QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMHALLEF Fedele. Abigail Ducker LL.D., Dip. Illum 14 ta' Dicembru, 2017 Il-Qorti: Rat ir-rikors ipprezentat mill-attrici, li permezz tieghu ippremettiet: Illi l-partijiet ikkontrattaw iz-zwieg fit-tlieta u ghoxrin (23) ta' Marzu tas-sena elfejn u hamsa (2005) f'Malta u dan kif jirrizulta mic-certifikat taz-zwieg anness u markat Dok A; Illi minn dan iz-zwieg il-partijiet ma kellhomx tfal; 3. Illi l-partijiet izzewgu biss wara li kienu ilhom jafu 'l xulxin Illi bejn il-partijiet hemm ghoxrin (20) sena differenza fl-eta u l-esponenti kellha 23 u l-intimat kellu 43 meta ltaqa maghha; Illi anke matul dan iz-zwieg qatt ma kien hemm hajja ta' mizzewgin bejniethom billi l-partijiet ma setghax ikollhom tfal, u minhabba f'hekk lanqas ghexu hajja ta' mizzewgin; Illi l-partijiet isseparaw minn ma xulxin permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni li sar nhar l-ewwel (1) jum ta' Lulju tas-sena elfejn u hmistax (2015); Illi l-kunsens tal-partijiet jew min minnhom kien vizjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewga, jew fuq id-drittijiet u obbligi essezjali tal-hajja mizzewga jew stante li kien hemm anomalija psikologika serja li ghamlitha impossibbli ghall-partijiet li jwettqu l-obbligi essenzjali taz- zwieg; tal-partijiet jew min minnhom nkiseb bl- eskluzjoni pozittiva taz-zwieg innifsu jew ta' xi wiehed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewga jew tad-dritt ghall-att taz-zwieg; Illi l-kunsens tar-rikorrenti inkiseb b'qerq dwar xi kwalita tal- parti l-ohra li tista mix-xorta taghha tfixkel serjament il-hajja mizzewga; Talbet ghar-ragunijiet premessi li l-konvenut ighid ghaliex din il- Qorti m'ghandhiex previa kull dikjarazzjoni necessarja u moghtija il-provvedimenti opportuni: Tiddikjara u tiddeciedi li z-zwieg kuntrattat bejn il-kontendenti fit-tlieta u ghoxrin (23) ta' Marzu tas-sena elfejn u hamsa (2005) huwa null ghall-finijiet u effetti kollha tal-Ligi; Bl-ispejjez kontra l-intimat ingunt ghas-subizzjoni; Rat il-lista tax-xhieda tal-attrici; Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut, li in forza taghha eccepixxa : (fol. Illi preliminarjament, jigi sottomess illi l-allegazzjonijiet tar- rikorrenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt; ragel mizzewweg kif inhu xieraq u kif tirrikjedi l-hajja mizzewwga fuq bazi regolari u kif ser jigi ppruvat aktar 'il quddiem matul is-smigh tal-kawza; Illi kienet precizament ir-rikorrenti li kienet cahdet milli taghmel l-att taz-zwieg mal-intimat stante li kienet tippreferi tintefa tara l-programmi fuq it-televizjoni jew fuq il-kompjuter hekk kif l-intimat jasal id-dar wara x-xoghol jew inkella tmur ghand il-familjari taghha u ddum sal-ghaxra ta' billejl u thallih jistenniha d-dar; Illi dan l-agir kien ukoll jigi fis-sehh fil-weekend fejn kien jirrendi r-relazzjoni ta' bejn il-partijiet difficcli sabiex tinzamm; 5. Illi r-rikorrenti kienet tahdem matul il-gimgha u ghalkemm hija ma kienetx tahdem fil-weekend xorta kienet tichad lill-intimat milli tippreparalu l-ikel appena jasal mix-xoghol; Illi l-intimat ghalkemm ir-rikorrenti kellha salarju mill-impjieg taghha xorta wahda kien jghaddilha l-paga li jisthoqqilha fl- ahhar tax-xahar u li hija kienet tibghat l-istess gewwa pajjizha fil-Marokk sabiex tkompli tibni l-post illi kellha gewwa dak il-pajjiz bl-intenzjoni illi fil-futur kellhom imorru flimkien jabitaw gewwa fih; Illi huwa minnu illi l-intimat ma setghax ikollu tfal izda huwa ghadda minn trattament mediku sabiex dan ikun possibbli u prova ta' dan qeghdin jigu annessi Dokument DLF 1 sa Dokument DLF 9; Illi l-kunsens taz-zwieg qatt ma kien vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' gudizzju fuq il-hajja mizzewwga, jew fuq id- drittijiet u l-obbligi essenzjali tal-hajja mizzewwga stante li kien hemm xi anomalija psikologika serja li ghamlitu impossibbli ghall-intimat li jwettaq l-obbligu essenzjali taz- zwieg minn naha