Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Consuelo Scerri Herrera, LL.D., Dip Matr., (Can) Il-Pulizja Illum 20 ta Novembru, 2018. identita Maltija 46768 M, akkuzata quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli: F' dawn il-Gzejjer fit-3 ta' Novembru 2011 u fis-seba' xhur ta' qabel din id-data: Forniet jew ipprokurat jew offriet li tforni jew li tipprokura d-droga eroina, specifikata fl-ewwel skeda tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap. 101 tal- Ligijiet ta' Malta lil-persuna jew persuni jew ghall-uzu ta' persuna/i minghajr ma kellha licenzja mill-President ta' Malta minghajr ma kienet awtorizzata bir-regoli tal- 1939 ghall-Kontroll Intern tad-Drogi Perikoluzi (GN 292/1939) jew minn xi awtorita` moghtija mill-President ta' Malta li tforni d-droga u minghajr ma kienet fil-pussess ta' awtorizzazzjoni ghall-importazzjoni jew ghall-esportazzjoni mahruga mit-Tabib Principali tal-Gvern skont id-disposizzjonijiet tas-sitt Taqsima msemmija u minghajr ma kellha licenzja jew xort' ohra awtorizzata li timmanifattura jew tforni d-droga msemmija u minghajr ma kellha licenzja li tipprokura l-istess droga; u dan bi ksur tar-regolament 4 tar-regolamenti tal-1939 ghall-Kontroll Intern tad-Drogi Perikoluzi (GN 292/1939), kif sussegwentement emendati u bi ksur tal- Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap. 101 tal-Ligijiet ta' Malta; U aktar talli fit-3 ta' Novembru 2011 f' dawn il-Gzejjer: Kellha fil-pussess taghha d-droga eroina specifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap. 101 tal-Ligijiet ta' Malta, meta ma kinitx fil-pussess ta' awtorizzazzjoni ghall-importazzjoni jew ghall- esportazzjoni mahrug mit-Tabib Principali disposizzjonijiet tar-raba' u s-sitt Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kinitx bil- licenzja jew xort' ohra awtorizzata li timmanifattura, jew li tforni d-droga msemmija u meta ma kinitx b' xi mod iehor bil-licenzja mill-President ta' Malta li jkollha d-droga msemmija fil-pussess taghha u naqset li tipprova li d- droga msemmija giet fornuta lilha ghall-uzu taghha skond ir-ricetta kif provdut fir-regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 dwar il- Kontroll Intern tad-Drogi Perikoluzi (GN 292/1939) kif sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap. 101 tal- Ligijiet ta' Malta, liema droga instabet f' tali cirkostanzi li juru li ma kinitx Talli minghajr l-awtorita` legittima dahhlet jew ippruvat iddahhal f' xi parti tal-konfini tal-habs u cioe` fil-Facilita` Korrettiva ta' Kordin, oggetti jkunu li projbit, u dan bi ksur tal-Artikolu 7(1), (2) tal-Kap. 260 tal-Ligijiet ta' Malta u r- regolamenti maghmula taht l-istess ligi. Il-Qorti giet ukoll mitluba sabiex f' kaz ta' htija: i) Titratta mal-imputata Claire Carabez talli hija recidiva b' diversi sentenzi, liema sentenzi huma definittivi u ma jistghux jigu mibdula; ii) Tordna lill-imputata sabiex thallas l-ispejjez li ghandhom x' jaqsmu mal-hatra tal-esperti ai termini tal-Artikolu 533 (1) tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali ta' nhar it-30 ta' Mejju, 2018, fejn il-Qorti wara li rat it-Taqsimiet IV u VI, l-Artikoli 22 (1) (a) u 22 (2) (b) (i) tal-Kapitolu 101 tal-Ligijiet ta' Malta, ir-Regolamenti 4 u 9 tal- Legislazzjoni Sussidjarja 101.02, l-Artikoli 7 (1) u (2) tal-Kap. 260 tal-Ligijiet ta' Malta u l-Artikoli 17 (h) u 49 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta, sabet lill-imputata hatja tal- imputazzjonijiet kollha migjuba kontra taghha u ikkundannatha ghall-piena ta' tnax- il xahar prigunerija effettiva u multa ta' elf u mitejn ewro (€1,200) li, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 14 (2) tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta tista' tithallas mill-hatja b' rati mensili u konsekuttivi ta' hamsa u sebghin ewro (€75), bl-ewwel pagament isir fi zmien xahar mil-lum, b' dan illi jekk il-hatja tonqos milli thallas pagament wiehed, il- bilanc jigi dovut minnufih u jigi konvertit fi prigunerija skont il-ligi. In oltre ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta, ikkundannat lill- hatja ghall-hlas tal-ispejjez konnessi mal-hatra tal-esperti fl-istadju tal-process verbal tal-inkjesta, u cioe` l-ispejjez konnessi mar-relazzjoni tal-Ispizjar Mario Bone, ammontanti ghas-somma ta' tliet mija, erbgha u disghin ewro u sitt centezmi (€394.06), l-ispejjez konnessi mar-relazzjoni ta' PS 465 Daniel Qoul ammontanti ghas-somma ta' tlieta u ghoxrin ewro u tmienja u ghoxrin centezmu (€23.28), kif ukoll l-ispejjez konnessi mar-relazzjoni ta' Dr. Martin Bartolo Galea ammontanti ghas- somma ta' tliet mija u sitt ewro u disa' centezmi (€306.09). Dawn l-ispejjez ammontanti b' kollox ghas-somma ta' seba' mija, tlieta u ghoxrin ewro u tlieta u erbghin centezmu (€723.43) ghandhom jithallsu mill-hatja fi zmien sitt xhur mil-lum. Ordnat d-distruzzjoni tad-droga esebita in atti hekk kif din is-sentenza tghaddi in gudikat u dan taht il-harsien tar-Registratur li ghandu jirredigi proces-verbal li jiddokumenta l-procedura tad-distruzzjoni, liema dokument ghandu jigi nserit fl-atti ta' din il-kawza mhux aktar tard minn hmistax-il jum minn tali distruzzjoni. sakemm fi zmien gimgha mil-lum, l-Ufficjal Prosekutur ma jinformax lil din il-Qorti, permezz ta' nota, illi huwa necessarju illi din id-droga tigi prezervata ghal skop ta' proceduri ohrajn fil-konfront ta' terzi, b' dan illi f' dan il-kaz, ir-Registratur ghandu jirrapporta lil din il-Qorti, b' verbal, meta din id-droga tkun giet hekk distrutta. Rat ir-rikors tal-appell tal-appellanta Claire Carabez, prezentat fir-registru ta' din l- Onorabbli Qorti nhar il-15 ta' Gunju, 2018, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tilqa' dan l-appell billi THASSARHA U TIRREVOKAHA fejn sabitha hatja tal-imputazzjoni kollha migjuba fil-konfront taghha, tiddikjaraha mhux hatja taghhom u konsegwentement tilliberaha minnhom; u fin-nuqqas ta' dan TIRRIFORMA s-sentenza appellata fil-parti tal-piena inflitta u dan billi timponi piena aktar ekwa u gusta ghac-cirkostanzi tal-kaz. Rat l-atti kollha tal-kaz inkluz in-nota li giet pezentata fir-registru ta' din l-Onorabbli Qorti nhar il-5 ta' Novembru, 2018. Rat illi l-aggravji huma cari u manifesti u jikkonsistu fis-segwenti: A. L-Istqarrijiet kollha rilaxxati mill-Appellanti mghandhomx jittiehdu in konsiderazzjoni Illi l-ewwel aggravju jittratta l-fatt illi l-Ewwel Onorabbli Qorti biex sabet htija hadet in konsiderazzjoni l-istqarrijiet rilaxxati mill-appellanti. Illi fil-fatt jirrizulta illi l- appellanta rrilaxxjat zewg stqarrijiet lill-pulizija ossia wahda dakinhar tat-3 ta' Novembru 2011 u ohra nhar l-1 ta' Marzu 2012. Fl-ewwel stqarrija taghha, rilaxxjata minnha wara li nghatat is-solita twissija, kif ukoll illi kellha l-jedd li tikkonsulta ma' avukat, liema jedd hija ghazlet li ma tezercitahx, hija tikkonferma li dakinhar, giet arrestata stante illi nqabdet diehla fil-habs qabel visita u fuq il- persuna taghha nstabulha tliet pakketti bi trab kannella. Rapinett, priguniera fil-habs, li l-vizita kellha tkun fis-2.30 p.m. u li ghamlulha strip search li fiha ma sabu xejn. Zammewha milli taghmel il-vizita u cemplu lill-pulizija u meta waslet pulizija mara, minn jeddha hija tatha tliet boroz "timmagina" bl-ismack ossia eroina, li kienu fil-parti intima taghha. Din l-istqarrija giet mahlufa mill- imputata quddiem il-Magistrat Inkwirenti ai termini tal-Artikolu 24A(12) u (13) tal- Kap. 101 tal-Ligijiet ta' Malta, l-ghada l-4 ta' Novembru 2011. Fl-1 ta' Marzu 2012, imbaghad, l-appellanta rrilaxxjat it-tieni stqarrija taghha u dan wara li giet moghtija s-solita twissija skont il-ligi, kif ukoll id-dritt li tottjeni parir Tghid illi kien hemm izjed minn okkazzjoni wahda li fiha dahhlet id-droga eroina lil Rapinett u dan fuq perjodu ta' bejn wiehed u iehor sitt xhur qabel ma giet Illi jigi rilevat illi l-kaz gie msejjes principarjament fuq l-istqarrijiet moghtija mill- appellanta fejn fl-ebda wahda minnhom ma inghatatx l-opportunita' illi jkollha l-avukat prezenti waqt l-interrogazzjoni peress illi l-ligi f' dak iz-zmien ma kienetx tippermetti dan u ghalhekk dawn l-istess stqarrijiet huma lezivi ghad-drittijiet fundamentali kif sanciti fl-Artikoli 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u dan kif gie rilevat korrettement mill-Ewwel Onorabbli Dan id-dritt ghall-assistenza legali fi proceduri kriminali huwa rikonoxxut u protett fil-maggior parti tal-pajjizi fil-komunita internazzjonali u huwa sancit f' kull strument internazzjonali ta' drittijiet umani, inter alia, l-Konvenzjoni Ewropeja ghad- Drittijiet Umani, il-Konvenzjoni Inter-Amerikana ghad-Drittijiet Umani, il- Konvenzjoni Afrikana ghad-Drittijiet Umani u l-Konvenzjoni Internazzjonali tad-Drittijiet Civili u Politici, fejn id-dritt tal-assistenza legali huwa meqjus bhala element essenzjali tad-dritt ta' smiegh xieraq. Ghalhekk huwa insostenibbli largument tal- appellant illi ma jezistix dritt ghal assistenza legali, tant illi l-Artikolu 6 (3) (c) tal- Konvenzjoni jghid b' mod espress illi: Illi l-appellant tirrileva illi fiz-zmien illi ttehdulha l-istqarrijiet, il-ligi ma kienetx tipprovdi l-ebda gwida fir-rigward u ghalhekk, ghalkemm il-kazistika lokali kienet stabbilit rekwiziti precizi ghall-istqarrija valida, pero` l-presenza ghad-dritt ghall- assistenza legali waqt interrogatorju f' investigazzjoni tal-Pulizija ma kienx jezisti. dan ifisser ukoll illi din l-Onorabbli Qorti ghandha tikkunsidra tali ksur fl-assjem tal- proceduri kollha, u cioe' kif il-mod kif dan il-ksur tad-dritt fundamentali ikkundizzjona il-kumplament tal-proceduri u dan ghaliex propju kif irriteniet il- Qorti Ewropea f' Pischchalnikov v. Russia deciza fl-erbgha u ghoxrin (24) ta' Settembru tas-sena elfejn u disgha (2009) fejn qalet: Illi dan l-istess principju gie assodat ukoll fid-decizjoni tal-kaz Dayanan v. Turkey (13.10.2009 (II)) fejn il-Qorti spjegat b' mod car ir-ragunijiet ghaliex id-dritt t' assistenza legali ghal persuni arrestati hija meqjusa bhala aspett principali tad-dritt tibqa` siekta waqt l-interrogazzjoni xorta wahda jirrizulta ksur, jidher b' mod car illi r-ragunament tal-Avukat Generali huwa wiehed manifestament zbaljat, skorrett u jmur kontra d-decizjonijiet tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal- France) u anke kontra decizjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali Maltija fl-ismijiet Pulizija Illi, fil-fatt, fil-kaz Il-Pulizija vs. Alvin Bottone deciza fil-hdax (11) ta' April tas-sena elfejn u hdax (2011), il-Qorti Kostituzzjonali sahqet illi: "Il-Qorti tikkonkludi li fil-kaz odjern kien hemm lezjoni taddritt tal-appellant ghal smigh xieraq kif sancit fl-Artikolu 6(3)(c) konguntivament mal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropeja meta huwa ma nghatax l-assistenza legali. Din il-Qorti hi tal-fehma li d-dritt li persuna arrestata tigi assistita minn avukat ghandu jinghata fil-bidunett talinvestigazzjoni u qabel ma dik il-persuna tirrilaxxja stqarrija." L-istess Qorti Kostituzzjonali fil-kaz Il-Pulizija vs. Esron Reitano Al Rashid deciza fit-tnax (12) ta' April tas-sena elfejn u hdax (2011) irriteniet illi: "Ghalhekk, skont il-Qorti ta' Il-Birgu, ir-regola hija li akkuzat ghandu jkollu access ghall- avukat fl-istadju bikri tal-investigazzjoni. Din il-Qorti tirrileva li r-raguni li l-Qorti Ewropeja tinsisti fuq id-dritt ghall-assistenza legali fl-istadju inizjali talinvestigazzjoni hija minhabba l-principju li hadd m' ghandu jinkrimina ruhu kif ukoll biex jinzamm bilanc bejn iddrittijiet tal-akkuzat u dawk tal-prosekuzzjoni." Illi izda l-Qrati Kostituzzjonali ma baqghux isegwu l-pronunzjament kemm tal-Qorti Ewropea kif ukoll is-sentenza precedenti ta' Esron Reitano Al Rashid u Alvin Chattaway. Fil- fatt, nonostante illi l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem b' diversi sentenzi rriteniet illi n-nuqqas wahdu ta' assistenza legali jikkostitwixxi lezjoni tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, il-Qorti Kostituzzjonali ta' Malta b' diversi sentenzi bdiet tinterpreta d-dritt ghall-assistenza legali b' mod iktar restrittiv fejn sahqet ghall-htiega ta' elementi ohra fosthom vulnerabbilita' tal-interrogat u l- karattru antecedenti tieghu. Illi izda ricentament il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem b' sentenza fl-ismijiet Mario Laudi vs. Malta datata tnax (12) ta' Jannar tas-sena elfejn u sittax (2016) sabet lezjoni tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem senjatament dawk taht l-Artikolu 6 (1) u (3) tal-Konvenzjoni Ewropea. F' dan ir-rigward il-Qorti rriteniet illi d-dritt tal-assistenza legali ghandha tkun ir-regola generali u tali dritt jinghata mill-istadju inizjali tal-investigazzjoni salv eccezzjonali. Kompliet ittenni li d-dritt tad-Difiza jkun ippregudikat meta persuna taht invesitgazzjoni taghti stqarrija fejn tinkrimina lilha nnifisha minghajr ma tkun inghatat id-dritt illi tikkonsulta ma' avukat tal-fiducja taghha. rriteniet illi c-cahda sistematika ta' dan id-dritt huwa leziv tal-Artikolu 6 u cioe' dak Fil-fatt, l-istess Qorti sahqet illi: and 62899/11, §§ 81-85, 24 October 2013; Brusco v. France, no. 1466/07, § 54, 14 October illi l-interpretazzjoni li l-Qorti Kostituzzjonali ta' Malta kienet qed taghti ghas- sentenza tal-Qorti Ewropea ta' Salduz, fi proceduri simili ghal tal-protestant, kienet Aktar minn hekk, l-istess Imhallef saahq illi "In other Illi finalment jinghad li l-istess consenting opinion tkompli tikkontradici l-posizzjoni li hadet il-Qorti Kostituzzjonali fl-interpretazzjoni ta' dan id-dritt fundamentali. Fil- fatt l-istess opinjoni tghid hekk: Illi ghalhekk sentenzi sussegwenti Kostituzzjonali) segwew il-pozizzjoni mehuda ta' Mario Laudi fejn fost l-ohrajn fis- sentenza Malcolm Consiglio vs. Avukat Generali datata erbatax (14) ta' Jannar tas-sena elfejn u sittax (2016) filwaqt illi ghamlet referenza ghas-sentenza ta' Mario Laudi vs Malta surreferita sahqet illi: Applikat dan l-insenjament ghal kaz in ezami, u fin-nuqqas ta' provi dwar xi ragunijiet impellanti ghar-ristrezzjoni ta' dritt t' assistenza t' avukat, din il-Qorti tqis illi r-rikorrenti soffra lezju tad-dritt tieghu ghas-smiegh xieraq in vista tal-fatt li ma kienx assistit minn avukat qabel ma rrilaxxa l-istqarrija tieghu. Il-Qorti tqis ukoll li ghandha tapplika l-istess ammont ta' Danni li akkordat fil-lodo taghha il-Qorti Ewropea fil-kaz fuq citat u cioe elfejn u hames mitt Ewro (€2,500). Il-Qorti hadet nota ukoll tal-konkluzjoni u censura kontenuta fil- Fil-fatt, din is-sentenza giet konfermata mill-Qorti Kostituzzjoni permezz ta' sentenza datata erbgha u ghoxrin (24) ta' Gunju tas-sena elfejn u sittax (2016) fl-ismijiet Madankollu, għalkemm il-Qorti Ewropea hija marbuta bir-regola tal-esawriment tar-rimedji domestiċi, li kienet ir-raġuni għala sabet li l-ilment ta' Dimech kien intempestiv, din il-qorti għandha s-setgħa li tagħti rimedju fejn issib li disposizzjoni li tħares dritt fondamentali mhux biss "qiegħda tiġi" iżda wkoll meta "tkun x' aktarx sejra tiġi miksura". Jekk, meta jsir użu minn stqarrija li tkun ittieħdet mingħajr ma min jagħmilha jkollu l-għajnuna ta' avukat, dan ikun bi ksur tal-jedd għal smigħ xieraq, mela "x' aktarx" illi d-dritt għal smigħ xieraq jinkiser jekk jitħalla li jsir użu mill-istqarrija, u l-intervent ta' din il-qorti jkun meħtieġ minn issa sabiex ma tħallix li dan isir. Għalkemm din il-qorti temmen u ttenni illi l-interpretazzjoni minnha mogħtija fil-każ ta' Charles Stephen Calleja Ghirxi u sentenzi oħra mogħtija wara hija interpretazzjoni korretta u proporzjonata billi tilqa' għal abbużi min-naħa tal-prosekuzzjoni u tħares id-drittijiet ta' persuna akkużata b' reat kriminali, jidher li din l-interpretazzjoni – għallinqas fejn il-proċess kriminali jkun intemm – illum ma għadhiex aktar tenibbli fid-dawl tas-sentenza fuq imsemmija ta' Borg v. Malta mogħtija dan l-aħħar mill-Qorti Ewropea. Din il-qorti għalhekk illum hi tal-fehma li ma jkunx għaqli li tinsisti fuq l-interpretazzjoni li kienet tat fil-każ ta' Calleja Ghirxi, għalkemm ittenni li għadha temmen illi hija interpretazzjoni korretta, proporzjonata u ta' buon sens. Is-sentenza ta' Laudi iżda għandha tinqara wkoll fid-dawl tas-sentenza l-oħra, ukoll fuq imsemmija, tal-istess Qorti Ewropea fil-każ ta' Dimech fejn il-qorti tenniet illi trid tqis il- proċess fl-intier tiegħu biex tara kienx hemm smigħ xieraq, u għalhekk, fejn il-proċess kriminali, bħal fil-każ tallum, għadu għaddej, trid tistenna li jintemm il-proċess biex tqisu flintier tiegħu biex tara kienx hemm smigħ xieraq. Madankollu, fil-każ tallum il-qorti hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l-proċess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-attur għax tqis illi, fiċ-ċirkostanzi, in- nuqqas ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda konsegwenza ta' preġudizzju għall-attur billi fl-istqarrija tiegħu l-attur ammetta l-ħtija. Fiċ-ċirkostanzi huwa xieraq illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill-istqarrija fil-proċess kriminali. Illi din is-sentenza giet konfermata b' diversi sentenzi ohra tal-Qorti Kostituzzjonali fosthom Aaron Ebejer vs. Avukat Generali et datata hdax (11) ta' Lulju tas-sena elfejn u sittax (2016) u Daniel Alexander Akkawi vs. Avukat Generali et datata tlieta (3) ta' Mejju tas-sena elfejn u sittax (2016). Illi sahansitra anke l-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Superjuri) fis-sentenza fl- Dicembru tas-sena elfejn u sittax (2016) sahqet illi: Addirittura fil-kaz ta` Dvorski v. Croatia, l-ECHR kienet rinfaccjata b`ilment minhabba li waqt l-ghoti ta` stqarrija, il-persuna li kienet qed tigi akkuzata kienet rapprezentata minn avukat, mhux ta`l-ghazla tieghu izda minn avukat li gie offrut mill-pulizija. Fis-sentenza li nghatat mill-Grand Chamber fl-20 ta` Ottubru 2015, Bugeja Grixti, cited above, § 31; Giles De Brincat, cited above, §§ 117-118; and Borg-Neuhaus, cited above, §§ Il-Qorti sabet li kien hemm vjolazzjoni ta` l-Art 6(1) u (3)(c) tal-Konvenzjoni, anke f`dan il-kaz fejn il-persuna koncernata kien assistit waqt linterrogazzjoni mhux minn avukat tal-ghazla tieghu: Il-kaz fuq citat ta` Elbourne vs Bulgaria mar quddiem ilGrand Chamber. decizjoni tal-Grand Chamber tat-12 ta` Mejju 2017 kien trattat l-Art 6 tal-Konvenzjoni fil-kuntest ta` procediment kriminali. Dwar id-dritt ghall-assistenza legali, inghad hekk: v. Croatia [GC], no. 25703/11, § 76, ECHR 2015). Il-Qorti ndikat illi jista` jkun hemm ragunijiet fejn ghandu jkun hemm restrizzjoni temporanja tad-dritt ghall-assistenza legali : Illi jigi rilevart ukoll illi fid-9 ta` Mejju 2017 il-Qorti Kriminali tat decizjoni filkaz Ir- Fit-trattazzjoni tal-kawza sar l-argument illi l-akkuzat ma kellux avukat prezenti mieghu meta hu rrilaxxa l-istqarrija fid-19 ta` It-tezi ta` Sharples kienet li meta sar ir-rilaxx ta` l-istqarrija, huwa ma kellux id-dritt ta` prezenza ta` l-avukat bil-konsegwenza li l-istqarrija ghandha tkun L-Avukat Generali ghamel l-argument illi Sharples kien inghata d-dritt li jikkonsulta avukat ta` fiducja tieghu izda rrifjutadan id-dritt, ma kkonsulta ma` hadd, u liberament u volontarjament irrilaxxja l-istqarrija de qua. Il-Qorti Kriminali qalet hekk :- "Illi din il-Qorti josserva li s-sentenza Borg v Malta (hawn fuq citata) ma kinitx biss titkellem fuq id-dritt li wiehed ikollu ljedd li jikkonsulta ma` avukat qabel tigi rilaxxata stqarrija. Dik is-sentenza tghid illi f`kull stadju ta` l-investigazzjoni l-persuna suspettata jew akkuzata jrid ikollha d-dritt ta` lavukat. Kien ghalhekk li gie promulgat l-Att numru LI ta` l- Illi fil-fehma ta` din il-Qorti l-istess principji li gew applikati fis-sentenzi hawn fuq imsemmija ghandhom japplikaw f` dan il-kaz ukoll. Dan ifisser li anki jekk ir-rikorrenti rrifjuta ddritt li jikkonsulta avukat ma jfissirx li hu kien ser jirrifjuta l-prezenza ta` avukat fl- istess kamra ta` l-interrogatorju, tenut kont tal-fatt li l-artikolu fuq citat isemmi li l-avukat prezenti ghall-interrogatorju "...jjippartecipa b` mod effettiv flinterrogazzjoni..." jista` japprezza din hi sitwazzjoni kompletament differeenti minn dawk li huma in vigore Ghaldaqstant ghal dawn ir-ragunijiet din il-Qorti tilqa` leccezzjoni tar-rikorrenti. Tiddikjara li l-istqarrija tad-19 ta` Ottubru 2014 rilaxxat mir-rikorrenti bhala nammissibbli. Tali stqarrija ma tistax tigi prodotta waqt il-guri jew kopja taghha moghtija lill-gurati." Illi inoltre ssir referenza ghall-kaz [qieghed fi stadju ta' appell) fl-ismijiet Il-Pulizija vs Aldo Buttigieg deciz mill-Prim' Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) nhar is- sebgha u ghoxrin (27) ta' Gunju tas-sena elfejn u sbatax (2017) fejn il-Qorti qalet hekk: Ghal din il-Qorti, il-fatt li persuna ma kinitx assistita minn avukat waqt linterrogazzjoni jwassal ghal sitwazzjoni fejn l-uzu ta` l-istqarrija mehuda minghajr l-assistenza legali tammonta ghal lezjoni tad-dritt ghal smigh xieraq tal-imputat skont l-Art 6 tal-Konvenzjoni. Din il-Qorti tqis li ghall-kaz odjern ghandha tapplika lgurisprudenza l-aktar ricenti tal- ECHR u tal-qrati taghna fejn inghad kjarament li d-dritt ta` l-applikant jigi rrimedjabbilment ippregudikat meta hu jirrilaxxa stqarrijiet waqt l-interrogazzjoni meta ma kienx assistit minn avukat u in segwitu dawk l-istqarrijiet jintuzaw kontra tieghu. Dan qed jinghad meta tqis wkoll illi fl-Art 3 tad-Direttiva tal-UE Nru. 2013/48/EU li b`effett tal-Avviz Legali 102 tal-2017 saret parti mil-ligi taghna, jinghad hekk dwar id-dritt ta` access L-Avukat Generali u l-Kummissarju tal-Pulizija sostnew li l-fatt li d-dritt li nghata lil persuni li jkunu se jirrilaxxjaw stqarrija lill-pulizija ezekuttiva bl-Avviz Legali 102 tal-2017 li dahal fis-sehh fit-13 ta` April 2017 ma jfissirx li awtomatikament inkiser id-dritt fondamentali ta` kwalunkwe persuna li tkun irrilaxxjat stqarrija qabel it-13 ta` April 2017. Fil-fehma ta` din il-Qorti, il-fatt li persuna ma kinitx assistita minn avukat waqt l- interrogazzjoni u waqt l-istess interrogazzjoni talbet li terga` tkellem lill-avukat u tali talba giet michuda, iwassal ghal sitwazzjoni fejn iddritt ta` dik il-persuna, fil-kaz tal-lum Aldo Buttigieg, kien irrimedjabbilment ippregudikat stante illi huwa rrilaxxja stqarrijietwaqt l- interrogazzjoni meta ma kienx assistit minn avukat u in segwitu dawk l-istqarrijiet jintuzaw kontra tieghu. Issa rrizulta wkoll illi l-kawza kriminali ghadha pendenti. Ghalkemm il-qorti ta` gurisdizzjoni kriminali eventwalment taghti decizjoni fil-mertu wara li jkun inghalaq il-gbir tal-provi, tenut kont talkonsiderazzjonijiet kollha premessi, m`ghandux ikun illi l-kawza kriminali titkompla bl-istqarrija ta` Aldo Buttigieg lill-Ispettur Malcolm Navarro Borg tkun taghmel prova ladarba rrizulta li waqt it-tehid talistqarrija ma kienx prezenti l-avukat ta` Aldo Buttigieg. Del resto l-Avukat Generali u l-Kummissarju tal-Pulizija t-tnejn sostnew illi l-kaz tal- pulizija kontra Aldo Buttigieg mhuwiex fondat biss fuq l-istqarrija ta` l-akkuzat izda fuq provi Ghalkemm jibqa` l-principju li procediment gudizzjarju ghandu jitqies fit-totalita` tieghu sabiex jigi determinat kienx hemm ksur taljedd ghal smigh xieraq, tibqa` l- konsiderazzjoni li m`ghandu jsir ebda uzu mill-istqarrija ta` Aldo Buttigieg fil-process kriminali sabiex meta jintemm il-process kriminali, ma jkunx mittiefes b`irregolaritajiet. Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda twiegeb ghar-referenza li saret lilha mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti Istruttorja fil-kawza fl-ismijiet "Il-Pulizija (Spettur Malcolm Navarro Borg) vs Aldo Buttigieg" billi tiddikjara illi l-fatt li tehid tal-istqarrija lill-Pulizija Ezekuttiva fil-Kwartieri Generali tal-Pulizija, kif ukoll il-fatt li ma kellux id-dritt li jitlob li jkun assistit minn avukat tal-ghazla tieghu waqt it-tehid tal-istqarrija jkun jikkostitwixxi ksur tal-jedd ghal smigh xieraq tal-istess Aldo Buttigieg kif tutelat mill-Art 6 tal-Konvenzjoni Ewropea ghall- Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u talLibertajiet Fondamentali tieghu fil-kaz illi l-istqarrija rilaxxjata lillPulizija Ezekuttiva tkun prova fil-kawza fl-ismijiet talMagistrati (Malta) bhala Qorti Istruttorja. Fis-sentenza fl-ismijiet Kummissarju tal-Pulizija'1, il-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) kienet ikkunsidrat li: 1 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) nhar it-23 ta' Novembru, 2017 (Rikors Numru: 92/2016 JPG) 'Fin-nota ta' sottomissjonijiet taghhom, l-intimati jargumentaw illi l-ilment tar- rikorrent fil-meritu huwa nfondat peress illi huwa kien inghata d-dritt li jikkonsulta ma' avukat qabel l-interrogazzjoni, u filfatt kien ezercita dan id-dritt, u illi s- sentenza citati minnu fir-rikors promotur ma huma ta' l-ebda sostenn ghal l-ilment tar-rikorrent peress illi dawn jipprospettaw sitwazzjoni fejn l-interrogat ma thalliex ikellem avukat qabel ma ttehdulu l-istqarrija. rikors promotur tieghu m'huwiex illi ma thalliex jikkonsulta ma' avukat qabel ma ttehdietlu l- istqarrija (hlief fir-rigward tat-tieni wahda), izda proprju illi l-assistant legali tieghu ma kienx prezenti waqt it- tehid tal-istqarrija, kif jidher per ezempju minn paragrafu 8 u 13 tar-rikors M'huwiex ikkontestat illi r-rikorrent ma giex interrogat fil-presenza tal-avukat tieghu, anke ghaliex wara kollox, f'dak iz-zmien il-ligi stess ma kienitx tippermetti dan. Fis-sentenza fl-ismijiet Cinena v. Cyprus deciza mill-Qorti ta' Il-Birgu fl-11 ta' Dicembru 2008 intqal illi: "...the Court Fuq l-istess linja ta' hsieb, fis-sentenza fl-ismijiet Persian v. Turkey deciza mill- Qorti ta' Il-Birgu fit-13 ta' Ottubru 2009 u citata fir-rikors promour tar-rikorrent: Il-fatt illi l-gurisprudenza tal-Qorti ta' Il-Birgu evolviet sussegwentement ghas- sentenza ta' Chaffey b'mod illi l-interpretazzjoni tad-dritt ghal smiegh mill-Qorti bdiet tikkonsidra li huwa necessarju li l-arrestat jithalla jkollu l-assistenza ta' avukat waqt l-interogattorju hija kkonfermata bl- aktar mod car fis-sentenza fl- ismijiet Brusco v. France deciza fl-14 ta' Ottubru 2010, fejn il-Qorti ta' Il-Birgu ibbazat il-konkluzjoni taghha mhux biss fuq l-fatt illi Labada Muscat ma thalliex ikellem avukat qabel ma gie interrogat izda anke ghaliex ma kellux access ghal avukat waqt l-ewwel interogazzjoni tieghu u l-interogazzjonijiet l-ohra kollha ta' wara dik, u dan a kuntrarju ta' dak li jezigi l-Artikolu 6: Konferma terga aktar cara ta' dan, tinsab fis-sentenza fl-ismijiet Werfali and others v. Monaco deciza mill-Qorti ta' Il-Birgu fl-24 ta' Ottubru 2013, fejn il- Qorti ikkonkludiet illi l-ligi ta' L-Imsida, li kienet tippermetti biss konsultazzjoni ma' avukat qabel l-interrogatorju, u ma kienitx tippermetti illi l- avukat ikun prezenti waqt l-interogazzjoni2, kienet leziva tad-dritt ta' smiegh xieraq: Il-Qorti rat ukoll illi anke l-Qrati ordinarji Maltin diga bdew jesprimu d-dubbji taghhom rigward jekk, il-ligi, kif kienet dak iz-zmien, kienetx tiggarantixxi adegwatament d-dritt ta' smiegh xieraq konsiderat illi ma kienetx tippermetti illi suspettat jkollu assistenza legali waqt l-interrogatorju, u dan kif jidher fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali deciza fis-6 ta' Ottubru 2016 fl-ismijiet Il- Pulizija (Spetur Jesmond J. Laudi) vs Jason ‘Amoroso fejn intqal illi: "...jista' jkun hemm lok ghal-dibattitu dwar kemm il-provvedimenti tal-Kap 9 jirrispekkjaw d-dritt ghall-assistenza legali moghti lill- arrestat tenut kont ukoll illi dan id-dritt, kif ezistenti llum taht il- ligi taghna, huwa ristrett ghal siegha qabel l-interoggatorju u b'hekk jeskludi l-jedd tal-presenza tal- F'dak l-istadju l-arrestat huwa soggett ghal mistoqsijiet diretti u suggestivi bir-risposti taghhom, anke jekk jghazel li ma jwegibx, bit- traskrizzjoni tieghu tkun eventwalment esebita fil-proceduri kontrih fejn ikun meqjus innocenti sakemm pruvat mod iehor." Huwa car ghalhekk illi skont il-gurisprudenza kostanti tal-Qorti ta' Il-Birgu, hekk kif zviluppat u 2 Bhas-sistema Maltija f'dak iz-zmien. (Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegħ il-paġna enumerata tnejn (2) fis-sentenza ċitata) evolviet sussegwentement ghas-sentenza ta' Salduz, il- garanzija u protezzjoni ta' smiegh xieraq tirikjedi illi l-arrestat jinghata l-possibilita li jkollu mieghu avukat tal-fiducja tieghu waqt, u mhux biss qabel, l-interogazzjoni. Ghalhekk jidher illi l-argument tal-intimati illi dan l-ilment tar-rikorrent huwa nfondat ghaliex kienet inghata l-possibilita li jkellem avukat qabel l-ewwel interrogatorju huwa nsostenibbli ghaliex mill-gurisprudenza appena citata, jidher car illi l-arrestat ghandu jinghata l- possibilita li jkollu avukat prezenti waqt l- interogazzjoni. M'huwiex kontestat, illi fiz-zmien in kwistjoni kien hemm restrizzjoni sistematika li kienet timpedixxi lill-arrestat milli jkollu avukat tal-fiducja tieghu prezenti waqt l-interrogazzjoni. ikkontestat ukoll illi r-rikorrent ma thalliex ikollu avukat prezenti waqt l-ewwel interogazzjoni, u illi ma inghatax access ghall-avukat tieghu qabel jew waqt it-tieni interogazzjoni. Dan il-fatt wahdu, skont il-gurisprudenza tal-Qorti ta' Il-Birgu, huwa bizzejjed biex tinstab lezjoni tad-dritt ta' Il-Qorti pero ma tistghax ma tirrilevax illi dan huwa kaz gravi u partikolari, fejn ir- rikorrent huwa afflitt minn marda serja u terminali, tant li fi zmien tal- interogazzjoni kien ikollu jaghmel sitt sieghat Il-Qorti tinsab mhassba mmens illi l-pulizija ma zammew ebda record tal-kondizzjoni ta' sahha tar-rikorrent, b'mod illi ma jistghux jikkonfermaw jekk kienux taw cans lir- rikorrent jiekol u jixrob bejn sitt sieghat dialysis u l-interogazzjoni tieghu jew le, skont kif qed jallega r-rikorrent. Qorti tfakkar illi sakemm ir-rikorrent kien fil- kustodja tal-pulizija, il-pulizija kienet responsabbli ghal sahhtu u ghalhekk kellha tara li jkollha informazzjoni sufficjenti dwar il-kondizzjoni medika tar- rikorrent sabiex tigi salvagwardjata sahhtu u li r-rikorrent ma jithalliex bil-guh u bil-ghatx wara sitt Il-Qorti hija tal-fehma illi mill-provi prodotti rrizulta l-kondizzjoni medika tar- rikorrent, li kienet tikkawzalu ugiegh kbir, ansjeta u depressjoni, dana kollu jirrendi r-rikorrent persuna vulnerabbli, specjalment ikkonsidrat illi l-ewwel interogazzjoni segwit sitt sieghat dialysis. Barra minn hekk, skont it-testimonjanza mhux kontradetta tal-psikologu Nicholas Bongiovanni, a fol 128 – 129, ir-rikorrent huwa persuna suxxettibbli, u reza vulnerabbli minhabba l-kondizzjoni medika u d- depressjoni li minnha Di piu' l-fatt illi r-rikorrent ma kellu l-ebda esperjenza ta' interrogatorju, tirrendih aktar vulnerabbli. Il-Qorti rat ukoll illi l-intimati ma ressqu l-ebda prova li kien hemm xi ragunijiet impellanti - ir-rikorrent ma interogazzjonijiet tieghu. Ghalhekk, ikkonsidrat li dak iz-zmien kien hemm restrizzjoni sistematika ghad-dritt ta' assistenza legali waqt l-interrogazzjoni, l-effetti ta' liema kienu aggravati f'dan il-kaz minhabba l-vulnerabbilita tar- rikorrent, u galadarba l-intimati ma ressqu l-ebda prova li kien hemm ragunijet serji u mpellenti li jistghu jiggustifikaw ir-restrizzjoni tad-dritt ta' assistenza legali sofferta mir-rikorrent, il-Qorti tikkonkludi illi l-ilment tar-rikorrent illi d-dritt tieghu ghal smiegh xieraq gie Ghalhekk, il-Qorti tiddikjara illi r-rikorrent sofra lezjoni tad-dritt tieghu ghal smiegh xieraq minhabba restrizzjoni mhux gustifikata ghad-dritt tieghu ta' access ghal avukat.' L-Avukat Generali u l-Kummissarju tal-Pulizija appellaw din is-sentenza, fejn il-Qorti3 fost numru ta' kunsiderazzjonijiet, ikkunsidrat: Fil-kaz odjern jirrizulta car li fl-istqarrijiet tieghu r-rikorrent, minkejja li qabel ma irrilaxxja l- ewwel stqarrija, l-avukat tieghu kien tah il-parir li f'dak l-istadju ma jghid xejn lill-pulizija, huwa xorta wahda iddecieda li jirrispondi ghad-domandi waqt l-interrogazzjoni, bir-rizutlat li stqarr certu fatti inkriminanti ghalih in kwantu ammetta li kien jixtri l-blokkok tal-cannabis, kemm ghall-konsum personali tieghu kif ukoll sabiex ibiegh lil terzi. Fil-fatt stqarr li kien ibiegh minnha lill-barranin li B'dan il-mod huwa kien ammetta li kien jittraffika dik id-droga. L-istess ammissjoni kienet giet ripetuta fit-tieni stqarrija fejn ir-rikorrent amplifika wkoll dwar minn ghand min kien jixtri Mill-premess jirrizulta manifest li l-istqarrijiet rilaxxjati mir-rikorrent ser ikollhom kif fil-fatt gja` kellhom quddiem il-Qorti Kriminali impatt fil- proceduri kriminali, mhux in kwantu ghall- ammissjonijiet, izda in kwantu l- kontenut taghhom kien ittiehed in konsiderazzjoni fil-quantum tal- piena imposta fuqu mill-Qorti Kriminali, u issa huwa car li anke l-Qorti tal-Appell Kriminali ser tiehu konsiderazzjoni tal-kontenut tal-istqarrijiet f'dan ir- rigward. Ghalhekk, ghalkemm il-proceduri kriminali ghadhom pendenti u ghalhekk ma jistax f'dan l-istadju jigi determinat jekk kienx hemm lezjoni ta' smigh xieraq f'dawk il-proceduri, jekk l-istqarrijiet jithallew fil-process tal- proceduri kriminali, dawn wisq probabbilment ser isir uzu minnhom mill- Qorti tal-Appell Kriminali bi pregudizzju jew vantagg ghall-akkuzat fil- kwantifikazzjoni tal-piena, kemm dik karcerarja kif ukoll ghal dak li tirrigwarda l-multa li tista' tigi imposta. Fid-dawl tal-premess it-tehid tal-istqarrijiet zgur li ser ikollhom impatt fuq l-ezitu tal-process kriminali u, ladarba dan isir, x'aktarx ser isir ksur tad- dritt tal-rikorrent ghal smigh xieraq tenut kont tal-fatt li dawn gew rilaxxjati mir-rikorrent fl-assenza ta' avukat li jassistih. Ghalhekk huwa xieraq li, filwaqt li f'dan l-istadju ma jistax jinghad jekk kienx hemm lezjoni ta' dan id- dritt fundamentali tar- 3 Sentenza fl-ismijiet 'Christopher Debono Mizi v. (1) Avukat Generali; u (2) Kummissarju tal-Pulizija' deciza mill-Qorti Kostituzzjonali nhar il-5 ta' Ottubru, 2018 (Rikors numru 92/16 JPG) rikorrent peress li l-proceduri kriminali ghadhom pendenti, dawn ma jithallewx jibqghu fl- inkartament tal-process kriminali' Il-Qorti Kostituzzjonali kienet laqghet limitatament l-appell tal-Avukat Generali u l- Kummissarju tal-Pulizija fejn laqghet l-eccezzjoni tal-intimati in kwantu l-proceduri huma intempestivi u ordnat minflok li biex ma jsehhx ksur tad-drittijiet tar-rikorrent ma jsirx aktar uzu fil-proceduri kriminali miz-zewg stqarrijiet rilaxxjata mir-rikorrent. Din is-sentenza deciza ricentement ghalhekk tikkonferma li stqarrijiet rilaxxati minghajr il-prezenza tal- Avukat ma ghandhomx ikunu ammissibli fil-proceduri kriminali. Illi ghaldaqstant jirrizulta car u inekwivoku mill-gurisprudenza kopjuza u kostanti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem illi tali ksur jissussisti wkoll mal-fatt illi l-persuna tirrilaxxa stqarrija minghajr ma jkollha l-avukat prezenti maghha propju Illi ghalhekk fil-kaz in ezami l-appellant tirrileva illi l-istqarrijiet rrilaxxati minnha huma inammissibili u mghandha ssir l-ebda referenza ghalihom u dan peress illi ttiehdu minghajr mal-appellanta kellha d-dritt illi jkollha prezenti l-avukat maghha u dan jikkostitwixxi lezjoni tad-drittijiet fundamentali taghha senjatament id-drittijiet tal-esponenti ghal smigh xieraq kif sanciti fl-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. B. L-illegalita' tal-istrip search illi saret fuq l-appellanta Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost jigi rilevat illi l-appellanta tikkontendi illi t- tfittxija ossia l-istrip search li saritilha hekk kif hija dahhlet ghaz-zjara gewwa l- Facilita` Korrettiva ta' Kordin kienet wahda illegali u irregolari u dan minhabba diversi ragunijiet. Illi fl-ewwel lok irrizulta mill-provi prodotti illi l-prassi gewwa l-Facilita` Korrettiva ta' Kordin hija illi l-Ufficjali tal-Habs jinfurmaw lill-vizitatur li ser issirlu strip search u kemm il-darba dan jirrifjuta, allura jintalab jitlaq. Jirrizulta wkoll illi l-vizitatur ma jigix infurmat illi jista' jirrifjuta din l-istrip search. Kien proprju dan li gara fil-kaz odjern ossia illi l-appellata giet infurmatha li kienet ser issirilha strip search, ma kienx hemm rifjut da parti taghha u ghalhekk din it- tfittxija saret, bir-rizultat illi meta gie innutat oggett suspettuz fil-parti taghha, din imbaghad riedet titlaq u ma 27 L-appellanta tikkontendi illi l-fatt illi l-appellanta ma gietx avzata illi hija setghet tirrifjuta din it-tfittxija, irrenda dak kollu li sar illegali u rregolari. Illi r-Regolament 58 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 260.03 jghid hekk: "(1) Kull persuna li tkun waslet biex izzur prigunier ghandha tikxef l-identita` taghha lill- ufficjal tal-habs responsabbli. (2) Id-Direttur jista' jordna li ssir tfittxija fuq kull persuna li tkun waslet biex izzur Dik it-tfittxija ghandha ssir minn ufficjal tal-habs ta' l-istess sess bhall-vizitatur u ghandha tigi dokumentata fir-registru msemmi fir-regolament 52(9). (3) Kull persuna li tirrifjuta li tikxef l-identita` taghha jew li toqghod ghal ordni tad-Direttur skond is-subregolament (2) ghandha tigi michuda permess biex taghmel iz-zjara. (4) Il-kazijiet kollha li fihom zjara tigi michuda taht is-subregolament ta' qabel dan ghandhom jigu dokumentati fir-registru msemmi fir-regolament 52(9)." Dan ifisser illi skont dawn ir-Regolamenti, id-Direttur tal-Habs jista' jordna tfittxija fuq vizitatur ossia persuna li tmur gewwa l-habs sabiex izzur prigunier u jipprovdi illi kemm il-darba dak il-vizitatur jirrifjuta li joqghod ghal tali ordni ta' tfittxija, huwa ghandu jigi mcahhad milli jaghmel dik iz-zjara. Huwa minnu illi r-Regolament ma jghid jew jezigi illi l-ufficjali tal-habs ghandhom javzaw lill-vizitatur li huwa jista' jirrifjuta li joqghod ghal tfittxija li tigi ordnata mid-Direttur tal-Habs izda propju dan in-nuqqas irendi kull tfittxija illegali stante' illi persuna ghandha tigi infurmata bid- drittijiet taghha. Illi huwa inutli illi l-ligi taghti d-drittijiet legali lill-persuna liema drittijiet ma jigux mgharrfa lill-persuna kkoncernata. Illi bhalma per ezempju persuna illi jekk titwaqqaf mill-Pulizija wara suspett ragjonevoli illi kienet qed issuq taht l-influwenza tax-xorb u l-Pulizija jkunu jridu jaghmlu t-test tan-nifs fuq il- persuna, ghandhom l-obbligu legali illi jinfurmaw lill-persuna kkoncernata illi huwa jista' jirrifjuta tali test tan-nifs, l-istess fil-kaz odjern, id-Direttur ghandu u kellu l- obbligu illi jinforma lill-vizitatur illi jista' jirrifjuta illi jissoggetta ruhu ghal strip Illi billi l-kliem inniffsu tar-regolament li ma jezigix tali avviz lill-vizitatur, ma jfissirx illi wiehed mghandux jinforma lill-vizitatur apparti illi tali nuqqas ghandu jimmilita favur l-appellanta fis-sens in-nuqqas f' ligi partikolari ma jirrendix tali ligi valida u regola izda anzi jrendiha illegali u leziva ghad-drittijiet tal-appellanta. illi meta vizitatur jidhol gewwa l-Facilita` Korrettiva ta' Kordin sabiex izur prigunier, dan ghandu jistenna li jissoggetta ruhu ghar-regoli ta' dik il-Facilita`, b' mod partikolari regoli li jassiguraw is-sigurta` tal-post u tal-abitanti tieghu izda ghandu jigi informat ukoll bl-obbligi u d-drittijiet tieghu. Illi mhuwiex minnu illi l-appellanta riedet tirrifjuta li tassoggetta ruhha ghal dawk ir-regoli izda anzi kieku kienet giet informata b' tali drittijiet kif johorgu mill-istess Regolament kienet tuzufruwixxi minn tali drittijiet. Ghalhekk, fl-umli fehma tal-appellanta kuntrarjament ghal dak konkluz mill-Ewwel Popov Qorti, kien hemm irregolarita' lampanti fil- mod li bih l-appellanta giet assoggettata ghall-strip search li saret lilha. Illi inoltre jigi rilevat ukoll illi l-istrip search li saret fuq l-appellanta ma saritx skont il-ligi ghaliex ma kinitx awtorizzata mid-Direttur tal- Habs. Illi jigi rilevat illi l- Maggur Maria oo li tat l-ordni in kwistjoni, ma kinitx awtorizzata mid-Direttur tal-Habs sabiex taghmel dan. illi dakinhar, id-Direttur tal-Habs kien ta l-ordni in kwistjoni, li kienet biss il-Maggur li tat din l-ordni, liema Maggur ma kellha l-ebda setgha li taghmel dan. Illi fil-fatt, ir-Regolament 58 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 260.03 jaghti l-awtorita` lid- Direttur li jordna tfittxijiet fuq vizitaturi fil-Facilita` Korrettiva ta' Kordin. Ir-Regolament 2, imbaghad, ifisser il-kelma ' Direttur' bhala: "id-Direttur tal-Habs u tinkludi, sal-limitu ta' l-awtorita` moghtija, kull ufficjal pubbliku iehor awtorizzat ghal hekk mill-imsemmi Direttur bl-approvazzjoni tal- Ministru ghal dak il- perijodu ta' zmien li l-Ministru jiddeciedi". F' dan il-kaz, jirrizulta mill-provi prodotti illi kienet l-SWCO Maria oo li tat l- istruzzjonijiet li ghandha ssir strip search fuq il-persuna li kienet ser izzur lill- Skont l-Ewwel Onorabbli Qorti la darba hija d-difiza li qeghda tikkontesta s-setgha tal-Maggur Maria oo u li qeghda tallega illi din ma 29 kellhiex is-setgha li tordna tali strip search, allura kien jispetta lilha li ggib il-prova li l-Maggur oo ma kellhiex din is-setgha jew fi kliem iehor, illi ma kinitx awtorizzata mid-Direttur sabiex taghti ordni li ssir tfittxija lill-imputata. umilment ma taqbilx ma tali konkluzjoni u dan anke minhabba illi hija l- Prosekuzzjoni illi trid tipprova l-kaz taghha lill hinn minn kull dubju dettatt mir- raguni u l-akkuzat jista' ma jipprova xejn. Illi jinghad illi l-appellant m' huwiex tenut li jressaq l-ebda prova sabiex jipprova l-innocenza tieghu, izda hija l-Prosekuzzjoni li ghalkemm l-appellant mhuwiex tenut illi jressaq l-ebda prova huwa kemm a tempo vergine meta gie mitkellem mill-Pulizija u kemm quddiem din l-Onorabbli Qorti huwa ghazel illi jixhed u jispjega x' gara dakinhar liema verzjoni tal-fatti kienet anke sahansitra korroborata minn xhieda ohra senjatament mix-xhieda tal-Prosekuzzjoni. Illi mhux talli ghal kwalunkwe tfittixija fuq persuna gewwa l-bini tal-Facilita' trid tinghata l-awtorizazzjoni tad-Direttur tal-Habs, talli il-Kodici Kriminali tmur pass oltre' minn dawn ir-regolamenti u tiddetta illi kwalunkwe' tfittxija intima trid issir bl-awtorizazzjoni tal-Magistrat. Di piu' , artikolu 355AP tal-KAP 9 jiddetta: Meta l-uffiċjal li jagħmel l-arrest jew l-uffiċjal tal-kustodja jkollu suspett raġonevoli li l- persuna arrestata setgħet ħbiet fuq il-persuna tagħha xi droga li l-pussess illegali tagħha jikkostitwixxi reat kriminali jew xi oġġett ieħor li uffiċjal tal-kustodja huwa awtorizzat b' dan il-Kodiċi jew b' xi liġi oħra li jaqbad mill-pussess ta' persuna arrestata, dak l-uffiċjal jista' jitlob lil Maġistrat biex jordna perkwiżizzjoni intima tal-persuna arrestata; F' dan ir-rigward jigi innutat illi l-Ligi Sussidjarja lanqas biss ma hi konformi mal- Kodici Kriminali, stante' illi kif jidher mill-artikolu tal-Ligi, appena citat, tfittxija intima fuq persuna suspettata ghandha tirrikjedi l-awtorizazzjoni tal-Magistrat, u ghalhekk dan l-artikolu wahdu juri kemm tfittxija intima hija azzjoni u decizjoni li trid tittiehed b' certa sensittivita' u prekawzzjoni, ghall-kuntrarju ta' dak li sehh fil- Illi lanqas huwa minnu kif argumentat l-Ewwel Qorti illi hi ma rrifjutatx din l-istrip search jew tal-inqas ma tat l-ebda indikazzjoni li kienet qeghda tirrifjuta izda fil- verita' hi rrifjutat u informat lill-Ufficjali li xtaqet tohrog minn hemm u li riedet titlaq, u dan fuq konferma tal-istess Ufficjali waqt id-depozizzjoni taghhom. Illi dawn in-nuqqasijiet kollha li saru matul l-istrip search li saret fuq l-esponenti, huma kollha nuqqasijiet id-drittijiet fundamentali esponenti, u dan peress illi mhux talli l-istess strip search ma saritx skont il-Ligi, talli l- Ufficcjali li wetquha la infurmawha bid-drittijiet taghha u wisq lanqas ma waqfu meta l-esponenti uriethom bic-car li kien qieghda tibza' , u riedet titlaq ' l barra! Filfatt, il-Qorti Ewropea wkoll pronuncjat ruhha dwar l-istrip searches, fejn tenniet illi huwa veru li din it-tip ta' tfittxija tista' titqies bhala wahda umiljanti, pero' kultant hemm bzonn li ssir sabiex jipprevjenu milli jkun hawn dizordni u reati kriminali; pero' l-Qorti tenniet ukoll l-umiljazzjoni li ggib maghha din it-tip ta' tfittxija ma tistax tkun aggravata minn min qieghed imexxiha. Fil-kawza Mula Cortis v. Micallef Worley, il-Qorti Ewropea tenniet: Fil-kaz odjern, mhux talli l-esponenti ma kinitx infurmata li din setghet tirrifjuta li tissottmetti ruhha ghal tfittxija intima, talli meta bdiet tinforma lill-gwardjani li tixtieq titlaq minn gol-bini tal-habs, u x' hin bdiet "tippanikja", il-Gwardjani mhux talli ma hallewhiex titlaq talli ghamlulha t-tieni (2) strip search!! Ghaldaqstant, ghalkemm ir-regolamenti tal-habs diga' lanqas ma huma konformi mal-Kodici Kriminali, u l-Gwardjani tal-habs naqsu milli jsegwu ebda wahda minnhom, it-tfittxija kif saret fuq il-persuna tal-esponenti la kienet konformi mal- legislazzjoni Maltija u lanqas mad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem, u ghalhekk l- imsemmija tfittxija kellha tkun dikjarata wahda illegali. Illi minghajr pregudizzju ghal dak kollu suespost, l-appellant qieghda tinterponi dan l-appell ukoll mill-piena erogata fil-konfront