Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR. IMĦALLEF TONIO MALLIA Seduta ta' nhar it-Tnejn, 16 ta' Diċembru, 2019. Numru 10 Ċitazzjoni numru 740/03 FS Mario Borg Saydon v. Philip D’Anastas u b'digriet tas-17 ta' Novembru, 2003 Omnibus Pool intervjeniet fil-kawza in statu et terminis, u b'digriet tas-16 ta' Jannar 2019 stante l-mewt ta' Philip D’Anastas l-kawza tissokta fil- persuna ta' Jacob u Neil ahwa D’Anastas ulied il-mejjet Philip D’Anastas u stante li dawn huma minorenni, il-Qorti ordnat li l-istess minuri jkunu rapprezentati minn ommhom Marvic Meagher u l- amministratur Emanuel Pardew li jidhlu fil-kawza fil-kwalita` rispettiva taghhom Rat is-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Civili moghtija fid-19 ta' Novembru 2013 li qed tigi riprodotta ghall-ahjar intendiment; Ċiv. "A. CITAZZJONI: "Rat ic-citazzjoni tar-rikorrent li permezz taghha ippremetta: "Illi fl-24 ta' Ottubru 2001, filwaqt illi l-imsemmi konvenut Philip D’Anastas kien qieghed jsuq ix-charabanc tieghu numru tar-registrazzjoni EBY531 gewwa National Road, L-Imdina, b'imperizja, negligenza u nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-traffiku, baqa' diehel fil-mutur tal- marka Peugeot bin-numru tar-registrazzjoni HAW039, proprjeta` ta' l- attur u misjuqa minnu kawza danni u ingurji gravi lill-istess attur. "Illi bhala konsegwenza ta' l-imsemmi kollizjoni u oltre d-danni materjali u diretti sofferti mill-attur fl-imsemmi mutur tieghu, l-attur korra serjament fl-istess incident u sofra disabilita` permanenti kif gie debitament stabilit fic-certifikat anness mac-citazzjoni mahrug mill- kirurgu Anthony Matheous. "Illi ghalhekk minhabba l-incident stradali fuq imsemmi, l-istess attur sofra u qieghed isofri u sejjer ikompli jsofri danni ingenti. "Illi ghal dan l-incident u ghad-danni konsegwenzjali sofferti mill-attur huwa responsabbli l-istess konvenut billi l-istess konvenut kien qieghed isuq bi traskuragni, imperizija u nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti tat-traffiku. "Billi interpellat jaghmel tajjeb ghad-danni minnu kawzati, il-konvenut baqa' inadempjenti. "L-attur talab lill-Qorti: "1. tiddikjara lill-konvenut unikament responsabbli ghall-incident ossija kollizjoni tal-24 ta' Ottubru, 2001 gewwa National Road, Marsaxlokk, fuq imsemmija, u ghad-danni kollha konsegwenzjali sofferti mill- attur. "2. opera ta' periti u esperti nominandi. dik is-somma li tigi hekk likwidata minn dina l-Qorti. "Bl-ispejjez, komprizi dawk ta' l-ittra ufficjali tad-29 ta' Ottubru, 2002, dispozizzjonijiet tal-Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta, dawk tal-konsulti u spejjes extra-gudizzjarji kontrattati mill-attur mal-konsulent legali tieghu ammontanti ghal Lm57.50c, u bl-imghax legali minn dik id-data li tigi appozitament stabilita minn din il-Qorti fis-sentenza taghha sad- data tal-pagament effettiv kontra l-konvenut li gie ngunt ghas- subizzjoni. tikkundanna lill-konvenut sabiex ihallas lill-attur, in linea ta' danni, tillikwida dawn id-danni sofferti mill-attur, previa