Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM il-Leġislazzjoni Sussidjarja 364.06 il-valur tal-proprjetà huwa effettwat miċ-ċirkostanzi materjali tal-proprjetà nnifisha u mhux mill-mod kif il-kompratur attwali seta' effettivament akkwista d-dritt li jixtri l-proprjetà inkwistjoni MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tas-7 ta' Lulju, 2021 Kummissarju tat-Taxxi ('l-appellant') Appell Inferjuri Numru 9/2012/1LM Dan huwa appell magħmul mill-intimat il-Kummissarju tat-Taxxi [minn issa 'l quddiem 'il-Kummissarju appellant'] mid-deċiżjoni mogħtija fis-6 ta' Frar, 2020, [minn issa 'l quddiem 'is-sentenza appellata'], mit-Tribunal ta' Reviżjoni Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM Amministrattiva [minn issa 'I quddiem "it-Tribunal"], li permezz tagħha ddeċieda r-rikors tar-rikorrent Michael Debrincat (K.I. nru 213787M), [minn issa 'l "...filwaqt li jiċħad l-ewwel u ir-raba' aggravji fuq liema r-Rikorrent jibbaża l-appell mid-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni datata 19 ta' Diċembru 2011 u mill- konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV057646 u jastjeni milli jieħu konjizzjoni tat-tielet aggravju tal-appell tiegħu, jilqa' t-tieni aggravju tal-appell sollevat mir-Rikorrent, jiddikjara li l-istima tal-Perit Tancred Aakeroy inkarigat mill- jagħti stima tal-valur reali tal-proprjetà Kummissarju tat-Taxxi għall-fini u akkwistata mir-Rikorrent konsegwentement iħassar u jirrevoka d-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni datata 19 ta' Diċembru 2011 u l-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont nru. eċċessiva fiż-żmien il-proċeduri għandhom jiġu sopportati interament mill- L-ispejjeż ta' dawn Kummissarju tat-Taxxi". Il-fatti ta' dan l-appell jirrigwardaw deċiżjoni tal-Kummissarju appellat tad-19 ta' Diċembru, 2011 [minn issa 'l quddiem 'id-deċiżjoni tal-Kummissarju appellant']1, fejn ġiet miċħuda t-talba tal-appellat għall-kanċellament tal- Likwidazzjoni ta' Taxxa magħmula mill-istess Kummissarju appellant. Permezz ta' ittra2 tat-13 ta' Lulju, 2010, l-appellat kien ressaq oġġezzjoni kontra l-Avviż ta' Likwidazzjoni ta' Taxxa li nħareġ lilu fis-17 ta' Ġunju, 2010 sussegwenti għall-akkwist f'ismu tal-basement fil-blokk numru 66/66A fi Triq it-Torri, tas- 28 tal-atti tat-Tribunal. 24 tal-atti tat-Tribunal. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM Sliema, [minn issa 'l quddiem 'il-proprjetà'] b'kuntratt pubbliku3 tad-9 ta' Lulju, sabiex jogħġbu: istitwixxa proċeduri quddiem it-Tribunal permezz tal- preżentata ta' rikors fit-18 ta' Jannar, 2012 fejn talab lill-imsemmi Tribunal "...jħassar u jirrevoka d-deċiżjoni tal-appellat Kummissarju tat-Taxxi Interni u minflok jiddikjara illi ebda taxxa, taxxa addizzjonali jew penali ma hi dovuta mill- appellanti lill-appellat u illi l-avviżi kollha mibgħuta mill-appellat in konessjoni mat- talba riferibbilment għal IV11382 (IR(S)3128/2010) huma nulli, invalidi u mingħajr ebda effett fil-liġi, u dana salv kwalsiasi provvediment ieħor li dan it-Tribunal jidhirlu xieraq u opportun,u bl-ispejjeż kontra l-intimat". Il-Kummissarju appellat wieġeb li d-deċiżjoni u l-likwidazzjoni tiegħu kienu ġusti u skont il-liġi u għalhekk it-talbiet tal-appellat kellhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontrih. 9 tal-atti tat-Tribunal. It-Tribunal wasal għas-sentenza appellata wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM "Ikkonsidra: lis-soċjetà Tlata Operations Limited In forza ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Marco Enriquez datat 9 ta' Lulju 2009 (Dok. 9 sa' 23 tal-proċess) ir-Rikorrent akkwista mingħand is-soċjetà GWU Property Holdings Limited is-subutile dominju temporanju għaż-żmien li fadal minn disgħa u disgħin (99) sena dekoribbli mill-1 ta' Marzu 1954 tal-appartament internament markat bin-numru 'minus one' (-1) soġġett għaċ-ċens u sub-ċens annwu u temporaneju ta' €56.30, verso l-prezz ta' €69,881.20. Apparti minnhekk fuq l-imsemmi kuntratt ħallas is-somma ta' €1,164.69 rappreżentanti l-prezz taċ-ċessjoni tad-drittijiet tal-imsemmija soċjetà naxxenti mill-konvenju datat 13 ta' Lulju 2006 in forza ta' liema l-imsemmija Tlata Operations Limited kienet intrabet li tixtri u takkwista mingħand is-soċjetà GWU Property Holdings Limited s-subutile dominju temporaneju tal-blokk bini inkluż l-arja tiegħu bin-numru uffiċjali 66 u 66A, Tower Road, Ħal Ghaxaq, li minnu l-imsemmi appartament jifforma parti. Dan it-trasferiment ġie komunikat lill-Kummissarju tat-Taxxi Interni fl-24 ta' Lulju 2009 (fn. 79 sa 81 tal-proċess) u l-imsemmi Kummissarju għadda biex inkariga lill-Perit Tancred Aakeroy għall-fini li jagħtih stima tal-valur reali tal- proprjetà trasferita fiż-żmien tat-trasferiment. Il-Perit Aakeroy iddetermina li l-valur reali tal-appartament akkwistat mir-Rikorrent fiż-żmien tat-trasferiment kien ta' €85,000 (fn. 88 tal-proċess). A bażi ta' tali stima l-Kummissarju tat-Taxxi Interni ħareġ Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 datata 17 ta' Ġunju 2010 fil-konfront tar-Rikorrent permezz ta' liema esiġa l-ħlas tas-somma ta' €695 bħala taxxa fuq il-valur addizzjonali taxxabbli ta' €13,900, flimkien mas- somma ulterjuri ta' €695 rappreżentanti taxxa addizzjonali. Ir-Rikorrent oġġezzjona għal din il-Likwidazzjoni ta' Taxxa permezz ta' ittra datata 13 ta' Lulju 2010 (fn. 24 u 25 tal-proċess) in bażi għas-segwenti oġġezzjonijiet: illi l-prezz dikjarat fil-kuntratt ta' bejgħ huwa l-prezz reali miftiehem bejn il-partijiet u jirrifletti wkoll il-valur tal-proprjetà in kwisjoni fuq is-suq Malti. Illi l-fond in kwistjoni jikkonsisti f'Basement fi blokk ta' ħames sulari li jinsab ġewwa Tower Road, Ħal Ghaxaq. Għalkemm il-location tal-fond huwa tajjeb fir-realtà il-fond in kwistjoni huwa limitat u ma jipprestax ruħhu għal użu kummerċjali u ma huwiex tali li jista' jiġi żviluppat. Fil-fatt il-fond ma għandu ebda utilità jekk ikkunsidrat indipendentement miż-żewġ ambjenti l-oħra akkwistati fuq l-istess kuntratt ta' xiri. Inoltre l-fond "Basement" huwa soġġett għal ċens annwu u temporanju ta' sebgħa u ħamsin Euro u wieħed u sittin ċentenżmu (€57.61) għaż-żmien li fadal minn disgħa u disgħin (99) sena dekoribbli mill-1 ta' Marzu 1954, jiġifieri jittermina fis-sena 2053. Illi l-fond in kwistjoni ġie akkwistat mill-General