- PRESTANOME F'KUNTRATT TA' BEJGĦ – - APPREZZAMENT TA' XHIEDA KONFLIĠĠENTI – - IRRITWALITA' TAL-PRESKRIZZJONI SOLLEVATA BISS FIN-NOTA TA' SOTTOMISSJONIJET - QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR. IMĦALLEF ROBERT G. MANGION ILLUM, 30 TA' ĠUNJU, 2021 Ġur. Joan Cachia Barbara (K.I. 673291M) Anthony Cachia Barbara (K.I. 991145M) u l-Perit Emanuel Alshlash (K.I. 662850M) u Joseph Grima Sarjantson (K.I. 396405M) għal kull interess li jista' jkollhom Rat ir-rikors ġuramentat ta' Joan Cachia Barbara ippreżentat fit-22 ta' Marzu, 2016 li permezz tiegħu ppremettiet u talbet is-segwenti: Il-partijiet huma miżżewġin lil xulxin. Kienu ltaqgħu u bdew joħorġu flimkien meta l-attriċi kellha erbatax-il sena (14) u l-konvenut Anthony Cachia Barbara kellu erbgħa u għoxrin (24). Damu għarajjes madwar sitt (6) snin sakemm iżżewġu; Meta l-attriċi u l-konvenut Spiteri bdew jaħsbu biex jiżżewġu missier l- attriċi laqqagħhom mal-konvenut Joseph Grima Sarjantson li, flimkien mal-konvenut Perit Alshlash kellu post – il-fond numru 56, Triq Belliċ, Parti min-Naxxar – għall- bejgħ. Sar il-konvenju u l-attriċi u l-konvenut Cachia Barbara ħallsu d-depożitu fuq il- prezz tal-bejgħ flimkien. L-attriċi kienet ħallset sehemha minn flus li kienet ġemmgħet, għax kienet taħdem ma' missierha bil-paga, u kien taha wkoll xi L-attriċi u l-konvenut Cachia Barbara ħadu wkoll self issussidjat mingħand Lohombus Corporation. Billi dak iż-żmien l-attriċi kienet għadha minorenni s-self inħareġ fuq isem il-konvenut Spiteri iżda l-attriċi u l- konvenut Spiteri bdew iħallsuh lura flimkien f'ishma ndaqs; Għall-istess raġuni, i.e. għax l-attriċi kienet għadha minorenni, meta l- post inxtara b'kuntratt tal-11 ta' Diċembru 1987 fl-atti tan-Nutar Antoine Xuereb Darmanin deher il-konvenut Spiteri waħdu bħala xerrej, għalkemm l-attriċi, li ma kinitx tifhem f'dawn l-affarijiet, ħasbet li xorta kienet qiegħda tixtri nofs il- proprjetà u li ma kinitx qiegħda tiffirma biss għax kienet minorenni. Fil-fatt il-ħlasijiet baqgħu jsiru mit-tnejn flimkien f'ishma ndaqs tant illi fl-4 ta' Jannar 1988 l-attriċi u l-konvenut Spiteri iffirmaw kitba privata li fiha iddikjaraw illi, għalkemm il-post inxtara fuq isem il-konvenut Spiteri, dan sar minħabba s-self issussidjat u l-ħlasijiet kollha saru mit-tnejn f'ishma ndaqs; L-attriċi u l-konvenut Spiteri iżżewġu fis-26 ta' Mejju 1990 iżda ż- żwieġ tħassar irrimedjabilment minħabba raġunijiet li għalihom jaħti l- konvenut Spiteri, u għalhekk l-attriċi b'ittra tal-24 ta' Awissu 2015 fetħet proċeduri ta' medjazzjoni; Fil-kors ta' trattativi għal-likwidazzjoni u qsim tal-beni komuni tal- partijiet il-konvenut Spiteri beda jippretendi illi l-post huwa proprjetà parafernali tiegħu, u għalhekk l-attriċi kellha tiftaħ din il-kawża biex titlob dikjarazzjoni illi fuq il-kuntratt ta' akkwist ta' proprjetà il-konvenut Spiteri kien qiegħed jidher mhux biss f'ismu proprju iżda wkoll bħala prestanome fl- interess tal-attriċi billi l-ħsieb u intenzjoni tassew kienu illi l-post ikun proprjetà tal-attriċi u tal-konvenut Spiteri f'ishma ndaqs u kien biss minħabba l-fatt illi l-attriċi dak iż-żmien kienet minorenni u minħabba l-kondizzjonijiet tas-self sussidjat illi deher il-konvenut Spiteri waħdu fuq il-kuntratt ta' Igħidu għalhekk il-konvenuti għala ma għandhiex din il-Qorti: 1. tiddikjara illi l-ħsieb u l-intenzjoni tal-partijiet kienu illi l-fond 56, Triq Belliċ, Parti min-Naxxar jinxtara mill-attriċi u mill-konvenut Spiteri flimkien 2. tiddikjara għalhekk illi l-konvenut Spiteri deher fuq il-kuntratt tal-11 ta' Diċembru 1987 fl-atti tan-Nutar Antoine Xuereb Darmanin mhux biss f'ismu proprju u fl- interess tiegħu nnifsu, iżda wkoll bħala prestanome f'isem l-attriċi u fl- interess tagħha kwantu għan-nofs; 3. tordna illi jsir att korrettorju biex jiġi dikjarat illi l-fond 56, Triq Belliċ, Santa Luċija inxtara mill-attriċi u mill-konvenut flimkien f'ishma ndaqs; 4. tiffissa jum, ħin u post għall-pubblikazzjoni tal-att korrettorju opportun, taħtar nutar pubbliku sabiex jirċievi u jippubblika l-istess att u taħtar kuraturi biex jidhru f'isem min jonqos li jersaq għall-pubblikazzjoni; bl-ispejjeż, inkluża t-taxxa fuq il-valur miżjud, kontra l-konvenut Anthony Cachia Barbara mħarrek għas-subizzjoni. Rat ir-risposta ġuramentata tal-Perit Emanuel Alshlash ippreżentata fil-25 t'April, 2016 fejn ingħad kif ġej: Illi l-esponenti ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju stante illi hu (a) ma ghandu l-ebda locus standi f'dawn il-proceduri u (b) ma hux il- legettimu kontradittur tar-rikorrenti u dan kif jirrizulta mill-atti nfishom u kif ser jigi pruvat waqt it-trattazzjoni tal-kaz. Salv ecezzjonijiet ohra. Rat ir-risposta ġuramentata ta' Joseph Grima Sarjantson ippreżentata fil-5 ta' Mejju, 2016 fejn jingħad kif ġej: Illi l-esponenti jeccepixxi illi huwa ma kien jaf b'xejn b'dak kollu li l-attrici qeghda tallega u ghalhekk jissottometti ruhu ghas-savju gudizzju ta' din l- Onorabbli Qorti. Illi ghalkemm l-attrici ma talbitx spejjes gudizzjarji kontra l-esponenti, xorta wahda, l-esponenti jsostni li m'ghandux ibghati ebda spejjes f'dan ir- Rat ir-risposta ġuramentata ta' Anthony Cachia Barbara ippreżentata fil-11 ta' Mejju, 2016 fejn jingħad kif ġej: Illi t-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu respinti promotur huma kongetturi u certament mhumiex mis-sewwa. Illi l-akkwist tal-proprjeta` sar b'konvenju u kuntratt fuq Anthony Cachia Barbara qabel iz-zwieg