taghha mill-Ewwel Onorabbli Qorti. l-esponent umilment tirrileva illi l-piena moghtija u cioe' dik ta' tnax-il (8) xahar prigunerija u elf u mitejn ewro (1,200) multa hija wahda eccessiva. Illi l-appellant jirrileva illi bosta drabi l-Qrati sahqu fuq il-bzonn li l-piena ghandha tkun mezz riformattiv, a skapitu tal-mezz deterrent fil-piena. Fil-fatt fis-sentenza Il- Pulizija vs. Stephen Shamala moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-tnejn u ghoxrin (22) ta' Settembru tas-sena elfejn u tlieta (2003), il-Qorti qalet illi: ' Konsiderata l-piena bhala mezz ta' riforma tal-imputat fl-interess tieghu u tas-socjeta' , izjed u izjed din il-piena karceraja tidher inadatta. Infatti, permezz taghha, tifel ta' kondotta sa issa tajba, u li diga' , bil-fatti, wera' soghba tarreat li ghamel, ser jinxtehet ghal soggorn ma' nies li fil-maggjoranza taghhom huma delinkwenti recidivi multipli. hekk minflok jigi riformat, hemm il-possibilta' illi huwa jiehu lezzjonijiet fid-delinkwenza … tara illi huwa opportun illi inehhi l-impressjoni illi l- iskop tal-ligi kriminali u talpiena huwa biss illi jkun ta' deterrent biex jghallem lil dak li jkun illi ' crime does not pay' . Huwa certament kuncett illi ghamel zmien u kien il-kuncett predominanti, pero llum ilkuncett m' huwiex aktar ta' piena retributtiva, imma ta' sistema restorattiva, fejn anke jekk hu possibbli u safejn hu possibbli, u tenut kont anki tac-cirkostanzi kollha tal-kaz, kif ukoll tal-precedenti kriminali tal-imputat, isir tentattiv biex mhux biss rikonciljazzjoni bejn l-agent tad-delitt u l-vittma li tkun sofriet danni u anke sofferenzi ohrajn, imma anki illi jkun hemm possibilita' illi dak li jkun jigi nformat u jikkonvinci ruhu illi ghandu jsegwi t-triq it-tajba.' F' dan l-istadju l-appellant jaghmel referenza ghal diversi sentenzi fejn anke persuni li kienu recidivi, wkoll inghataw opportunita ohra, permezz ta' piena ridotta, sempliciment peress illi ma baqghux fit-triq li kienu fiha qabel u cioe' fil-perjodu meta sehhew ir-reati li taghhom gew akkuzati. Fis-sentenza fl-ismijiet ta' Il-Pulizija vs Charlot Cutajar Fiorini, deciza mil-Onorabbli Qorti tal-Magistrati fis-sebgha (7) ta' Novembru, tas-sena elfejn u tmienja (2008) il- Qorti sahqet fuq il-bzonn, illi persuna ghandha tinghata cans iehor fil-hajja taghha, la darba turi car illi hemm ir-rieda ta' bidla. F' dan il-kaz, ghalkemm l-akkuzi kienu ta' natura serja, l-aktar peress illi akkuzat bhal l-appellant kien recidiv, il-Qorti sahqet illi l-imputat kellu jinghata cans iehor billi tigi mposta fuqu Ordni ta' ' Ghal finijiet ta' piena il-Qorti kkunsidrat bir-reqqa kollha dovuta is-Social Inquiry 104 et sequitur tal-process minn fejn jirrizulta li l-imputat kellu trobbija instabbli, li huwa kellu problema serja ta' abbuz mid-droga… u li huwa ilu ma jabbuza mid-droga b' mod kontinwu ghal dawn l-ahhar erba' snin… li tul dawn l-ahhar erba' snin kienu qed isiru urine sample tests lill-imputat u dawn dejjem irrizultaw fin-negattiv… Il-Qorti wara li kkunsidrat dan kollu jidrilha li ghalkemm mill-fedina penali tal-imputat jirrizulta li huwa inghata opportunitajiet rega' qabad it-triq il-hazina ghaliex kien ghadu jabbuza mid-droga, irrizulta wkoll li dawn l- incidenti jirrisalu ghal qabel is-sena 2003, u cioe' ghal qabel ma l-imputat beda u ttermina b' success il-programm residenzjali, u ghalhekk l-imputat ghandu jinghata l-ahhar opportunita' sabiex jirriforma ruhu u jaqbad definittivament it-triq it- tajba specjalment meta wiehed jikkunsidra li llum il-gurnata l-imputat oltre li ttermina b' success il-programm residenzjali ghandu xoghol stabbli u anki hajja familjari wkoll pjuttost stabbli.' Fis-sentenza, Il-Pulizija vs Ritmar Konietzny u Justin Carabez, deciza mill-Qorti ta' l- Appell fid-9 ta' Ottubru, 2008, il-Qorti, filwaqt li ghamlet referenza ghal xi kazijiet ' Issa, ghalkemm huwa veru li qorti ghandha dejjem toqghod attenta li ma tizvalutax il-mizuri mhux karcerarji a disposizzjoni taghha b' applikazzjoni taghhom bl-addocc u minghajr ma tiehu kont xieraq tal-antecedenti penali ta' dak li jkun, mill-banda l-ohra s-semplici fatt li persuna tkun precedentement inghatat probation jew conditional discharge ma jfissirx necessarjament li ma tkunx tista' , jew li m' ghandhiex, fil-kazijiet li jikkwalifikaw terga' tinghata probation jew conditional discharge jew tigi applikata fil-konfront taghha xi mizura ohra taht il-Kap. F' dan ir-rigward din il-Qorti taghmel referenza ghal dak li nghad fis- sentenza taghha tat-18 ta' Jannar 2001 fl-ismijiet Il-Pulizija v. George Carabez: "Issa, huwa veru li l-appellat ghandu fedina penali li ftit din il-Qorti rat bhalha. Bizzejjed jinghad li dina l-fedina penali tiehu xejn anqas minn 42 faccata. L-appellat illum ghandu erbghin sena, u f' dawn l-erbghin sena huwa kellu xejn anqas minn 77 kundanna mill- Qrati ta' Gustizzja Kriminali. Kien hemm xi okkazzjonijiet fis-snin sebghin u fil-bidu tassnin disghin meta l-qrati applikaw fil-konfront tieghu sia l- Artikolu 5 kif ukoll l- Artikolu 9 tal-Kap. 152; il-bqija talkundanni, pero`, jinvolvu multi u habs..."Apparti li din il-Qorti ma tistax taqbel ma' l-Avukat Generali fejn dan jghid li s-sitwazzjoni ta' l- appellat hija "irriversibbli" – fil-fehma tal-Qorti hija l-mewt biss li ggib stat jew sitwazzjoni ta' irriversibilita` assoluta – anqas ma tista' din il-Qorti tikkondividi l-fehma ta' l-Avukat Generali li Ordni ta' Probation hu indikat biss ghal "first offenders" Anke fil-kaz ta' persuna ta' eta` mhux zghira u li forsi hu recidiv, tista' titfacca fil-hajja ta' dik il-persuna a window of opportunity li permezz taghha jkun jista' jinkiser ic-ciklu ta' kundanni u ta' prigunerija.' Ghalhekk, kif inqtal mill-Qrati Maltin l-ghan ewlieni hi illi jkun hemm rimedju retributtiv aktar milli dak restorattiv, u ghaldaqstant meta tara l-piena inflitta komplessivament din ma tohloqx bilanc bejn l-aspett retributtiv u dak riformattiv, tant accenat u accettat, fil-kuncett ta' gustizzja kriminali fiz-zminijiet ta' llum. Illi inoltre jigi rilevat illi l-appellant illum il-gurnata hija bniedma totalment riformata fejn waqfet mill-abbuz tad-droga u mghadhiex tiehu d-droga fejn fil-fatt illum hija clean u ilha hekk ghal diversi snin. Ghalkemm l-appellanta kellha vizzju serju ta' droga, hija ilha hielsa mid-droga mis-sena 2010. Kompliet l-istudji taghha b' success fejn anke gradwat u bdiet tahdem fin-negozju tal-familja. Illi inoltre qisu bhal donnu l-Ewwel Onorabbli Qorti naqset milli tiehu in konsiderazzjoni fl-erogazzjoni tal-piena inflitta t-trapass konsiderevoli taz-zmien bejn iz-zmien tal-akkuzi u d-data tas-sentenza. Ill dan it-trapass taz-zmien, kif jirrizulta car minn l-istess verbali tal-Qorti, zgur li ma kienx minhabba xi nuqqas attribwibli lill-appellanti nnifisha. Din il-Qorti, f' diversi okkazzjonijiet kellha l-opportunita illi tippronunzja ruhha fuq l-effett tat-trapass taz-zmien fuq il-piena, u senjatament ssir referenza wkoll ghas- sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Geoffrey Abziyani deciza mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fid-disgha u ghoxrin (29) ta' Jannar tas-sena elfejn u wiehed (2001), fejn l- Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali rreteniet illi: it-trapass taz-zmien jista' jagevola lill-persuna akkuzata ghall-fini ta' piena meta huwa juri li tul dak iz-zmien hu jkun zamm lura mill-ksur serju tal-ligijiet u wera certu impenn biex jirriforma. Issir ukoll referenza ghal kawza fl-ismijiet Il-Puliziija vs Nicola Carabez, John Gauci Borda, u Loreto Azzopardi u ommisis, datata tnejn (2) ta' Ottubru tas-sena elfejn u tnejn (2002) fejn il-Qorti ta' l-Appell irreteniet illi: Illi fil-fehma ta' din il-Qorti t-trapass taz-zmien jista' jagevola lill-persuna akkuzata ghall-fini ta' piena meta huwa juri li tul dak iz-zmien hu jkun zamm lura mill-ksur serju tal-ligijiet u wera certu impenn biex jirriforma . Il-bqija tkun ingustizzja li xi hadd jibbenefika minn tul ta' zmien zejjed fil-process specjalment jekk dak it-tul ikun in toto jew in parti kkagunat jew provokat minnu stess – kif gara f' dan il-kaz u dana a skapitu ta' dawk l-akkuzati li l-process taghhom jinqata' aktar malajr ghal raguni jew ghal ohra. Ghalhekk, in vista ta' dak kollu suespost, l-esponent umilment tirrileva illi l-Ewwel Onorabbli Qorti ma kellhiex issibha hatja tal-akkuzi migjuba fil-konfront taghha, u ghaldaqstant ghandha tigi liberata; filwaqt illi jekk kellha tinstab htija fil-konfront tal- appellanta, u dan qieghed jinghad minghajr ebda pregudizzju, il-piena erogata fil- konfront taghha kellha tkun aktar ekwa u gusta u dan in vista tal-kambjament radikali illi ghamlet l-appellanta kif anke kkonfermat minn terzi persuni illi xehedu quddiem l-Ewwel Popov Qorti kif ukoll minhabba t-trapass taz-zmien apparti elementi ohra illi se jigu trattati waqt il-kors tal-appell. Semghet lill-partijiet jttrattaw il-kawza u dan fis-seduta ta l-1 ta Novembru 2018. Ikkunsidrat; Nhar it-tnejn (2) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) l-appellanta tressqet b'arrest u wiegbet li mhux hatja ghall-imputazzjonijiet migjuba kontra taghha. Fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed l-Ispettur Spiridione Zammit li qal li fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) ghal habta tat-3:00pm, il-Pulizija ta' Rahal Gdid gew infurmati minn CCF li vizitatur Claire Carabez ID 21357(M) kellha xi oggett suspettuz fuq il-persuna taghha. marret WPS 167 Grech fil-post maghruf bhala id-Debituri fil-habs u kellmet li WSCO Mary German kif wkoll WSCO 6 Carmen Bongiovanni fejn dawn qalu li wara li ghamlu strip search, dawn kienu nnutaw oggett abjad fil-parti intima taghha. Jghid li meta mitkellma mis-surgenta kkoperat u ddecidiet li tnehhi dan l-imsemmi oggett suspettuz mill-parti taghha u rrizulta li kienu 3 boroz zghar tal-plastic bi trab Jghid li rrizulta li l-imputata kien ser ikollha vista mal- Ix-xhud jghid li kif gie infurmat, informa lil dak iz-zmien Magistrat Dr Miriam ukoll Martin Bartolo Galea biex jghinuha fl-inkjesta. Jghid li kienu saru requests minhabba t-telefonati minn gewwa CCF u kienu wkoll nghataw struzzjonijiet min-naha tieghu biex Elaine, il-priguniera ma tigix mhallija taghmel telefonati u jinqatghulha l- contacts visits li kien ser ikollha fil-futur. Jghid li fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) kien interroga lill-imputata li huwa gharaf fl-Awla. Jghid li ma ghazlitx li tikkonsulta ma Avukat ta' fiducja taghha jew PL qabel l-interrogazzjoni u ammettiet li kienet ser taghti l-imsemmija oggetti li kienu droga eroina lil Elaine. Qaltlu li filghodu stess kienet cemplet diversi drabi Elaine biex tiltaqa ma persuna li skont Claire ma kinitx taf fejn l-Mcast ghal habta tas-2:30pm, jghid li filfatt dan il- persuna ltaqghet mieghu. Tghid li kien qed jaghmel uzu ta' vettura skura li ma tafx l- ghamla taghha u qalet li taghha l-oggetti maqbuda minghajr ebda pagament. Stqarret li Elaine kienet irrangat kollox mas-supplier Kienet lesta li tikkonferma l-istqarrija bil-gurament u nghatat police bail ghall-ghada filghodu stess l-erbgha (4) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) fejn din l-istqarija giet kkonfermata bil-gurament quddiem dak iz- Jghid li l-oggetti kienu ta' piz 1.15 grammi u 0.67 grammi u kienu jikkontjenu trab kannella suspettati eroina. Jghid li kien sema l- konverazzjonijiet bejn it-tnejn (2) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) mid- 9:30am sat-tlieta (3) ta' Novembru fit-3:30 maghmulha minn Elaine fuq il-mobile taghha u landline. Jghid li l-konverzazzjonijiet kienu jindikaw li Elaine tat lil Claire mobile number biex imbghad ccempillu. Qal li kien ra il-mobile number u stabilixxa Bajada biex jaghmel it-transcripts u profiles fl-Inkjesta. Jghid li kien investiga lil Elaine fl-erbgha (4) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011). Wara li ghazlet li ma tikkonsultax mal-Avukat qabel l-interrogatorju u din innegat li kienet taf bil-bicca Jghid li jirrizulta li n-numru kien japartjeni lil Justin Muscat Doublesin li kien investigat minnu fl-ewwel (1) ta' Frar tas-sena elfejn u tnax (2012) u wara li ghazel li ma jikkonsultax mal-avukat tieghu qabel l-interrogatorju, stqar li Elaine Mc Intyre kienet tibghatu ghand ommha biex jigbor xi flus u mbghad dawn jaghtihom lil Claire u flimkien imorru Rahal simianaCostiganPace Ross biex jixtru l-eroina. Hu nnega li jaf is-supplier minn kien pero' Claire kienet tiltaqa mieghu fejn l-Mcast wara li jwassalha hu bil-karozza. Xehed li Justin dakinhar wassal lil Claire, u Claire hadet id-droga u kienet ser Xehed li Elaine imbghad ccempel lil Justin mill-habs u hemm hekk tghidlu all right u kien ifisser li d-droga kienet dahlet. Kien ikkonferma dan kollu quddiem il-Magistrat Dr. Neville Cassar Flores dak inhar stess fl-ufficcju tax- xhud fejn ikkonferma li kien hemm darbtejn ohra fejn Claire kienet dahhlet id-droga lil Elaine Mc Intyre u dan jafu ghax kien wasalha hu u kienet cemplitlu Elaine u qaltlu 'hemmhekk all right' u dan kien ifisser li d-droga kienet dahlet. Xehed li fl-ewwel (1) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012), Claire kienet giet investigata minnu u mill-Ispettur Dennis Cocks fejn din ghazlet li ma tikkonsultax ma Avukat qabel l-interrogatorju u hemmhekk Claire kienet ammettiet li mill-inqas kien hemm tlett (3) darbiet ohra qabel it-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax Hu esebixxa Dok SZ1 stqarrija tal-Pulizija fejn hu gharaf il-firma tieghu kif wkoll ta' WPS 167 kif ukoll tal-imputata li ghazlet li tiffirma. Esebixxa wkoll Dok SZ2 dikjarazzjoni ta' rifjut ta' parir legali qabel l-interrogatorju u Dok SZ3 stqarrija ohra datata l-ewwel (1) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012). Huwa gharaf il-firma tieghu u tal-Ispettur Dennis Cocks u tal-imputata Claire Vella Briffa wkoll rapport tal-Pulizija. L-Ispettur Spiridione Zammit in kontro-ezami jghid li sema recordings moghtija lilhom fejn gie stabbilit li kien hemm visti ohra. Qal li hu jaghmel request lil ufficjal inkarigat minn dawn it-telefonati fejn hu jghaddilhom l-konversazzjonijiet. jekk waslu ghax din il-procedura mit-telefonata wiegeb li le, spjega li l-ewwel l- imputata inqabdet fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) u minn hemm irrizulta li kien hemm drabi ohra u mbaghad hi stess ammettiet. Jghid li t- telefonata smaha wara li inqabdet. Jghid li ma ttepjawx telefonati. kienet diehla fil-vista tat-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011), kien hemm oggetti misjuba, kkoperat mal-Pulizija u taghtomlha. Irrizultaw li kienu tlett (3) boroz u bdew jinterrogaw. Jghid li gab it-telefonati u semahom. request lil CCF, lil persuna 'in charge mill-monitoring tal-calls tal-habs'. telefonata fil-habs hija recorded. Jghid li l-priguneieri ghandhom cards u jcemplu u l- awtorizazzjoni tad-Direttur tal-Habs wiegeb li ma jafx. Jghid li jitolbu ghar-recording tat-telefonata lil certu Clint Muscat Doublesin mil-habs. Talab ir-recording dak in-nhar stess tal- Huwa cahad li sema t-telefonati qabel l-incident. Jghid li nqabdet il-persuna suspettata bix-xoghol u sar l-arrest u giet infurmata l-Magistrat u minn hemm ghamlu r-requst u hu talab minn ftit qabel l-incident. Jghid li dak inhar qaltilha 'mur hemm hekk u tgahtha n-number tal-mobile u sar ix-xoghol'. Qal li t-telefonati gew mghoddija lil Dr Martin Bartolo Galea biex jigu annalizati. Jghid li sa fejn jaf hu prigunieri jistax it-telefonati waqt interogazzjoni imma jahseb li semmawla bicca. Ma jafx jekk din tirrizultax mill- Fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehdet WPS 167 Justine Gorrieri li gharfet l-istqarrija tal-imputata mmarkata bhala Dok SZ1 u gharfet il-firma taghha. Tghid li qabel ma rrilaxxat l-istqarrija, Ħal Farrug, Ħal Luqa taghha t-twissija tas- soltu, jekk tridx tikkonsulta ma' Avukat tal-ghazla taghha u rrifjutat dan id-dritt, taghha wkoll is-solitu twissija u li dak li tghid jista' jintuza kontra taghha. nhar it-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) ghal habta tat-3:00pm li kienet marret biex tinvista lil xi priguniera u kien hemm suspett li kellha sustanza Tghid li marret fuq il-post fejn tkellmet ma WSCO Mary Abziyani u qatltilha li WSCO 6 Carmen Bongiovanni kienu ghamlu strip search lil Claire Carabez minhabba suspett li kellha xi haga llegali fuqha u waqt l-istrip search rat bicca tissue fil-parti intima taghha. Tghid li kompliet tghid li qalet lil Claire Carabez kellha xi haga bajda mill-parti taghha u din ppanikkjat u riedet bil-fors tohrog 'l barra. Mary Abziyani stqarret li hija nfurmat lil ufficjal inkarigat tal-SRT u talbet l- assistenza tal-Pulizija. Ix-xhud tghid li marret fuq il-post fejn tkellmet ma Claire Carabez u qalitlha li ser ssirilha strip search ohra minhabba suspett li kellha xi sustanza llegali fuqha. Xehdet li infurmata wkoll li ahjar jekk tikkopera maghha u waqt it-tifittxija Claire Carabez harget minn jeddha mill-parti taghha tissue li kien Giet infurmata li kienet tinstab taht arrest u li kellha dritt tikkonsulta ma Avukat tal-ghazla taghha, liema dritt hija rrifjutat li taghmel uzu Tghid li l-sustanza suspettata droga giet elevata u mghoddija lill-Ispettur Spiridione Drake li gie nfurmat rigward il-kaz. In kontro-ezami tghid li l-priguniera kienet qed tinzamm CCF. Ikkonfermat li rcevew telefonata minn CCF biex imorru jaghmlu strip search fuq Ma tafx minn ghand minn irceviet it-telefonata ghax Cemplitilha xi hadd mis-Special Response Team (SRT) parti mill- Tghid li kellha naqra xoghol u damet ma marret. Tghid li kienet wahedha meta marret fuq il-post u li Mary Abziyani u Carmen Bongiovanni huma ufficjali Tghid li kienu diga ghamlu l-istrip search fuqha. Cemplu biex jinfurmaw lil Pulizija li kien hemm persuna b'suspett ragjonevoli li kellha xi sustanza fuqha. tafx jekk dawn li ghamlu l-istrip search ottjenewx l-awtorizazzjoni tas-superjuri taghhom qabel ma ghamlu l-istrip search. Fir-rapport tal-Pulizija li jidher a fol 41 et seq u mmarkat bhala JG1 jinghad li 'Illum 03/11/2011 ghall habta ta 15:00hrs ircevejna telefonata mill facilita Korretiva ta Gamisi illi kien hemm persuna femminili Claire Laudi illi kienet marret biex tinvista lill priguniera u kien hemm suspett illi kellha xi sustanza illegali fuqha. Il-pulizija marret fuq il-post fejn tkellmet ma a/wsco Mary Abziyani fejn stqarret illi hi u wsco 6 Carmen Bongiovanni kienu ghamlu strip search lill Claire Carabez minhabba suspett li kellha xi haga illegali fuqha u waqt l-strip search rat bicca tissue fil parti genitali taghha . Hija kompliet tghid illi qalet lill claire Carabez illi kellha xi haga bajda mal parti taghha u din ippanikjat u riedet bil fors tohrog il-barra . Il-maggura tal habs Mary Abziyani stqarret illi infurmat l-ufficjal inkarigat minn tal SRT u intalbet l-assistenza tal-pulizija. Il-pulizija marret fuq il-post fejn tkellmet ma Claire Carabez u qaltilha illi ser jerga isirilha strip search ohra minhabba suspett ragionevoli li kellha xi sustanza illegali fuqha. Il-pulizija infurmata ukoll illi ahjar li tikkopera u waqt it-tficcija Clair Carabez minn jedda harget mill Hija giet infurmata illi tinsab taht arrest u inghatala id-dritt li tikkonsulta mal-avukat ta l-ghazla taghha, l-iema dritt hija irrifjutat li tghamel uzu minnu. Is-sustanza suspettata droga giet elevata u giet mghoddija lill L-spettur S.Zammit li gie infurmat rigward il-kaz, u min naha tieghu aktar stharrig ghadu ghaddej. F'dan il-kaz saret inkjesta magisterjali mis sinjurija taghha l-Magistrat Dr. Miriam Salifu LL.D. li fiha hatret lil spizjar Mario Bone, u Ps 465 D. Abela SOCO biex jghinuha f'din l- pulizija f'din l-investigazzjoni u investigazzjonijiet ghadhom ghaddejjin..' F'dan ir-rapport fejn jirrizulta l-kunjom 'Borg' gie koregut biex jaqra 'Farrugia', fejn tirrizulta li hemm firma u imnizzel 'WPS167'. Fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehdet WCO 6 Carmen Bongiovanni li qalet li ila taghmel dan ix-xoghol il-habs ghal sentejn u nofs. li fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) ghal habta tat-3:00pm ghajtitilha l-maggura biex jaghmlu strip search . Tghid li x'hin bdiet tinza, l-maggura Mary ssuspettat li kellha xi tissue. Talbieta biex taghtihieli, tghid li dak il-hin bdiet mbaghad ghajtet xi membri tal-SRT dak il-hin u mbghad ma tafx x'gara iktar. li hi ma ratiex din il-bicca tissue ghax 'mill-angolu li kont ma stajtx naraha. Ghax il- Pero jien smajt lill-maggur tghidilha Ma rat lil hadd jaghti xi haga lil xi hadd, tghid li x'hin regghu ghamlulha Fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehdet WCO Mary Abziyani li qalet li fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) giet ordnata mill-maggur Maria oo biex jaghmlu strip search ta' Claire Carabez. Tghid li l-istruzzjonijiet inghatalha mill-maggur Maria oo. tat-3:00 giet Claire Carabez u qaltilha li ser issirilha strip search u accettat u x'hin waslet f'certu posizzjoni, qaltilha biex iddur u titbaxxa u ratilha bicca tissue Gew u fosthom kien hemm CO 85 li cempel l-ghassa biex ninfurmaw fuq din il-haga. Wara xi nofs siegha giet WPS 167 u PC 154 u ghamilna rapport. U din qaltilha li ghandek aghtihuli. ghaddiet li kellha mill-parti taghha u taghtha f'idejn WPS 167.' Tghid li fit-tissue kien hemm tlett (3) bococ suspettati li kien fihom trab kannella. gharfet lill-imputata fl-awla. Tghid li l-imputata marret il-habs biex tara lil Elaine Meli Bugeja jekk kinitx taf lill-imputata qabel qalet li iva izda l-Avukat difensur oppona ghal mistoqsija. Mistoqsija jekk il-persuna li xehdet qabel kinitx prezenti wiegbet li iva kienu tnejn. Tghid li kien hemm WCO 6 Carmen Bongiovanni. li l-maggur Maria oo ma kinitx waqt l-istrip search, izda hadu l-istruzzjonijiet Mistoqsija jekk qaluliex qabel li sar l-istrip search li tista' tinkrimina ruhha u li qabel ma taghmel l-istrip search ghandha dritt tikkonsulta Avukat, wiegbet li le. Mistoqsija in ri-ezami jekk mhux wahda ghamlet strip search wiegbet li ghamlet hafna u qalet li bhala procedura meta ssir strip search ma jaghtuhom xejn dwar drittijiet. Qalet li 'Ahna nghidulhom li ser ssirilhom strip search u imbghad jaghzlu huma. Jistghu jirrifjutaw' Mistoqsija mill-Qorti x'jigri jekk jirrifjutaw qalek 'Jekk jirrifjutaw johorgu 'l barra mill-habs u jkollhom certu ammont ta' zmien ma jidhlux gol-habs sakemm Mistoqsija jekk Claire Carabez irrifjutatx, qalet li le. mill-Qorti 'fejn taf li ma rrifjutatx?' wiegbet 'ghax ma qaltlix lili. Mistoqsija kinitx hemm meta staqsietha