Workers Union wara li dawn kienu Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM ħarġu sejħa għall-offerti. Il-fond u l-appartamenti sovrastanti kienu mikrija minn kumpannija Derby International Limited li hi kumpannija ta' missier u omm l- appellant u liema kirja kellha wkoll impatt fuq il-valur tal-fond fis-suq. Illi l-prezz in kwisjtoni huwa l-aħjar prezz possibbli fiċ-ċirkostanzi li l-bejjiegħa setgħu jġibu għall- fond in kwistjoni. Għalhekk ma hemm ebda raġuni valida, tajba u/jew suffiċjenti għalfejn it-trasferiment premess għandu jkun soġġett għall-imposizzjoni ta' taxxa addizzjonali kif deskritt fin-Notifika ta' Likwidazzjoni. Nonostante l-oġġezzjoni tar-Rikorrent l-Perit Tancred Aakeroy ikkonferma l-istima tiegħu għall-valur ta' €85,000 (fn. 92 tal-proċess) u b'hekk il- Kummissarju tat-Taxxi Interni, b'deċiżjoni mogħtija fid-19 ta' Diċembru 2011 (fn. 28 sa' 30 tal-proċess), ċaħad l-oġġezzjoni tar-Rikorrent u ikkonferma li l-valur reali tal-appartament akkwistat mir-Rikorrent fiż-żmien tat-trasferiment kien ta' €85,000 u b'hekk ikkonferma li t-taxxa dovuta fuq il-valur addizzjonali taxxabbli tammonta għal €695 u li t-taxxa addizzjonali tammonta għal €695. Fid-19 ta' Diċembru 2011 il-Kummissarju tat-Taxxi Interni mill-ġdid ħareġ Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 fil-konfront tar-Rikorrent permezz ta' liema reġa' talab il-ħlas tas-somma ta' €695 bħala taxxa fuq il-valur addizzjonali taxxabbli ta' €13,900, flimkien mas-somma ulterjuri ta' €695 rappreżentanti taxxa addizzjonali (fn. 26 u 27 tal-proċess). Ir-Rikorrent appella mid-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni u l-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 u jitlob li l-istess jiġu imħassra u revokati u minflok jiġi dikjarat li ebda taxxa, taxxa addizzjonali jew penali ma hija minnu dovuta lill-Kummissarju u li l-avviżi kollha mibgħuta lilu mill-Kummissarju in konnessjoni mat-talba referibilment għal IV113822 (IR(S)3128/2010) huma nulli, invalidi u mingħajr ebda effett fil-Liġi. Ir-Rikorrent jibbaża l-appell tiegħu mid-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni tad-19 ta' Diċembru 2011 u l-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 fuq is-segwenti aggravji: Fl-ewwel lok ċertament fil-każ odjern ma rriżultax lill-Kummissarju appellat li fil-fatt u attwalment tħallas fuq l-att ammont li jikkorrispondi għall-istima mħejjija mill-espert imqabbad mill-istess Kummissarju. Dak li fil-fatt irriżulta lill-Kummissarju appellat huwa illi fuq l-att tħallset is-somma ta' €71,045.89 u ma hemm ebda prova li tħallas xi ammont superjuri għal din iċ-ċifra jew saħansitra li tħallset is-somma ta' €85,000. Kwindi, kwalsiasi ammont ta' taxxa jew taxxa addizzjonali jew penali mitluba qiegħdha tintalab fuq ammont ta' flus li fil-fatt qatt ma tħallas lill-venditur. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM appellant jiġi imġiegħel iħallas it-taxxa u taxxa addizzjonali kollha mitluba mill-Kummissarju intimat fuq ammont ta' flus li qatt ma tħallas fuq l-att, dan huwa aktar u aktar inekwu meta l-venditur min-naħa tiegħu ma jkun ħallas ebda taxxa fuq dan il-valur ineżistenti, u dan minkejja li l-Artikolu 52(3) u (4) jistipulaw li kwalsiasi taxxa u taxxa addizzjonali bħal dik pretiża mill-Kummissarju intimat fil-każ odjern hija r-responsabilità kemm tal- kompratur kif ukoll tal-venditur (fn. 2 tal-proċess). (A) Illi fi kwalsiasi każ u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-istima tal- inkarigat mill-Kummissarju valur tal-proprjetà magħmula mill-espert appellat u l-valur taxxabbli addizzjonali kif stabbilit minnu huma eċċessivi. Irid jingħad illi l-proprjetà in kwistjoni ġiet akkwistata mill-appellant mhux libera u franka iżda bħala soġġetta għal ċens. Terġa', l-istess proprjetà mhix soġġetta għal ċens perpetwu iżda saħansitra hija soġġetta għal ċens temporaneju li jfisser li skont il-konċessjoni oriġinali dan iċ-ċens jiskadi fis- sena 2053, cioè biss 43 sena wara d-data tal-kuntratt. Dan apparti li l- appellant iħallas ċens annwali fuq l-istess proprjetà u ċioè li jsir pagament annwali minbarra l-prezz tat-trasferiment imħallas darba fuq il-kuntratt tad-9 ta' Lulju 2009, u kwindi l-prezz tat-trasferiment kellu wkoll jieħu in konsiderazzjoni l-fatt li għad iridu jsiru pagamenti perjodiċi ta' ċens fil-futur. Dan kollu kellu jittieħed in konsiderazzjoni meta wieħed iqis il-valur fis-suq ta' din il-proprjetà partikolari (li wara kollox hija biss appartament żgħir ħafna li jikkonsisti biss fi tlett ikmamar) bħala soġġetta għal ċens temporanju. Anke l-Kap. 364 jiddistingwi bejn kompravendita u konċessjoni enfitewtika għall-fini ta' kif tiġi kalkolata t-taxxa fuq dokumenti u trasferimenti. Aħseb u ara ċ-ċens jaffettwax il-valur tal-proprjetà fuq is-suq. (B) Sal-mument tat-trasferiment, l-appartament kien ukoll soġġett għal kirja favur terzi … u b'hekk dan kien fattur ieħor li kellu jittieħed in konsiderazzjoni meta wieħed jikkalkula l-prezz fis-suq tal-istess proprjetà. Din il-kirja kienet a favur tal-kumpannija Derby International Limited li hija kumpannija tal-familja tal-appellant u kien għadu ma għalaqx it-terminu tal-lokazzjoni, li jfisser li Derby International Limited kien għad għandha drittijiet fuq il-proprjetà in kwistjoni naxxenti mill-kuntratt tat-22 ta' Marzu 1991. … Fil-kuntratt tad-9 ta' Ġunju [recte: Lulju] 2009, il-kirja imsemmija ġiet rexissa u revokata, li jfisser illi meta l-appellant xtara l-proprjetà in kwistjoni Derby International Limited (il-kumpannija tal-familja tal- appellant) kienet qiegħda titlef mid-drittijiet tagħha fuq il-kuntratt tad-9 ta' Ġunju [recte: Lulju] 2009 u kien biss minħabba din il-menomazzjoni ta' Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM drittijiet li setgħet tiġi trasferita l-proprjetà libera u franka. Li kieku x-xerrej finali kien xi ħadd ieħor u Derby International Limited għażlet li ma titterminax il-lokazzjoni, il-proprjetà kienet bilfors tiġi trasferita soġġetta għall-kirja favur terzi kwindi l-valur negozjabbli tal-proprjetà kien bħala proprjetà soġġetta għal kirja. (Ċ) L-appellant daħal fin-negozju bħala ċessjonarju, jiġifieri l-prezz tal-bejgħ kien ġie ffissat bejn il-venditur u ċ-ċedent, u dan meta ċ-ċedent ma kellux kirja favur tiegħu u seta' biss jixtri proprjetà bħala soġġetta għal