tieghu ghajr hlief minn naha tar-rikorrenti illi ghamlet minn kollox sabiex tizzewweg malajr biex b'hekk tkun tista tinghata l-visa u l-passaport sabiex tirrisjedi gewwa Malta; Illi l-intimat kien sincier mill-bidu nett qabel ma zzewweg illi jinforma lir-rikorrenti bil-problema tieghu li ma jistax ikollu ulied sakemm jaghmel xi trattament mediku u li r-rikorrenti kienet accettat dan stante illi t-tnejn li huma sifru gewwa l- Marokk sabiex li dawn ippartecipaw fih it-tnejn; testijiet partikolari u Illi l-kunsens taz-zwieg minn naha tal-intimat ma nkisibx bl-eskluzjoni pozittiva taz-zwieg innifsu jew ta' xi tal-hajja jew aktar mill-elementi essenzjali wiehed mizzewwga jew tad-dritt ghall-att taz-zwieg u dan kif ser jigi ppruvat aktar tard matul is-smigh tal-kawza; Illi illum il-gurnata bl-agir tar-rikorrenti l-operazzjonijiet li l-intimat ghadda minnhom sabiex ikollu l-ulied safa kollu fix-xejn ghaliex issa sabiex huwa jkollu l-ulied u li huwa konvint li issa dan huwa possibbli irid jerga japplika mill-gdid u jkompli l-process mediku appena jerga jsib mara li ma jkollix ulied; Illi wara dan kollu kien jidher bic-car illi r-rikorrenti kellha motivi ulterjuri sabiex tizzewweg lill-intimat; Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi l-intimat jitlob lil din il-Qorti sabiex fuq ir-ragunijiet sopra indikati tiddikjara li z-zwieg bejn il- kontendenti tat-tnejn u tletin (23) ta' Marzu tas-sena elfejn u hamsa (2005) huwa validu ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi; Bl-ispejjez kollha kontra r-rikorrenti; Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenut; Rat id-dokumenti kollha esebiti u l-atti proċesswali kollha; Rat l-affidavits tal-partijiet; Semgħet lill-konvenut jixhed in kontro-eżami; Rat in-noti ta' sottomissjonijiet ippreżentati mill-abbli difensuri tal- partijiet; Rat illi l-kawża ġiet differita għas-seduta odjerna sabiex tingħata s- sentenza. Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Il-Qorti għandha quddiemha talba sabiex iż-żwieġ bejn l-attriċi u l- konvenut, li ġie ikkontrattat fit-23 ta' Marzu 2005, jiġi ddikjarat null u bla effett fil-liġi ai termini tal-Artikoli 19(1)(c) u/jew19(1)(d) u/jew 19(1)(f) tal- Att Dwar iż-Żwieġ1. PROVI Il-fatti tal-każ in eżami, in suċċint, huma s-segwenti: Il-partijiet iżżewġu fit-23 ta' Marzu 20052 ġewwa r-Reġistru Pubbliku wara li kien ilhom jafu lil xulxin biss xahrejn. Fil-jum taż- żwieġ, l-attriċi kellha tlieta u għoxrin (23) sena u l-konvenut kellu tnejn u erbgħin (42) sena u cioe hemm differenza ta' kważi għoxrin sena fl-etajiet tagħhom. Miż-żwieġ ma twieldux tfal. Il-partijiet għaddew minn diversi konsulti, testijiet u interventi mediċi, kemm hawn Malta3 u wkoll fil-pajjiż tal-oriġini tal-attriċi, Santa Venera, bl-iskop illi jikkonċepixxu tarbija. Illi l-Qorti ssib li hemm diversi diskrepanzi fil-verżjonijiet mogħtija mill- partijiet. Illi huma ma jaqblux min minnhom ippropona ż-żwieġ lil xulxin, bl-attriċi tgħid li wara ftit żmien joħorġu flimkien, hi marret ġimgħa l- Marokk u meta ġiet lura talabha biex tiżżewġu. Min-naħa tiegħu il- konvenut jgħid illi kienet hija li ħarġet bl-ideja li jiżżewwġu4. Il-verżjoni tal-attriċi L-attriċi ssostni li ż-żwieġ bejn il-partijiet huwa null stante n-nuqqasijiet tal-konvenut fosthom illi huwa ma setax ikollu tfal. 1 Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta 2 Ċertifikat taż-żwieġ relattiv jinsab esebit fol. 4 3 Il-files mediċi tal-partijiet jinsabu esebiti fol. 4 Kontro-eżami tal-konvenut fl-udjenza tas-26 t'Ottubru 2016, fol. Permezz tal-affidavit tagħha5, l-attriċi A B, tixhed kif ommha ma kinitx qablet li x-xhud tiżżewweġ lill-konvenut u dana stante li ma kinitx tafu u kien ferm ikbar minnha fl-eta`. Minkejja dan, hija xorta ħadet dan il-pass għaliex kienet żgħira u ma kinitx taf x'jiġifieri tidħol għaż-żwieġ. Tgħid illi C ħeba minnha l-fatt li ma jistax ikollu t-tfal minkejja li kien jaf biha qabel ma żżewġu. "Lili qatt ma qalli xejn sa wara li