Ċiv. QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF MARK CHETCUTI ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 2020. L-Avukat Mark Debono Stanmore għan-nom u in rappreżentanza ta' Bruno Spasojevic v. European Insurance Group Limited (C 35708) Din is-sentenza titratta l-appell li ppreżenta l-attur nomine fl-14 ta' Minn digriet tal-ewwel Qorti tat-8 ta' Ottubru 2013 li bih ċaħdet it-talba tas-soċjeta` attriċi (rikors tat-3 ta' Lulju 2013) sabiex tipproċedi bil-kawża in eżami ai termini tal-artikolu Ċiv. 224(2) tal-Kap. Kull ma ntqal fid-digriet hu li t-talba tal- attur hi miċħuda ".... fuq Mis-sentenza tal-Prim'Awla tat-28 ta' Ottubru 2014 li biha laqgħet it-tieni eċċezzjoni tal-istralċarju li: "....… is-soċjeta intimata għandha tiġi liberata mill-osservanza tal- ġudizzju għaliex ir-rikorrenti ma talabx u ottjena l-permess ta' din il-qorti biex jistitwixxi din l-azzjoni ai termini tal-artikolu 224(2) tal- Kap. 386 li tapplika għas-soċjeta intimata mutatis mutandis". L-attur nomine ippreżenta l-kawża fit-28 ta' Awwissu 2012 u talab lill-ewwel Qorti sabiex tikkundanna lill-konvenuta sabiex tħallas is-somma ta' €26,774.21 flimkien mal-imgħax. It-tieni eċċezzjoni li ta l-konvenut kienet li l-attur nomine ma segwiex il-proċedura kontemplata fl-Artikolu 224(2) tal-Kap. 386 li qal li hu applikabbli għall-European Insurance Group Limited bis-saħħa ta' tar-Regolamenti dwar Fis-sentenza l-ewwel Qorti qalet: Illi fir-rigward tal-eccezzjoni preliminari hekk sollevata jinghad sintetikament is-segwenti: Illi permezz tal-ittra datata d-29 ta' Settembru, 2011, mahruga mill- Awtorita` ghas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta, is-socjeta` intimata tpoggiet fi stat ta' stralc, (ara foll 26); Ċiv. Illi ghalhekk l-azzjoni odjerna hi regolata mill-proceduri rigwardanti dan l-istat partikolari kif elenkat fl-Att dwar il- Kampaniji, Kap 386 fuq gia` riferit; Illi l-artiklu partikolari li jindirizza il-vertenza preliminari sollevata mill-istralcjarju tas-socjeta` intimata jirrizulta li hu dak sollevat mill-istess fir-risposta tieghu, senjatament l-artiklu 224 (2) tal-Kap indikat fil- paragrafu precedenti; Illi l-imsemmi artiklu jistabilixxi sintetikament li: "Meta jkun sar ordni ghal stralc … ma tista` tittiehed ebda azzjoni jew jinbdew xi procedura kontra l-kumpanija jew il- proprjeta` taghha hlief bil- permess tal-qorti u taht il- kondizzjonijiet li tista` timponi l-qorti"; "Ikkunsidrat: Illi l-artiklu kwotat fil-paragrafu precedenti ghalhekk jiddetermina l- vertenza in dizamina; Illi l-istess artiklu ghalhekk jiddetermina li bhala kondizzjoni sive quo non, meta f'kaz li kumpanija tkun fi stat ta' stralc kif stabbilit fl- artiklu 228 tal-Kap 386 tal-istess Ligijiet fuq indikati, gie stabilit statutorjament li l- ordni pubbliku jirrikjedi li kwalunkwe azzjoni gudizzjarja kontra tali kumpanija tirrikjedi l-fiat preventiv jew l- awtorizzazzjoni specifika tal- qorti qabel ma tkun tista` tigi intavolata kwalunkwe azzjoni fir-rigward; Illi ghalhekk ghandu jkun pacifiku li l-ordni logiku awtorizzat f'kazijiet bhal dan hu li l-ewwel ikun hemm l-istralc ta' kumpanija fejn kreditur l- ewwel jitlob li jkun awtorizzat minn qorti biex jagixxi kontra l-istess kumpanija in tutela tad-drittijiet tieghu u biss wara li jkun hekk debitament awtorizzat, ikun jista` jadixxi il-qorti biex jipprotegi l-interess tieghu; Illi hi l-konsiderazzjoni ta' din il-qorti li tali salvagwardja hi