Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tat-30 ta' Ġunju, 2021 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Matthew Carbonaro (K.I. numru 197428M) ('l-appellant') Victor Attweger eżerċenti l-kummerċ bħala Tiles and Marble Centre u Matthew Peresso Dan huwa appell magħmul mir-rikorrent Matthew Carbonaro (K.I. nru PERESSO) [minn issa 'l quddiem 'l-appellant'] mid-deċiżjoni mogħtija fl-14 ta' Jannar, 2021, nru CCT/44/17/S [minn issa 'l quddiem 'id-deċiżjoni appellata'], Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM mit-Tribunal Għal Talbiet tal-Konsumatur [minn issa 'I quddiem 'it-Tribunal'], li permezz tagħha ddeċieda t-talba tiegħu fil-konfront ta' Victor Attweger eżerċenti l-kummerċ bħala Tiles and Marble Centre [minn issa 'l quddiem 'l-appellat Attweger'] u Matthew Peresso [minn issa 'l quddiem 'l-appellat Peresso'] kif Jilqa' parzjalment it-talba tar-rikorrenti u jordna lill-intimat Victor Attweger jibdel dak il-materjal li jinkludu "l-irham tal-pedata u tar-refgħa tal-aħħar tarġa, taqla' u tbiddel il-ġonta ta' ġot-tieni pjan billi flokha ssir irħama sħiħa" kif suġġerit mill-perit Arkitett Richard Ellul Lanfranco fil-konklużjonijiet tiegħu u dan sa xahar mil-llum; Jiċħad it-talba tar-rikorrenti għal kumpens ta' €2,900.00; Jordna lill-intimat Matthew Peresso iħallas lir-rikorrent l-ammont ta' tliet mitt Ewro (€300.00) stabbilit ex aequo et bono sabiex jinqalgħu il-partijiet indikati fil-konklużjonijiet tar-rapport tal-Perit Arkitett Richard Ellul Lanfranco u li fil-fehma tal-espert imqabbad minn dan it-Tribunal, ma sarx skont l-arti u s- sengħa. It-Tribunal jordna li l-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri jitħallsu mill-intimati fi kwoti indaqs bejneithom." Il-fatti ta' din il-kawża jirrigwardaw il-bejgħ u l-kunsinna ta' rħam mill- appellat Attweger lill-appellant sabiex jitqiegħed fuq taraġ mill-appellat Peresso fid-dar ta' residenza tal-appellant. Dan tal-aħħar allegatament sab diversi difetti fil-kwalità u fil-kwantità tal-irħam ikkonsenjat lilu, u anki ma kienx kuntent bit-tqegħid tiegħu. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 11 ġej: Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Mertu L-appellant għalhekk istitwixxa proċeduri quddiem it-Tribunal fit-03 ta' Marzu, 2017, permezz ta' Avviż tat-Talba fejn talab għal rifużjoni tas-somma ta' €2,900 rappreżentanti l-prezz ta' rħam mixtri mingħand l-appellat Galea stante li (a) il-materjal ma kienx ta' kwalità tajba u saħansitra ma kellux kulur uniformi, u rriżultaw diversi ħsarat u difetti; (b) il-materjal ma kienx ġie kkonsenjat kollu; (ċ) it-tqegħid mill-appellat Mangion kif mibgħut mill-appellat Galea ma sarx skont is-sengħa u l-art, u dan bl-ispejjeż u bl-imgħaxijiet legali dekorribbli mid-data meta kien sar il-pagament tal-prezz. L-appellat Galea wieġeb fl-24 ta' Marzu 2017 fejn eċċepixxa li (i) l- intimat ma kienx il-leġittimu kontradittur; (ii) l-intimat ma kienx jimpjega lill- appellat Mangion; (iii) il-materjal mibjugħ lill-appellant ma kienx milqut minn xi difett kif allegat; u dan bl-ispejjeż kontra l-appellant. L-appellat Peresso ippreżenta t-tweġiba tiegħu fl-20 ta' Novembru, 2019 fejn eċċepixxa li (i) it-talbiet huma infondati fil-fatt u fid-dritt; (ii) il- madum kien tqiegħed skont is-sengħa u l-arti; (iii) ma kienx tħallas ta' xogħlu; (iv) m'għandu l-ebda relazzjoni ġuridika mal-appellant; u (v) ma forniex jew issupplixxa madum jew irħam