QORI CIVILI (SEZZJONI TAL-KUMMERC) ONOR. Il-Qorti : I. Rat ir-rikors prezentat fit-23 ta` Settembru 2016 li jaqra hekk :– Illi l-esponenti hija ishmatarja tal-intimata fi kwoti ndaqs (ossia hamsin fil-mija (50%)) mal-ishmatarja l-ohra tal-intimata, ossia Raeco Ltd (C 10619); Illi meta giet iffurmata l-kumpanija intimata, il-ftehim bejn is-sidien taghha kien li l-kumpanija tkun immexxija minn zewg (2) diretturi, wiehed maghzul mill-ishmatarja Acep Ltd u iehor maghzul mill- ishmatarja Raeco Ltd; Illi fil-fatt, il-kumpanija intimata sa ftit xhur ilu kienet immexxija mid-direttur George Camilleri Despott (KI 376557(M)) maghzul mill- ishmatarja esponenti u mid-direttur John Ellul Galea (KI 254750(M) maghzul mill-ishmatarja Raeco Ltd; Illi gara izda li fit-12 ta` Frar 2016, George Camilleri Despott irriienja mill-kariga tieghu ta` direttur tal-kumpanija intimata ghal ragunijiet personali, kif jidher mill-kopja tal-Formola K annessa u mmarkata Dok A2; Illi b`rizultat ta` din ir-rizenja, il-kumpanija intimata kien baqaghlha biss direttur wiehed, ossia John Ellul Galea li kif gja nghad kien gie maghzul mill-ishmatarja Raeco Ltd, li wkoll jokkupa l-kariga ta` kap ezekuttiv tal-kumpanija intimata; Illi minhabba dan, l-ishmatarja esponenti talbet lill-kap ezekuttiv u l-uniku direttur rimanenti tal-kumpanija intimata kif ukoll ishmatarju ta` Raeco Ltd, John Ellul Galea, sabiex tinzamm laqgha generali ghall-hatra ta` direttur gdid sabiex jirrimpjazza lil dak li kien irrizenja u li kien gie nominat mill-ishmatarja esponenti; Illi minkejja d-diversi talbiet u komunikazzjonijiet maghmula kemm bil-kitba kif ukoll verbalment, id-direttur John Ellul Galea ghan-nom tal-kumpanija intimata baqa` inadempjenti u fil-fatt, sal-lum ghadha ma ssejhet l-ebda laqgha generali tal-kumpanija intimata u ghadu ghalhekk John Ellul Galea nominat minn Raeco Ltd luniku direttur tal-istess intimata u konsegwentement, ma hemm hadd li qieghed ihares l-interessi tal-ishmatarja esponenti fit-tmexxija tal-intimata; id-direttur John Ellul Galea qieghed jiehu detcizjonijiet importanti ghall-andament tal-kumpanija u li ma jsibux sostenn mill-ishmatarja esponenti, li minkejja li tippossjedi nofs l-ishma tal-kumpanija intimata, spiccat sabiex fil-prattika tinstab minghajr vuci u zvantaggata daqs li kieku kienet fil-minoranza; Illi l-istess direttur John Ellul Galea huwa komdu bis-sitwazzjoni li nholqot, minkejja li ma jistax jirrapprezenta l-kumpanija intimata legalment u guridikament wahdu skont l-istatut tal-kumpanija hawn gja anness; Illi di più, din is-sitwazzjoni holqot oppressjoni, ingustizzja u diskriminazzjoni kontra l-esponenti ishmatarja li ma baqaghlha l-ebda rapprezentanza fit-tmexxija tal-kumpanija intimata u li b`rizultat tad- detzizjonijiet mittiehda unilateralment minn John Ellul Galea u min-nuqqas tieghu li jsejjah laqgha generali sabiex jinhatar direttur gdid, wasslet ghall-htiega tar-rikors odjern. Ghaldaqstant ghar-ragunijiet suesposti, l-esponenti umilment titlob lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha, a tenur tal-Artikolu 402 tal-Att dwar il-Kumpaniji, Kap. 386 tal-Ligijiet ta` Malta – Tipprojbixxi lid-direttur tal-intimata John Ellul Galea milli jiehu ebda decizjoni b`mod unilaterali u/jew ta` natura kritika u/jew li tista` taffettwa l-andament tal-intimata, sakemm mhux bl-approvazzjoni tal- ishmatarji kollha tal-kumpannija. Tordna lid-direttur tal-intimata John Ellul Galea sabiex isejjah laqgha generali tal-kumpannija fl-immedjat sabiex jinhatar direttur iehor fil-bord tad-diretturi. Fin-nuqqas, tahtar persuna tal-fiducja ta` din l-Onorabbli Qorti sabiex tiehu f`idejha l-amministrazzjoni u t-tmexxija tal- kumpannija, issejjah laqgha generali tal-kumpannija ghall-hatra ta` direttur iehor fil-bord tad-diretturi u tiehu kull azzjoni ohra mehtiega fl- interess tal-kumpanija. u dan taht kull provvediment iehor li jidhrilha li jkun xieraq fic- Rat ir-risposta pprezentata fit-31 ta` Ottubru 2016 u li taqra hekk Eccezzjonijiet L-allegazzjonijiet tar-rikorrenti li "d-direttur John Ellul Galea qieghed jiehu decizjonijiet importanti ghall-andament tal-kumpanija" bi hsara tas-socjeta` rikorrenti in kwantu azzjonista, jew li t-tmexxija tal- kumpanija "holqot oppressjoni, ingustizzja u diskriminazzjoni" kontra l- istess rikorrenti, huma manifestament bla bazi u infondati. Hija ukoll legalment infondata l-affermazzjoni tar-rikorrenti li d-direttur prezenti "ma jistax jirrapprezenta l-kumpanija intimata legalment u guridikament wahdu skont l-istatut tal-kumpanija." Kontra dak li tallega s-socjeta` rikorrenti, l-affarijiet tal- kumpanija intimata dejjem tmexxew u ghadhom qed jitmexxew korrettement fl-interess tal-istess kumpanija u n-negozju taghha u fl- ahjar jew diskriminazzjoni. Mhux minnu li l-esponenti jew xi membru taghha agixxew b`xi mod ingust jew ta` pregudizzju kontra r-rikorrenti. Ghall- kuntrarju, kienu l-membri tas-socjeta` rikorrenti li naqsu li jfittxu l-ahjar interessi tal-esponenti u agixxew b`interess ta` persuni ohra li huma konnessi maghhom, u ta` negozju iehor li huma nvoluti fih. tal-azzjonisti kollha, minghajr distinzjoni Il-Bord tad-Diretturi Klawsola 7 tal-Memorandum of Association jipprovdi li : Ir- rikorrenti pero` naqset li tikkwota t-tieni paragrafu tal-istess klawsola 9. Klawsola 4 tal-Articles of Association taghmilha cara li d- diretturi nominati fl-istatut mar-registrazzjoni tal-kumpanija kellhom id- dritt jibqghu fil-kariga sal-mewt, sakemm jirtiraw, jew sakemm jitnehhew skont il-ligi. Inoltre, l-istess klawsola tipprovdi li l-quorum biex jiltaqa` l-Bord tad-Direttur huwa direttur wiehed "as long as the directors shall be one in number." Ghalhekk tal-Kumpanija stess jikkontempla sitwazzjoni fejn il-Bord tad-Diretturi jkun kompost minn direttur wiehed, f` kaz li, bhalma gara f` dan il-kaz, jispicca wiehed mid-diretturi originarjament mahtura ghal ghomorhom. Ma hemm xejn irregolari fit- tmexxija minn Bord b`direttur wiehed. Anke r-rapprezentanza tal- Kumpanija, bl-istatut taghha stess, tista` tigi fdata lil persuna wahda, jew aktar, awtorizzati mill-Bord. Fit-tmexxija tal-kumpanija u tan- negozju taghha, kollox sar u ghadu qed isir skont l-istatut u skont il-ligi. Ghal kull buon fini u minghajr pregudizzju, l-esponenti tirrivela wkoll li ai termini tal-artikolu 141(3) tal-Att dwar il-Kumpaniji (Kap. 386), anke kieku rrapprezentanza ta` kumpanija ma tistax tigi ezercitata skont il-memorandum tal-kumpanija, "kull direttur jista` jirrapprezenta l-kumpanija fi procedimenti gudizzjarji kontra taghha." It-Tmexxija tan-Negozju 8. Matul iz-zmien li l-Bord tad-Diretturi kien kompost minn direttur wiehed ix-xoghol tal-kumpanija kien jikkonsisti principalment fl- ezekuzzjoni teknika tal-progetti ga maqbula u ma ttiehdu ebda decizjonijiet li jikkommettu lill-kumpanija f` xi progetti godda, jew f` xi pizijiet finanzjarji godda. Kienet ir-rikorrenti u l-azzjonisti taghha li ghall-kuntrarju, riedu jfittxu l-nteressi ta` terzi u taghhom stess b`mod li ma kienx necessarjament vantaggjuz ghall-esponenti. Min-naha tieghu, kif jidher mill-emails esebiti mir-rikorrenti, John Ellul