Seduta ta' nhar il-Gimgha 25 ta' Novembru 2016 Bezzina Darmanin v. L-Avukat Generali, il-Kummissarju tal-Pulizija, u Direttur Generali tal-Veterinary and Phyto Sanitary Regulation. Dan huwa appell maghmul mir-rikorrenti minn digriet [id-digriet fil-kompetenza kostituzzjonali taghha, fit-28 ta' April 2016 li permezz tieghu dik il-Qorti laqghet, taht il-kondizzjonijiet minnha indikati fl-istess digriet, it-talba tar- rikorrent ghas-sospensjoni tal-ezekuzzjoni "tad-decizjoni tad-Direttur Generali [intimat] li permezz taghha giet ordnata l-qatla tan-naghag tal- esponenti pendent l-ezitu ta' dawn il-proceduri..". Permezz tal-imsemmi digriet l-ewwel Qorti pprovdiet hekk: "Tipprovdi billi tordna illi pendenti dawn il-proceduri Kostituzzjonali odjerni: "1) Il-bhejjem kollha proprjetà ta' Bonavia Gat Buttigieg Vella ghandhom jigu identifikati u tagged kemm elettronikament kif ukoll permezz ta' "ear tagging"; "2) Il-bhejjem maskili ghandhom jigu kollha sterilizzati; "3) Il-halib kollu li tipproduci l-merhla ghandu jingabar kuljum minn rapprezentant tad-Dipartiment veterinarju. Dan il-halib ghandu jigu meqrud mill-istess Dipartiment u mormi skond regolamenti vigenti dwar skart ta' din ix-xorta; "4) Ghandu rapprezentant tad-Dipartiment darba fix-xahar; "5) F'kaz ta' mewt ta' xi bhima, il-karkassa ghandha tinqered biss bl- awtorità tad-Dipartiment intimat. F'kaz li jkun hemm bzonn li tinqatel xi bhima, dan ghandu fid- jsir bl-awtorizzazzjoni dipartiment indikat mir- rapprezentanti tad-Dipartiment; "6) Il-merhla ghandha tinzamm f'ambjenti regolarment licenzjati skond il-ligi ghat-trobbija tal-annimali. "Dan kollu ghandu jsir unikament a spejjez ta' Ganni Buttigieg Vella li sabiex jiggarantixxi l-hlas tal-istess spejjez qieghed jigi ordnat jipprezenta garanzija bankarja fl-ammont ta' €10,000". tal-Biccerija attrezzat apposta tal-merhla kollha minn jsir kontroll elettroniku "Fin-nuqqas li r-rikorrenti jonqos milli jottempera ruhu ma xi wahda mill-fuq elenkati ordnijiet fi zmien xahrejn mil-lum, il-Qorti tirrizerva li tipprovdi ulterjorment. Permezz tal-appell odjern ir-rikorrent [appellant] qed jitlob li din il- Qorti tvarja d-digriet appellat fis-sens li, filwaqt li tikkonferma l-ewwel [1] u r-raba' [4] kondizzjoni thassar l-kondizzjonijiet elenkati bin-numri tnejn [2], tlieta [3] u hamsa [5], kif ukoll il-kondizzjoni li l-istess rikorrent ghandu jipprezenta garanzija bankarja fl-ammont ta' €10,000 u li l- Huwa qed jibbaza l-appell tieghu fuq l-aggravju li l-ewwel Qorti imponiet numru ta' kondizzjonijiet "ferm iebsa u bla bzonn" li bihom il- pozizzjoni tieghu ser tkun pregudikata. sottomissjonijiet in sostenn tal-aggravju tieghu. [1] Illi l-kondizzjoni li n-naghag ghandhom jigu kollha sterilizzati hija, kemm minghajr gustifikazzjoni fattwali jew legali, kif ukoll hija azzjoni irreversibbli li tippregudika lir-rikorrent b'mod sproporzjonat ghax jekk isir hekk, l-imtaten ma jibqghu tajbin ghal xejn. Huwa jsostni li l-merhla effettivament qeghda tonqos u mhux tizdied, kif ghandu jirrizzulta mill-ezami tat-tags imwahhlin fuq kull Jghid li bl-isterilizzazzjoni tal-imtaten il-merhla hija destinata li tispicca darba ghal dejjem stante li ma hemmx rigenerazzjoni taghha. [2] Jghid li "f'kazijiet ohra simili, fejn instabu annimali minghajr ear-tag fil-kaz ta' Michaelangelo Dalli Bellia, in-naghag ittiehdilhom id- demm minhabba t-testijiet tal-brucellosis [deni irqiq] kif normalment isiru u wara twahlitilhom l-ear-tag fl-istess hin u [n-naghga] ddahlet fis- Isostni li, ghal kuntrarju ta' dak li qed jigri