okkorrendo bl- ta' Ċiv. "Rat id-dikjarazzjoni, il-lista tax-xhieda u d-dokumenti ezebiti mill-attur. "Rat ir-road accident report a fol 5 et tal-process u l-medical report ta' Mr. Matheous a fol 9 tal-process. "Rat id-dokumenti minn "C" sa "O" esebiti mill-attur a fol 18 sa 34. "Rat l-atti kollha tal-kawza. "Ikkunsidrat "Rat li l-konvenut gie debitament notifikat kif jirrizulta minn fol 14 u 16 tal-process. "Rat ir-rikors ta' l-14 ta' Novembru, 2003 ta' l-Omnibus Pool biex tintervjeni in statu et terminis, liema rikors gie degretat fis-17 ta' Novembru, 2013 billi ntlaqghet it-talba. "Rat li fis-26 ta' Novembru, 2003 gew nominati Dr. Simon Borg Saydon Best u Mr. Charles Pesci. "Rat in-nota ta' rilievi ta' l-intervenut fil-kawza Omnibus Pool a fol 43 fejn espona li: "1. L-ewwel talba ta' l-attur ghandha tkun michuda stante li l-incident awtomobilistiku in kwistjoni gara htija ta' l-attur stess. "2. danni x'jigu likwidati favur l-attur. "3. lok ghal kundanna tal-konvenut ghall-hlas ta' danni lill-attur. "Rat il-lista tax-xhieda u d-dokumenti prezentati minn Omnibus Pool. "Rat ir-rapport ta' Mr. Charles Pesci li fih ikkonkluda: Isegwi li anke t-tielet talba ghandha tkun rigettata billi ma hemmx It-tieni talba ghalhekk ghandha tkun respinta billi ma hemmx ""Mario Borg Saydon sofra ksur tal-klavikula tal-lemin li ma ghaqditx meta giet trattata b'mod konservattiv izda ghaqdet wara operazzjoni li saritlu f'Marzu, 2003. Huwa rkupra tajjeb fil-muviment ta' l-ispalla u b'kunfidenza jista' jerga' lura ghax-xoghol li kien jaghmel. Ta' min wiehed jikkonsidra l-fatt li l-pjanca u l-viti jridu jitnehhew f'operazzjoni ohra. Ċiv. ""Jien nistma d-dizabilita` li sofra Borg Saydon b'kagun ta' l-accident li kellu fl-24 ta' Ottubru, 2001 ta' 3%."" "Rat li fit-23 ta' Gunju, 2004 l-attur talab in-nomina ta' periti perizjuri, u li b'digriet tad-9 ta' Gunju 2005, gew nominati t-tobba kirurgi Mr. Frederick Stojanovic Azzopardi Camilleri u Mr. Massimo Coutts. "Rat ir-rapport ta' Mr. Frederick Stojanovic Azzopardi Camilleri u Mr. Massimo Coutts fejn semmew: Micallef kiser ghadma fil-qrib ta' lis-spalla leminija, li kien jehtigilha operazzjoni biex ghaqdet. L-ghadma fieqet sewwa, u fil- prezent baqa' prominenza zghira, li parti minnha tigi mill-pjanca. Baqa' wkoll nuqqas ckejken fil-moviment ta' spaltu leminija, li hu rifless fil- muskolu infraspinatus li jidher kemmxejn mixrub. Dan ghandu effett avversarju zghir fuq il-funzjoni tad-driegh li mhux probabbli li jitjieb 'l quddiem. Fil-fehma taghna, is-Sur Mario Borg Saydon garrab dizabilita` permanenti stimata ta' 2% (tnejn fil-mija) bhala rizultat ta' l-incident ta' Ottubru 2001."" "Rat ir-rapport tal-Perit Legali Dr. Simon Borg Saydon Best li fih issemma fl-ahhar parti tieghu: Dwar il-modalita` ta' l-incident, l-attur spjega: ""Jiena wasalt hdejn il-mina tal-Bombi izda ma ghaddejtx minn taht il- mina izda ghaddejt mill-karreggjata ta' max-xelug tal-mina, cioe` l- karreggjata tan-nofs. Din il-karreggjata hija wiesgha hafna. Kont migbud lejn il-gemb xellugi ta' dik