żżewwiġna u meta bdejna nippruvaw għat-tfal u ma stajtx ninqabad tqila morna għamilna testijiet." Tgħid illi meta marru għand it-tabib, il-konvenut qallu li ħadd minn ħutu ma seta jkollu t-tfal. Dan kien xi sena u nofs wara ż- żwieġ, meta hija saret taf bil-problema fil-familja tiegħu u li anke ħutu s- subien għandhom l-istess problema. L-attriċi ħassitha dispjaċuta ferm li kien ħbielha ħaġa bħal din. Minn hemmhekk beda l-inkwiet u "qisna ma bdejniex ngħixu l-ħajja li konna ngħixu qabel daqs ħames jew sitt snin ilu." Hija tispjega li C kellu ħafna pusses fuqha dwar dak illi tilbes. Ried iżommha d-dar u ma kienx la joħroġha u lanqas iħalliha toħroġ weħidha. "Meta imbagħad bdejt naħdem u ltqajt ma' ftit ħbieb kien jagħmel minn kollox biex iwaqqafni milli nitħallat man-nies… Kien hemmhekk li jien indunajt li dan iż-żwieġ jien dħalt fih mingħajr ma kont naf għalxiex dieħla u b'ingann għax C lili qabel iż-żwieġ wara xahrejn kont naħseb li hu mod, pero C li llum nħares lura u ngħid għamilt dawn l-għaxar snin miegħu, assolutament ma huwiex id-C li kont naħseb li kien qabel" Illi l-attriċi tiċħad li hija żżewġet lill-konvenut sabiex tkun tista' tingħata l- viża. Tgħid li kieku l-iskop tagħha kienet il-viża ma kellhiex għalfejn tibqa' fiż-żwieġ għal ħdax-il sena. Fi kliemha: "C se jkompli jigdeb u jgħid li ż-żwieġ tagħna kien biss farsa biex jien ikolli l-opportunita`li nieħu viża u passaport malti. Jiena xtaqt li jkollna ħajja feliċi dejjem u li jkollna t-tfal tagħna iżda dan iż-żwieġ mill-bidu kien imtappan għal fatt li C qatt ma qalli bil-problema li kellu. Hu naqas li jkun sinċier miegħi mill- bidu u mhux jien."6 36 6 Affidavit ulterjuri fol. Il-verżjoni tal-konvenut Skond il-konvenut C D7, l-ewwel erba' snin taż-żwieġ tal-partijiet kienu tajbin u ma kellhomx disgwid. Kien fil-ħames sena li beda jinqala' l- inkwiet għaliex l-attriċi bdiet tippreferi toħroġ ma' sħabha milli miegħu u ssiefer ta' sikwit lejn pajjiżha mingħajru. Il-konvenut jinsisti li huwa dejjem wettaq dmiru ta' raġel miżżewweġ u dejjem ġab rispett lill-familja tagħha. Kienet l-attriċi li kienet tonqsu fid- dmirijiet tagħha lejh fosthom li ma jkollhiex intimita` miegħu u wkoll li ma ssajjarlux fi tmiem il-ġimgħa minkejja li ma kinitx taħdem. Illi għalhekk iż-żwieġ tagħhom huwa validu, iżda jekk il-Qorti hija tal-fehma li huwa null, dan ċertament mhux għal tortijiet attribwibbli lilu. "Jiena nħoss illi dan iż-żwieġ qatt ma kien żball u li għandu jiġi kkonfermat bħala validu skond ir-rikjesti tal-liġi." Il-konvenut mhuwiex ċar fil-ħsibijiet tiegħu dwar il-validita o meno ta' dan iż-żwieġ għaliex filwaqt illi jitlob lill-Qorti tikkonferma l-validita` taż- żwieġ tagħhom, huwa jressaq għall-attenzjoni tal-Qorti argumenti favur in-nullita` tiegħu. Fil-fatt il-konvenut, filwaqt illi jinsisti li ż-żwieġ tiegħu mal-attriċi huwa validu, jgħid illi l-attriċi riedet tiżżewweġ ta' malajr sabiex b'hekk tkun tista' tingħata l-viża u l-passaport Malti. "Hija ħadet il-passaport kif xtaqet mill-bidu nett u ddeċidiet li nisseparaw u qabdet u telqet mid-dar." Il-konvenut isostni illi hu sa mill-bidu nett qabel iż-żwieġ kien informa lill- attriċi bil-problema tiegħu li ma jistax ikollu ulied sakemm jagħmel xi trattament mediku. "Jiena mill-bidu nett tar-relazzjoni kont avżajtha illi jiena ma jistax ikolli tfal u nfatti għanki avżajtha illi ż-żewġ ħuti s-subien m'għandomx tfal lanqas. Għal dan hija wieġbet li illum hawn ir-rimedji u mmorru għalihom. Jiena avżajtha mill-ewwel illi jekk hija trid li ma nkomplux bir-relazzjoni ta' bejnietna minħabba li jiena għandi dik il- problema f'dejha iżda hija nsistit li hemm intervjenti mediċi." Fil-fatt huma bdew it-testijiet fil-Marokk u mbagħad komplew hawn Malta. Jippreżenta8 serje ta' dokumenti lkoll iddatati fl-2014 illi jindikaw l- interventi u t-testijiet mediċi li kien għaddej minnhom rigward l-istess problema. Jinsisti li r-rispons tat-tobba dejjem kien li b'dawn l-interventi huwa seta' jkollu