fil-kaz tieghu, fil-kaz tal-imsemmi Michaelangelo Dalli Bellia il-Qorti tal-Magistrati [Ghawdex] bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali ma ordnatx li jigu sterelizzati l-bhejjem masikili u dawn ghadhom hemm sal-lum. Jissenjala li fit-18 ta' Mejju 2016 n-naghag kollha gew ear-tagged mid-Dipartiment u ghalhekk illum il-kondizzjoni relevanti fid-digriet appellat tinsab sodisfatta u d-Dipartiment jaf kemm il-naghga hemm fir- razzett tar-rikorrent. Dipartiment naqas milli jiehu l-kampjuni tad-demm sabiex isiru t-testijiet li solitu jsiru mid-Dipartiment biss u ghas-spejjez tieghu "kif dejjem gara u ghadu jigri sallum" u dan, sabiex id-Dipartiment jizgura li t-testijiet huma korretti. [3] Ir-rikorrent jilmenta wkoll minn dik il-kondizzjoni li permezz jingabar mid- Dipartiment sabiex jigi distrutt. Hu jsostni li dan il-halib li tipproduci l- merhla qed jintuza biss sabiex jixorbu l-hrief li, minghajr il-halib tal-omm, Dan imur kontra l-harsien tal-annimali u jwassal ghal maltrattament tal-bhejjem zghar. [4] Rigward il-kondizzjoni numru 5, ir-rikorrent jilmenta li, is-soltu mal-mewt ta' xi bhima mill-merhla, rahhala ohra jkunu huma stess li jiehdu l-karkassa tal-bhima fil-biccerija sabiex tinharaq hemm u mhux hekk kif elenkat fid-digriet appellat. Ghalhekk, skont hu din il- kondizzjoni tinkorri lir-rikorrent fi spejjez zejda u b'hekk jghid li "dan ipoggih fi pregudizzju serju". [5] Dwar il-kondizzjoni numru 6, ir-rikorrent jilmenta li hu kienu ilu sa mit-2 ta' Dicembru 2012 li pprezenta applikazzjoni mal-MEPA sabiex jirregolarizza r-razzett tieghu skont ir-regolamenti tal-Unjoni Ewropea, izda "minhabba raguni banali tat-tobba veterinarji" u, minkejja diversi talbiet mill-perit u mill-avukat imqabbdin mir-rikorrent "sabiex [il-MEPA] tapprova l-pjanti tar-razzett ghall-ipprocessar tal-applikazjoni u l-post jigi regolarizzat, ma jridux jaghtu l-approval necessarju." u dana, minkejja li d-Dipartiment tas-Sanita ilu zmien li ta l-approvazzjoni tieghu. rikorrent jattribwixxi d-dewmien fl-ipprocessar tal-applikazzjoni tieghu ghall-agir tad-Direttur intimat. Huwa jkompli jissottometti li n-nuqqas ta' licenzjar tar-razzett tieghu m'ghandux jigi attribwit lilu li ghamel dak kollu mistenni sabiex jottjeni l-approvazzjoni, izda huwa n-nuqqas da parti tal- istess Direttur li "qieghed kontinwament jaghmel il-bsaten fir-roti biex il- post ma jigix regolarizzat". [6] Dwar l-ordni kontenuta fid-digriet appellat li t-twettieq tal- kondizzjonijiet kollha ghandu jsir unikament ghas-spejjez tar-rikorrent li ghandu wkoll jaghmel garanzija bankarja fl-ammont indikat fid-digriet sabiex jiggarantixxi l-hlas tal-ispejjez, ir-rikorrent jirribadixxi li, kemm il- procedura tal-ear tagging, kif ukoll il-kontroll elettroniku tal-merhla, isiru dejjem bi spiza tad-Dipartiment u qatt a spejjez tar-rahhal. Din il-parti tad-digriet taghti lok ghal abbuz stante li d-Dipartiment jista' jitlob minghandu hlas ta' spejjez ezorbitanti. Inoltre, dwar il-garanzija bankarja, jghid li din il-kondizzjoni ma kellhiex tigi imposta "ghaliex il-Gvern stess huwa responsabbli skont il- ligi, ir-regolamenti u d-direttivi ewropej mit-testijiet ta' kull animal Huwa obbligu tat-tobba veterinarja addetti mad-Dipartiment li jzommu taht ghajnejhom kull animal li jkun ittestjat ghal kull mard li jidhirlu hu, dejjem bi spejjez tal-Gvern hekk kif dejjem gara s'issa. Minn naha taghhom l-intimati jirribattu ghas-sottomissjonijiet tar- rikorrenti bil-mod segwenti u qed jitolbu li ghall-istess ragunijiet segwenti l-appell ghandu jigi