kirja favur terzi. Filfatt fil-konvenju tat-13 ta' Lulju 2006, il-proprjetà ġiet deskritta bħala mikrija lil terzi persuni … u l-prezz fis-suq ta' proprjetà simili ma setax kien ogħla minn dak li kien jidher fuq il-konvenju. Il-fatt li fuq l-att finali l- kirja ġiet xjolta kien biss minħabba li x-xerrej prospettiv ċeda d-drittijiet tiegħu fuq il-konvenju proprju favur tal-inkwilin, iżda l-inkwilin min-naħa tiegħu kien qiegħed inaqqas minn drittijiet oħra li huwa kellu naxxenti mill- kuntratt tal-kiri u għalhekk kien jagħmel sens fir-realtà ekonomika li l-prezz ġust fis-suq jibqa' dak iffissat fuq il-konvenju. (D) Wieħed irid iqis ukoll illi preċedentement il-proprjetà in kwistjoni kienet ġiet akkwistata mill-General Workers Union wara li nħarġet sejħa għal offerti. Wieħed irid iqis ukoll illi l-appartament in kwistjoni ma għandu ebda potenzjal ta' żvilupp ulterjuri u għalhekk il-valur ġust u reali tiegħu fis-suq ma setax kien għoli ħafna. Wieħed irid jiftakar ukoll li dan huwa appartament fil-livell sotterran u għalhekk ukoll il-valur tiegħu huwa inqas minn appartamenti f'livelli aktar prestiġjużi. Barra minn hekk l-imsemmi appartament huwa soġġett għal diversi drittijiet ta' terzi li jnaqqsulu mill- valur fis-suq li altrimenti jista' jkollu, u dan jinsab rifless fil-kuntratt tad-9 ta' Lulju 2009 stess fejn il-proprjetà ġiet deskritta hekk: "Il-Basement huwa soġġett għad-dritt li jitgawda mill-flats sovrastanti l-Flat numru wieħed, inkluż flats oħra li talvolta jistgħu jinbnew, ta' passaġġ ta' pipes tal-ilma li jgħaddu b'mod lis-sid tal- Basement, u b'mod li jsiru skont is-sengħa u l-arti, u dan sabiex jidħlu ġewwa is-shaft li hemm fil-Basement u minn hemm jitilgħu għal fuq". Inoltre l-appartament inxtara mill-appellant għal nofs l-2009 meta l- prezzijiet tal-proprjetà immobbli fis-suq Malti ma tantx kienu sejrin tajjeb u għalhekk jekk l-appellant ħallas €71,045.89 fuq l-att finali għal daqsxejn ta' appartament dan ifisser li kien ħareġ mill-but somma mdaqqsa fi żmien meta l-appartament ma kienx ser iġib prezz superjuri fis-suq Malti. Barra minn hekk, il-valur taxxabbli jiġi determinat fil-mument ta' meta jsir it- joħolqu l-anqas Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM trasferiment u jekk wara l-akkwist l-istess proprjetà togħla fil-valur tagħha (jew minħabba li s-suq ikun sejjer aħjar jew minħabba l-intervent tal- kumpratur li jsebbaħha jew jarredaha b'livell għoli) dan ma jistax jiġi rifless fil-valutazzjoni mħejjija mill-Kummissarju intimat. Dawn il-fatturi kollha jirriflettu l-korrettezza tal-valur mogħti fuq l-att tat-trasferiment u jkomplu juru kemm hi inekwa, eżaġerata u eċċessiva l-valutazzjoni magħmula għan- nom tal-Kummissarju intimat (fn. 3 u 4 tal-proċess). il-valur jekk biss għall-grazzja tal-argument indikat fl-att tat- trasferiment seta' kien anqas mill-valur fuq is-suq tal-proprjetà fiż-żmien tat-trasferiment, xorta waħda dik id-diskrepanza ma tista' tkun qatt daqshekk kbira li l-valur fis-suq jeċċedi l-valur mogħti fuq il-kuntratt b'aktar minn 15% jew li l-valur mogħti fuq il-kuntratt ikun inqas minn 85% tal-valur fis-suq tal-istess proprjetà. In vista tan-nuqqas ta' tali diskrepanza, kemm it-taxxa kif ukoll it-taxxa addizzjonali/penali mitluba mill-Kummissarju intimat ma jkunux dovuti stante illi ma jkunux ġew sodisfatti l-parametri tal-Artikolu 52 tal-Kap. 4 tal-proċess) L-avviż ta' rifjut mibgħut mill-Kummissarju appellat lill-appellant naqas li jindika r-raġunijiet suffiċjenti li minħabba fihom l-appellat kien qiegħed jirrifjuta l-oġġezzjoni mressqa mill-appellant. B'mod partikolari l-avviż u d- deċiżjoni annessa miegħu tad-19 ta' Diċembru 2011 naqsu li jindikaw kif intlaħqet iċ-ċifra ta' €85,000 bħala l-valur tal-proprjetà in kwistjoni. Lanqas biss jissemma min hu l-espert tekniku li l-Kummissarju qagħad fuq il- valutazzjoni tiegħu. Mhux hekk biss, iżda lanqas jissemma kif dan l-espert wasal għall-konklużjoni tiegħu u liema kienu l-konsiderazzjonijiet li a bażi tagħhom iddeċieda li l-valur imħallas fuq l-att ta' €71,045.89 kien inqas mill-valur fis-suq tal-proprjetà fiż-żmien meta sar it-trasferiment. Imkien ma jidher jekk dan l-espert għamilx xi spezzjoni tal-post. Fuq kollox ma ġiet notifikata lill-appellant ebda kopja tal-valutazzjoni tal-espert u cioè l- appellant qatt ma kellu l-opportunità li jara l-valutazzjoni ta' €71,045.89 [recte: €85,000] biex ikun jista' jevalwaha u jikkumenta dwarha jew iġib provi biex jirribattiha. B'hekk l-appellant ma hux qiegħed f'posizzjoni li jissalvagwardja id-drittijiet tiegħu suffiċjentement minħabba illi l-bażi tal- appell tiegħu ma jistax ikollha ċ-ċertezza dwar x'kunsiderazzjonijiet ħa jew naqas li jieħu l-appellat jew l-espert inkarigat minnu fid-deliberazzjoni tiegħu qabel ma wasal għar-rifjut ta' l-oġġezzjoni tal-appellanti. Illi l- appellant qatt ma irċieva r-rapport tal-espert tekniku inkarigat mill- Kummissarju appellat li a bażi tiegħu saret it-talba marbuta mar-referenza Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM IV113822 (IR(S)3128/2010) u għalhekk ukoll l-appellant qatt ma kien f'posizzjoni li verament jissalvagwardja d-drittijiet tiegħu billi qatt ma kien f'posizzjoni li jkun jaf eżattament x'qiegħed jikkontesta. Għaldaqstant l- avviż ta' rifjut mibgħut mill-Kummissarju appellat huwa null u mingħajr ebda effett fil-liġi minħabba illi jisker il-prinċipji ta' ġustizzja naturali fil- konfront tal-appellant u jonqos ukoll li jagħti raġunijiet suffiċjenti għall- istess deċiżjoni li jippermettu lill-appellant li jirrispondi għall-istess, u dan anke bi ksur tad-dritt fundamentali tal-appellant għal smigħ xieraq. Kemm l-avviż ta' rifjut kif ukoll l-avviżi kollha preċedenti tal-Kummissarju appellat in konnessjoni mal-istess talba IV113822 (IR(S)3128/2010) huma nulli, invalidi u mingħajr ebda effett fil-liġi stante li n-nuqqas tal-appellat li jinnotifika lill-appellant b'kopja tar-rapport u stima tal-espert inkarigat mill- appellat issarfu f'ċaħda lill-appellant tad-dritt tiegħu għal smigħ xieraq u tal-prinċipji ta' ġustizzja naturali (fn. 5 tal-proċess) Il-Kummissarju tat-Taxxi Interni, illum Kummissarju tat-Taxxi, jopponi għall-appell tar-Rikorrent mid-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni datata 19 ta' Diċembru 2011 u mill-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 