Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tas-16 ta' Diċembru, 2020 Awtorità tal-Artijiet ("l-appellanta") Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Dan huwa appell magħmul mill-intimata, hawnhekk "l-appellanta", Awtorità tal-Artijiet mis-sentenza mogħtija mit-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva (minn issa 'l quddiem "it-Tribunal") fl-14 ta' Frar, 2019 (minn issa 'l quddiem "is-sentenza appellata"), li permezz tagħha t-Tribunal iddeċieda Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM ".… jilqa' l-appell tar-rikorrenti fit-termini hawn fuq enunċjati, u għaldaqstant iħassar u jannulla d-deċiżjoni appellata datata 24 ta' Lulju 2018, u jiċħad ir-risposta tal-Awtorità intimata." Ir-rikorrent, hawnhekk "l-appellat" Peter Duff kien applika sabiex jakkwista permezz ta' sejħa għall-offerti sit fi 'Triq tal-Ġebel', Il-Marsa, liema applikazzjoni ġiet rifjutata mill-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal- Artijiet (minn issa 'l quddiem "il-Bord"). Ir-rikorrent spjega li hu, flimkien ma' ħutu u ommu, huma sidien ta' porzjoni diviża ta' art formanti parti minn territorju kontigwu għall-art mertu ta' dawn il-proċeduri, liema art iddevolviet fuqhom wara att ta' diviżjoni fl-atti tan-Nutar Joseph Vella Pizzuto tat-22 ta' Ir-rikorrent spjega li huwa applika sabiex jakkwista l-art inkwistjoni mingħand l-awtorità appellanta permezz ta' sejħa għall-offerti għaliex permezz tal-akkwist ta' din l-art, huwa seta' jkollu aċċess aktar faċli għall-art tiegħu u ta' ħutu, li hija kontingwa għall-art mertu ta' dawn il- proċeduri. Il-Bord ħa din id-deċiżjoni tiegħu għaliex mid-development history tas-sit, jirriżulta li fuq is-sit hemm żvilupp mhux kopert b'permess, u l-Bord spjega li jekk jilqa' t-talba tar-rikorrent ikun qiegħed jissana din l-illegalità. rikorrent ippreżenta kopja tal-ittra mibgħuta lilu mill-Awtorità tal-Artijiet fil-25 ta' Lulju, 2018 fejn huwa ġie infurmat illi, "Peress li d-development history tas-sit in kwistjoni fejn jidher li sar żvilupp mhux kopert b'permess u għalhekk il-Bord ma jħossx li għandu jikkonsolida żvilupp illegali." Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Ir-rikorrent spjega li huwa ħass ruħu aggravat bid-deċiżjoni tal-Awtorità intimata, għaliex għalkemm fuq is-sit proprjetà tar-rikorrent u fuq is-sit li applika għaliha, hemm strutturi mibnija bla permess, ir-rikorrent jgħid li dawn ma sarux minnu imma mill-inkwilin li għandu l-pussess tal-plott kontigwu Ir-rikorrent qal li kemm hu kif ukoll il-komproprjetarji l- oħra kemm-il darba kienu kellmu lis-sid tal-art u lill-inkwilin li għandu l-pussess tagħha, u talbuh ineħħi l-imsemmija strutturi minn hemmhekk, imma dan ma kienx neħħieh. Ir-rikorrent qal ukoll li huwa kien saħansitra kellem lil uffiċjali tal-Awtorità tal-Ippjanar sabiex dawn ikunu jistgħu jieħdu l-passi neċessarji f'dan ir-rigward. Kompla jgħid li huwa m'għandux jinżamm responsabbli għal azzjonijiet illegali ta' terzi, liema azzjonijiet saru mingħajr il-permess jew l- għarfien tiegħu. Qal ukoll li huwa m'għandux ibati l-konsegwenzi ta' dan l-aġir abbużiv, partikolarment għaliex huwa kien ħa l-passi neċessarji sabiex dan l- iżvilupp illegali jitneħħa. Ir-rikorrent spjega li bid-deċiżjoni tal-Bord, huwa safa ppreġudikat doppjament, għaliex mhux biss hemm terz li qiegħed jokkupalu parti mill-art, imma safa ppreġudikat wkoll fl-applikazzjoni tiegħu. Ir-rikorrent ilmenta wkoll li l-Bord naqas milli jieħu kont tal-fatt li l- iżvilupp illegali inkwistjoni huwa wieħed ta' natura temporanja, li jikkonsisti f'għadd ta' pallets sabiex jinżammu l-annimali warajhom, u dawn il-pallets jistgħu jitneħħew f'kull ħin. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Quddiem it-Tribunal ir-rikorrent spjega li huwa ħassu aggravat bid- deċiżjoni tal-Bord partikolarment għaliex huwa qatt ma kien talab li l-iżvilupp illegali jiġi sanat. Qal li huwa ħa u sejjer ikompli jieħu azzjoni kontra t-terz rigward l-iżvilupp illegali, iżda mill-banda l-oħra huwa m'għandux jiġi mċaħħad mid-drittijiet tiegħu fuq l-istess art. Kompla jgħid li d-deċiżjoni tal-Bord ma kinitx waħda li kellha tissana l-iżvilupp illegali kif jikkontendi l-Bord fid- deċiżjoni tiegħu, u l-Bord dejjem seta' jaċċetta l-applikazzjoni tiegħu bil- kundizzjoni li l-illegalità titneħħa. L-Awtorità intimata fir-risposta tagħha quddiem il-Bord eċċepiet li hija fl-ebda waqt ma allegat li l-iżvilupp illegali fuq l-art kien sar mir-rikorrent, imma biss li tali żvilupp mhux kopert bil-permess. Kompliet tgħid li kien doveruż għall-appellant li jara li l-illegalità titneħħa jekk ma kienx hu li