tal-partijiet. Il-fond qatt ma nxtara mill-attrici. illi hija kienet harget xi flus u selfet l-istess konvenut tant li anke hemm konferma ta' dan anke bi skrittura tas-sena 1988 qabel iz-zwieg taghhom li espressament tikkonferma li hija ma kienitx tixtri il-proprjeta` izda riedet ricevuta li tikkonferma li hija kienet harget il-flus b'mod indaqs mal- Hija kongettura li qed tigi issa prospettata li l-fond ma giex akkwistat ukoll mill-attrici ghax kienet minorenni u minhabba s-self tal-Lohombus. kien effettivament thallas u ma kienx hemm impediment li meta ghalqet 18 il- sena talbet li l-fond jigi trasferit in parte fuqha ukoll. Matul hamsa u ghoxrin sena (25) zwieg qatt ma hasset il-htiega tittrasferixxi l-imsemmija proprjeta` u qatt ma resqet ebda lanjanza sakemm ddecidiet li tixtieq tissepara ghal ragunijiet imputabbli lilha u mhux kif qed tittenta tghid. Il-kuntratt tal-akkwist huwa akkwist parafernali u l-uniku dritt li jispetta lill- attrici huwa rimbors u/jew rifusjoni tal-ammonti minnha mghoddija lill- konvenut ammonti li huwa dejjem irrikonoxxa bhala dovuti u li kellhom jithallsu lura lilha skont il-ligi. Illi minghajr pregudizzju ghall-premess l-konvenuti Zammit u Gaffarena ma ghandhom ebda locus standi u interess guridiku fil-pendenza u mhumiex Illi minghajr pregudizzju u in linja ta' eccezzjoni preliminari l-azzjoni kif proposta hija insostenibbli ghaliex qed issir vizju fil-kunsens li hija l-essenza tal-kuntratt pubbliku; It-talba ghall-att korrettorju hija insostenibbli stante illi korrezzjoni tista ssir sabiex tissana zbal u fid-dawl ta' dak espost mill-istess attrici l-kuntratt tal-11 ta' Dicembru 1987 fl-atti tan-Nutar Antoine Xuereb Darmanin sar fuq l-konvenut esklussivament. Il-fatt tal-hlasijiet u kontribuzzjonijiet huwa totalment estranju u indipendenti ghall-kunsens necessarju ghall-kuntratt de quo u jsegwi li ma hemm ebda korrezzjoni xi ssir f'dak il-kuntratt u jsegwi li l- kuntratt huwa vinkolanti u effettiv u jikkonferma lill-konvenut bhala l-uniku proprjetarju tal-imsemmi fond parafernali. Illi l-attrici ghandha drittijiet ohra ta' rimbors accetatt ukoll mill-istess Jsegwi illi ma jistax jintalab jinbidel titolu kuntrattwali u korrezzjoni li tbiddel it-titolu tal-proprjeta` fid-dawl ta' kongetturi issa prospettati mill-attrici. Illi ghalhekk din l-Onorabbli ghandha tichad u ma tiddikjarax illi l-hsieb u l-intenzjoni tal-partijiet li l-fond 56, Triq Bellic, In-Nadur instara mill- attrici u mill-konvenut f'ishma indaqs. Illi din l-Onorabbli Qorti m'ghandhiex tiddikjara li l-konvenut deher fuq il-kuntratt tal-11 ta' dicembru 1987 bhala prestanome u fl-interess indiviz Illi ma jista jsir ebda att korrettorju li din l-Onorabbbli qorti ghandha tordna ghaliex il-Qorti tkun qed tmur espressament kontra kuntratt pubbliku li ma kienx ivvizjat ghaliex sar bil-konsapevolezza tqal-istess attrici. Jsegwi illi r-raba talba ukoll ghandha tigi respinta. Bir-rizerva ghall-eccezzjonijiet ulterjuri. Rat l-atti tal-kawża; Rat il-provi li tressqu waqt il-prosegwiment tal-kawża; Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-attriċi ppreżentata fl-1 ta' Frar 20211 kif ukoll in-nota ta' sottomissjonijiet tal-konvenut Anthony Cachia Barbara ippreżentata fid-29 ta' Marzu 20212 u tal-Perit Emanuel Alshlash ippreżentata fis-26 ta' Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet; 1 Paġna 214 et seq tal-proċess. 2 Paġna 219 et seq tal-proċess. 3 Paġna 237 et seq tal-proċess. Rat illi l-kawża tħalliet għal-lum għas-sentenza. Ikkunsidrat; Xehdet Audrey De Lucca rappreżentanta tal-bank HSBC plc fejn spjegat li fil- 11 ta' Diċembru 1987 infetaħ kont ta' self u ingħalaq fit-12 ta' Marzu 1994. Dan il-kont infetaħ fuq Anthony Cachia Barbara waħdu. f'pożizzjoni tikkonferma min kien jagħmel il-ħlasijiet għaliex dik l- informazzjoni m'għadiex aktar disponibbli. Permezz t'affidavit xehed missier l-attriċi, Angelo Cachia Barbara fejn qal li bintu kienet għad għandha sittax-il sena meta xtraw il-post. Jgħid li bintu kienet ħallset sehemha tal-kappara u dan minn flus li kienu ġemmgħulha hu u martu flimkien mal-paga (pocketmoney) li kien jagħtiha hu peress li kienet tgħinu fix-xogħol tal-pitrolju. Jgħid ukoll li ċertu Rosaria, mara li kienet tieħu ħsiebha bintha, apparti li kienet tagħtihom mitt Lira Maltin (lm100) kull xahar hija kienet tathom somma flus u li bihom Joan kienet marret taqta' l- Fix-xhieda tiegħu Angelo Cachia Barbara jgħid li kien biss meta bdiet il-proċedura ta' separazzjoni u bdiet tfittex xi karti li saret taf li l-kuntratt ta' xiri tad-dar kien sar fuq ir-raġel biss. Jgħid li kienet ħaditha bi kbira ħafna għaliex hi kienet ċerta li d-dar kienet nofs bin-nofs. Ix-xhud jgħid li anke hu sa fejn kien jaf hu d-dar kienet tat-tnejn li huma. Jgħid li wara li bintu rċeviet ittra mingħand l-avukat ta' Anthony Cachia Barbara li fiha kien hemm imniżżel li u quddiem martu li l-post kien tat-tnejn li huma u li Lm1,100 kienu self kien ħareġ biha l-avukat tiegħu. In kontro-eżami Angelo Cachia Barbara reġa kkonferma li Joan Cachia Barbara kienet taħdem miegħu u kienet tagħmel hekk mindu kellu xi 12-il sena għal ħlas ta' ħamsin Lira (Lm50) fil-ġimgħa. Peress li kienet taħt l-età ma kellhiex ktieb tax- xogħol. Il-paga dejjem fadalhomlha hu. Jgħid li kien ġemmgħalha aktar minn Permezz t'affidavit xehdet ukoll Antonia Cachia Barbara, omm l-attriċi fejn spjegat li wara bintha u Anthony Cachia Barbara kienu daħlu f'konvenju huma kienu marru Lohombus Corporation biex