u jitlob li l-istess jiġi miċħud stante li d-deċiżjoni meħuda minnu u l-Likwidazzjoni magħmula minnu huma ġusti u saru skont il-Liġi. It-Tribunal ser jibda l-ewwel billi jittratta r-raba' aggravju sollevat mir-Rikorrent, u ċioè l-aggravju dwar in-nullità tal-avviż ta' rifjut mibgħut lilu mill-Kummissarju tat- Taxxi Interni u ta' kull avviż preċedenti konċernanti il-Kont bin-Numru IV113822. Ir-Rikorrent jikkontendi li l-avviż ta' rifjut notifikat lilu huwa null in kwantu nieqes minn raġunijiet suffiċjenti in bażi għal liema l-Kummissarju tat-Taxxi Interni caħad l- oġġezzjoni tiegħu mill-Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822. Huwa jibbaża tali kontestazzjoni fuq is-segwenti: (i) l-avviż u d-deċiżjoni annessa miegħu datati 19 ta' Diċembru 2011 naqsu milli jindikaw kif intlaħqet iċ-ċifra ta' €85,000 bħala l-valur tal-proprjetà akkwistata minnu; (ii) imkien ma jissemma isem l-Espert maħtur mill- Kummissarju tat-Taxxi Interni għall-fini li jagħti stima tal-valur reali tal-proprjetà akkwistata minnu fiż-żmien tat-trasferiment u lanqas biss hemm indikat jekk l-Espert aċċediex fil-fond in kwistjoni; u (iii) qatt ma ngħata kopja tar-rapport tal-Espert maħtur mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni biex ikun jista' jeżminah u b'hekk jirribatti l-konsiderazzjonijiet magħmula minnu, bil-konsegwenza għalhekk li ma kienx f'posizzjoni biex jissalvagwardja d-drittijiet tiegħu. Mill-atti proċesswali jirriżulta illi r-Rikorrent ġie notifikat b'Avviż ta' Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 datat 19 ta' Diċembru 2011 permezz ta' liema ġie Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM infurmat mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni li għandu jħallas is-somma ta' €695 bħala taxxa fuq il-valur addizzjonali taxxabbli ta' €13,900 flimkien mas-somma ulterjuri ta' €695 bħala penali in konnessjoni mal-akkwist ta' basement property, 66/66A, Tower Road, Ħal Ghaxaq, in forza ta' kuntratt datat 9 ta' Lulju 2009. 28 u 29 tal-proċess) Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM 30 tal-proċess) Minn qari tad-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni jirriżulta immedjatament u kjarament evidenti li kuntrarjament għal dak pretiż mir-Rikorrent fl-imsemmija deċiżjoni - in bażi għal liema nħareġ l-Avviż ta' Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 filkonfront tar-Rikorrent - il-Kummissarju jagħti r-raġunijiet fuq liema ċaħad l- oġġezzjonijiet tar-Rikorrent għal-Likwidazzjoni ta' Taxxa minnu maħruġa fil-konfront tiegħu fis-17 ta' Ġunju 2010. Kemm-il darba r-Rikorrent ma jaqbilx mal- konsiderazzjonijiet tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni u konsegwenti konklużjonijiet tiegħu, ħaġa li bla dubju ta' xejn għandu dritt jagħmel, ma jfissirx li id-deċiżjoni tal- Kummissarju ma hijiex ben motivata u ma fihiex raġunijiet suffiċjenti in sostenn taċ- ċaħda tal-oġġezzjoni tiegħu. Se mai r-Rikorrent għandu id-dritt li jikkontesta dik id- deċiżjoni fil-mertu quddiem dan it-Tribunal, haġa li fil-fatt qed jagħmel bil-proċeduri odjerni. Ir-Rikorrent jikkontendi wkoll li mkien ma jissemma isem l-Espert maħtur mill- Kummissarju tat-Taxxi Interni sabiex jagħti stima tal-valur reali tal-proprjetà mertu tal-kwistjoni u lanqas ma jissemma imkien jekk tali Espert effettivament aċċediex fuq il-fond qabel ma ħareġ l-istima tiegħu. Skontu dawn in-nuqqasijiet jirrendu d- deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni u konsegwenti avviż ta' Likwidazzjoni ta' Taxxa minnu maħruġa fil-konfront tiegħu nulli. Fil-fehma tat-Tribunal però tali kontenzjoni tar-Rikorrent hija għal kollox frivola u vessatorja in kwantu mill-provi prodotti jirriżulta li l-Perit inkarigat mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni, il-Perit Tancred Aakeroy, effettivament żamm aċċess fil-fond akkwistat mir-Rikorrent bil- konsegwenza għalhekk li mhux talli l-Perit inkarigat effettivament żamm aċċess qabel ma ta l-istima tiegħu talli addirittura r-Rikorrent jaf ben tajjeb min hu l-Espert inkarigat mill-Kummissarju. Tant inżamm tali aċċess u r-Rikorrent kien taf ben tajjeb min hu l-Espert inkarigat mill-Kummissarju tat-Taxxi li la fl-ittra tal-oġġezzjoni tiegħu mil-Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 u lanqas fir-Rikors promotur ma jgħid u jallega li l-istima tal-Perit inkarigat mill-Kummissarju kienet wahda best of judgement fejn allura kienet tkun ġustifikata il-kontenzjoni li ma kienx jaf min hu l- Espert inkarigat mill-Kummissarju. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM Ir-Rikorrent jikkontendi wkoll li d-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni u konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 huma nulli in kwantu qatt ma rċieva r-rapport tal-Espert nominat mill-Kummissarju fuq liema in segwitu ġew ibbażati kemm id-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni kif ukoll il-Likwidazzjoni ta' Taxxa. Hawn ukoll it-Tribunal ma jaqbilx mal-kontenzjoni tar-Rikorrent għar-raġuni li filwaqt li huwa doveruż u fl-aħjar u l-ogħla sens tal-ġustizzja li l-Kummissarju jqiegħed lit-taxpayer f'posizzjoni li jiddefendi ruħu kif jixraq u b'mod adegwat fl- impunjattiva tiegħu ta' Likwidazzjoni ta' Taxxa maħruġa fil-konfront tiegħu, in- nuqqas tal-għoti ta' tali rapport lit-taxpayer ma jista' qatt iwassal għan-nullità tal- Likwidazzjoni ta' Taxxa maħruġa fil-konfront tiegħu stante li jekk xejn l-għoti ta' dak ir-rapport jista' se mai jevita appelli lil dan it-Tribunal bażati esklussivament fuq ir- raġuni domandanti sodisfazzjoni dwar kif tkun inħadmet u b'hekk inħarġet il- Likwidazzjoni ta' Taxxa fil-konfront tiegħu u xejn iktar. Fid-dawl ta' dan kollu għalhekk it-Tribunal iqis li r-raba' aggravju sollevat mir- Rikorrent dwar l-allegata nullità tad-deċiżjoni ta' rifjut tal-oġġezzjoni datata 19 ta' Diċembru 2011 u l-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa IV113822 - li essenzjalment entrambe kkonfermaw il-Likwidazzjoni ta' Taxxa oriġinali maħruġa fil-konfront tar- Rikorrent - ma huwiex ġustifikat u b'hekk ma jistħoqqx li jiġi milqugħ. Trattat dan l-aggravju preliminari t-Tribunal ser jgħaddi biex jittratta l-appell fil- mertu u ser jibda l-ewwel billi jittratta l-ewwel aggravju tal-appell sollevat mir- Rikorrent u ċioè li d-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni datata 19 ta' Diċembru 2011 u l-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. ĦAL GHAXAQ huma żbaljati għar-raġuni li fil-każ odjern ma rriżultax lill-Kummissarju appellat li fil- fatt u attwalment tħallas fuq l-att ammont li jikkorrispondi għall-istima mħejjija mill-espert imqabbad mill-istess Kummissarju (fn. 2 tal-proċess) Fil-fehma tat-Tribunal dan l-aggravju huwa bbażat fuq interpretazzjoni għal kollox żbaljata kemm tad-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni datata 19 ta' Diċembru 2011 kif it-taxxa dovuta fuq trasferimenti u ukoll tad-disposizzjonijiet tal-Liġi dwar dokumenti. Jibda biex jiġi osservat li fid-deċiżjoni tiegħu l-Kummissarju tat-Taxxi Interni imkien ma jgħid li skontu l-valur li tħallas fuq dan it-trasferiment kien ta' €85,000 u mhux ta' €71,045.89 kif riżultanti mill-att ta' trasferiment fl-atti tan-Nutar Dottor Marco Enriquez datat 9 ta' Lulju 2009. Mid-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni kjarament jirriżulta li s-somma ta' €85,000 minnu determinata tirrappreżenta l- valur li l-immobbli trasferit kien iġib fuq is-suq miftuħ fiż-żmien tat-trasferiment u Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM mhux il-prezz effettivament imħallas għat-trasferiment ta' tali immobbli. Il-Liġi stess fl-Artikolu 32(1) tal-Kap. 364 tal-Liġijiet ta' Malta del resto tipprovdi li: għandha titħallas fuq kull dokument u fuq kull sentenza, Digriet jew ordni ta' kull Qorti jew awtorità oħra leġittima, li bihom ħaġa immobbli jew xi dritt reali fuq xi immobbli jiġi trasferit lil xi persuna u fuq kull dikjarazzjoni magħmula skont l- artikolu 33, għar-rigward ta' persuni li minnhom joriġina t-trasferiment causa mortis li mietu fi jew wara t-23 ta' Novembru 1999, taxxa ta' ħames euro (5) għal kull mitt euro (100) jew parti minnha tal-ammont jew tal-valur ta' dak li jingħata bil-ħlas tal-ħaġa trasferita jew tal-valur ta' dik il-ħaġa, liema jkun l-akbar (fn. 22 Enfasi tat- Tribunal) L-Artikolu 10(1) tal-imsemmi artikolu tal-Liġi wkoll jipprovdi li: salv id- disposizzjonijiet tal-artikolu 52, meta fil-fehma tal-Kummissarju l-valur espress jew dikjarat f'xi dokument ikun inqas mill-valur reali fiż-żmien tal-eżekuzzjoni tad- dokument, huwa għandu jgħaddi biex jiddeċiedi b'ordni bil-miktub l-ammont tat- taxxa dovuta u għandu jagħmel stima skont il-każ. Mil-Liġi stess joħroġ għalhekk illi indipendentment mill-prezz effettivament imħallas għat-trasferiment tal-immobbli, it-taxxa fuq dokumenti u trasferimenti titħallas fuq l-ogħla valur bejn il-valur/prezz dikjarat għall-immobbli u l-valur tal-immobbli fuq is- suq miftuħ. Minn dan isegwi għalhekk li il-fatt waħdu li r-Rikorrent ma ħallasx is- somma ta' €85,000 għall-akkwist tal-appartament numerat minus one (-1), f'Nru.66, Tower Road, Ħal Ghaxaq, imma ħallas ammont inqas minn hekk, ma jirrendix id-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni datata 19 ta' Diċembru 2011 u l-Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 żbaljati u inġusti. Ir-Rikorrent jikkontendi wkoll li jekk huwa jiġi mġiegħel iħallas it-taxxa u taxxa addizzjonali kollha mitluba mill-Kummissarju tat-Taxxi fuq ammont ta' flus li qatt ma tħallas, is-sitwazzjoni inekwa fil-konfront tiegħu se tkompli tiżdied u tiggrava għaliex il-venditur ma huwa qed jiġi kostrett iħallas ebda taxxa fuq tali valur ineżistenti minkejja l-fatt li skont l-Artikolu 52(3) u (4) tal-Kap. 364 tal-Liġijiet ta' Malta, ir-responsabilità għall-ħlas ta' taxxa u taxxa addizjonali pretiżi mill- Kummissarju hija kemm tal-kompratur kif ukoll tal-venditur. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM L-Artikolu 52(1), (3) u (4) tal-Kap. 364 tal-Liġijiet ta' Malta pertinenti għall-każ in eżami u kif applikabbli fiż-żmien rilevanti għal dawn il-proċeduri kien jipprovd li: (1) Meta l-Kummissarju jkun sodisfatt li l-prezz jew dak li jkollu jingħata bi ħlas jew valur għal immobbli kif dikjarat f'kuntratt ta' trasferiment jew f'dikjarazzjoni ta' trasferiment causa mortis magħmula skont l-artikolu 33, ikun inqas minn ħamsa u tmenin fil-mija tal-valur reali jew ta' dak li jkollu jingħata bi ħlas kif stabbilit mill- Kummissarju jew ikun inqas minn dak li jkollu jingħata bi ħlas li jirriżulta lill- Kummissarju li jkun fil-fatt tħallas mal-att jew meta dikjarazzjoni li kellha ssir skont l- artikolu 33 ma tkunx saret, huwa għandu jgħaddi biex jiddeċiedi b'ordni bil-miktub l- ammont ta' taxxa dovuta fuq id-differenza bejn il-valur jew dak li jkollu jingħata bi ħlas dikjarat fil-kuntratt u l-valur ta' dak li jkollu jingħata bi ħlas għall-immobbli kif stabbilit jew kif jirriżulta lill-Kummissarju li jkun attwalment tħallas jew it-taxxa li kellha titħallas fuq dikjarazzjoni skont il-każ u għandu jagħmel stima skont il-każ; … (3) Fi trasferiment inter vivos il-persuna li tittrasferixxi u dik li tirċievi it-trasferiment għandhom ikunu responsabbli in solidum għall-ħlas tat-taxxa dovuta msemmija f'dan l-artikolu; (4) Meta l-Kummissarju jkun stabilixxa li l-valur tal-immobbli kif dikjarat fl-att ta' trasferiment jew f'dikjarazzjoni ta' trasferiment causa mortis ikun inqas minn ħamsa u tmenin fil-mija tal-valur reali jew ta' dak li jkollu jingħata bi ħlas kif stabbilit fis-subartikolu (1) jew meta fil-fehma tal-Kummissarju l-kuntratt ta' trasferiment jew l-att ta' dikjarazzjoni magħmulin skont l-artikolu 33 ta' dan l-Att ma jkunux jirriflettu il-kondizzjonijiet veri tat-trasferiment, il-persuna li tittrasferixxi fi trasferiment inter vivos u l-persuna li tirċievi t-trasferiment għandhom iħallsu taxxa addizzjonali li tkun daqs l-ammont ta' taxxa stmata mill-Kummissarju kif imsemmi qabel... Minn dawn il-provvedimenti tal-Liġi jirriżulta li t-taxxa addizzjonali determinata u kalkolata mill-Kummissarju tat-Taxxi skont l-Artikolu 52(4) tal-Kap. 364 tal-Liġijiet ta' Malta hija dovuta sia mill-kompratur kif ukoll mill-venditur, filwaqt illi t-taxxa determinata mill-Kummissarju skont is-subartikolu (1) tal-imsemmi artikolu tal-Liġi, ossia t-taxxa fuq il-valur addizzjonali taxxabbli, hija dovuta mill-kompratur u mill- venditur solidalment bejniethom. A tenur tal-Artikolu 1094 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta: l-obbligazzjoni hija in solidum għad-debituri meta huma kollha obbligati għall-istess ħaġa, b'mod li kull