għamilha, u mhux joqgħod jistenna li jagħmel dan wara li tilef l-opportunità li Żiedet tgħid li minkejja li dan l-iżvilupp huwa wieħed temporanju, dan xorta jibqa' żvilupp illegali. Qalet li bħala awtorità pubblika hija għandha l-obbligu li timxi bħala bonus paterfamilias, u li dak li jsir mhux biss irid ikun korrett, iżda hija trid tidher li qiegħda timxi b'mod korrett, u għalhekk ma setgħetx taċċetta li toħroġ sejħa għall-offerti fuq sit li fuqu hemm għadd ta' illegalitajiet. L-Awtorità intimata żiedet tgħid li t-talba tar-rikorrent għandha tiġi miċħuda għaliex huwa mkien ma indika l-bażi legali għalfejn l- għemil amministrattiv tal-Awtorità għandu jiġi rivedut. Kompliet tgħid li f'dan il-każ hija kellha obbligu li tamministra l-art pubblika b'diliġenza, u d-deċiżjoni meħuda minnha ttieħdet skont il-prinċipji tar-raġonevolezza, b'konformità mal-obbligu tagħha li tagħti raġuni għad-deċiżjonijiet tagħha. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Fix-xhieda tar-rikorrent quddiem it-Tribunal, spjega li huwa u ħutu huma s-sidien ta' porzjoni diviża ta' art fi "Triq tal-Ġebel" fil-limiti ta' Il-Marsa, li hija parti minn territorju ferm akbar. Ir-rikorrent spjega li l-art proprjetà tagħhom ma tmissx mat-triq, u parti mill-art ta' quddiemha hija moħlija b'ammont ta' skart u ħmieġ li jintefa' fiha min-nies li jgħaddu mit-triq. kien għalhekk li huwa għamel applikazzjoni biex ikun jista' jakkwista din l-art wara l-ħruġ ta' sejħa għall-offerti mill-Awtorità intimata, biex l-aċċess tiegħu mit-triq ikun jista' jiġi faċilitat. Ir-rikorrent spjega li l-inkwilin ta' parti mill-art kontigwa għamel struttura tal-pallets fuq l-art mikrija lilu, u b'din l-istruttura dan invada l-art proprjetà tar-rikorrent u ta' ħutu. Kompla jgħid li dawn l- istrutturi saru wara li huwa kien applika għall-akkwist tal-art, u min-naħa tiegħu huwa mill-ewwel kien informa lill-inkwilin tal-art kontigwa, li dawk l- istrutturi kellhom jitneħħew għaliex kien qiegħed jinvadi l-art tar-rikorrent u ta' ħutu. Ir-rikorrent qal li waħda minn ħutu kienet irrappurtat dak li ġara lill- Awtorità tal-Ippjanar, imma minkejja li l-uffiċjali li kellmuhom qalulhom biex iħallu kollox f'idejhom, ir-rikorrent jgħid li ma jafx x'azzjoni ttieħdet min-naħa Żied jgħid li meta raw li baqa' ma sar xejn biex dawn l-istrutturi jitneħħew, hu u ħutu kienu kellmu avukat u dan bagħat ittra uffiċjali lis-sid tal- art u bagħtu kopja wkoll lill-Awtorità tal-Artijiet u lill-Awtorità tal-Ippjanar, sabiex jinfurmawhom b'dak li ġara u bit-tama li dawn l-awtoritajiet ikunu jistgħu jagħmlu xi ħaġa f'dan ir-rigward. Ir-rikorrent żied jgħid li kien biss wara l-applikazzjoni tiegħu għall-akkwist tal-art ġiet rifjutata, li ħarġet enforcement notice fil-konfront tas-sid tal-art kontigwa u tal-inkwilin li kien Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM għamel dawn l-illegalitajiet. Ir-rikorrent spiċċa x-xhieda tiegħu billi qal li dawn l-istrutturi tneħħew wara li kien twaħħal l-enforcement notice. Ix-xhud Oliver Lindsay Baldacchino in rappreżentanza tal-Awtorità tal-Ippjanar spjega li l-enforcement notice inħarġet fl-4 ta' Settembru, 2018 fil-konfront ta' Qal li l- iżvilupp illegali jikkonsisti fi kmamar, strutturi oħra u paddocks għat-trobbija taż-żwiemel, ħajt, depożitu ta' materjal kif ukoll tibdil tal-użu tas-sit. Fil-kontroeżami tar-rikorrent, dan spjega li l-istrutturi illegali kienu jestendu biss sa fuq l-art tiegħu u ta' ħutu u mhux ukoll fuq l-art tal-Gvern. Ix-xhud Dr Anita Zerafa, Segretarja tal-Bord tal-Gvernaturi tal- Awtorità intimata, spjegat li l-Bord kien iddeċieda li l-applikazzjoni tar- rikorrent għandha tiġi rifjutata għaliex skont dak li rriżulta mill-geoserver, kien jidher li fuq l-art kien hemm strutturi illegali, u għalhekk il-Bord kien iddeċieda li jirrifjuta tali permess għall-akkwist tal-art sabiex min-naħa tiegħu ma jkunx ikkonsolida dan l-iżvilupp illegali. Ix-xhud spjegat li fuq il-Bord ikun hemm rappreżentant tal-Awtorità tal-Ippjanar, u dan kien ikkonferma li l-iżvilupp li kien hemm fuq l-art ma kienx kopert bil-permess. Ix-xhud qalet li l-Bord ma kkonsidrax min kien għamel dawk l-istrutturi, iżda qies biss li ma kienx ser isir l- aħjar użu tal-art billi tingħata lil min irid aċċess, filwaqt li għandu strutturi illegali fuq l-art tiegħu. Ix-xhud iddeskriviet l-art li applika dwarha r-rikorrent Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Permezz tas-sentenza mogħtija fl-14 ta' Frar, 2019, ikkonkluda li l-appell tar-rikorrent għandu jiġi milqugħ, u konsegwentement ħassar u annulla d-deċiżjoni appellata mogħtija mill-Bord fl-24 ta' Lulju, 2018, filwaqt