michud. Preliminarjament l-intimati jissollevaw li r-rikors tal-appell gie ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili l-perijodu stipulat mill-ligi ghall- prezentata tar-rikors tal-appell huwa ta' 6 ijiem mid-data li l-appellant jinghata permess mill-ewwel Qorti sabiex jappella minn digriet li huwa ta' natura interlokutorju. L-intimati jispjegaw li fil-kaz odjern, filwaqt li l- permess ghal appell inghata fit-23 ta' Gunju 2016, ir-rikors tal-appell gie prezentat fit-13 ta' Lulju 2016 u ghalhekk, wara l-iskadenza tat-terminu Fil-meritu l-intimati jibdew jissenjalaw li r-rikorrent la hu registrat bhala rahhal mal-awtoritajiet kompetenti, la rregistra skont il-ligi n- naghag in kwistjoni u kien qed izomm merhla ta' naghag mhux f'post licenzjat ghal dak l-iskop. Jissenjalaw li: "Ir-registrazzjoni tal-annimali hija wahda essenzjali sabiex tinzamm tracca tal-annimali u kontroll ghal dak li jirrigwarda mard li jista' jigi trasmess b'mod genetiku. Tali traccjabilita' tipproteggi l-katina tal-ikel u s-sahha pubblika. Is-suspett ta' mard huwa impernjat fuq il-fatt li hemm nuqqas ta' traccjabilita' tal-annimali gja ladarba l-appellant ma rregistrax ruhu [u] il-post fejn kien qieghed irabbi l-annimali [mhuwiex licenzjat] kif rikjest mill-ligi ..… ghalhekk il-mizura li ttiehdet mid- Direttur Generali appellat kienet wahda necessarja fl-interess pubbliku u biex tigi mhsarsa s-sahha pubblika". Fid-dawl tal-premess isostnu li mhux minnu dak sostnut mir- rikorrent li l-kondizzjoni numru 2 dwar l-isterilizzazzjoni hija wahda "ferm iebsa u bla bzonn". Ladarba r-rikorrent dahal fi stat ta' illegalita` kontinwa, bil-ksur tal-ligi kif fuq spjegat, l-attivita` li r-rikorrent jkompli jrabbi n-naghag tikkostitwixxi theddida ghas-sahha pubblika u, ghalhekk, huwa importanti li l-kondizzjonijiet ordnati jigu attwati proprju sabiex il-problema ma tkomplix tikber u taggrava ruhha. Dawn il- kondizzjonijiet huma ta' buon sens intizi sabiex pendent l-proceduri odjerni s-sitwazzjoni tan-naghag tkun kemm jista' jkun ikkontrollata u sorveljata mill-awtoritajiet u, b'mod partikolari il-kondizzjoni numru 2 hija necessarja sabiex jigi evitat li jkomplu jitwieldu aktar annimali li ma jistghux jigu registrati mill-awtoritajiet kompetenti bir-riskju kbir li dawn jiddahhlu fil-katina tal-ikel. Rigward il-pendenza li r-rikorrent ghandu mal-MEPA dwar l- approvazzjoni tar-razzett, l-intimati jissenjalaw li l-MEPA m'ghandhiex bzonn l-approvazzjoni tad-Direttur Generali sabiex tiddeciedi jekk tapprovax l-applikazzjoni tar-rikorrenti u l-post ghadu mhux approvat ghax ir-rikorrent ma segwiex il-procedura li tirrikjedi l-MEPA. minn dokument anness mar-risposta jirrizulta li fid-19 ta' April 2016 il- perit u l-avukati tar-rikorrent gew informati li kien hemm bzonn li r- rikorrent jerga' japplika mill-gdid u jaderixxi ruhu mal-procedura korretta sabiex eventwalment l-applikazzjoni tigi kkonsidrata mill- imsemmija awtorita`. Rigward l-allegazzjoni tar-rikorrent li fil-kaz ta' rahhala ohra d- Dipartiment mexa' mod iehor billi, wara li ttiehdu l-kampjuni minn jissottomettu li kull kaz ghandu l-fattispecie partikolari tieghu li fuqhom trid tittiehed decizjoni. valutazzjonijiet legittimi taghha u waslet ghall-konkluzjoni li tilqa' t-talba ta' kondizzjonijiet li huma proporzjonati meta tigi kkonsidrata li l-attivita` tar-rikorrent hija wahda Dwar l-impozizzjoni tal-garanzija bankarja ghall-hlas tal-ispejjez li qed isiru mid-Dipartiment biex isir dak ordnat mill-ewwel Qorti fid-digriet appellat, l-intimati jghidu li din l-impozizzjoni