wieħed minnhom jista' jiġi mġiegħel għall-ħlas tad- dejn kollu, u li l-ħlas magħmul minn wieħed minnhom jeħles lill-oħrajn lejn il- kreditur u a tenur tal-Artikolu 1096 tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta: il-kreditur jista' jdur kontra kull min irid mid-debituri in solidum, b'għażla tiegħu, mingħajr ma d- debitur ikun jista' jopponi l-benefiċċju tal-qsim ta' l-obbligazzjoni. Fid-dawl ta' dawn il-provvedimenti tal-Liġi u l-prinċipji ġuridiċi li jirriżultaw minnhom u b'mod partikolari fid-dawl tas-solidarjetà riżultanti mill-Artikolu 52(3) tal-Kap. 364 tal- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM Liġijiet ta' Malta u l-import ġuridiku ta' tali solidarjetà bejn il-kompratur u l-venditur għal dak li jirrigwarda t-taxxa fuq il-valur addizzjonali taxxabbli, ma huwiex minnu li l-Kummissarju tat-Taxxi Interni qed jimxi b'mod inekwu fil-konfront tar-Rikorrent għaliex qed jesiġi mingħandu ħlas tat-taxxa fl-ammont ta' €695 u taxxa addizzjonali fl-ammont ta' €695 relattivament għall-akkwist tal-appartament numerat minus one (-1), f'Nru.66, Tower Road, Ħal Ghaxaq. Fil-fehma tat-Tribunal għalhekk l-ewwel aggravju fuq liema r-Rikorrent jibbaża l- appell tiegħu mid-deċiżjoni tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni datata 19 ta' Diċembru 2011 u l-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. ĦAL GHAXAQ ma huwiex ġustifikat u bħala tali ma jistħoqqx li jiġi milqugħ. Fit-tieni aggravju tal-appell tiegħu r-Rikorrent jikkontendi li l-valur addizzjoanli taxxabli kif determinat mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni huwa eċċessiv stante li: (i) il-proprjetà ma ġietx akkwistata libera u franka iżda hija soġġetta għal ċens temporanju; (ii) il-blokk li minnu jifforma parti l-appartament akkwistat minnu, inkluż l-istess appartament, kien mikri lil terzi senjatament lis-soċjetà Derby International Limited, li hija soċjetà tal-familja tar-Rikorrent; (iii) huwa ma kellu l- ebda sehem fl-iffissar tal-prezz għat-trasferiment tal-proprjetà stante li huwa daħal bħala cessjonarju tad-drittijiet ta' terzi, ossia tas-soċjetà Tlata Operators Limited; (iv) il-proprjetà in kwistjoni ġiet akkwistata mill-General Workers Union wara sejħa għall-offerti; u (v) l-appartament in kwistjoni ma għandu l-ebda potenzjal ta' żvilupp ulterjuri, huwa soġġett għal diversi drittijiet ta' terzi, ġie akkwistat fi żmien meta s- suq Malti ma kienx sejjer tajjeb u siccome l-valur tal-proprjetà jiġi ffissat fiż-żmien tat-trasferiment, l- kompratur jista' jidħol għalihom biex jagħmel miljoramenti fil-proprjetà in kwistjoni. in konsiderazzjoni spejjeż eventwali jieħux It-Tribunal jibda billi josserva li l-fatt li r-Rikorrent ssubentra permezz ta' ċessjoni ta' drittijiet f'konvenju pattwit bejn Tlata Operators Limited u s-soċjetà GWU Property Holdings Limited, b'dana għalhekk li l-prezz tat-trasferiment ġie iffissat minnhom bl- ebda involviment da parte tiegħu, ma huwiex fatt materjali għall-finijiet tal-valur li qua reali tal-proprjetà trasferita fiż-żmien tat-trasferiment. Apparti ċessjonarju tad-drittijiet ta' Tlata Operators Limited fuq il-konvenju mas-soċjetà GWU Property Holdings Limited, ir-Rikorrent effettivament daħal fil-posizzjoni ġuridika, attiva u passiva tal-kompratur, ossia tas-soċjetà Tlata Operators Limited, ir-Regolament 3(2) tar-Regoli dwar Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti, Leġislazzjoni Sussidjarja 364.06, kif applikabbli fiż-żmien pertinenti għal dawn il- proċeduri, kien jipprovdi li: il-valur tal-proprjetà assoluta ta' kull proprjetà fid-data rilevanti għandu jkun il-prezz medju li dik il-proprjetà kienet iġġib li kellha tinbiegħ fis-suq liberu f'dik id-data, wara li jitqiesu ċ-ċirkostanzi kollha li jolqtu lil dik il- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM proprjetà. Minn dan il-provvediment tal-Liġi joħroġ ċar li l-valur tal-proprjetà huwa effettwat miċ-ċirkostanzi materjali tal-proprjetà nnifisha u mhux mill-mod kif il- kompratur attwali seta' effettivament akkwista d-dritt li jixtri l-proprjetà in kwistjoni. fiż-żmien jagħti stima tal-appartament akkwistat mir-Rikorrent In kwantu rigward ċ-ċirkostanzi materjali li jeffettwaw il-proprjetà trasferita, mix- xhieda tal-Perit Tancred Aakeroy, il-Perit inkarigat mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni biex tat- trasferimenti, jirriżulta li huwa wasal għall-valur ta' €85,000 billi żamm aċċess fil- fond, ħa in konsiderazzjoni l-posizzjoni tal-fond u anke l-fatt li l-istess fond huwa soġġett għal ċens temporaneju. Mill-istess xhieda tal-Perit Aakeroy però jirriżulta li kien hemm fatturi partikolari u, fil-fehma tat-Tribunal, determinanti li ma ġewx ikkunsidrati minnu. Di fatti huwa ddikjara li la ħa in konsiderazzjoni l-fatt li l-blokk li minnu jifforma parti l-appartament in kwistjoni kien ġie akkwistat mill-General Workers Union wara sejħa għall-offerti u lanqas ħa in konsiderazzjoni l-fatt li l-istess blokk, inkluż l-appartament de quo, kien soġġett għal kirja favur is-soċjetà Derby International Limited (fn. 23 Vide xhieda moghtija mill-Perit Tancred Aakeroy waqt is- seduta tal-4 ta'April 2014, fol. 199 sa 202 tal-proċess fl-ismijiet "Angele Debrincat v. Kummissarju tat-Taxxi", Rik. Mill-provi prodotti jirriżulta li in forza ta' ftehim fl-atti tan-Nutar Dottor Marco Francis datat 22 ta' Marzu 1991, is-soċjetà Derby International Limited ħadet mingħand is- soċjetà Untours Limited, l-aventi causa tas-soċjetà GWU Property Holding Limited (fn. 124 sa 127 tal-proċess fl-ismijiet "Angele Debrincat v. Kummissarju tat-Taxxi", Rik. 31 sa 41 tal-proċess) L-appartament/basement mertu ta' dawn il- proċeduri effettivament jifforma parti mill-blokk bini mikri mis-soċjetà Derby International Limited. Mill-provi prodotti (fn. 109 sa 112 tal-proċess fl-ismijiet "Angele Debrincat v. Kummissarju tat-Taxxi Interni" Rik. Nru. 7/12) jirriżulta li s-shareholders tas-soċjetà Derby International Limited huma Claude Debrincat, missier ir-Rikorrent, li għandu 1 Ordinary B share, u s-soċjetà A.M. Holdings Limited, li għandha 80,000 Ordinary A shares u 3,999 Ordinary B shares. Is-soċjetà A.M. Holdings Limited - majority share holder fis-soċjetà Derby International Limited - a sua volta għandha bħala sole shareholder lil Angele Debrincat, omm ir-Rikorrent. Minn dan kollu