kawtela necessitata mill-ordni pubbliku, li din il-qorti bl-ebda mod ma tista` tinjora; Illi ghalhekk, li kreditur jadixxi lill-qorti qabel ma jkun hekk debitament awtorizzat, ikun qed jilledi l-artiklu 224 (2) tal-Att dwar il- Kumpaniji u per konsegwenza, l-azzjoni minnhu intavolata mhux biss tkun illegittima, izda tkun ukoll illegali u konsegwentement inutili". L-aggravji tal-attur huma li: Ċiv. L-artikolu tal-Att dwar il-Kumpaniji ġie malament applikat mill-ewwel Onorabbli Qorti għall-każ in eżami. L-ewwel qorti applikat id-diskrezzjoni tagħha b'mod żbaljat meta ċaħdet ir-rikors tal-attur bid-digriet tat-8 ta' L-esklużjoni tal-azzjoni tal-attur mill-ewwel Qorti twassal għall-impossibilita` rikonoxximent tal-kreditu tiegħu minn tribunal imparzjali u Il-Qorti naqset il-ħtieġa kwistjonijiet dwar dak li huma gradwazzjoni u esekuzzjoni ta' krediti li jistgħu possibilment jkunu ta' intralċ għall- proċess ta' likwidazzjoni. Il-fatt li l-istralċarju diġa` Iddetermina fin-negattiv il- pretensjoni tal-attur, huwa għandu dritt jimpunja dik id- deċiżjoni u jitlob rimedju. L-interpretazzjoni li tat l-ewwel qorti twassal sabiex l-attur jiġi mċaħħad minn smigħ xieraq quddiem qorti imparzjali B'hekk hemm ksur tal-artikolu 39 tal- Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem. Il-konvenut nomine wieġeb u ta r-raġunijiet għalfejn il-Qorti Ċiv. għandha tiċħad it-talba. Il-fatti prinċipali huma li: B'effett mit-30 ta' April 2009 Bruno Spasojevic inħatar bħala direttur u chairman tal-kumpanija konvenuta, li kienet involuta fin-negozju tal-assikurazzjoni. L-attur kien direttur tal-kumpanija konvenuta u qiegħed jippretendi l-ħlas ta' €26,774.21, in kwantu għal €11,215 paga għal tliet xhur minn Ġunju sa Awwissu 2010; €14,954 servizz ta' Managing Director minn Settembru sa Ottubru 2010; u €605.21 spejjeż li għamel fl-interess tal-konvenuta minn Ġunju sa Ottubru 2010. Skond dokument preżentat fir-Reġistru tal-Kumpaniji (form K), Lago rriżenzja minn dik il-kariga fis-6 ta' Awissu 2010. raġuni għar-riżenja li tissemma fid-dokument hi, "..… the Inkarigu li ngħata mill-Awtorita` għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta peress li l- istess Awtorita` irrevokat l-awtorizzazzjoni lill-konvenuta Ċiv. sabiex tagħmel negozju ta' assikurazzjoni. Ordni li daħlet fis- seħħ fit-12 ta' Lulju 2010. Permezz ta' ittra legali datata 8 ta' April 2011, id-difensur tal- attur kien għarraf lill-amministratur li kellu jingħata ħlas relatat mal-eżekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu fil-kariga ta' direttur. Dan apparti ammonti oħra dovuti lilu. B'ittra datata 29 ta' Settembru 2011 l-Awtorita` infurmat lil Brian Gabriel ta' Schembri Diacono BT li ħatritu bħala stralċarju tal- L-inkarigu ingħata lilu skont l- Artikolu 28(1)(f) tal-Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni Fit-28 ta' Awwissu 2012 l-attur ippreżenta l-kawża, iżda naqas li jitlob il-permess tal-Qorti skont l-artikolu 224(2) tal- (Kap. 403). B'ittra uffiċjali preżentata fil-5 ta' Settembru 2012 l-istralċarju wieġeb għall-ittra uffiċjali tal-attur. Fiha intqal li ma kinux qegħdin isiru ħlasijiet u li f'kull każ mis-6 ta' Awwissu 2010 ir- rikorrent kien irriżenja mill-kariga ta' direttur, Chairman tal- Bord tad-diretturi u managing director u għaldaqstant minn dakinhar ma tax servizz lil EIG. Fit-3 ta' Lulju 2013 l-attur ippreżenta rikors li bih talab lill- Qorti sabiex tawtorizzah "..