jieħdu self fuq id-dar imma peress li Joan kienet taħt l-età ma setgħetx tieħdu fuq isimha però sehemha mill-pagamenti tas-self kienet tħallashom xorta u dan għaliex hija kienet taħdem ma' missierha. Tgħid li hi taf li bintha ġieli marret tħallas hi. Tgħid ukoll li wara li żżewġet, bintha u Anthony Cachia Barbara komplew iħallsu d-dejn. Tgħid ukoll li kien hemm ċertu Rosaria Brooks, zija tar-rispett ta' bintha u kienet talbitha tieħu ħsiebha għaliex kienet kbira fl-età. Joan u Anthony beshta u għal dan Rosaria kienet tagħtihom Lm100 fix-xahar. Tgħid ukoll li Rosaria kienet tatha erbat elef Liri Maltin (Lm4,000) u li bihom kienet ħallset il-kumplament tas-self. tgħid li kien meta l-attriċi bdiet tfittex il-karti wara li bdiet proċeduri ta' separazzjoni li saret taf li l-kuntratt ta' xiri tad-dar kien biss fuq Anthony Cachia Barbara u dan peress li ma setgħetx tieħu self mill-bank peress li kienet Ix-xhud fl-affidavit tagħha tagħmel ukoll referenza għall- ammissjoni li għamel Anthony Cachia Barbara quddiemha u quddiem żewġha li l-post huwa tat-tnejn u li kien l-avukat li qallu li Lm1,100 Joan kienet tathomlu In-Nutar Antoine Xuereb Darmanin fl-affidavit tiegħu ikkonferma li d-depożitu fuq il- konvenju kienu ħallsuh it-tnejn li huma flimkien. Jgħid ukoll li meta applikaw għal self mingħand Lohombus Corporation, Joan ma setgħetx tieħdu fuqha peress li kienet minorenni u għalhekk is-self kien inħareġ fuq Anthony Cachia Barbara In-Nutar spjega li huwa jaf li l-ispejjeż li ntefqu kienu kollha f'ishma indaqs u li fil-fatt kien għamel "skrittura privata bejniethom fejn iddikjaraw li l-ispejjeż kollha kienu ħarġuhom kollha bejniethom indaqs u anke għal kull ma kien jonqos li jsir fil-post kellu jsir bejn it-tnejn."4 In-Nutar ikkonkluda l- affidavit tiegħu billi qal li huwa jaf li Anthony u Joan riedu jixtru d-dar flimkien u dik kienet l-intenzjoni tagħhom. 4 Paġna 47 tal-proċess. In kontro-eżami n-Nutar Agius qal li ma kienx jaf jekk Joan u Anthony kienu għamlu l-iskrittura tal-4 ta' Jannar proprju għaliex kellhom ġlieda u hi riedet iserraħ rasha. Jgħid li b'dik l-iskrittura li qiegħed jingħad huwa li hija kienet ħallset l-ispejjeż b'mod ugwali. Jikkonferma li wara dik l-iskrittura qatt ma marru għandu sabiex jagħmlu kuntratt. Waqt ir-ri-eżami n-Nutar spjega li l- konvenju kien sar fuq Joan Cachia Barbara u Anthony Cachia Barbara però meta saret talba għal self, dan ħareġ fuq Anthony Cachia Barbara biss u peress li Joan Cachia Barbara kienet għada minorenni, il-kuntratt sar biss f'isem Anthony Cachia Barbara. Waqt is-seduta tat-30 ta' Novembru 2016 xehdet l-attriċi Joan Cachia Barbara. Tgħid li ta' sittax-il sena hija flimkien ma' Anthony Cachia Barbara kienu daħlu f'konvenju sabiex jixtru dar ġewwa Parti min-Naxxar. Spjegat li huma kienu marru Lohombus Corporation sabiex jieħdu self imma peress li hija kienet taħt l-età, ma setax joħroġ self fuqha u għalhekk ħareġ biss fuq Anthony Cachia Barbara. Tgħid li huma kienu ftehmu li meta tagħlaq 18-il sena imorru għand in-Nutar li għamlilhom il-kuntratt ta' xiri sabiex jirranġaw l-affarijiet u tgħid li fil-fatt hekk ġara għaliex għamlu skrittura privata li turi li l-post huwa tat-tnejn li huma. Tgħid li hija kien mingħalija li b'dik l-iskrittura il-post qiegħed fuq it-tnejn. Tgħid li meta kienu daħlu fil-konvenju kienu ħallsu Lm1,100 kull wieħed kappara u wara li sar l-akkwist bdew jagħmlu pagamenti f'ishma indaqs. Tgħid li kważi dejjem hi kienet tmur tħallas il-bank. Tispjega li wara li żżewġu kienet marret toqgħod magħhom iz-zija tar-rispett tagħha u din kienet tathom xi flus li bihom kienet qatgħet is-self li kien fadal. Hija tgħid li dejjem kienet taħt l- impressjoni li l-fond huwa tat-tnejn tant li hemm l-iskrittura privata f'dan is- Ix-xhud għaddiet sabiex spjegat x'wassal sabiex bdiet il-proċeduri ta' separazzjoni. Tgħid li kien dak iż-żmien li hija ġiet infaċċata bil-pretensjoni tal-konvenut Anthony Cachia Barbara li l-post kien tiegħu biss u li Lm1,100 kappara kienet biss Hija tinnega li dak huwa l-każ. Tgħid li z-zija tar-rispett tagħha tathom xi flus u Lm2,000 u fuqhom self li kien fadal mis- self kienet ħallsithom bil-flus li qalet. Għal mistoqsija kemm hi u r-raġel tagħha ħallsu separatament ix-xhud tgħid li huma ħallsu Lm1,100 kappara kull wieħed u Lm45 fix-xahar. L-attriċi xehdet ukoll permezz t'affidavit. Hija spjegat li wara li rċeviet l-ittra ta' żewġha fejn ġie allegat li hija kienet silfitu Lm1,100 u mhux bħala kappara, fit-22 ta' Mejju 2015 hija kkonfrontat lil żewġha u kien ammetta li l-flus ħarġithom bħala kappara u mhux selfithomlu. L-attriċi ippreżentat traskrizzjoni kif ukoll ir-recording tal-konverżazzjoni li saret bejniethom kif ukoll traskrizzjonijiet ta' telefonati oħra bejnha u bejn żewġha jargumentaw fuq id-dar. L-attriċi tgħid li hija kienet tmur tagħmel il-pagament il-Bank u l- irċevuti kienu joħorġu fuq isem żewġha imma fuq diversi irċevuti hemm il- firma tagħha meta kienet tiddepożita. Meta d-depożitu kien jagħmlu r-raġel tagħha hija kienet tagħtih sehemha. Tinsisti li kienu jħallsu l-pagamenti nofs Tgħid li meta xtrawh hija kienet taf biss li l-post ma setax ikun fuq isimha wkoll peress li kienet għada żgħira imma tgħid li kienu marru għand in-Nutar biex jagħmlu skrittura biex il-post idur fuq it-tnejn. Tgħid li meta waqfet taħdem għax kienet tqila hija ma kinitx tħallas sehemha. – dan kien għal perjodu ta' sena u ftit xhur. Tgħid li però zijitha Rosaria Brooks kienet tagħtha l-flus u