il-karreggjata. Jiena skorrejt il-mina f'dik il-posizzjoni u hekk kif skorrejtha, smajt il-hoss ta' magna u rajt id- dawl ta' vettura ohra gejja warajja. Kif dawwart wicci lejn il-lemin rajt il- gemb ta' xarabank hdejja. Kif harist (it-tieni darba) l-istaffa tax-xarabank kienet ezatt hdejja u x-xarabank tatni daqqa fuq il-handle-bar – tal-lemin tal-mutur u baghqet taghfas mieghi. ""Hekk kif gara hekk jiena tlift il-kontroll tal-mutur u waqajt kwazi immedjatament. Din il-versjoni ahharija tal-attur tippostula l-problema semplici ta' spazju. Jigifieri waqt li huwa kien qed isuq fil-karreggjata in kwistjoni u ghadda ma' genb il-mina u beda jiskorri l-mina, l-attur jghid li sema hoss ta' magna. Allura ghandna identifikazzjoni ta' fejn beda l-incident (mhux l-impatt izda kellna bidu ta' movement ta' vetturi javvicinaw lil xulxin). Wara sar impatt mal-istaffa tax-xarabank. Hemm ghalhekk diskrepanza importanti fil-versjonjonijiet tal- partijiet. Waqt li l-attur jghid li kien qed isuq fil-karreggjata tan-nofs (ghalkemm aktar lejn ix-xellug tal-karreggjata) u ntlaqat mix-xarabank waqt li dan kien qed jghaddi bejnu u l-mina; il-konvenut jaqbel li qabez lill-mutur izda li l-mutur kien fuq il-karreggjata tax-xellug u kien il-mutur li qaleb il-lane u dahal fih. Ċiv. L-iskizz tal-pulizija, ghalkemm huwa wiehed approsimattiv hafna jikkonferma l-finishing position tal-vetturi bix-xarabank kwazi mitluq kompletament mill-mina u l-mutur mal-parti ta' quddiem lemin tax- xarabank. Il-konkluzjoni ta' din il-perizja tirrivolvi madwar id-distanza li hemm bejn il-mina u l-karreggjata ta' ma' genbha fuq ix-xellug. Xarabank jinsaq fuq din il-karreggjata certament tiehu spazju kbir. Tiehu spazju tali li jista' jinghad li x-xarabank kwazi kwazi jimla l- karreggjata b'mod shih. Dan ifisser li ma tantx ihalli spazju ghal vetturi ohra fl-istess karreggjata. Dan irid jigi ezaminat ukoll fil-kuntest ta' sewwieq li jkun qed jara dak kollu li qed jigri quddiemu. Issa, r-regolamenti tal-proper look out huma cara daqs kristall u ""15. ssir referenza hawnhekk ghal kuncett ta' proper look out kif elaborat ahjar fis-sentenza tal-Qrati Inglizi Newhaus ND vs Bastion Insurance Co. Ltd (1968) fejn gie ritenut li: Ghalhekk fid-dinamika ta' dan l-incident irid jigi ezaminat jekk il- konvenut zammx a proper look out fis-sens jekk kienx aware ta' dak kollu li qed jigri madwaru. Tenut kont tal-fatt li l-konvenut kien qed isuq fuq karreggjata dritta u li kellu l-intenzjoni li jibda sejjer dritt, jidher li l- proper look out tieghu kien tajjeb. Infatti, huwa stess jiddikjara li l-mutur misjuq mill-attur rah, pero` dan kien fuq ix-xellug tieghu, fuq il- karreggjata tax-xellug u hu kien qed jaqbez dan il-mutur. Dan ifisser li l- konvenut kien aware tal-presenza ta' l-attur. Dwar is-sewqan ta' l-attur hemm elementi li huma skoncernanti. L-ewwelnett il-pozizzjoni minnu mistqarra fuq il-karreggjata tan-nofs izda aktar lejn ix-xellug ta' l-istess karreggjata mhix certament posizzjoni adegwata ghal-lokalita'. Sewwieq ta' mutur ghandu kull dritt li jkun f'karreggjata