lill-appellant. Id-Deċiżjoni Appellata It-Tribunal wasal għad-deċiżjoni appellata wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet rilevanti għal dan l-appell: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM "Ikkunsidra: Illi fl-Avviż tat-Talba, ir-rikorrenti Matthew Carbonaro spjega is-segwenti: jitlob rifużjoni tas-somma ta' €2,900 tal-irħam mixtri Illi huwa qed minħabba li l-materjal ma kienx ta' kwalità tajba; talli ma kienx ta' kulur uniformi; talli kien difettuż; talli ma ġiex supplit kollu u li x-xogħol ta' tqegħid mill-intimat Matthew Peresso (imqabbad mill-intimat l-ieħor Victor Attweger) ma sarx skont is-sengħa u l-arti; Illi fir-Risposta, l-intimat Victor Attweger ressaq is-segwenti eċċezzjonijiet: Illi l-intimat ma kienx il-leġittimu kontradittur fl-azzjoni kif proposta għax l- ilment kien fuq it-tqegħid tal-materjal u li l-istess Victor Attweger ma jimpjegax lill-intimat l-ieħor Matthew Peresso; Illi l-intimat sostna li l-materjal ma kienx milqut minn difetti; Illi fir-Risposta, l-intimat Matthew Peresso ressaq is-segwenti eċċezzjonijiet: Illi huwa sostna li x-xogħol magħmul minnu sar skont is-sengħa u l-arti u li ma hemm ebda difett f'xogħlu; Illi l-intimat sostna li lanqas biss tħallas ta' xogħlu u li l-kawża hi skuża biex ir-rikorrent ma jħallasx; Illi l-intimat tenna li m'għandux relazzjoni mar-rikorrent Matthew Carbonaro u li ma kienx hu li ssuplixxa l-madum; Illi fid-dawl tal-ewwel eċċezzjoni tal-intimat, it-Tribunal jara li jkun għaqli li din tkun indirizzata qabel ikun indirizzat il-mertu. L-eċċezzjoni li l-intimat mhux il-leġittimu kontradditur Illi l-intimat Victor Attweger naqas li jispjega fir-Risposta għaliex ma jħossx li huwa leġittimu kontradittur u naqas ukoll li jispjega min, jekk mhux hu, huwa leġittimu kontradittur. Qal biss li l-ilment huwa fuq it-tqegħid/twaħħil tal-materjal. Ħarsa lejn it-talba turi li din hi biss ilment wieħed. Inoltre, l-intimat qatt ma talab li xi persuna oħra tkun kjamata fil-kawża sabiex twieġeb għall-pretensjonijiet tar- leġittimu rikorrenti sabiex b'hekk isaħħaħ it-teżi tiegħu li huwa ma kienx kontradittur. Illi r-rikorrent Carbonaro jikkonferma fl-affidavit tiegħu li lil Matthew Peresso qabdu Victor Attweger u mhux hu. Dan juri ċar li kien l-intimat Victor Attweger li kellu r- relazzjoni prinċipali mar-rikorrenti u li għalhekk, il-ħaddiem Matthew Peresso tqabbad mill-intimat Victor Attweger li hu direttament ftiehem il-ħlas għat-tqegħid. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Illi fil-kawża "Focal Maritime Services Company Limited vs. Top Hat Company Limited", deċiża fid-9 t'April 2009, il-Qorti tal-Appell qalet (sottolinear miżjud mit- Tribunal): "In linea ta' prinċipju ġenerali huwa, bla dubju, indiskuss illi d-deduzzjoni ta' konvenut f'ġudizzju trid, neċessarjament, titwieled minn rapport ġuridiku, sija jekk dan jemani minn kuntratt, leżjoni ta' dritt minn intervent delittwuż jew akwiljan, ope successionis jew minn sitwazzjonijiet strutturalment komuni (ad eżempju, f'kondominju jew il-kreazzjoni ta' ċerti servitujiet). Li jfisser, b'konsegwenza, illi kawża ma tkunx tista' tikkonsegwi l-iskop tagħha jekk mhux fil-konfront ta' dak li miegħu l-attur, għal xi waħda mill- konessjonijiet aċċennati, għandu relazzjoni ġuridika." Illi fil-kawża "Dr Michael Sarakinos noe vs Joseph Lombardi", deċiża fit-3 t'Ottubru, 2008, il-Prim'Awla qalet: "Min jeċċepixxi li hu mhux il-leġittimu kontradittur jeħtieġ illi jipprova li hu ma kienx il-persuna li kellu jirrispondi għat-talba proposta bl-istanza għaliex hu ma kienx daħal f'ebda rapport mar-rikorrent noe jew li m'għadx għandu tali rapport." Illi għall-iskop ta' din l-azzjoni, it-Tribunal huwa tal-fehma li l-provi prodotti, partikolarment il-provi mressqa mir-rikorrent u mill-intimat Matthew Peresso, juru relazzjoni ġuridika ċara bejn Matthew Carbonaro u Victor Attweger. Illi għalhekk, it-Tribunal jiċħad l-eċċezzjoni li l-intimat Victor Attweger mhux il- leġittimu kontradittur. Illi l-mertu tal-azzjoni jikkonsisti fl-ilment tar-rikorrenti li x-xogħol ma sarx skont l- arti u sengħa u d-difiża tal-intimat Matthew Peresso li rrisponda li x-xogħol sar skont l-arti u sengħa u inoltre, sar mingħajr ma għadu tħallas. Illi t-Tribunal josserva li kieku l-intimat aġixxa waħdu u mingħajr ma qabbad ħaddiema oħrajn biex jgħinuh, kien ikun iktar faċli li t-teżi tal-intimat li ma talab ebda flus titwemmen. Iżda fir-realtà, id-domanda li tiġi f'moħħ t-Tribunal f'dan ir- rigward hija kif l-intimat kien ser iħallas lill-ħaddiema l-oħrajn jekk hu ma kienx ser jitħallas. Illi a skans ta' repetizzjoni, dan it-Tribunal jagħmel riferenza għar-rapport tal- espert il-perit Arkitett Richard Ellul Lanfranco imqabbad mit-Tribunal. Il-mertu Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Illi fid-deċiżjoni mogħtija fid-19 ta' Novembru, 2001 fl-ismijiet "Amaira vs Riedlinger" il-Qorti tal-Appell argumentat li : "...Kemm il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku nominat mill-Qorti kif ukoll il- konsiderazzjonijiet u opinjonijiet esperti tiegħu jikkostitwixxu skont il-liġi prova ta' fatt li kellhom bħala tali jiġu meqjusa mill-Qorti. Il-Qorti ma kinitx obbligata li taċċetta r-rapport tekniku bħala prova determinanti u kellha dritt li tiskartah kif setgħet tiskarta kull prova oħra. Mill-banda l-oħra perὸ, huwa ritenut minn dawn il-Qrati li kellu jingħata piż debitu lill-fehma teknika tal-espert nominat mill-Qorti billi l-Qorti ma kellhiex leġġerment tinjora dik il-prova..."; Illi jiġi sottolineat li dan it-Tribunal, kif obbligat li jagħmel, għarbel minn lenti kritika r-rapport tal-espert perὸ ma ra ebda lok li jiskartah anzi jagħmlu tiegħu in toto. Illi dan rakkomandazzjonijiet li għamel fl-istess rapport. jagħmel tiegħu il-konklużjonijiet tal-espert u r- Illi minn dan kollu, it-Tribunal huwa tal-fehma li t-talbiet tar-rikorrenti jimmeritaw li jiġu milqugħa in parte u dan skont dak konkluż mill-espert il-Perit Arkitett Richard Ellul Lanfranco." L-appellanti ppreżenta r-rikors tal-appell tiegħu fid-29 ta' Jannar, 2021, fejn qiegħed jitlob lil din il-Qorti sabiex tħassar id-deċiżjoni appellata, tilqa' t- talbiet tiegħu u b'hekk tikkundanna lill-appellati sabiex solidament bejniethom jew min minnhom iħallsu lilu s-somma pretiża ta' €2,900 li tirrappreżenta l-flus li tħallsu fin-negozju li sar bejniethom, bl-ispejjeż kollha kontrihom. L-aggravji tiegħu huma diversi iżda prinċipalment jikkontendi konklużjonijiet tat-Tribunal ma qablux għalkollox mar-rapport tal-Perit Tekniku Ġudizzjarju, u għalhekk it-Tribunal kien dovut iħassar in-negozju. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Ir-Risposti tal-Appell L-appellat Attweger wieġeb kemm f'ismu proprju u kemm ukoll f'isem Tiles and Marble Centre permezz ta' risposta intavolata fis-17 ta' Frar, 2021 fejn issottometta li d-deċiżjoni appellata hija waħda ġusta u għalhekk timmerita konferma, bl-ispejjeż kollha kontra l-appellant. L-appellat Matthew Peresso wieġeb fil-11 ta' Marzu, 2021 fejn huwa wkoll jissottometti li d-deċiżjoni appellata hija waħda ġusta u timmerita Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji tal-appellant, flimkien mas-sottomissjonijiet konsiderazzjonijiet magħmula mit-Tribunal fid-deċiżjoni appellata. L-appellant jiftaħ is-sottomissjonijiet tiegħu billi jgħid li huwa jħossu aggravat bid-deċiżjoni appellata għaliex kien jidher ċar li t-Tribunal kien straħ għalkollox fuq ir-rapport tal-Perit Tekniku Ġudizzjarju Richard Ellul Lanfranco, b'dana li l-konklużjonijiet tiegħu ma jaqblux għalkollox ma' dak ir-rapport. fejn il-Perit Tekniku Ġudizzjarju u t-Tribunal ikkonkludew li partijiet mix- xogħlijiet għandhom jinbiddlu mill-appellat Attweger, it-Tribunal naqas milli jikkunsidra l-argument jekk il-madum li ġie ordnat li jinbidel, huwiex ser jaqbel mal-kumplament tat-taraġ li mhux ser jintmess. L-appellant jgħid li t-Tribunal Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM naqas ukoll milli jikkonsidra li huwa kien ħallas għal madum li ma kienx ġie kkonsenjat. Qal ukoll li t-Tribunal żbalja n-natura legali tal-azzjoni odjerna meta ddeċieda li ma jaċċettax it-talba ta' kumpens għal materjal ħażin, għaliex it-talba tiegħu kienet fil-fatt għal rifużjoni tal-prezz. Imbagħad fir-rapport tiegħu l-Perit Tekniku Ġudizzjatju fl-ebda ħin ma ħareġ b'stima tax-xogħol ħażin u għalhekk it-Tribunal żbalja meta għamel dan huwa wkoll. Skont ir- riżultanzi, it-Tribunal kien dovut jordna t-tħassir tan-negozju minflok iraqqa l- pannu bil-qargħa aħmar. L-appellat Galea jikkontendi li l-ewwel aggravju tal-appellant għandu jiġi miċħud għaliex it-Tribunal kien ekwu u ta deċiżjoni li kienet waħda raġonevoli. Jissottometti li r-rapport tal-Perit Tekniku Ġudizzjarju kkonferma li l-materjal kif supplit minnu kien tajjeb, u dan kuntrarjament għal dak li ġie allegat mill- Għal dak li jirrigwarda t-tieni aggravju tal-appellant, l-appellat jirrileva li huwa kien ser jaġixxi b'mod professjonali u b'responsabbiltà meta kien ser iforni l-pjan tat-taraġ, u dan b'irħam ta' kwalità superjuri u mhux kif allegat mill-appellant. Dwar it-tielet aggravju, l-appellat jissottometti li l- appellant naqas milli jipprova dak allegat minnu, u fil-fatt il-materjal kien ġie Rigward ir-raba' aggravju, l-appellat jirrileva li t-Tribunal kien aktar minn ġust meta ddeċieda kif iddeċieda t-talba tal-appellant b'mod parzjali, u dan għaliex il-kwalità tal-materjal kienet waħda tajba u kif patwita. Imbagħad dwar l-aħħar aggravju, l-appellat jissottometti li l-argument tal- appellant huwa wieħed fjakk u nieqes mis-sustanza legali. L-appellat Mangion fir-risposta tiegħu jibda billi jsostni li t-Tribunal kien korrett meta ddeċieda li huwa ma kellu l-ebda relazzjoni ġuridika mal- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM appellant. Mangion jiċħad li kien għamel xogħol ħażin u għalhekk ma kienx qed jaqbel mar-rapport kollu mħejji mill-Perit Tekniku Ġudizzjarju. Jirrileva li f'dak ir-rapport il-Perit Tekniku Ġudizzjarju ma kienx wasal għall-konklużjoni li x- xogħol kien sar ħażin, u għalhekk it-Tribunal sewwa wasal għall-konklużjoni ta' dik iċ-ċifra li kellha titħallas fejn il-Perit Tekniku Ġudizzjarju kien qal li parti biss mix-xogħol kien "itaptap". Jirrileva li huwa ma kienx tħallas għax-xogħol tiegħu, u dan wara li kienu għaddew saħansitra erba' snin. kuntrarjament għal dak li qal l-appellant, iddikjara li l-ħlas kien wieħed ex aequo et bono, prinċipju sew stabbilit mill-qrati u tribunali tagħna, tant li jiġi bosta drabi applikat f'każijiet simili. Il-Qorti tibda billi tagħmel riferiment għas-subartikolu 21(1) tal-Kap. tal-Liġijiet ta' Malta: "21.