet Ir-Repubblika ta' "din il-gurisprudenza m'għadhiex applikabbli inkondizzjonatament safejn l- akkużat qiegħed jippretendi li l-istqarrija tiegħu mhijiex ammissibbli bħala prova abbażi tal-fatt waħdu li dak iż-żmien ma setax ikun assistit minn avukat waqt l- interrogazzjoni u waqt li kien qiegħed jirrilaxxja l-istqarrija. Anzi, għandhom jittieħdu in konsiderazzjoni diversi fatturi li flimkien jagħmlu ċ-ċirkostanzi tal- każ. Martino Vassallo Bondin fl-ebda stadju ma kkontesta l-awtentiċità talprova li ġabet il- Prosekuzzjoni kontrih, liema prova mhijiex limitata għall-istqarrija in kwistjoni. Lanqas ma oppona għallpreżentata ta' dik l-evidenza. L-assjem tal-provi ser ikun evalwat minn Imħallef u għalhekk, minn persuna b'għarfien għoli tal-proċedura legali u l-liġi Maltija.33 Illi din is-sentenza gie ikkonfermata mill-Qorti Kostituzzjonali.34 Illi l-Qorti taghmel referenza wkoll ghas-sentenza recenti ta' Roderick Schinina’ vs Avukat Generali u Kummissarju tal-Pulizija35 fejn gie ikkonfermat li meta issir ezami dwar l-ammissibilita ta' l-istqarrija ghandu ssir ukoll ezami tal-proceduri kollha hekk kif indikat fis-sentenza Din il-Qorti hadet konjizzjoni tal-fedina penali36 netta (jew minima fil-kaz ta' Tonna) tal-imputati, u tinsab konvinta li l-imputati ma kienux konxji jew imdorrija ghall-proceduri u l-prattici tal-pulizija. Ghalhekk iktar u iktar, il-Qorti ma tistax tinjora l-insenjamenti lokali u regonali f'dan il- qasam, u a bazi tal-istess insenjamenti ravviżati u li jidhru li qabdu linja paċifika fil-Qrati Maltin, stante li ma jirriżultax li kien hemm raġunijiet validi jew impellenti li setgħu jiġġustifikaw in-nuqqas tal-għoti lill- imputat tal-assistenza legali matul l-interrogazzjoni għajr għall-fatt li dan il-prinċipju ma kienx għadu ravviżat fil-liġi Maltija fiż-żmien meta ġie interrogat, din il-Qorti tqis li għal din ir-raġuni oġġettiva, u sabiex żgur jiġi evitat li l-jeddijiet fundamentali tal-imputat jiġu b'xi mod ritenuti leżi minn din il-Qorti minħabba fl-użu tal-istqarrija tiegħu fil-ġudizzju tagħha, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi li tiskarta l-istess stqarrijiiet u ma tqishomx bħala prova f'dawn il-proċeduri. Ikkunsidrat L-ewwel u t-tieni imputazzjoni Mill-provi prodotti jirrizulta li l-imputati u l-parte civile kienu jafu lill xulxin in vista ta' diversi relazzjonijiet li kien hemm bejn il-familji Jirrizulta wkoll li kien hemm ukoll bad blood bejniethom u kellhom incidenti ohra fil-passat bejniethojm. Il-vittma ikkonferma fix-xhieda tieghu li kien jafhom wiehed wiehed u li l-avveniment grat meta kien hemm il-festa Il-Qrendi. Kien qieghed id- dar tieghu mat-tfajla tieghu Ellie D'Amato. "cemplet il-qanpiena u kont qed naghlef il-kelba dak il-hin fuq il-bejt, inzilt niftah il-bieb u nsib dak il-hin la naf lil Michael, ma hiniex cert ghax insejt, la naf lil Michael u lanqas lil Daniel Il-vittma jispjega li laqtghulu u kissrulu zewg sinniet u f'dak il-mument qala' daqqa b'xi haga iebsa f' rasu. Ma kienx fi stat li jiftakar f'iktar dettal minhabba li intilef minn sensieh.38 Madankollu t-tfajla tieghu li kienet prezenti ghall-incident identifikat b'mod car lit-tlett imputati bhala n-nies li kienu qed issawtu lill-gharus taghha. ".