li ċaħad ir-risposta tal-Awtorità konvenuta li tressqet quddiemu, u dan wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet: "Illi r-rikorrent ħassu aggravat b'deċiżjoni tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal- Artijiet datata 24 ta' Lulju 2018 u kkomunikata lilu permezz ta' ittra datata 25 ta' Lulju 2018 li permezz tagħha ġie mgħarraf illi l-applikazzjoni tiegħu għal "Disposal by tender" tal-fond "site at Triq il-Ġebel, Santa Luċija" kienet qiegħda tiġi miċħuda peress li mid-development history tas-sit in kwistjoni jidher li sar żvilupp mhux kopert b'permess u li għalhekk il-Bord ma jħossx li għandu jikkonsolida żvilupp illegali. Mill-provi jirriżulta illi r-rikorrent huwa ko-proprjetarju ta' porzjoni diviża ta' art f'Tal-Ġebel Road, Il-Marsa, liema porzjoni ma tmissx mat-triq però quddiemha hemm art tal-Gvern u għalhekk ir-rikorrent applika biex toħroġ b'tender biex jekk tiġi mogħtija lilu jkollu aċċess faċli għat-triq. Jgħid li biswit l-art tiegħu hemm plots oħra ta' terzi, fosthom wieħed li jinsab mikri, fejn l-inkwilin invada parti mill-art tiegħu wara li hu kien għamel l-applikazzjoni sabiex l-art in kwistjoni toħroġ b'tender. Wara li pprova jasal ma' dan l-inkwilin u mas-sid bil-kelma t-tajba, ir- rikorrent mar jagħmel rapport għand il-Pulizija però dawn qalulu li din kienet kwistjoni ċivili. Għalhekk sar rapport lill-Awtorità tal-Ippjanar u wkoll bagħtu ittra legali lill-inkwilin u lis-sid. Sussegwentement kienet ħarġet enforcement notice mill- Awtorità tal-Ippjanar u l-inkwilin neħħa l-istrutturi però kien għadu ma naddafx kollox. Mid-dokumenti esebiti minn Oliver Lindsay Baldacchino, rappreżentant tal-Awtorità tal-Ippjanar, jirriżulta illi kien sar ilment mal-istess Awtorità dwar is-sit in kwistjoni fit-30 ta' Jannar 2017 sakemm finalment fl-4 ta' Settembru 2018 ħarġet enforcement notice dwar l-illegalitajiet riskontrati fil-konfront ta' ċertu Leonard Privitelli. Dr Anita De Leo, Segretarja tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità intimata, xehdet illi meta l-applikazzjoni tar-rikorrenti ġiet quddiem il-Bord ġie nnutat li fuq is- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM sit kien hemm diversi strutturi mingħajr permess. Għaldaqstant il-Bord ħass li kellu jirrifjuta l-applikazzjoni biex ma jikkonsolidax l-iżvilupp illegali. Ikkunsidra; Illi mill-provi prodotti jirriżulta illi għalkemm l-iżvilupp illegali, illum imneħħi wara ordni ta' infurzar mill-Awtorità tal-Ippjanar, kien fuq sit li kien interament privat, il- Bord tal-Gvernaturi kien tal-fehma li kellu jiċħad it-talba tar-rikorrent biex porzjon art li kienet adjaċenti għall-proprjetà tar-rikorrent ma tinħariġx b'tender stante li kieku dan isir kien se jkun qiegħed jikkonsolida żvilupp illegali; Illi mill-provi jirriżulta ampjament ċar illi ma kienx ir-rikorrent li wettaq l-iżvilupp illegali però terzi u dan ad insaputa tiegħu. Fil-fatt meta r-rikorrent induna b'dan huwa ħa azzjoni appożita li wasslet għall-ordni ta' infurzar fir-rigward ta' terzi. Jirriżulta wkoll illi fiż-żmien meta r-rikorrent issottometta l-applikazzjoni tiegħu quddiem il-predeċessur tal-Awtorità intimata ma kien hemm l-ebda struttura illegali fuq il-proprjetà tar-rikorrent. Madankollu t-talba tar-rikorrent ġiet ipproċessata circa tliet snin wara u nel frattemp laħaq sar l-iżvilupp illegali msemmi. It-Tribunal huwa tal-fehma illi l-Bord tal-Gvernaturi naqas milli jħares lejn l-istampa kollha u evalwa l-applikazzjoni b'mod kemmxejn superfiċjali. Il-membri tal-Bord tal- Gvernaturi jinkludu wkoll Periti mill-Awtorità tal-Ippjanar u allura l-istess Bord seta' faċilment jivverifika l-istorja tas-sit tar-rikorrent, liema storja kienet tirrifletti dak li kien sar fl-istess sit kif evidenzjat mid-dokumenti esebiti bħala Dokument EM 2 a fol. 65 et seq minn Oliver Lindsay Baldacchino, uffiċjal tal-Awtorità tal-Ippjanar. Però l-Bord ħass li kellu jieqaf fuq il-fatt li mis-servers tal-Awtorità tal-Ippjanar irriżulta li kien hemm xi strutturi illegali. Ma jirriżultax illi sussegwentement indaga biex jara x'azzjoni kienet qiegħda tieħu l-istess Awtorità fir-rigward jew għallinqas jekk l-ilment lill-Awtorità tal-Ippjanar kienx ġew minn terzi mingħand min kien oriġina. Għalhekk, fl-opinjoni ta' dan it-Tribunal, jista' jkun, u probabbli hekk hu stante li kkunsidra li ladarba r-rikorrent fit-talba tiegħu ddikjara li l-unika art li hemm adjaċenti għall-art mitluba hija tiegħu, illi l-Bord ikkunsidra illi l-iżvilupp illegali kien sar mir-rikorrent. Din tirriżulta li kienet assunzjoni żbaljata u kwindi l-Bord ħa in konsiderazzjoni ċirkostanza