fit-8 ta' Marzu 1994 hija użathom sabiex taqta' d-dejn li kien fadal li kien fl-ammont ta' Lm2,100. In kontro-eżami l-attriċi tgħid li kien in-Nutar Agius li qalilhom li kif tagħlaq it-18-il sena għandhom jagħmlu bil-miktub li l-post huwa tat-tnejn. Tiċħad li l-iskrittura saret għax kienu ser iħassru; l-iskrittura saret għax għalqet 18-il Tgħid li hija temmen li b'dik l-iskrittura l-fond dar fuqha wkoll. L-attriċi tgħid li hija kienet taħdem ma' missierha u bdiet meta kellha 12-il sena, waqfet taħdem meta nqabdet tqila u reġgħet bdiet taħdem fl-2006. Tgħid li kien biss meta r-raġel tagħha kien qiegħed (bla xogħol) li kienet tħajjret tmur toqgħod Tgħid li l-episodju li tmur l-Awstralja kien ftit wara l-1998. Tinnega li kien aktar riċenti li hija riedet tmur l-Awstralja. Dwar li jbiddlu l- proprjetà x-xhud tgħid li ġieli tkellmuha imma ma kinitx xi ħaġa li kienet qiegħda titlob li ssir dak il-ħin iżda xi ħaġa li jagħmlu 'il quddiem bl-iskop li jkollhom post iżgħar u sabiex jibnu lill-uliedhom. Tgħid li missierha kien iġemmgħalha l-paga u kien għalhekk li kellha minn fejn tħallas il-kappara. ri-eżami dwar x'kien sar minnhom il-flus li kien fadal minn dak li tagħtha Rosaria, l-attriċi tgħid li tefgħathom fil-kartiera komuni tagħhom. Permezz t'affidavit xehed Joseph Grima Sarjantson fejn ikkonferma li Joan Cachia Barbara u Anthony Cachia Barbara kienu xtraw dar mingħandu. Jgħid li kienu t-tnejn li huma li marru jaraw il-post u għall-iffirmar tal-konvenju kienu ġew it-tnejn. Għal kuntratt, Grima Sarjantson jgħid li Joan kienet preżenti imma l-kuntratt iffirmah Meta ġiet mistoqsija jekk missierha qatt qalilhom ta' min hi d-dar, Anne Marie Cachia Barbara qalet li qatt ma qal xejn però taf li qatt ma qal lill-ommha 'itlaq minn hawn għax hawnek tiegħi biss'. Tgħid ukoll li l-ħlas ta' kollox kien isir bejn it-tnejn kollox bil-preċiż. Meta ġiet mistoqsija x'fehmet biha meta missierha ried imur jagħmel testment qabel ommha daħlet għal operazzjoni maġġuri, it-tifla tgħid li hija temmen li kieku d-dar kienet tiegħu biss ma kienx ikun hemm il-ħtieġa li jagħmel testment. Jgħid li huwa dejjem kien taħt l-impressjoni li d-dar fejn kienu joqgħodu kienet ta' ommu u Jgħid li qatt ma kienu saru xi referenzi li d-dar hija ta' xi ħadd minnhom u missierhom qatt ma tah x'jifhem li d-dar kienet tiegħu. Jgħid ukoll li l-ispejjeż tad-dar kienu jinqasmu nofs bin-nofs. Dwar id-dar jgħid li kien biss waqt il-proċeduri ta' separazzjoni li sar jaf li fil-kuntratt isem In kontro-eżami Christian jgħid li dejjem semgħa lin- nanniet u zijiet jgħidu li ommu kienet taħdem ma' missierha tbiegħ il-pitrolju u wara li bdiet toħroġ ma' missieru, missieru mar jaħdem magħhom ukoll. Jgħid li minn dak li jismagħhom jgħidu, ommu kienet ħallset xi elf kappara u ħallset il-kumplament tad-dejn bil-flus li tatha Rosaria. Ix-xhud jgħid li filwaqt li zitu kienet tagħti Lm100 lil ommu u missieru, il-flus tathom lill- ommu biss għax kienu jiġu minn xulxin. Il-konvenut Anthony Cachia Barbara xehed permezz t'affidavit. Jgħid li huwa kien ilu jaħdem minn mindu kellu ħmistax-il sena u delizzju ma kellux; l-unika delizzju kien iż-żwiemel iżda meta r-relazzjoni ma' Joan bdiet tisserja huwa neħħa ż-żwiemel sabiex inaqqas l-ispejjeż u jfaddal il-flus li qalgħa. Jgħid li hu u Joan kienu marru jaraw post ta' Joe Grima Sarjantson u kien għoġbu u sar il- Jgħid li huwa ħareġ Lm1,100 u martu kienet silfitu Lm1,100 bħala depożitu / kappara sakemm għamlu l-kuntratt. Jgħid li huwa dejjem qalilha li kien dispost iroddhomlha lura anke bl-imgħax jekk hemm bżonn. jgħid li huwa kien iffirma waħdu kemm il-konvenju u kemm il-kuntratt u qatt sakemm ġew biex jisseparaw ma qam id-diskors fuq id-dar u kif kien xtraha. Jgħid li meta riedet titlaq mid-dar huwa kien qalilha li d-dar hu kien xtraha u jekk trid titlaq tista' tagħmel hekk. Jgħid li fil-fatt kienet hi li telqet mid-dar. Ix-xhud qal li hu mhux ħa jagħtiha nofs id-dar għax mhux tagħha. Jgħid li martu qatt ma ħadmet ħlief dawn l- aħħar snin u għalhekk "żgur li qatt ma halset xejn ghal post."5 B'referenza għall-iskrittura privata li saret quddiem in-Nutar jgħid li dik saret bħala serħan il-moħħ li huwa kien ser jagħtiha Lm1,100 jekk ma jibqgħux flimkien. xhud jinsisti li s-self u l-kuntratt ta' xiri sar fuqu. Jgħid li huwa minnu li kienet tmur Joan tagħmel il-ħlasijiet il-bank iżda dan kien isir għaliex huwa kien ikun jaħdem u hija ma kellha xejn x'tagħmel peress li ma kinitx taħdem. konvenut ikompli jgħid li huwa minnu li Rosaria kienet tathom Lm3,700 u li Lm2,100 minnhom kienu intużaw biex jitħallas il-kumplament tad-dejn. Jinsisti li Rosaria kienet tat il-flus lit-tnejn li huma u mhux lil Joan biss u dan kienet għamlitu peress li kienu ser jeħduha tgħix magħhom. Huwa biss id- deheb li kienet tat lilha għaliex huwa deheb tan-nisa ma jilbsux. Waqt il-kontro-eżami x-xhud ikkonferma li huwa kien biegħ iż-żwiemel u snieter biex ikun jista' jħallas il-kappara. Jgħid ukoll li għalkemm huwa dejjem ħadem u kellu l-flus huwa ried jissellef mingħand Joan Cachia Barbara għax ma kellux biżżejjed u għalhekk ħarġet Lm1,100 bħalu. xhieda fuq mistoqsija tal-Qorti jekk huwa kellux biss Lm1,500 dakinhar li huwa daħal fil-konvenju, ix-xhud qal li kellu iżjed minn hekk, kellu Lm3,000 u meta l-Qorti staqsitu għaliex ma użahomx, il-konvenut qal li huwa ried iħallihom taħt rasu però ma kellux raġuni speċifika għalfejn għamel hekk. Jgħid li meta marru jaraw il-post apparti li kienet qaltlu li jogħġobha