QORTI TAL-MAĠISTRATI (GĦAWDEX) ĠURISDIZZJONI SUPERJURI SEZZJONI ĠENERALI MAĠISTRAT DOTTOR PAUL COPPINI LL.D. Illum it-Tlieta, 24 ta' Ottubru 2017 Rikors Ġuramentat Numru: 47/2016 PC Louis u Eucharistica konjuġi Refalo vs John u Jeanette konjuġi Grima sentenza in parte Il-Qorti, Rat ir-Rikors Ġuramentat li permezz tiegħu l-atturi, wara li ppremettew: Illi permezz ta' skrittura ffirmata quddiem in-Nutar Dottor Josianne Alshlash fl-erbatax (14) ta' Settembru elfejn u ħamsa (2005) l-intimati rrikonoxxew li huma debituri tas-somma ta' ħamsa u għoxrin elf u ħames mitt Lira Maltin (Lm25,500), illum ekwivalenti għal disgħa u ħamsin elf tlett mija u disgħa u disgħin Euro u żewġ Euro ċenteżmi (€59,399.02ċ) li kienet lilhom mislufa, hekk kif jirriżulta mill-iskrittura mill-intimati hawn annessa u mmarkata bħala Dok. A; Illi l-partijiet permezz ta' l-iskrittura privata hawn fuq riferita ftehmu li l- konvenuti għandhom jħallsu s-somma mislufa lura lill-atturi fi żmien ħames snin mid-data ta' dik l-iskrittura; Illi f'każ li l-ammont jintradd lura entru l-perijodu stabbilit ta' ħames snin, l- interessi ma kienux ikunu applikabbli; Paġna 1 minn 4 L-atturi kienu qablu li jsellfu lill-konvenuti din is-somma press li l- konvenuta Jeanette Talbot hija bint l-atturi; Illi minkejja t-trapass taż-żmien il-konvenuti baqgħu ma rritornawx is- somma lilhom mislufa; Illi matul dan iż-żmien ir-relazzjoni bejn il-kontendenti sfortunatament marret għall-agħar; Ili f'laqa' miżmuma fl-uffiċċju ta' l-Avukat Dr. Deborah Cachia Barbara, wara April 2015, li fiha kien hemm preżenti kemm l-atturi u kif ukoll il-konvenuti u l- Avukat Dr. Carmelo Farrugia Gouder u l-Avukat Dr. Deborah Borg Pellicano, il-konvenuti ammettew li huma debituri tal-atturi għalkemm kien inqala' disgwid jekk u kif għandu jsir il-pagament tas-somma mislufa; Illi minkejja dan din l-ammissjoni da parti tal-atturi, u minkejja wkoll diversi interpellazzjonijiet magħmula kemm b'ittra bonarja datata sittax (16) ta' Frar elfejn u sittax (2016) u kemm b'ittra uffiċċjali numru 250/2016 tat-tnejn (2) ta' Ġunju elfejn u sittax (2016), dana l-ammont baqa' ma tħallasx mill-konvenuti u għalhekk kellha ssir din il-kawża. Talbu lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandhiex din il-Qorti: 1. Tiddikjara lill-konvenuti huma debituri ta' l-atturi għas-somma ta' disgħa u ħamsin elf tlett mija u disgħa u disgħin Euro u żewġ Euro ċenteżmi (€59,399.02ċ) rappreżentanti self brevi manu; Tikkundanna lill-konvenuti sabiex iħallsu lill-atturi is-somma ta' disgħa u ħamsin elf tlett mija u disgħa u disgħin Euro u żewġ Euro ċenteżmi (€59,399.02ċ) għar-raġunijiet kif fuq dettaljati u l-imgħaxijiet kontra l- istess konvenuti mid-data ta' meta sar dovut il-pagament lura tas-somma mislufa sad-data tal-pagament effettiv. Bl-ispejjeż kompriżi dawk tal-ittra uffiċċjali tat-tnejn (2) ta' Ġunju elfejn u sittax (2016) li minn issa inġunti in subizzjoni. Rat ir-Risposta Ġuramentata tal-konvenuti li eċċepew: 1. Illi fl-ewwel lok in linea preliminari, it-talbiet attriċi huma preskritti a tenur tal-Artikolu 2156 (e) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; Illi subordinatament u mingħajr preġudizzju għall-ewwel eċċezjoni, it- talba attriċi għall-ħlas tal-imgħax hija preskritta a tenur tal-Artikolu 2156 (d) tal-Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, fil-mertu l-esponenti qed jikkontestaw bil-qawwa kollha l-premessi u t-talbiet kollha tal-attriċi Paġna 2 minn 4 bħala infondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda in toto bl- ispejjeż kontra l-istess atturi. Salv eċċezzjonijiet ulterjuri fil-fatt u fid-dritt jekk ikun il-każ. Rat id-digriet tagħha tat-23 ta' Mejju 2017 fejn ħalliet il-kawża għal-lum għas-sentenza dwar l-eċċezzjonijiet preliminari tal-preskrizzjoni. Rat in-Noti tal-Osservazzjonijiet rispettivi tal-kontendenti dwar dawn l- eċċezzjonijiet. Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi d-dokumenti esebiti. Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din il-kawża l-atturi qegħdin jittentaw jirkupraw mingħand il-konvenuti somma ta' flus li huma jgħidu li kienu selfuhom u li l-konvenuti qed jiċħdu li għandhom jagħtu. Preliminarjament il-konvenuti eċċepew il-preskrizzjoni estintiva a tenur tal- attikolu 2156 (d) u (e) tal-Kap. 16, li jistipulaw li: "2156. L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' ħames snin: .… (d) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' mgħaxijiet ta' somom meħuda b'self jew taħt titolu ieħor, u, in ġenerali, ta' dak kollu li jitħallas bis-sena jew kull tant żmien ieħor aqsar minn sena; (e) l-azzjonijiet għar-radd ta' flus mogħtija b'self, jekk is-self ma jirriżultax minn att pubbliku;" Fil-każ in eżami l-atturi qed ifittxu lill-konvenuti biex iħallsuhom flus li jgħidu li kienu sellfuhom bis-saħħa ta' skrittura privata,1 u l-imgħaxijiet relattivi. Għalhekk huma tassew is-subinċiżi (d) u (e) tal-artikolu 2156 tal- Kap. 16 japplikaw għal każ in eżami. Il-konvenuti nfatti jikkontendu, kif anke jsostnu inekwivokament fin-Nota ta' sottomissjonijiet tagħhom,2 li t- talba tal-atturi hija preskitta bil-perkors taż-żmien stipulat fil-liġi. Imma fejn qabel l-emendi fil-liġi li daħlu fis-seħħ iżjed kmieni din is-sena, f'tali ċirkostanzi kien imbagħad jispetta lill-atturi biex jippuvaw li din il- preskrizzjoni ġiet b'xi mod interrotta bir-rikonoxxximent espress jew tacċtu tal-konvenuti, illum il-ġurnata dan mhux biżżejjed. Dan għaliex l-artikolu 2160 tal-Kodiċi Ċivili, kif emendat,3 issa jesiġi li: A annessa mar-Rikors Ġuramentat a fol. 4 tal-proċess 2 Ara Nota tal-14.08.2017 a fol. 29 – 37 tal-proċess 3 Att Nru I u Att Nru. VIII tal-2017 Paġna 3 minn 4 (1) Il-preskrizzjonijiet imsemmija fl-artikoli 2147, 2148, 2149, 2156 u 2157, m'għandhomx effett jekk il-partijiet li jeċċepuhom, ma jagħtux ġurament minn jeddhom waqt il-kawża li mhumiex debituri, jew li ma jiftakrux jekk il-ħaġa ġietx imħallsa. (2) Jekk il-ġurament jingħata mill-werrieta tal-persuna li tagħha l-attur jippretendi li kien kreditur, jew minn oħrajn li l-jeddijiet tagħhom ġejjin mingħand dik il-persuna, il-preskrizzjonijiet fuq imsemmija ma jkollhomx effett jekk huma ma jistqarrux li ma jafux li l-ħaġa għandha tingħata. (3) Fil-proċeduri għall-ġbir ta' debiti li għalihom hemm referenza fil-proviso għall-artikolu 2156, meta parti tagħti ġurament li hija mhijiex debitur, din trid tagħti raġunijiet għaliex qed tqis lilha nnifisha li mhijiex debitur." Fil-każ in eżami, pero', sakemm din il-kawża tħalliet għas-sentenza fuq dawn l-eċċezzjonijiet, kienet laħqet xehdet biss l-attriċi.4 Il-konvenuti baqgħu ma xehdux minn jeddhom waqt is-smiegħ tal-kawża li mhumiex debituri, jew li ma jiftakrux jekk il-ħaġa ġietx imħallsa, kif jesiġi s-sub-inċiż (1) tal- artikolu 2160 hawn ċitat, u wisq anqas ma taw ir-raġunijiet tagħhom għaliex iqisu lilhom infushom li mhumiex debituri, kif jesiġi is-sub-inċiż (3) tal-istess artikolu. Anzi fl-udjenza tat-28 ta' Marzu 2017, il-legali tal-konvenuti ddikjara li m'għandux provi xi jressaq fuq l-eċċezzjonijiet tal-preskrizzjoni.5 Għalhekk f'dawn iċ-ċirkostanzi, l-Qorti ma jibqagħlha ebda għażla għajr li tiċħad iż-żewġ eċċezzjonijiet tal-preskrizzjoni mressqa mill-konvenuti, u tħalli l-kawża għall-kontinwazzjoni fuq il-mertu. L-ispejjeż jibqgħu riservati għas-sentenza finali. (ft) Paul Tonwuru Maġistrat D/Reġistratur Vera Calleja Montbello Għar-Reġistratur 24.10.2017 – Sup47.2016 – Louis Gove! et vs John Talbot et 1009 4 Ara affidavit tagħha ppresentat fit-23 ta' Novembru 2016 5 Ara verbal a fol. Paġna 4 minn 4