riditx taghmel strip search wiegbet li Ghidtilha ser ssirlek strip search u qaltli iva'.' Hi kkonfermat li ma tatx l- Fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed l-Ispettur Dennis Cocks li xehed li dwar l-investigazzjoni li bdiet fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) kien hemm kemm kollega tieghu li kien qed jirrapprezenta d-distrett ghax fil-fatt grat fl-ghassa tieghu meta kien qed ilahhaq CCF, il-kollega tieghu l-Ispettur Spiridione Zammit u hu kien duty officer id-Drug Squad fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) u assistieh. f'dak l-istadju iktar bhala konsultazzjoni ghax fil-fatt l-ewwel stqarrija kien hadhielha Jghid li hemm stqarrija ohra li haduha fl-ufficju tax- xhud hu u l-Ispettur Camenzuli Drake. Jghid li regghu hadu l-istqarrija addizzjonali ghal raguni semplici li minn investigazzjonijiet ulterjuri tal-Ispettur Spiridione Zammit, irrizultalhom li apparantement kien hemm iktar minn okkazzjoni wahda fejn l-imputata Claire Carabez kienet dahlet id-droga ghal inmate u riedu jiccaraw dan u kienu bghatu ghaliha u Claire Carabez kienet marret minn jeddha. kienu regghu tawha d-dritt li tkellem avukat li hi rrifjutat u kienu tawha ukoll it- twissja li ghandha dritt ma twegibx u li dak kollu li tghid jitnizzel bil-miktub u jista jingieb bhala prova u effettivament rrilaxxat stqarrija lill-Ispettur Spiridione Drake Jghid li fuq din l-Istqarrija qed jgharaf il-firma tieghu, ta' Claire Carabez u l-firma tal-Ispettur Spiridione Zammit. Jghid li fl-istqarrija ammettiet li kien hemm iktar minn okkazzjoni wahda fejn hi dahhlet id-droga lil Elaine Mc Intyre Tghid li xi tlett (3) darbiet. In kontro-ezami jghid li ma ghamilx strip search, jghid li interrogaha xhur wara. Ikkonferma li l-prova ewlenija kienet is-sustanza li sabu fuq il-persuna taghha. jafx il-procedura tal-istrip search fil-habs. B'referenza ghal procedura ta' meta persuna tirrifjuta li jsirilha strip search hi u diehla l-habs li xehdet dwarha x-xhud ta' qabel jghid li minghalih li hekk hi pero biex ikollu konferma assolutu, jtellghu rapprezentant tal-habs. Dwar telefonata, jghid li 'Kien briefjani l-kollega l-Ispettur Spiridione Zammit', hu ma semax telefonati u lanqas jaf id-dati taghhom. Jghid li l- Ispettur Spiridione Zammit kien qed jaghmel l-investigazzjoni minn naha tieghu u hu ma setghax jassistieh fizikament fit-tlieta (3) ta' Novembru u fil-granet ta' qabel ghax kellu xoghol iehor u jghidlu kif sejrin l-investigazzjonijiet u semmielu li kien hemm xi telefonati u li sema' dawn it-telefonata imma jghid li hu ma semahomx. Mistoqsi jekk f'xi hin waqt l-interrogatorju semmaliex dawn it-telefonati, jghid li le. jghid li ma hass li kellu jsemmahomlha. Fis-seduta tad-disgħa (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed Dr Martin Bartolo Galea li qal li kien nominat mill-Magistrat Inkwerenti Dr Miriam Salifu sabiex johrog il-kontenut minn fuq cellular u jikseb call profile. Huwa prezenta r-relazzjoni Jghid li l-call profiles huma mmarkati bhala Dok Jghid li gie moghti filtered calls li saru minn CCF ta' Elaine Mc Intyre li huma Jghid li qed jirritorna l-filtered calls tad-detenuta Elaine Amodio ghandux warrant mill-Kummissarju tad-Data jew inghatlux tas-servizz sigriet jghid li dawn huma filtered calls tal-habs, mistoqsi jekk qalulux jekk ghandhomx permessi mill-awtoritajiet wiegeb li le huwa Skont il-verbal tas-seduta tad-disgha (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012) l- Avukat difensur tal-appellanta dak iz-zmien irregistra oggezzjoni ghal produzzjoni ta' Dok MB1 minhabba li 'dak li qed jigi deskritt bhala filtered calls, ittiehdu mill- awtoritajiet tal-habs u gew mgghoddija lill-espert li ghadu kemm appena xehed sabiex jkunu prodotti bhala prova f'din il-kawza b'mod illecitu u kontra l-ligi peress li dawn ttiehdu minhhajr l-approvazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti fosthom il-Kontrollur tad-Data u l- Ministru responsabbli mis-Servizzi Sigrieti'. Fis-seduta tad-disgha (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed Mario Muscat Doublesin li qal li ilu jahdem gewwa CCF ghal tlieta u ghoxrin (23) sena. fuq sigurta. Bhala procedura xehed li 'Meta persuna tigi biex taghmel vista, tmur fil- visiting area, tigi registrata jigifieri jehdulha isimha u hekk u hija u diehla, l-ufficjali li jkun hemm, min jaghmel updown search u jkun hemm kazi fejn nordnaw strip search. jkun hemm min jigi ordnat biex jaghmel stip search u din jew dan jirrifjuta, il-persuna terga tohrog 'l barra mill-habbs u ma tithalliex taghmel il-vista.' Mistoqsi mill-Qorti x'inhi l-procedura biex isir strip search, huwa kwota r- regolament 58(2) tar-Regolamenti tal-Habs li tghid 'Id-dritettur jista jordna li ssir tfittxija fuq kull persuna li tkun waslet biex zzur prigunier. Dik it-tfittxija ghandha ssir minn ufficjal tal-habs tal-istess sess bhal-vizitatur u ghandha tigi dokumentata f'registru isemmi f'regolament 52(9)'4 Huwa rrefera ghar-regolament 58(3) 'Kull persuna li tirrifjuta li tikxef l-identita taghha jew li toqghod ghall-ordni tad-direttur skond is-subregolament (2) ghandha tigi michuda l-permess biex taghmel iz-zjara.'5 Jghid li jekk ma toqghodx ghat tfittxija ghal strip search tigi michuda milli taghmel z- zjara lir-resident. Jaghmel referenza ghar-regolament 60 li jghid li 'Jekk id-direttur jkollu ghalfejn jissuspetta li visitarur jista jkun ikollu t-tendenza li jiddisturba s-sigurta, dixxiplina jew il-bon ordni tal-habs, huwa jista jipprojbixxi jew jissospendi z-zjara u jnehhi lill-visitatur mill-habs, waqt li jiddokumenta dak fir-registru msemmi fir-regolament 52(9).'6 Jghid li t-telefonati li jsiru minn inmates ikunu recorded kollha. Jghid li r-regolamenti jaghtuhom is-setgha li jistghu jisimghu x'inhu jinghad. In kontro-ezami jghid li hu ma kienx prezenti ghall-istrip search tal-imputata. Mistoqsi jekk '...inthom tghidulhom mela jekk ma tridx toqghod ghall-strip search, inti ma tistax toqghod ghaz-zjara, u pacenzja ohrog 'l barra, naqblu?' wiegeb 'Ezatt.' Mistoqsi jekk 4 Din il-Qorti tifhem li x-xhud ghamel beda jirreferi ghar-regolament 58(2) tal-legislazzjoni sussidjarja 260.03 li jaqra: Id-Direttur jista' jordna li ssir tfittxija fuq kull persuna li tkun waslet biex iżżur priġunier. Dik it-tfittxija għandha ssir minn uffiċjal tal-ħabs ta' l-istess sess bħall-viżitatur u għandha tiġi dokumentata fir-re[istru msemmi fir-regolament 52(9). 5 Din il-Qorti tifhem li x-xhud ghamel beda jirreferi ghar-regolament 58(3) tal-legislazzjoni sussidjarja 260.03 li jaqra: Kull persuna li tirrifjuta li tikxef l-identità tagħha jew li toqgħod għal ordni tad-Direttur skond is-subregolament (2) għandha tiġi miċħuda permess biex tagħmel iż-żjara. 6 Din il-Qorti tifhem li x-xhud ghamel beda jirreferi ghar-regolament 60 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 260.03 li jaqra 'Jekk id- Direttur ikollu għalfejn jissuspetta li vizitatur jista' jkollu t-tendenza li jiddisturba s-sigurtà, id-dixxiplina jew il-bon ordni tal-]abs huwa jista' jipprojbixxi jew jissospendi ż-żjara u jneħħi lill-viżitatur mill-ħabs, waqt li jiddokumenta dak il-fatt fir-reġistru msemmi fir- regolament 52(9)' qabel ma jaghmlu l-istrip search jaghtuhomx l-avviz wiegeb li 'Min jigi vizitaturi jekk ikunu ilhom hemm u f'dan il-kaz anke jkunu inmates, jafuhom dawn l-affarijiet.' setax jirrispondi jekk jaghtuhomx avviz qabel ma ssir l-istrip search ghax qal li ma Mistoqsi mill-Qorti '..Inti li inti in charge mis-security, taf jekk bhala regola, ara l-ewwel haga is-security ta' kull min jidhol il-habs, dak jaqa' taht il-kontroll tieghek hux hekk?' Jghid li ghandu nies inkarigati minn hemm isfel u trid tistaqsi lilhom. Jikkonferma li r-regolament huma legislazzjoni. Mistoqsi dwar min jista jwiegeb, jghid li hemm SCO Frans Briffa Wilson. Fis-seduta tad-disgha (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012) xehdet Oriana Rossitto, Registratur assenjat l-Magistrat Santa Luċija-Ann Carabez li prezentat process verbal numru 175/2012 redatt mill-Magistrat Dr Miriam Salifu u maghluq fil- hmistax (15) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) dwar sejba ta' tliet (3) boroz bi trab kannella suspetata droga fuq il-persuna ta' Claire Carabez li kienet vizitatur gewwa CCF fit-tieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) u stqarrija guramentata ta' Claire Carabez fl-erbgħa (4) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax il-Magistrat Miriam Salifu il-Magistrat Inkwirenti fl-erbgha (4) ta' Novembru tas- sena elfejn u hdax (2011) fejn ikkonfermat li lbierah ghal habta tal-5.00pm rrilaxxat stqarrija lill-Ispettur Spiridione Zammit. Hi kkonfermat li kienet hemm fuq l-ghazla taghha li tigguramenta l-istqarrija. Hija qablet li l-Ispettur Drake qabel ma bdiet tigguramenta l-istqarrija taghha twissija li ghandha dritt ma twegibx u taghha d-dritt Inqratilha l-istqarrija u l-Qorti infurmata li issa huwa c-cans li Fl-istqarrija qalet li timmagina li kien smack, mistoqosija mill-Qorti ghala timmagina li kien smack qalet li ghax ma rathomx u Elaine Mc Intyre qaltilha biex iggibilha hekk. Mistoqsija ghad-diskors ezatt qalet 'Gibli dik' u li hi fhemitha li ghad-droga li 'Fuq it-telefon tal-habs mhux ser titkellem car.' user tad-droga u taf li tiehu smack. Qalet li tafha barra, tafha qabel, ila tafha u li gieli ghamlitilha visti, gieli kellha telefonati ma Elaine Mc Intyre u li kienet l-ewwel darba li Meta l-Qorti kompliet taqralha l-istqarrija qalet li l-ewwel darba li haditilha u drabi ohra ma haditilhiex ghax ma kinitx tkun trid. Din id-darba tghid li 45 'dejqitni tiffitta'. B'referenza ghal 'skola' fl-istqarrija spjegat li tistudja l-Mcast. imfakra mill-Qorti 'diga tajtek il-caution li inti dan li qed tghid darba li tikkonfermah bil- gurament, jekk tinqabad tigdeb bi-gurament huwa reat ta' spergur punibbli bil-habs, qed Ikkonfermat li ma tafx min hi il-persuni li hadet id- droga minghandu, tghid li karozza Griza. Tghid li ma kelmitux, li ghandu xi 40, mistoqsija jekk twil? qasir? Wiegbet li gol-karozza kien u li xaghru imqaxxar. L- Ufficjal Prosekutur ikkonferma li ghandhom il-mobile tas-sinjura. Mistoqsija mill-prosekuzzjoni fuq liema tip ta' droga kienet il-habs wiegbet li fuq Tghid li ma ghandhiex problema bl- eroina issa u li ila li qatghet sena u hames (5) xhur. Tghid li kif harget mill-habs ezatt. L-ufficjal Prosekutur qalilha wkoll li qed jara l-ahhar mistoqsija fl-istatement mill-Qorti 'Mela gejt mistoqsija jekk tiffirmax dan l-istatement jidher li wegibt le pero dan l- istatement ffirmajtu, tkkonfermah inti? wiegbet iva. Ikkonfermat li kienet fl-istess division ta' Elaine Mc Intyre il-habs u kkonfermat li kien hemm okkazzjonijiet fejn Elaine Mc Intyre taghtha mid-droga taghha biex tfieq waqt li kienu l-habs fl-istess Mistoqsija kemm-il darba taghtha droga fil-habs wiegbet mhux hafna imma iktar minn darba. Mistoqsija jekk kintix Mhux dejjem', mistoqsija mill-Qorti 'Kont Iva jew le?' wiegbet mhux dejjem. droga li kienet taghtiha Ealaine Mc Intyre qalet li 'jew bis-sigaretti', mistoqsija jekk b'xi haga ohra apparti sigaretti, wiegbet li le. Mistoqsi dwar xi favuri ta' natura sesswali qalet li le. Tghid li dwar it-tehid ta' droga il-habs, kienu jibqghu goc-cella taghha l- Tghid li c-cella mhix kbira u ma tafx minn fejn kienet iggibha. Tghid li fejn titfa imsielet, tkun kaxxa zghira, affarijiet hekk. Mistoqsija kif kienu jikkonsmawha l- ismack billi jaharquha u l-foil minn tax-xirja. Mistoqsija jekk l-ismack kienx forma ta' trab, tikkonferma li forma ta' trab u tghid li kannella. Tghid li kien ikun go borza jew Mistoqsija kemm kienu tiehu u bhala ammont tghid li mhux xi hafna, forsi Mistoqsija mill-Qorti 'Minn dak li kienet taghtik, kemm stajt tiehu?' Mistoqsija jekk hi u Elaine Mc Intyre kienu jorqdu fl-istess cella wiegbet li le. Ma tiftakarx in-numru tac-cella li kienet Elaine Mc Intyre dak iz- zmien imma tal-kanutinera. Ma tafx minn kien ikun hemm fil- kamra ta' hdejn ta' Elaine Mc Intyre. qasir u qawwija hafna, fiha mara, xaghra qasir u ghajnejha kannella. Mistoqsija waqt li kienu l-habs hadux droga ohra apparti smack, qalet li le. Hi kkonfermat li dik li Giet mitluba tiffirma u taghmel id-data tal-lum. Fis-seduta tad-disgha (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed PS 465 Daniel Qoul li qal li fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) kien fl-atti ta' inkjesta dwar sejba ta' sustanza fuq Claire Carabez li kienet vizitatur gewwa Jghid li kien mitlub mill-Ispettur Drake biexx jaccedi gewwa l-ufficcju tieghu l-Fgura biex jiehu ritratti ta' xi qratas. Huwa esebixxa r-relazzjoni tieghu mmarkata Fis-seduta tad-disgha (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed ASCO Clint Muscat Doublesin li qal li huwa ufficjal inkarigat mill-control room tal-habs u ilu jaghmel dan ix-xoghol ghal tmien (8) snin. Ikkonferma li telephone calls jaqghu taht il- mansjoni tieghu. Jghid li ghal telefonati ghandhom apparat u jigu monitored jew Spjega li monitored jigifieri jismghuhom in real time. Jghid li jista' jismaha dak il-hin. Jghid ukoll li barra li tkun ghaddeja telefonata jista' jismaha, tigi awtomatikament Jghid li huwa possibli ghax jaqa taht ir-regolament 59 tal-Att Dwar il-Habs, Jghid li dan ir-regolament jghid li 'telephone calls by prisoners shall be 7 Din il-Qorti tifhem li x-xhud ghamel beda jirreferi ghar-reglament 59(1) tal-Legislazzjoni Sussidjarja 260.03 li jaqra ' It-telefonati li jsiru mill-priġunieri ghandhom ikunu skond il-ħtiġiet tas-sigurtà, dixxiplina u bon ordni fil-ħabs u għandhom jiġu kkunsidrati bħala privileġġ skond ir-regolament 13. Kull telefon fil-ħabs għandu jkun mgħammar b'apparat li jimmonitorja u jirrikordja konversazzjonijiet, u d-Direttur jista' jawtorizza s-smigħ intenzjonali ta' dawk il-konversazzjonijiet biex jissalvagwarda membri tal-pubbliku jew is-sigurtà jew sigurezza fil-ħabs, jew biex jimpedixxi l-promozzjoni ta' xi attività illegali.' Jghid li l-habs kollu jaf b'din il-procedura, mid-Direttu 'l-isfel sal-inqas ufficjal. li l-prigunieri jafu li huma recorded u monitored t-telefonati. Jghid li jafu ghax hemm Jghid li qeghdin f'kull divisiion li ghandhom l-habs, jghid li hemm hmistax-il division u hemm wahda f'kull division zgur. Jghid li barra li hemm recorded.'8 Mistoqsi kif inmates jistghu jikkomunikaw mal-esterm qal li ghandhom telephone box, tuza l-Easyline card biex iccempel. Jghid li inmate icempel fejn irid dment li jkun sentenzjat. F'kaz li jkun fuq arrest preventiv icempel biss lil minghandu Jghid li dawn il-card phones jinsabu f'kull division. ghandhom tnejn u hemm divisions lighandhom wahda, skond il-popolazzjoni tad- Jghid li fejn hemm division ta' 60 ruh hemm tnejn u fejn hemm division ta' 9 Jispjega li inmates ghandhom il-visti. Jghid li mhux suppost Mistoqsi mill-Qorti 'Voldieri jekk iridu jcemplu fuq mobile iridu juzaw il-card phone' wiegeb 'Iva'. Jghid li jistghu icemplu l-hin kollu bejn id- 9:30hr u jiqfu 12:15pm imbghad hemm mis-2:15pm sat-8:00pm. Mistoqsija jekk inmate ma ghandix flus kif tista' ccempel wiegeb li jew ma ccempilx u jekk forsi jkollha bzonn taqbad lil Avukat jew xi telefonata urgenti, hemm dipartiment tal- Inmate services u jista' jcempel minn hemm, ikkonferma li minn telephone normali u taht is-sorveljanza tal-ufficjal. Mistoqsi jikkonferma jekk dwar ic-CD prezentata, din l-informazzjoni ghaddieha id-direttur tal-habs lil Pulizija bis-sahha tal-artikolu citai. Wiegeb iva u spjega wkoll li meta l-pulizija titlob informazjzoni ta' telefonati u gieli anke CCTV recordings, issir request form indirizzata lid-Direttur u attention lilu ghax jghmilhom hu dawn u jipproducu dak li jkollhom bzonn il-pulzija. Jghid li jekk ikollhom bzonn recordings ta' gurnata, jaghtuhom ir-recordings ta' dik il-gurnata. Jispjega li jekk jispecifikaw ghalih ahjar ghax ikun aktar konciz peress li hemm id- Jghid li kellu request ghal dak inhar mill-Ispettur Spiridione Zammit 8 Din il-Qorti tifhem li x-xhud ghamel beda jirreferi ghar-regolament 59(2) tal-Legislazzjoni Sussidjarja 260.03 li jaqra 'Għandu jitwaħħal avviż fil-ħabs li jindika li kull konversazzjoni bit-telefon imsemmija fis-subregolament (1) tista' tiġi monitorjata jew irrikordjata.' L-appellanta prezentat nota dwar it-talba taghha ghall-isfilz tar-rapport ta' Dr Martin Il-prosekuzzjoni irrispondiet ghal din in-nota. Stante li kien hemm bdil tal-Magistrat sedenti, il-partijiet fis-seduta tas-sbatax (17) ta' April tas-sena elfejn u sbatax (2017) ezentaw lil Qorti milli terga tisma l-provi Permezz tad-digriet datat is-sbatax (17) ta' April tas-sena elfejn u tlettax (2013) il-Qorti cahdet it-talba ghall-isfilz tar-relazzjoni tal-espert Dr Martin Bartolo Galea u ddikjarat il-kontenut tal-istess relazzjoni bhala prova ammissibli f'dawn il-proceduri. kontra l-appellanta, li gew immarkati bhala CF1 u CF2. Fl-istess seduta xehed is-Supretendent Norbert Porter li ra s-sentenza tal-Qorti tal-Apell kriminali, Giordimaina Dakov Joseph Foo Thiang Jooi Pavanello li nghatat fis-17 ta' Marzu, 2005 fl-ismijiet 'Pul vs Claire Carabez' u gharaf lil Claire Carabez fl-awla. kien wiehed mill-Ispetturi investigattivi u li mexxa l-proskeuzzjoni quddiem il-Qorti Jghid li qed jgharaf is-sentenza bhala li nghat fil-konfront ta' Claire Jghid li kienet akkuzata bi traffikar u b'omicidju involontarju u jghid li li giet mehlusa mit-traffiikar fuq l-interpretazzjoni ta' ammistra u Fl-istess seduta tas-sbatax (17) ta' April tas-sena elfejn u tlettax (2013) xehed Frans Briffa Wilson li qal li gie mitlub jixhed dwar il-procedura tal-habs meta bniedem jinstablu xi Jghid li meta visitor jidhol gol-habs u jkollu xi haga fuqu, ma jistax jidhol Ma jistax jidhol jara lil hadd. Mistoqsi minghand minn din l- ordni trid terga tinghata qal li mill-awtorita tal-habs stess, 'Mill-kbarat'. In kontro-ezami jghid li xoghlu fil-habs jmexxi d-debituri fejn jidhlu l-hwejjeg u nies. Jghid li meta jirrifjutaw gieli telqu u gieli zammewhom u ma jidholx il-habs qabel tohrog ordni ohra. Mistoqsi 'Jigifieri int qed tghidli li kien hemm min rrifjuta u arrestajtuh?' Wiegeb 'Li kont fihom jiena personali jiena, meta nordna search u jitlaq'l barra, kont nghid lill-awtorita u naghtih kollox so and so u gol-habs ma jidholx' Mistoqsi 'Jigifieri l-massimu tal-konsegwnza tal-fatt li jiena nirrifjuta li inti taghmilli search, li jiena ma tippermettilix naghmel il-vista' wiegeb 'Le dak il-hin zgur Jghid li sakemm tohrog ordni ohra ma tidholx gol-habs. Mistoqsi 'Inthom qabel ma taghmluhom is-search, tghidulhom x'inhi l-konsegwenza jekk huma jirrifjutaw?' Wiegeb li 'Le le m'ghandix ghalfejn nghidilhom jiena, nghidilhom jekk Jekk triffijuta dak il-hin jiena inzomm kollox u jekk insibilha l-ogett inzomm kollox.' Jghid li 'Nghid ghalija jiena ghamilt spezzjonijiet. visitatur u nghidlu jekk ser insiblek xi haga mhux ser tidhol hawn jew so and so'. mill-Qorti 'Inthom qabel taghmlu search tinfurmawh lil dak li jkun li ghandu dritt jirrifjuta is-search imma li jekk jirrifjuta ma jithalliex jidhol?' Meta jigi visitatur gol-habs u meta jidhol gol-kamra u ser naqbad nispezzjonah, gieli naghmlu up down u gieli naghmlu strip search. Meta nigu biex nispezzjonaw u jghidli jew tghid lill-ufficjala ma rridx, hemm hekk imbghad isir il-kelma le li Mistoqsi mill- Qorti 'Jigifieri inthom tistennew biex taraw kif ser jirreagixxi l-individwu l-ewwel.' allahares kull min jidhol jghidilna le.' Bhala standard inthom, iva jew le, qabel ma taghmlu strip search ma tghidulhomx li jekk iridu jistghu jirrifjutaw?' Wiegeb 'Le ma nistax nghidilha hekk jien. Jekk nghidilha ser tirrifjuta jiena ser nigi li jiena bghattha 'l barra'. In ri-ezami ikkonferma li gieli ra r-regolamenti tal-habs. Jghid li bhala ufficjal tal- habs jaghtuh il-poter li jaghmel strip search. Li jekk isib oggett mill-ewwel jghajjat pulizija biex jigi jaghmel raport. Mistoqsi jekk is-search issirx fil-habs jew fuq il- bankina, qal li fil-habs. Jikkonferma li l-visitatur ikun diga dahal fil-konfini tal-habs. Mistoqsi jekk gieli qara regolameti tal-habs fejn ufficjali tal-habs, gwardjam jaghtuh poteri ezekuttivi bhala ma ghandha l-pulizija ezekuttiva gol habs wiegeb li iva gol- habs ghandek id-dritt li zzommu individwu jekk issiblu l-oggett. Mistoqsi 'Meta taghmel tfittxija inti taghmilha hekk kapriccozament ghax m'ghogbkx il-wicc Fil-qawwa tan-nies gieli ghamilna' Mistoqsi fuq liema bazi jiddeciedi li jaghmel strip search jghid li ghax ikun hemm bzonn li jsiru. Jghid li tohrog ordni li ssir strip search. 