t-tfal. Il-konvenut jallega li l-attriċi kellha motivi oħra biex tiżżewġu għaliex fil- mument li huwa għamel l-interventi mediċi kollha neċessarji sabiex il- koppja jkollhom wild, l-attriċi telqet mid-dar. Meta ġew isejħa għall-IVF, hija kienet laħqet telqet mid-dar matrimonjali. Jgħid li ma jistax jifhem għalfejn ħallietu jgħaddi mill-uġiegħ kollu, li kienet ben konsapevoli dwaru stante li hija taħdem l-isptar, biex imbagħad waqqfet kollox. PRINĊIPJI LEGALI F'dan l-istadju, l-Qorti ser tgħaddi sabiex tiddiskuti l-kawżali li fuqhom hija msejsa l-kawża odjerna u cioe l-Artikoli 19(1)(c), 19(1)(d) u 19(1)(f) tal-Att dwar iż-Żwieġ, illi jistipulaw: 19. (1) B'żieda mal-każijiet fejn żwieġ disposizzjoni oħra ta' dan l-Att, żwieġ ikun null: (ċ) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb b'qerq dwar xi kwalità tal-parti l-oħra li tista' mix-xorta tagħha tfixkel serjament il-ħajja miżżewġa; (d) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun vizjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju fuq il-ħajja miżżewġa, jew fuq id- drittijiet u d-dmirijiet essenzjali jew b'anomalija psikoloġika serja li tagħmilha impossibbli għal dik il-parti li taqdi l- obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ; (f) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb bl- esklużjoni pożittiva taż-żwieġ innifsu, jew ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, jew tad-dritt għall-att taż-żwieġ; ikun null skont xi tagħha, Il-Qorti sejra tgħaddi sabiex teżamina n-nullita' taż-żwieġ o meno taħt dawn it-tliet artikoli separatament, u fl-ewwel lok, taħt l-Artikolu 19(1)(c). Dwar l-Artikolu 19(1)(c) u cioe' li l-kunsens tar-rikorrenti nkiseb b'qerq dwar xi kwalita' tal-parti l-oħra li tista' mix-xorti tagħha tkixkel serjament il-ħajja miżżewġa, issir referenza għall-kawża fl-ismijiet Pierina Azzopardi Mamo vs. Kreuzberg Drake fejn ġie dikjarat li "Kwantu għal "qerq" .… dan ċertament hu motiv ta' nullita` tal-ftehim jew tal-kuntratt kif hekk del resto jiddisponi l-Artikolu 981(1) tal-Kodiċi Ċivili. L-egħmil doluż pero` ma jista' qatt ikun preżunt u għandu jiġi pruvat (Artikolu 981(2)). Il-qerq irid ikun tali li jkun jista` jbiegħed ir-raġuni u jegħleb il-volonta`". Illi l-leġislatur Malti llimita l-qerq fuq "xi kwalita tal-parti l-oħra li tista' mix-xorta tagħha tfixkel serjament il-ħajja miżżewġa".10 Illi l-Qrati tagħna dejjem sostnew li ż-żwieġ ikun null skond dan is-sub- artikolu jekk waħda mill-partijiet tagħti l-kunsens tagħha għax tkun ġiet imqarrqa jew mill-parti l-oħra jew minn xi ħaddieħor dwar xi kwalita tal- parti l-oħra.11 fl-ismijiet Stephen Dos Santos Calcado vs. Avukat Francesco Lauri-Lucente-sentenza Depasquale et nomine12 il-Qorti ċċitat dak stipulat fis-sentenza deċiża mill-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Louis Zammit Calleja vs. Georgia Zammit Calleja xebba Ackhdr, fejn ikkwotat b'approvazzjoni dak li jgħid l-awtur L. Wrenn fil- ktieb tiegħu "Annulment" fejn ġie sostnut li sabiex ikun hemm nullita` ta' żwieġ fuq il-bażi li l-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb b'qerq dwar xi kwalita` tal-parti l-oħra li tista' mix-xorta tagħha tfixkel serjament il-ħajja miżżewġa, huwa meħtieġ li tali kwalita`: 9 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' Diċembru 2002 (Ċitazzjoni Numru 1176/2000/1PS) 10 Carmelo sive Charles Kerr vs. Anna Kerr nee' Mayo, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz. 2469/1997RCP) u AB vs. Dr. Leontine Rodo et noe. deċiża mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja), fis-6 t'April 2017, (Rikors Ġuramentat: 21/16AL) 11 Fattah xebba Xuereb Bianco vs Dr. A. Kerr et, deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit- 22 ta' Novembru 1982, kif iċċitata b'approvazzjoni f'Carmelo sive Charles Kerr vs. Anna Kerr nee' Mayo, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz. 2469/1997RCP) 12 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fid-9 ta' Diċembru 2002 (Ċitazzjoni Numru 1781/1998/1PS) 13 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Civili fid-19 ta' Ottubru 1988 1. tkun waħda inerenti għall-persuna u mhux xi att fil-passat; 2. tkun preżenti fil-mument taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ; 3. tkun gravi jew oġġettivament jew soġġettivament; 4. ma tkunx magħrufa lill-parti l-oħra; 5. tiġi mistura maritali; jiġi ottjenut il-kunsens 6. trid tipprovoka kriżi meta tiġi skoperta, għax inkella jitqies li l-iżball ma kienx sostanzjali. Din il-kawżali ġiet ukoll ikkonsidrata fil-każ John Stagno Navarra vs. Paula sive Polly Fenech Massa fejn ġie osservat li:- Il-leġislatur Malti, iżda, għażel li jillimita l-qerq, bħala kawża ta' nullita' ta' żwieġ, għall-qerq dwar dawk il- kwalitajiet, oġġettivament gravi, li jinċidu fuq l-essenza, il-proprjetajiet u l-għanijiet taż-żwieġ". Illi l-Qorti tirreferi wkoll għall-artikolu 19(1)(d) tal-Att dwar iż-Żwieġ illi fuqu wkoll l-attriċi ssejjes l-azzjoni tagħha. Illi b'difett serju ta' diskrezzjoni dwar il-ħajja miżżewġa u/jew l-elementi essenzjali tagħha, il-leġislatur ma riedx ifisser sempliċement kwalsiasi stat ta' immaturita' li parti jew oħra fiż-żwieġ tista' tkun fiha fil-mument li jingħata l-kunsens reċiproku. Li kieku l-leġislatur irrikjeda maturita' sħiħa u perfetta, ftit jew addirittura ebda żwieġ ma kien ikun validu. Kunsens validu iżda jeħtieġ konoxxenza sħiħa ta' dak kollu li jkunu deħlin għalih il-partijiet u impenn għall-obbligi u d-drittijiet konjugali kemm fil-preżent kif ukoll fil-futur. Dan ifisser illi l-partijiet irid ikollhom dik il-maturita' li 14 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-22 ta' Mejju 1995 (Ċitazzjoni Numru 591/94VDG) kapaċi jirriflettu id-dmirijiet u r- fuq tagħmilhom responsabbiltajiet li ġġib magħha l-ħajja miżżewġa u jkunu għalhekk kapaċi jerfgħu u jwettqu l-istess matul il-ħajja matrimonjali tagħhom. Inoltre l-partijiet irid ikollhom dik il-maturita' affettiva, liema maturita` affettiva tkun fil-konfront ta' xulxin. Jekk xi waħda minn dawn l-elementi hija b'xi mod nieqsa, allura hemm difett tad-diskrezzjoni tal-ġudizzju kif rikjest mill-liġi. Illi mill-ġurisprudenza kostanti ta' dawn il-Qrati jidher ċar illi l-kunsens mogħti fil-kuntratt matrimonjali mhuwiex dak il-kunsens sempliċi rikjest fil-kuntratt in ġenerali għaliex il-kuntratt taż-żwieġ huwa wieħed sui generis u ta' ordni pubbliku. Illi għalhekk il-partijiet f'kuntratt ta' żwieġ mhux biss irid ikollhom il-kapaċita' li jagħtu dak il-kunsens, iżda li l- istess irid jiġi mogħti bl-aktar mod liberu u xjenti għal dak kollu li tirrikjedi r-rabta taż-żwieġ.15 Kif jispjega l-awtur Markham "e' necessaria la discrezione non tanto per l'atto in se, al momento di emettere il consenso, quanto per gli impegni per il futuro. fid-deċiżjoni Renato Caruso vs. Sharon Caruso nee' Migneco mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu, 2003 (Ċitazzjoni Numru. 17 Sharma Mario Francesco, Incapacita' di Natura Psichica in Matrimonio Canonico: Fra Tradizione e Rinnovamento, (Ir-Rabat (Għawdex), 1991), pp. 231, 233– kif rappurtat fid-deċiżjoni Renato Caruso vs. Sharon Caruso nee' Migneco mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu, 2003 (Ċitazzjoni Numru. 484/1995/2RCP) 18 Markham Francesco, Il Diritto Canonico Matrimoniale, (Birżebbuga, 1994), p. 97 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Angela All Dalli Golden vs. Joseph All mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-4 ta' Novembru 1994 faithful, ordered to the good of the spouses as well as to the procreation and education of the offspring"19 Illi l-Qorti tirreferi wkoll għall-artikolu 19(1)(f) tal-Att dwar iż-Żwieġ u tirrileva li sabiex tiġi milqugħa talba għal dikjarazzjoni ta' nullita' taż- żwieġ f'dan il-kuntest, irid jiġi neċessarjament provat li xi wieħed mill- partijiet, jew it-tnejn, għamel simulazzjoni totali jew parzjali tal-kunsens tiegħu jew tagħha. Illi kif ġie spjegat fil-każ Alfred