għalhekk is-soċjetà Marsaxlokk jirriżulta l-prezz pattwit kien il-kirja favur jirrifletti din Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM International Limited, kirja li ma ġietx ikkunsidrata mill-Perit Aakeroy. Eventwalment il-fond ġie trasferit liberu u frank - ħlief kif soġġett għal ċens temporanju - għar- raġuni li siccome fl-aħħar mill-aħħar ir-Rikorrent akkwista appartament/basement li kien mikri għand kumpannija tal-familja tiegħu stess din il-kirja ma baqgħetx in vigore. Dan kollu indubbjament jikkostitwixxi ċirkostanza li tolqot il-proprjetà trasferita u timpinġi fuq il-valur tal-istess. Ladarba dan il-fattur hekk determinanti u ċentrali għall-valur tal-proprjetà ma ġiex ikkunsidrat mill-Perit Tancred Aakeroy - kif del resto minnu stess ikkonfermat - għandu jirriżulta li l-istima minnu mogħtija ta' €85,000 hija waħda eċċessiva. Konferma tal-eċċessività tal-istima tal-Perit Tancred Aakeroy tirriżulta wkoll mir- Relazzjoni tal-Assistent tat-Tribunal, il-Perit Elena Mallia Vella Lee li wara illi żammet aċċess fil-fond, ikkunsidrat id-daqs tal-fond, il-fatt li huwa espost ħafna, il-lokalità u l-potenzjal tal-fond, u anke ħadet konjizzjoni tal-provi u xhieda fil-proċess - u b'hekk il-fatt li l-fond kien soġġett għall-kirja li jidher li ġiet terminata biss peress li l- kompratur huwa membru tal-familja proprjetarja tas-soċjetà inkwilina - waslet għall-konklużjoni li l-valur tal-fond fiż-żmien tal-akkwist, cioè fl-2009, huwa ta' €70,000. (fn. 98 u 99 tal-proċess) Fid-dawl ta' dawn il-fatti u ċirkostanzi kollha t-Tribunal huwa tal-fehma li l-valur li realment jirrispekkja l-valur tal-appartament akkwistat mir-Rikorrent fiż-żmien tat- trasferiment huwa dak ta' €70,000 determinat mill-Assistent Tekniku tat-Tribunal il- Perit Elena Mallia Vella Lee. Raġġunta din il-konklużjoni t-Tribunal jista' mill-ewwel jikkonkludi li ebda taxxa u taxxa addizzjonali ma huma dovuti mir-Rikorrent lill- Kummissarju tat-Taxxi stante li l-valur dikjarat ta' €71,045.89 huwa iktar mill-valur reali determinat mit-Tribunal. Fid-dawl ta' dan kollu osservat għalhekk jirriżulta li t-tieni fuq liema r-Rikorrent jibbaża l-appell tiegħu mid-deċiżjoni ta' rifjut ta' oġġezzjoni datata 19 ta' Diċembru 2011 u mill-konsegwenti Likwidazzjoni ta' Taxxa bil-Kont Nru. IV113822 huma ġustifikati u b'hekk jistħoqq li jiġu milqugħa. Fiċ-ċirkostanzi wkoll it-Tribunal jastjeni milli jieħu konjizzjoni tat-tielet aggravju fuq liema r-Rikorrent jibbaża l-appell tiegħu stante li l-valur dikjarat fl-att ta' trasferiment huwa iktar mill-valur determinat mit- Tribunal." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM Il-Kummissarju appellant ippreżenta r-rikors tal-appell tiegħu fis-26 ta' Frar, 2020 fejn talab lil din il-Qorti sabiex tħassar u tirrevoka s-sentenza appellata u tikkonferma d-deċiżjoni tal-Kummissarju appellant, flimkien mal- avviż ta' likwidazzjoni Nru LEE maħruġ minnu ai termini tal-Kap. ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellat. Il-Kummissarju appellant jgħid li jħoss ruħu aggravat bis-sentenza appellata għaliex it-Tribunal għamel konsiderazzjonijiet żbaljati fil-mod kif interpreta x-xhieda tal-Perit Tancred Ir-Risposta tal-Appell L-appellat għażel li ma jweġibx. Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkonsidra l-aggravju ewlieni tal- Kummissarju appellant flimkien mas-sottomissjonijiet tal-appellat, u dan fid- dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mit-Tribunal fis-sentenza appellata. Il-Kummissarju jissottometti għamel konsiderazzjonijiet żbaljati fil-mod kif interpreta x-xhieda tal-Perit Tancred Aakeroy, li kien ġie inkarigat mill-appellant. Huwa jiċċita s-subregolament 3(2) tal-L.S. 364.06 applikabbli fiż-żmien rilevanti u anki dik il-parti mis-sentenza Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM appellata fejn it-Tribunal irrileva li mix-xhieda tal-Perit Aakeroy kien jirriżulta li kien hemm żewġ fatturi partikolari u determinanti li l-Perit Aakeroy ma ħax inkonsiderazzjoni, u ċioé (a) il-fatt li l-blokk ta' appartamenti li minnu jagħmel parti l-fond, kien ġie akkwistat mingħand il-GWU wara sejħa għall-offerti; u (b) l-istess blokk inkluż il-fond, kien soġġett għall-kirja favur is-soċjetà Marsaxlokk L-appellant isostni li dak li kellu jikkonsidra t-Tribunal kien proprju l-valur tal-fond fil-ħin tat-trasferiment. Jgħid li l-Perit Tancred Aakeroy kien ilu snin iservi fid-Dipartiment u kien jaf sew x'kien l-inkarigu tiegħu. Kummissarju appellant jissottometti li l-kirja fuq imsemmija ma kinitx teżisti fil- mument tat-trasferiment tal-fond, anzi din kienet ġiet rexissa fuq il-kuntratt ta' bejgħ u xiri sabiex b'hekk, għajr iċ-ċens annwu u temporanju, l-fond kien ġie trasferit liberu u frank. L-appellant ikompli jgħid li minkejja li t-Tribunal kien innomina lill-Perit Tekniku Elena Mallia Vella Lee sabiex tħejji stima tal-fond fil- ħin li dan kien ġie ttrasferit, huwa ma kienx marbut li jintrabat bil-konklużjoni tagħha fejn hija kienet saħansitra ħadet inkonsiderazzjoni l-kirja msemmija. Kummissarju appellant jissottometti li l-istima tal-Perit Elena Mallia Vella Lee ma kinitx tirrifletti l-valur tal-proprjetà fil-ħin tal-akkwist, għaliex ittieħdu inkonsiderazzjoni diversi fatturi u informazzjoni li kienu jmorru oltre dak li tirrikjedi l-liġi. B'hekk ma kinux ġew osservati d-dispożizzjonijiet tas- subregolament 3(2) tal-L.S. 364.06, u l-istima għandha tiġi mwarrba u tiġi kkonsidrata bħala attendibbli l-istima reali tal-Perit Mifsud. Il-Qorti tgħid li l-Kummissarju appellant għandu raġun. Tikkonsidra li t- Tribunal ma kienx korrett u żvija minn dak li jirrikjedi is-subregolament 3(2) tal- L.S. 364.06 ċitat minnu stess, meta kkostata li l-Perit Mifsud ma kienx ħa Qrati tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM inkonsiderazzjoni ċertu fatturi partikolari u determinanti, u dan filwaqt li qies li l-blokk kollu, inkluż il-fond inkwistjoni, kien ġie akkwistat mill-GWU wara sejha għall-offerti u li dan il-blokk kien soġġett għal kirja favur is-soċjetà Santa Luċija, Ta' Kerċem-rigward l-ewwel punt sollevat mit-Tribunal, jiġifieri l-akkwist li sar mingħand l-GWU, il-Qorti tirrileva li t-Tribunal kien għadu kif korrettement ikkonsidra li mill-imsemmi subregolament "...joħroġ ċar li l-valur tal-proprjetà huwa effettwat miċ-ċirkostanzi materjali tal-proprjetà nnifisha u mhux mill- mod kif il-kompratur attwali seta' effettivament akkwista d-dritt li jixtri l- proprjetà in kwistjoni", u għalhekk it-Tribunal ikkontradixxa lilu nnifsu meta fil- paragrafu sussegwenti ddikjara li l-Perit Mifsud kien naqas milli jieħu inkonsiderazzjoni l-mod kif il-blokk kien ġie akkwistat mingħand il-venditriċi l- GWU wara sejħa għall-offerti. Il-para. (a) tas-subartikolu 3(1) tal-L.S. 364.06 jistabbilixxi d-"data rilevanti" kif ġej: 3.