'Ghax ikun hemm inmate qed jistennew xi haga u jkunu jafu u ahna nidhlu ghaliha'. Jikkonferma li s-suspett tieghu jizdied jekk tirrifjuta. Mistoqsi x'jigri meta ikun hemm min jirrifjuta li jaghmel strip search qal li 'Jitlaq. Jintalab jitlaq'. Jghid li gieli gew ufficjali tal-pulizija jistennew lill- In kontro-ezami ulterjuri jghid li huwa maggur tal-habs, jghid li dawk li jaghmlu strip search barra huma gwardjani. B'referenza ghal guard room, jikkonferma li Fis-seduta tat-tlieta (3) ta' Mejju tas-sena elfejn u tlettax (2013) xehdet SWCO Maria oo fejn mistoqsija dwar search f'2011 qalet li ezattt ma rat xejn. Qalet li kien hemm gwardjana li kellha suspett li bdiet tghid li ma bdewx jghogbuha kif bdew jaghmlu il-prigunieri. Qalet 'Imbghad skoprejna li Elaine Mc Intyre kellha vista dak inhar u ghidtilhom mela min jigi ghamlulhom strip search. Filfatt jiena lanqas kont hemm imbghad ghax jiena kien sarli l-hin tieghi biex nitlaq. Meta jigifieri grat jiena kemm ordnata biss strip Tikkonferma li ma kinitx hemm waqt l-istrip search. kellha taghti dik l-ordni qalet ghax kien hemm gwardjan u bdiet tghid li mhux qed joghgbuha u giet tghid lilha u qaltilha biex jagmlulhom strip search. Tghid li l- gwardjana hi Antonia Spiteri Jones, li ma ghandhiex maghhom. Mistoqsija ghaliex ma bdewx joghgbuha, qalet li l-hin kollu dehlin fit-telephone box u qieghda anzjuza, tghid li skoprew li ghal persuna wahda kienet il-vista, ghal Elaine. Qalet li inmates intitolati ghal telefonata, icemplu lil min ikollhom il-permess li jigi jarahom. B'referenza ghal Elaine Sari xehdet li 'U din il-hin kollu bdiet ticcekkja u tghidilna araw jekk ma gietx jew araw hekk' Qalet li dan ma sematux izda qaltilha l-gwardjana u ghalhekk qaltilhom li jekk hemm dan is-suspett jaghmlu strip search lil min jigi jaraha. Qalet li qas kienu jafu minn ser jigi jaraha. It-telephone box qieghda fid- In kontro-ezami ikkonfermat li ma kinitx prezenti ghall-istrip search imma gieli Mistoqsija 'Gieli ghidtulhom jekk inti ma tippermetix li ssir strip search, Fis-seduta tat-tlieta (3) ta' Mejju tas-sena elfejn u tlettax (2013) xehed CO Frans Agius li prezenta vera kopja tal-ahhar vizitatura mmarkata bhala Dok FA li saret mit-3.11. Jghid li vista lil Elaine Mc Intyre minn Claire Carabez u kienet ikkancellata fit-3 ta' Mistoqsi 'Mela inti kelleb ggib il-visti ta' Elaine Mc Intyre mit-3 ta' Novembru 2011 sat-3 ta' Jannar 2012' wiegeb li iva u li l-ahhar wahda li saret ta' ommha u Ikkonferma li ghalkemm Elaine Mc Intyre hija mnizzla bhala visitor, huwa zball ghax Ikkonferma li huma folji minn kotba differenti, kotba tal-visitaturi. minn dik id-data sa din id-data Claire Carabez ma giet qatt. Qal li vista wahda hi Li giet ikkancellata hija tat-3 ta' Novembru 2011. Fis-seduta tas-sitta (6) ta' Novembru tas-sena elfejn u tlettax (2013) xehed l-Ispizjar Qal li kien gie appuntat minn dak iz-zmien il-Magistrat Dr Miriam Salifu biex jaghmel analizi fuq dokument wiehed nhar it-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011). Jghid li d-dokument kien jikkonsisti minn tliet boroz tal-plastic bi trab kannella fihom li rrizulta li t-trab kannella kien fih is-sustanza eroina. piz kin ta' 2.70 grammi u l-purita kienet ta' 27.2%. Mistoqsi 'Il-konsum, street wise, pakkett normali tal-eroina fit-triq huwa simili bhala konsum ta' pakkett eroina gewwa CCF? hemm xi differenza jew le?' Wiegeb 'Normalment il-weight tal-qartas ikun izghar u jkun f'ammont inqas' B'refereznza ghat-triq qal li jkun '0.1 grams' u mistoqsi jekk go CCF ikun inqas il-piz wiegeb li iva ikun inqas il-piz. boroz x'jaghtuh x'jifhem jekk for personal use wiegeb li jista jkun iva u jista jkun le. Fis-seduta tal-ewwel (1) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) xehdet Acting Major Mary Abziyani in kontro ezami li kkonfermat li fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) kienet acting major. Qalet li kienet fil-female section. Mistoqsija 'Hi x'kienet dakinhar' wiegbet 'Visitor', tghid li giet ordnata mill-Maggur Maria oo biex ssir strip search u kienu hi u WCO 6 u x-xhud qaltilha 'ha ssirlek Mistoqsija jekk saqsietx xi jkunu l-konsegwenzi jekk hi tirrifjuta wiegbet li 'Le m'ghidtilhiex', tghid li lanqas li kienet maghha ma qaltilha. Mistoqsi x'jigri jekk tirrifjuta, qalet li titlaq l barra u ghal certu ammont ta' zmien ma tidholx fil-habs. In kontro-ezami mistoqsija jekk hemm xi haga fil-habs tindika certu struzzjonijiet lil min jigi jara lil inmates, qalet li m'hemmx miktub. lil min ikun ie jaghmel il-visit wiegbet fin-negattiv. Mistoqsija mill-Qorti inti ma tinfurmahomx li jistghu jirrifjutaw' wiegbet 'Le ma nghidilhomx'. lanqas tghidilhom li jekk jirrifjutaw jistghu jitilqu' wiegbet 'Le lanqas'. Fis-seduta tas-sittax (16) ta' Mejju tas-sena elfejn u sittax (2016) xehed Supt Dennis Farrugia Randon li l-kaz inbeda fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011), komplew bl-investigazzjonijiet taghhom, hassew li kienu f'posizzjoni li jressquha f'dik id-data li hemm fuq l-akkuza. Ikkonferma li c-charges inhargu fit-tnejn (2) ta' Marzu. Qal li jgibu l-kunsens minghand l-Avukat Generali u malli jkollhom l-karti jipprezentaw ic-charge u l-istatement, fedina penali u c-certifikat tat- Ikkonferma li l-ewwel igibu l-kunsens minghand l-Avukat Generali. il-kunsens jinghata abbazi tal-investigazzjonijiet li jkunu ghamlu u c- charges li nkunu ser nohorgu kontra l-persuna. Spjega li fejn jidhlu citazzjonijiet Jghid li meta jkollhom prezentata b'arrest, jkellmu direttament lil AG juruh il-karti li jkollhom u jaghtuhom l-kunsens u jipprezentaw id-dokumentazzjoni biex jinfetah il-file wara i jkun taghhom il-kunsens. Mistoqsi jekk l-istqarrija tal-ewwel (1) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) kinitx tifforma parti mill-atti li ra l-Avukat Generali meta ta l-kunsens tieghu qal 'Ma nistax Jien lill-AG rrid naghtih stqarrija'. Mistoqsi ghala fl-istqarrija ma nghatatx il-caution fi-bidu nett li kellha dritt tkellem avukat wiegeb li tawilha. Mistoqsi ghala 'Fl-istqarrija proprja kif titlob il-ligi, ghaliex m'hemmx il-formola sagrosanta li tghid il-ligi? Mhux wara' wiegeb li ma hass li kellu jaghmel dik il-formola. Fis-seduta tat-tmienja u ghoxrin (28) ta' Ottubru 2017, gie prezentat certifikat mahrug minn Dr Joseph Bartolo Bondin. Il-prosekuzzjoni iddikjarat li ma ghandha l-ebda oggezzjoni fir-rigward tal-prezentata tac-certifikat u i ma hemmx i-htiega li jixhed Dr Joseph Bartolo Bondin sabiex jikkonferma l-istess. L-Avukat difensur talab l-isfilz tar-rapport tal-espert Dr Martin Bartolo Galea fid-dawl tas- sentenza tal-appell datata d-disgha u ghoxrin (29) ta' April tas-sena elfejn u sittax Fis-seduta tat-tmiena u ghoxrin (28) ta' Ottubru tas-sena elfejn u sittax (2016) xehed Josef Ruan-Eiam li qal li qed jixhed in rapprezentanza ta' MCAST Institute of Business Jghid li huwa d-Direttur ta' dan l-istitut. Spjega li bdiet bhala extended diploma in business bejn is-sena elfejn u disgha (2009) u s-sena elfejn u hdax (2011) u imbghad ghamlet sentejn higher national diploma in business u spiccat Jghid li maghhom mhux qed tkompli studji, li level 6 huwa l-ahhar livell li setghet. Xehed li lestiet il-kors fl- elfejn u erbatax (2014) u gradwat. Ikkunsidrat; Illi in breve, il-fatti huma s-segwenti: Illi nhar it-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) SWCO Maria oo kienet tat ordni sabiex issir strip search fuq il-persuna li kellha tigi zzur il- priguniera Elaine Mc Intyre wara li giet infurmata minn gwardjana li Elaine Mc Intyre Illi hekk kif l-appellanta marret biex izzur lil priguniera Elaine Mc Intyre il-Facilita' Korrettiva ta' Kordin nhar it-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) giet infurmata li kien ser isirilha strip search u waqt din l-istrip search kif WCO Mary Abziyani qaltilha biex ddur u titbaxxa, rat bicca tissue suspettata11; 9 Skont is-sentenza hawn appellata l-Avukat difensur tal-appellant kien qieghed jirreferi ghas-sentenza fl-ismijiet Joseph Bullock Sestito vs Av. Beppe Snoussi Nathan noe 10 Kif jirrizulta mix-xhieda ta' SWCO Maria oo ta' nhar it-3 ta' Mejju, 2013 11 Kif jirrizulta mix-xhieda ta' WCO Mary Abziyani ta' nhar it-30 ta' Marzu, 2012 Illi gew infurmati s-Special Response Team (SRT) fejn intalbet l-assistenza tal- CO 85 cempel l-Ghassa u gew il-Pulizija. 167 talbet lill-appellanta biex taghtiha li ghandha u l-appellanta ghaddiet li kellha mill-parti taghha u taghtha f'idejn WPS 17746; Irrizulta li din kienet droga suspettata eroina13; Illi ttiehdet l-ewwel stqarrija fejn l-appellanta ammetiet li kellha droga sabiex tghaddiha lil priguniera Elaine Mc Intyre wara diversi talbiet ta' din il-priguniera; Sussegwentement wara li saru l-investigazzjonijiet, fit-tieni stqarrija, l-appellanta kienet ammetiet li kien hemm okkazzjonijiet ohra fejn hi dahlet id-droga il-Facilita' Korrettiva ta' Kordin u ghaddieta lil priguniera Elaine Mc Intyre; Illi nhargu l-akkuzi indikati fil-konfront tal-appellanta. Ikkunsidrat; konsiderazzjoni. Illi l-ewwel aggravju jirrigwarda l-istqarrijiet moghtija mill-appellanta fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u ħdax (2011) u ohra moghtija nhar l-ewwel (1) ta' Marzu L-appellanta tghid li ma ghandhomx jittiehdu in L-appellanta tissottometti li l-kaz gie msejjes principarjament fuq l-istqarrijiet moghtija mill-appellanta fejn fl-ebda wahda minnhom ma inghatat l-opportunita' illi jkollha l-avukat prezenti waqt l-interrogazzjoni peress illi l-ligi f'dak iz-zmien ma kienetx tippermetti dan u ghalhekk dawn l-istess stqarrijiet huma lezivi ghad- drittijiet fundamentali kif sanciti fl-Artikolu 6 tal-konvenzjoni Ewropea tad-drittijiet tal-Bniedem u tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Mala. Illi d-dritt ghall-assistenza legali waqt l-interrogatorju f'investigazzjoni tal-Pulizija ma kienx jezisti meta ttiehdu l-istqarrijiet f'Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) u f'Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012). gurisprudenza ssottomettiet li l-istqarijiet rilaxxati minnha huma inammissibli u m'ghandha ssir l-ebda referenza ghalihom u dan peress li ttiedu minghajr mal- 12 Kif jirrizulta mix-xhieda ta' WCO Mary Abziyani ta' nhar it-30 ta' Marzu, 2012 13 Skont ma jirrizulta mir-rapport tal-Ispizjar Mario Bone a fol 192 et seq. appellanta kellha d-dritt li jkollha prezenti l-avukat maghha u dan jikkostitwixxi lezjoni tad-drittijiet fundamentali taghha senjatament id-drittijiet taghha ghal smiegh Illi d-Direttiva 2013/48/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta' Ottubru 2013 dwar id-dritt ta' ac c ess għas-servizzi ta' avukat fi proc edimenti kriminali u fi proc edimenti ta' mandat ta' arrest Ewropew, u dwar id-dritt li tig i infurmata parti terza dwar ic -c aħda tal-liberta u d-dritt għal komunikazzjoni ma' partijiet terzi u mal-awtoritajiet konsulari, matul ic -c aħda tal- liberta fl-artikolu 3 tiprovdi: Id-dritt ta' ac c ess għas-servizzi ta' avukat fi proc edimenti kriminali L-Istati Membri għandhom jiz guraw li l-persuni suspettati u akkuz ati jkollhom id-dritt ta' ac c ess għas-servizzi ta' avukat f'ħin u b'mod li l-persuni konc ernati jkunu jistgħu jez erc itaw d- drittijiet tagħhom ta' difiz a b'mod prattiku u b'mod effettiv. Il-persuni suspettati jew akkuz ati għandu jkollhom ac c ess għas-servizzi ta' avukat mingħajr dewmien z ejjed. Fi kwalunkwe kaz , il-persuni suspettati jew akkuz ati għandu jkollhom id-dritt ta' ac c ess għas-servizzi ta' avukat mill-mument l-aktar qrib minn dawn li g ejjin: g udizzjarja; (a) qabel ma jig u interrogati mill-pulizija jew minn awtorita oħra tal-infurzar tal-lig i jew (b) mat-twettiq minn awtorita ta' investigazzjoni jew awtorita kompetenti oħra ta' att investigattivi jew att ieħor ta' g bir ta' provi skont il-punt (c) tal-paragrafu 3; (c) mingħajr dewmien z ejjed wara c -c aħda tal-liberta ; (d) fejn g ew imħarrka biex jidhru quddiem qorti li għandha g urisdizzjoni f'materji kriminali, fi z mien debitu qabel ma jidhru quddiem dik il-qorti. Id-dritt ta' ac c ess għas-servizzi ta' avukat għandu jimplika dan li g ej: (a) L-Istati Membri għandhom jiz guraw li persuna suspettata jew akkuz ata jkollha d-dritt li tiltaqa' fil-privat u tikkomunika mal-avukat li jirrapprez entaha, inkluz qabel interro- gazzjoni mill-pulizija jew minn awtorita oħra tal-infurzar tal-lig i jew awtorita g udizzjarja; (b) L-Istati Membri għandhom jiz guraw li l-persuna suspettata jew akkuz ata jkollha d-dritt li l-avukat tagħha jkun prez enti u jippartec ipa b'mod effettiv Tali partec ipazzjoni għandha tkun konformi mal- proc eduri taħt il-lig i nazzjonali, dment li tali proc eduri ma jippreg udikawx l- ez erc izzju effettiv u l-essenza tad-dritt konc ernat. matul interrogazzjoni, il-fatt li saret tali partec ipazzjoni għandu jig i rreg istrat bl-uz u tal-proc edura ta' reg istrar f'konformita mal-lig i tal-Istat Membru (c) għandhom, minn tal-inqas, ikollhom id-dritt li l-avukat tagħhom jattendi għall- avvenimenti investigattivi jew l-attita' g bir ta' provi li g ejjin,fejn dawk l-atti huma previsti fil-lig i nazzjonali u jekk il-persuna suspettata jew akkuz ata hija meħtieg a jew permessa li tattendi l-att konc ernat: (i) ringieli ta' persuni għall-identifikazzjoni; (ii) konfrontazzjonijiet; (iii) rikostruzzjonijiet sperimentali tax-xena tar-reat kriminali. L-Istati Membri għandhom jimpenjaw ruħhom li jagħmlu l-informazzjoni g enerali disponibbli biex jagħmluha fac li għall- persuni suspettati jew akkuz ati li jsibu avukat. Minkejja d-dispoz izzjonijiet tal-lig i nazzjonali dwar il-prez enza obbligatorja ta' avukat, l- Istati Membri għandhom jagħmlu l- arrang amenti meħtieg a biex jiz guraw li l-persuni suspettati jew akkuz ati li jinc aħdu mil-liberta tagħhom ikunu f'poz izzjoni li jez erc itaw b'mod effettiv id-dritt tagħhom ta' ac c ess għas- servizzi ta' avukat, sakemm ma jkunux irrinunzjaw dak id- dritt f'konformita mal-Artikolu 9. Huwa f'c irkostanzi ec c ezzjonali u biss fl-istadju ta' qabel il- kawz a li l-Istati Membri jistgħu jidderogaw temporanjament mill-applikazzjoni tal-punt (c) tal-paragrafu 2 fejn id- distanza g eografikament 'il bogħod ta' persuna suspettata jew akkuz ata tagħmilha impossibbli li jig i z gurat id-dritt ta' ac c ess għas- servizzi ta' avukat mingħajr dewmien z ejjed wara li persuna tkun inc aħdet mil-liberta tagħha. F'c irkostanzi ec c ezzjonali u biss fl-istadju ta' qabel il- kawz a, l-Istati Membri jistgħu jidderogaw temporanjament mill-applikazzjoni tad-drittijiet previsti fil-paragrafu 3 sakemm dan ikun ig g ustifikat fic -c irkostanzi partikolari tal-kaz , abbaz i ta' waħda mir-rag unijiet konvinc enti li g ejjin: (a) fejn hemm ħtieg a urg enti li jkunu evitati konsegwenzi negattivi serji għall-ħajja, il- liberta jew l-integrita fiz ika ta' persuna; (b) fejn l-azzjoni immedjata mill-awtoritajiet investigattivi tkun essenzjali biex jig u evitati li l-proc edimenti kriminali jig u pperikolati b'mod sostanzjali. sottolinear mizjud) L-artikolu 9 ta' din id-Direttiva dwar ir-rinunzja jiprovdi li Mingħajr preg udizzju għal-lig i nazzjonali li teħtieg il- prez enza jew l-assistenza obbligatorja ta' avukat, l-Istati Membri għandhom jiz guraw li, fir-rigward ta' kwalunkwe rinunzja ta' dritt imsemmi fl-Artikoli 3 u 10: (a) il-persuna suspettata jew akkuz ata tkun ingħatat, bil-miktub jew bil-fomm, informazzjoni c ara u suffic jenti b'lingwag g semplic i u li jinftiehem dwar il-kontenut tad-dritt konc ernat u l- konsegwenzi possibbli tar-rinunzja għalih; u (b) ir-rinunzja tingħata volontarjament u b'mod inekwivoku. Ir-rinunzja, li tista' ssir bil-miktub jew bil-fomm, għandha tig i rreg istrata, kif ukoll ic - c irkostanzi li fihom tkun ingħatat ir- rinunzja, bl-uz u tal-proc edura ta' reg istrar f'konformita L-Istati Membri għandhom jiz guraw li l-persuni suspettati jew akkuz ati jistgħu jirrevokaw ir-rinunzja sussegwentement fi kwalunkwe stadju matul il-proc edimenti kriminali u li huma jig u infurmati b'dik il-possibbilta . Tali revoka għandu jkollha effett mill-mument li ssir. It-trasposizzjoni ta' din id-Direttiva fil-ligi ta' Malta sehhet permezz tal-Att Nru LI Din il-Qorti taghmel referenza senjatament ghall-artikolu 355AUA(2) tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li: Il-persuna suspettata jew akkużata għandu jkollha aċċess għal avukat mingħajr ebda Fi kwalunkwe eventwalità, il-persuna suspettata jew akkużata għandu jkollha aċċess għal avukat mill-mument li sseħħ l-ewwel waħda minn dawn il-ġrajjiet: (a) qabel ma tkun interrogata mill-Pulizija Eżekuttiva jew minn awtorità oħra għall-infurzar tal-liġi jew awtorità ġudizzjarja fir-rigward tat-twettiq ta' reat kriminali; (b) mat-twettiq minn awtoritajiet investigattivi jew awtoritajiet kompetenti oħra ta' xi att ta' natura investigattiva jew att ta' kollezzjoni ta' evidenza oħra skont is-subartikolu (8)(e); (ċ) mingħajr ebda dewmien wara li tkun ġiet imċaħħda l-libertà; (d) meta tkun ġiet imħarrka sabiex tidher quddiem qorti ligħandha ġurisdizzjoni f'materji kriminali, f'qasir żmien qabel ma titressaq quddiem dik il-qorti. L-artikolu 355AUA(8) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta li jaqra: Id-dritt ta' aċċess għal avukat għandu jfisser dan li ġej: (a) il-persuna suspettata jew akkużata, jekk tkun għażlet li teżerċita d-dritt tagħha għall- assistenza legali, u l-avukat tagħha, għandhom ikunu infurmati bl-allegat reat li għalih il- persuna suspettata jew akkużata ser tkun interrogata. Dik l-informazzjoni għandha tingħata lill-persuna suspettata jew akkużata qabel ma tibda l-interrogazzjoni, liema ħin m'għandux ikun inqas minn siegħa qabel ma tibda l-interrogazzjoni; (b) il-persuna suspettata jew akkużata għandu jkollha d-dritt li tiltaqa' u tikkomunika fil- privat mal-avukat li jirrappreżentaha, inkluż interrogazzjoni minn qabel mill-pulizija jew minn awtorità oħra ta' infurzar tal-liġi jew awtorità ġudizzjarja; (ċ) il-persuna suspettata jew akkużata għandu jkollha d-dritt li l-avukat tagħha jkun preżenti u jipparteċipa b'mod effettiv fl-interrogazzjoni. Dik il-parteċipazzjoni tista' tiġi regolata skont proċeduri li l-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja jista' jistabbilixxi permezz ta' regolamenti, hekk iżda li dawk il-proċeduri ma 14 Senjatament permezz tal-artikolu 355AT(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jippreġudikawx l-eżerċizzju effettiv u l-essenza ta' dak id-dritt konċernat. avukat jipparteċipa fl-interrogazzjoni, il-fatt li kien hemm dik il-parteċipazzjoni għandu jkun irreġistrat permezz tal-użu fejn, fl-opinjoni tal-intervistatur, hu possibbli ta' mezzi awdjoviżwali skont il-paragrafu (d): Iżda d-dritt tal-avukat li jipparteċipa b'mod effettiv ma għandux jinftiehem bħala dritt tal- avukat li jostakola l- interrogazzjoni jew li jissuġġerixxi tweġibiet jew reazzjonijiet oħra għall-interrogazzjoni u kull mistoqsija jew rimarka oħra mill-avukat għandha, ħlief f'ċirkostanzi eċċezzjonali, issir wara li l-Pulizija Eżekuttiva jew awtorità oħra investigattiva jew awtorità ġudizzjarja jkunu ddikjaraw li ma għandhomx aktar mistoqsijiet; (d) l-interrogazzjoni, it-tweġibiet kollha li jingħataw għaliha u l-proċeduri kollha relatati mal- interrogazzjoni tal-persuna suspettata jew akkużata, għandhom fejn, fl-opinjoni tal- intervistatur, hu possibbli jkunu rrekordjati b'mezzi awdjoviżwali u f'dak il-każ għandha tingħata kopja tagħhom lill-persuna suspettata jew akkużata wara li tkun intemmet l- interrogazzjoni. Kwalunkwe recording għandu jkun ammissibbli bħala prova, sakemm il- persuna suspettata jew akkużata ma tallegax u ma tagħtix prova li r-recording mhuwiex ir- recording oriġinali u li dan ġie mbagħbas. M'hemmx għalfejn issir traskrizzjoni tar-recording meta tkun użata fi proċeduri fil-qorti tal-ġustizzja ta' ġurisdizzjoni kriminali, lanqas ma hemm bżonn tal-firma tal-persuna suspettata jew akkużata f'dikjarazzjoni bil-miktub li tkun saret wara l-konklużjoni tal-interrogazzjoni ġaladarba l-mistoqsijiet u t-tweġibiet kollha, jekk hemm, ikunu ġew irrekordjati fuq mezzi awdjoviżwali; (e) il-persuna suspettata jew akkużata għandu jkollha d-dritt li l-avukat tagħha jattendi għall- atti investigattivi jew ġbir ta' evidenza jekk il-persuna suspettata jew akkużata jeħtiġilha jew ġiet permessa li tattendi għall-att konċernat: (i) ringiela ta' persuni suspettati għal finijiet ta'identifikazzjoni; (ii) konfrontazzjonijiet; (iii) rikostruzzjonijiet tax-xena tad-delitt. Filwaqt li l-artikolu 355AUG tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta rigwardanti r- rinunzja jaqra: (1) Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet ta' dan is-Sub-titolu li jeħtieġ il-preżenza mandatorja jew assistenza ta' avukat, fir-rigward ta' kwalunkwe rinunzja ta' dritt imsemmi fl-artikoli 355AUA u 355AUH: (a) il-persuna suspettata jew akkużata għandha tingħata, verbalment jew bil-miktub, informazzjoni ċara u suffiċjenti b'lingwa sempliċi u li tinftiehem dwar il-kontenut tad-dritt ikkonċernat u l-konsegwenzi possibbli f'każ li ssir rinunzja għalih; (b) ir-rinunzja għandha tingħata volontarjament u b'mod inekwivoku. (2) Ir-rinunzja, li tista' ssir bil-miktub jew verbalment, għandha tkun reġistrata kif ukoll iċ- ċirkostanzi li fihom tkun saret ir-rinunzja, bl-użu ta' kwalunkwe proċedura ta' rekordjar (3) Il-persuna suspettata jew akkużata tista' tirrevoka r-rinunzja sussegwentement fi kwalunkwe stadju waqt il-proċeduri kriminali, u għandha tkun infurmata dwar din il- Dik ir-revoka għandu jkollha effett biss mill-mument li tkun saret. permessa bil-liġi. Ikkunsidrat; Illi meta sehh il-kaz odjern, il-ligi ma kienitx tipprovdi d-dritt li persuna suspetta jew arrestata jkollha assistenza legali matul l-interrogazzjoni. Skont l-istqarrija mmarkata bhala SZ1 li tidher a fol 28 tal-process li nghatat fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) l-appellant inghatat it-twissija li tirrizulta fil-bidu tal-istqarrija 'Twissija moghtija mill-Ispettur Spiridione Zammit fil-presenza ta' WP167 J. Grech li m'intix obbligat li titkellem sakemm ma tkunx tixtieq li titkellem, imma dak li tghid jista' jingib bi prova, wara li gejt moghti d-dritt li stajt tikkonsulta jew tigi assisti mill-Avukat jew prokuratur Legal tal-fiducja tieghek u int ghazilt li ma tixtieqx tikkonsulta jew tigi assistit.' Fl-istess stqarrija jirrizulta ukoll is-segwenti: M. Fhimtha t-twissija li ghadni kemm nghidlek? M. Tikkonferma li nghatajt id dritt li tikkonsulta ma' avukat qabel l-interrogatorju u int ghazilt li ma tixtiex tinkkonsulta ma ebda avukat,? Fl-istess stqarrija l-appellanta giet mistoqsija 'Tiffirmah dan l-istatemant' u hemm imnizzel 'Le' pero' din l-istqarrija tirrizulta ffirmata. Fl-ahhar ta' din l-istqarrija hemm imnizzel 'Niddikjara li din l-istqarrija ghamiltha jien volontarjament u ma gietx imgielgha b'theddid jew biza', jew b'weghdiet jew bi twebbil ta' xi vantagggi, u wara li nqratli naghzel li niffirmaha' Quddiem il-Magistrat Inkwirenti Dr Miriam Salifu fix-xhieda moghtija mill- appellanta kif jidher fil-process verbal, l-appellanta mistoqsija mill-Qorti 'Illum qeghda hawn ghax fuq ghazla tieghek ghazilt li tigguramenta l-istqarrija, naqblu?' Il-Qorti provdiet li 'Infakkrek li l-Ispettur Zammit qabel ma bdejt tigguramenta l- istqarrija, tak twissija li ghandek dritt ma twegibx u tak ukoll id-dritt tal-assistenza legali, Wiegbet 'Naqbel' Filwaqt li fl-istqarrija addizzjonali a fol 31 ossia dik tal-ewwel (1) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) hemm imnizzel '"M'intix obligata li titkellem sakemm ma tkunx tixtieq li titkellem, imma dak li tghid jista' jingieb bi prova"' Fil-bidu gie mistoqsi s- M: nghid sew li int fit-3 ta Novembru 2011 irrilaxajt stqarrija volontarja fl-ufficju ta l- ispettur S Zammit tal-Fgura fejn fiha ammettejt li kont dahhalt madwar 3.8 grammi eroina lill certa Elaine Mc Intyre li prezentment qeghda tiskonta sentenza ta habs ? M. nghid sew li int dik l-istqarrija kont igguramentajtha wkoll quddiem il-magistrat ta l- Wara mistoqsijiet ohra giet mistoqsija: segwenti: M: nghid sew li qabel ma bdejna inkellmuk jien w l-ispettur Zammit int gejt mistoqsija ghal darba ohra jek ridtx tikkonsulta ma avukat jew prokuratur legali w gejt moghtija wkoll is- solita twissija w cioe li int ghandek dritt ma tghidx affarijiet li jistaw jinkriminawk? Fl-ahhar tal-istqarrija hemm imnizzel: M: din l-istqarrija addizjonali int lesta tigguramentaghha quddiem magistrat ? Hemm imnizzel ukoll li 'Din l-istqarrija ghamiltha volontarjament, minghajr theddid, jew weghdi jew promessi ta' xi vantaggi jew favuri u wara li qrajta nikkonferma