fattwalment żbaljata. Għaldaqstant jirriżulta ċar illi l-Bord tal-Gvernaturi għamel apprezzament tat-talba tar-rikorrent b'mod żbaljat u kwindi t-Tribunal qiegħed iħassar u jirrevoka d- deċiżjoni u jistieden lill-Bord jerġa' jikkunsidra t-talba tar-rikorrent fid-dawl ta' dak imsemmi aktar 'il fuq. Madankollu t-Tribunal ma jistax jilqa' huwa stess it-talba tar- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM rikorrent għaliex dan ma jaqax fil-kompetenza tiegħu. Li jista' jagħmel, kif qiegħed jagħmel, huwa li jannulla d-deċiżjoni tal-Awtorità intimata sabiex jerġa' jsir il- proċess li jwassal għal deċiżjoni ġdida fid-dawl ta' din is-sentenza. Għaldaqstant it-Tribunal, għar-raġunijiet hawn fuq esposti, filwaqt li jilqa' l-appell tar-rikorrenti fit-termini hawn fuq enunċjati u għaldaqstant iħassar u jannulla d- deċiżjoni appellata datata 24 ta' Lulju 2018, jiċħad ir-risposta tal-Awtorità intimata. Bl-ispejjeż kontra l-Awtorità intimata." L-awtorità konvenuta ppreżentat l-appell tagħha fis-6 ta' Marzu, 2019, fejn talbet lil din il-Qorti sabiex, "… jogħġobha tħassar, tirrevoka u tikkanċella d-deċiżjoni datata 14 ta' Frar 2019 (Rik. Nru. 87/2018/CG) fl-ismijiet Peter Duff vs l-Awtorità tal-Artijiet mogħtija mit-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva u tilqa' l-kontenut tar-Risposta tal- Awtorità Appellanta u dana a spejjeż taż-żewġ istanzi esklussivament għall-appellat Peter Duff." L-appellanta tgħid li tħoss ruħha aggravata bid-deċiżjoni tat-Tribunal għaliex (i) min fil-fatt kien wettaq l-iżvilupp illegali ma kinitx fil-fatt parti mill- konsiderazzjonijiet tal-Bord li abbażi tagħhom l-applikazzjoni tal-appellat ġiet Qalet li f'dan il-każ kien evidenti għall-Bord li fuq is-sit kien hemm diversi illegalitajiet, u dan kien il-motiv li wassal għar-rifjut tal-applikazzjoni tal- appellat mill-Bord, u mhux min wettaq l-illegalitajiet; (ii) L-enforcement notice maħruġa mill-Awtorità tal-Ippjanar tirrigwarda "construction of several rooms, Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM gate and dumping without permit", u mhux sempliċiment t-tqegħid ta' diversi L-appellanta qalet li l-enforcement notice maħruġa kontra s-sid tal-art u kontra l-inkwilin għadha viġenti peress li dawn l- illegalitajiet għadhom jissussistu fuq l-art. L-appellanta kompliet tgħid li mill- informazzjoni li hija aċċessibbli għall-pubbliku, jirriżulta li l-illegalitajiet fuq l-art ilhom hemm mill-2004, u kien biss fl-2017 li l-appellat għamel rapport lill- Awtorità tal-Ippjanar dwar dan. L-appellanta qalet li mhux raġonevoli li wieħed jistenna li r-rappreżentant tal-Awtorità tal-Ippjanar fuq il-Bord funzjonijiet investigattivi. Qalet ukoll li t-Tribunal wasal għal konklużjoni żbaljata meta qal li l-Bord assuma li l-illegalitajiet twettqu mill-appellat, għaliex fil-verità mkien ma jirriżulta li l-Bord ħa d-deċiżjoni tiegħu wara li assuma li dawn l-illegalitajiet kienu saru mill-appellat. Ir-risposta tal-appell Fir-risposta tal-appell tiegħu, l-appellat eċċepixxa preliminarjament li huwa ma ġiex notifikat bl-appell tal-Awtorità tal-Artijiet, u minn dan isegwi li l- proċeduri bil-miktub ma ngħalqux fit-terminu perentorju ta' sena. Qal li huwa ġiex notifikat bir-rikors konsegwentement huwa kien taħt l-impressjoni li d-deċiżjoni tat-Tribunal Qal li wara li kiteb lill-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità sabiex jistħarreġ dwar ir-raġuni għalfejn aktar minn sena wara d-deċiżjoni tat- Tribunal, huwa ma sema' xejn aktar dwar l-applikazzjoni tiegħu. Huwa ġie mgħarraf li l-Awtorità kienet intavolat appell, u wara sab li kien sar biss Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM tentattiv wieħed ta' notifika fit-8 ta' Marzu, 2019. ta' din il-Qorti tal-4 ta' Mejju, 2020 li l-Awtorità appellanta għamlet tentattiv ta' notifika fis-6 ta' Mejju, 2020. L-appellat qal li l-Awtorità appellanta baqgħet tipprova tinnotifikah fl-indirizz fejn kien jgħix qabel fil-Qrendi, u dan meta kien faċli għall-awtorità appellanta li tikkonferma li fil-fatt l-indirizz tiegħu jinsab L-Isla, għaliex huwa rreġistrat mal-awtoritajiet governattivi fuq dan l- il-ġdid. L-appellat qal li huwa għalhekk l-appell tal-Awtorità appellanta għandu jitqies li mar deżert. L-appellat qal li mingħajr preġudizzju għal dan, huwa jirrileva li l-appell inkwistjoni huwa dwar applikazzjoni li kien għamel biex jakkwista feles art proprjetà tal-Gvern, li tinsab biswit raba' li jappartjeni lilu. Qal li huwa jixtieq li tinħareġ sejħa għall-offerti rigward l-imsemmija art tal-Gvern sabiex din tkun tista' tiġi akkwistata minnu bħala wieħed mis-sidien ta' art kontigwa, iżda