hija wahda ragjonevoli sabiex jigi assikurat li dak ordnat mill-Qorti jitwettaq u b'hekk jitnaqqas ir-riskju li naghag mill-merhla jew halib taghhom jispiccaw fil-katina tal- ikel bi pregudizzju ghas-sahha pubblika. Konsiderazzjonijiet tal-Qorti Rigward il-punt procedurali sollevat mill-intimati rigwardanti r- peress li ġie stabbilit li d-digriet in kwistjoni ingħata skont l-Artikolu 4(2) isegwi li kif dispost fis-subartikolu (4) tal-istess artikolu l-parti interessata fl-istess proċediment għandha dritt ta' appell quddiem din il-Qorti. vista tal-fatt li [il-Konvenzjoni Ewropea] tipprovdi li l-appell f'dan il-każ huwa dritt tal-parti dan ma jistax ikun suġġett għall-permess tal- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili u għalhekk dak provdut fl-Artikolu 4(4) [tal-Kap. 319] jipprevali fuq dak dispost fl-Artikolu 229 tal-Kap. 83/2012 Ryan Thorpe v. Avukat Generali, deciza 13 ta' Gunju 2013]. Fi kliem iehor id-digriet li minnu qed jappella r-rikorrenti huwa digriet ta' rimedju li jmiss id-dritt fundamentali li jaqa' taħt liġi speċjali, jigifieri l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea li fl-Artikolu 4(4) jipprovdi li fi proċedimenti quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili skont l-istess artikolu kull parti ghandha dritt ta' appell quddiem din il-Qorti. Ghaldaqstant il-punt sollevat mill-intimati fis-sens li r-rikors tal- insostenibbli tenut kont li d-digriet appellat ma jistax jitqies bhala digriet interlokutorju dixxiplinat bl-Artikolu 229 tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Fil-mertu din il-Qorti tibda bl-osservazzjonijiet segwenti li fuqhom ser tibbaza l-gudizzju odjern. [1] Illi s-sitwazzjoni li llum huwa fiha l-appellant holoqha huwa stess, principalment bil-fatt li kienet ghazla tieghu li ma jirregistrax il- merhla mertu tal-kawza u, sekondarjament bil-fatt li hu ghazel li ma jirregistrax lilu nnifsu bhala rahhal u wkoll li naqas milli, qabel ma beda id-debita approvazzjoni mill-awtorita` kompetenti sabiex il-post li fih tinsab il-merhla jkun registrat ghal dak l- Fid-dawl ta' dan, mhuwiex skorrett li jinghad li, fil-prezent, l- attivita` li jiggestixxi l-appellant bhala rahhal tan-naghag hija totalment [2] Illi n-nuqqas tar-registrazzjoni tal-merhla skont il-ligi jikkreja s- suspett li l-annimali jistghu jkunu morda jew ikunu jgorru l-mard. [3] Illi ghandu jirrizulta car li f'dan il-kaz, konsidrat fid-dawl tan- numru kbir tal-merhla, l-esigenza li tigi protetta s-sahha pubblika billi jigi assikurat li l-ebda wiehed minn dawn l-annimali ma jithallat ma' merhliet ohra jew b'xi mod jidhol fil-katina tal-ikel ghal konsum uman, tirrizulta manifestament qawwija. Ferm il-premess, din il-Qorti ser tghaddi sabiex tezamina l-meritu tal-aggravji tal-appellant bazati fuq is-sottomissjoni principali tieghu li l- kondizzjonijiet imposti mill-ewwel Qorti fid-digriet appellat huma "ferm iebsa u bla bzonn". Din il-Qorti, filwaqt li taqbel li l-kondizzjonijiet huma iebsin tenut kont ukoll tan-numru kbir ta' annimali involuti, mhijiex tal- fehma li l-kondizzjonijiet huma bla bzonn. Barra minn hekk ser tezamina wkoll jekk il-kondizzjonijiet imposti jghaddux it-testijiet tar- ragjonevolezza u tal-proporzjonalita`. Fir-rigward huma relevanti s- segwenti konsiderazzjonijiet. l-isterilizzazzjoni kondizzjoni bla bzonn jew irragjonevoli. Dan qed jinghad tenut kont tan- numru kbir tal-merhla, kif ukoll li tigi eliminata kemm jista' jkun li xi annimali minn dik il-merhla jithallew jithalltu ma' naghag ta' merhliet Barra minn