li ma rridx inzid jew innaqqas jew inbiddel xejn minnha u naghzel li niffirma'.' Dwar l-ewwel stqarrija datata t-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) jirrizulta li l-appellanta ffirmat dikjarazzjoni li tidher a fol 30 u mmarkata bhal SZ 2 li kienet taqra 'Illum l-Ufficjal Investigattiv hawn taht iffirmat jiddikjara bil-miktub li Claire Carabez detentur tal-karta tal-identita' numru 77930M giet mgharrfa bid-dritt li tista' tikkonsulta privatament mal-Avukat jew Prokuratur Legali tal-fiducja taghha wicc imb wicc jew bit-telefon qabel ma jigi nterrogat u hi ghazlet li ma tixtieqx jikkonsulta jew jigi assistit.' L-Ispettur Spiridione Zammit fix-xhieda tieghu ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas- sena elfejn u tnax (2012) gharaf il-firma tieghu, tal-imputata u ta' WPS 167 fl-istqarrija immarkata bhala Dok SZ1 u l-firma tieghu, tal-Ispettur Dennis Cocks u tal- WPS Justine Gorrieri fix-xhieda taghha ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) b'referenza ghall-istqarrija mmarkata bhala Dok SZ1 ikkonfermat li l-istqarrija hija tal-imputata li gharfet fl-Awla u gharfet il-firma Spjegat li 'taha t-twissija tas-soltu, jekk tridx tikkonsulta ma avukat tal-ghazla taghha u rrifjutat dan id-dritt' Tispjega wkoll li 'Taha s-solitu twissija u li dak li tghid jista jintuza kontra taghha'. L-Ispettur Dennis Cocks fix-xhieda tieghu ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed li 'Ergajna hadna l-istqarrija addizzjonali ghal raguni semplici li minn investigazzjoni ulterjuri tal-kollega tieghi l-Ispettur Spiridione Zammit, rrizultalna li apparentament kien hemm iktar minn okkazzjoni wahda din u fil-fatt konna bghattna ghaliha u kienet giet hi minn jeddha din Claire Carabez, konna ergajna tajnieha d-dritt li tkellem avukat li hija rrifjutat u oltre minn hekk imbghad tajnieha twissija li ghandha dritt ma twegibx u li dak kollu li tghid jitnizzel bil-miktub u jista jingab bhala prova u effettivament rrilaxxjat stqarrija lill-kollega tieghi Spettur Spiridione Zammit Fuq din l-istqarrija qed ngharaf il-firma tieghi, il-firma tal-imputata odjerna Claire Carabez u l-firma tal-kollega l-Ispettur Spiridione Zammit.' Ikkunsidrat; Illi din il-Qorti sejra tghaddi biex taghmel referenza ghal uhud mis-sentenzi moghtija kemm mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u anke mill-Qrati ta' Malta dwar id-dritt ghall-assistenza legali. Fis-sentenza tal-Grand Chamber tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl- 15 Deciza fis-27 ta' Novembru, 2018 (Application no. 36391/02) no. 56581/00, § 86, ECHR 2006-II; Kolu, cited above, § 53; and Colozza v. Italy, 12 February Il-Qrati ta' Malta f'diversi sentenzi ghamlu referenza ghal dawk decizi mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem b'dan li kien hemm zvilupp sinifikanti fl- interpetazzjoni u applikazzjoni ta' dawn is-sentenzi mat-trapass ta' zmien. Fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Victor Cutajar Fiorini) v. Mark Calleja' 16 gie kkunsidrat li: 'Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddecidiet diversi drabi li d-dritt li persuna tiddefendi lilha nnifisha personalment jew permezz ta' assistenza legali huwa element fundamentali tad-dritt ghall-fair trial. Insibu f'dawn id-decizjonijiet li: Id-dritt li wiehed jiddefendi lilu nnifsu personalment jew permezz ta' assistenza legali gie ezaminat diversi drabi mill-Qorti ta' Il-Birgu u kien hemm zvilupp notevoli fil- hsieb ta' dik il-Qorti minn xi snin l'hawn. 16 Deciza mill-Qorti Kostituzzjonali nhar it-12 ta' April, 2011 (Appell Civili Numru. Imbaghad fill-kaz Salduz v. Turkey [27.11.2008], il-Grand Chamber tal-Qorti Ewropea Fil-paragrafu determinanti ta' din is-sentenza 55) jinghad hekk: Wara dan il-kaz il-Qorti Ewropea ftit li xejn kienet preparata li taccetta eccezzjonijiet ghar- regola stabbilita minnha f'dik is-sentenza dwar id-dritt ghall-avukat. In segwitu kien hemm kazijiet ohra li jsegwu l-principju stabbilit fil-kaz Chaffey. Fil-kaz Qorti sabet li kien hemm vjolazzjoni tal- Artikolu 6 § 3 (c) flimkien mal-Artikolu Article 6 § Min- naha l-ohra fil- lawyer had been free and unambiguous' u ma kienx hemm vjolazzjoni ta' Artikolu 6 §§ 1 and Fl-Ingilterra u fl-Iskozja l-Qrati kienu qed jirrinfaccjaw l- istess problemi li Qrati taghna qed fir-rigward ta' dan id-dritt ghall-assistenza inizjali tal- investigazzjoni mill-pulizija. Imbaghad dik il-Qorti ddecidiet hekk fil-kaz McLean: Din hi l-pozizzjoni li hadet l-ewwel Qorti f'dan il-kaz. Id-decizjoni ta' McLean pero` giet maqluba recentement fil-kaz Cadder (Appellant) v. Her F'dak l- appell il- kwistjoni li kellha quddiemha l-Qorti kienet jekk persuna li kienet mizmuma fl-Iskozja mill- pulizija fuq suspett li kienet ikkommettiet reat kellhiex dritt ghall- avukat qabel ma tigi Stabbiliti dawn il-principji l-Qorti sejra tghaddi biex tezamina t-tieni aggravju tal-appellant dwar il-mertu u s- sottomissjonijiet tal-appellati fir-rigward. 17 Effettivament id-decizjonijiet tal-Qorti ta' Il-Birgu jorbtu lill-Gvern mhux lill-Qrati. Izda meta Qorti tkun qed tittratta kawza dwar drittijiet tal-bniedem hi ghandha tinterpreta l-ligi f'dan il-kaz konformement ma' l-artikoli tal-Konvenzjoni. (Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegħ il-paġna enumerata tnejn (2) fis-sentenza ċitata) Mill-atti tal-Istruttorja jirrizulta li l-appellant Lombardi rrilaxxja zewg stqarrijiet ma' zewg ufficjali tal-Iskwadra ta' kontra d-Droga fil-Kwatieri Generali tal-Pulizija, Parti mill-Fgura. L- ewwel stqarrija saret fl-24 ta' Dicembru 2003 fl-10.30am (ara fol. 35-36 tal-process) u t-tieni wahda saret l-ghada, 25 ta' Dicembru, 2003. Bdiet fis-siegha ta' wara nofsinhar u spiccat fis- 37, 38 tal-process) jigifieri madwar tmienja u ghoxrin (28) siegha wara l- ewwel stqarrija. Fl-ewwel sqarrija, l-akkuzat (odjern appellant) mhux biss jinnega kull assocjazzjoni ma' tehid jew traffikar ta' droga, imma lanqas ma hemm il-firma tieghu fuq din l-istqarrija. Fit-tieni stqarrija, jissemmew fatti li jassocjaw lill-appellant ma' persuni ohrajn in konnessjoni ma' tehid u traffikar ta' droga, ghalkemm l- appellant jistqarr li ha pilloli "Ecstasy" f'diversi okkazzjonijiet pero` jichad li huwa direttament kien jittraffika fid-droga. Din it-tieni stqarrija ggib fuqha l-firma tal-akkuzat. La fil-kaz tal-ewwel stqarrija u lanqas fil- kaz tat-tieni stqarrija ma jirrizulta li f'xi stadju l-akkuzat kellu xi access ghal avukat. Din il-Qorti tinnota wkoll li filwaqt li fil-kaz tax-xhud tal- prosekuzzjoni, Stanley Mark Leaney, giet esebita kopja tal- Proces-Verbal redatt mill-Magistrat Inkwirenti koncernenti l-istqarrija li x-xhud Leaney kien 'a sua volta' rrilaxxja mal- Pulizija u kkonferma quddiem il-Magistrat, ma jidhirx li sar l-istess fil-konfront tal-appellant. Isegwi ghalhekk li kulma jirrizulta sa issa huwa li z-zewg stqarrijiet tal-appellant Lombardi nghataw bla ebda access ghal avukat u dan hu hekk ukoll ghaliex il-ligi ma kienet tipprovdi xejn ghal tali access. L-appellati jikkontendu li d-dritt ta' assistenza minn avukat m'ghandux jittiehed wahdu f'izolament imma ghandu jigi kkunsdirat fit-totalita` tieghu fit-tmiem tal-process. Fl-imsemmi kaz Chaffey difiza simili kienet giet avvanzata izda l-Qorti warrbitha billi Fil-fehma ta' din il-Qorti biex jigi dikjarat jekk hemmx lezjoni tad-dritt ghal smigh xieraq il- Qorti mhux necessarjament trid toqghod tistenna sakemm jintemm il- kaz kollu jew li jigi attwalment miksur xi dritt tal-akkuzat, imma jekk ikun hemm diga` ragunijiet bizzejjed li fuqhom il-Qorti tista' taghmel dik id-dikkjarazzjoni ta' lezjoni, hija ghandha tezamina l- lanjanza meta tigi sollevata. Fil-fehma ta' din il- Qorti n-nuqqas ta' assistenza ta' avukat fl-istadju ta' investigazzjoni hu wiehed minn dawn ic-cirkostanzi billi jista' Ghalhekk din il-Qorti ma taqbilx mal-appellati li hi ghandha tistenna sakemm jinqata' l-kaz kollu biex tikkunsidra l- ilment tal-appellant f'dan ir-rigward. Illi kwantu ghall-aggravju proprju tal-appellant il-Qorti thoss li l-gurispurdenza ormai stabbilita tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ghandha f'dan il-kaz tigi segwita, nonostante li bhala regola l-gurisprudenza ta' Strasbourg strettament m'hijiex wahda vinkolanti fil-kazijiet kollha. Ir-regola hi li l-Artikolu 6(1) jitlob li jkun hemm dritt ta' avukat fl-istadju tal-investigazzjoni mill-pulizija, sakemm ma jigix pruvat li hemm ragunijiet impellenti ghaliex dan id-dritt ghandu jigi ristrett. Id-dritt ghal avukat hi r-regola, ir-restrizzjonijiet huma l-eccezzjoni. Izda anke jekk ikun hemm ragunijiet impellenti ghal xi restrizzjonijiet, tkun xi tkun ir- raguni, dawn ir-restrizzjonijiet ukoll m'ghandhomx jippregudikaw id-drittijiet tal-akkuzat Dan id-dritt tal-akkuzat ikun irrimedjabbilment pregudikat meta hu jirrilaxxa stqarrijiet waqt l-interrogazzjoni maghmula meta ma jkunx assistit minn avukat u dawn l- istqarrijiet jintuzaw kontra tieghu. Ir-raguni tal-insistenza tal-Qorti Ewropea dwar dan id-dritt ghall-assistenza legali fl-istadju inizjali tal-investigazzjoni hija minhabba l-principju li hadd m'ghandu jinkrimina ruhu (kaz 33) kif ukoll biex jinzamm bilanc bejn id-drittijiet tal-akkuzat u dawk tal- prosekuzzjoni. L-argument li altrimenti jkun difficli li l- pulizija tottjeni 'conviction' mhux fattur li ghandu jittiehed inkonsiderazzjoni fit-thaddim ta' dan il-bilanc. Pulizija ghandha ssib il-mezzi biex issolvi l-kazijiet li jkollha u mhux tiddependi fuq is- soluzzjoni assai facli ta' ammissjoni minn persuna investigata minghajr l- assistenza ta' Kif qalet il-Qorti fil-kaz Salduz: F'Malta l-procedura accettata dejjem kienet li stqarrija li ttiehdet minghand interrogat li ma jkollux l-assistenza ta' avukat fl-istadju bikri tal-investigazzjoni jew interrogatorju hi Din is-sistema ilha snin tigi segwita u ma gietx kontestata hlief dawn l-ahhar Mill-bqija l-aktar li kienet tigi kkontestata kienet tkun il-volontarjeta` tal- istqarrija Bhala drittijiet, fost ohrajn, akkuzat kien jinghata l-'caution', kellu d-dritt ghas- silenzju u d-dritt li tal-familja jigu nfurmati bl-arrest tieghu wara certu hin (mhux mill- Mill-bqija kien biss bl-Artikoli 355AT u 355AU tal-Kap. tal-Att III tal- 2002, li emenda l-Kodici Kriminali, u li gew biss fis-sehh fl- 10 ta' Frar 2010 bl-Avviz Legali 35 tal-2010, li ghall-ewwel darba nghata espressament dritt ta' access ghal avukat lill-persuna li tigi arrestata u dan taht il-kundizzjonijiet indikati fil-ligi. Illi fil-kaz in ezami l-appellant rrilaxxja zewg stqarrijiet it- tnejn f'Dicembru 2003 meta l- istess artikoli ma kienux ghadhom dahlu in vigore fid-data tal-arrest tieghu. Lanqas ma huwa l-kaz li din il-Qorti tezamina jekk kienx hemm ragunijiet impellenti l-ghala d-dritt ghal avukat gie ristrett jew jekk dik ir-restrizzjoni ppregudikatx il-process gudizzjaru tieghu, billi l-appellant f'dan il-kaz qatt ma kellu d-dritt ghal avukat. Minn ezami tal-fatti li jemergu f'dan il-kaz, jirrizulta sufficjentement evidenti li l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni, u dan ukoll fuq l-iskorta ta' diversi sentenzi imsemmija moghtija mill-Qorti ta' Il-Birgu, gie vvjolat kemm fuq bazi oggettiva kemm ukoll mill-aspett ta' "self- Fil-mument li gie interrogat l-appellant u meta rrilaxxja zewg Dippiu' fil-kaz ta' Persian v. Turkey, kienet instabet lezjoni tal-Artikolu 6 nonostante li l- akkuzat baqa' sieket meta interrogat mill- pulizija. Aktar u aktar allura fejn, bhal f'dak il-kaz, il- persuna interrogata rrilaxxjat stqarrijiet li jikkoncernaw il- htija taghha taht din ir- restrizzjoni ghad-dritt ghall-avukat. Lill-Qorti ma jirrizultawlha l-ebda "compelling reasons" biex jiggustifikaw restrizzjoni totali ta' access ghal avukat, kif irrizulta f'dan il-kaz. Il-Qorti tikkonkludi li ghalhekk fil-kaz odjern kien hemm lezjoni tad-dritt tal-appellant ghal Konvenzjoni Ewropea meta huwa ma nghatax l- assistenza legali. Din il-Qorti hi tal-fehma li d-dritt li persuna arrestata tigi assistita minn-avukat ghandu jinghata fil-bidunett ta' l- investigazzjoni u qabel ma dik il- persuna tirrilaxxja stqarrija izda mhux li tkun assistita waqt l-interrogazzjoni mill-pulizija. Din il-Qorti tirrileva finalment li d-decizjonijiet tal-Qrati taghna qabel Salduz kienu in linja mal-gurisprudenza konstanti tal-Qrati taghna dak iz-zmien. Illum il-gurnata pero` trid tigi applikata l-gurisprudenza tal-Qorti ta' Il-Birgu li saret referenza ghaliha supra. Din il- gurisprudenza tal-Qorti Ewropea izda m'ghandhiex ikollha effett retroattiv u taffettwa dawk id-decizjonijiet li llum huma res iudicata. Din hi l-istess linja li hadet il-Qorti Ingliza fil-kaz ta' Cadder. [ara para [60] – [62]; [99] – [103]. Ghaldaqstant il-Qorti qed issib li l-aggravju tal-appellant huwa gustifikat u ghandu jigi Fis-sentenza fl-ismijiet 'Charles Steven Calleja Ghirxi v. Avukat Ġenerali'18 il-Qorti Kostituzzjonali kienet iddecidiet: Relevanti wkoll il-fatt illi l-attur kien mgħarraf bil-jedd tiegħu li jibqa' sieket u ma Kif rajna, din l-għaz la seta' jagħmilha bla konsegwenzi ta' xejn u għalhekk għamilha b'libertà sħiħa. Ma hemm ebda xiehda u lanqas allegazzjoni li kien mhedded jew imqarraq b'wegħdiet ta' xi vantag g . Din il-libertà fl-għaz la jekk iweg ibx jew le tagħti garanzija kontra kull preg udizzju minħabba awto- inkriminazzjoni. Relevanti wkoll il-fatt illi sakemm fetaħ il-kawz a tallum fit-2 ta' Dic embru 2010 – wara li kienet magħrufa s- sentenza ta' Salduz – l-attur qatt ma fittex li jieħu lura l- istqarrija li kien għamel jew li jic ħad dak li qal fiha. Dan huwa sinjal li l-attur stess ma kienx qiegħed iħoss illi tqiegħed taħt svantag g ing ust bl-istqarrija li, wara kollox, għamilha liberament. Meta tqis ukoll illi l-attur għad irid igħaddi mill- proc ess penali bil-garanziji proc edurali kollha li dan jagħti u fejn jing iebu l-provi kollha, u mhux biss l-istqarrija tal- akkuz at; illi matul dan il-proc ess l-attur sejjer ikollu l- għajnuna ta' avukat; u illi l-imħallef togat sejjer iwissi lill- g urati bil-perikolu illi joqogħdu biss fuq l-istqarrija meta jiddec iedu dwar ħtija, bla ma jqisu wkoll il-provi l-oħra, u illi l-imħallef saħansitra jista' jwissi lill-g urati biex jiskartaw l- istqarrija jekk ting ieb xiehda – li ma tressqitx quddiem din il-qorti – li l-istqarrija ttieħdet bi vjolenza, b'qerq jew b'tehdid, din il-qorti hija tal-fehma illi ma ntwera ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq bit-teħid tal-istqarrija tal-attur mingħajr ma kellu l-għajnuna ta' avukat. Bħala garanzija addizzjonali, din il-qorti sejra tordna illi kopja ta' din is-sentenza tiddaħħal fl-atti tal-proc ess kriminali sabiex il-paragrafu ta' qabel dan jing ieb għall- attenzjoni tal-g udikanti tad-dritt u tal-fatt.' Fis-sentenza fl-ismijiet 'Martin Falzon Gatt v. Avukat Generali'19 ikkunsidrat: Fil-kaz tallum Martin Falzon Gatt ma allegax illi g ie msawwat jew mhedded jew imqarraq 18 Deciza fit-8 ta' Ottubru, 2012 (Appell Civili Numru: 75/2010/1) 19 Deciza mill-Qorti Kostituzzjonali nhar is-26 ta' April, 2013 (Appell Civili Numru. biex għamel l- istqarrija jew kien ibati minn xi vulnerabilità partikolari xort'oħra meta għamel dik l-istqarrija. Il-prez enza ta' averikat hija garanzija li ma jsirux abbuz i bħal dawn, iz da l- attur ma allegax li dan seħħ fil-kaz tiegħu. Anzi, stqarr illi, waqt l-interrogazzjoni, Il-fatt illi ma sarux dawn l-allegazjonijiet, lanqas quddiem il-qrati ta' g urisdizzjoni kriminali, juri illi, minkejja n-nuqqas ta' għajnuna ta' avukat, ma kien hemm xejn illec itu jew abuz iv fit-teħid tal-istqarrija. Għalhekk huwa nieqes dak l- element ta' vulnerabilità biex, bħal fil-kaz ta' Salduz u kaz ijiet oħra bħalu, jinstab illi hemm ksur ta' drittijiet fondamentali. Fil-fehma ta' din il-qorti għalhekk ma ntweriex illi Martin Falzon Gatt g arrab xi preg udizzju bil-fatt illi ma kellux għajnuna ta' avukat meta ta l-istqarrija b'mod illi hemm xi perikolu og ettiv illi minħabba f'hekk ma huwiex sejjer jingħata smigħ xieraq b'ħarsien ta' dak li jrid l- 6 tal- Konvenzjoni. L-appell tal-Avukat G enerali għalhekk għandu jintlaqa'. Ladarba ma hemmx ksur ta' drittijiet ta' Martin Falzon Gatt, ma hemm ebda ħtieg a ta' rimedju u għalhekk ma huwiex il-kaz illi l-qorti tqis l-appell ta' Falzon Gatt li huwa dwar ir-rimedju mogħti mill-ewwel qorti.' Fis-sentenza fl-ismijiet 'Ir-Republika ta' Malta v. Alfred Cassar Flores'21 il-Qorti Kostituzzjonali laqghet wiehed mill-aggravji mressaq mill-Avukat Generali fejn sostna li ma jezisti l-ebda dritt fundamentali ta' assistenza legali izda jezisti biss dritt fundamentali ta' smiegh xieraq meta bniedem jigi akkuzat b'reat kriminali. waslet ghas-segwenti konkluzjonijiet: 'Fil-mertu l-Qorti tosserva li f'dan il-kaz ma jirrizultax li, meta Alfred Cassar Flores kien qed jirrispondi ghad-domandi li kienu sarulu mill-ispettur fid-dar ta' ommu, huwa kien gie mgieghel, la moralment u wisq anqas fizikament, iwiegeb ghal dawn il-mistoqsijiet. Lanqas jirrizulta li dak il-hin huwa kien affett minn xi vulnerabilita` partikolari, li kienet tinnecessita l-assitenza ta' avukat bhala garanzija li ma jsirux xi abbuzi fir-rigward. Jirrizulta li Alfred Cassar Flores ghandu 55 sena, eta` li ggib maghha grad relevanti ta' maturita`, 20 Xiehda ta' Martin Falzon Gatt fit-30 ta' Novembru 2011, fol. 621 tal-proc ess tal-ewwel qorti. (Din ir- referenza tinsab fin-nota ta' qiegh il-pagna enumerata sebgha (7) fis-sentenza citata) 21 Deciza mill-Qorti Kostituzzjonali nhar il-31 ta' Jannar, 2014 (Appell Civili Numru. li, ghalkemm qatt ma skonta sentenza ta' prigunerija, huwa fil-passat kien diga` habbat difru mal-ligi meta kien gie misjub hati ta' ksur tal- buon ordni, kif ukoll tar-reat ta' serq, ghalkemm huwa minnu li ma jidhirx li qabel il-kaz de quo qatt kellu esperjenza ta' interrogazzjoni. Illi dwar dak sottomess mill-Avukat Generali, u cioe` li kieku l-pulizija tat lill-akkuzat l- opportunita` li jikkonsulta ma' avukat fil-mument meta inqabad jikkunsinna l-pakkett in kwistjoni "kien hemm kull probabbilita` li t-traccja ta' dak il-pakkett kienet ser tintilef", din il-Qorti tosserva li dan l- argument ma jreggix bhala wiehed validu, in kwantu mill- provi jirrizulta car li l-pulizija kienet ghal xi zmien segwiet il-movimenti tal-pakkett, u allura taz- gie depozitat fid-dar ta' omm Cassar Flores. Dawn il-fatti juru li kieku l-pulizija ssoktat bl- investigazzjoni taghha billi ssegwi l-pakkett xorta kienet tasal ghal Alfred Cassar Flores, Min-naha l-ohra, il-konsiderazzjoni premessa u c- cirkostanzi indikati fl-ahhar paragrafu, juru li d-domandi li saru lill-Alfred Cassar Flores fid-dar ta' ommu ma kinux l-unika prova li kellhom il-pulizija kontra tieghu, tenut kont tal-fatt li huma kienu raw kemm lil Cassar Flores kif ukoll lil Ridgway jirtiraw il-pakkett minghand l-agenzija fuq indikata, u jgorruh flimkien lejn Ghaldaqstant dan l-aggravju huwa fondat.' Fis-sentenza fl-ismijiet 'Alfred Cassar Flores vs L-Avukat Generali'22, liema decizjoni hija soggetta ghal appell pendenti gie kkunsidrat: 'Fir-rikors promotur tiegħu r-rikorrent jic c ita diversi kaz ijiet tal- Qorti Kostituzzjonali dwar sug g ett li llum il-g urnata, wara id- dec iz joni tal-Qorti Ewropea fl-ismijiet Borg v Malta, huwa essenzjalment ez awrit. Ħarsa lejn il-g urisprudenza tal-Qrati tagħna dwar dan is- sug g ett tixhed illi l-Qorti Kostituzzjonali rreg istrat z vilupp fil- mod li g ie interpretat dak dec iz mill-Qorti Ewropea fil- Filwaqt illi kien hemm z mien fejn il-Qorti Kostituzzjonali kienet 22 Deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) nhar id-19 ta' Ottubru, 2017 (Rikors Kostituzzjonali Nru: 21/2015 AF) tinterpreta l-linja li ħadet il-Qorti Ewropea dwar is-sug g ett billi ssib ksur tad-dritt għal smigħ xieraq tar-rikorrent għar-rag uni biss li huwa jkun g ie mc aħħad mid-dritt għall- assistenza legali, maz -z mien, il-Qorti Kostituzzjonali z viluppat l-interpretazzjoni tagħha ta' dak dec iz mill-Qorti ta' Il-Birgu b'dan illi kien jinsab li seħħet lez joni biss f'kaz li r- rikorrent kien jig i meqjus mill-Qorti bħala persuna vulnerabbli fiz -z mien illi huwa jkun g ie interrogat mill-pulizija mingħajr ma seta' jirrikorri għall-assistenza legali. ngħatat is-sentenza finali fil-konfront tar-rikorrent fil-kaz tal- lum, il-linja li kienet qiegħda ssegwi l-Qorti Kostituzzjonali kienet proprju dik, b'dan illi l-Qorti sabet illi ma seħħ l-ebda ksur tad-dritt għal smigħ xieraq tar-rikorrent peress illi fil- fehma tagħha, meta sarulu l- mistoqsijiet mill-pulizija, huwa ma kienx persuna vulnerabbli. Kien biss wara li g iet dec iz a s-sentenza ta' Borg v Malta illi l- Qorti Kostituzzjonali rreg istrat z vilupp ieħor fil-g urisprudenza tagħha b'dan illi llum il-g urnata huwa ormai stabbilit illi huwa biz z ejjed li l-lig i ma kienitx tippermetti li l-akkuz at jew is- suspettat jirrikorri għall- assistenza legali meta jkun qiegħed jig i interrogat mill-pulizija jew qabel jirrrilaxxa l- istqarrija tiegħu sabiex jinsab illi seħħet lez joni. Madanakollu, bil-fatt waħdu li seħħ dan l-iz vilupp fil- g urisprudenza, u allura matul is-snin is-sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali dwar is-sug g ett ma kinux dejjem uniformi, ma jwassalx għall-konkluz joni li r-rikorrent sofra lez joni tad-dritt tiegħu għal smigħ xieraq minħabba Fil-fatt, il-Qorti Ewropea kellha l-opportunità li tindirizza proprju dan il- Fl-imsemmi kaz ta' Borg v Malta, dec iz fit-12 ta' Jannar 2016, intqal hekk mill-Qorti Ewropea: Fl-imsemmi kaz ta' Dimech v Malta, dec iz a fit-2 ta' April 2015, il-Qorti Ewropea kienet fil- fatt kompliet billi qalet hekk: Isegwi għalhekk illi dak li qiegħed jilmenta minnu r-rikorrent illum huwa proprju kaz ta' z vilupp mill-Qorti Kostituzzjonali fl- interpretazzjoni tagħha tal-g urisprudenza tal-Qorti Ewropea, u kif tispjega l-istess Qorti Ewropea, dan fih innifsu ma jwassalx għal-lez joni tad- dritt għal smigħ xieraq. Id-dritt fundamentali għal smigħ xieraq ma jiggarantix uniformità fil-gurisprudenza u naturalment lanqas ixekkel l-iz vilupp tagħha. Fiz -z mien meta giet pronunzjata is-sentenza finali fil-konfront tar-rikorrent, il-Qorti Kostituzzjonali kienet tqis dak l-ilment fid- dawl tal-vulnerabilità o meno tiegħu. Din il-linja ta' interpretazzjoni li kienet tieħu l-Qorti dak iz -z mien g iet applikata fil-kaz tar-rikorrent, bħal ma g iet applikata f'kaz ijiet oħra simili dec iz i fl-istess perjodu u allura l-Qorti Kostituzzjonali kienet konsistenti fid-dec iz jonijiet tagħha fiz -z mien illi g ie dec iz il-kaz tar- Il-princ ipji applikati