QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn 23 ta' Novembru, 2020. Ċitazzjoni numru 971/2005 AF Montaldo Insurance Agency Limited (C1052) għan-nom u in rapprezentanza tas-soċjetà estera American Home Assurance Company Charles Hawes, Larson Lejman, Joseph Mifsud Attard, Daniel Mifsud Attard u SMS Insurance Agency Limited (C5645) rapprezentanti s-soċjetà estera Ecclesiastical Insurance Office p.l.c.; u b'dikriet tal-21 ta' Novembru 2011 tħallew li jintervjenu fil-kawża in statu et terminis il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens Dan huwa appell tas-soċjetà attriċi minn sentenza mogħtija mill- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Frar 2014 li ċaħdet talba tas-soċjetà Ċitazzjoni numru 971/2005 attriċi biex titħassar polza ta' assigurazzjoni maħruġa minnha favur il- konvenut Hawes, u biex għalhekk tgħid illi l-attriċi ma hijiex marbuta favur il-konvenut Lejman u li ma hijiex marbuta tagħmel tajjab għal danni taħt il-polza. Il-fatti relevanti seħħew hekk: L-attriċi kienet ħarġet polza ta' assigurazzjoni favur il-konvenut Hawes fuq vettura tiegħu taħt l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi bil- Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni ["Kap. 104"]. Waħda mill-kondizz- jonijiet tal-polza tgħid hekk: L-attriċi tgħid illi l-konvenut Hawes – l-assigurat – bigħ il-vettura lill- konvenut l-ieħor Lejman fil-11 ta' Settembru 2003 u illi għalhekk il-polza waqgħet billi seħħet il-kondizzzjoni fuq imsemmija. Ġara mbagħad illi fl-14 ta' Ottubru 2003 seħħ inċident bejn l-istess vettura misjuqa minn Lejman u vettura oħra proprjetà tal-konvenut Joseph Mifsud Attard, assigurata mill-konvenuta SMS Insurance Agency Limited nomine ["SMS"] u misjuqa mill-konvenut Daniel Mifsud Attard. SMS fetħet kawża1 kontra Lejman, b'notifika wkoll lis-soċjetà attriċi, u b'sentenza tas-27 ta' Ġunju 2006 li minnha ma' sarx appell il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) ikkundannat lil SMS Insurance Agency nomine v. Larson Lejman, avviż nru 296/2004. Pace jħallas lil SMS elfejn, sitt mija u tlieta u tmenin euro (Lm 2,683) u l-ispejjeż tal-kawża. Billi SMS tippretendi li bis-saħħa tas-sentenza tista' titħallas mingħand l-attriċi, u l-attriċi min-naħa l-oħra tgħid illi ma hijiex marbuta, l-attriċi fit-13 ta' Ottubru 2005 fetħet din il-kawża tallum kontra Hawes, Lejman, Joseph u Daniel Mifsud Attard u SMS u talbet illi l-qorti: »tiddikjara li l-polza ta' assigurazzjoni bejn is-soċjetà attriċi u l-kon- venut Charles Hawes kienet iddekadiet awtomatikament u ipso facto b'effett mill-11 ta' Settembru 2003; »tiddikjara li ma teżisti ebda relazzjoni ġuridika bejn is-soċjetà attriċi u l-konvenut Larson Lejman; »tiddikjara li s-soċjetà attriċi ma hija responsabbli għall-ħlas ta' ebda danni kaġunati fl-inċident de quo.