(1)(a) Il-valur ta' kull proprjetà soġġetta għat-taxxa skont l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti, mgħoddija bi trasferiment inter vivos jew causa mortis, għandu jkun il-valur ta' dik il-proprjetà fid-data ta' dak it-trasferiment inter vivos, jew fid-data tal-mewt tal-persuna li minnha jkun oriġina t-trasferiment causa mortis, skont il-każ, (hawnhekk iżjed 'il quddiem imsejħa "id-data rilevanti"). Għalhekk dak li kien dovut li jagħmel it-Tribunal, u dak li fil-fatt għamel il-Perit Aakeroy, huwa li jikkonsidra x'kien il-valur tal-fond proprju fil-ħin tat- trasferiment tiegħu bejn il-venditur u x-xerrej. Dan ifisser li l-mod tal-akkwist Qrati tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM tiegħu mingħand il-GWU, u anki kull ċirkostanza oħra riżultanti qabel dik id- data, ma jista' jkollhom l-ebda rilevanza. Bl-istess raġunament il-Qorti tgħid għandha tiġi meqjusa irrilevanti l- lokazzjoni favur is-soċjetà Derby International Limited. Hawn għal kuntrarju t- Tribunal esprima l-fehma tiegħu li "...dan il-fattur hekk determinanti u ċentrali għall-valur tal-proprjetà ma ġiex ikkunsidrat mill-Perit Tancred Aakeroy – kif del resto minnu stess ikkonfermat – għandu jirriżulta li l-istima minnu mogħtija ta' €85,000 hija waħda eċċessiva". Il-Qorti tibda billi tgħid li tapprezza li l-kirja inkwistjoni4 kienet biss ġiet xolta meta seħħ it-trasferiment inkwistjoni tal-fond, iżda ma tistax tiskarta l- fatt li r-rexxissjoni tal-kirja kienet waħda mill-kondizzjonijiet li permezz tagħhom seħħ dak it-trasferiment bil-pattijiet u l-kondizzjonijiet kif miftiehma, inkluż il-prezz tal-fond. Kif sewwa jirrileva l-Kummissarju appellant, skont il- klawsola 4 tat-Tielet Parti tal-kuntratt ta' bejgħ5, il-fond inbiegħ lill-appellat "...bil-pussess liberu u mmedjat", wara li l-Qorti ssib li fuq l-istess att permezz tal-klawsola 3 tat-Tieni Parti l-partijiet ftehmu dwar ir-rexxissjoni tal-lokazzjoni kif ġej: In oltre, l-partijiet fuq dana l-att jiddikjaraw illi permezz ta' kuntratt fl-atti tan- Nutar André Abela Spearing, datat illum stess, il-Venditriċi ttrasferit liċ-Ċedenti r-rimanenti partijiet tal-Korp. Iċ-ċessjoni ta' drittijiet li saret bejn iċ-Ċedenti u x-Xerrejja saret ukoll bil-kundizzjoni espressa li l-partijiet għal imsemmija ċessjoni jirrexindu u jirrevokaw u qegħdin għaldaqstant qegħdin jirrexindu u jirrevokaw kull ftehim ta' kera bejn il-predeċessuri taċ-Ċedenti u x-Xerrejja jew Claude Debrincat jew kwalunkwe 31 tal-atti tat-Tribunal. 9 tal-atti tat-Tribunal. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM kumpannija oħra li x-Xerreja jew Claude Debrincat jistgħu jkollhom sehem u/jew interess fiha, u li seta' qatt sar dwar l-appartamenti li nxtraw miċ-Ċedenti fil-Block, u dan sabiex iċ-Ċedenti jkollha l-pussess battal tal-proprjetà akkwistata minnha u li ċ- Ċedenti ma għandha l-ebda dritt, interess u/jew pretensjoni kontra x-Xerrejja jew Claude Debrincat jew kwalunkwe kumpannija oħra li fiha x-Xerreja jew Claude Debrincat jistgħu jkollha sehem u/jew interess u dan in konnessjoni ma xi tip ta' kirja, inkluż arretrati ta' kera".6 Klawsola oħra partikolari fil-kuntratt ta' xiri/akkwist tal-fond li aktar tagħti x'tifhem lil din il-Qorti li l-bejgħ tal-fond kellu jkun wieħed liberu u frank u bil-pussess battal, hija 5(b) tal-Ewwel Parti tiegħu fejn il-Bank impona s- segwenti kondizzjoni fuq il-"Klijenta" u l-"Garanti" fosthom l-appellat: "b) illi ma jikrux, u ma jhallux terzi persuni jużaw l-istess proprjetà taħt l-ebda titolu, u dan mingħajr il-kunsens anteċedenti u bil-miktub tal-Bank" B'hekk il-Qorti tagħraf li mhux biss il-partijiet, iżda anki l-Bank kien qed jintrabat fuq l-imsemmi kuntratt għall-fini ta' self ta' parti mill-prezz tal-fond, bl-intiża li l-fond kien ser jgħaddi mingħajr ma jkun soġġett għal kwalunkwe titolu, inkluż allura dak ta' lokazzjoni. Għal dawn ir-raġunijiet kollha, il-Qorti ma tarax li t-Tribunal kien korrett meta ddikjara li l-istima tal-Perit Aakeroy kienet waħda eċċessiva, u lanqas issib l-valur stabbilit mill-Perit Borg Lee jirrispekkja b'mod reali l-valur tal-fond fiż-żmien it-trasferiment. Il-Qorti ma ssib xejn fir-rapport ta' din tal-aħħar li jikkonvinċiha li l-istima tagħha kienet aktar preċiża u lanqas li jista' jxejjen dak li rrelata l-Perit Aakeroy. Pjuttost il- 6 "Ix-Xerrejja" hija definita aktar 'il quddiem fl-imsemmi kuntratt bħala Angela Debrincat, Nicholas Debrincat u l-appellat, filwaqt li mill-kuntratt ta' kiri fl-atti tan-Nutar Dott. Marco Francis tat-22.03.91 jirriżulta li Claude Debrincat kien qed jidher flimkien ma' terz bħala direttur għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta' Derby International Limited. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 23 Appell Inferjuri Numru 9/2012/1 LM Qorti tosserva li r-rapport tal-Perit Borg Lee fejn kellu jservi ta' gwida u ta' informazzjoni preċiża u dettaljata għat-Tribunal, jonqos tassew minn dan kollu u saħansitra r-risposti tagħha għad-domandi in eskussjoni kif magħmula mill- Kummissarju appellant mhuma tal-ebda utilità għaliex bl-ebda mod ma jista' jingħad li jindirizzaw b'mod xieraq u ġust id-domandi magħmula mill-parti li kellha kull interess li tikkontesta r-rapport tagħha. Għaldaqstant il-Qorti ssib l-aggravju tal-Kummissarju appellant ġustifikat Għar-raġunijiet premessi l-Qorti tiddeċiedi dwar l-appell tal-Kummissarju appellant billi tilqgħu, u filwaqt li tħassar u tirrevoka s-sentenza appellata fl- intier tagħha, tikkonferma d-deċiżjoni tal-Kummissarju appellant u l-avviż ta' likwidazzjoni Numru ABELA SPEARING maħruġ minnu ai termini tal-Kap. 364 tal- Liġijiet ta' Malta. L-ispejjeż kollha taż-żewġ istanzi għandhom ikunu a karigu tal-appellat. u tilqgħu. Onor. Dr Lawrence Xuereb Pavia LL.D. Cutajar Rosemarie Debrincat Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 23 minn 23