kienet 5 Paġna 151 tal-proċess. qaltlu biex jixtruh. Il-Qorti staqsiet lix-xhud jekk kienx hemm ftehim dwar Lm1,100 li qiegħed jgħid li ssellef mingħand Joan Cachia Barbara, però x-xhud jgħid li ma kienx hemm ftehim u lanqas ma kien hemm ftehim meta kellu jagħtihomlha. Jikkonferma li hu qatt ma taha l-flus lura u r-raġuni għal dan kien li ried jaqta' d-dejn li kellu fuq il-post, però jikkonferma wkoll li għalkemm ilu snin li nqata' d-dejn huwa ma tax lura l-flus u lanqas hi ma kienet talbithomlu. Għal dak li hemm fit-traskrizzjoni tar-recording meta qal lil Joan "Le, jiena m'ghidtlekx li xtrajtu jiena", ix-xhud spjega li huwa qal hekk għaliex ħassu meded u għal ebda raġuni oħra. Ix-xhud jikkonferma li martu kellha tieqaf mix-xogħol xi tlett snin wara ż-żwieġ, jikkonferma wkoll li qabel iżżewġu hi kienet taħdem ukoll ma' missierha u kien jagħtiha pocket-money. Ikkunsidrat; Konsiderazzjonijiet tal-Qorti. Kif jidher mill-att promotur l-attriċi qiegħda titlob lill-Qorti tiddikjaraha propjetarja flimkien mal-konvenut Anthony Cachia Barbara fi kwoti ndaqs tal-fond 56, Triq Belliċ, Parti min-Naxxar u dan peress li meta sar l-att tal-akkwist dan sar biss favur il-konvenut Spiteri iżda skont l-attriċi l-konvenut Spiteri kien qiegħed jidher ukoll bħala prestanome għaliha. Din il-Qorti tqis li l-figura ta' prestanome hija marbuta ma' mandant illi jaħtar lil ħaddieħor sabiex jidher f'ismu. F'għajnejn il-liġi, il-mandant u l- mandatarju huma magħduda bħala haġa waħda fir-relazzjoni ta' bejniethom. Dan però mhux dejjem ikun evidenti għat-terz għaliex il-mandatarju mhux dejjem jiddikjara illi jkun qiegħed jidher għall-mandant tiegħu. għalhekk li tissejjaħ "rappreżentanza indiretta". Għall-kuntrarju, ir-rappreżentanza tkun "diretta" fejn il-mandatarju jiddikjara L-Artikolu 1857(2) tal-Kapitolu 16 jiddetermina li l-mandat jista' jsir "b'att pubbliku, b'kitba privata, b'ittra, bil-fomm jew b'mod tacitu". Fournier noe il-Qorti rriteniet li ".… jista' wiehed jixtri, jew jakkwista bi kwalunkwe titolu li jkun, fond fl- interess ta' haddiehor bis-sahha ta' mandat li dik il-persuna l-ohra tkun taghtu ghal dan l-iskop; liema mandat ma ghandux bzonn jinghata bil- miktub, avvolja jkollu bhala effett tieghu l-akkwist ta' mmobbli. dan, il-fondi akkwistati mill-mandatarju jsiru tal-mandant minn dak il- mument stess tal-kuntratt, avvolja l-mandatarju jkun ghamel l-akkwist tal- fondi f'ismu proprju, u fl-att ma jkun issemma' xejn li l-fondi kienu qeghdin jinxtraw fl-interess tal-mandant (Kollezz. Il-Qorti tal-Appell imbagħad fis-sentenza tagħha tat-2 ta' Mejju 1957 kompliet fuq l-istess ħsieb u qalet:- "Illi pero`, f'kaz bhal dan li ssemma', il-"prestanome" li jkun gie verbalment kostitwit mandatarju hu fl-obbligu li jaddivjeni ghall-formalita` ta' l-att pubbliku biex minnu jirrizulta di fronti ghat-terzi li dak l-akkwist, apparentement maghmul mill-mandatarju f'ismu proprju, kien fir-realta` gie maghmul ghall-mandant tieghu; u jekk il-mandatarju ma jottemperax ruhu ghal dan l-obbligu, huwa jista' jigi kostrett mill-mandant ghall- ezekuzzjoni specifika ta' dak l-obbligu tieghu li jittrasferixxi lill-mandant il-fondi akkwistati f'ismu proprju (Vol.XXVIII-I-60; Vol. Fis-sentenza fl-ismijiet Richard Boldarini Oakes noe vs. Giuseppina Boldarini noe et il-Qorti Ċivili, Prim'Awla fil-11 ta' Jannar 1950 sostniet illi "mandat 'expressis' ma jfissirx ta' bilfors mandat bil-miktub, u jista' ugwalment jigi stabbilit u pruvat b'mezzi ohra li huma permessi mil-ligi." riċenti fl-ismijiet Rosanne sive Roxanne Boldarini pro et noe vs. Adrian Boldarini (App Ċiv 52/2008/2) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fil-31 ta' Ottubru 2014 ġie reaffermat li:- Sabiex jikkonfigura l-mandat tacitu jehtieg li jigi ppruvat il-kunsens espress, ghalkemm mhux necessarjament bil-miktub, taz-zewg partijiet; jehtieg li jigi ppruvat l-idem placitum consensus taz-zewg partijiet, kemm tal-attrici kif ukoll tal-konvenut ghax huwa l-fuzjoni tal-kunsens taghhom li johloq il-vinkolu legali u jwassal ghall-ezistenza ta' dan il-mandat u ghall-applikazzjoni tal-principji relattivi." Ikkunsidrat; Il-mertu tal-kawża jiċċentra dwar il-kwistjoni jekk il-konvenut Spiteri aġixxiex ta' mandatarju prestanome u fl-interessi tal-attriċi meta akkwista l- fond 56, Triq Belliċ, Parti min-Naxxar. Sabiex dan jiġi determinat jeħtieġ li l-Qorti tanalizza l-provi li ġew prodotti. L-attriċi, apparti li telgħet tixhed hi, ħarrket bħala xhieda lill-ġenituri tagħha, lill-uliedha, lir-rappreżentant tal-bank u lin-Nutar Antoine Xuereb Darmanin. kuntrast kbir bejn ix-xhieda tal-attriċi u dawk minnha mressqa fuq naħa; u t- testimonjanza tal-konvenut min-naħa l-oħra. In tema legali - dwar l-apprezzament tal-provi fejn tirriżulta konflittwalità fil- verżjonijiet tal-partijiet - issir referenza għas-sentenza mogħtija fl-24 ta' Novembru 1966 mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fl-ismijiet Carmelo "Mhux kwalunkwe tip ta' konflitt għandu jħalli lill-Qorti f'dak l-istat ta' perplessità li minħabba fih ma tkunx tista' tiddeċiedi b'kuxjenza kwieta u jkollha taqa' fuq ir-regola tal-in dubio pro reo. Il-konflitt fil-provi, sakemm il-bniedem jibqa' soġġett għall-iżbalji tal-perċezzjonijiet tiegħu u għall- passjoni, huma ħaġa li l-Qrati jridu jkunu dejjem lesti għaliha. ikun hekk, il-Qorti m'għandhiex taqa' ċomb fuq l-iskappatoja tad-dubbju, imma għandha teżamina bl-akbar reqqa jekk xi waħda miż-żewġ verżjonijiet, fid-dawl tas-soliti