Galea kien inkwetat dwar hlas ta` €300,000 li l-esponenti giet imgieghla thallas fuq allegazzjoni dwar infrazzjonijiet doganali li fil-verita` ma kellhiex x`taqsam maghhom direttament, izda ddahhlet fihom minghajr ftehim jew decizjoni taghha, mir-rikorrenti u/jew l-assocjati taghha. Dwar dan, John Ellul Galea ikun jista` jispjega ahjar jekk ikun il-kaz. John Ellul Galea irrifjuta li jinvolvi lill-esponenti f` responsabiltajiet li mhumiex taghha. F`kull kaz, anke matul iz-zmien li ilu direttur wahdu, John Ellul Galea qaghad attent li ma jaghmel xejn minghajr l-gharfien tar- rapprezentanti tar-rikorrenti u fittex il-kunsens taghhom, anke jekk ma kienx legalment mehtieg. F`kull kaz ukoll, kollox sar fl-interess tal-esponenti u l-azzjonisti kollha. Ma lill-esponenti f`obbligazzjonijiet godda, u l-hidma tal-kumpanija kienet koncentrata esklussivament biex jitlestew il-progetti maqbula bejn kulhadd. Kollox sar skont il-ligi u fl-interess tal-esponenti. ttiehdu ebda decizjonijiet Talba ghal hatra ta ` direttur 10. Huwa veru li l-avukat tar-rikorrenti talab li jigi mahtur direttur fl-interess tar-rikorrenti. Sal-lum pero` ghadha qatt ma saret talba formali skont il-ligi ghaz-zamma ta` laqgha generali: f` dan ir- rigward, ir-rikorrenti la mxiet skont l-istatut u lanqas skont il-ligi. L- esponenti u d-direttur John Ellul Galea mxew ghal kollox fl-interess tal- kumpanija, in-negozju taghha u tal-membri kollha taghha minghajr distinzjoni. Hija bhalissa tinsab koncentrata esklussivament fit-tlestija tal-progetti ga ntraprizi bi qbil, minghajr skopijiet ulterjuri. Din il-Qorti m` ghandhiex tidhol hi fit-tmexxija tal-kumpanija, jew tassekonda lir- rikorrenti fl-iskopijiet taghha u tal-membri taghha. Tajjeb li jinghad li r-rikorrenti diga` wriet ix-xewqa li ma tibqax imsiehba bhala membru tal-esponenti. Anke minhabba f`hekk, l- interessi taghha jmorru `l hinn min-negozju attwali tal-esponenti. L-esponenti tirrileva wkoll li l-ewwel zewg talbiet tar- rikorrenti jindirizzaw lid-direttur John Ellul Galea personalment li mhuwiex imsejjah parti f`dawn il-proceduri u ghalhekk in kwantu diretti kontra tieghu dawn it-talbiet huma insostenibbli fil-konfront tal-esponenti. Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet kollha fuq esposti u dawk kollha li jirrizultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawza, l-esponenti titlob bir- rispett li din il-Qorti joghgobha tichad it-talbiet kollha tar-rikorrenti. Rat id-digriet li nghata fl-udjenza tas-26 ta` Gunju 2018 fejn inghad illi l-kawza kienet saret ope legis kompetenza ta` din il-Qorti u mhux aktar tal-Prim` Awla tal-Qorti Civili. Semghet ix-xiehda u rat il-provi l-ohra li tressqu fil-kors tal- Rat illi l-kawza thalliet ghal provvediment ghal-lum. Rat l-atti l-ohra tal-kawza. 402 tal-Kap 386. Ir-rikorrenti (`Acep`) ntavolat l-azzjoni odjerna abbazi tal-Art Acep qeghda titlob il-hatra ta` direttur iehor wara r-rizenja ta` George Camilleri Despott, ghaliex illum ghalkemm ir-rikorrenti ghandha 50% tal- ishma ta` l-intimata (`Megasol`) daqskemm ghandha Raeco Limited (`Raeco`) li hija l-azzjonista l-ohra ta` Megasol. Illum il-bord tad- diretturi mhuwiex kompost minn zewg persuni (kif kien qabel ir-rizenja ta` George Camilleri Despott, b`kull persuna tirrifletti l-ghadd tal-ishma) izda minn John Ellul Galea wahdu, li huwa wkoll direttur ta` Raeco, u li ghandu f`idejh it-tmexxija u l-amministrazzjoni ta` Megasol. Trid ukoll li tissejjah laqgha generali ta` Megasol sabiex ikun indirizzat u risolt l-izbilanc ezistenti llum. Acep tilmenta li bil-fatt li llum hija eskluza ghal kollox mit-tmexxija ta` Megasol huwa ta` pregudizzju ghaliha. Acep ma tridx li John Ellul Galea jibqa` jiehu decizjonijiet wahdu. Min-naha taghha, Megasol tikkontendi li l-memorandum u l- articles of association (`M&A`) taghha jippermetti li l-bord tad-diretturi jkun kompost minn persuna wahda. Il-hatra ta` aktar diretturi minn wiehed hija fid-diskrezzjoni tal-azzjonisti. Tghid li l-azzjoni saret sabiex tolqot lil John Ellul Galea li pero` ma kienx imharrek bhala parti fil-kawza. L-istruttura ta` Megasol Trid bilfors issir referenza ghall-M&A. L-azzjonisti huma Raeco ghandha 50% tal-ishma u cioe` 250,000 -il sehem, Acep li wkoll ghandha 50% tal-ishma u cioe` 250,000 –il sehem. L-Art 7 tal-memorandum ighid : L-ewwel diretturi kienu John Ellul Galea u George Camilleri Despott. Illum l-uniku direttur huwa John Ellul Galea wara r-rizenja ta` George Camilleri Despott. Kenneth Camilleri Despott u George Camilleri Despott xehdu illi huma diretturi ta` Attard Services Limited ("ASL") li fost xoghol iehor ghandha interess fil- qasam tal-energija alternattiva u ghalhekk tfittex persuni ohra biex tidhol maghhom taghmel negozju f`dak il-qasam. Charles Fleri Soler xehed illi Comerco Services Ltd ("Comerco") u ASL dahlu ghal progett ghall-istallazzjoni ta` pannelli fotovoltajici fuq il- bjut tal-irziezet. Fil-kors ta` diskussjonijiet dwar finanzjament tal- progett mill-bank, kien suggeritt li dan in-negozju jkun jinvolvi li xi hadd tekniku. Acep li hija ffurmata minn ASL u Comerco kienet diga` qeghda tiehu hsieb ta` zewg progetti f`dan il-qasam, fejn kienet qeghda tikkopera fin-negozju ma` Comerco. Min-naha ta` Debono Cachia Castelletti din diga` kienet qed tiehu hsieb il-progett tal-Medavia. Kienet kollha kemm propjeta` ta` ‘Scardino. Kien deciz illi minflok issir kumpannija gdida, Megasol tibda tahdem u tkun isservi sabiex jigu nkorporati fiha l-progetti kollha. L- intiza kienet li kull azzjonista jipproponi direttur. Fil-fatt id-diretturi kienu John Ellul Galea min-naha ta` ‘Scardino u George Camilleri Despott min-naha ta` Flynn. George Camilleri Despott xehed illi Megasol qeghda tahdem biss fuq dawk Kenneth Camilleri Despott xehed illi r-rwol tieghu kien illi jinnegozja self mal-banek ghat-tliet progetti li kienu ntegrati fr`Megasol u cioe` Santa Rita, Neg Neg u Medavia. L-investiment huwa ta` €2,000,000. mill-bord tad-diretturi ta` Megasol. Id-dizgwid kollu jidher illi nqala` bir-rizenja ta` George Camilleri Despott L-ahwa Camilleri Despott jghidu illi John Ellul Galea beda jirrifjuta minghajr raguni li ssir laqgha generali ta` Megasol sabiex jinhatar direttur iehor. Il-konsegwenza ta` dan kienet illi llum Megasol qeghda titmexxa minn Ellul Galea wahdu u Flynn m`ghandhiex vuci minkejja li ghandha 50% tal- ishma. Charles Fleri Soler xehed illi dak l-istat ta` fatt jippregudika lil Kenneth Camilleri Despott xehed ukoll li dak l-istat ta` fatt kien imur kontra kull aspettattiva legittima ta`Acep. Kenneth Camilleri Despott u George Camilleri Despott xehdu wkoll illi s-sitwazzjoni attwali ma tirrispettax il-ftehim li kien intlahaq bejn l-azzjonisti meta bdew in-negozju taghhom flimkien. Is-sitwazzjoni qeghda tissarraf fi pregudizzju reputazzjonali u finanzjarju serju ghal Acep li ghalkemm bla direttur ghadha qeghda tissoddisfa l-obbligi kollha li ghandha f`Megasol. Kenneth Camilleri Despott sahaq li l-pozizzjoni li ha Ciantar taghmel anqas sens meta wiehed iqis illi fuq livell personali l-partijiet baqghu jitkellmu bhal li kieku ma gara xejn. Fil-kontroezami Kenneth Camilleri