… jipproċedi bil-kawża odjerna fil- konfront tas-soċjeta` European Insurance Group Ltd a tenur Ċiv. tal-artikolu 224(2) tal-Kap. 386 u dana salv kull provvediment ieħor li jidhrilha xieraq u opportun". Il-konvenuta wieġbet (3 ta' Ottubru 2013) u b'digriet mogħti fit-8 ta' Ottubru 2013 l- ewwel Qorti ċaħdet it-talba tal-attur "in vista tal-istess risposta fuq indikata". B'ittra datata fis-6 ta' Ġunju 2017 l-istralċarju bagħat jgħarraf lid-difensur tal-attur li t-talba tiegħu għall-ħlas ta' €26,774.21 Fl-ittra żied li l-pretensjoni tal-atturi ma kinitx tgawdi minn preferenza għall-ħlas u dan Up of Insurance Undertakings) Regulation (Leġislazzjoni Sussidjarja 403.15 tal-Liġijiet ta' Malta), "..… pursuant to Ċiv. Konsiderazzjoni. L-Artikolu 224(2) tal-Att dwar il-Kumpaniji (Kap. 385) jipprovdi: "(2) Meta jkun sar ordni għal stralċ jew ikun inħataramministratur provviżorju, skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 228, ma tista' tittieħed ebda azzjoni jew jinbdew xi proċeduri kontra l-kumpanija jew il-proprjetà tagħha ħlief bil-permess tal-qorti u taħt dawk il-kondizzjonijiet li tista' timponi l-qorti". L-attur beda l-proċeduri kontra l-kumpanija konvenuta permezz tar- rikors ġuramentat li ppreżenta fit-28 ta' Awwissu 2012. kien jaf li l-Awtorita` kienet inkarigat amministratur, tant li bagħat ittra legali datata 8 ta' April 2011. Evidenti wkoll li qabel ippreżenta l-kawża, l-attur kien jaf li l-kumpanija ġiet xolta u inħatar Brian Gabriel bħala stralċarju. jirriżulta mil-lista li hemm mar-rikors ġuramentat, fejn wieħed mix-xhieda hu, "L-intimati, inkluż il-likwidatur Brian Gabriel in subizzjoni". Għalhekk dan żgur ma kienx każ fejn l-attur seta' forsi jargumenta li ma kellu l-ebda ħjiel dwar il-ħatra tal-istralċarju. Madankollu jibqa' il-fatt li fil-meritu l-konvenut qiegħed jikkontesta l-pretensjoni tal-attur. Tant hu hekk li t-tielet eċċezzjoni taqra: Mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-attur Bruno Spasojevic kien direttur tal-EIG mill-April 2019 sa Awissu ta' l-2010 (kopji tal-Forms Ks hawn annessi u mmarkati bħala 'Dok. EIG1', u 'Dok. EIG2' li permezz tagħhom skond kif meħtieġ ai termini tal-Kap. 386, ir-Reġistratur tal-Kumpanniji ġie nnotifikat bir-riżenja tad-diretturi, fosthom Bruno Spasojevic) u l-EIG saret insolventi taħt il-ġestjoni tiegħu u tad-diretturi l-oħra, u dan b'riżultat ta' atti u ommissjonijiet tiegħu u ta' oħrajn. Bruno Spasojevic m'għandux jitħallas dak li qed jippretendi u l-EIG tirriżereva d-dritt li tmexxi kontrih fir-rigward tal-atti u l-ommissjonijiet tiegħu". Ċiv. Għalhekk hu evidenti li dan m'huwiex każ fejn l-istralċarju jaċċetta li l-kumpanija hi debitriċi tal-konvenuta. Eċċezzjoni li tfisser li l-attur bilfors ser ikollu jirrikorri quddiem qorti sabiex jiġi kanonizzat kreditur. F'każ li jfalli f'dawn il-proċeduri m'hemm xejn milli jwaqqaf lill-attur milli jerġa' jibda l-proċeduri mill-ġdid billi l-ewwel jitlob il-permess tal-Qorti. L-Artikolu 224(2) jinsab f'dik il-parti tal-Att dwar il-Kumpaniji (Kap. 386) li jikkonċerna stralċ b'ordni tal-Qorti. Fl-ewwel aggravju l-appellant ilmenta li dik id-disposizzjoni tapplika biss għal każijiet ta' stralċ fuq ordni tal-Qorti, u wkoll f'dak il-każ id- diskrezzjoni hi mħollija lill-Qorti. L-attur argumenta li f'dan il-każ l-istralċ ma ġiex ordnat mill-Qorti, u għaldaqstant l-ewwel Qorti kellha tapplika dik id-disposizzjoni fis-sens letterali tal-kliem użati u mhux b'mod estensiv. L-appellat ma jaqbilx u