TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR ĠUDIKATUR DR JOHN BONELLO, B.A., LL.M.(IMLI), LL.D. Seduta ta' nhar it-Tnejn, 16 ta' Novembru, 2015 It-Tribunal, Ra l-Avviz tat-Talba pprezentat nhar it-13 ta' Frar 2015 li permezz tieghu, l-Atturi talbu li l- Konvenut jigi kkundannat ihallas is-somma komplessiva ta' tlitt elef u hamsa u tletin euro (€3,035) rapprezentanti prezz ta' magna photocopier u konsenja DVD's. Bl-ispejjez u bl- imghaxijiet legali dekorribbli mill-21 ta' Awissu 2014; Ra li l-kawza giet appuntata ghas-smiegh ghas-seduta tas-17 ta' Marzu 2015; Ra li l-Konvenut, debitament notifikat, ipprezenta risposta fit-13 ta' Marzu 2015 li permezz taghha laqa' ghall-azzjoni attrici billi eccepixxa dan li gej: Illi t-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt inter alia peress illi: a. Kwantu ghall-photocopier ebda ammont m'hu dovut peress illi l-istess photocopier irrizultat li hija difettuza u mhux idoneja ghall-iskop li ghalih giet mixtrija ossia kellha motherboard hazina b'mod illi skond it-technician imqabbad mill-attur stess hemm spiza ta' €1,463.20 biex tissewwa, liema riparazzjoni l-atturu qatt ma effettwaw; b. Kwantu ghad-DVD's ukoll ebda ammont m'hu dovut peress li mhux minnu li dawn gew mixtrija mill-eccipjenti imma kienu l-atturi li ghaddew l-istess DVD's lill-esponenti on consignment u kwindi l-atturi meta jridu jistghu jiehdu lura l-istess DVD's; Illi fi kwalunkwe kaz it-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda. Ra l-Atti u d-dokumenti kollha; Sema' ix-xhieda; Sema' t-trattazzjoni tal-abbli difensuri tal-partijiet; Ra li l-kawza thalliet ghas-sentenza ghas-seduta tal-lum; Ikkunsidra; Illi permezz tal-odjerna kawza, l-Atturi qieghdin jitolbu l-hlas ta' somma raprezentanti prezz ta' DVD's u photocopier li gew mibjugha lill-Konvenut. Il-Konvenut jghid li l-photocopier hija difettuza fil-waqt li DVD's ma kienux mibjugha izda moghtija on consignment; Illi l-Atturi, apparti li xehedu, ipprezentaw ghadd ta' dokumenti u ipprezentaw affidavit ta' Mario Farrugia Attard. Min-naha tieghu, il-Konvenut ressaq affidavit tieghu stess, affidavit iehor ta' ommu Josienne Farrugia Sacco, kif ukoll affidavit iehor ta' Michael Muscat Catania. Il-Konvenut ghamel xi kontro-ezamijiet fil-waqt li l-Attur mghamel l-ebda kontro-ezami; Illi jidher car li l-pretensjoni attrici fiha zewg komponenti u cjoe il-pretensjoni rigwardanti photocopier u pretensjoni rigwardanti konsenja DVD's u t-Tribunal se jghaddi sabiex iqis dawn iz-zewg komponenti separatament; Il-konsenja DVD's Meta xehed l-attur Joseph Borg Millo (a fol 11) jghid li kien jiggestixxi hanut u ddecieda li jaghlqu lejn nofs Mejju 2014. Lejn Awissu kien avvicinah il-Konvenut u talbu jixtri l- photocopier u d-DVD's. Jghid li saru zewg skritturi, wahda ghall-photocopier u ohra ghad- DVD's. L-iskrittura rigwardanti d-DVD's tinsab a fol 16. Jghid li mad-DVD's kellu jghaddi wkoll il-units fejn dawn jinzammu. Kien gie miftiehem li l-prezz tad-DVD's ikun ta' euro (€1) -il wahda. Jghid li l-prezz miftiehem kien ta' elf tmien mija u hamsa u tletin euro (€1,835) mil-liema ammont il-Konvenut hallas is-somma ta' disghin euro (€90). Jghid li minkejja li zamm il-jedd li jiehu lura dawn id-DVD's ghazel li ma jiehu xejn lura minnhom. Jghid li ma rcieva xejn sabiex ixolji l-kuntratti li kien iffirma; Meta xehed in kontro-ezami, mistoqsi kemm ircieva flus tad-DVD's qal li rcieva madwar tmenin euro (€80) ghad li ma jiftakarx ezatt. Mitlub jikkonferma jekk il-ftehim mal-Konvenut kienx illi d-DVDs jinghataw on consignment u li hu rrizerva d-dritt li jehodhom lura u li jithallas ma' kull wiehed li l-Konvenut ibiegh, jwiegeb fl-affermattiv. Madankollu fir- riezami jghid li rrizerva d-dritt li jiehu lura d-DVDs peress li kien jaf li l-Konvenut kien xi ftit issikkat fil-flus. Mistoqsi jghid x'gara minn dawn id-DVDs, jghid li meta talabhom lura, il- Konvenut wiegbu li jippreferi jarmihom fiz-zibel milli jroddhom lura. Mistoqsi in kontro- ezami jekk kellux xi offerti ohra dwar id-DVDs jghid li kellu offerta ahjar mill-prezz li kien ftiehem ma' Slowe imma hass li kien marbut mal-Konvenut. Illi l-bqija tax-xhieda tal-attur, kif ukoll ix-xhieda ta' ibnu Roderick Borg Millo kif ukoll l- affidavit ta' Mario Farrugia Attard jirrigwardaw biss il-photocopier; It-Tribunal qies il-ftehim a fol 16 liema ftehim jaqra hekk: Jiena, Jurgen Farrugia Sacco… niddikjara li ircevejt minghand Joe Borg Millo… illum 6 ta' Gunju 2014, 1735… DVD ghall-valur ta' €1735… flimkiem ma' 4 DVD units ta' valur ta' €100. Joe Borg Millo jzomm id-dritt li jiehu lura d-DVD's kollha li jkunu ghadhom ma thallsux Illi jsegwi ghalhekk li l-prezz miftiehem ghad-DVD's u l-units kien ta' €1,835 (kif xehed Joe Borg Millo) mil-liema somma l-Konvenut hallas €90 biex jibqa' bilanc ta' elf seba' mija u hamsa u erbghin euro (€1,745); Illi min-naha 'l ohra, il-Konvenut ma ressaqx xi provi estensivi dwar id-DVD's u fl-affidavit tieghu (a fol 31) jiddedika proprju l-ahhar paragrafu dwar dan il-komponent tal-azzjoni u jghid li skond il-ftehim dawn kienu on consignment fis-sens li jhallas skond kemm ibiegh u jghid li fil-fatt hekk ghamel. Jghid li mghandu jaghti xejn u meta jrid, l-Attur jista' jmur u jehodhom lura; Illi omm il-Konvenut fl-affidavit taghha a fol 37 ma tantx titfa' dawl fuq din il-materja fil- waqt li Michael Muscat Catania ma jidholx fil-kwistjoni tad-DVD's. Ikkunsidra; Illi jidher car li l-Konvenut qieghed jinsisti li l-bejgh tad-DVD's sar on consignment. Ghad li l-ligi taghna ma taghtix definizzjoni ta' din it-tip ta' transazzjoni, il-Qorti tal-Kummerc fis- sentenza fl-ismijiet "Anthony Farrugia Pisani et vs Francis Palmer Morewood" deciza fit-18 ta' Frar 1965,1 fil- waqt li taghmel riferenza estensiva ghal sentenza ohra fl-ismijiet "Avukat Dottor George Harvey vs Victor Azzopardi Casha noe"2, irriteniet illi "il-kuntratt ta' spedizzjoni ta' merci on consignment huwa kuntratt mhux ta' bejgh imma pjuttost ta' kummissjoni u ghalhekk il- kreditur ghandu dritt