fid-dec iz joni li ngħatat fil-konfront tar-rikorrent huma dawk il-princ ipji li l-Qorti Kostituzzjonali kienet tapplika fil-kawz i kollha li kellha quddiemha dwar Tenut kont ta' dan kollu u b'applikazzjoni ta' dak li ngħad mill- Qorti Ewropea fil-kaz ijiet c itati, isegwi li r-rikorrent ma sofra l- ebda ksur tad-dritt tiegħu għal smigħ xieraq minħabba li l-Qorti Kostituzzjonali rreg istrat z vilupp matul iz -z mien fl- interpretazzjoni tagħha tal- g urisprudenza tal-Qorti ta' Il-Birgu.' Fis-sentenza fl-ismijiet 'Malcolm Consiglio v. Avukat Ġenerali; Kummissarju tal- Pulizija', 23 il-Qorti Kostituzzjonali ikkunsidrat: Madankollu, fil-kaz tallum il-qorti hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l- proc ess kriminali jitħalla jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-attur għax tqis illi, fic - c irkostanzi, in-nuqqas ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda konsegwenza ta' preg udizzju għall-attur billi fl-istqarrija tiegħu l-attur ammetta l-ħtija. Fic -c irkostanzi huwa xieraq illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda uz u mill-istqarrija fil- Dan ma jfissirx illi l-istqarrija ttieħdet bi ksur tad-drittijiet fundamentali tal-attur; fid-dawl ta' dak kollu li ngħad fuq, partikolarment is-sentenza ta' Dimech il-ksur iseħħ jekk u meta jsir uz u mill-istqarrija fil-proc ess kriminali. Anzi, meta tqis illi fl- istqarrija l-attur ta informazzjoni utli biex jistgħu jinqabdu terzi li jittraffikaw id- droga, il-pulizija kellha rag uni tajba biex tinterroga lill-attur minnufih biex tikseb din l-informazzjoni kemm jista' jkun malajr. Għalhekk il-qorti sejra tilqa' dan l-aggravju fis-sens biss li tgħid illi ma kienx hemm ksur tad-dritt tal-attur għal smigħ xieraq meta tteħditlu l- istqarrija, iz da, biex ma jseħħx dak il-ksur waqt il-proc ess kontra l- attur, ma hijiex sejra tħassar l-ordni tal- ewwel qorti għat-tneħħija tal- istqarrija mill-inkartament tal-proc ess. Għalhekk ukoll (bla ħsara għal dak li sejjer jingħad dwar dewmien) ma huwiex il-kaz li l-attur jingħata rimedju ulterjuri fil-forma ta' kumpens monetarju, u l-qorti sejra tħassar dik il-parti tas-sentenza appellata fejn l-ewwel qorti ikkundannat lill- konvenuti jħallsu lill-attur elfejn u ħames mitt euro (€2,500) bħala kum- pens għat-teħid tal-istqarrija.' gie kkunsidrat li: 23 Deciza fl-24 ta' Gunju 2016 (Rikors kostituzzjonali numru 74/2014 JPG) 24 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-1 ta' Dicembru, 2016 (Bill of Indictment No. 5/2015) Iz -z amma tal-bilanc nec essarju bejn id-diversi interessi involuti (tal- individwu, tal- tal-amministrazzjoni tal-g ustizzja) tal-ħarsien tad-drittijiet fondamentali tal-individwu għandu jimmilita kontra s-sejbien ta' vjolazzjoni tal-Konvenzjoni – ħag a serja fiha nfisha – meta ma jkun hemm ebda konsegwenzi ta' preg udizzju fuq min iqis lilu nnifsu (mingħajr ma nec essarjament ikun hekk) bħala "vittma". Din fl-aħħar mill-aħħar kienet il- motivazzjoni ta' din il-qorti fis-sentenza ta' Charles Steven Calleja Ghirxi v. Avukat enerali25 ikun ta stqarrija mingħajr ma kellu l-għajnuna ta' avukat ma jkun g arrab ebda preg udizzju u sentenzi oħra li g ew wara, li ma sabux ksur tal-jedd għal smigħ xieraq meta min minħabba f'hekk. Madankollu, għalkemm din il-qorti temmen u ttenni illi l-interpret-azzjoni minnha mogħtija fis-sentenzi fuq imsemmija hija interpret-azzjoni korretta u proporzjonata illi tilqa' għal abbuz i min-naħa tal-prosekuzzjoni u tħares id- drittijiet ta' persuna akkuz ata b'reat kriminali, jidher li din l-interpretazzjoni – għallinqas fejn il-proc ess kriminali jkun intemm – illum ma għadhiex aktar tenibbli fid-dawl tas-sentenza ta' Laudi v. Malta imsemmija mill- ewwel qorti, li tqis il-fatt biss ta' nuqqas ta' għajnuna ta' avukat bħala ksur tal-art. 6(3) tal-Konvenzjoni." (Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegħ il-paġna enumerata erbgha (4) fis-sentenza ċitata) Fis-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet 'Mario Laudi vs Malta' 26 ikkunsidrat: 26 Deciza fit-12 ta' Jannar, 2016 u reza finali fit-12 ta' April 2016 (Application no. 37537/13) Fis-sentenza fl-ismijiet 'Ir-Repubblika ta' Malta v. Martino Sharples'27 gie kkunsidrat: 'Ghandu jinghad li t-trattazzjoni tal-partijiet marret oltre l- meritu tas-sentenzi hawn fuq imsemmija li jirrigwardaw li fis-sistema taghna qabel l-ghaxra ta' Frar, 2010 il-persuna ndagata jew akkuzata ma kellha ebda dritt li tkellem lill-avukat ta' l- ghazla taghha. ghaliex l-istqarrija li giet rilaxxata minn Martino Sharples ggib id-data tad- 19 ta' Ottubru, 2014 u dak in-nhar Martino Sharples rrifjuta li jkellem avukat ta' fiducja tieghu. Illi l-avukati tar-rikorrenti qajmu l-punt li Martino Sharples ma kellhux avukat prezenti mieghu meta hu rrilaxxa l-istqarrija tieghu fid-19 ta' Ottubru, 2014. It-tratazzjoni tal-partijiet kien dwar dan il-punt. Illi dan il-punt gie finalment deciz mill-legislatur bil-promulgazzjoni ta' l-Att numru LI ta' Dan l-att gie operattiv fit-28 ta' Novembru, 2016 permezz ta' l-A.L. 401 ta' l-2016. Illi l-artikolu li hu rilevanti ghall-ezercizzju in ezami hu l-artikolu 355AUA li jaghti id-dritt ta' access ghal avukat fi proceduri kriminali. Illi t-tezi tar-rikorrenti hi semplici u lineari. Meta giet rilaxxata l-istqarrija dik il-persuna ma kellhiex id-dritt tal-prezenza ta' l-avukat. Il-konkluzjoni allura hi li tali stqarrija ghandha Illi t-tezi tal-Avukat Generali hi daqstant lineari. Ir-rikorrenti gie moghti d-dritt li jikkonsulta avukat ta' fiducja tieghu. Hu rrifjuta tali dritt, ma kkonsulta lil hadd u liberament u volontarjament irrilaxxa l-istqarrija hawn fuq imsemmija. Illi din il-Qorti josserva li s-sentenza Borg v. Malta (hawn fuq citata) ma kinitx biss jitkellem fuq id-dritt li wiehed ikollu l-jedd li jikkonsulta ma avukat qabel tigi rilaxxat stqarrija. sdentenza tghid illi f'kull stadju ta' l-investigazzjoni l-persuna susspettata jew akkuzata jrid 27Sentenza preliminari deciza mill-Qorti Kriminali nhar id-9 ta' Mejju, 2017 (Att ta' Akkuza numru 13/2015) ikollha d-dritt ta' l-avukat. Kien ghalhekk li gie promulgat l-Att numru LI ta' l-2016. Illi fil-fehma ta' din il-Qorti l-istess principji li gew applikati fis-sentnezi hawn fuq imsemmija ghandhom japplikaw f'dan il-kaz ukoll. Dan ifisser li anki jekk r-rikorrenti rrifjuta d-dritt li jikkonsulta avukat ma jfissirx li hu kien ser jirrifjuta l-prezenza ta' avukat fl- istess kamra ta' l-interrogatorju, tenut kont tal-fatt li l-artikolu fuq citat isemmi li l-avukat prezenti ghall-interrogatorju "...jippartecipa b'mod effettiv fl-interrogazzjoni...". Kif wiehed jista' japprezza din hi sitwazzjoni kompletament differenti. Logikament, ma tistax tipenalizza persuna li ghamel ghazla fuq parametri kompletament differenti minn dawk li huma in vigore Ghaldaqstant, ghal dawn ir-ragunijiet din il-Qorti tilqa l-eccezzjoni tar-rikorrenti. l-istqarrija tad-19 ta' Ottubru, 2014 rilaxxat mir-rikorrenti bhala nammissibbli. Tali stqarrija ma tistax tigi prodotta waqt il-guri jew kopja taghha moghtija lill-gurati.' Din is-sentenza kienet giet appellata fejn il-Qorti tal-Appell Kriminali28 fejn ikkunsidrat u ddeciediet is-segwenti: Ghalhekk, il-kwistjoni sollevata fl-eccezzjoni tal-akkuzat appellat, arginata kif inhi esklussivament fuq id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 6(1) u (3) tal- Konvenzjoni Ewropea dwar Drittijiet tal-Bniedem (u l-artikolu korrispondenti tal-Kostituzzjoni, l-artikolu 39(1)(6)) hi wahda li, minkejja dak sottomess mill- appellat waqt it-trattazzjoni, taqa' biex tigi regolata skont l-artikolu 46(3) tal- Kostituzzjoni u l-artikolu 4(3) tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, li jipprovdu li l-Qorti li quddiemha tqum il-kwistjoni ghandha tibghat il-kwistjoni quddiem il-Prim Awla tal-Qorti Civili kemm-il darba fil-fehma taghha t-tqanqil tal- kwistjoni Il-kwistjoni sollevata fl-eccezzjoni tal-akkuzat appellat, ghalhekk, ma tistax tigi deciza a priori minn din il-Qorti, u lanqas setghet tigi hekk deciza mill-Qorti Kriminali qabilha. Illi gjaldarba l-kwistjoni imqanqla la hija wahda frivola u lanqas vessatorja, din il-Qorti, wara li rat l-artikolu 46(3) tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 4(3) tal- Kapitolu 319 tal-Ligijiet ta' Malta, qed tibghat lil-Prim'Awla tal-Qorti Civili, l- kwistjoni dwar jekk bl-uzu fil-guri kontra l-akkuzat appellat Martino Sharples tal- istqarrija rilaxxjata minnu lill-pulizija fid-19 ta' 28 Deciza fit-9 ta' April, 2018 (Att ta' Akkuza Numru 13/2015) Ottubru 2014 jigix lez id-dritt tal-istess Martino Sharples ghal smigh xieraq sancit bl-artikolu 39(1)(3) tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 6(1)(3) tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad- Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali. Illi fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Malcolm Navarro Borg) Vs Buttigieg Aldo'29 li hija soggetta ghal appell pendenti gie kkunsidrat li: 'Riferibbilment ghall-kaz in ezami, jirrizulta illi Aldo Buttigieg nghata dritt li jkellem lill- avukat ta` ghazla tieghu qabel irrilaxxja l-istqarrija lill-Ispettur Malcolm Navarro Borg. L-ispettur koncernat ikkonferma li hekk kien il-kaz, kemm meta xehed fil-kors ta` dan il-procediment, kif In partikolari, fis-seduta tal-kawza kriminali tal-20 ta` Ottubru 2014 stqarr illi :- "Minn hemm hekk komplejna bl-investigazzjonijiet mas-sur Aldo Buttigieg fejn jien tajtu d- drittijiet tieghu u fejn tajtu d-dritt tal-parir legali fejn xtaq li jkellem avukat u fil-fatt kien bl-investigazzjonijiet mieghu...." (ara fol 19 u 20 tal-process kriminali). Mill-istqarrija rrizulta wkoll illi Buttigieg kkonferma li fehem it-twissija moghtija lilu mill- pulizija u li kien kellem lil avukat tieghu qabel ma rrilaxxja l- istqarrija. "M: Fhimtha t-twissija li ghadni kif tajtek? M: Tikkonferma li kellimt lil avukat tieghek Dr Sara Marsh u gejt moghti dokument bid-drittijiet kollha tieghek bil-lingwa Il-Belt Valletta rrizulta wkoll illi Buttigieg ma kienx assistit mill-avukat ta` ghazla tieghu waqt it-tehid tal-istqarrija. Gara hekk ghaliex fiz-zmien meta Buttigieg kien qed jigi nvestigat, ma kienx hemm dritt li min kien qed jigi nvestigat jitlob li jkun assistit minn konsulent legali 29 Deciza mill-Qorti Civile Prim'Awla (Gurisdizzjoni Kostituzzjonali) deciza fis-27 ta' Gunju, 2017 (Referenza Kostituzzjonali Nru. 104/16JZM). waqt it-tehid ta` l- istqarrija. Din hija propju l-kwistjoni mertu tar-referenza kostituzzjonali odjerna, ossija jekk il-kaz ta` persuna li ma jkollhiex assistenza legali fl-istadju meta tkun giet arrestata u interrogata jikkostitwix ksur tal-jedd ghal smigh xieraq kif tutelat bl-Art 6 tal-Konvenzjoni. Il-Qorti hadet nota tal-fatt li Aldo Buttigieg ddikjara li talab l-assistenza ta` avukat izda dak l- avukat ma kienx prezenti waqt l-interrogatorju. Irrizulta wkoll mix-xiehda tal-Ispettur Navarro Borg fil-proceduri kriminali illi waqt li kien qed jaghti l-istqarrija, Buttigieg kkopera izda kellu problema bejn li ried jikxef il-persuni involuti u bejn li ma riedx ; ghalhekk kien rega` nsista li jkellem lill-konsulent legali izda din it-talba L-ispettur xehed hekk a fol 25 :- "Is-sinjur ikkopera maghna bis-shih. Il-problema li kellu s-sinjur qisu bejn jixtieq jikkopera mal-pulizija u jghid verament min huma nvoluti n-nies u minn ghand min kien qed jixtri u jassistina f`dawk l- affarijiet u bejn qed jibza` minn dawn l-affarijiet. xtaq li jghinna u f`hin minnhom rega` talab biex jitkellem fil-fatt ma` l-avukat, ghidtlu li ma jistax." Ghal din il-Qorti, il-fatt li persuna ma kinitx assistita minn avukat waqt l- interrogazzjoni jwassal ghal sitwazzjoni fejn l-uzu ta` l-istqarrija mehuda minghajr l-assistenza legali tammonta ghal lezjoni tad-dritt ghal smigh xieraq tal-imputat skont l-Art 6 tal-Konvenzjoni. Din il-Qorti tqis li ghall-kaz odjern ghandha tapplika l- gurisprudenza l-aktar ricenti tal- ECHR u tal-qrati taghna fejn inghad kjarament li d-dritt ta` l-applikant jigi rrimedjabbilment ippregudikat meta hu jirrilaxxa stqarrijiet waqt l-interrogazzjoni meta ma kienx assistit minn avukat u in segwitu dawk l-istqarrijiet jintuzaw kontra tieghu.' Fl-istess sentenza kkunsidrat ukoll li: 'L-Avukat Generali u l-Kummissarju tal-Pulizija sostnew li l-fatt li d-dritt li nghata lil persuni li jkunu se jirrilaxxjaw stqarrija lill-pulizija ezekuttiva bl- Avviz Legali 102 tal-2017 li dahal fis-sehh fit-13 ta` April 2017 ma jfissirx li awtomatikament inkiser id-dritt fondamentali ta` kwalunkwe persuna li tkun irrilaxxjat stqarrija qabel it-13 ta` April 2017. Fil-fehma ta` din il-Qorti, il-fatt li persuna ma kinitx assistita minn avukat waqt l- interrogazzjoni u waqt l-istess interrogazzjoni talbet li terga` tkellem lill-avukat u tali talba giet michuda, iwassal ghal sitwazzjoni fejn id- dritt ta` dik il-persuna, fil-kaz tal-lum Aldo Buttigieg, kien irrimedjabbilment ippregudikat stante illi huwa rrilaxxja stqarrijiet waqt l- interrogazzjoni meta ma kienx assistit minn avukat u in segwitu dawk l-istqarrijiet jintuzaw kontra tieghu. Issa rrizulta wkoll illi l-kawza kriminali ghadha pendenti. Ghalkemm il-qorti ta` gurisdizzjoni kriminali eventwalment taghti decizjoni fil-mertu wara li jkun inghalaq il-gbir tal-provi, tenut kont tal- konsiderazzjonijiet kollha premessi, m`ghandux ikun illi l-kawza kriminali titkompla bl-istqarrija ta` Aldo Buttigieg lill-Ispettur Malcolm Navarro Borg tkun taghmel prova ladarba rrizulta li waqt it-tehid tal- istqarrija ma kienx prezenti l- Del resto l-Avukat Generali u l-Kummissarju tal-Pulizija t-tnejn sostnew illi l-kaz tal- pulizija kontra Aldo Buttigieg mhuwiex fondat biss fuq l-istqarrija ta` l-akkuzat izda fuq provi Ghalkemm jibqa` l-principju li procediment gudizzjarju ghandu jitqies fit-totalita` tieghu sabiex jigi determinat kienx hemm ksur tal- jedd ghal smigh xieraq, tibqa` l-konsiderazzjoni li m`ghandu jsir ebda uzu mill-istqarrija ta` Aldo Buttigieg fil-process kriminali sabiex meta jintemm il-process kriminali, ma jkunx mittiefes b`irregolaritajiet. Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda twiegeb ghar- referenza li saret lilha mill- Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti Istruttorja fil-kawza fl-ismijiet "Il-Pulizija (Spettur Malcolm Navarro Borg) vs Aldo Buttigieg" billi tiddikjara illi l-fatt li l-akkuzat Aldo Buttigieg ma kienx assistit minn avukat ta` ghazla tieghu waqt it-tehid tal-istqarrija lill-Pulizija Vella Degiovanni fil-Kwartieri Generali tal-Pulizija, kif ukoll il-fatt li ma kellux id-dritt li jitlob li jkun assistit minn avukat tal-ghazla tieghu waqt it-tehid tal-istqarrija jkun jikkostitwixxi ksur tal-jedd ghal smigh xieraq tal-istess Aldo Buttigieg kif tutelat mill-Art 6 tal- Konvenzjoni Ewropea ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal- Libertajiet Fondamentali tieghu fil-kaz illi l-istqarrija rilaxxjata lill- Pulizija Vella Degiovanni tkun prova fil-kawza fl-ismijiet "Il- Magistrati (Malta) bhala Qorti Istruttorja. Ghalhekk qeghda tibghat dan il-provvediment flimkien mal-atti lura lill-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti Istruttorja sabiex tkompli bis-smigh tal-kawza fl-ismijiet "Il-Pulizija Ikkunsidrat; Minkejja li l-appellanta fiz-zewg stqarrijiet inghatat id-dritt li tikkonsulta Avukat jew Prokuratur Legali u hi rrifjutat dan id-dritt u volontarjament ghaddiet biex mhux biss taghti iz-zewg stqarrijiet izda anke tigguramenta l-ewwel stqarrija, il-ligi fiz- zmien li nghataw l-istqarrijiet ma kinitx tipprovdi ghad-dritt li persuna tkun assistita waqt l-interrogazzjoni. Din il-Qorti tinnota li l-appellanta irrifjutat id-dritt li tiehu parir legali qabel ma taghti l-istqarrijiet kif filfatt ghamlet, hi ma kelliex il-jedd li tkun assistita matul it-tehid tal-istqarrijiet. Id-Direttiva 2013/48/UE kif trasposta fil-ligi Maltija permezz tal-ATT LI tal-201630 illum taghti l-jedd mhux biss lil persuni vulnerabbli biex ikunu assistiti waqt it-tehid ta' istqarrija izda lil kull persuna. L-Ewwel Qorti fis-sentenza taghha ma ghamlitx dawn il-kunsiderazzjonijiet dwar id- dritt ta' persuna li tkun assistita waqt it-tehid tal-istqarrija u dan stante li l- opposizzjoni li tqajjmet mill-appellanta fl-appell taghha ossia li l-ligi fiz-zmien meta ttiehdu l-istqarrijiet ma kinitx tiprovdi ghad-dritt li persuna tigi assistita minn Avukat fil-bidu nett tal-investigazzjoni u ghalhekk anke matul l-ghoti tal-istqarrijiet ma kinitx tqajmet quddiem l-Ewwel Qorti. L-appellanta fin-nota ta' sottomissjonijiet 'Illi l-istqarrija tal-01 ta' Marzu 2012 ittiehdet minghajr assistenza legali, wara li l-imputata kienet ippanikjata u inzammet b'mod li sal-hin li nzammet ma kienu ghadhom raw xejn Oltre minn hekk, l-istqarrija addizjonali la hija guramentata quddiem magistrat u anqas m'hemm registrat maghha id-dritt ta' l-assistenza legali, hemm biss referenza ghad- 30 Senjatament permezz tal-artikolu 355AT(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta dritt ta' l-assistenza legali permezz ta' mistoqsija waqt l-interrogazzjoni. Dan jaghmel tali stqarrija nulla u ghalhekk mhux ammissibbli. Di fatti, tali stqarrija u cioe dik tal-01 ta' Marzu 2012 mhux qieghda parti mill-proces verbal kif redatt minn dak iz-zmien il-Magistrat Miriam Salifu u l-provi prodotti kollha jirreferu biss ghall-istqarrija mehuda fit-03 ta' L-Ewwel Qorti kienet ikkunsidrat li: 'Fis-sottomissjonijiet taghha, id-difiza ssostni illi l-Qorti ghandha tiskarta din l- istqarrija rilaxxjata mill-imputata u dan stante illi d-dritt tal-assistenza legali ma giex registrat, izda tirrizulta biss referenza ghal dan id-dritt permezz ta' mistoqsija li saret lill-imputata waqt l- interrogatorju taghha. In oltre skont id-difiza, din l- istqarrija ma gietx guramentata mill- imputata quddiem Magistrat, kuntrarjament ghall-istqarrija rilaxxjata minnha nhar it-3 ta' Kostituzzjonali u ohra ta' din il-Qorti, fejn l-istqarrija giet skartata, ghaliex l-imputati rispettivi f'dawk il-kazijiet ma nghatawx il-jedd li jottjenu parir legali qabel l-interrogatorju Fil-fehma tal-Qorti, madankollu, kuntrarjament ghal dak li ssosnti d-difiza, fil-kaz odjern jirrizulta car mill-istqarrija nnifisha illi l-imputata nghatat id-dritt li tottjeni parir legali qabel l-interrogatorju taghha. Mill-istqarrija rilaxxjata minnha fl-1 ta' Marzu 2012, jirrizulta illi l-imputat inghatat s-solita twissija skont il-ligi. Imbaghad mill- istess stqarrija, jirrizulta wkoll is-segwenti: "M: Nghid sew li qabel ma bdejna inkellmuk jien w l-ispettur Zammit int gejt mistoqsija ghal darba ohra jekk ridtx tikkonsulta ma avukat jew prokuratur legali w gejt moghtija wkoll is- solita twissija w cioe li int ghandek dritt ma tghidx affarijiet li jistaw jinkriminawk? Ghalhekk mill-bran citat, jirrizulta car illi l-imputata kkonfermat illi hija ma nghatatx biss is- solita twissija, izda wkoll id-dritt li tottjeni parir legali qabel l- istqarrija taghha. Veru illi fl- istqarrija ma giex registrat jekk l-imputata ezercitatx dan id-dritt o meno32, izda b'daqshekk 31 tal-process. (Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegħ il-paġna enumerata ghaxra (10) fis-sentenza appellata) 32 Fil-fatt fix-xhieda tieghu (a fol. 53 tal-process), l-Ispettur Dennis Cocks jghid illi l-imputata regghet inghatat id- dritt li tottjeni parir legali qabel irrilaxxjat din l-istqarrija, liema dritt hija rrifjutatu. . (Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegħ il-paġna enumerata hdax (11) fis-sentenza appellata) ma jfissirx illi ma nghatatx dan id-dritt. Fiz-zmien in kwistjoni, kemm il-darba l-imputata ghazlet li tikkonsulta ma' avukat, allura kienet tapplika r-regola tal-inferenza, li altrimenti ma kinitx tapplika jekk l- imputata ma ezercitatx dan id-dritt. B'applikazzjoni tal-principju illi d- dubju ghandu dejjem imur favur l-imputata, din il-Qorti ma hija ser tinferixxi xejn u fi kwalunkwe kaz m'hemm il-htiega tal-ebda inferenza f'dan il-kaz. Lanqas il-fatt illi l-imputata ma kkonfermatx din l-istqarrija taghha bil-gurament m'ghandu jimpingi fuq din l-istqarrija. Ai termini tal-Artikolu 658 tal-Kodici Kriminali "Kull haga li l-imputat jew akkuzat jistqarr, sew bil-miktub kemm ukoll bil-fomm, tista' tittiehed bi prova kontra min ikun stqarrha, kemm il-darba jinsab li din il- konfessjoni giet maghmula minnu volontarjament u ma gietx imgieghla jew mehuda b'theddid jew b'biza', jew b'weghdiet jew xi twebbil ta' vantaggi." Mill- provi processwali la tirrizulta xi allegazzjoni f'dan is-sens u wisq inqas jirrizulta illi din l-istqarrija ma gietx rilaxxjata b'mod volontarju jew inkella giet imgieghla jew mehuda b'theddid jew b'biza', b'weghdiet jew bi twebbil ta' vantaggi. sottomissjonijiet taghha d-difiza tghid illi din l-istqarrija ttiehdet wara li l-imputat kienet ippanikjata, fil-fatt jirrizulta illi din l-istqarrija ttiehdet kwazi erba' xhur wara l-incident tat- 3 ta' Novembru 2011.' Filwaqt li din il-Qorti taqbel ma' dawn il-kunsiderazzjonijiet, dak li ghandha quddiemha din il-Qorti permezz tal-appell prezentat mill-appellanta jirrigwarda l- inammissibilta' tal-istqarrijiet peress li ttiehdu minghajr ma l-appellanta kellha d- dritt li jkollha prezenti l-avukat maghha u dan skont l-appellanta jikkostitwixxi lezjoni tad-drittijiet fundamentali taghha senjatament id-drittijiet tal-appellanta ghal smiegh xieraq kif sanciti fl-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u fl-artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Ghalhekk jirrizulta li dan l-ewwel aggravju m'huwiex imsejjes fuq dak li l-Qorti ddeciediet u fuq dak sottomess quddiem l-Ewwel Qorti izda l-ewwel l-aggravju fl- appell jirrigwarda l-fatt li fiz-zmien meta ttiehdu z-zewg stqarrijiet, il-ligi ma kinitx tiprovdi ghad-dritt li persuna tkun assistita waqt l-ghoti tal-istqarrija. In linea tal- izvillup gurisprudenzjali tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u tat- trasposizzjoni tad-Direttiva 2013/48/EU fil-ligi Maltija, kull persuna ghandha dritt li tkun assistita mill-bidu nett tal-investigazzjonijiet u ghalhekk anke waqt l-ghoti tal- istqarrija. Il-legislazzjoni Sussidjarja 9.24 tiprovdi ghal Regolamenti dwar il- procedura waqt l-interrogazzjoni ta' persuni suspettati u persuni akkuzati bl-Avviz Legali 102 tal-2017. Jirrizulta li l-appellanta kienet hi stess li rrifjutat id-dritt li tikkonsulta ma' Avukat qabel l-ghoti tal-istqarrijiet kif anke jirrizulta mit-twissija li tidher a fol 28 li taqra: 'Twissija moghtija mill-Ispettur Spiridione Zammit fil-presenza ta' WP167 J. Grech li m'intix obbligat