argumenta li għalkemm l-istralċ ma kienx ordnat mill-Qorti u l-istralċarju nħatar mill-Awtorita` skond l-artikolu tal-Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni (Kap. 403), b'daqshekk ma jfissirx li d-disposizzjonijiet tal-Artikolu 224 ma japplikax għall-każ in eżami. "L-artikolu 224 ġie invokat mill-EIG mhux għaliex l-istralċ huwa wieħed ordnat mill-qorti (l-istralċ kien ordnat mill-MFSA), iżda għaliex ir- Insurance Business tar-Regolamenti dwar regolament 10(2) (Reorganisation and Winding Up of Insurance Undertakings) jipprovdi illi: "Without prejudice to the provisions of articles 28, 41 and 42 of the Ċiv. Ir- regolament 10(2) għalhekk jirreferi għad-dispożizzjonijiet tal-Kap. 386 mingħajr distinzjoni". Regolament 10(2) tal-Leġislazzjoni Sussidjarja 403.15 (Insurance Il-konvenut qiegħed jargumenta li bis-saħħa ta' dak ir-regolament, japplika l-Artikolu 224(2) tal-Kap. Madankollu għalkemm dawk ir- regolamenti jikkontemplaw għax-xoljiment u stralċ fuq ordni tal-Qorti, f'dan il-każ ix-xoljiment sar b'ordni tal-Awtorita` skont Artikolu 28(1)(f) tal- Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni (Kap. 403). disposizzjoni l-Awtorita` fejn tkun sodisfatta li jeżistu ċirkostanzi serji biżżejjed: "(f) tagħti ordni għax-xoljiment u stralċ ta' kumpannija, jew fil-każ ta' impriża jew, fil-każ ta' impriża jew, fil-każ ta' impriża tal-assigurazzjoni jew tar-rijassigurazzjoni ta' pajjiż terz". Fit-tweġiba l-konvenuta għamlet riferenza għas-sentenza ta' din il- tad-9 ta' Novembru 2012, fejn qalet: 1 Regolamenti li ġew pubblikati biss bl-Ingliż. Ċiv. L-Att dwar il-Kumpanniji jaħseb għal żewġ forom ta' stralċ: stralċ mill-qorti u stralċ volontarju. Stralċ volontarju mbagħad jista' jkun tal- membri jew tal-kredituri. Il-Kap. 386 ma jaħsibx għal stralċ minn xi awtorità oħra iżda d- dispożizzjonijiet tal-Kap. 386 dwar stralċ xorta jgħoddu għal soċjetà assikuratriċi stralċjata mill-Awtorità bis-saħħa tar- regolament 10(2) Insurance Business tar-Regolamenti dwar (Reorganisation and Winding Up of Insurance Undertakings). Mela l-istralċ tad-Debitriċi huwa regolat jew mid- dispożizzjonijiet tal- Kap. 386 dwar stralċ mill-qorti jew mid- dispożizzjonijiet tal-istess liġi dwar stralċ volontarju. Billi l-Awtorità, bħall-qorti, hija indipendenti kemm mis-soċjetà nfisha, kemm mill-membri tagħha u kemm mill-kredituri, stralċ mill-Awtorità aktar għandu xebh ma' stralċ mill-qorti milli ma' stralċ volontarju u għalhekk, fil-fehma tal-qorti, id-dispożizzjonijiet ta' stralċ li jirregolawh għandhom ikunu dawk ta' stralċ mill-qorti aktar milli dawk dwar stralċ volontarju. Għal din ir-raġuni l-art. 222 igħodd għall-każ tallum u, billi l-mandat inħareġ wara li d-Debitriċi bdiet tiġi stralċjata mill-qorti, il-Mandat għandu jitqies null". Hekk ukoll fid-deċiżjoni Avukat Dr Michael Cristina Mc Kay nomine v. European Insurance Group Limited tat-22 ta' Frar 2013 l-istess Qorti reġgħet ikkonfermat: Għar-raġunijiet mogħtija minn din il-qorti fis-sentenza mogħtija fid-9 ta' Novembru 2012 in re Avukat Mark Debono Stanmore nomine v. European Insurance Group Ltd , li għaliha qiegħda ssir referenza, stralċ taħt l-art. 28(1)(f) tal-Kap. 403 jitqies daqslikieku stralċ mill-qorti u għalhekk igħoddu għalih id-dispożizzjonijiet tal-art. 222 u 303 tal-Att dwar il- Kumpanniji [Kap. 386]". Kif din il-Qorti sabet li japplika l-Artikolu 222 tal-Kap. 386 f'każ ta' xoljiment li jsir fuq ordni tal-Awtorita` skont l-Artikolu 