Despott xehed li li ghalkemm ma Ciantar ma hemmx glied, lanqas hemm qbil. Bejniethom jitkellmu dwar kollox inkluz xoghol, u generalment jaqblu dwar id-direzzjoni kif ghandhom jimxu. Hemm imbaghad diversi kwistjonijiet, fosthom il-kwistjoni tad- direttur li dwarha ma setghux jaslu fi ftehim u li wasslet biex saret din il-kawza. Xehed illi l-pregudizzju li qed iggarrab Acep huwa fir-rigward tat- tmexxija tal-progetti li Acep ma tistax tara fejn waslu u x`qeghdin irendu. Hemm nuqqas ta` accounts u ta` verifiki tal-accounts mill- Dan holoq incertezza. Acep thalliet minghajr mizura ta` kontroll fuq it-tmexxija ta` Megasol. Stqarr illi mill-informazzjoni li ghandu jidher illi l-progett tal- Medavia issa huwa connected u qieghed jipproduci. Hemm progett iehor li jinsab fi stadju avvanzat ta` connection. Imbaghad hemm progett iehor li ghadu lura. Fisser li l-accountant ta` Megasol huwa Alex Zahra, li huwa wkoll l-accountant ta` ASL. Dan gibed l-attenzjoni illi kien hemm xi entrati fl- accounts li ma kienux cari jew li ma kienux korretti. Kompla jghid illi ghalkemm ma` Ciantar ippruvaw kemm setghu li jikkoperaw, kien hemm hwejjeg li kienu joholqu thassib. Kemm ilu li huh George Camilleri Despott irrizenja u Ellul Galea spicca direttur wahdu, l-accounts ma gewx approvati. Sett ta` accounts gew ippreparati mill-accountant u ghaddew ghand l-awditur ghall-verifika. Dwar dan is-sett ta` accounts hemm dizgwid ghaliex Acep mhix konvinta li l-figuri li jidhru huma korretti. Lanqas ma kienu prezentati lil-laqgha generali. Minn mindu huh irrizenja minn direttur qatt ma saru laqghat generali. Ikkonferma illi l-kwistjoni principali fejn ma hemmx qbil fl- accounts hija dwar ammont ta` €380,000 fil-kaz ta` pannelli. Dwar din il-kwistjoni hemm kawza separata mad-Dwana. Fil-kuntest ta` dawn il- proceduri saru affidavits inkluz dak ta` John Ellul Galea. Iltaqghu wkoll ghand l-Av Edward Catania. Prezenti kien hemm hu, George Camilleri Despott, Caroline Fondacaro, John Ellul Galea u Charles Grech Mifsud. Dak il-hin kulhadd qal il- bicca tieghu u ttiehdet nota ta` kollox. Wara kull wiehed minnhom ircieva kopja elettronika tal-affidavit tieghu sabiex jikkonferma kienx jaqbel mal-kontenut. Gara illi meta ra l-affidavit tieghu Ellul Galea ma riedx jiffirma. Fl-affidavit ta` Ellul Galea kien hemm miktub illi l-pannelli kienu mportati f`isem Megasol ; Ellul Galea ma kienx accetta li dak kien il-kaz u ghalhekk ma riedx jiffirma l-affidavit. Zied jghid illi oltre din il-kwistjoni tal-pannelli, kien hemm kwistjonijiet ohra li, ghalkemm zghar, meta kollox jinghadd f`daqqa jnissel thassib. Fil-kontroezami xehed illi hu rrizenja minn direttur ta` Megasol principalment ghal ragunijiet ta` sahha. Ma` Ellul Galea ma kellux kwistjonijiet ghalkemm kien hemm ups and downs. Dwar il-kwistjoni tal-pannelli stqarr illi dawn akkwistati minn Camerco sabiex jigu istallati fl-irziezet. Gara li meta waslu Malta nqalghet kwistjoni ta` dazju. Dak iz-zmien li nqalghet din il-kwistjoni huwa kien ghadu direttur. Kompla jixhed illi waslu numru ta` containers bil-pannelli. Dawn kienu nxtraw minn Camerco li kienet imsiehba fin-negozju ma` Acep. Meta gew biex jinhattu l-bqija, kien deciz min- naha tad-Dwana li ssir spezzjoni. Huwa ha lill-ufficjali tad-Dwana on site fl-irziezet fejn kienet se ssir l-istallazzjoni. Dak il-hin stess l-ufficjali tad-Dwana taw ordni biex il-pannelli jittiehdu lura d-Dwana. Skont l- ufficjali tad-Dwana il-problema kienet tinsab fil-fatt illi l-isem fuq il- pannelli ma kienx l-istess wiehed ta` fuq l-invoice. Kien hemm ukoll kwistjoni dwar dumping. Jinsisti li d-Dwana ma kellhiex ragun ghaliex isem wiehed kien it- trademark u l-iehor l-isem tal-fornitur. Dwar din il-kwistjoni hemm proceduri pendenti fil-qorti. Stqarr illi dwar il-pannelli Yosief Asmelash hadet hsieb il-kuntratti mal- fornitur kif ukoll l-importazzjoni. Saru wkoll dikjarazzjonijiet mad- Dwana min-naha ta` Comerco kif ukoll da parti tal-fornitur fis-sens illi d-dumping laws ma kienux japplikaw fil-kaz. Zied jghid illi meta Yosief Asmelash marret bid-dokumenti d-Dwana u dawn kienu registrati fis-sistema tad-Dwana, din osservat illi ladarba l- pannelli kienu sejrin ghand Megasol, kellhom jiddahhlu fuq Megasol. Ghalhekk gie li Yosief Asmelash gabet il-pannelli fuq Megasol. Il-kunsens sabiex dan seta` jsir kien inghata mid-diretturi ta` Megasol. Spjega illi madwar sena u nofs qabel ma sar il-progett, id-diretturi flimkien kienu ddecidew illi jimpurtaw l-affarijiet necessarji. B`dan l- arrangament Raeco kienet ser timporta affarijiet illi kienu ser jintuzaw minn Acep u vice versa. Acep inkarigat lil Comerco biex tiehu hsieb ix- xiri tal-prodotti. Id-direzzjoni li nghatat Comerco biex timporta l-materjal fuq Megasol kienet gejja minn direttur ta` Acep. Kompla fisser illi min-naha tieghu Ciantar ma kienx accetta li kellu jidhol responsabbli ghad-dazju u multa tal-anti-dumping relattiva ghall- importazzjoni tal-pannelli. Huwa assikurat lil Ciantar li dak li gara kien kollu tort tad-Dwana u li Megasol ma kinitx ser tehel multi. Sena wara huwa ffirma dokument li ghaddielu Ciantar fejn huwa ta garanzija li Megasol ma kinitx ser tehel multi. Kien hemm qbil li l-importazzjoni u l-istallazzjoni tal-pannelli fuq l-irziezet kienet responsabbilita` ta` Comerco. Megasol issemmiet unikament bhala l-kumpannija li kienet qed timporta l-pannelli ; ghalhekk Megasol ma kelliex tkun responsabbli ghall-hlas ta` dazju, spejjez legali u kwalsiasi spiza ohra. Da parti taghha Megasol kellha taghmel l-almu taghha biex tikseb soluzzjoni favorevoli. Qal ukoll li ghalkemm fil-bidu accetta l-arrangament u ffirma, ftit wara bidel il-hsieb u informa lil Ciantar illi ried jirtira l-kunsens tieghu. Kien pero` tard wisq ghaliex Ciantar kien diga` baghat dokumentazzjoni lill-bank. John Ellul Galea xehed illi originarjament kien is-sid ta` Megasol. Kien diga` fin-negozju tal-energija alternattiva. Ried ikabbar in-negozju u ghalhekk kellu bzonn l-ghajnuna biex jidhol ghal progetti akbar. Kien avvicinat minn George Camilleri Despott ghan-nom ta` ASL u dahal fin-negozju maghhom. Ghalhekk biegh nofs l-ishma illi kellu f`Megasol lil Flynn. Illum Megasol hija ffurmata minn Flynn u Debono Cachia Castelletti f`ishma ndaqs bejniethom. Megasol kellha zewg diretturi li kienu hu u George Camilleri Despott. Dan tal-ahhar in segwitu rrizenja. Kompla jixhed illi Megasol kienet ser tiehu hsieb tlett progetti. Wiehed minnhom kien il-progett tal-Medavia li ghalih dahal responsabbli hu tramite l-kumpannija Recowatt li taghha huwa s-sole owner. Megasol dahlet ghal dan il-progett u tat inkariku lil Recowatt sabiex tipprovdi u tistalla l-pannelli, kif ukoll illi tixghel l-impjant. Imbaghad kien hemm zewg progetti ohra – Santa Rita u Neg Neg - li ghalihom kienet ikkommissjonata Comerco sabiex taghmel l-istallazzjoni tal-pannelli. Il- ftehim dwar il-kummissjoni tal-progetti lil Fenech Montfort u lil Yosief Asmelash sar bil- fomm. Stqarr illi meta beda n-negozju ta` Megasol, it-tlett progetti kienu diga mexjin separatament. Kellha tqabbad kumpanniji ohra sabiex iwettqu l-progett, imbaghad hija kellha tamministra