… Sa kemm ittawwalt fil-veranda nara lil dawk it-tlieta jaghtu lil Lineker… u narahom jaghtuh u nzilt isfel jien u kif inzilt isfel, nara lil Dimitrov kollu demm mitluf minn sensieh li tant kif rajtu impressjonajt ruhi, kollu demm u lanqas Ix-xhud ikkjarifikat ukoll li meta rathom jaghtu lill-vittma kienet qeghda indirizzaha. "Jiena isfel ghax inzilt isfel u wiehed minnhom Michael hareg mobile u qalli 'hekk qed nohodlok video li qieghda barra', hekk qalli."40 Tkompli tispjega meta mistoqsija jekk it-tlett imputati kienux vicin jew il- boghod mill-vittma u jekk lahqithomx qieghdin jaghtuh: wiccu......mela dazgur li lhaqthom....it tlieta li huma imma ma nafx x'kellhom f'idejhom dak il-hin.."41 Meta gie mitluba tivverifika lil min tiftakar jaghti bis-sieq stqarret: "Lil Adrian u qabez Michael u Michael qallu hallieh issa qallu lil giet ghalihom u telqu."42 Din il-karozza giet sussegwentement identifikata li hija registrata fuq L-identifikazzjoni ta' l-imputati giet ukoll ikkoroborata mix-xhieda ta' Delilah Lateo li tigi oht il-vittma u Emanuela Davis Lateo li tigi om mil-vittma. u Delilah cemplet lill ommha u qaltilha x'gara: "qaltli tawh xebgha tlieta, qaltli Daniel, Michael u Adrian insomma, mort nigri d-dar ta' Dimitrov jien insomma u nsib lil Dimitrov kwazi mitluf minn sensieh, demm kullimkien mimli demm insomma u tlaqt nigri l-ghassa jien..."44 Fix-xhieda ta' Delilah Lateo jirrizulta li Ellie D'Amato. cemplitilha u "qaltli gew Michael, Adrian u Daniel u qaltli tawh xebgha u qatluh."45 Ix-xhud hadet sensiela ta' ritratti ftit wara li gara l-incident gewwa l-isptar Mater Dei, kif ukoll fuq l-ghatba tal-bieb tad-dar.46 Il-vittma esebixxa sensiela ta' ritratti li ttiehdu dak in-nhar ta' l-incident Borg Giuliano il-vittma, Marco Lateo, jikkonferma li erbgha min-nies attakaw lil ibnu skond kif qaltlu bintu Delilah Lateo. "...qaltli ghamlu ghal Liniker...qatluh, ghidilha x'inhi jiena, qaltli tghidx kemm tawh, jien ghidilha min, qaltli Adrian, Michael u Daniel pero kienu erbgha ghax kien hemm xufier li beda jsuq il-karozza."48 Bhala konsegwenza ta' l-incident, il-vittma iddeskriva kif xhar wara l- incident kien ghad ghandu "bocca" li kienet ghada ma nizlitlux u li kellu sinna imkissra u ohra milquta. Il-prosekuzzjoni esebit certifikat mediku mahrug mill-isptar Mater Dei li ggib id-data tad-19 ta' Awissu 2015 li jikkonstata l-griehi tal-vittma bhala gravi.49 Ix-xhud PS950 Alan Rhodes ikkonferma li d-daqqiet li qala l- vittma kienu vizibbli ma l-ewwel u "kellu black eye.....kellu xi daqqiet li l-vittma kien soffra minn griehi gravi.51 Fis-seduta tad-9 ta' Mejju 2016, id-difiza ezenta lill-prosekuzzjoni