Schiavone vs. Maria Scicluna Refugio, "ikun hemm simulazzjoni meta, fil-mument tal-għoti tal-kunsens matrimonjali parti jew oħra (jew it-tnejn) esternament turi li qed tagħti l-kunsens matrimonjali iżda nternament u b'att pożittiv tal-volonta' tagħha tkun qed tiċħad il-kunsens għal dak iż-żwieġ (simulazzjoni totali) jew, dejjem b'dak l-att pożittiv tal-volonta', tkun qed teskludi xi element jew proprjeta' essenzjali għaż-żwieġ (simulazzjoni parzjali)". Illi meta wieħed jitkellem dwar l-esklużjoni taż-żwieġ jew wieħed mill- elementi essenzjali tiegħu, wieħed irid jifli jekk il-kontendenti jew wieħed minnhom, allavolja hu kapaċi jagħti kunsens validu għaż-żwieġ, pero' bl-atti tiegħu qabel u fil-ħajja miżżewġa, jew bl-ommissjoni tiegħu, eskluda a priori ċertu obbligi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, cioe', issimula l-kunsens tiegħu totalment fejn eskluda a priori ż-żwieġ, jew inkella fejn waqt il-kunsens hu jew hi eskludew xi waħda jew aktar mill- elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, u cjoe' saret simulazzjoni parzjali.21 Illi taħt l-artikolu 19(1)(f) trid issir distinzjoni ċara bejn żwieġ li jfalli minħabba ċirkostanzi li jirriżultaw waqt iż-żwieġ, u żwieġ li jfalli għax xi wieħed mill-partijiet minn qabel ma ta l-kunsens tiegħu, kien ġja' mentalment dispost li ma jottemprax ruħu ma' xi waħda jew aktar mill- 19 Chipchase, Pedro Juan, Matrimonial Consent in Code of Canon Law Annotated (L-Isla, 1993), p. 686 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Lydia BerryBriffa Zahra vs. Dr. Ian All Meilag et. noe. mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, fl-1 t' Ottubru, 2002, (Ċitazzjoni Numru. 390/1999/1RGM) 20 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (VDG), 31 ta' Jannar 1996 21 Sharon Axiak vs. Francis Mattinson - Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 15 ta' Marzu 2000 obbligi matrimonjali. Fl-ewwel ipotesi hemm ir-raġunijiet li jagħtu lok għal separazzjoni u fit-tieni ipotesi hemm l-estremi tal-annullament.22 Illi għar-rigward tas-simulazzjoni totali, il-Qorti fil-każ Calleja Ghirxi vs. Marquet qalet illi biex ikun hemm simulazzjoni totali irid jiġi ppruvat li l- finis operis taż-żwieġ ġie effettivament eskluż mill-vera rieda ta' parti jew oħra, għalkemm formalment tkun seħħet iċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ. Il-Qorti f'deċiżjoni oħra tagħha qalet illi jekk tmur għaċ-ċerimonja tat-tieġ u internament tissostitwixxi l-idejat tiegħek fuq x'inhu żwieġ jew inkella xort' oħra teskludi l-veru kunċett taż-żwieġ, hi forma ta' simulazzjoni totali.24 Illi mbagħad fil-każ Anna Caruso vs. John Pace Ross, il-Qorti spjegat is- jew kliem esterni ma "meta simulazzjoni bħala jikkorrispondux għall-kunsens intern li jkun ingħata". Fil-każ Schembri Jones vs. Stagno Navarra Ellul Martin il-Qorti spjegat is-simulazzjoni totali f'dawn il-kliem:- "għalhekk min esternament ikun wera li qed jagħti l- kunsens matrimonjali iżda ikun internament u b'att pożittiv tal-volonta' tiegħu qed jiċħad il-kunsens għal dak iż-żwieġ ikun qed jissimula l- kunsens tiegħu". Illi meta niġu għas-simulazzjoni parzjali dina tfisser l-esklużjoni pożittiva ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa. L-Att dwar iż-Żwieġ ma jagħtix definizzjoni ta' x'inhuma l- obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ, iżda mill-ġurisprudenza kostanti tagħna l-elementi li dejjem ġew ritenuti bħala l-obbligazzjonijiet tal-ħajja l-atti, ġesti 22 Ali Le Moal vs. Mary All - Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 5 ta' Ġunju 2002 (Ċitaz: 1733/01RCP) 23 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Lulju, 1982 – kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Mayo, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz. 2469/1997RCP) 24 Orland vs. Dr. Albert S. Camilleri Known As Pirotta – Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 22 ta' Ġunju 1988– kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Mayo, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz. 2469/1997RCP) 25 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Marzu, 1995, kif rapportata f' Emanuel Walter Wait vs. Mona Lisa Wait, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 1 t'Ottubru 2002 (Ċitaz. 