shiha u m'ghandux ipoggi lilu nnifsu ma' genb ta' l-istess karreggjata aktar u aktar meta ghandek karreggjata li ser tibqa tiehu fi dritt. Hawn jigi l-kwezit: seta' l-incident sehh kif gie spjegat mill-attur ossia li waqt li kien gja ghadda l-mina sema l-hoss ta' magna, hares warajh, rega hares lejn il-lemin u ra x-xarabank taghfas fuqu u ftit wara tlaqat mill-istaffa? Naturalment l-affarijiet setghu graw kif spjega l-attur izda ma jidhirx li l-fatti tal-fatt jistghu jwasslu ghal din il-konkluzjoni tenut kont ta' fattur wiehed importanti – il-wisgha bejn l-arkata tal-Bombi u l- karreggjata fuq ix-xellug ta' l-istess arkata. Hija ghalhekk l-umli fehma ta' l-esponenti li ghal dan l-incident kien jahti unikament l-attur minhabba nuqqas ta' lane discipline."" "C. KUNSIDERAZZJONIJIET: "L-attur irrileva li mill-provi prodotti kien pacifiku bejn il-kontendenti li l- attur kien qieghed isuq quddiem il-konvenut u li ghalhekk min qieghed jsuq wara vettura ohra ghandu vizwali ferm aktar tal-vettura quddiemu Ċiv. milli vice-versa. Jirrizulta li l-incident sehh fid-direzzjoni tal-Hamrun meta wiehed jaqbez Bieb il-Bombi u l-impatt bejn il-vetturi kien fuq il- genb tax-xellug tax-xarabank tal-konvenut. Leone Zammit Curmi Cassar jsemmi li ra l-incident isir meta kien bil-qieghda f'tal-linja sejjer ghax-xoghol u ried jinzel fl-istage tal-Bombi ghax jahdem il-Bombi mal-kenniesa. Hu kien gej mill-Hamrun fir-rotta lejn il-Belt u nizel mix-xarabanbk fejn l-istage tal-flyover u kif nizel ra l-incident isehh. Semma li dawn it-tnejn kienu gejjin mill-Belt u t-tnejn ghaddew ma' gemb il-mina. Il-Qorti tosserva pero` li l-imsemmi xhud stqarr li l-mutur kien fuq in-naha tad-driver u mhux fuq in-naha ta' l-istaffa, izda fuq dan l-aspett Zammit Curmi Cassar ma jaqbilx maz-zewg kontendenti u anqas mal-iskizz. Biss semma li l-incident hu ma rahx. "Fin-nota tieghu l-attur ghamel referenza estensiva ghal dak li xehed. L-attur issottometta: ""Illi l-kumplament tax-xhieda tal-konvenut ma hiex cara. B'mod partikolari: ""(a) Huwa m' huiex cert fejn ezatt sehh l-incident, cioe' kienx skorra jew le il-mina tal-bombi. Il-verzjoni tal-konvenut tinvolvi illi f' certu punt huwa qabez lill- ""(b) mutur (b' nofs tul ta' xarabank) izda ghal xi raguni, il-mutur accellera biex rega avvanza (relattivament ghax-xarabank) u wasal sal-istaffa tax- xarabank. Distanza verament ta' ftit piedi, izda ftit piedi f'temp ta' ftit sekondi u kalkolat bejn zewg vetturi, it-tnejn mixjin. ""(c) fuq ix-xarabank tieghu."" Il-konvenut ma jispjegax kif ra lill-mutur tal-esponent tinkonvergi "L-attur ipprova jattakka l-kredibilita` tal-konvenut u jghid: "Illi l-Qrati taghna spiss kienu konfrontanti bil-materja ta' verzjonijiet konfliggenti. Anzi gie ripetutament affermat fil-gurisprudenza taghna illi, f'kaz ta' konflittwalita` l-Qorti trid tadopera aktar attenzjoni biex proprju taccerta ruhha jekk xi wahda miz-zewg verzjonijiet possibbli ghandhiex teskludi lill-ohra, anke fuq l-bilanc tal-probabilitajiet, tal-preponderanza u tal-verosimiljanza tal-provi"1. Biss