l-progetti biex tiggenera u tbiegh l-energija generata. Kompla stqarr illi meta beda dan in-negozju, hu u George Camilleri Despott kienu jikkomunikaw hafna flimkien b`e-mails, telephone u anke wicc imb wicc. Kienu wkoll jinzammu laqghat formali u jsir updating regolari tax-xoghol. Il-bicca l-kbira tad-drabi l-laqghat kienu jkunu nformali bejn iz-zewg diretturi ta` Megasol. Darba biss inzammet laqgha formali tal-bord ; f`dik il-laqgha kienu nzammu l-minuti. Xehed illi fil-progett tal-Medavia, kienet Recowatt illi mpurtat il- pannelli f`isimha. Dan il-progett huwa ffinalizzat u qieghed jiggenera. Il-progett li kien ikkontrattat lil Yosief Asmelash waqa` lura fiz-zmien ghaliex kien hemm anomaliji mal-Enemalta u kwistjonijiet ohra indipendenti mill-partijiet. Fl-ambitu ta` dan il-progett kien hemm ukoll kwistjoni dwar l-importazzjoni tal-pannelli u hlas tad-dwana fuqhom fl-ammont ta` €300,000. F`dan il-kaz kienet imposta multa anti-dumping li kienet tammonta ghal madwar 53% tal-valur tal-pannelli. Spjega illi dan jigri ghaliex meta l-importazzjoni tkun saret mic-Cina, l-Unjoni Ewropea tintervjeni u timponi taxxa sabiex tassikura kompetizzjoni gusta. Fil- process tal-importazzjoni ntuza l-isem Megasol. Dan kien mifhum li jfisser li l-importatur kienet Megasol. Pero` qatt ma kien hemm qbil bejn id-diretturi li Megasol kellha tidher bhala l-importatur dirett. Megasol kellha semplicement tircievi l-materjal minghajr ma tidhol fi kwistjonijiet ohra. Dwar din il-kwistjoni ghad hemm proceduri gudizzjarji pendenti bejn Megasol u d-Dwana. Kompla jixhed li huwa ma jaccettax illi d-dazju kellha thallas ghalih Megasol. Lanqas kunsens da parti tieghu ma kien hemm sabiex l-importazzjoni ssir fuq Megasol. George Camilleri Despott kien serrahlu rasu illi Megasol ma kinitx ser tbati xi konsegwenza mid-Dwana. Fisser illi billi d-diretturi ta` Megasol kienu hu u George Camilleri Despott huwa ried li ssir skrittura bejniethom fis-sens illi bhala diretturi kienu qeghdin jaqblu li Megasol ma kelliex x`taqsam ma` hlasijiet lid-Dwana. L-iskrittura saret u kienet maqbula waqt laqgha tal-bord tad-diretturi. In segwitu ghal din il-laqgha, huwa siefer u wara li wasal lura sab li George Camilleri Despott kien irrizenja minn direttur ta` Megasol. Gara bhala fatt illi Acep harget il- flus biex thallas id-dazju u b`hekk kienu rilaxxjati l-pannelli. Effett ta` dak il-pagament, il-progett seta` jkompli. Megasol ma harget xejn mill- flus li thallsu bhala dazju. Dwar il-progetti tal-irziezet xehed illi l-pannelli kienu nstallati u kienu qeghdin fil-process li ssir il-konnessjoni. Ghalkemm kien hemm diffikultajiet dwar min kellu jaghmel xi xogholijiet, il-progetti mxew xorta. Min-naha tieghu ghamel li seta` sabiex il-progett jinghalaq tajjeb ukoll. Kompla jixhed illi wara li George Camilleri Despott ma baqax direttur ta` Megasol, Acep ressqet talba sabiex jinhatar direttur iehor minflok George Camilleri Despott. Stqarr illi t-talba ta` Flynn kienet respinta ghaliex kien tal-fehma li Acep seta` kellha nteressi li jmorru kontra dawk ta` Megasol. Zied jixhed illi huwa dejjem mexa mal-istatut ta` Megasol u zamm lil Flynn informata dwar kollox. Ried ikun cert illi l-proposta ta` Flynn kienet genwina u mhux wahda li tisfratta l-progett. Qal li meta beda jitlob certa nformazzjoni din bdiet iddum ma tasal Ikompli jixhed li minhabba dan beda jkun diffidenti fis-sens illi bdew gejjin certa dubji u ried jimxi b`kawtela specjalment meta l- progett kien wasal fil-fazi finali tieghu. Bdew jinqalghu ukoll diffikultajiet ta` natura teknika u dwar min Acep bdiet tinsisti li bhala kuntrattur ghat-thaffir tat-trinek kellu jitqabbad Polidano. Huwa ried li ladarba kien hemm kuntrattur imqabbad mill-Enemalta kellu jibqa` miexi hu bix-xoghol sabiex ma jintilifx zmien. Finalment ix-xogholijiet saru mill-kuntrattur tal-Enemalta. Spjega illi wara li saru numru ta` laqghat informali kien deciz illi jinghalaq il-progett tal-irziezet u n-negozju jieqaf hemm. Fisser li Megasol kellha zewg ghazliet : i) thalli l-progetti mexjin wahedhom ghaliex dawn ladarba mqabbdin, kienu joperaw wahedhom, jiggeneraw l-energija u l-Enemalta thallas tal-energija generata ; ii) inkella tasal ghal qbil sabiex il-progetti jinbieghu lil terzi. Fil-kaz tal- ewwel possibilita` Megasol kienet sejra tkun qeghda taghti servicing agreement. Il-progetti kienu kollha assi ta` Megasol. Xehed li skont l-M&A Megasol setghet timxi b`direttur wiehed. Wara r-rizenja ta` George Camilleri Despott, xehed illi ma ha ebda decizjoni ghan- nom ta` Megasol. Kompla biss iwettaq il-progetti u ghalhekk ha biss decizjonijiet dwar l-operat ta` l-kumpannija. Ma hax decizjonijiet dwar tmexxija tant illi la dahal f`negozjati ma` terzi u lanqas ma taha struzzjonijiet lill-bank biex iwettqu xi negozju gdid. Lanqas ma saru reviews tas-self li Megasol kienet hadet mill-bank. Peress illi Megasol hija ffurmata minn zewg kumpanniji, it-transazzjonijiet bankarji jridu jsiru bil-kunses taz-zewg diretturi u cioe` direttur ghal kull wahda miz- zewg kumpanniji rapprezentati f`Megasol. Kien hemm tranzazzjoni dwar ix-xiri ta` transformer li kien diga` hemm qbil dwaru. Megasol kellha tixtri dan l-apparat minghand Raeco. Li gara kien illi Raeco awtorizzat il-pagament u l-bank qabad u awtorizza l-pagament minghajr il-kunsens ta` Acep. Kif Acep issenjalaw dan l-izball, it-transazzjoni giet reversed. Sahaq li l-pagament sar unikament minhabba zball tal-bank. Spjega illi l-ftehim originali kien illi kemm Acep kif ukoll Raeco kellu jkollhom rapprezentanza ta` direttur kull wiehed fuq il-bord ta` Megasol. Wara r-rizenja ta` George Camilleri Despott la ssejjhu u anqas saru laqghat generali. Laqgha generali kienet ghadha ma ssejhitx ghaliex l- accounts ma kienux ghadhom finalizzati. L-accountant, inkarigat minn Acep, kien ghadu ghaddej bix-xoghol biex jaghlaq l-accounts. Fisser li kien hemm ukoll nuqqas ta` qbil dwar l-accounts. Meta jinghalqu l- accounts, dawn se jghaddu ghandu bhala direttur ta` Megasol ghall- approvazzjoni. Pero` qal mill-ewwel li fl-accounts kien ser ikun hemm informazzjoni li ma kenitx korretta, u ghalhekk ma kienx ser japprova l- Ikkonferma illi l-intenzjoni tieghu hija li wara li jigu pprezentati l-accounts u ssir il-korrezzjoni ta` informazzjoni li se jkun hemm go fihom, allura hemm tissejjah laqgha generali. Xehed illi huwa jinsab ukoll inkwetat dwar il-fatt illi l-istallatur u l- fornitur tal-pannelli beda jikkommetti ruhu verbalment mal-bdiewa dwar xogholijiet illi kienu ser isiru. Dan sar minn wara dahru. Dawn il- committments saru kemm meta Megasol kellha zewg diretturi kif ukoll meta spicca direttur hu wahdu. Fil-kontroezami xehed illi meta dahlet Acep fin-negozju, huwa diga` kellu letter of intent iffimata mid-direttur ta` Medavia u sanction letter mill-bank dwar il-finanzjament tal-progett. Ghall-ahhar laqghat li saru ma` d-direttur ta` Medavia attenda wkoll George Camilleri Despott. Il- kuntratt ma` Medavia kien iffirmat fil-prezenza ta` George Camilleri Despott. Xehed illi fil-kuntratt ma` Medavia, Fenech Montfort kienet ser tbiegh il- materjal bhala pannelli, tbiegh is-servizz