jitlob il-prezz tal-merkanzija biss li tkun inbieghet u r-restituzzjoni tal- merkanzija li ma nbieghetx." Illi madankollu l-kaz odjern jidher li hu kemmxejn differenti. It-Tribunal iqis li l-verzjoni tal-Attur, kunsidrata fid-dawl tal-ftehim li jinsab a fol 16, twassal ghall-konkluzjoni li l- ftehim huwa wiehed ta' bejgh, minkejja dak li qieghed jigi eccepit u dan minkejja l-patt li l- Attur bejjiegh zamm il-jedd li jiehu l-oggetti mibjugha lura; Illi skond l-Art. 1347 tal-Kodici Civili (Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta) "Il-bejgħ hu perfett bejn il-partijiet, u, kwantu għall-bejjiegħ, il-proprjetà tal-ħaġa tgħaddi għand ix-xerrej, malli jsir il-ftehim fuq il-ħaġa u fuq il-prezz, għalkemm il-ħaġa tkun għad ma ġietx ikkunsinnata u lanqas ma jkun għad tħallas il-prezz; u minn dak il-ħin il-ħaġa nfisha tibqa' għar-riskju u għall-użu tax-xerrej." Mhemmx dubju li bl-iskrittura a fol 16 il-kontendenti ftehmu dwar l- oggett in vendita kif ukoll fuq il-prezz. Ghad li ma ftehmux zmien ghal hlas, ftehmu li l- Attur ikollu jedd jirkupra l-oggetti in vendita. Dan igibna biex inqisu jekk l-inkluzjoni ta' tali patt tirrendiex il-kuntratt bhala wiehed ta' bejgh on consignment minflok wiehed ta' bejgh Illi r-risposta jidher li taghtiha l-ligi stess li fl-Art. 1439 tal-Kodici Civili (Kap. 16 tal-Ligjiet ta' Malta) tipprovdi espressament li "Jekk il-bejgħ ta' ħaġa mobbli jkun sar mingħajr ma jkun ġie miftiehem żmien għall-ħlas, il-bejjiegħ jista', jekk il-ħlas ma jsirx, jieħu lura l-ħaġa mibjugħa, sakemm din tkun tinsab f'idejn ix-xerrej, jew ma jħallix lix-xerrej li jbigħha lil ħaddieħor, basta li t-talba biex jeħodha lura tiġi magħmula fi żmien ħmistax-il ġurnata mill- kunsinna u l-ħaġa tkun tinsab f'dak l-istess stat li kienet fiż-żmien tal-kunsinna." Illi t-Tribunal iqis – fuq l-iskorta tal-provi li ghandu quddiemu – li din kienet l-intenzjoni tal- partijiet. Fuq kollox ma jirrizultax li l-Konvenut ha xi passi sabiex se mai jirritorna d-DVD's ghad li jghid li meta jrid l-Attur jista' jiehu lura d-DVD's – prova madankollu kontradetta mill-Attur Joseph Borg Millo li jghid li meta darba kellem lill-Konvenut u talbu jrodd lura d-DVD's dan qallu li jippreferi jarmihom milli jroddhom lura; Illi ghalhekk it-Tribunal iqis li l-Atturi rnexxielhom jipprovaw it-talba fir-rigward tad-DVD's u se jghaddi sabiex fil-waqt li jichad l-eccezzjonijiet tal-Konvenut in kwantu dawn jolqtu l- kwistjoni tad-DVD's, jikkundanna lill-Konvenut sabiex ihallas il-bilanc fuq l-istess DVD's; Illi skond il-ftehim il-prezz kellu jkun €1735 ghad-DVD's oltre ghal €100 ghall-units, ghal total ta' €1835, mil-liema somma l-Konvenut jidher li hallas madwar €90 euro. Ghalhekk it- Tribunal se jikkundanna lill-Konvenut ihallas is-somma ta' €1735; Il-photocopier Illi l-Attur Joseph Ciliberti xehed (a fol 11) u stqarr li l-prezz tal-photocopier second hand kienet ta' elf u tmien mitt euro (€1,800) ferm anqas minn kemm kien akkwistaha. Jghid li l-ftehim kien li l-Konvenut