fil-gurisprudenza gie ripetutament ritenut illi "f'sitwazzjoni ta' kredibilita` u apprezzament ta' provi l-kriterju distintiv ma huwiex jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjoni izda jekk dik l- ispjegazzjoni hijiex verosimili. Huwa imbaghad pacifikament akkolt illi f'kaz ta' kuntrast bejn zewg versjonijiet "mhux kwalunkwe tip ta' konflitt ghandu jhalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessita` li minhabba fih ma tkunx tista' tiddeciedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola ta' 'in dubio pro reo'2". LIMITED Appell Civili Inferjuri (14/01/2004) u Bugeja v Meilak 30/10/2003 Qorti Civili Prim' Awla Ċiv. "In effett allura dak generalment iwassal biex jiqties illi ghandu jkun l- attur illi jipprova l-fatti allegati minnu fil-kawza proposta minnu3. Biss il- prova rikjesta mill-istess attur huwa dak ta' certezza moralli f' mohh il- gudikant illi hija l-effett ta' bilanc ta' prova4." "Isostni li l-Qorti ghandha bizzejjed certezza morali li jwasslu ghall- konvinciment li l-verzjoni moghtija minnu fil-kawza li tisthoqq illi tigi emnuta u dik tal-konveut tigi mwarrba ghaliex il-verzjoni tieghu taqbel perfettament mal-ftit fatt illi irrizultaw oggettivament f'din il-kawza, tikkonforma perfettament mal-konfigurazzjoni tat-triq fejn sehh l- incident u ghaliex hija kompatabbli mal-kondotta naturali ta' sewwieqa ta' vetturi tal-ghamla involuti fl-incident, cioe' mutur illi ma jhajjar xejn lis-sewwieq tieghu li jsuq ghal gewwa l-gemb ta' xarabank ftit pulzieri l- boghod minnu u xarabank, illi jista jinganna lis-sewwieq tieghu dwar il- wisa vera tieghu, partikolarment il-gemb xellugi f'liwja lejn ix-xellug." "Issa huwa principju ben rikonoxxut mill-Qrati taghna, kif gie ribatut anke fil-kawza fl-ismijiet Lawrence sive Lolly Xuereb Mallia vs Josephine Portelli Bezzina: ""li rapport peritali jikkostitwixxi prova u bhala tali jista' jigi skartat mill- Qorti. Dan pero` mhux leggerment jew kapriccjosament imma biss jekk tirrizulta raguni valida mill-atti. Bhala regola hu ormai stabilit anke fil- gurisprudenza illi l-Qorti ma kellhiex tiskarta u twarrab opinjoni ta' perit tekniku minnha nominat ghaliex dik, kif inghad, ir-relazzjoni peritali tikkostitwixxi element ta' prova importanti jekk mhux determinanti li kellu jifforma l-gudizzju tal-gudikant6."" "Infatti gie ritenut mill-Qorti tal-Appell f'Benjamin Frendo nomine vs ""f'cirkostanzi bhal dawn ikun pruzuntuz ghall-gudikant illi jiddipartixxi bla raguni verament valida mir-relazzjoni peritali. Dana mhux biss ghax ma kellux il-mezzi ghad-disposizzjoni tieghu biex serenement jinoltra ruhu fl-aspetti teknici tal-meritu, imma wkoll ghaliex necessarjament tkun tonqsu dik il-konoxxenza mehtiega biex, b mod kritiku, jasal ghal konvinciment divers minn dak li jkunu waslu ghalih l-esperti minnu nominati;"" "Il-konvenut fix-xhieda tieghu ghamilha cara li lill-mutur huwa rah mill- istaffa vicin hafna tax-xarabank wara li sema' mara passiggiera tghajjat. 3 Qorti Civili Prim' Awla – Fifi vs Bilocca (28 ta' April 2004) 4Appell Civili Inferjuri – Spiteri vs Spiteri (17/07/2004). 