kriterji tal-kredibilità u speċjalment dawk tal-konsistenza u verosimiljanza, għandhiex teskludi lill-oħra, anke fuq il- bilanċ tal-probabbilità u tal-preponderanza tal-provi, għax dawn, f'kawża ċivili, huma ġeneralment suffiċjenti għall-konvinċiment tal-ġudikant ... Anzi, f'każijiet bħal dawn, aktar ma jkun il-konflitt bejn versjoni u oħra, aktar tidher il-possibbilità ta' qerq da parti ta' xi wieħed mill-kontendenti." Bl-istess mod, il-Qorti tal-Appell (sede Inferjuri) fit-2 ta' Ġunju 2003, fil- kawża fl-ismijiet Middle Sea Insurance p.l.c. noe vs. Victor Gatt Rossi (App. Ċiv. Nru 1590/2000PS) ikkunsidrat illi: "F'każ ta' konflittwalità l-Qorti trid tadopera aktar attenzjoni biex proprju taċċerta ruħha jekk xi waħda miż-żewġ verżjonijiet possibbli għandhiex teskludi lill-oħra, anke fuq l-bilanċ tal-probabilitajiet, tal-preponderanza u tal-verosimiljanza tal-provi." Inghad ukoll illi: "fi kwistjoni ta' kredibilita' u apprezzament ta' provi l- kriterju ma huwiex jekk il-gudikant assolutament jemminx l-ispjegazzjoni imma jekk l-ispjegazzjoni hix possibbli u minn awl id-dinja fic-cirkostanzi zvarjati tal-hajja."7 Għaldaqstant ġaladarba din il-Qorti hija rinfaċċata minn provi konfliġġenti, hija sejra tiġi gwidata minn żewġ prinċipji fl-evalwazzjoni tal-provi li ġew Sejra tislet minn dawn il-provi korroborazzjoni li tista' tikkonforta xi waħda miż-żewġ verżjonijiet bħala li hija aktar kredibbli u attendibbli Fin-nuqqas, li tiġi applikata l-massima actore non probante reus minn oħra; u Ikkunsidrat; Fil-kuntratt ta' xiri tal-11 ta' Diċembru 1987 fl-atti tan-Nutar Dr. Antoine Xuereb Darmanin il-konvenut Cachia Barbara deher waħdu bħala xerrej. F'dan il-kuntratt ma saret ebda referenza fih li huwa qiegħed jaġixxi f'ismu u bħala mandatarju prestanome għal dak iż-żmien minuri Joan Cachia Barbara. Kien ftit ġimgħat wara l- pubblikazzjoni tal-kuntratt u ċioe' fl-4 ta' Jannar 1988, fejn Anthony Cachia Barbara u Joan Cachia Barbara dehru quddiem in-Nutar Antoine Xuereb Darmanin u għamlu skrittura fejn iddikjaraw hekk: Qed jiġi dikjarat bejn Anthony Cachia Barbara [...] u Joan Cachia Barbara [...] illi għalkemm il-mezzanin Triq il-Belliċ Parti min-Naxxar nxtara fuq isem Anthony Cachia Barbara dan sar minħabba s-sussiddju ta' self mil-Lohombus Corporation Limited però 7 Joseph Cricchiola vs. Joseph Treeby deċiża mill-Qorti tal-Appell Civili (sede Inferjuri) fil-25 ta' Ġunju 1980. fil-fatt l-ispejjeż li ntefqu b'kollox sa issa huma indaqs bejn Anthony Cachia Barbara Dwar din l-iskrittura hija ta' relevanza x-xhieda mogħtija min-Nutar Antoine Xuereb Darmanin fejn waqt il-kontro-eżami miżmum fit-22 ta' Mejju 2019 huwa spjega li din l-iskrittura għamluha sabiex "juru li hi kellha sehemu l-post In-Nutar spjega li Joan Cachia Barbara ma kinitx tikkwalifika għas- sussidju għax ma kellhiex l-età. Jgħid ukoll li fuq il-konvenju dehret ukoll l- attriċi Joan Cachia Barbara: "ix-xenarju tal-konvenju kienu ġew għandi Cachia Barbara Anthony, l-għarusa tiegħu u missierha Castellanos biex isir il-konvenju u konna qed niktbu u għamiltu fuq it-tnejn għax huma ħa jixtru l-post bejn it-tnejn. Imbagħad ġara wara marru l-Lohombus" u qalulha li "ma jistgħux jagħtuha tal-housing is-sussidju minħabba l-biċċa xogħol tal-età [...] imbagħad għamilnih fuqu". Mill-atti jirriżulta li l-partijiet kienu applikaw għal sussidju mill-Awtorità tad- Djar, applikaw flimkien8 u t-talba ġiet milqugħa. Meta għamlu din l- applikazzjoni huma kienu għarajjes u fuqu wrew l-ħsieb tagħhom li jiżżewġu. Mix-xhieda tan-Nutar Agius jidher li kienu t-tnejn flimkien li avviċinaw il- Korporazzjoni Lohombus għal għajnuna, u l-kuntratt sar biss fuq isem il- konvenut Cachia Barbara minħabba l-policy li kienet issegwi dak iż-żmien il- korporazzjoni. In-Nutar fl-affidavit tiegħu jagħmilha ċara li minn dak li jaf hu l-intenzjoni tal-partijiet kienet li jixtru d-dar flimkien. jgħid li kienu t-tnejn li huma flimkien li marru jaraw il-fond, jgħid li għall- iffirmar tal-konvenju kienu ġew it-tnejn u għall-iffirmar tal-kuntratt, Joan kienet preżenti iżda iffirma Anthony Cachia Barbara biss. Il-konvenuit Anthony Cachia Barbara in kontro-eżami kkonferma li Joan Cachia Barbara kienet uriet ix-xewqa li tixtri l-fond miegħu meta wara li marru jarawh qaltlu L-intendiment tal-partijiet jkompli jiġi kristillat fil-mument meta hija ħarġet Lm1,100 kappara, l-istess somma ta' flus li ħareġ Anthony Cachia Barbara. 8 Paġna 91 tal-proċess. tiegħu l-konvenut Cachia Barbara jgħid li huwa kellu biżżejjed flus biex iħallas il- kappara kollha għax kellu Lm3,000 imfadlin, iżda jgħid li huwa ssellef m'għand Joan biex ir-rimanenti jħallihom imfadlin għal li jista' jinqala però ma pprovda l-ebda raġuni oħra meta ġie mistoqsi diversi drabi dwar dan mill- Din il-Qorti xejn m'hija konvinta b'din l-ispjegazzjoni aktar u aktar meta l- konvenut qatt f'25 sena miżżewweġ ma tħajjar iħallas lura dan l-allegat dejn. Jgħid li huwa ma ħallasx lura dan l-allegat dejn li jgħid li kellu ma' martu, għax ried jeħles mid-dejn li kellu mal-bank. Però lanqas din l-ispjegazzjoni ma treġi għaliex mill-atti jidher u anke kkonfermat mill-konvenut Spiteri stess li d-dejn mal-bank ġie mħallas kollu f'Marzu 1994 wara li martu kienet ħallset Lm2,100 f'daqqa minn donazzjoni li hija kienet irċeviet mingħand iz-zija tar- rispett tagħha. Mill-1994 sa kemm nbdew il-proċeduri ta' separazzjoni fis-sena 2015 il- konvenut qatt ma wera interess li jħallas l-allegat dejn li qiegħed jgħid li għandu