kellu "jiehdu kif inhu". Jghid li l-magna ippruvawha flimkien. Jghid li l-hlas kellu jsir f'diversi pagamenti li l-ewwel wiehed ghadda regolarment fil-waqt li l-bqija tal-pagamenti ma sarux billi c-cekkijiet rilaxxjati mill-Konvenut ma gewx onorati mill-bank. Jghid li wara li sar l-ewwel pagament il-Konvenut beda jallega li l-magna kellha difetti. Jghid li l-magna giet spezzjonata minn technicians u semma' wkoll laqgha li kellu fil- hanut tal-Konvenut. L-Attur ipprezenta wkoll l-iskrittura ta' bejgh li tghid car u tond li l- Konvenut qieghed jixtri minghand l-Attur multi-functional photocopier, tale quale versu l- prezz ta' €1,800 liema prezz kellu jithallas f'erba' pagamenti; Roderick Borg Millo (a fol 13) xehed fid-dettall dwar skambji li kellu mal-Konvenut. Jispjega li kien hemm kwistjoni ta' software u formatting tas-sistema. Jghid li kien tkellem mal-Konvenut u anke mar fuq il-post u bidel xi cable u l-magna bdiet tahdem. Jghid ukoll li baghat technician; Mario Farrugia Attard, it-technician li spezzjona l-magna, meta xehed bil-procedura tal-affidavit stqarr li l-Konvenut ma deherx li ha pjacir meta hu mar gewwa l-hanut tieghu. Jghid li l- magna hadmet mill-ewwel u minghajr problemi. Jghid li jekk hemm problema li twassal biex il-magna ma tixghelx din ma tkunx mill-motherboard imma mill-power supply. Mill-banda 'l ohra Jurgen Slowe xehed estensivament bil-procedura tal-affidavit u ta l- verzjoni tieghu li hi li xi ftit zmien wara li huwa ha l-magna minghand Joseph Borg Millo, din ma bdietx tixghel u bdiet taghti l-problemi. Jghid li fl-ahhar l-istess Attur gab rapprezentanti tal-agent tal-magna u dawn baghtu stima sabiex tinbidel il-motherboard li tiswa kwazi daqs il-prezz tal-bejgh. Jghid li Borg Millo ma riedx isewwi hekk kif ra l- Slowe itemm l-affidavit tieghu billi jghid li "Il-photocopier ghadha ma tahdimx u ghalhekk jiena ninsisti li l-ammont li qed jitlob l-attur mhux dovut"; Omm il-Konvenut fl-affidavit taghha (a fol 37) ma tantx xehtet wisq dawl fuq il-kwistjoni ghad li kkonfermat il-verzjoni ta' binha fil-waqt li Michael Muscat Catania (a fol 38) jghid li meta Ikkunsidra; Illi qabel xejn irid jinghad li l-gurisprudenza nostrana taghmel distinzjoni (mhux daqstant cara fit-test tal-ligi) bejn il-bejgh ta' oggett gdid u l-bejgh ta' oggett second hand.3 Il-Qorti tal-Appell fis-sentenza fl-ismijiet "George Chase vs Vittoria ‘Scardino" deciza fis-27 ta' Mejju 1957 irriteniet li: Fin-nuqqas ta' provi sufficjenti jekk l-oggett kienx tajjeb jew le fil-mument tal-konsenja wiehed ghandu jimxi fuq dak li jkun verosimilment fl-intenzjoni tal-partijiet fil-mument tal-ftehim; u hu ghalhekk gust u logiku li jinghad li, meta l-oggett gie kwalifikat bhala 'tajjeb', dik il-kelma fl- intendiment tal-kontraenti, u skond il-logika guridika, kellha u ghandha tiftiehem fis-sens li l-oggett kellu jkun tajjeb sa fejn jista' jkun tajjeb oggett sekonda man bil-prezz li jkun inxtara. Illi l-istess Qorti, fil-kawza "Attard vs Bellizzi D'Amato", deciza