5 Prim' Awla tal-Qorti Civili, 19 ta' Novembru 2012, deciza minn Onor. sylla Lino Boland. 6 Frendo Benjamin Diamato vs Debattista Charles Diamato, Qorti tal-Appell Civili Superjuri, 9 ta' Frar 2001, deciza minn S.T.O. Joseph Aboulezz Scuereb k/a Xuereb, Onor. Carmel A. Grima Butler, Onor. Joseph D. Frendo. Ċiv. Triq Sant'Anna ghandha tlett karreggjati u li kif wiehed joqrob l-islipway lejn Il-Fgura it-tielet karreggjata iddur lejn Il-Fgura waqt li dik tan-nofs u dik ta' mas-centre strip ikomplu miexjin lejn Ix-Xgħajra. Huwa minnu li f'dan il-punt it-triq tissejjah National Road. L-incident sehh f'National Road u mhux fi Triq Sant'Anna. "Il-parti li ma tmurx lejn l-Msida tkompli sejra dritt fid-direzzjoni tal- Hamrun, u li hemm spazju bizzejjed biex vetturi li jkunu miexin fuq il- karreggjata tax-xellug ikomplu ghaddejjin fid-direzzjoni tal-Hamrun, bhal ma kellu l-intenzjoni li jaghmel l-attur. L-attur zvija fuq il- karreggjata fuq in-naha tal-lemin tieghu, u ghalhekk l-ispazju gie wiehed ristrett u saret il-kollizjoni. "Ghalhekk il-Qorti taqbel mal-Perit Legali li l-kawza prossima ta' l- incident de quo kienet in-nuqqas ta' lane discipline da parti ta' l-attur. Il-Qorti thoss li huwa veru li l-konvenut qabez lill-mutur izda l-mutur ma kienx fuq l-istess karreggjata li kienet fiha x-xarabank izda fil- karreggjata fuq in-naha tax-xellug u cioe` dik ta' hdejn il-bankina. Kien il-mutur li qaleb il-karreggjata u dahal fix-xarabank. "Gibb fil-ktieb tieghu Trial of Motor Car Accident Cases [sezzjoni 101] jittratta dwar id-dover ta' lane discipline, fejn jinghad li: "Interessanti dak li gie osservat fin-nota ta' l-osservazzjonijiet ta' l- intervenuta fil-kawza: ""Dan l-iskizz juri illi wara li sehh l-incident, il-mutur kien jinstab vicin hafna tax-xarabank li kien f'posizzjoni dritta. Dana jindika illi x- xarabank ma gibidx lejn il-mutur; anzi, juri illi qabel ma' sehh l-impatt mal-mutur, kien tant avvicina x-xarabank illi anke wara l-impatt dan baqa' fil-vicinanza tieghu;"" "Fil-kawza fl-ismijiet Raymond Maurin et vs Antoine Balzia et8, il-Qorti ta' l-Appell ikkonfermat is-sentenza tal-Ewwel Qorti fejn inghad illi: 8 25 ta' Settembru 2006, App. Ċiv. "Bl-istess mod, l-Artikolu 79 ta' l-imsemmi Kodici tavza li: "D. KONKLUZJONIJIET: "Illi ghalhekk il-Qorti thoss li b'ebda mod ma ghandha c-certezza morali biex issib it-talba ta' l-attur bhala gustifikata u tichadha. "Spejjez hlief dawk ta' l-intervenut fil-kawza kontra l-attur (dwar spejjez u l-intervenut fil-kawza ara sentenza tal-Prim'Awla – LFS - Rikors Nru: 1077/09FS deciza fid-29 ta' Ottubru, 2010 fl-ismijiet Kirpalani Alex vs Pardew Anna)." Minn din is-sentenza appella allura l-attur li talab li l-Qorti tilqa' t-talbiet tieghu u tichad l-eccezzjonijiet tal-konvenut. L-aggravju huwa essenzjalment wiehed u cioe` illi l-ewwel Qorti ma waslitx ghall-konkluzjoni gusta fir-rigward tar-responsabbilita` incident; jghid li strahet fuq il-perizja legali u li s-sentenzi citati fl-istess sentenza appellata