u tinstalla l-impjant. Dan l- impjant kollu kien importat minn Fenech Montfort. Meta tlesta l-progett Megasol bdiet tiehu l-profitti billi l-energija generata bdiet tghaddi ghand l-Enemalta u din thallas lil Goodrum. Hija Goodrum illi ghandha relazzjoni mal-Enemalta. L-istess sar fir-rigward tal-progetti l-ohra li saru minn Flynn bil-profitti jmorru ghand Megasol. lura. Spjega illi ma kenitx il-kwistjoni mad-Dwana li tefghet il-progett Stqarr illi huwa qatt ma ried jispicca direttur wahdu fit-tmexxija Gara x`gara dejjem ikkonsulta ma` Megasol. Dwar l-accounts ikkonferma illi kien hemm zewg punti li qua direttur ma qabilx maghhom u talab kjarifika. L-ewwel punt kien dwar l-anti-dumping duty illi ghalkemm kulhadd edott minnha, ma kellhiex It-tieni punt kien illi hemm stock ta` apparat li jidher fl-accounts ta` Megasol meta dak huwa apparat ta` Acep u Comerco. Ladarba Megasol kienet sejra tieqaf topera, dak l- stock ma kellux ikun rifless fl-accounts taghha. Kienu tlestew provisional accounts fil-kuntest ta` possibbli akkwizizzjoni tal- kumpannija minn terzi. Stqarr illi huwa baqa` xxukkjat bir-rizenja ta` George Camilleri Despott minn direttur. Wara dik ir-rizenja huwa ried iqis il-posizzjoni tieghu sewwa. Ried imexxi l-progetti sal-ahhar. Il-kwistjoni mad-Dwana kienet ta` inkwiet ghaliex Megasol spiccat b`dejn ta` €300,000, anke jekk il- kwistjoni kienet ghadha pendenti fil-qorti. L-ammont kollu tad-dazju thallas minn ASL u ghalhekk kien hemm il-biza` li din titlob rimbors. Qal li bejn l-azzjonisti llum hemm relazzjoni strettament professjonali fejn jitkellmu bil-ghan li jmexxu u jiffinalizzaw il-progetti. Dwar il-ftehim li kien iffirmat bejn id-diretturi ta` Megasol dwar id-dazju, stqarr illi effettivament kienu saru tlett arrangamenti. Dak bejn id-diretturi, iehor bejn ASL u Megasol dwar il-hlas tad-dazju minn ASL sabiex jigu rilaxxjati l-pannelli, u iehor bejn ASL u Comerco sabiex jekk il-qorti tikkonferma illi d-dazju huwa dovut, allura Yosief Asmelash tkun taqla` l-pannelli, tohodhom lura u tinstalla ohrajn godda. Xehed illi l-bank kien edott mill-fatt illi huwa kien l-uniku direttur. L-Art 402 tal-Kap 386 Ir-rikorrenti tibbaza l-azzjoni odjerna fuq l-Art 402 tal-Kap 386. Il-Qorti sejra taghmel riferenza ghal dawk mis-subartikoli tal-Art 402 li tqis rilevanti ghall-istanza tal-lum :– li jirregola t-tmexxija ta` l-affarijiet tal- (1) Kull membru ta` kumpannija li jilmenta li l-affarijiet tal-kumpannija jkunu tmexxew jew qed jitmexxew jew aktarx jitmexxew b`mod li, jew li xi att jew ommissjoni tal-kumpannija kienu jew huma jew x`aktarx se jkunu, oppressivi b`mod mhux gust diskriminatorji kontra, jew b`mod mhux gust ta` pregudizzju, ghal membru jew membri jew b`mod li jkunu kontra l-interessi tal-membri in generali, jista` jaghmel rikors lill-qorti ghal ordni taht dan l- artikolu. … (3) Jekk dwar rikors maghmul skond is- subartikolu (1) … il-qorti tkun tal-fehma li l- ilment ikun bazat sewwa u li jkun gust u ekwu li hekk taghmel, il-qorti tista` taghmel ordni taht dawk il-kondizzjonijiet li jidhrilha xierqa - (a) kumpannija fil-futur ; jew (b) att propost ; jew (c) jehtieg lill-kumpannija li taghmel xi att li r-rikorrent ikun ilmenta li kienet naqset li taghmel ; jew jipprovdi ghax-xiri ta` l-azzjonijiet ta` xi (d) membri tal-kumpannija minn membri ohra tal- kumpannija jew mill-kumpannija nnifisha u, f`kaz ta` xiri mill-kumpannija, ghat-tnaqqis li jkun mehtieg fil-kapital azzjonarju mahrug tal- jordna lill-kumpannija li tibda, tiddefendi, tkompli jew ma tkomplix procedimenti tal-qorti, jew jawtorizza lil membru jew membri tal- kumpannija li jibdew, jiddefendu, ikomplu jew ma jkomplux procedimenti tal-qorti f`isem u ghan-nom tal-kumpannija ; jew jirrestringi jew jipprojbixxi l-ghemil ta` xi ixolji l-kumpannija u jipprovdi ghall-istralc jipprovdi ghall-hlas ta` kumpens minn dik (f) il-persuna li tista` tkun instabet responsabbli mill-qorti ghal telf jew danni li jkunu ggarrbu minhabba att jew nuqqas li dwaru jkun sar ilment lill-persuna li tkun garrbet dak it-telf jew danni ; jew (g) konsegwenzjali taghha. (4) Meta ta` kumpannija skond is-subartikolu (3)(g), il- kumpannija ghandha titqies li tkun xoljiet fid- data meta jkun sar l-ordni u d-disposizzjonijiet tas-Sub-Titoli I u III tat-Titolu II tat-Taqsima V ta` dan l-Att li jirregolaw l-istralc ta` kumpanniji ghandhom japplikaw. (5) Ordni maghmul taht dan l-artikolu jista` jehtieg lil kumpannija biex ma taghmilx xi emenda, jew li taghmel emenda mehtiega, fil- memorandum jew fl-istatut taghha. Ghalkemm id-dicitura tal-Art 402(1) ittiehdet testwalment minn disposizzjoni simili li tirrizulta fil-Companies Act ta` New Zealand, tajjeb jinghad illi l-ligi ta` New Zealand segwiet l-izvilupp legislattiv tar-Renju Unit. Fir-Renju Unit, id-disposizzjoni li kienet tirregola l-unfair prejudice action fil-Companies Act 1985 kienet Sec 459. Meta saret il-Companies Act 2006, l-azzjoni bdiet tigi regolata b`Sec 994(1) fis-sens illi Sec 459 thassret ghal kollox mill-Companies Act 1985 u dahlet ezatt kif inhi f`Sec 994(1) tal-Companies Act 2006. Fil-pag 485 ta` l-ktieb Company Law (Fourth Edition – 2016 – Sabiex tinghata ordni skont kif previst fis-subartikoli (3), (4) u (5) ta` l-Art 402, hija tassattiva l-prova tal-att li minnu jkun qed jilmenta r-rikorrent. Dan ifisser illi jekk abbazi tal-provi, il-qorti tkun sodisfatta li jirrizulta dak previst fis-subartikolu (1), allura tghaddi mbaghad biex taghti l-ordni li jidhrilha opportuna skont is- subartikoli l-ohra. Fil-kaz tal-lum, ghalkemm ma ndikatx b`mod specifiku, minn qari tal-kawzali u tat-talbiet, jidher illi r-rimedju fis- li r-rikorrenti qeghda subparagrafu (a) tas-subartikolu (3). jinkwadra ruhu Jekk il-prova tkun insodisfacjenti ghaliex ma jkunx irrizulta dak previst mis-subartikolu (1), allura l-qorti ghandha tieqaf hemm, u m`ghandhiex tapplika s-subartikoli l-ohra. Ghalhekk il-prova tas-sussistenza legali u fattwali ta` dak jipprovdi s-subartikolu (1) huwa pregudizzjali ghall- li prosegwiment tal-azzjoni. Il-prova Fil-Pag 1317 ta` Principles of Maltese Company Law (Volume Three : Second Edition : MUP : 2019) Andrew Lee ighid illi fuq ir- rikorrent jistrieh il-piz tal-prova li l-att jew omissjoni lamentata jaqa` fl- ambitu tas-subartikolu (1). Fis-sentenza li tat il-Prim`Awla tal-Qorti Civili fit-30 ta` Jannar 2008 fil-kawza "Cutajar pro et noe et vs S.C. & Company Limited et" inghad hekk :– Illi l-prova biex tirnexxi dina l-azzjoni tispetta lir-rikorrenti li ressqu dina l-azzjoni. Huma jridu jippruvaw li (a) l-affarijiet tal-kumpanija jkunu tmexxew jew aktarx jitmexxew b`mod li… (b) jew li xi att jew ommissjoni tal-kumpannija kienu jew huma jew x`aktarx se jkunu, oppressivi b`mod mhux gust diskriminatorji kontra, jew b`mod mhux gust ta` pregudizzju, ghal membru jew membri jew b`mod li jkunu kontra l-interessi tal-membri in generali. Il-ligi taghna ma taghtix spjegazzjoni ta` x`inhu oppressiv b`mod mhux gust diskriminatorji kontra, jew b`mod mhux gust ta` pregudizzju. Kull kaz ghalhekk irid jigi trattat u deciz fuq il- mertu tieghu proprju, u dana kaz b`kaz. L-iskop tal-ligi