l- applikazzjoni tiegħu ġiet rifjutata għaliex il-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal- Artijiet qal li kien hemm numru ta' illegalitajiet fuq is-sit. L-appellat irrefera għall-fatt li t-Tribunal kien iċċensura dan ir-raġunament tal-Awtorità appellanta, għaliex imkien ma jirriżulta li dawn l-illegalitajiet fil-fatt twettqu L-appellat għamel riferiment għall-konsiderazzjoni appellanta li d-deċiżjoni tagħha ma kinitx ibbażata fuq l-identità ta' min wettaq l-illegalità, imma fuq is-sempliċi fatt li fuq l-art kien hemm numru ta' L-appellat qal li dan mhux korrett, għaliex filwaqt li huwa minnu li l-appellanta ma daħlitx fil-mertu ta' min kien għamel l-illegalitajiet fuq l-art, jirriżulta li l-Bord ibbaża ruħu fuq is-suppożizzjoni li l-illegalitajiet kienu twettqu L-appellat għamel riferiment għax-xhieda ta' Dr Anita Zerafa fejn Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM qalet li l-Bord kien assuma li l-illegalitajiet li kien hemm fuq l-art kienu saru Qal ukoll li huwa ferm ironiku li filwaqt li l-Awtorità appellanta qiegħda tgħid li t-Tribunal wasal għad-deċiżjoni tiegħu fuq premessi żbaljati, huwa evidenti li kienet id-deċiżjoni tal-Bord tal-Gvernaturi li ttieħdet fuq premessi żbaljati li ttieħdu bħala fatt. L-appellat qal ukoll li minkejja li l- awtorità appellanta għadha qiegħda tinsisti li l-istat ta' illegalità fuq l-art għadu jissussisti, mill-provi kellu jirriżulta li l-illegalitajiet fuq l-art kienu tneħħew. L- appellat żied jgħid li dan il-fatt ma ġiex kkontestat mill-awtorità appellanta, u t-Tribunal kien saħansitra stieden lill-Awtorità tal-Artijiet tagħmel il-verifiki tagħha dwar dan. L-appellat qal li l-awtorità appellanta ma tistax tibbaża wieħed mill-aggravji tagħha fuq il-fatt li din l-illegalità għadha tissussisti, meta jirriżulta li min-naħa tagħha din m'għamlet l-ebda verifiki dwar dan. qal ukoll li mhux minnu li l-illegalitajiet li tagħmel riferiment għalihom l- awtorità appellanta ilhom jissussistu mill-2004, għaliex minn dak li ġie dikjarat bil-ġurament quddiem it-Tribunal, jirriżulta li meta saret applikazzjoni fl-2015 ma kien hemm l-ebda struttura illegali fuq l-art. B'riferiment għar-raba' aggravju tal-Awtorità appellanta, li mhuwiex realistiku li r-rappreżentant tal- Awtorità tal-Ippjanar fuq il-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet ikun mistenni li jassumi rwol investigattiv, l-appellat qal li l-ħsieb wara l-artikoli 10 u 14 tal-Kap. 563 huwa li mhux biss ikun hemm koperazzjoni bejn l-entitajiet governattivi konċernati, imma anki li min jiġi maħtur fuq il-Bord tal-Gvernaturi għandu jintgħażel bi ħsieb. L-appellat qal ukoll li filwaqt li mill-provi jirriżulta li l-enforcement notice inħarġet fl-4 ta' Settembru, 2018, kien huwa stess li fit-30 ta' Jannar, 2017, kif ikkonfermat mir- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM rappreżentant tal-Awtorità tal-Ippjanar Oliver Lindsay Baldacchino. L-appellat qal li huwa spiċċa f'sitwazzjoni fejn kellu jirrapporta dawn l-illegalitajiet għaliex dawn ma kinux ristretti għall-art tiegħu, imma kienu prinċipalment fuq art kontigwa appartenenti lil terzi. L-appellat sostna wkoll li bil-pożizzjoni li ħadet l-awtorità appellanta din qiegħda ċaħħdu mill-possibilità li tikkonsidra l-applikazzjoni tiegħu, issa li mhux biss irriżulta li l-illegalitajiet fuq l-art ma sarux minnu, imma anki li dawn tneħħew, u għalhekk f'każ li l-applikazzjoni tal-appellat tiġi aċċettata, ma jistax jiġi argumentat li l-Bord qiegħed jissana l-illegalitajiet fuq is-sit. L-appellat qal ukoll li fiż-żmien meta huwa għamel l-applikazzjoni tiegħu mal-awtorità appellanta, fis-sit ma kien hemm l-ebda illegalitajiet, imma d-dewmien ta' tliet snin biex il-Bord jiddeċiedi fuq l-applikazzjoni tiegħu, wasslu biex terzi persuni laħqu għamlu sensiela ta' illegalitajiet fis-sit. L-appellat qal li kien in vista ta' dawn il-konsiderazzjonijiet li t-Tribunal ikkonkluda li jkun ekwu u opportun li l- Bord jikkonsidra l-applikazzjoni tal-appellat mill-ġdid, u kien għalhekk ukoll li d- deċiżjoni tal-Bord ġiet imħassra. L-appellat ikkonkluda r-risposta tiegħu billi qal li huwa jikkonsidra l-appell tal-awtorità appellanta bħala frivolu u vessatorju, u li hu bl-ebda mod ma jista' jifhem il-ħtieġa ta' tali appell meta d-deċiżjoni tat- Tribunal kienet biss fis-sens li l-Bord kellu jikkonsidra l-applikazzjoni tiegħu mill-ġdid minħabba fatti li huma apparenti, u meta huwa ċar li l-appellat qiegħed jiġi punit minħabba l-aġir ta' terzi. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti sejra tgħaddi sabiex fl-ewwel lok tikkunsidra l-eċċezzjoni preliminari tal-appellat, u sussegwentement tgħaddi biex tikkonsidra r-rikors tal-appell tal-awtorità appellanta, ir-risposta tal-appellat, u dan fil-kuntest tal- konsiderazzjonijiet li saru mit-Tribunal biex wasal għad-deċiżjoni appellata. B'mod preliminari l-appellat jgħid li dan l-appell għandu jitqies li mar deżert minħabba li n-notifika tiegħu ma saritx fit-terminu perentorju ta' sena kif stipulat fl-artikolu 963 tal-Kap. Jgħid li wara l-ewwel tentattiv ta' notifika li rriżulta fin-negattiv, għaddiet aktar minn sena, sakemm kien huwa stess permezz tal-avukat tiegħu li kkuntattja lill-awtorità appellanta biex jistaqsi dwar ir-raġuni għalfejn l-applikazzjoni tiegħu kienet tħalliet pendenti wara li kien hemm deċiżjoni mit-Tribunal. L-appellat qal li huwa kien taħt l- impressjoni li d-deċiżjoni tat-Tribunal kienet għaddiet in ġudikat, u kien biss f'dan l-istadju li huwa ġie infurmat li l-Awtorità tal-Artijiet kienet appellat mid- deċiżjoni tat-Tribunal. Il-Qorti awtorizzat lill-awtorità appellanta tinnotifika r-rikors tal-appell lill-appellat permezz tal-purtier u wara l-ħin legali. Imma jirriżulta li l-appellat ma setax jiġi notifikat fl-indirizz indikat, għaliex l-appellat ma kienx għadu joqgħod fl-indirizz tal-Qrendi indikat minnu fir-rikors promotur tiegħu, imma kien mar joqgħod L-Isla. Il-Qorti tqis li minkejja li l-aħħar tentattiv ta' notifika li sar bil-marixxall fid-29 ta' Settembru, 2020, reġa' kellu eżitu negattiv għax sar f'indirizz fejn l-appellant ma kienx għadu joqgħod, però l-appellat Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM xorta waħda ġie debitament notifikat bl-avviż tas-smigħ tal-14 ta' Ottubru, 2020 u rnexxielu jdaħħal ir-risposta tiegħu fid-9 ta' Ottubru, 2020. Il-Qorti tqis l-appellat naqas meta ma infurmax lill-kontraparti li fil-mori ta' dawn il- proċeduri, huwa kien biddel l-indirizz tiegħu. Għalhekk id-dewmien sabiex jingħalqu l-proċeduri bil-miktub, li quddiem qorti fi grad tal-appell għandhom jingħalqu fi żmien sena mill-preżentata tar-rikors tal-appell, kien unikament konsegwenza ta' dan in-nuqqas tal-appellat. Proprju għalhekk il-Qorti mhijiex sejra tgħaddi għas-sanzjoni estrema li tiddikjara l-appell deżert, partikolarment għaliex jirriżulta li l-appellat għaraf jiddefendi l-każ tiegħu u ressaq fil-ħin ir- risposta tiegħu għall-appell tal-awtorità appellanta. L-Ewwel Aggravju: il-Bord ma bbażax id-deċiżjoni tiegħu fuq min wettaq l-iżvilupp illegali L-awtorità appellanta tgħid li mhux minnu li l-konsiderazzjoni ewlenija tagħha qabel ħadet id-deċiżjoni li tirrifjuta l-applikazzjoni tal-appellat kienet li l-illegalitajiet fuq l-art inkwistjoni kienu saru mill-appellat. spjegat li l-Bord sar jaf bl-illegalitajiet fl-art minn informazzjoni li kellu għad- dispożizzjoni tiegħu, u fid-deċiżjoni ta' rifjut tiegħu kkonsidra biss il-fatt li fl-art kien hemm għadd ta' illegalitajiet, u mhux min wettaqhom. Min-naħa l-oħra l-appellat jgħid li filwaqt li l-Bord jgħid li straħ biss fuq il-mertu tal-illegalitajiet u fl-ebda waqt ma kkonsidra min wettaqhom, madanakollu mix-xhieda ta' Dr Anita Zerafa, Segretarju tal-Bord tal- Gvernaturi tal-Bord tal-awtorità appellanta, jirriżulta li l-Bord kien taħt l- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM applikazzjoni tiegħu. impressjoni li tali strutturi saru mill-appellat, u kien għalhekk li dan irrifjuta l- Fl-ewwel lok il-Qorti ssibha diffiċli tifhem ir-raġuni għalfejn l-awtorità appellanta ddeċidiet li tirrifjuta t-talba tal-appellat għall-ħruġ ta' sejħa għall- offerti għat-trasferiment tal-art amministrata minnha, għaliex fuq art kontigwa għaliha hemm diversi illegalitajiet. L-art pubblika inkwistjoni, li ġiet deskritta bħala "wasteland" minn uffiċjal tal-awtorità appellata, kienet qiegħda tintuża għal skopijiet ta' tfigħ ta' skart b'mod illegali. Il-Qorti setgħet tapprezza l-istat li tinsab fih din l-art mir-ritratti li jinsabu fl-atti tal-proċeduri quddiem it- L-appellat wera interess f'din l-art għaliex hija kontigwa għal art oħra tiegħu u ta' ħutu, u bl-akkwist tal-art inkwistjoni, huwa jkun jista' jikseb aċċess aħjar għall-proprjetà tagħhom, li preżentement tinsab interkjuża u m'għandha l-ebda aċċess għal fuq it-triq pubblika. Mill-provi jirriżulta wkoll li l-istrutturi illegali li għamlet riferiment għalihom l-Awtorità appellanta fid-deċiżjoni biex irrifjutat l-applikazzjoni tal-appellat, ma jinsabux fuq l-art pubblika rigward liema l-appellat talab li tinħareġ sejħa għall-offerti, imma fuq art privata, li parti minnha tappartjeni lill-appellat u lil ħutu. Għaldaqstant il-Qorti ma tistax tifhem x'inhi r-raġuni għalfejn l-awtorità appellanta inqdiet b'illegalitajiet fi proprjetà ta' terzi biex tirrifjuta l-applikazzjoni tal-appellat. Il-Qorti tqis illi li kieku l-awtorità appellanta ma kinitx konvinta li l-illegalitajiet fuq is-sit kienu twettqu mill-appellat, ma kinitx ser tasal biex tippenalizza lill-appellat billi tiċħad l-applikazzjoni tiegħu. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Barra minn hekk, il-Qorti tqis li x-xhieda mogħtija minn Dr Anita Zerafa, Segretarju tal-Bord tal-awtorità appellanta, u li għalhekk setgħet tixhed b'awtorità dwar dak li ġie diskuss fil-Bord, ikkonfermat li d-deċiżjoni tal- Bord ittieħdet għaliex kien taħt l-impressjoni li l-istrutturi illegali saru mill- Mill-provi jirriżulta mhux biss l-istrutturi ma kinux saru mill- appellat, imma li saħansitra kien l-appellat innifsu li rrapporta l-illegalitajiet lill- Awtorità tal-Ippjanar, u sussegwentement sar magħruf li l-istrutturi kienu saru mill-inkwilin li għandu fil-pussess tiegħu l-art kontigwa. Il-Qorti tqis li d- deċiżjoni tal-awtorità appellanta, li tirrifjuta l-applikazzjoni tal-appellant għaliex mid-development history tas-sit inkwistjoni kien jirriżulta li kien hemm strutturi li ma kinux koperti bil-permess, u għalhekk il-Bord ħass li m'għandux jikkonsolida żvilupp illegali, għandha mill-fieragħ, għaliex l-art li l-appellat applika għaliha ma kinitx kolpita minn żvilupp illegali. Barra minn hekk ma jirriżultax li f'każ li l-art tiġi trasferita bi kwalunkwe titolu li jkun, l-illegalitajiet fuq l-art kienu ser jiġu kkonsolidati, għaliex l-Awtorità tal-Artijiet m'għandhiex l-awtorità li tissana jew tirregolarizza illegalitajiet fuq l-art. Huwa għalhekk li r- raġuni mogħtija mill-Awtorità appellanta għar-rifjut tal-applikazzjoni tal- appellat qajla tista' titqies li hija waħda 'raġonevoli'. Tqis għalhekk li l-ewwel aggravju tal-appellanta mhuwiex ġustifikat u tiċħdu. in-natura tal-iżvilupp illegali L-awtorità appellanta tissottometti li minkejja li l-appellat jgħid li l- iżvilupp illegali li sar fuq l-art jikkonsisti f'għadd ta' pallets tal-injam li jistgħu Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM jitneħħew faċilment, fil-verità mid-deskrizzjoni tal-iżvilupp illegali mogħtija fl- enforcement notice maħruġa mill-Awtorità tal-Ippjanar, jirriżulta li l-iżvilupp illegali kien jikkonsisti anki fi strutturi u kmamar mibnija illegalment. L-awtorità appellanta tgħid ukoll li din l-enforcement notice għadha fis-seħħ għaliex l- illegalitajiet imsemmija baqgħu ma tneħħewx minn fuq is-sit. Il-Qorti tqis li skont ix-xhieda mogħtija mill-appellat quddiem it-Tribunal, l-illegalitajiet li kien hemm qabel sussegwentement tneħħew. li wara li sar rapport lill-Awtorità tal-Ippjanar u ġew identifikati s-sid tal-art u l- inkwilin li jokkupaha, kienet inħarġet enforcement notice mill-Awtorità tal- Ippjanar u l-illegalitajiet tneħħew. Mir-ritratti esebiti jirriżulta li l-istrutturi illegali kienu jikkonsistu f'għadd ta' strutturi tal-injam li setgħu faċilment jitneħħew. Għaldaqstant il-Qorti m'għandhiex għalfejn ma temminx dak li xehed l-appellat li dawn l-istrutturi tneħħew. L-appellat kien ilu li informa lit- Tribunal li l-illegalitajiet kienu tneħħew mill-inkwilin jew mis-sid tal-art kontigwa sa minn meta ppreżenta l-affidavit tiegħu, u f'każ li dan ma kienx minnu, l-awtorità appellanta kellha tikkontesta dan waqt il-proċeduri quddiem it-Tribunal u mhux waqt il-proċeduri tal-appell. In vista kemm ta' dak li xehed l- appellat quddiem it-Tribunal u anki tal-informazzjoni mogħtija minnu fir- risposta għall-appell, din il-Qorti mhijiex qiegħda taċċetta bħala veritiera l- asserzjoni tal-awtorità appellanta li dawn l-istrutturi illegali għadhom fuq is-sit. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM l-illegalitajiet fuq is-sit kienu ilhom hemm mill-2004 L-awtorità appellanta tgħid li l-illegalitajiet fuq is-sit kienu ilhom hemm mill-2004. Imma l-appellat waqt id-depożizzjoni tiegħu qal li kien biss wara li huwa applika mal-awtorità appellata sabiex din toħroġ sejħa għall-offerti għat- trasferiment tal-art inkwistjoni, li kienu nbnew l-istrutturi illegali. Il-Qorti ma tarax x'inhi r-rilevanza ta' dan l-aggravju fir-rigward tar-rifjut tal-applikazzjoni tal-appellat, meta ma jirriżultawx li dawn l-illegalitajiet saru fuq art pubblika. L-awtorità appellanta donnha li trid tgħid li kien biss wara li l- appellat kien applika għall-art pubblika inkwistjoni, li dan irrapporta l- illegalitajiet li kien hemm fuq l-art tiegħu u ta' ħutu u fuq art kontigwa għaliha. L-appellat xehed li dan ġara għaliex l-illegalitajiet inkwistjoni saru wara li kien applika għall-art pubblika. Imma l-awtorità appellanta tgħid li lilha jirriżultalha li dawn l-illegalitajiet kienu ilhom fis-sit mill-2004. mhijiex l-awtorità munita bil-funzjoni li tissana jew tirregolarizza żviluppi illegali fil-pajjiż, iżda tħaddem magħha għadd ta' uffiċjali pubbliċi regolarment jagħmlu spezzjonijiet fuq l-art, u wieħed jistenna li f'każ li jiltaqgħu ma' illegalitajiet jew problemi oħra, dawn jafu fejn għandhom jindirizzawhom. L-appellat ma kellu l-ebda obbligu akbar minn ta' kull ċittadin ieħor, li jagħmel rapport dwar dawn l-illegalitajiet fuq l-art kontigwa għal tiegħu Tqis għalhekk li dan l-aggravju mhuwiex mistħoqq, u tiċħdu. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 19 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Ir-raba' aggravju: Mhux raġonevoli li wieħed jistenna li r-rappreżentant tal-Awtorità tal-Ippjanar fuq ikollu rwol il-Bord investigattiv waqt il-qadi ta' dmirijietu Il-Qorti tqis li mhux raġonevoli li wieħed jippretendi li r-rappreżentant tal-Awtorità tal-Ippjanar fuq il-Bord ikollu informazzjoni dwar kull porzjon art li jista' jintalab vot dwarha waqt il-qadi ta' dmirijietu fuq il-Bord. huwa raġonevoli li wieħed jistenna li d-deċiżjoni tal-Bord tkun ibbażata fuq fatti preċiżi, li jekk ikun hemm bżonn jiġu vverifikati bl-intervent tal-uffiċjal tal- Awtorità tal-Ippjanar fuq il-Bord. il-Qorti tistenna l-awtoritajiet governattivi rispettivi jiġbdu l-istess ħabel, li jikkollaboraw flimkien u li jaqsmu l-informazzjoni li jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom, kemm sabiex ma jkunx hemm duplikazzjoni tax-xogħol li jrid isir, kif ukoll sabiex ir-riżorsi ta' dawn l- entitajiet jiġu utilizzati bl-aħjar mod possibbli. F'dan il-każ jirriżulta li minkejja li l-appellat irrapporta l-illegalitajiet li kien hemm fuq l-art, l-Awtorità tal- Ippjanar damet sena u disa' xhur biex ħarġet l-enforcement notice inkwistjoni. Il-Qorti tqis li verifika dwar jekk kinitx ser tinħareġ enforcement notice setgħet issir faċilment, anki b'mod elettroniku, u għalhekk setgħet tiġi evitata sitwazzjoni fejn l-applikazzjoni tal-appellat minħabba fl-illegalitajiet fuq l-art, u sussegwentement l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet enforcement notice fuq l-art u eventwalment dawn l-illegalitajiet tneħħew. Hija l-liġi stess li tipprovdi min għandhom ikunu l-uffiċjali pubbliċi li jiffurmaw parti mill-Bord, u dan tagħmlu bl-iskop li l-Bord ikun f'pożizzjoni li jistabbilixxi l-fatti b'mod kemm jista' jkun preċiżi qabel jasal għad-deċiżjonijiet tiegħu, xi ħaġa li f'dan il-każ naqas milli jagħmel. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 20 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Il-ħames aggravju: it-Tribunal kien skorrett meta qal li l-Bord ħa d- deċiżjoni tiegħu l- illegalitajiet twettqu mill-appellant il-premessa żbaljata fuq Il-Qorti diġà ppronunzjat ruħha dwar dan l-aggravju, li t-Tribunal kien korrett fejn qal li l-Bord erronjament wasal għall-konklużjoni li l-illegalitajiet fuq l-art saru mill-appellat, u kien għalhekk li ddeċieda li jirrifjuta l- applikazzjoni tiegħu. Dan billi kienet Dr Anita Zerafa, Segretarju tal-Bord, li fix-xhieda tagħha quddiem it-Tribunal li kkonfermat dan. Barra minn hekk din il-Qorti tqis li d-deċiżjoni tal-Bord li jirrifjuta l-applikazzjoni tal-appellat għaliex fuq l-art kontigwa għall-art li applika għaliha kien hemm diversi illegalitajiet, għandha mill-fieragħ għaliex il-mansjoni tal-Bord testendi biss sa fejn dan għandu jieħu deċiżjonijiet rigward art proprjetà tal-Gvern ta' Malta, u mhux dwar art tal-privat, kif jirriżulta li kien il-każ odjern. In vista ta' dawn il-konsiderazzjonijiet din il-Qorti tqis illi l-aggravji kollha tal- appellanta mhumiex ġustifikati u filwaqt li tiċħadhom, tikkonferma d-deċiżjoni appellata, u tannulla u tħassar id-deċiżjoni tal-Bord tal-24 ta' Lulju, 2018. Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dwar l-appell tal- awtorità appellanta billi tiċħad l-aggravji kollha tal-awtorità appellanta u tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha. Tordna li l-applikazzjoni tal-appellat tiġi kkunsidrata mill-ġdid mill-awtorità appellanta, wara li jieħu konjizzjoni tal-konsiderazzjonijiet li għamlet il-Qorti f'din is-sentenza. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 21 minn 22 Appell Inferjuri Numru 87/2018/1 LM Spejjeż tal-proċeduri quddiem it-Tribunal jibqgħu kif deċiżi, filwaqt li l- ispejjeż ta' dan l-appell huma a karigu tal-awtorità appellanta. Onor. Dr Lawrence Agius Risiott LL.D. Caniglia Rosemarie Johnston Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 22 minn 22