kienu jirrigwardaw perizji teknici u li allura l-Qorti kellha taghmel evalwazzjoni aktar profonda tal-istess perizja. Ghandu jinghad illi hafna punti fir-rikors tal-Appell ghalhekk jirrigwardaw evalwazzjoni li ghamlet l-ewwel Qorti tal-provi illi kellha quddiemha – Dwar dan, kif qalet din il-Qorti stess fil- 1995) (Vol: LXXIX ii 248) "il-Qorti tal-Appell tiddisturba biss id- diskrezzjoni ezercitata mill-ewwel Qorti f'kazijiet eccezzjonali meta si Ċiv. tratta ta' valutazzjoni ta' fatti." Imbaghad fil-kawza fl-ismijiet Joseph Frendo v. George Sammut Caligari (15 ta' Novembru 2004) l-istess Qorti qalet li "Huwa principju bazilari segwit minn din il-Qorti ta' revizjoni li fejn si tratta ta' apprezzament u evalwazzjoni ta' provi ta' fatt din il-Qorti qatt ma tiddisturba leggerment apprezzament tal-provi li jkun sar mill-ewwel Qorti sakemm ma jkunx hemm ragunijiet gravi u serji bizzejjed li jissugerixxu mod iehor". "Huwa appena necessarju li tigi mfakkra l-gurisprudenza kostanti ta' din il-Qorti in materja fis-sens li hija ma tiddisturbax l-apprezzament li tkun ghamlet l-ewwel Qorti tal-provi migjuba quddiemha jekk mhux ghal ragunijiet validi wara li din il-Qorti tkun ezaminat il-provi u l-ligi applikabbli u tikkonkludi li l-ewwel Qorti ma setghetx legalment jew ragjonevolment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha". ta' Marzu 2011). Madankollu "Din il-Qorti pero` f'kaz tapprezza wkoll li d- dover taghha xorta huwa li tesamina sewwa l-provi mressqa u barra minn hekk, huwa wkoll importanti li l-istess provi u l-konkluzjonijiet ta' kif graw il-fatti in kwistjoni jigu evalwati sewwa u interpretati skont il-ligijiet taghna u l-gurisprudenza l-aktar ricenti u kostanti fil-materja". Direttur tas Sahha, Qorti tal-Appell, 30 ta' Mejju 2014). Kif qalet il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-sentenza taghha fil-kawza fl- ismijiet George Crossley v. Joseph Cakebread deciza fit-30 ta' Ottubru 2003: Ċiv. fuq il-bilanc "Fil-kamp civili ghal dak li hu apprezzament tal-provi, il-kriterju ma huwiex dak jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjonijet forniti lilu, imma jekk dawn l-istess spjegazzjonijiet humiex, fic- tal- tal-hajja, verosimili. Dan cirkostanzi zvarjati probabilitajiet, sostrat baziku ta' azzjoni civili, in kwantu huma dawn, flimkien mal-proponderanza tal-provi, generalment bastanti ghal konvinciment. Ghax kif inhu pacifikament akkolt, ic-certezza morali hi ndotta mill-preponderanza tal-probabilitajiet. Dan ghad-differenza ta' dak li japplika fil-kamp kriminali fejn il-htija trid tirrizulta minghajr ma thalli dubju ragjonevoli. Kif kompla jinghad fl-imsemmija kawza "Farrugia v. Sanchez Sosa", "mhux kwalunkwe tip ta' konflitt ghandu jhalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessita' li minhabba fih ma tkunx tista' tiddeciedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola ta' in dubio pro reo". "F'gudizzju civili infatti l-Qorti trid tiddecidi appuntu fuq il-preponderanza tal-probabiltajiet ( Stojanovic v. Zahra Lehtonen, Appell Kummercjali, 