hu biex il-Qorti tkun tista` tintervjeni f`dawk il-kazijiet fejn hemm bzonn li jinghata rimedju minhabba unfair dealing fejn jigi pruvat li kien hemm azzjonijiet jew ommissjonijiet li ma kienux gusti u li kienu ta` pregudizzju jew li l- affarijiet tal-kumpanija mhux qed jitmexxew sew. Fil-pag 492 ta` Company Law (op. cit.) Il-legittimu kontradittur Andrew Lee jittratta l-kwistjoni ta` kontra min tista` tkun promossa azzjoni ta` din ix-xorta. Fil-pag. 1352 tal-ktieb ighid hekk :- Fil-kaz odjern, l-azzjoni kienet istitwita kontra Megasol wahedha. L-azzjoni setghet tkun intavolata b`dak il-mod ghaliex tirrifletti l- finalita` tal-istanza, fis-sens illi jekk issir il-prova ta` dak li jrid is- subartikolu (1), dak li trid tikseb ir-rikorrenti huwa li tkun regolata t- tmexxija ta` Megasol billi l-bord tad-diretturi ma jkunx kompost minn direttur wiehed kif inhi s-sitwazzjoni llum, izda jinhatar it-tieni direttur sabiex it-tmexxija tal-kumpannija tkun kollegjali bil-partecipazzjoni taz- zewg azzjonisti ta` Megasol, kif kienet qabel ir-rizenja ta` George Camilleri Despott. L-Art 402(1) tal-Kap 386 Fis-sentenza li tat il-Qorti ta` Ghawdex (Gurisdizzjoni Superjuri) Jibda biex jinghad li dan il-provvediment jista` jigi nvokat mill-membri kollha, u mhux biss minn membri minoritarji u m`hemmx dubju li d-diskrezzjoni u l-poteri moghtija lill-qorti f`dan il-kuntest huma wesghin. Minn dan il- provvediment hu evidenti li : (a) Dan il-provvediment japplika wkoll f`kaz ta` att jew ommissjoni izolata ; (b) Ir-rimedju jista` jinghata kemm ghal dak li jkun gara fil-passat u wkoll xi att propost li jsir fil-futur ; (c) L-ilment jrid ikun fuq it-tmexxija tal- jew affarijiet tal-kumpannija ommissjoni tal-kumpannija. fuq att Fis-sentenza taghha tad-9 ta` Marzu 2007 fil-kawza "Vella et vs Vella Brothers Ltd et", il-Qorti tal-Appell qalet hekk :– … l-Artikolu 402 ta` l-Att dwar il-kumpaniji jaghti diskrezzjoni pjuttost wiesa` lill-Qrati u dan ghaliex dawn il-provvedimenti ghandhom l- ghan li jissalvagwardjaw u jipprotegu lill- azzjonisti kummercjali, partikolarment lil dawk li huma minoritarji u li ghalhekk qeghdin fl-impossibilita` li jirregolaw il-mod li bih tkun qed titmexxa s-socjeta` li fiha huma jkollhom interess … din id-disposizzjoni, li hija bbazata fuq l-Art.459 tal-Companies Act (1985) Ingliza, hija ispirata fuq principji ta` ekwita` aktar milli minn drittijiet strettament legalistici biex ikun jista` jigi moghti rimedju. Dak li hu necessarju hu li l- azzjonista jipprova li minhabba l-gestjoni tas- socjeta` partikolari hu qed isofri, jew ukoll jista` jsofri, pregudizzju ta` natura oppressiva, ingusta jew diskriminatorja. Tali gestjoni tista` tirreferi sempliciment ghal xi att specifiku jew xi ommissjoni tal-kumpanija. Il-pregudizzju jista` jirreferi ghall-azzjonist li qed jippromwovi l- proceduri, ghal xi azzjonist iehor jew ghall- interess in generali ta` l-azzjonisti. Ma hemmx ghalfejn li huwa jipprova li huwa zgur ser isofri xi pregudizzju fil-futur. Tali prova tista` ssir fuq bazi ragjonevoli ta` possibilita` ("Vincent D'amico et v. Lino Farrugia Cassar noe" deciza mill- Prim`Awla ta` Mejju,1999). Fid-decizjoni O`Neill v Chircop Psaila moghtija mill- illi l-legislatur ried illi biex jinghata rimedju taht Fid-decizjoni In Re Bovey Hotel Ventures Ltd. l-artikolu jigi kkunsidrat il-kriterju ta` dak li huwa `fair`. Dawn il-provedimenti huma ta` salvagwardja u ta` protezzjoni ghall-azzjonisti ta` socjeta` kummercjali, b`mod partikolari ghal dawk li huma minoritarji. Ir-rimedji li johorgu minn dawn il-provedimenti huma moghtija lil kull ta` socjeta` kummercjali. Kull azzjonist azzjonist, anke jekk hu minoritarju, ta` socjeta` kummercjali, anke jekk hi pubblika, jista` jitlob li jinghataw l-ordnijiet kollha necessarji u opportuni, f`kaz li jirnexxielu jipprova illi minhabba l-gestjoni tal-istess socjeta` huwa qed isofri jew ukoll jista` jsofri xi pregudizzju jew oppressiva, ta` diskriminatorja. Tali gestjoni tista` tirreferi semplicement ghal xi att specifiku jew xi jista` ommissjoni tal-kumpanija. Il-pregudizzju jista` jirreferi ghall-azzjonist li qed jippromuovi l- proceduri, ghal xi azzjonist iehor jew ghall- interessi in generali tal-azzjonisti. In vista ta` dan kollu jista` jinghad li hu bizzejjed li l- azzjonista jipprova li huwa qed isofri jew eventwalment jsofri xi pregudizzju minhabba xi agir tas-socjeta` li taghha huwa jippossjedi xi ishma. Ma hemmx ghalfejn li huwa jipprova li huwa zgur li ser isofri xi pregudizzju fil-futur. Tali prova fuq bazi ragjonevoli ta` probabbilita`. Inoltre, skond dak li hemm provdut fis-subartikolu (3) tal-istess artikolu 402, il-Qorti tista` tipprocedi biex taghmel kull ordni necessarja u opportuna skond dawn il-provedimenti, jekk jirrizulta li l- ilment tal-azzjonista hu sewwa bbazat u jekk il- Qorti thoss li huwa ekwu u gust li taghmel. Fis-sentenza taghha tal-31 ta` Jannar 2003 fil-kawza "Shawish Mifsud vs Shawish Mifsud pro et noe", il-Qorti tal-Appell qalet hekk :– Il-Qorti ta` l- Appell Ingliza stabbiliet fil-kaz "in Re Saul D. Harrison & Sons plc ([1995]) 1BCLC 14)" il- linji ta` gwida dwar kif kellu jkun l-operat biex ikun jista` jigi kkwalifikat bhala, "unfairly prejudicial" (fit-test tal-Ligi Maltija din il-frazi hi tradotta "b`mod mhux gust ta` pregudizzju"). Wiehed kellu, fl-ewwel lok, jara jekk dak l- operat kienx l-istatut tal- kumpanija. Izda fl-applikazzjoni tal-imsemmija dispozizzjoni – ispirata fuq principji ta` ekwita` aktar milli minn drittijiet strettament legali – il- Qorti tiehu in konsiderazzjoni l-aspettattivi legittimi r- rikorrent jista` jkollu u li sikwiet ikunu ferm aktar wiesgha mid-drittijiet strettament legali li l- johorgu mill-istatut xi aspettativi l- relazzjonijiet personali partikolari bejn Dawn jitwieldu minn jista` ir-rimedju azzjonisti. Fid-decizjoni ta` l-Prim`Awla tal-Qorti Civili moghtija fis-7 ta` Ottubru 2016 fil-kawza Av. Dr. Pio M. Thake noe vs Jeno Shtewil et inghad illi sabiex ikun hemm unfair prejudice, (a) it-test irid ikun wiehed oggettiv ; (b) m`hemmx htiega li l-attur jipprova l-mala fede ; (c) m`hemmx htiega li l-attur jipprova li kien hemm intenzjoni li tikkawza pregudizzju ; (d) mhux gust ma jfissirx bilfors li l-agir irid ikun illegali ; u (e) l-agir irid ikollu effett negattiv fuq l-attur bhala azzjonist. Fid-decizjoni Re Coroin Ltd – 2012 – All ER (d) 58(Feb) – EWHC 129 (Ch) – moghtija mic-Chancery Division tal-Ingilterra – David Sultana Stoner J. qal hekk :- Fil-pag. Fil-pag. illi :- Edition) l-awturi Farrugia Holland and Sawan jirrimarkaw illi :- Fil-pag 506 ta` Company Law (op. cit.) tirrimarka li :- 2011 – Jordans) jinghad :- Fil-pag 569-570 tal-ktieb Company Law (26th Edition – 2009/2010 – OUP) l-awturi Attard Biancardi, French & Rodrigues Fernandes ighidu hekk b`riferenza ghad-decizjoni ta` Re Saul D Harrison and Sons citata aktar kmieni :- Ikomplu billi jaghmlu riferenza ghal "O`Neill vs Chircop Psaila" (op. cit.) in partikolari dwar l-ghazla li ghamel il-Parlament Ingliz – il-vot ta` l-Art 402(1). Il-Qorti sejra tqis jekk l-ilmenti tar-rikorrenti jissodisfawx Tajjeb li jkun ribadit illi