Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Simone Borg Camilleri B.A., LL.D., Mag. Melit Micallef Fenech-Borg Giuliano vs Emanuel Saaidi Illum 12 ta' Novembru, 2018 Il-Qorti; Rat l-imputazzjonijiet fil-konfront ta' Emanuel Saaidi bin Emanuel u Giovanna nee' Felice, detentur tal-karta ta' l-identita' numru 461700M, u cioe' illi: L-imputat akkuzat talli fil-21/10/2015 ghall-habta ta' 6.50 hrs gewwa Triq il-Qawra, Iż-Żebbuġ (Ghawdex), waqt li kien qed isuq il-vettura bin-numru ta' registrazzjoni KQZ 064: B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni jew b'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti tat-traffiku, nvolontarjament ikkaguna offizi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Yodit Rizzo Dawson-Eyesus skond kif iccertifika Dr Jonathan Gherxi M.D. mill-M.D.H. Il-Prosekuzzjoni titlob li jigi skwalifikat mill-licenzji kollha tieghu tas- sewqan. Il-Qorti: Rat id-dokumenti ezebiti mill-Prosekuzzjoni. Rat l-atti ta' l-inkjesta 487/2016 ezebit inkluzi r-rapporti tal-esperti kif jirrizultaw mill-istess process verbal ta' din l-inkjesta. Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda kollha mismugha minn din il-Qorti hekk kif diversament ippreseduta. Rat it-traskrizzjoni tat-trattazzjoni tal-partijiet. Rat il-verbal fejn il-prosekuzzjoni u d-difza qablu li din il-kawza ghandha tigi differita ghas-sentenza. Rat l-atti kollha; Ikkunsidrat: Illi din il-kawza tirrigwarda pedestrian li gie mtajjar mill-vettura misjuqa mill-imputat. Kif jirrizulta mir-rapport tal-espert relattiv, l-imputat kien qieghed isuq fi triq bl-art taghha fi stat tajjeb ta' manutenzjoni, bl-street lights jahdmu, b' wisa' ta' zewg lanes bit-traffiku jimxi fiha f' zewg direzzjonijiet opposti, u fil-parti fejn sehh l-incident dritta. Ma kien hemm xejn x' jostakola l-vizwali tas-sewwieqa. Irrizulta li s-sewwieq ma lemahx lill-vittma qabel tajjarha. Is-sewwieq ma rax dak li kellu jkun facilment vizibbli ghalih u ghalhekk ma kienx qieghed izomm a proper look-out. Dan in-nuqqas jidher aktar lampanti billi l-pedestrian kienet addirittura qasmet kwazi l-wisa' kollu tat-triq. "Il-Pulizija vs. Joseph Galea Gatt" - [10.8.1963] ) u li "min ma jarax dak li ragonevolment ghandu jara, ifisser li ma kienx qed izomm "a proper lookout" (Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. J.M. Abela Parnis" [17.6.1961] ). ("Newhaus vs. Bastion Insurance Co. Ltd." [1968])...… Illi l-vittma rrizulta li kienet wkoll negligenti meta ghazlet li ma taqsamx it-triq minn fuq wahda mill-pedestrian crossings li kien hemm. Driver ghandu juza d-diligenza kollha biex jevita pedestrian li jaqsam it-triq, anki jekk il-pedestrian jaqsam negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian. Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir-responsabbilita' hu dak biss fejn il-pedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi ghemil tieghu ikun qieghed lid-driver f' pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega dan ma setax assolutament jevita l-investiment." "Il-pedestrian ghandu certament drittijiet fic- cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l- obbligi. Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih , dak id-driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal-konsegwenzi li jista' (App.Krim. il-pedestrian "Huwa veru li anki l-pedestrian ghandu d- doveri tieghu fit-traffiku stradali imma biex id- driver ta' karozza li jinvesti pedestrian u jikkagunalu offizi fuq il-persuna tieghu jista' jiskolpa ruhu , jehtieg li jirrizulta li l-kawza unika u determinanti tal-investiment kienet tikkonsisti fil-komportament imprudenti tal- pedestrian li gie milqut u ma tistax tigi nvokata mid-driver tal-emergenza subitanea meta tirrikori l-kolpa tal-awtista li tkun impedietu milli jevita l-konsegwenzi tal- emergenza. vetturi ma ghandhomx jipprezumu normalita' perfetta ta' komportament tal-pedestrian imma ghandhom dejjem jivvalutaw tajjeb il-kontingenzi stradali w jirregolaw il-velocita' taghhom b' margini Il-konducenti ta' ta' sikurezza." Din il-Qorti tqis li hu risaput li fil-kamp penali kull sewwieq iwiegeb ghall-agir tieghu indipendentement minn dak li jaghmel haddiehor, dment li dak li jigri ma jkunx dovut unikament u eskluzivament ghallhtijiet da parti ta' haddiehor. Fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fis- sentenza Il-Pulizija vs Baskal Genuis (Deciza 28.07.2017; Per S.T.O. Il- Prim Imhallef Dr. Silvio Pellicano) intqal: "L-appellant in-negliġenza jinvoka wkoll kontributorja tal-vittma. Hija ormai paċifika l- ġurisprudenza dwar tan-negliġenza kontributorja tal-vittma fuq ir-responsabilita' kriminali tal-imputat. In-negliġenza da parti tal-vittma ma twassalx għal xi forma ta' kompensazzjoni tal-ħtjiet b'mod li l-ħtija tal- vittma tannulla l-ħtija tal-imputat. Dan jista' jiġri fi proċeduri privati ċivili iżda ma hux ammissibbli fi proċeduri penali għalkemm in- negliġenza tista' tittieħed in konsiderazzjoni mill-ġudikant meta jiġi biex jikkalibra l-piena f'każ ta' sejbien ta' ħtija fl-imputat.104 In-negliġenza ta' ħaddieħor ma teskludix innegliġenza proprja sakemm ma tkunx deċiżiva in relazzjoni tas-suġġett għall-komportament passiv tar-reat il-ħtija tas-suġġett attiv tista' tiġi eskluża biss fil-każ li l-ħtija tas-suġġett passiv tkun tal-akkadut altrimenti jekk il-ħtija tal-vittma tkun biss konkorrenti u kontributorja, ir-responsabilita' kriminali tas-suġġett attiv tar-reat tibqa' l-istess, salva, f'sede kriminali, il-miżura tal-piena. Fil- każ odjern irriżulta li n-negliġenza li seta' kien hemm da parti tal-vittma ma kienetx il-kawża esklusiva tal-akkadut u għalhekk l-imputat jibqa' responsabbli kriminalment għal dak l- akkadut. l-unika kawża esklusiva tal-inċident105 u ċioe', B'danakollu li kien hemm negliġenza da parti tal-vittma irriżultat ukoll u għalhekk din il- Qorti ser tieħu dan in kunsiderazzjoni meta tiġi biex tikkunsidra l-aggravju tal-appellant dwar il-piena." Fis-sistema penali tat-terz ma tezonerax lill-akkuzat mir-responsabbilta' kriminali sakemm ma tkunx il- kawza unika tas-sinistru "Il-Pulizija vs. P.Federici." XXXVIII,iv.p.883) Minkejja dan, din il-Qorti sejra tqies dan il-fattur xhin tigi biex tikkunsidra l-piena li ghandha tigi nflitta. Illi rrizulta li b' konsegwenza tal-incident, il-vittma soffriet griehi gravi u sahansitra ghal xi hin kienet fil-periklu tal-mewt. Decide Ghal dawn il-motivi, din il-Qorti wara li rat l-artikoli 30 u 226(1)(a) u (b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta , issib lill-imputat hati tal-akkuza dedotta kontra tieghu u tikkundannah ghal multa ta' elf u mitejn Ewro (EUR 1,200) u ghal tlett (3) xhur sospensjoni tal-licenzji kollha tas- sewqan. In oltre, il-Qorti tordna lill-hati jhallas l-ispejjez kollha li ghandhom x' jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti skont l-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta, liema spejjez jammontaw ghas-somma ta' elf seba' mija u disgha u erbghin Ewro u erbatax-il centezmu (EUR 1,749.14c) li ghandhom jithallsu fi zmien tlett xhur mil-lum b' dan li jekk il-hati jonqos li jhallas dan l-ammont jew parti minnu fiz-zmien lilu preskritt, l-ammont jew il-bilanc jigi dovut minnufih u jigi konvertit fi prigunerija skont ir-rati applikabbli ai termini tal-ligi.