ma' martu. Huwa biss wara li nbdew il-proċeduri ta' separazzjoni, li l-konvenut Spiteri beda jgħid lill-attrċi li l-flus li kienet ħarġet hi kienu ingħataw lilu b'self u mhux b'sodisfazzjoni tal-ħlas tas-sehem indiviż tagħha Rilevanti f'dan l-istadju li l-Qorti tiċċita verbatim it-traskrizzjoni tal- konverżazzjoni li Joan Cachia Barbara u Anthony Cachia Barbara kellhom fit-22 ta' Mejju 2015 fid-dar tal-ġenituri tal-attriċi u li l-attriċi irrekordjat: "Joan: Jiena rċevejt karta mingħand l-Avukat ħalli jkunu tafu t-tnejn li intom li jiena l-flus tal-kappara sellifthomlu biex jixtri l-post. Twanny: Ħriġnihom! Għandi l-karta tal-Avukat!! Twanny: Kitibha ħażin! Joan: Jiġifieri xtrajtu inti l-post? Twanny: Le jien m'għidtlekx li xtrajtu jien. Int il-post waħdek xtrajtu? Tliet snin qabel iż-żwieġ? Twanny: Xtrajnih tliet snin qabel iż-żwieġ. Twanny: Nagħmlu biċċa xogħol. Naqbdu u nbiegħuh. Joan: U x'jiġri? Twanny: U nieħdu nofs kull wieħed. Joan: Jiġifieri taqbel li bejn tnejn?! Issa mmur inkellm lill-Avukat u int mur kellem lil tiegħek."9 Il-konvenut Spiteri jgħid li dan id-diskors huwa qalu għax kien mhedded però din il-Qorti ma ratx, fit-traskrizzjoni, li kien hemm xi theddid u lanqas ġie ppreżentat mill-konvenut Spiteri xi rapport tal-Pulizija dwar theddid. magħdud din il-Qorti tasal sabiex tikkonkludi li minn dan id-diskors jidher ferm ċar li Joan Cachia Barbara ma kinitx qiegħda ssellef xi flus lil Anthony Cachia Barbara iżda hija kienet qiegħda toħroġ il-flus għas-sehem tagħha fil-fond li eventwalment kellha tkun id-dar matrimonjali. Jidher li ma kien hemm l-ebda dubju f'moħħ il-konvenut Spiteri li meta huwa kien qiegħed jidher fuq il-kuntratt tax-xiri huwa kien qiegħed jagħmlu wkoll fl-interess ta' Joan Cachia Barbara. Minn dan id-diskors juri li Anthony Cachia Barbara jirrikonoxxi li l-akkwist kien sar mit-tnejn li huma u mhux minnu waħdu. biss minħabba li s-self ma ħariġx fuqha wkoll li hija ma setgħetx tidher fuq il- kuntratt u mhux għax hi ma kellha l-ebda interess li tidher fuq il-kuntratt ta' Il-konvenut Anthony Cachia Barbara kien jaf x'kienet l-intenzjoni ta' Joan Cachia Barbara mill- L-attriċi deheret flimkien mal-konvenut u ffirmaw il-konvenju t- tnejn li huma; hija ħallset Lm1,100 bħala nofs il-kapparra, l-istess somma li ħallas ukoll il-konvenut bħala sehemu mill-kapparra; il-pagamenti tal-ħlus tas-self tħallsu nofs mid-dħul li kellha l-attriċi u nofs mid-dħul li kellu l- konvenut; anke wara li żżewġu. 9 Paġna 98 et seq tal-proċess. Meta tieħu in konsiderazzjoni it-testimonjanza tax-xhieda tal-attreiċi u tax- xhieda minnha mressqa, jirriżulta fil-fehma tal-Qorti mingħajr ebda ombra ta' dubju, illi fiż-żmien rilevanti, u cioe' meta l-partijiet resqu fuq il-konvenju u sussegwentement għall-kuntratt, il-ħsieb tal-partijiet kien li l-fond immobiljari jinxtara minnhom it-tnejn f'sehem indaqs bejniethom. Il-mument kruċjali għall-finijiet tar-riżoluzzjoni ta' din il-vertenza huwa l-mument li ġie ppubblikat il-kuntratt ta' compro/vendita u dak li seħħ li wassal għal dak il- Kruċjali ix-xhieda tan-Nutar Dottor Antoine Xuereb Darmanin illi kkonferma x-xhieda tal-attriċi li meta l-partijiet u s-sidien resqu quddiemu għall-finijiet li jiġi ffirmat konvenju, l-attriċi iffirmat flimkien mal-konvenut bħala x-xerrejja Din hija xhieda kruċjali illi tiskredita l-verżjoni li ta l-konvenut fejn qal li kien huwa biss li ffirma l-konvenju. Il-Qorti mhiex temmen il- verżjoni li ta l-konvenut fir-rigward li fil-fehma tal-Qorti tverġi lejn l-isperġur. Fil-fehma tal-Qorti l-idem placitum consensus taż-żewġ partijiet ġie għalhekk sodisfaċentement ippruvat. In oltre din il-Qorti tqis ukoll li l-iskrittura privata kompliet tikkonferma l- intenzjoni tal-partijiet. Minn din l-iskrittura jidher ċar li l-attriċi ma dehritx fuq il-kuntratt mhux b'kapriċċ iżda għaliex f'dawk iċ-ċirkostanzi ma setgħatx tagħmel hekk; nonostante li uriet b'kull mod li kieku kien għaliha kienet tidher fuq il-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' xiri. F'did l-iskrittura m'hemm l-ebda referenza li hija kienet qiegħda tħallas sehemha bħala self lil Anthony Cachia Barbara. Jidher ċar li fil-fatt għal kull lira li kien qiegħed joħroġ Anthony Cachia Barbara kienet qiegħda toħroġ oħra Joan Cachia Barbara. l-konvenut iffirma l-iskrittura privata kien qiegħed jirrikonoxxi li l-fond ma kienx parafernali tiegħu u li l-flus li hija ħallset fil-post ma kienx wieħed ta' L-argument tal-konvenut li ma jistax ikun li l-attriċi għandha sehem mill-post peress li ma kinitx taħdem m'għandux mill-verita'. Apparti l-fatt li in kontro- eżami l-konvenut stess ikkonferma li l-attriċi kienet taħdem ma' missierha u kien biss wara li nqabdet tqila bl-ewwel tarbija tagħhom li hija waqfet taħdem. Il-Qorti f'din il-kawża m'huwiex id-dover tagħha li tindaga jekk l-attriċi kinitx taħdem bil-ktieb, li huwa ċert f'moħħ il-Qorti huwa li l-attriċi kellha introjtu tant li ta' sittax-il sena setgħat tħallas minn flusha Lm1,100 kappara flimkien mal-ispejjeż l-oħra b'mod ugwali (u dan skont l-iskrittura privata). Il-ħlas li sar wara ż-żwieġ kien jifforma parti mill-komunjoni tal-akkwisti u għalhekk lanqas ma jista' jargumenta l-konvenut li l-attriċi m'għandha xejn għaliex wara ż-żwieġ waqfet taħdem. Fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tiddikjara li l-intenzjoni tal-partijiet kien li l-fond 56, Triq Belliċ, Parti min-Naxxar jinxtara mill-attriċi u mill-konvenut Spiteri flimkien f'ishma ugwali u li