mill- htiega li tressaq ix-xhieda ta' Dr. Kuteyi biex jikkonferma c-certifikat mediku ezebit fl-atti stante li d-difiza mhux qed tikkontesta il-fatti msemmija fic-certifikat ghalkemm tikkontesta r-responsabbilita'.52 xhur wara l-incident, u cioe fid-29 ta' Marzu 2016 fejn ikkonferma li l- vittma soffra frattura ta' l-orbital wall ta' l-ghajn ix-xellugija, frattura taz- zigoma u frattura tan-nasal bone.53 It-tabib jikkonferma a bazi tar-rapport tieghu, li dawn huma lezjonijiet gravi per durata li jdumu iktar minn tletin gurnata biex ifiequ u konsegwentement ghal dan ghadu jilmenta b'ugiegh fejn kellu l-fratturi u fi mniehru. Barra dan ghandu cikatrici fuq in-naha tax-xellug ta' l-mohh kompatibbli ma lacerazzjoni subita minn blunt trauma li tidher sew minn Irrizulta wkoll li l-vittma ghandu chipping ta' zewgt isnien incisors ta' quddiem u chipping tal-lateral inscisor tan-naha ta' fuq li ghadhom iccipjati u jidhru.54 Fis-seduta ta'nhar it-23 ta' Jannar 2019, l-imputat Michael Dam ghazel li jaghti x-xhieda tieghu b'mod volontarju. Fix-xhieda tieghu jenfassiza fuq dak kollu li ghamel il-vittma lill-familja tieghu, kif ukoll kif skond hu, il-vittma kien jindahal bejnu u l-ek siehba tieghu li tigi oht il-vittma. L-imputat jaghmel referenza wkoll ghal diversi incidenti fosthom ukoll li kienu jinvolvi ohtu u t-tifla ta' ohtu li skond hu, fi kliemu wasslu ghal 'vendikazzjonijiet' 55bejniethom. L-imputat Dam jispjega wkoll li kien ilu jaghmel rapporti kontra l-vittma, imma skond hu ma ttiehdux il-passi li xtaq hu. L-imputat esebixxa wkoll ritratti, phone logs, u screen shots mehudin minn sit socjali dwar allegat incidenti li kien gara bejniethom56 u affarijiet ohra li ghaddew bejniethom kemm qabel u kemm wara l-incident. 57 Illi filwaqt li dawn kollha gew esebiti sabiex jiriflettu l-frustrazzjoni ta' l- imputati, kif ukoll jikkonfermaw li, jekk xejn, l-imputat Michael Dam kellu animosita' ghall-vittma, m'ghandhomx x'jaqsmu mal-incident. L-incident mertu ta' din il-kawza sar fit-18 ta' Awissu 2015. qed issemmi l-imputat ta' l-allegat karozza (Dok MP1) sar skond l- imputat "fis-sajf li ghadda."58 Stante li l-imputat xhed nhar it-23 ta' Jannar 2019, "is-sajf li ghadda" allura ifisser li dan l-allegat incident sehh zgur data tat-22 ta' Ottubru 2018, filwaqt li minn Dok MP4-MP6 ma ggibux data, ghalkemm hemm referenzi li dawn saru wara l-incidenti. Id-difiza esebit ukoll sensiela tar-rapporti li saru mill-imputati fil- konfront tal-vittma.59 Illi dawn ir-rapport iggibu id-dati tas-snin 2012 (sitta minnhom), 2013 (tnejn minnhom) u Novembru 2015. Dawn id-dokumenti, m'ghandhomx relevanza ghal-mertu tal-kaz u jekk ir-reat sarx jew le mill-imputati u ghaldaqstant din il-Qorti m'hix ser tqishom fid-deliberazzjoni taghha dwar jekk l-imputati ghandhomx jinsabu hatja jew le talli wettqu r-reati dedotti kontrihom a bazi ta' dawn Matul ix-xhieda tieghu l-imputat ikompli sabiex jghid dak kollu li kellu xi