hekk, l-isterilizzazzjoni possibbilita` li titkabbar il-merhla suspettuza tul il-pendenza tal-proceduri Dawn il-fatturi jibqghu jissussistu minkejja li l-annimali twahhlulhom l-ear tags ghax minkejja dan xorta wahda tibqa' l- possibilita` li xi annimali minn din il-merhla jithalltu ma' merhliet ohra. Kif sottomess mill-intimati fir-risposta taghhom: "Ladarba r-rikorrent dahal fi stat ta' illegalita' kontinwa bil-ksur tal-ligi… l-attivita' li r-rikorrent ikompli jrabbi n-naghag tikkostitwixxi theddida ghas-sahha pubblika u ghalhekk, huwa importanti li l-kondizzjonijiet ordnati jigu attwati proprju sabiex il-problema ma tkomplix tikber u taggrava ruhha". Ghaldaqstant din il-mizura imposta fid-digriet appellat la hija irragjonevoli u lanqas sproporzjonata ghall-fatti tal-kaz. [2] Illi l-allegazzjoni tal-appellant ta' diskriminazzjoni kontra tieghu hija ghall-finijiet ta' dan il-gudizzju irrelevanti ghax il-perikolu ta' kontaminazzjoni fuq spjegat xorta jibqa' jissussisti. Apparti minn hekk l- appellant ma indika ebda bazi ta' status tad-diskriminazzjoni allegata Dan apparti li ma gew prodotti ebda provi tal-fatti li fuqhom tistrieh l-allegazzjoni ta' diskriminazzjoni. Finalment jinghad li, anke jekk ghal grazzja tal-argument huwa minnu li, fil-kaz ta' rahhala ohra li qeghdin fl-istess pozizzjoni tieghu d- Direttur mexa' mod iehor billi wara li gew ittegjati n-naghag mhux registrati hadulhom kampjun tad-demm sabiex isiru t-testijiet opportuni fuq il-merhla, xorta ma jeskolpax lill-appellant u xorta jibqa' jissussisti l- perikolu li, mill-merhla tieghu jinfirex il-mard li dawn l-annimali jista' jkollhom, b'dannu ghas-sahha pubblika. Ghaldaqstant dan l-ilment huwa infondat. [3] Rigward il-kondizzjoni li l-halib li tipproduci l-merhla ghandu jintrema din il-Qorti tosserva li r-raguni wara din il-kondizzjoni hija l-istess wahda indikata fl-ewwel konsiderazzjoni, jigifieri li tigi eliminata l-possibilita` li kemm il-merhla kif ukoll il-halib prodott minnha jsib ruhu fil-katina tal-ikel meta ghad hemm suspett li l-merhla tista' tkun marida jew iggorr mard li jista' jigi trasmess lil merhliet ohra jekk mhux ukoll lill-konsumaturi. Ghaldaqstant din il-kondizzjoni hija mehtiega, mhux biex imutu l- friegh kif qed jsostni l-appellant, imma biex tigi assikurata s-sahha pubblika fl-interess pubbliku. Ghalhekk anke dan l-ilment huwa [4] Rigward l-ilment dwar l-ispejjez li l-appellant ser ikollu jinkorri meta jmut xi animal mill-merhla tieghu, din il-Qorti taqbel mal-intimati li n-necessita` li jsiru dawn l-ispejjez inholqot kagun tal-fatt li l-appellant iddecieda li jikkonduci attivita` minghajr ma jottempera ruhu mar- regolamenti appoziti u b'hekk pogga lilu n-nifsu fi stat ta' illegalita`. Ghalhekk l-appellanti ma jistax jippretendi b'success li d-Direttur intimat jimxi mieghu bil-mod kif jimxi s-soltu ma' rahhala ohra li l-pozizzjoni taghhom tkun konformi mar-regolamenti relevanti, ghax il-pozizzjoni tieghu ma tistax tigi meqjusa fid-dawl ta' dak li solitament isir, izda ghandha titqies fid-dawl tal-fatt li s-sitwazzjoni li ghazel li jidhol fiha l- [5] Ghall-istess raguni, kif ukoll tenut kont tal-ammont tal- garanzija bankarja indikat fid-digriet appellat, din il-Qorti tikkonsidra li l- garanzija imposta fuq l-appellant biex jaghmel tajjeb ghall-ispejjez li qed jinkorri d-Direttur intimat minhabba s-sitwazzjoni illegali li holoq l-istess appellant, hija ragjonevoli u anke proporzjonata tenut kont tad-daqs tal- Ghar-ragunijiet premessi din il-Qorti tichad l-appell u tikkonferma d- Deputat Registratur mb