sabiex ikun sodisfatt il-vot tal-ligi huwa bizzejjed jekk tirrizulta mqar wahda mic-cirkostanzi ndikati fid-dispozizzjoni. Tant hu hekk illi l-legislatur ghazel il- konguntiv jew mhux l-konguntiv u fid-disposizzjoni. Ghalhekk ir- rekwiziti huma alternattivi mhux kumulattivi. Fis-sostanza, l-ilmenti tar-rikorrenti kienu dawn :- It-tehid ta` decizjonijiet b`mod unilaterali Mhuwiex kontestat li l-memorandum ta` Megasol jippermetti li l- bord tad-diretturi jkun kompost anke minn direttur wiehed biss. L-ilment ta` Acep huwa li wara li John Ellul Galea baqa` wahdu direttur ta` Megasol huwa ha decizjonijiet unilaterali fit-tmexxija tal- affarijiet tal-kumpannija li huma ta` pregudizzju ghaliha bhala azzjonista skont l-Art 402(1) tal-Kap 386. L-Art 136A(1) tal-Kap 386 iqieghed fuq l-ispallejn kull direttur l-obbligu "li jaġixxi b`onestà u bona fide fl-aħjar interessi tal- kumpannija". L-Art 136A(2) tal-Kap 386 jistipola illi d-diretturi ghandhom "jippromwovu il-benessere tal-kumpannija u jkunu responsabbli għal: (a) it-tmexxija ġenerali tal-kumpannija u l-amministrazzjoni u l- immaniġġjar tagħha; u (b) s-sorveljanza ġenerali tal-affarijiet tagħha." Fil-Pag. Dan premess, tajjeb jinghad illi Ciantar jilqa` ghall-ilment ta` Acep billi jghid illi ghalkemm huwa l-uniku direttur ta` Megasol il- kompitu tieghu qed ikun li jmexxi l-progetti diga` operattivi, u li jiffinalizza dawk li ghadhom mhux kompletati. Ighid ukoll li ghalkemm huwa sole director dejjem izomm lil Acep infurmata bil-hidma tieghu, u anke jikkonsultaha. Ciantar iggustifika l-kondotta tieghu li jkompli ghaddej wahdu bhala direttur minhabba li skont hu certi atti li saru minn Comerco qua membru ta` Acep qanqlu thassib. Deherlu illi Acep setghet kienet qeghda timxi b`mod illi jmur kontra l-interessi ta` Megasol. Ghalhekk iddecieda li jkun ahjar fic-cirkostanzi li jmexxi wahdu sakemm iwassal il-progetti kollha li jkunu operativi. Il-Qorti qieset b`reqqa l-provi akkwiziti. Ma jirrizultax illi b`Ciantar wahdu bhala direttur Megasol hadet decizjonijiet dwar progetti godda jew ta` tmexxija. Jidher li kompliet bl-ezekuzzjoni ta` l-impenn illi hadet ghat-twettiq tal-progetti. Dwar pagamenti jew operazzjonijiet bankarji, ma jidher li nbidel xejn ghaliex ghalkemm kien hemm direttur wiehed l-awtorizzazzjoni tar-rikorrenti baqghet mehtiega. Ir-rikorrenti twessa` l-ilment taghha billi tinkludi l-kwistjoni ta` l- Jirrizulta li l-accounts ghadhom mhux maghluqa minhabba dizgwid dwar entrati, b`mod partikolari l-kwistjoni tal-anti-dumping duty li biha kienet akkollata Megasol mid-Dipartiment tad-Dwana, liema kwistjoni hija mertu ta` proceduri gudizzjarji. Il-Qorti ma ssibx li fil-kumpless l-ilment huwa misthoqq ghaliex ir-rikorrenti ma ressqitx provi sodisfacjenti li juru li t- tmexxija li ppregudikaw id-drittijiet tar-rikorrenti bil-mod u manjiera li ma jridx l-Art 402(1) tal-Kap 386. ta` Megasol hadet decizjonijiet unilaterali In-nuqqas li tissejjah laqgha generali ghall-hatra ta` direttur iehor wara r-rizenja ta` George Camilleri Despott Wara fil-kuntest tieghu, m`ghandux ikun hemm dubju li l-kwistjoni kollha li wasslet biex saret din il-kawza kien il-fatt li wara r-rizenja ta` George Camilleri Despott ma kienx mahtur direttur iehor li jiehu postu. l-kumpless tal-provi jitqieghed L-ilment tar-rikorrenti huwa li sa minn meta kienet kostitwita, Megasol dejjem kellha zewg diretturi : John Ellul Galea propost mill- azzjonista Debono Cachia Castelletti u accettat mill-azzjonista l-ohra Flynn ; u George Camilleri Despott propost mill-azzjonista Flynn u accettat mill-azzjonista l-ohra Raeco. Iz- zewg azzjonisti ghandhom l-istess ghadd ta` ishma f`Megasol. Bir- rizenja ta` George Camilleri Despott minn direttur ghal ragunijiet ta` sahha (fatt mhux kontestat) baqghet ma saritx il-hatra ta` direttur iehor ghaliex baqghet ma ssejhitx laqgha generali tal-azzjonisti. Mill-mod kif kif huma mfassla l-articles of association biex tissejjah il-laqgha generali hija mehtiega l-adezjoni ta` Raeco li hija kontrollata minn Ellul Galea. Saret il-prova illi Acep ressqet it-talba taghha sabiex issir il-laqgha generali ghall-hatra tat-tieni direttur diversi drabi. Ciantar ikkonferma illi kienet decizjoni tieghu li ma tkunx akkolta t-talba tar-rikorrenti ghar- ragunijiet li kienbu accennati aktar kmieni. Isostni wkoll li l-laqgha generali baqghet ma saritx ghaliex kellu rizervi dwar l-accounts ta` Megasol li jekk ma kienux sejrin korretti kienu sejrin isibu l-opposizzjoni tieghu fis-sens li ma kienx ser jiffirmahom bhala direttur biex imorru quddiem il-laqgha generali. Minn ezami tal-atti jidher illi r-rikorrenti qeghda tressaq l-ilment taghha f`mument meta l-pozizzjoni taghha qua azzjonista ta` Megasol tista` tkun serjament pregudikata. L-ilment tar-rikorrenti huwa marbut mal-proceduri pendenti quddiem il-qrati fejn qed ikun kontestat minn Megasol hlas ta` dazju li jaqbez it-€300,000. Ghalkemm ma saret ebda prova dokumentarja, mhijiex kontestata la r-raguni u lanqas il-mertu ta` dawk il-proceduri. Tajjeb jinghad li l-kwistjoni mad-Dipartiment tad-Dwana skattat bl-importazzjoni ta` l-pannelli fotovoltajici. Din l-importazzjoni kienet ikkommissjonata minn Acep lil Comerco, li hija membru ta` Acep. Mill- evidenza jirrizulta li Megasol kienet indikata bhala l-importatur u ghalhekk meta gie biex isir ir-rilaxx tal-pannelli id-Dwana applikat anti- dumping duty kontra Megasol. Mhux il-kompitu ta` din il-Qorti li tghid min ghandu ragun f`dik il-vertenza billi l-kwistjoni jirrizulta li hija sub- judice. Dak rilevanti ghal-iskop ta` dan il-procediment huwa l-isfond ta` kif zviluppaw l-affarijiet internament f`Megasol wara li spuntat il- kwistjoni mad-Dipartiment tad-Dwana. Mhuwiex kontestat illi d- diretturi ta` Megasol kienu qablu li fil-kwistjoni mad-Dwana Megasol ma kellha tbati xejn. Mix-xiehda ta` Ciantar jirrizulta li ancillari ghall- kitba li saret bejn Ellul Galea u Camilleri Despott kienu saru zewg skritturi ohra ; riferenza ghat-tliet skritturi saret aktar kmieni. Ebda wahda minn dawn l-iskritturi ma kienet ezebita. Madanakollu il-mertu tal-iskritturi mhuwiex ikkontestat. Jemergi biss il-fatt illi meta forsi kien tard wisq, George Camilleri Despott bidel il-fehma tieghu u rtira l-kunsens tieghu fuq il-kitba fejn Megasol kienet ser tkun ezoreata mill-hlas tad-dazju. Bhala fatt immedjatament wara George Camilleri Despott irrizenja minn direttur, kif diga` nghad, ghal ragunijiet ta` sahha. Premess dan kollu, il-posizzjoni llum hija Megasol ghaddejja bil- progetti li kienu fis-sehh meta George Camilleri Despott kien ghadu direttur. Ma rrizultax li saru progetti godda b`John Ellul Galea direttur wahdu. Ghad hemm pendenti l-procediment dwar il-hlas tad-dazju. il-fatt t-thassib tieghu illi Megasol ghadha esposta ghall-pagament illi ghamlet ASL sabiex jigu rilaxxjati l-pannelli. Mill-banda l-ohra r-rikorrenti esprimiet thassib dwar il-proceduri d-Dwana illi oggezzjonat ghall-prezenza fl-awla tas-smigh tal-kawza ghal persuni li ma kienux diretturi. Dan isib konferma fix-xiehda ta` John Grech Mifsud, ghalkemm ma kienx prezentat dokument mill-atti ta` dak