jghid kontra l-karattru u l-imgieba tal-vittma u jirrakonta incidenti l jitfghu lill-vittma f'dehra negattiva. Frankament, dan huwa wkoll irrelevanti u l-ebda minn dawn l-istanzi li semma l-imputat ma saru dak in-nhar jew dak il-hin ta' l-incident jew kellhom konessjoni diretta mar- reat li sehh. Jaghmel referenza wkoll ghal-telefonata li l-vittma allegatament ghamillu tlett ijiem qabel fejn qallu "Fil-marc tal-Ghami jien se nkun b'revolver u nwahhel mohh huk mal-hajt."60 Madankollu, l-imputat ma ressaqx din il- provi li kien ircieva din it-telefonata minn ghand il-vittma. L-imputat jaghmel referenza ghal sensiela ta' telefonati lill-pulizija li saru minnu li jispjegaw ghal xiex wasal l-incident ta' dak in-nhar. F'dawn ir-rigward l- imputat esebixxa Dok MP7 li ggib id-data tat-18 ta' Awissu 2015 u juri telefonati li saru mill-imputat Michael Dam. L-imputat spjega li biex jaccerta ruhu li l-pulizija qed jaghmlu xogholhom mar "hdejn il-bieb tieghu"61 , u cioe tal-vittma u jispjega: "F'hin ta' siegha u kwart ma gie hadd u rritorna Liniker. Kien hemm jien qieghed barra ghax dawk it-tnejn ipejpu u jien ma npejjipx. Kienu fil-karozza qed ipejpu. Intfajt fuq ghatba ta' magenb id-dar tieghu. Fil-hin flok gew il- Hasibni li qieghed fil-bankina u hbatt dahri mal-garaxx. nmbuttajtu u rajtu jahbat ma' karozza u fil-pront jinzlu Daniel u Adrian biex jiddefendu lili...… Jien naf li nmbuttajtu u habat wiccu mal-karozza izda l- Jien bdejt nikkaverja lili nnifsi. istorja li nista' nghid. Minkejja li l-imputat jistqarr li l-hin ta' l-incident sar madwar is-siegha u kwart ta' filghodu, skond ir-rapport tal-pulizija dan sar ghal habta tal- hdax u nofs.63 Ix-xhieda l-ohra li xehdu lkoll jaghtu hin ferm iktar qabel minn dak li jghid l-imputat. L-imputat ma jinneggax l-involviment tieghu u immur oltre billi jikkonferma li l-ko-imputat l-ohra, cioe Daniel Dam u Adrian Zarafa. Jikkonferma wkoll li dak in-nhar ta' l-incident kienu bil-karozza t'ommu li ghandha numru tar-registrazzjoni EBL 605. Minkejja li l-imputat Michael Dam jghid kien il-vittma li l-ewwel gie ghalih, li habbat dahru mal-hajt u li gew fl-idejn ma jirrizultax minn imkien li sofra xi griehi ta' kwalunkwe natura. L-imputat ukoll imkien ma jghidx li l-vittma hebb jew attakka lil xi hadd mit-tlett imputati. ghamilt bi pjan anqas kont incempel lill-pulizija. Kont naghmel fattija u mhux incempel ghaxar darbiet lill-pulizija qabel li gara."64 Din il-Qorti tqis li mill-assjem tal-provi, b'mod partikolari mix-xhieda tax- xhud Ellie D'Amato., jirrizulta li t-tliet imputati lkoll ippartecipaw attivament fl-attakk li wassal ghall-griehi li sofra l-vittma. Ghalhekk, din il-Qorti tqis li l-ewwel imputazzjoni tirrizulta. A skans ta' ripetizzjoni, ghall-istess ragunijiet, m'hemmx dubju wkoll li t- tieni imputazzjoni tirrizulta wkoll. Illi mill-assjem tal-provi kollha prodotti u wara li qiset dak kollu li ressqu l-prosekuzzjoni u d-difiza, il-Qorti tara