28 tal-Kap. daqstant ieħor allura għandu japplika l-Artikolu 224 tal-Kap. Ċiv. Irrispettivament min-natura tal-pretensjoni l-permess għandu jintalab u mbagħad il-Qorti teżerċita d-diskrezzjoni a bażi tat-tagħrif li jingħata mill-partijiet ikkonċernati. Il-ħtieġa għal dik l-awtorizzazzjoni hi sabiex kumpannija ma tispiċċax b'ħafna kawżi kontriha li ovvjament ifissru wkoll spejjeż li jnaqqsu mill-assi tal-kumpanija a skapitu ta' kredituri tal-kumpanija, u f'ċertu każijiet bla bżonn. Mingħajr dik il-proċedura kumpanija fi stralċ taf tkun soġġetta għall-proċeduri li jpoġġu piż finanzjarju fuqha u li jieħdu ż- żmien u jtawwlu bla bżonn il-proċess ta' stralċ, u li eventwalment jafu Il-Qorti tifhem li sabiex jingħata dak il-permess għandu jkun hemm kontroversja vera bejn il-partijiet u ma jingħatax meta jkun evidenti li l-pretensjoni ma tkunx ġenwina u fiergħa. Ovvjament dan l-eżerċizzju għandu jsir b'mod li jkun kompatibbli mad-dritt ta' persuna li jkollha aċċess għall-Qorti. Fil-liġi m'hemmx lista taċ-ċirkostanzi meta l-permess għandu jingħata u għalhekk id-deċiżjoni tiddependi mill-każ li jkollha quddiemha l-Qorti li quddiemha ssir talba ai termini tal-Artikolu 224(2) tal-Kap. Il-verżjoni bl-Ingliż tal-art. Ċiv. Min-naħa l-oħra il-verżjoni bil-Malti hi: "...… ma tista' tittieħed ebda azzjoni jew jinbdew xi proċeduri kontra l-kumpanija jew il-proprjetà tagħha ħlief bil-permess tal-qorti ......". Skont l-Artikolu 2(7) tal-istess liġi fejn hemm kunflitt bejn it-test Ingliż u dak Malti, għandu jipprevali t-test Ingliż. Skond il-fehma tal-Qorti il-kliem "proceeded with" hu wiesa' biżżejjed sabiex jagħti lill-attur il-possibilta` li jitlob il-permess waqt il- Wara kollox f'dik iċ-ċirkostanza, l-għan tal-leġislatur xorta jintleħaq fis-sens li l-assi tal-kumpaniji jkunu amministrati skond id- disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Kumpaniji u jiġi aċċertat li ħadd ma jipprova jieħu vantaġġ mingħajr ma jkun hemm superviżjoni minn qorti. B'referenza għall-aggravju li l-ewwel Qorti wżat id-diskrezzjoni tagħha b'mod żbaljat, l-ewwel parti tal-ilment tal-attur hu li d-digriet tat-8 ta' Ottubru 2013 m'huwiex motivat. Din il-Qorti diġa` kellha l-opportunita` tiddeċiedi li sempliċi dikjarazzjoni f'digriet li jiċħad talba minħabba r- risposta, m'hijiex motivazzjoni suffiċjenti. Il-Qorti li tat l-imsemmi digriet kellha d-dmir li fid-digriet tagħti r-raġunijiet li wassluha biex tiċħad it-talba u mhux sempliċement tgħid li t-talba miċħuda "in vista tal-istess risposta fuq indikata". F'dan ir-rigward issir ukoll riferenza għall-Artikolu 221(2) li Ċiv. oħra. jirreferi għall-Artikolu 218 tal-Kap. Il-Qorti m'għandhiex dubju li d- digriet tat-8 ta' Ottubru 2013 mogħti wara r-rikors preżentat waqt il-kawża, hu wieħed minn dawk li għalih japplika l-Art. 229 tal-istess liġi. Il-Qorti ser tieqaf hawn u m'hemmx ħtieġa li tikkunsidra l-aggravji l- Għal dawn il-motivi sa fejn kompatibbli ma' dak li ntqal hawn fuq tilqa' l- appell tal-attur nomine u tħassar id-digriet tat-8 ta' Ottubru 2013 u s- sentenza tat-28 ta' Ottubru 2014, u tibgħat l-atti lura quddiem l-ewwel Qorti sabiex tkompli bis-smigħ billi fl-ewwel lok tiddeċiedi jekk l-attur nomine għandux jingħata l-permess sabiex ikompli bil-kawża. L-ispejjeż taż-żewġ istanzi jibqgħu bla taxxa bejn il-partijiet. Mark Izzo Prim Imħallef Giannino Anastasi Sammut Faure Boulter Bugeja Coster Anthony Bugeja Muscat Bugeja Coster Deputat Reġistratur gr