« B'dikriet tal-21 ta' Novembru 2011 tħalla jidħol fil-kawża l-Fond għal Protezzjoni ["il-Fond"]. Bis-sentenza li minnha sar dan l-appell l-ewwel qorti ċaħdet it-talbiet tal-attriċi, bla ħsara għal kull jedd li l-attriċi jista' jkollha kontra Hawes, għal raġunijiet li fissrithom hekk: »Il-fatti li taw lok għal din il-kawża mhumiex kontestati. Jirriżulta illi s- soċjetà attriċi ħarġet polza ta' assigurazzjoni lil Charles Hawes fuq vettura DBD-672 fit-30 ta' Mejju 2003. Charles Hawes bigħ il-vettura lil Larson Lejman fil-11 ta' Settembru 2003. Il-polza tistipula li f'każ ta' bejgħ tal-vettura din tiddekadi ipso facto. Fl-14 ta' Ottubru 2003 Larson Lejman kien involut f'inċident u kkawża danni lil Daniel Mifsud Attard u Joseph Mifsud Attard u konsegwentement lill-assikurazzjoni tagħhom SMS Insurance Agency. »L-art. 10(1) tal-Kap. 104 jipprovdi illi: (1) Jekk, wara li jkun inħareġ ċertifikat ta' assigurazzjoni taħt l-artikolu 4(4) lill-persuna li tkun ħadet il-polza, tiġi mogħtija sentenza kontra persuna assigurata bil-polza, dwar respons- abbiltà li għandha tkun koperta minn polza taħt l-artikolu 4(1) (meta hija responsabbiltà koperta bil-kondizzjonijiet tal-polza), f'dan il-każ, għad illi l-assiguratur awtorizzat ikun jista' jannulla jew iħassar, jew ikun annulla jew ħassar il-polza, huwa għandu, bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu iħallas lill-persuni li favur tagħhom tkun ingħatat is-sentenza, kull somma ta' flus li Ċitazzjoni numru 971/2005 għandha titħallas bis-saħħa ta' dik is-sentenza dwar ir-respons- abbiltà fuq imsemmija, kompriż l-ammont li jmiss jitħallas għal spejjeż u għal imgħaxijiet fuq dik is-somma u dik is-sentenza wara jumejn li tiġi notifikata lill-assiguratur b'att ġudizzjarju għandha tikkostitwixxi titolu esekuttiv kontra dak l-assiguratur għall-finijiet kollha tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u tista' tiġi enforzata kontra tiegħu. »… … … sabiex soċjetà assiguratrici tevita li tkopri danni kaġunati lil terz trid tieħu passi a tenur tal-art. 10(2)(ċ) tal-Kap. Ftehim bejn l- assikuratur u l-assigurat mhuwiex biżżejjed, partikolarment jekk, bħal ma ġara fil-każ odjern, isir wara li seħħ l-inċident. »Fil-kawża odjerna, is-soċjetà attriċi ma għamlet ebda proċeduri għall- kanċellament tal-polza u r-ritorn taċ-ċertifikat, u dan kif konfermat mir- rappreżentant tagħha stess meta xehed quddiem din il-qorti fil-5 ta' Gunju 2012. »Il-qorti hi tal-fehma li l-fattispeċie tal-kawża odjerna huma preċiż- ament dawk kontemplati fil-Kap. Dan, però, ma jfissirx li s-soċjetà attriċi ma jistax ikollha drittijiet fil-konfront tal-assigurat tagħha jekk dan ma onorax l-obbligi tiegħu skont il-polza. Dan, però, ma jaffettwax lit- terz danneġġjat. »Finalment, is-soċjetà attriċi fis-sottomissjonijiet tagħha żżid il-fattur li s-sewwiq fil-mument tal-inċident kellu anqas minn 25 sena. Il-qorti fil- kuntest hi tal-fehma li hija marbuta mal-parametri stretti taċ-ċitazzjoni u ma hux accettat li konsiderazzjonijiet ta' din ix-xorta, li jafu jkunu kawżali oħra tal-proceduri, … jitqiesu u jitqajmu fl-istadju ta' sotto- missjonijiet. »Għal dawn ir-raġunijiet, il-qorti taqta' u tiddeċiedi billi, filwaqt li tilqa' l- eċċezzjonijiet tal-konvenuti fid-dawl tal-fuq espost, tiċħad it-talbiet ta' Montaldo Insurance Agency Limited b'riżerva ta' kull dritt ieħor spettanti lilha fil-konfront ta' Charles Hawes. »L-ispejjeż jitħallsu mill-istess soċjetà Montaldo Insurance Agency Limited.