801/1996RCP) 26 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 14 ta' Awissu 1995, kif rapportata f'Emanuel Walter Wait vs. Mona Lisa Wait, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 1 t'Ottubru 2002 (Ċitaz. miżżewġa huma l-unjoni permanenti, esklussiva u irrevokabbli, diretta għall-komunjoni ta' ħajja u prokrejazzjoni u t-trobbija tal-ulied. Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-każ Abdel Wahed vs. Dr. Yana Azzopardi Mamo Farrugia Thornton et. noe.27 elenkat l-elementi essenzjali taż-żwieġ bħala l- kommunjoni tal-ħajja konjugali, l-indissolubilta' tar-rabta taż-żwieġ, id- dritt għall-fedelta' u d-dritt għall-prokrejazzjoni ta' l-ulied. L-istess elementi ġew ikkonfermati wkoll fil-kawżi Camilleri Known As Pirotta vs. Behan u Doublet vs. Connell. Din il-Qorti tagħmel referenza għall-kawża fl-ismijiet Dujic Charles vs. Dujic Matilde30 fejn ġie ritenut li "rigward x'inhuma l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ, dawn huma dawk l-elementi li dejjem ġew ritenuti bħala l-obbligazzjonijiet tal-ħajja miżżewġa u cjoe` dik ta' unjoni permanenti, esklussiva w irrevokabbli, diretta għal komunjoni ta' ħajja u l-prokreazzjoni u t-trobbija ta' l-ulied. Tant illi għalhekk jekk xi waħda mill-partijiet ma jkollhiex il-kapaċita' kollha biex tassumi dawn id- dmirijiet, iż-żwieġ li jiġi hekk kreat ma jistax ikun wieħed validu....Teżisti simulazzjoni parzjali meta persuna teskludi biss waħda jew aktar mill- elementi essenzjali rikjesti biex jiġi stabbilit iż-żwieġ bħal per eżempju, l- esklużjoni tal-prokreazzjoni u trobbija ta' l-ulied, jew l-esklużjoni ta' l- obbligu tal-fedelta` lejn il-parti l-oħra". APPLIKAZZJONI TAL-PRINĊIPJI LEGALI GĦALL-KAŻ ODJERN Illi stabbiliti dawn l-aspetti legali tal-kunċetti tal-qerq, tad-difett serju fid- diskrezzjoni tal-ġudizzju u tas-simulazzjoni tal-kunsens, il-Qorti ser tgħaddi, sabiex tagħmel is-segwenti konsiderazzjonijiet fid-dawl tal- provi miġbura. 27 Irrappurtat bħala C vs. D, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (FD), 14 ta' Lulju 1994 28 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 9 t' Ottubru 1990 - kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Mayo, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz. 2469/1997RCP) 29 Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 30 ta' Jannar 1991 - kif rapportata f'Mifsud Carmelo sive Charles vs. Mifsud Anna nee Mayo, Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, 13 ta' Novembru 2002 (Ċitaz. 2469/1997RCP) 30 Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja), 2 t'Ottubru 2003 (Ċitazz: 1264/1997RCP) Illi dwar l-ewwel kawżali tal-qerq, il-Qorti hija tal-fehma li l-attriċi ma rnexxiliex tipprova li l-konvenut ħbielha konxjentement il-fatt li hu ma kienx jista' jkollu t-tfal. Illi kien jispetta lilha li tressaq din il-prova stante li l-qerq ma jistax jiġi preżunt. Illi l-konvenut jiċħad kategorikament li huwa ħbielha dan il-fatt u jgħid li mill-ewwel kien informaha b'dan u kien taha ċ-ċans taħsibha jekk tridx tkompli bir-relazzjoni miegħu minkejja l- problema li kellu. Illi fid-dawl ta' din il-kontestazzjoni, l-attriċi kellha tressaq provi konvinċenti sabiex il-Qorti tista' tkun moralment konvinta li l-konvenuta ħbielha difett daqstant gravi fil-kuntest tal-ħajja miżżewġa, għab-bażi ta' liema difett il-Qorti tista' tiddikjara n-nullita` taż-żwieġ. Illi inoltre, kif intqal fil-ġjurisprudenza appena ċċitata, sabiex il-qerq ikun tali li jinvalida ż-żwieġ, irid jipprovoka kriżi meta jiġi skopert, għax inkella jitqies li l-iżball ma kienx sostanzjali. Fil-każ odjern, ma jidhirx li l-aħbar li l-konvenut ma jistax ikollu tfal, ikkawżat xi kriżi u