fid-9 ta' Lulju, 1991 irriteniet li f'kaz ta' oggett second hand, ma tezisti ebda garanzija ghal xi difetti li jkunu rizultat ta' wear and tear jew li jkunu konsegwenza tal-uzu tal-oggett. Il-Qorti, fl-istess sentenza, sahqet fuq l- obbligu tax-xerrej li jezamina l-kundizzjoni tal-oggett li jixtri, u li jippruvaha biex jara li, fil- mument tal-vendita, l-oggett mixtri kien funzjonabbli; Illi mhuwiex inawdit li l-akkwirent ta' oggett second hand jonqos milli jhallas ghall-oggett li jkun akkwista fil-waqt li jissolleva l-argument li l-oggett huwa kolpit b'xi difett. Il- Prim'Awla tal-Qorti Civili rinfaccjata b'sitwazzjoni simili ghal dik odjerna fi-kawza fl- ismijiet "Joseph Vella Briffa' vs Anthony Kenely", f'sentenza moghtija fit-2 ta' Gunju, 2005 (sussegwentement konfermata fl-appell) dahlet fil-fond tal-kwistjoni u jkun utli, fil-fehma ta' dan it-Tribunal, li tigi riportata parti estensiva mis-sentenza: ...kif intqal fil-kawza "Attard vs Bellizzi D'Amato", decisa min din il-Qorti fid-9 ta' Lulju, 1991, f'kaz ta' oggett sekonda man, ma tezisti ebda garanzija ghal xi difetti li jkunu rizultat ta' wear and tear jew li jkunu konsegwenza tal-uzu tal-oggett. Il-Qorti, fl-istess sentenza, sahqet fuq l-obbligu tax-xerrej li jezamina l-kundizzjoni tal-oggett li jixtri, u li jippruvaha biex jara li, fil-mument tal-vendita, l-oggett mixtri kien funzjonabbli… Aktar minn dan, gie diversi drabi stabbilit mill-qrati taghna li kompratur li jixtri oggett li wara jeskopri li kien bil-hsara jew difettuz, ma jistax, fil-waqt li jibqa' jzomm il-haga, jirrifjuta li jhallas il-prezz meta jigi mitlub jaghmel dan. Kompratur li jinghata konsenja ta' haga mhux tal-kwalita' miftiehma jew bi hsara ghandu diversi rimedji miftuha ghalih, inkluz li jhassar il-bejgh jew jitlob tnaqqis fil-prezz, pero', irid jagixxi biex jirreklama d-drittijiet tieghu, u ma jistax jibqa' jzomm l-oggett u jqajjem il-kwistjoni tal-kwalita' inferjuri jew hsara biss wara li jigi azjonat ghal-hlas. L-Onorabbli Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fil-kawza "Attard vs Direttur tal-Edukazzjoni", decisa fl- 4 ta' Novembru, 1992, qalet li kompratur li jibqa' jzomm l-oggett wara li jinduna li l-istess oggett kien bil-hsara, irid xorta wahda jhallas il-prezz kollu ta' dak l-oggett. Dan il-principju gie enuncjat f'diversi kawzi ohra, fosthom "Archer vs Hill", decisa mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-25 ta' Jannar, 1989, u "Cassar Abela vs Attard Bezzina", decisa minn din il-Qorti fis-27 ta' Lulju, 2000. L-Onorabbli Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri) fil-kawza "Rapinett vs Ciantar Cesare", osservat li jekk ix-xerrej izomm l-oggett avolja ma jkunx tal-kwalita' pattwita, u jecepixxi l-kwistjoni biss meta jigi mitlub il-hlas, huwa jitlef kull dritt li seta' kellu. L-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawza "Scalpello Hammett vs Borg Testa", decisa fis-6 ta' Ottubru, 2000, kienet osservat illi li wiehed izomm ghandu l-oggett in vendita