l- konvenut Spiteri deher fuq il-kuntratt tal-11 ta' Diċembru 1987 f'ismu proprju u bħala mandatarju prestanome f'isem l-attriċi, b'dan li l-fond de quo ġie akkwistat in kwantu għal nofs indiviż mill-attriċi u in kwantu għal nofs indiviż mill-konvenut. Ikkunsidrat Fin-nota ta' sottomissjonijiet tiegħu l-konvenut issolleva l-eċċezzjoni tal- preskrizzjoni "li hija eccezzjoni li tista titqajjem f'kull stadju tal-process u Din il-Qorti tħoss il-ħtieġa li tosserva, li għalkemm huwa minnu li l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni hija eċċezzjoni li tista' tiġi sollevata f'kull stadju, inkluż fi stadju t'appell, dan ma jfissirx li l-konvenut għandu jissolleva eċċezzjoni bħal din fin-nota ta' sottomissjonijiet u ċioe wara li l-provi jkunu magħluqa u l-kawża tkun wasslet fl-aħħar stadju tagħha. In oltre, eċċezzjoni bħal din kellha se mai tiġi sollevata f'risposta ġuramentata ulterjuri u mhux f'nota ta' sottomissjonijiet. 10 Paġna 235 tal-proċess. Il-konvenut huwa skorrett meta sottometta li l-Qorti tista tissoleva l- eċċezzjoni tal-preskrizzjoni ex officio. Proprju l-liġi tgħid bil-maqlub ta' dak li ssottometta l-konvenut. Artikolu 2111 tal-Kodiċi Ċivili jipprovdi li "Il-qorti ma tistax ex officio tagħti effett għall-preskrizzjoni, jekk din ma tigix eċċepita mill-parti interessata." Dan ifisser għalhekk li l-Qorti ma għandhiex toqgħod tfittex biex tara jekk għall-każ hix applikabbli xi preskrizzjoni partikolari li ma tkunx ġiet indikata b'mod ċar u espliċitu mill-konvenut. Din ġiet ikkonfermata diversi drabi fil- ġurisprudenza nostrana11. Mingħajr ma tidħol fid-dettal dwar din l-eċċezzjoni għar-raġuni fuq mogħtija, din il-Qorti tosserva biss li l-preskrizzjoni tiġi interrotta appena tiġi ppreżentata t-talba ġudizzjarja.12 Għal dawn il-motivi din il-Qorti qed tiddikjara li ma hiex ser tiddelibra u tiddeċiedi eċċezzjoni ta' preskrizzjoni li ma tresqitx f'dawn il-proċeduri. Ikkunsidrat; Finalment, dwar l-eċċezzjonijiet sollevati mill-konvenuti Grima Sarjantson u Alshlash, din il-Qorti tqis li l-konvenuti Joseph Grima Sarjantson u l-Perit Emanuel Alshlash ma ġewx imħarrka inutilment u dan għaliex l-attriċi qed titlob dikjarazzjoni ġudizzjarja fis-sens illi meta l-konvenut Anthony Cachia Barbara deher għall-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' xiri/bejgħ tal-11 ta' Diċembru 1987 mal- konvenuti Grima Sarjantson u Alshlash, huwa kien qed jixtri mhux f'ismu waħdu iżda wkoll f'isem l-attriċi. 11 Ara Carmela Axlag et vs. Loreta Begovie (Ċit Nru 147/1994) deċiża mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri fid-19 t'April 2011; Eden Leisrue Group Ltd vs. Korporazzjoni Enemalta (Ċit Nru 121/2008) deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Marzu 2010; Peter Borg Clappara noe vs. Mark Camilleri Despott et (App Ċiv 104/2012) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fl-20 ta' Lulju 2020. 12 Ara R. Von Brocdorff Insurance Agency Ltd noe vs. Falcotrans Ltd (App Ċiv 3214/1996) deċiża mill-Qorti tal-Appell (sede Superjuri) fit-28 ta' Ġunju 2013. Kien meħtieġ għalhekk illi l-konvenuti Alshlash u Grima Sarjantson jkunu parti fil- proċeduri odjerni anke għaliex l-akkoljiment tat-talbiet attriċi jinneċessita inter alia r-reġistrazzjoni ta' noti ta' insinwa b'tali mod li meta ssir riċerka fuq Alshlash u Grima Sarjantson jirriżulta t-trasferiment tal-fond de quo sew fuq l- attriċi kif ukoll fuq il-konvenut Spiteri; u mhux fuq il-konvenut Spiteri biss. Għalkemm, għalkemm l-eċċezzjonijiet tal-konvenuti Grima Sarjantson u Żammit li ma humiex leġittimi kontraditturi mhux qed jiġu akkolti; fl-istess ħin il-Qorti qed tiddeċiedi illi l-ispejjeż tagħhom għandha tħallashom il-parti sokkombenti fil-kawża odjerna. Għal dawn il-motivi l-Qorti qed taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi tiċħad l- eċċezzjonijiet tal-konvenuti, Tilqa' l-ewwel talba attriċi u tiddikjara li l-intenzjoni tal-partijiet kienet illi l-fond 56, Triq Belliċ, Parti min-Naxxar jinxtara mill-attriċi u mill-konvenut Tilqa' t-tieni talba u tiddikjara illi l-konvenut Spiteri deher fuq il- kuntratt tal-11 ta' Diċembru 1987 fl-atti tan-Nutar Antoine Xuereb Darmanin mhux biss f'ismu proprju u fl-interess tiegħu nnifsu; iżda wkoll bħala prestanome f'isem l-attriċi u fl-interess tagħha kwantu għan-nofs indiviż; Tilqa' t-tielet talba; tordna li jiġi ppubblikat att korrettorju li permezz tiegħu jiġi ddikjarat illi l-fond numru sitta u ħamsin (56), Triq Belliċ, Santa Luċija inxtara mill-attriċi u mill-konvenut flimkien f'isħma ndaqs; Tilqa' r-raba' talba; tiffissa l-jum tal-Ġimgħa 3 ta' Settembru 2021 fil- ħdax ta' filgħodu (11.00 a.m.) ġewwa l-edifiċju tal-Qorti, Parti min-Naxxar, għall- pubblikazzjoni tal-kuntratt ordnat fil-paragrafu preċedenti; u għal dan il- għan taħtar lin-Nutar Josef Offaherty Gatt Lanzon (in-Nutar Konservatur tal-atti tal- kompjant Nutar Antoine Xuereb Darmanin) sabiex jippubblika l-att ordnat b'din is- sentenza filwaqt li tinnomina lill-Avukat Dr Jonathan Cachia Barbara bħala kuratur għall-kontumaċi sabiex jirrappreżenta lill-eventwali kontumaċi fuq l-att pubbliku imsemmi. Spejjeż a karigu tal-konvenut Anthony Cachia Barbara; b'dan illi l-ispejjeż relatati mal-pubblikazzjoni tal-kuntratt kif fuq imsemmi kif ukoll l-ispejjeż tal- kuratur għall-eventwali kontumaċi għandhom jitħallsu provviżorjament mill- attiriċi; bi dritt li l-attriċi tirkuprhom mingħand il-konvenut Anthony Cachia Barbara. Imħallef 30 ta' Ġunju 2021 Deputat Reġistratur