dana għaliex il- partijiet baqgħu miżżewġin għal tmien snin wara d-data meta l-attriċi ssostni li saret taf li l-konvenut ma jistax ikollu tfal. Inoltre l-partijiet ma qatgħux qalbhom u bdew l-interventi mediċi neċessarji sabiex ikollhom it-tfal. Rigward l-attriċi żżewġitu biss sabiex setgħet tikseb il-passaport Malti. Il-Qorti ma taqbilx u tikkondividi l-opinjoni tal-attriċi li kieku dan biss kien l-iskop tagħha fiż- żwieġ, hija ma kinitx iddum miżżewġa għal għaxar snin. Fi żmien ħames snin, l-attriċi kellha dritt tapplika għall-passaport Malti. Fil-fatt, hija diversi drabi xehdet fis-sens li hija ppruvat issalva ż-żwieġ tal- partijiet u li kienet xtaqet illi jkun żwieġ feliċi. Illi prima facie meta, wieħed iqis illi l-partijiet damu għarajjes biss għal xahrejn, u jqis ukoll id-differenza fl-etajiet tagħhom jista' jasal għall- konklużjoni mgħaġġla illi dan iż-żwieġ ma kienx validu. Iżda meta wieħed jikkonsidra sewwa l-fatti, jara li l-partijiet daħlu għaż-żwieġ b'maturita`. Il-konvenut jinsisti li huwa kien iħobb lill-attriċi u baqa' jħobbha anke wara li sseparaw. L-attriċi ma tistax titwemmen li hija kienet wisq żgħira u li ma kinitx taf għal xiex kienet dieħla. kapaċi terfa' l-obbligi, id-dmirijiet u r-responsabbiltajiet li ġġib magħha l- tas-simulazzjoni, il-konvenut il-kawżali ta' żwieġ validu, in eżami huwa każ klassiku ħajja miżżewġa. Hija kellha erbgħa u għoxrin sena u kienet taf tajjeb x'kienu l-obbligi tagħha. Anke l-konvenut kien ben konsapevoli dwar id- dmirijiet tiegħu u kien jaħdem anke xogħol part-time biex il-mara tiegħu ma tkunx nieqsa materjalment u jkun jista' wkoll iħallsilha biex tmur il- Marokk u ġġib il-familjari tagħha hawn Malta. Anke jekk f'xi aspetti huwa kien pussessiv fuq martu, dan ma jfissirx illi huwa ma fehemx id- dmirijiet tiegħu. F'kull żwieġ, il-konjuġi xi drabi jonqsu lil xulxin b'xi mod, iżda b'hekk ma jfissirx illi ż-żwiġijiet kollha huma invalidi. li Il-każ sfortunatament falla wara diversi snin, kawża tan-nuqqas t'ulied konċepiti mill-istess żwieġ. Minħabba din id-diffikolta`, l-aspettattivi taż- żewġ partijiet fiż-żwieġ ma ġewx milħuqa. Fil-fatt, il-partijiet qablu li għall-ewwel erba' snin kollox kien sejjer sewwa bejniethom. Kienet din il-problema tal-ulied, l-ostaklu li ma rnexxilhomx jegħlbu, u li wasslet sabiex il-partijiet jisseparaw. Il-Qorti m'hijiex tal-fehma illi fil-każ in eżami, il-kunsens tal-partijiet kien invalidu. Il-partijiet kellhom il-konoxxenza meħtieġa ta' dak kollu li kienu deħlin għalih. Għaldaqstant il-Qorti m'hijiex sodisfatta li l-attriċi ipprovat, sal-grad li tirrikjedi l-liġi illi l-kunsens tagħha jew tal-konvenut kien ivvizzjat b'difett serju tad-diskrezzjoni tal-ġudizzju fuq il-ħajja miżżewġa, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha, u konsegwentement għan-nullita taż-żwieġ bejniethom. Ma jirriżultax illi l-partijiet jew xi ħadd minnhom ma fehemx l-obbligi tiegħu fiż-żwieġ. Anke jekk iżżewġu f'qasir żmien, il-partijiet kienu jafu l- effetti maħluqa bil-kunsens tagħhom, li jirriżulta għal kollox regolari. Ma jirriżultax lanqas illi huma eskludew xi waħda mill-elementi essenzjali taż-żwieġ. Il-Qorti eżaminat bir-reqqa l-provi miġjuba f'din il-kawża konsistenti primarjament fid-deposizzjonijiet tal-partijiet u ma tista' ssib xejn fihom li b'xi mod jippruvaw il-vizzji tal-kunsens allegati mill-attriċi. Il-kawżali tal- qerq ma ġiex sodisfaċentement illi m'hemmx indikazzjoni li fil-mument illi taw il-kunsens l-elementi tad-diskrezzjoni tal-ġudizzju kienu neqsin mill-partijiet jew min minnhom. Lanqas m'hemm provi li jista' jwassal lil din il-Qorti tikkonkludi li l-partijiet jew xi ħadd minnhom, b'att pożittiv tal-volonta tagħhom, eskludew, fil-mument tal-għoti tal-kunsens, iż-żwieġ innifsu jew wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa. DEĊIDE Illi għalhekk, għal dawn il-motivi, din il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi tiċħad it-talba tal-attriċi, bl-ispejjeż kontra tagħha.