mhux agir konsistenti ma' azzjoni intiza biex thassar dan il-bejgh. Fil-kawza "Flores Martin et vs Roger Satariano and Sons Ltd", decisa minn din il-Qorti fil-11 ta' Gunju, 1997, intqal li f'kaz ta' hsara jew difett f'oggett mibjugh, "ix- xerrej ma jistax kapriccosament jew minhabba xi nuqqas da parti tieghu, iwarrab id-drittijiet specifikatament moghtija lilu bil-ligi, u minghajr ma juza rrimedji preskritti, jaghzel li jzomm il- merkanzija, ghalkemm din tkun difettuza, u wara jirreklama d-danni". 3 Vide f'dan is-sens "Meachen Bellizzi D'Amato vs Paolo Larsson noe", deciza mill-Qorti tal-Appell fid-19 ta' Awissu 1966 … Il-konvenut donnu qed jippretendi li m'ghandux ihallas il-prezz tal-magna, qabel ma l-attur "jaghmel dak li hu mehtieg biex effettivament igibha tahdem tajjeb", izda kif qalet din il-Qorti fil-kawza "Brancaleone Diamantino vs Meridian Enterprises Co. Ltd", decisa fit-13 ta' Frar, 2003, f'kaz ta' difetti jew hsarat, l- unici rimedji huma dawk li tipprovdi lligi, u mhux permess ghax-xerrej li jagixxi billi jitlob l-irrangar jew is-sostituzzjoni tal-parti difettuza. Illi fil-kaz odjern, it-Tribunal ghandu quddiemu x-xhieda mhux kontradetta tal-Attur Joseph Borg Millo meta qal li l-magna kellha tinbiegh fil-kundizzjoni li kienet, patt rifless anke fl- iskrittura li ffirmaw il-kontendenti. Inoltre, fil-kaz odjern jidher li l-istess Konvenut hareg cekkijiet lill-istess Borg Millo li da parti tieghu meta pprova jsarrafhom sab li dawn kienu mwaqqfin mill-istess Konvenut – prova li kien hemm l-intenzjoni tal-hlas da parti tal-istess Konvenut. Jirrizulta car ukoll mhux biss li l-photocopier kienet second hand, izda li l- Konvenut ma ha l-ebda passi kontra l-Atturi sabiex jittutela l-jeddijiet tieghu qua kumpratur (kemm-il darba hass li kellu xi jedd fir-rigward) u llimita l-azzjoni tieghu billi sempliciment baghat l-ittra li tinsab a fol 36. Illi ghalhekk it-Tribunal iqis li l-Atturi rnexxielhom jipprovaw it-talba fir-rigward tal- photocopier u se jghaddi sabiex fil-waqt li jichad l-eccezzjonijiet tal-Konvenut in kwantu dawn jolqtu l-kwistjoni tal-photocopier, jikkundanna lill-Konvenut sabiex ihallas il-bilanc fuq l-istess photocopier; Illi skond il-ftehim il-prezz kellu jkun ta' elf u tmien mitt euro (€1,800), mil-liema somma l- Konvenut jirrizulta li hallas hames mitt euro (€500). Ghalhekk it-Tribunal se jikkundanna lill-Konvenut ihallas il-bilanc tal-prezz ta' elf u tliet mitt euro (€1,300); Ikkunsidra; Illi flimkien, il-bilanc tal-prezz tal-photocopier u cjoe s-somma ta' €1,300 oltre ghas-somma ta' €1,735 ghad-DVD's tammonta ghal €3,035 u cjoe tekwivali ghall-ammont pretiz mill- Atturi fl-Avviz tat-Talba; Ghal dawn il-motivi, it-Tribunal jaqta' u jiddieciedi l-kawza billi fil-waqt li jichad l- eccezzjonijiet tal-Konvenut, jilqa' t-talba Attrici u jikkundanna lill-Konvenut ihallas is- somma ta' €3,035 bl-imghax skond il-ligi. Spejjez a karigu tal-Konvenut. Dr John Ghenam Ġudikatur Mary Josette Zammit Carbone' Deputat Reġistratur