« L-attriċi appellat b'rikors tas-17 ta' Marzu 2014 li għalih wieġeb il-Fond fl-1 ta' April 2014 u l-konvenuti Mifsud Attard fl-10 ta' April 2014. L-aggravju tal-appell huwa msejjes fuq "nuqqas ta' relazzjoni ġuridika" bejn l-attriċi u l-konvenut Pace. L-attriċi tistrieħ fuq ir-reg. 24(3)(ċ) tar- Regolamenti dwar il-Fond għall-Protezzjoni u Kumpens ["L.S. 403.13" jew "ir-Regolamenti"], li huma leġislazzjoni sussidjarja: (3) Assiguratur mhuwiex l-assiguratur konċernat – »(ċ) meta l-assigurazzjoni tkun waqfet milli tibqa' fis-seħħ qabel id- data meta tkun ġiet inkorsa r-responsabbiltà ċivili minħabba t-tras- feriment ta' interess fil-vettura li l-assigurazzjoni tkun intiża li qed tkopri;« Iżda r-responsabbiltà tal-attriċi toħroġ mill-art. 10(1) tal-Kap. jżomm lill-assiguratur responsabbli wkoll "għad illi l-assiguratur awtor- izzat ikun jista' jannulla jew iħassar, jew ikun annulla jew ħassar il- Iċ-ċirkostanzi li fihom, minkejja dak li jgħid l-art. assiguratur jista' jinħeles mir-responsabbiltà huma elenkati fl-art. 10(2)(a) ma jgħoddx għall-każ billi l-attriċi, kif tistqarr hi stess, kienet notifikata kif trid il-liġi bil-proċeduri mibdija minn 10(2)(b) ma jgħoddx għall-każ għax ma sarx appell mis- 10(2)(ċ) ukoll ma jgħoddx għall-każ billi la ntradd iċ- ċertifikat ta' assigurazzjoni lill-attriċi u lanqas din ma fetħet proċeduri fiż-żmien li tagħti l-liġi dwar in-nuqqas li jintraddilha ċ- ċertifikat; u 10(3) ukoll ma jgħoddx għall-każ għax dak is-sub-para- grafu jolqot il-każ fejn l-assiguratur jista' jħassar il-polza "minħabba li kienet ittieħdet bil-ħabi ta' fatt sostanzjali jew billi ġie rappreżentat fatt li kien falz f'xi partikolarità sostanzjali", i.e. minħabba raġunijiet li kienu ġà jeżistu meta nħarġet il-polza u Ċitazzjoni numru 971/2005 mhux – bħal fil-każ tallum – minħabba xi ħaġa – il-bejgħ tal- vettura – li seħħet wara. Billi għalhekk ma hemm ebda raġuni teħles lill-attriċi mir- responsabbiltà taħt l-art. 10 tal-Kap. 104, l-aggravju huwa miċħud. L-attriċi tgħid ukoll illi ma hijiex marbuta li tħallas għax, bi ksur ta' kondizzjoni oħra tal-polza, il-konvenut Lejman, is-sewwiq, kellu anqas minn ħamsa u għoxrin sena meta seħħ l-inċident. Kif sewwa qalet l- ewwel qorti, iżda, din ma kinitx il-premessa li fuqha huma msejsa t- talbiet tal-attriċi u għalhekk, biex jitħares id-dritt ta' difiża tal-konvenuti, din ir-raġuni ta' ineffikaċja tal-polza ma tistax titressaq f'dan l-istadju. Għal dawn ir-raġunijiet il-qorti tiċħad l-appell tas-soċjetà attriċi u L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm tal-appell, tħallashom is- soċjetà attriċi, b'dan illi l-ispejjeż tal-intervenuti jħallsuhom l-istess intervenuti fil-kawża. Giannino Chanwong Johnston Konate Anthony Depares Valenzia Konate Mark Rizzo Naudi Prim Imħallef Deputat Reġistratur gr