(1) Tribunal jaqta' l-kwistjonijiet f'talba jew kontro-talba preżentati quddiemu skont kull meritu u ġustizzja sostantiva tal-każ, u skont l-ekwità" Tirrileva li d-dispożizzjonijiet ta' dan is-subartikolu appena ċitat jagħtu lit-Tribunal id-diskrezzjoni li jaqta' u jiddeċiedi l-każ quddiemu skont il-mertu u l-ġustizzja sostantiva li jkun jistħoqqlu, u anki skont l-ekwità. Huwa minnu li t- talba tal-appellant kienet għal rifużjoni tas-somma ta' €2,900, imma t-Tribunal għaraf li l-kwistjoni setgħet tiġi riżolta b'mod aktar ġust għaż-żewġ partijiet, billi tilqa' s-suġġerimenti tal-Perit Tekniku Ġudizzjarju u tiffissa somma ex aequo et bono li għandha titħallas mill-appellat Mangion fir-rigward tax-xogħol rimedjali li għandu jsir fejn it-tqegħid ma sarx skont is-sengħa u l-arti. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM Għalhekk ir-raba', il-ħames u s-sitt aggravji tal-appellant ma jistgħux jirnexxu u l-Qorti filwaqt li ma ssibhomx ġustifikati, tiċħadhom. L-appellant fl-ewwel aggravju tiegħu jilmenta li l-konklużjonijiet li wasal għalihom it-Tribunal ma jaqblux għalkollox mar-rapport tekniku, iżda jonqos milli jispjega ulterjorment fejn it-Tribunal ma qabilx ma' dan ir-rapport. li l-Qorti mhijiex qiegħda tagħraf fejn seħħew id-diverġenzi allegati, tosserva li t-Tribunal għall-kuntrarju għamilha ċara fid-deċiżjoni appellata li huwa kien qed jagħmel tiegħu kemm ir-rakkomandazzjonijiet, kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Perit Tekniku Ġudizzjarju, u fid-Decide saħansitra jiċċita mir-rapport dak li kellu jitwettaq mill-appellat Galea. Għalhekk l-ewwel aggravju tal-appellant mhux wieħed ġustifikat u l-Qorti tiċħdu. Imbagħad l-appellant jgħaddi għat-tieni aggravju tiegħu li għalkemm mhux daqstant ċar, din il-Qorti tifhem li huwa dwar in-nuqqas tal-Perit Tekniku Ġudizzjarju u tat-Tribunal li jikkonsidraw li l-partijiet li għandhom jinbiddlu issa wara erba' snin li tqiegħdu, mhumiex ser jaqblu mal-kumplament tat-taraġ li mhux ser jinbidel. Il-Qorti tgħid li sal-lum dak li qed jikkontendi l-appellant jista' biss jittieħed bħala konġettura għaliex wieħed irid jara qabel ma jasal għal din il-konklużjoni gratwita tiegħu. B'hekk dan l-aggravju tiegħu mhux ġustifikat u tiċħdu. Dwar it-tielet aggravju tal-appellant, il-Qorti tagħraf li dak li spjega l- appellat Galea fl-affidavit1 u fix-xhieda tiegħu2, għandu jittieħed bħala raġonat Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 11 Appell Inferjuri Numru 1/2021 LM u l-appellant min-naħa tiegħu bl-ebda mod ma kkontradixxa l-ispjegazzjoni tal- appellat Galea u naqas li juri li l-imsemmi appellat Galea kien qed jirrifjuta li jikkonsenja l-kumplament tax-xogħol. Għaldaqstant dan l-aggravju tal- appellant mhux wieħed ġustifikat u l-Qorti qiegħda tiċħdu. Għar-raġunijiet premessi, il-Qorti tiddeċiedi dwar l-appell tal-appellant billi tiċħdu filwaqt li tikkonferma d-deċiżjoni appellata fl-intier tagħha. L-ispejjeż tal-proċeduri quddiem it-Tribunal jibqgħu kif deċiżi u dawk ta' dan l-appell għandhom ikunu a karigu tal-istess appellant. Onor. Dr Lawrence Hooton LL.D. Imħallef Rosemarie Amaira Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 11