il- procediment. Fil-kuntest tal-procediment dwar il-hlas tad-dazju, il-Qorti tqis illi t-thassib tar-rikorrenti huwa gustifikat aktar u aktar meta dan l-ilment isir fid-dawl ta` skritturi privati li saru bejn id-diretturi ta` Megasol u dawk bejn il-membri ta` Acep. In-nuqqas ta` rapprezentanza ta` Acep f`dawk il-proceduri, propju ghax ma hemmx direttur propost minnha fil- bord ta` Megasol, oggettivament tista` tirrizulta fi pregudizzju finanzjarju serju ghal Acep. Jirrizulta wkoll illi Megasol m`ghandhiex futur attiv. Ghalhekk ix-xenarju huwa tali li jew Megasol tibqa` toffri servicing ghall-impjanti u tippercepixxi dhul ; inkella tbiegh l-assi taghha u tieqaf topera. Il-pozizzjoni tal-partijiet hija cara fis-sens illi fis-sitwazzjoni li tinsab mhuwiex vijabbli ghal Megasol illi tintraprendi progetti godda. Anke ghalhekk il-Qorti tifhem li Acep ghandha tinghata l- opportunita` li tipproponi direttur b`zieda ma` John Ellul Galea. Tkun xi tkun kwalsiasi decizjoni dwar il-futur ta` Megasol huwa vitali li fit-tmexxija ta` Megasol ikun hemm ukoll direttur iehor propost minn Acep li jara l-assjem tal-interessi ta` Megasol b`mod aktar wiesgha. Jara wkoll kif dan l-interess ikun tassew komuni mhux ihares l-interess ta` azzjonista wiehed biss. Ir-raison d`etre tal-Art 402 tal-Kap 386 hija l-ekwita` u l- bilanc fil-harsien tad-drittijiet u tal-interessi tal-azzjonisti. Ir-rikorrenti tishaq illi l-ftehim bejn il-partijiet kien illi Megasol titmexxa minn zewg diretturi u tirreferi ghall-klawsola 9 tal- memorandum li jghid illi r-rapprezentanza legali u guridika hija fdata "in any two (2) directors acting jointly". John Ellul Galea jichad illi kiser l-istatut ta` Megasol. Jishaq illi l-M&A jippermetti li Megasol titmexxa minn bord kostitwit minn direttur wiehed, dment li l-laqgha generali ma tipprovdix diversament (Klawsola 7). Il-klawsola 7 tistabilixxi l-kostituzzjoni tal-bord tad-diretturi. Legalment Ellul Galea ghandu d-dritt warajh u cioe` d-dritt li jerfa` wahdu t-tmexxija ta` Megasol, bl-obbligi li kull dritt igorr mieghu. Cio` nonostante ma jfissirx li ghax Ciantar ghandu dritt, mexa wkoll bl-ekwita` li hija fondamentali fl-azzjoni skont l-Arft 402 tal-Kap 386. Il-gurisprudenza, li ghaliha diga` saret referenza aktar kmieni, taghmilha cara illi d-dritt ta` l-membru li jaghmel azzjoni skont l-Art 402 tal-Kap 386 mhuwiex ristrett ghad- drittijiet li jinsorgu mill-M&A izda jestendu ghal dawk l- aspettativi legittimi li ghandu kull membru dwar it-tmexxija tal- affarijiet tal-kumpannija. Riferibbilment ghall-kaz ta` llum, l-aspettattiva` legittima tar-rikorrenti ssib il-fonti taghha fil-ftehim accertat u ppruvat tal-mod kif kellha titmexxa Megasol. Dan ifisser illi anke jekk ma tkunx tirrizulta llegalita` fl-agir ta` min ikun direttur, il-gestjoni minn direttur wiehed, li jista` jkollu interess ta` azzjonista wiehed biss (kif kien il-kaz odjern), jista` jkun ta` pregudizzju mhux biss ghall-azzjonista l-iehor izda wkoll ghall-kumpannija, anke fuq bazi ta` ekwita`. Il-pregudizzju tar-rikorrenti fl-istat li tinsab Megasol llum huwa kostitwit billi i) id-dejn illi ghandha, u allura l-espozizzjoni illi ghandha ghal azzjoni mil-bank f`kaz ta` morozita fil-pagamenti; ii) x`ser isir minnha fil-futur ; iii) l-ezitu tal-procediment dwar il-hlas tad-dazju. Meqjusa l-fatti u c-cirkostanzi partikolari li jsawwru dan il- kaz, il-Qorti hija tal-fehma li fir-rigward ta` dan l-ilment huma sodisfatti l-elementi li jsawwru l-Art 402(1) tal-Kap 386. L-Art 402(3) tal-Kap 386 Accertat il-ksur tal-Art 402(1) tal-Kap 386, il-Qorti sejra tqis ir-rimedju l-aktar opportun, wara li tkun tat konsiderazzjoni anke tat-tliet talbiet tar-rikorrenti. Fil-kaz tal-ewwel talba, din sejra tkun respinta kemm fuq bazi ta` dritt kif ukoll fuq bazi ta` ekwita`. Riferibbilment ghaz-zewg talbiet l-ohra, sejra tqis il-bzonn Il-Qorti tirrileva illi ghandha diskrezzjoni wiesgha sabiex taghti dik l-ordni li tkun xierqa tenut kont tal-fatti u cirkostanzi tal-kaz (ara d- decizjoni tal-Qorti tal-Appell tal-31 ta` Jannar 2003 fil-kawza "Philomena Shawish Mifsud vs Charles Shawish Mifsud pro et noe et"). Id-diskrezzjoni li ghandha hija talment wiesgha illi sahansitra tista` twarrab talbiet specifici li jkunu saru minn rikorrent fi procediment ta` din ix-xorta. Fil-provvediment li tat il-Prim`Awla tal-Qorti Civili fl-1 ta` Awissu 2017 fil-kaz : Calamatta Cuschieri Investment Services Limited et vs Pefaco International plc et inghad hekk :- " … kull wahda mid-disposizzjonijiet tal-Art 402(3) hija sottoposta ghad-diskrezzjoni tal-Qorti. Dan ikompli jfisser illi anke jekk issib li jissussisti dak li jghid l-Art 402(1), xejn ma jzomm lill-Qorti milli tapplika rimedju minflok iehor..." Dan premess, il-kaz ta` llum jipprezenta xenarju fejn Megasol hija prattikament inattiva, fis-sens illi ghalkemm ghadha ghaddejja fit- twettieq ta` progetti diga` mibdija tinsab wieqfa ghal kollox fi progetti godda. Il-Qorti sejra tkun prattika fl-indirizz tal-ilment tar- rikorrenti billi, tenut kont tal-assjem, fuq bazi ta` ekwita`, tappunta hija direttur b`zieda mad-direttur li hemm illum. Accertat li ghandha tintervjeni abbazi tal-Art 402(3)(a) tal- Kap 386, il-Qorti jidhrilha li jkun opportun fl-ahjar interess ta` Megasol li tahtar direttur iehor, b`zieda mad-direttur li hemm illum sabiex tassikura ruhha, anke b`ekwita` l-hsieb li serva bhala sostrat ghall-formazzjoni ta` Megasol. Ghal dan il-ghan jidhrilha gust u opportun li l-ghazla ta` dan id-direttur agguntiv ghandha taqa` fuq l-Av. Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda tipprovdi dwar it-talbiet u dwar l-eccezzjonijiet billi :- Tiddikjara illi jirrizulta ppruvat dak rikjest mill-Art 402(1) tal-Kap 386 tal-Ligijiet ta` Malta. Tiddikjara li jkun gust u ekwu li taghti ordni skont l- Art 402(3)(a) tal-Kap 386 tal-Ligijiet ta` Malta. Ghalhekk qeghda tordna li l-affarijiet kollha tal-kumpannija intimata Megasol Co. Limited (C 61647) ghandhom jitmexxew billi b`effett mil-lum, b`zieda ma`d-direttur li ghad hemm sal-lum fil-kumpannija intimata, tahtar lill-Avukat Dottor Peter Monseigneur bhala direttur iehor tal-kumpannija ntimata, billi tqis ruhha sodisfatta li l-Av. Dr. Fenech ghandu l-hila mehtiega sabiex iwettaq dik il-hatra. Tordna illi b`effett mil-lum l-Avukat Dottor Peter Monseigneur bhala direttur mahtur illum ikollu access shih u liberu ghal dak kollu li jirrigwarda l-kumpannija intimata - xejn eskluz. Tordna illi b`effett mil-lum ebda att ma jista` jsir fil- kumpannija intimata jekk ma jkunx approvat miz-zewg diretturi tal-kumpannija intimata. Fin-nuqqas dak l-att ikun null u bla effett ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi. Tordna lid-diretturi tal-kumpannija intimata sabiex jassikuraw ruhhom li l-kumpannija intimata titmexxa kif trid il- ligi. B`effett mil-lum, il-memorandum u l-articles of association tal-kumpannija intimata huma soggetti ghal dak kollu li qed ikun ordnat li jsir bis-sahha tal-provvediment tal- lum. Bl-applikazzjoni tal-Art 223(3) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta` Malta, tordna li kull parti tbati l-ispejjez taghha fil-kawza tal- lum.