25 ta' Frar 1952 ); il-Qorti allura jehtieg li tara jekk verzjoni wahda teskludix lill-ohra fuq bilanc ta' probabiltajiet; b'hekk jigi evitat ir-riskju li l-Qorti taqa' fuq l-iskappatoja tad-dubbju u ssib refugju mir-regola 'in dubio pro reo' – Enrico Frendo v. Martin Meagher, (Appell Inferjuri, 17 ta' Marzu 2003)." Huwa minnu li s-sentenza msemmija fis-sentenza appellata fir-rigward tal-perizji aktar jirrigwardaw kawzi fejn kien gie nominat perit tekniku; perezempju fil-kawza fl-ismijiet Giswarda Crossley v. Emanuele Chetouti Pirrone et (23 ta' Gunju 1967) fejn qalet illi "ghalkemm il-Qorti mhux marbuta li taccetta l-konkluzjonijiet peritali kontra l-konvinzjonijet taghha innifisha, u l-konkluzjonijiet peritali bhal materjali istruttorji ohrajn kontrollabbli mill- u ma ghandux, … ..., jigi skartat facilment, ammenokke' ma jkunx jidher sodisfacentement illi l-konkluzjonijiet peritali huma fil-kumpless kollhu il-Qorti ippronunzjat ruhha fil-kawza fl-ismijiet Josephine Borg Saydon v. Louis Stojanovic, deciza fil-11 ta' Ottubru 2010 u kkonfermata minn din il-Qorti fil- Ċiv. 31 ta' Ottubru 2014, u aktar ricentement il-Qorti tal-Appell fil-kawza fl- ismijiet Kummissarju tal-Artijiet v. Mugliette et deciza fit-28 ta' Marzu 2014 u Giulia Farrugia Saliba et v. Guzeppi Zammit Curmi Cassar deciza fl-24 ta' April 2015. Fil-fatt fil-kawza Fenech utrimque deciza minn din il-Qorti fl-24 ta' Novembru 2017 intqal li "Madankollu wiehed jista' jiddeduci li f'dawn il- kawzi l-Qorti kienu qed jirreferu ghall-perizji teknici u mhux ghal konkluzjonijiet ta' perit legali fejn naturalment il-Qorti li tkun qed tiddecidi l-kawza tkun aktar f'posizzjoni li taghti gudizzju informat fuq l-istess perizja milli meta l-perizja tkun fuq materja li taghha l-Qorti ma tkunx esperta – tant li hija stess innominat espert fil-materja". Madankollu wara li nghad dan kollu, din il-Qorti ma tarax ghaliex ghandha titbieghed mill-konkluzjoni tal-ewwel Qorti. Minn ezami tal-iskizz (sija pure approssimattiv kif qalet l-ewwel Qorti) jidher li kien l-attur li xiref fuq il-karregjata li kien ghaddej minnha l-appellat. normalment ikun l-unika indikazzjoni ta' kif spiccaw il-vetturi wara l-habta, u hafna drabi ta' kif sehh l-incident. kien ghaddej fuq il-karregjata tieghu, u kienet x'kienet id-dinamika tal- incident, huwa l-appellant stess li spicca fuq in-naha tax-xellug tal-vettura tal-appellat imsemmi. Ċiv. Barra minn dan kollu, l-attur kellu l-oneru, kwantu tali, li jikkonvinci l-Qorti li l-konvenut kien responsabbli ghall-incident u l-provi migbura ma jwasslux lanqas lil din il-Qorti ghall-konkluzjoni li l-appellant ipprova dan. Kif jghid l-Artikolu 562 tal-Kodici tal-Procedura min jallega jrid jipprova – Prim'Awla 31 ta' Mejju 1972 u Peter Paul Lapira v. Paul Swain, Appell Inferjuri, 2 ta' Mejju 1995). Joseph Kirpalani Prim Imħallef Deputat Reġistratur rm Ghal dawn il-mottivi, il-Qorti tiddeciedi l-appell billi tichdu u tikkonferma s- L-ispejjes tal-appell ikunu wkoll a kariku Joseph R. Borg Saydon Avellino Tonio Mc Elhatton Avellino