li titkellem sakemm ma tkunx tixtieq li titkellem, imma dak li tghid jista' jingib bi prova, wara li gejt moghti d-dritt li stajt tikkonsulta jew tigi assisti mill-Avukat jew prokuratur Legal tal-fiducja tieghek u int ghazilt li ma tixtieqx tikkonsulta jew tigi assistit.' Il-kliem uzati f'dik it-twissija hija 'int ghazilt li ma tixtieqx tikkonsulta jew tigi assistit', ma jirrizultax jekk il-kliem 'tigi assistit' jirreferix ghal qabel l-istqarrija jew matul. Madankollu tenut kont tal-fatt li l-ligi fiz-zmien li l-appellanta ghamlet iz-zewg stqarrijiet ma kinitx tiprovdi d-dritt li tkun assistita waqt it-tehid tal-istqarrija jikkonferma li l-kliem 'tigi assistit' f'dik it-twissija qieghed jirreferi ghal qabel l-ghoti tal-istqarrija. Din il-Qorti tikkunsidra wkoll li l-fatt li l-appellanta irrifjutat id-dritt li tikkonsulta ma Avukat qabel l-istqarrija kif kellha kull dritt li taghmel, ma jfissirx li hi kienet ser tirrifjuta li tkun assistita matul l-interrogazzjonijiet li kieku kellha d- Ghalhekk din il-Qorti, kuntrarjament ghal dak li stqar l-Avukat Generali fin- nota tieghu ma tistax tintepreta' r-rinunzja tal-appellanta milli tikkonsulta ma' Avukat qabel it-tehid tal-istqarrija bhala rinunzja tacita ghad-dritt li jkun hemm prezenza ta' Avukat waqt it-tehid tal-istqarrijiet u dan stante li fiz-zmien tat-tehid tal- istqarrijiet, il-ligi ma kinitx tipprovdi ghal dan id-dritt u ghalhekk l-appellanta ma Tenut kont ta' dan, din il-Qorti sabiex ma jigux lezi d-drittijiet tal-appellanta sejra stqarrijiet maghmulha mill-appellanta u Ghal dawn ir-ragunijiet din il-Qorti qieghda tilqa' l-ewwel aggravju fis-sens li filwaqt li ma hija bl-ebda mod tiddikjara li kien hemm xi lezjoni tad-drittijiet tal-appellanta rigwardanti id-dritt ghal smiegh xieraq, sejra in vista tad-Direttiva 2013/48/EU li dahlet fis-sehh ferm wara l-ghoti tal-istqarrijiet in kwistjoni tiddikjara z-zewg stqarrijiet moghtija mill-appellanta fit-tlieta (3) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) u f'l-ewwel (1) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) kif ukoll kull referenza ghall-isqarrijiet bhala inamissibli. moghtija mill-appellanta quddiem il-Magistrat Inkwirenti fl-erbgha (4) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) fejn l-iskop ta' tali xhieda kienet il-konferma mil- gurament tal-ewwel stqarrija. Ikkunsidrat; Illi t-tieni aggravju jirrigwarda l-illegalita' tal-istrip search illi saret fuq l-appellanta. L-appellanta tissottometti li t-tfittxija li saritilha ossia l-istrip search kif dahhlet ghaz- zjara gewwa l-facilta' Korrettiva ta' Kordin kienet wahda illegali u irregolari ghal diversi ragunijiet. L-appellanta tghid li l-prassi gewwa l-Facilita' Korrettiva ta' Kordin hija illi l-Ufficjali tal-Habs jinfurmaw lill-vizitatur li ser issirlu strip search u kemm il-darba dan jirrifjuta, allura jintalab jitlaq. Jirrizulta wkoll li l-vizitatur ma jigix infurmat li jista' jirrifjuta din l-istrip search. L-appellanta tissottometti li giet infurmata li kien ser issirilha strip search, ma kienx hemm rifjut da parti taghha u ghalhekk din it-tfittxija saret bir-rizultat illi meta gie innutat oggett suspettuz, din Tissottometti li l-fatt li l-apellanta ma gietx avzata li hija setghet tirrifjuta din it-tfittxija, irrenda dak kollu li sar illegali u Ir-regolament 58 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 260.03 tiprovdi: (1) Kull persuna li tkun waslet biex iżżur priġunier għandha tikxef l-identità tagħha lill- uffiċjal tal-ħabs responsabbli. (2) Id-Direttur jista' jordna li ssir tfittxija fuq kull persuna li tkun waslet biex iżżur priġunier. Dik it-tfittxija għandha ssir minn uffiċjal tal-ħabs ta' l-istess sess bħall-viżitatur u għandha tiġi dokumentata fir-registru msemmi fir-regolament 52(9). (3) Kull persuna li tirrifjuta li tikxef l-identità tagħha jew li toqgħod għal ordni tad-Direttur skond is-subregolament (2) għandha tiġi miċħuda permess biex tagħmel iż-żjara. (4)Il-każijiet kollha li fihom żjara tiġi miċħuda taħt is-subregolament ta' qabel dan għandhom jiġu dokumentati fir-reġistru msemmi fir-regolament 52(9). (Sottolinear ta' din il-Qorti) L-appellanta tissottometti wkoll li l-istrip search li saret fuq l-appellanta ma saritx skont il-ligi ghaliex ma kinitx awtorizzata mid-Direttur tal-Habs. Vassallo li tat l-ordni in kwistjoni, ma kinitx awtorizzata mid-Direttur tal-Habs sabiex taghmel dan. Tghid li fl-inkartament kriminali kollu m'hemm l-ebda prova illi dakinhar, id-Direttur tal-Habs kien ta l-ordni in kwistjoni, li kienet biss il-Maggur li tat din l-ordni, liema Maggur ma kellha l-ebda setgha li taghmel dan. tissottometti li n-nuqqas li persuna tigi nfurmata bid-drittijiet taghha irendi kull Ikkunsidrat; WPS Justine Gorrieri fix-xhieda taghha ta' nhar it-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehdet li 'Nhar it-3 ta' Novembru 2011 ghall-habta tat-3:00pm rcevejt telefonat aminn gewwa CCF li kien hemm persuna femminili Claire Carabez li kienet marret biex tinvista lili xi priguniera u kien hemm xi suspett li kellha xi sustanza illegali fuqha. mort fuq il-post fejn tkellimt ma WSCO Mary Abziyani u qaltli li WSCO 6 Carmen Bongiovanni kienu ghamlu strip search lil Claire Carabez minhabba suspett li kellha xi haga llegali fuqha u waqt l-strip search rat bicca tissue fil-parti intima taghha. Hija kompliet tghid li qalet lil Claire Carabez li kellha xi haga bajda mal-parti taghha din ppanikkjat u redet bil-fors tohrog Mary Abziyani stqarret li hija nfurmat lill-ufficjal inkarigat tal-srt u talbet l- assistenza tal-Pulizija. Jiena mort fuq il-post fejn tkellimt ma Claire Carabez u ghidtilha li ser ssirilha strip search ohra minhabba suspett li kellha xi sustanza llegali fuqha. infurmajtha wkoll li ahjar jekk tikkopera maghna u waqt it-tfittxija Claire Carabez minn jeddha harget mill-parti taghha tissue li kien fiha borza zghira bi trab kannella suspettat droga Fis-seduta tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehdet WCO Mary Abziyani li qalet li fit-tlieta (3) ta' Novembru, tas-sena elfejn u hdax (2011) giet ordnata mill-maggur Maria oo biex taghmel strip search ta' Claire Carabez. Mistoqsija min ta l-istruzzjonijiet spjegat 'Il-maggur Maria oo. 3:00pm giet Claire Carabez u ghidnilha li ser ssirilha strip search u accettat u x'hin wasalt f'certu posizzjoni, ghidtilha biex ddur u titbaxxa u rajtilha bicca tissue suspettata. Bdiet tippanikkja hafna u riedet Jiena ghidt lir-reception, ghidtlu cempel lil tal-SRT. Gew u fosthom kien hemm CO 85 li cempel l-ghassa biex ninfurmaw fuq din il-haga. Wara xi nofs siegha giet WPS 167 u PC 154 u ghamilna rapport. U din qaltilha li ghandek aghtihuli. U ghaddiet li kellha mill- parti taghha u taghtha f'idejn WPS 167.' Il-Qorti staqsiet 'Imma kont hemm meta staqsejwha jekk riditx taghmel strip search?' wiegbet 'Jiena staqsejtha. Ghidtilha ser ssirlek strip search u qaltli iva'. Aktar il-quddiem fix-xhieda taghha in kontro ezami meta mistoqsija jekk informawhiex li b'dak li se taghmel tista' tinkrimina lilha nnifsha u dwar id-dritt li tikkonsulta mal-avukat taghha, wiegbet li le ma qaluliex. Fil-kontro ezami ulterjuri li sar fl-Ewwel (1) ta' Dicembru tas-sena elfejn u hmistax (2015) spjegat li hi Acting major, mistoqsija 'Meta intom tlabtuha biex taghmel l-strip search, hi offriet lilha nnifisha ghas-search?' wiegbet '...Jien gejt ordnata mill-Maggur Maria oo biex ssir strip search u konna jien u WSCO 6 u jien ghidtilha, ghidtilha ha ssirlek strip search. Meta mistoqsija 'Meta ghidtilha ha ssirlek strip search, ghidtilha xi jkun l-konsegwenzi jekk hi tirrifjuta?' wiegbet Mistoqsija x'kienu jaghmlu jekk irrifjutat wiegbet li titlaq 'lbarra u ghal certu ammont ta' zmien ma tidholx fil-habs, mistoqsija jekk qaltiliex dan, qalet li Mistoqsija dwar jekk hemmx xi haga miktuba jew xi tabelli dwar dan qalet li m'hemmx bil-miktub. Tghid 'nghidulhom li ser naghmlulhom strip search u huma jirrifjutaw jew ma jirrifjutawx'. Mistoqsija direttament mill-Qorti 'Imma inti ma tinfurmahomx li jistghu jirrifjutaw' wiegbet 'Le ma nghidilhomx' Mistoqsija mill-Avukat difensur 'U lanqas tghidilhom li jekk jirrifjutaw jistghu jitilqu' wiegbet 'Le lanqas'. Mario Muscat Doublesin fix-xhieda tieghu tad-disgha (9) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax tista' taghmel hekk?' Wiegeb 'Min jigi vizitaturi jekk ikunu ilhom hemm u f'dan il-kaz anke jkunu inmates, jafuhom dawn l-affarijiet' Mistoqsi 'Qabel ma inti lili taghmilli l-strip search, taghtini l-avviz bil-quddiem u tghidlu qed navzak li jekk inti ma toqghodx ghall-strip 96 search ser jolli nghidlek li inti ma tistax taghmel iz-zjara tieghek, itlaqli 'l barra. Taghtuhulhom dan l-avviz?' Wiegeb 'Din id-domanda ma nistax nirrispondik jiena ghax SWCO Maria oo fix-xhieda taghha ta' nhar it-tlieta (3) ta' Mejju tas-sena elfejn u tlettax (2013) spjegat li '...skoprejna li Elaine Mc Intyre kellha vista dak inhar u ghidtilhom mela min jigi ghamlulhom strip search. Fil-fatt jiena lanqas kont hemm imbghad ghax jiena kien sarli l-hin tieghi biex nitlaq. Meta jigifieri grat jiena kemm ordnajt biss strip search'. Mistoqsija mil-Qorti 'Kemm ordnajt li meta jigi xi hadd biex jara lil Elaine Mc Intyre ssir strip search' wiegbet 'iva daqshekk'. Ikkunsidrat; Illi jirrizulta li l-appellanta ma gietx mistoqsija jekk xtaqietx li tissoggetta ruhha ghal strip search u li jekk ma kinitx ser taccetta ma kinitx ser tithalla taghmel il-vista. Jirrizulta li meta qalulha li kien se jsir strip search qalet iva. Jirrizulta wkoll li kien wara li l-ufficjali innotaw l-oggett suspetuz fil-parti privata tal-appellanta, kien f'dak il-mument li l-appellanta umbghad riedet titlaq. L-Ewwel Qorti kkunsidrat li: 'Il-Qorti tinnota illi dan ir-Regolament jaghti s-setgha lid-Direttur tal-Habs sabiex jordna tfittxija fuq vizitatur ossia persuna li tmur gewwa l-habs sabiex izzur prigunier u jipprovdi illi kemm il-darba dak il-vizitatur jirrifjuta li joqghod ghal tali ordni ta' tfittxija, huwa ghandu jigi mcahhad milli jaghmel dik iz-zjara. Imkien ghalhekk dan ir-Regolament ma jghid jew jezigi illi l-ufficjali tal-habs ghandhom javzaw lill-vizitatur li huwa jista' jirrifjuta li joqghod ghal tfittxija li tigi ordnata mid-Direttur tal-Habs, kif qeghda tippretendi d-difiza. Fil-fehma tal-Qorti, apparti l-kliem inniffsu tar-regolament li ma jezigix tali avviz lill- vizitatur, wiehed ghandu jqis ukoll il-kuntest ta' tali regolament u l-ghan tieghu. vizitatur jidhol gewwa l-Facilita` Korrettiva ta' Kordin sabiex izur prigunier, dan ghandu jistenna li jissoggetta ruhu ghar-regoli ta' dik il-Facilita`, b'mod partikolari regoli li jassiguraw is-sigurta` tal-post u tal-abitanti tieghu, kif ukoll illi ma jigux introdotti oggetti Ghalhekk meta wiehed jirrifjuta li jassoggetta ruhu ghal dawk ir-regoli, il-konsegwenza logika u necessarja hija li huwa jigi rifjutat dhul gewwa l-istess Facilita`...' Ir-regolament 58 tal-Legislazzjoni Sussidjarja ma jiprovdiex li visitatur li tkun ser isirilhom strip search ghandhom jigu nfurmati bid-dritt taghhom li jirrifjutaw. jipprovdi dan ir-regolamt hu li f'kaz li jirrifjutaw, ghandhom jigu michuda permess biex taghmel iz-zjara. Illi minkejja li l-appellanta kienet fi zmien priguniera u allura setghet kienet taf li vizitaturi jistghu jigu soggettati ghal tfitxxija intima ossia strip search, il-fatt li hija ma gietx infurmata dwar id-dritt taghha li tirrifjuta li ssir l-istrip search u li f'kaz li rrifjutat kienet tigi michuda d-dritt li taghmel il-vista ifisser li li ma setghetx tuza dak Persuna ma tistax tgawdi dritt sakemm ma tkunx infurmata dwar dak id- ir-regolament 58 tal-Legislazzjoni Sussidjarja jiprovdi li f'kaz li visitatur jirrifjuta li ssir tfittxija fuqu, ma jithalliex jaghmel il-vista u kif xehdu uhud mix-xhieda jaf ikun hemm perjodu fejn dan il- vizitatur li jkun irrifjuta ma jithalliex jaghmel visti, il-fatt li persuna ma tigix infurmata dwar dan id-dritt huwa minnu nnifsu leziv. ikkunsidrat jirrizulta li minkejja li l-appellanta ma rrifjutatx li ssir it-tfixxija, hija ma gietx infurmata li setghet tirrifjuta u ma ssirx il-vista, ghalhekk tali tfittxiha kienet wahda leziva ghad-drittijiet tal-appellanta. Din il-Qorti sejra ghar-ragunijiet spjegati f'din is-sentenza tilqa' t-tieni aggravju u ghalhekk ma hemmx il-htiega li din il-Qorti tikkunsidra jekk l-ufficjal li wettaq it- Ikkunsidrat; Illi jirrizulta li darba l-kaz tal-prosekuzzjoni huwa bbazat fuq ir-rizultanzi tall-istrip search li saret fejn id-droga kienet fuq il-persuna tal-appellanta, liema droga inghatat mill-apellanta f'idejn l-ufficjal tal-habs wara li saret it-tieni strip search u stante li kemm l-istrip search giet ikkunsidrata bhala illegali, din il-Qorti ma tistax tiehu in konjizzjoni dak li nstab konsegwenza ta' tali strip search. In oltre, l-istqarrijiet tal- appellanta ghar-ragunijiet fuq ikkunsidrati huma wkoll inammissibli. Ghalhekk dak li baqa li jigi kkunsidrat huma jekk il-bqija tal-provi mressqa quddiem l-Ewwel Qorti L-Ispettur Spiridione Drake fix-xhieda tieghu tat-tletin (30) ta' Marzu tas-sena elfejn u tnax (2012) xehed li 'Jien kont smajt il-konversazzjonijiet bejn it-2 ta' Novembru 2011 mid-9:30am sat-3 ta' Novembru fit-3.30pm li kienu maghmula minn Elaine fuq il-mobile Il-konversazzjonijiet kienu jindikaw li Elaine kienet cemplet lil claire u qaltilha biex tiltaqa' fejn l-MCast. Fit-3 ta' novembru 2011, telefonata li kienet f'14.29hrs, Elaine tat lil Claire mobile number u cioe 7986 1788 u qaltilha biex imbghad ccempillu. Jiena kont wkoll rajt il-mobile number u jien stabilixxejt ukoll li din kienet fil-fatt cemplet dan in-numru, din Claire u dan il-persuna cemplilha minuta wara. Bajada biex jaghmel it-transcripts u profiles fl-inkjesta. ta' Novembru 2011. Wara li din ghazlet li ma tikkonsultax mal-avukat qabel l-interrogatorju u din nnegat li kienet taf b'din il-bicca tax-xoghol. Irrizulta wkoll li n-numru 8982 4771 minn iktar investigazzjoni li saru kienu jappartjenu lil Justin Muscat Doublesin Id 210585 (M). dan kien gie nvestigat minni nhar l-1 ta' Frar 2012 u wara li ghazel li ma jikkonsultax mal-avukat tieeghu qabel l-interrogatorju, stqarr li din Elaine Mc Intyre kienet tibghatu ghand ommha biex jigbor xi flus u imbghad dawn jaghtihom lil Claire u flimkien jmorru Rahal il-Gdid biex Hu kien nnega li jaf is-supplier min kien pero Claire kienet tiltaqa mieghu fejn l-MCast wara li jwasslaha hu bil-karozza. hadet id-droga u kienet ser ddahhalha gewwa CCF. Elaine imbghad ccempel lil Justin mill- habs u hemm hekk tghidlu all right u hemm hekk kien ifisser li d-droga kienet dahlet. ukoll Justin u kien kkonferma dan kollu quddiem il-Magistrat Dr Neville Cassar Flores dak inhar stess fl-ufficcju tieghi, fejn kkonferma li kien hemm darbtejn ohra fejn Claire dahhlet id-droga lil Elaine Mc Intyre u dan jafu ghax kien wassalha hu u kienet cemplitlu Elaine u qaltlu 'hemmhekk all right' u dan kien ifisser li d-droga kienet dahlet...' Din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti fejn ikkunsidrat li: 'Finalment irid jinghad ukoll illi l-Qorti mhijiex qed tiehu in konsiderazzjoni ix- xhieda tal- Ispettur Spiridione Drake in kwantu din tirreferi ghal dak li qal lilu Justin Muscat Doublesin matul l- interrogatorju tieghu. Ghalkemm jidher mix-xhieda tal- Ispettur Spiridione Drake f'dan ir- rigward, illi Muscat Doublesin kkonferma l-istqarrija tieghu quddiem il-Magistrat Dr. Neville Cassar Flores, biss din l-istqarrija guramentata baqghet ma gietx esebita f'dawn il-proceduri u in oltre l- istess Muscat Doublesin baqa' ma xehedx f'dawn il-proceduri u ghalhekk dak li seta' qal Muscat Doublesin fl- kontenut tieghu.' Justin Muscat Doublesin ma ttellax sabiex jixhed quddiem l-Ewwel Qorti u lanqas ma giet prezentata l-isqarrija tieghu, ghalhekk kif tajjeb ikkunsidrat l-Ewwel Qorti dak li xehed l-Ispettur Spiridione Zammit in kwantu jikkoncerna dak li qallu Justin Muscat Doublesin Fil-fehma ta' din il-Qorti l-filtered calls a fol 81 tal-process li ghamlet il-priguniera Elaine Mc Intyre, huma provi li wahedhom ma jistawx iwasslu ghal htija fil-kamp Jirrizulta li l-priguniera Elaine Mc Intyre ghamlet diversi telefonati fejn anke provdiet numru tal-mobile, liema numru tal-mobile jirrizulta bhala wiehed minn numri li l-appellanta cemplet skont ir-rapport ta' Dr Martin Bartolo Galea a fol 70. telefonati maghmulha mill-priguniera Elaine Mc Intyre tirrizulta hafna insistenza da parti taghha fejn fil-konversazzjonijiet telefonici jirrizultaw kliem bhal 'ghandu jcempillek ghada', 'jista' jkun il-Gimgha, s-Sibt, jew il-Hadd, qed tifhem? ghada, fhimtni?', 'ghada filghodu cempillu', 'ghid lil dik biex iccempillu', 'fejn qieghda?', 'cempel', 'x'qaltlek?', 'Il-boghod imma?'. Dawn huma kollha provi indizzjarji, li jehtieg li jkunu cari u ekwivoci li jwasslu ghal decizjoni wahda biss sabiex ikun hemm htija. Prova indizzjarja trid tkun ċara u univoka sabiex twassal għal sejbien ta' ħtija tant li meta interpretati ma jwasslu għall-ebda konklużjoni oħra għajr dik tas-sejbien tal- ħtija. F'dan ir-rigward issir referenza għas-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija Spettur Neil Saccasan Vs Simeon Nicholas Marsh'33 fejn ġie ikkunsidrat 'Illi in vena legali l- Qorti tosserva li sabiex il-prova indizzjarja twassal ghas-sejbien ta' hitja, trid tkun cara u univoka fis-sens li twassal necessarjament, u f'kuntest ta' dak li hu ragjonevoli, ghall- Fi kliem iehor, l-elementi ta' prova kostitwenti l- prova indizzjarja jridu jkunu bazati fuq cirkostanzi provati li, interpretati b' mod ragjonevoli, ma jistghux iwasslu ghal konkluzjoni ohra ghajr dik tas-sejbien ta' htija. tkun l-unika prova li fuqha l-prosekuzjoni qeda isserrah il- kaz taghha. F' kaz li l-elementi ta' prova jistghu ragjonevolment jwasslu ghal konkluzjoni li ma tkunx is-sebien ta' htija, allura ghandha tapplika l-massima 'in dubbio pro reo' u cioe' li dan id-dubbju ragjonevoli ghandu 33 Deċiża mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali nhar l-1 ta' Novembru 2001 Il-Qorti fis-sentenza fl-ismijiet 'Il-Pulizija (Spettur Pierre Gorrieri) vs Dylan Briffa Wilson ID 322943(M))'34 ikkunsidrat ukoll: Illi l-gurist Ingliz Amaira C.B35 tagħha bis-segwenti mod: jiddeskrivi l-prova cirkostanzjali u t-tifsira tal- univocita` (Emfażi miżjuda) Ikkunsidrat; L-Ewwel Qorti kkunsidrat ukoll li: 'Finalment irid jinghad ukoll illi l-Qorti mhijiex qed tiehu in konsiderazzjoni ix- xhieda tal- Ispettur Spiridione Drake in kwantu din tirreferi ghal dak li qal lilu Justin Muscat Doublesin matul l- interrogatorju tieghu. Ghalkemm jidher mix-xhieda tal- Ispettur Spiridione Drake f'dan ir- rigward, illi Muscat Doublesin kkonferma l-istqarrija tieghu quddiem il-Magistrat Dr. Neville Cassar Flores, biss din l-istqarrija guramentata baqghet ma gietx esebita f'dawn il-proceduri u in oltre l- istess Muscat Doublesin baqa' ma xehedx f'dawn il-proceduri u ghalhekk dak li seta' qal Muscat Doublesin fl- kontenut tieghu.' Din il-Qorti bhall-Ewwel Qorti mhijiex ser tiehu konjizzjoni dak dak li ntqal mill- Din il-Qorti taqbel mal-Ewwel Qorti li ma tara l-ebda raguni ghaliex ghandha tilqa' t-talba tad-difiza ghall-isfilz tar- 34 Deċiża mill-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali nhar it-8 ta' Lulju, 2016 (Kawża numru: 83/2011) 35 Criminal Evidence (3rd Edition) [1995], Richard Custo (Sweet and Maxwell Criminal Practice) (Din ir-referenza tinsab fin-nota ta' qiegħ il-paġna enumerata għaxra (10) fis-sentenza ċitata) relazzjoni ta' Dr Martin Bartolo Galea u l-appellant fl-appell tieghu mhuwiex iressaq aggravju dwar dan. Ir-rapport ta' Martin Tomasuolo huwa ammissibli kif iddikjarat mill- Ewwel Qorti. Kemm ir-rapport ta' Martin Bartolo Galea li jinkludi fih fosthom lista ta' telefonati u messaggi kif ukoll il-filtered calls li huma registrati fuq ic-CD a fol 81 ma jistghux iwasslu ghal decizjoni wahda u wahda biss u ghalhekk ghalkemm joholqu numru ta' spekilazzjonijiet dwar dak li Elaine Mc Intyre bdiet tiftiehem u dwar it- telefonati li rceviet l-appellanta, ma jistghux iwasslu ghal konkluzjoni li l- prosekuzzjoni pruvat il-kaz taghha minghajr dubju detatt mir-raguni. tressqu mill-prosekuzzjoni xehdu dwar l-istqarriji li kif hawn deciz huma inammissibli jew dwar l-istrip search li kif hawn deciz ukoll kienet wahda illegali stante li l-appellanta ma gietx infurmata li setghet tirrifjuta u titlaq u gahlehkk kwalunkwe fatti li johorgu mill-istqarrija u kwalunkwe rizultanzi li johorgu mill- istrip search huma inammissibli. Din il-Qorti hija tal-fehma li stante li kif deciz minn din il-Qorti l-istqarrijiet, ix- xhieda tal-appellanta ta' nhar l-erbgha (4) ta' Novembru tas-sena elfejn u hdax (2011) quddiem il-Magistrat Inkwirenti moghtija fl-ambitu tal-ewwel stqarrija huma inammissibli u li l-istrip search saret b'mod irregolari meta l-apellanta ma gietx infurmata tad-dritt taghha li tirrifjuta li ssir tali strip search, il-bqija tal-provi migjuba ma jwasslux ghal decizjoni wahda ossia ghal decizjoni ta' htija fil-grd li trid il-ligi. Ghaldaqstant, stante li din il-Qorti qieghda ssib li l-imputazzjonijiet migjuba kontra l- appellanta ma gewx pruvati sal-grad li trid il-ligi, mhijiex sejra tikkunsidra l- aggravju dwar il-piena. Ghalhekk din il-Qorti qieghda ghar-ragunijiet ikkunsidrati, tilqa' l-appell, tirrevoka s-sentenza moghtija mill-Ewwel Qorti nhar it-tletin (30) ta' Mejju tas-sena elfejn u tmintax (2018) kemm fil-htija u fil-piena u konsegwentement tillibera lill-appellanta minn kull imputazzjoni u piena. Din il-Qorti qieghda wkoll tirrevoka u thassar l-ordni tal-Ewwel Qorti ghal hlas tal- ispejjez ai termini tal-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta konnessi mal- hatra tal-esperti fl-istadju tal-process verbal tal-inkjesti, cioe' l-ispejjez konnessi mar- relazzjoni tal-Ispizjar Mario Bone, l-ispejjez konnessi mar-relazzjoni ta' PS 541 Daniel Qoul kif ukoll l-ispejjez konnessi mar-relazzjoni ta' Dr. Martin Bartolo Galea. Din il-Qorti qieghda wkoll tordna d-distruzzjoni tad-droga esebita in atti u dan taht il-harsien tar-Registratur li ghandu procedura tad-distruzzjoni, liema dokument ghandu jigi nserit fl-atti ta' din il-kawza mhux aktar tard minn hmistax-il jum minn tali distruzzjoni. gimgha mil-lum, l-Ufficjal Prosekutur ma jinformax lil din il-Qorti, permezz ta' nota, illi huwa necessarju illi din id-droga tigi prezervata ghal skop ta' proceduri ohrajn fil-konfront ta' terzi, b'dan illi f'dan il-kaz, ir-Registratur ghandu jirrapporta lil din il- Qorti, b'verbal, meta din id-droga tkun giet hekk distrutta.