li dan il-kaz gie ippruvat sal-grad rikjest mill-ligi u ghaldaqstant il-Qorti sejra tghaddi sabiex issib lill- imputati kollha hatja taz-zewg imputazzjonijiet dedotti kontrihom, b'dan illi l-ewwel imputazzjoni huma hatja a tenur ta' l-artikolu 216 (u mhux l- Ikkunsidrat Illi d-difiza ta' l-imputati fis-seduta tal-11 ta' Novembru 2019 talbet sabiex issir social inquiry report skont l-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta.65 Illi mir-rapporti esebiti66 jirrizulta li fil-kaz ta' l-imputati Michael Dam, Daniel Dam u Adrian Zarafa kollha mexjin hajja stabbli u produttiva mal- familji rispettivi taghhom u ma gewx innotati aspetti partikolari li jqanqlu Illi fl-udjenza tat-23 ta' Lulju 2020 il-Qorti giet informata mill-parte civile illi qed jirrinunzja ghall-kwerela li huwa gia ghamel u ghall-azzjoni kriminali fil-konfront tal-imputati safejn tali azzjoni hija rinunzjabbli Illi din ir-rinunzja saret wara li l-istess vittma kien xehed fil-proceduri u ghandu jigi relevat li l-imputazzjonijiet kollha dedotti kontra l-imputati huma prosegwibbli mill-pulizija ex officio. Inoltre l-artikolu 543 tal-Kodici Kriminali jippreskrivi illi: Il-Pulizija tista' tagixxi ukoll, minghajr il-kwerela privata, f'kull wahda mill- kazijiet li gejjin: (a) Fil-kaz ta' delitti li ghalihom il-ligi ma tiddisponix espressament li hija (d) fil-kaz ta' kull reat li jinteressa l-ordni pubbliku jew il-komunita' in Il-Qorti semghet il-prosekuzzjoni wkoll itenni fis-sottomissjonijiet finali li din il-kawza ma timmeritax piena karcerarja. Illi certament din il-Qorti tiehu in konsiderazzjoni ghall-fatt li l-vittma ghazel li jahfer lill-imputati u irrinunzja ghal dak kollu li huwa rinunzjabbli. Madankollu il-mahfra tal-vittma ma jfissirx li l-imputati ghandhom jigu ezonerati mir-reati li bihom gew akkuzati jew li m'ghandhomx jerfghu r-responsabbilita legali ta' l-agir taghhom. Naturalment, din il-Qorti ser tikkunsidra d-dikjarazzjoni maghmula mill- parte civile Micallef ghall-finijiet ta' attenwant, izda certament mhux ghal-liberazzjoni. L-agir tal-imputati ghandu jitqies bhala riskju ghas- socjeta' li jghixu fiha u qatt m'ghandu jinftiehem li mahfra tal-vittma twassal ghal xi amnestija ex post facto l-ghemil kriminuz serju tal-imputati. Il-Qorti tara li l-glieda li wasslet ghall-griehi in kwistjoni kienet wahda mibnija fuq kwistjonijiet ta' bejn il-partijiet, kwazi kwazi b'kapricc u minghajr ebda mottiv partikolari jew serju. Dan qed jinghad peress li minkejja li Michael Dam, bil-gurament, jaghmel diversi allegazzjonijiet dwar il-'mottiv' tal-agir tieghu, huwa jonqos milli jressaq prova wahda in sostenn ta' dawk l-allegazzjonijiet – u f'kull kaz, il-verosimilita' tax- xhieda tieghu, fid-dawl tal-bqija tal-provi migjuba mill-prosekuzzjoni, Il-fatt li wiehed mill-imputati ghandu tifel mill-istess familja tal-vittma kellu, jekk xejn, iservi bhala raguni aktar biex tkun imrazzna l-imgieba li wasslet ghall-incident – mhux bil-kontra. L-agir tal-imputati li nasbu persuna quddiem ir-residenza tieghu, tawh xeba li hallietu b'feriti gravi huwa inskuzabbli u inaccetabbli. Mir-rakkont li ta l-imputat Dam, jekk xejn, il-Qorti tqis li l-imputati qatt ma tghallmu mill-passat - anzi, uzaw l-istess passat bhala l-mottiv ghall- agir taghhom fil-futur. Inoltre, il-Qorti m'hi xejn konvinta mit-tezi tad-difiza li l-vittma gab ix- Bhal donnu qed jinghad li kien hemm provokazzjoni sal- punt li l-agir tal-imputati ghandu jitqies skuzabbli. Ghall-kuntrarju, pero', jirrizulta b'mod car li dak in-nhar ta' l-incident lanqas kien hemm ebda forma ta' kuntatt mal-vittma. Il-Qorti hija konvinta li l-incident kien wiehed premeditat u mahsub bil-quddiem mill-imputati, u li, fil-mument li raw lil Lineker Lateo, fl-ebda istanza ma regghu lura mid-decizjoni Min-naha l-ohra il-Qorti ma tistax ma tqisx ukoll li l-imputati ghandhom Finalment, dwar il-piena, din il-Qorti tissottolinea li l-imputazzjonijiet imorru lura ghas-sena 2015 u dak iz-zmien, qabel l-introduzzjoni tal-Att XIII tal-2018, il-piena ghar-reat taht l-artikolu 216 tal-Kodici Kriminali kienet dik ta' bejn tliet (3) xhur sa tliet (3) snin. Fid-dawl ta' dan, l-imputati ghandhom jibbenefikaw minn din il-piena ta' qabel l-emendi introdotti fl- Ghaldaqstant din il-Qorti wara li rat l-artikoli 214, 215, 216, 218, 339(1)(d), 382A, 383, 384, 385, 386 412C, 17, 31, 532A u 533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta issib lill-Michael Dam, Daniel Dam u Adrian Zarafa hatja ta' l-ewwel imputazzjoni a tenur ta' l-artikolu 216 izda mhux ta' l-artikolu 218 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u hatja tat-tieni imputazzjoni u tikkundannahom, lil kull wiehed minnhom, perjodu ta' tmintax (18) il-xhar prigunerija, li b'applikazzjoni tal-artikolu 28A tal- Kodici Kriminali qed jigu sospizi ghal zmien tlett snin (3) millum. Il-Qorti, a tenur tal-Artikolu 28A(4) tal-Kodici Kriminali, spjegat lill-hatja bi kliem car ir-responsabbilita' taghom taht l-Artikolu 28B tal-Kodici Kriminali jekk huma jikkommettu, matul il-perjodu operattiv ta' din is- sentenza, reat li ghalih hemm piena ta' prigunerija. Il-Qorti wara li rat l-artikolu 412C tal-Kodici Kriminali tordna l-hrug ta' ordni ta' protezzjoni kontra l-hatja a favur ta' Lineker David Lateo ghal perjodu ta' hames (5) snin bl-iskop li tipprovdi ghas-sigurta' u ghall- protezzjoni tal-vittma u dan billi tipprojbixxi u tirrestringi lill-hatja milli javvicinaw, jikkuntattjaw, jimmolestaw jew b'xi mod isegwu l-movimenti Komunika: Kummissarju tal-Pulizija In oltre b'applikazzjoni ta'l-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta qed tikkundanna lill-hatja ukoll biex fi zmien sena jhallsu terz kull wiehed tas-somma kumplessiva ta' €816.93 rapprezentanti spejjez in konnessjoni mal-hatra ta' esperti67. Moghtija illum nhar id-29 ta' Ottubru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja,