IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR. Seduta ta' nhar it-Tlieta, 31 ta' Awwissu, 2021. L-appellant (Andre Gubbai) appella mis-sentenza tal-Qorti Ċivili, Prim'Awla tal-24 ta' Mejju 2021 u li ddeċidiet referenza kostituzzjonali li saret mill-Qorti tal-Appell Kriminali (digriet tas-27 ta' Novembru 2020) b'dan il-mod: "Għal dawn il-motivi, din il-Qorti ma ssibx li l-akkużat qed isofri minn xi vjolazzjoni taħt l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal- Bniedem u taħt l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta minħabba li ser jiġi leż d-dritt tiegħu għal smigħ xieraq fl-appell minnu intavolat quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali u dan billi qed jinħoloq preġudizzju għalih meta l-Att numru 1 tal-2015 kif sussegwentment emendat, fejn allura għandu jsib applikazzjoni wkoll fi stadju ta' reviżjoni, jeskludi l- applikazzjoni favur tiegħu tal-piena favorevoli u dan meta huwa jkun ġie ġġudikat mill-qrati inferjuri għalkemm l-ammont ta' droga mertu tal-każ jeċċedi l-limitu ndikat fir-Raba' Skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi". Fil-qosor il-fatti l-iktar rilevanti li wasslu għal dawn il-proċeduri huma s-segwenti: B'sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tad-9 ta' Novembru 2012 (Il-Pulizija v. instab ħati ta' assoċjazzjoni fil-bejgħ jew traffikar tal-pjanta kannabis; traffikar ta' droga kokaina; pussess ta' kokaina; kellu fil- pussess tiegħu l-pjanta kannabis f'ċirkostanzi li juru li ma kinitx għall-użu esklussiv tiegħu; kellu pussess sempliċi tar- raża tal-kannabis; hu reċidiv; u ttraffika fir-raża meħuda mill- L-appellant kien kundannat piena ta' sitt snin priġunerija u multa ta' €4,000. Fl-20 ta' Novembru 2012 l-appellant appella mis-sentenza quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali. Fit-23 ta' Marzu 2018 saret talba lill-Qorti tal-Appell Kriminal sabiex tikkonverti ruħha f'Qorti dwar id-Droga skont id- disposizzjonijiet tal-Att dwar Dipendenza Fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija) (Kap. 537). B'digriet tat-13 ta' Novembru 2019 il-Qorti ċaħdet it-talba għaliex "..… l-ammont ta' kważi 685 grammi tal-kannabis ta' purita' ta' 5.5% jeċċedi l-ammont ta' 300 gramma stabbilit fir-Raba' Skeda għall- Kapitolu 101 tal-Liġijiet ta' Malta". B'rikors preżentat fl-24 ta' Settembru 2020 l-appellant talab lill-Qorti kostituzzjonali għaliex kien hemm leżjoni fundamentali għal smigħ xieraq kif protett taħt l-Art. 39 tal- Kostituzzjoni u l-Art. 6 tal-Konvenzjoni Ewropea. B'digriet mogħti fis-27 ta' Novembru 2020 il-Qorti tal-Appell Kriminali laqgħet it-talba u ordnat referenza ai termini tal-Art. 46(3) tal-Kostituzzjoni u l-Art. 4 tal-Kap. 319 sabiex tingħata tweġiba: "Jekk l-akkużat hux qed isofri minn xi vjolazzjoni taħt l-art. 6 tal- Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u taħt l-art. 39 tal-Kostituzzjoni minħabba li ser jiġi leż d-dritt tiegħu għal smigħ xieraq fl-appell minnu intavolat quddiem il-Qorti tal- Appell Kriminali u dan billi qed jinħoloq preġudizzju għalih meta l-Att numru I tal-2015 kif sussegwentement emendat, fejn allura għanu isib applikazzjoni wkoll fi stadju ta' reviżjoni, jeskludi l- applikazzjoni favur tiegħu tal-piena favorevoli u dan meta huwa jkun ġie iġġudikat mill-qrati inferjuri għalkemm l-ammont ta' droga mertu tal-każ jeċċedi l-limitu ndikat fir-Raba' Skeda tal- Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi". Ir-raġunament tal-ewwel Qorti kien dan: "Il-Kap 537 ġie ppromulgat fil-15 t'April 2015 u ċjoe` madwar 6 snin wara li ġie kommess ir-reat; madwar 3 snin wara s-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati, u fil-mori tas-smigħ tal-appell minn dik is-sentenza quddiem l-Onorabbli Qorti tal-Appell Kriminali. Minkejja dan, jidher li dan il-Kap xorta jista' jiġi applikat għal Andre` Gubbai kemm-il darba jiġu sodisfatti l-kriterji meħtieġa taħtu. Dak li din il-Qorti trid tiddeċiedi hu jekk wieħed minn dawn il-kriterji, u ċjoe` l-limitu ta' 300 gramma mpost mil-leġislatur, huwiex wieħed tal-komunita` u arbitrarju u artifiċjali u allura jiksirlu d-dritt għal smigħ xieraq billi jeskludih minn access għal Qorti li tista' tagħtih piena iktar favorevoli. Artiklu 6 tal-Konvenzjoni u Artiklu 39 tal-Kostituzzjoni ma jagħtux garanzija espliċita ta' dritt t'aċċess għal Qorti. Din il-garanzija iżda tista' titqies impliċita fl-istess disposizzjonijiet għaliex ikun bla siwi li jkollok kull garanzija ta' smigħ xieraq waqt proċeduri ġudizzjarji jekk l-aċċess tiegħek għall-Qorti jkun imbarrat. B'danakollu mhux kull limitazzjoni għall-aċċess lill-Qorti jsarraf fi ksur tad-dritt għal smigħ xieraq. Dan id- dritt mhuwiex wieħed assolut u huwa suġġett għal limitazzjonijiet. Il- Qorti ta' Strasburgu tgħid li min-natura tiegħu stess, dan id-dritt jiġi regolat mill-Istat, u jista' jvarja skont il-post u ż-żmien skont il-ħtiġijiet u r-riżorsi L-Istat għandu marġini tal-invividwu. t'apprezzament meta jagħmel regolamenti bħal dawn, imma l- limitazzjonijiet m'għandhomx ikunu tali li jġibu fix-xejn l-essenza tad- dritt involut. Barra minn hekk, limitazzjoni titqies inkompatibbli jekk ma jkollhiex għan leġittimu jew jekk ma jkunx hemm relazzjoni raġonevoli ta' proporzjonalita` bejn il-mezzi użati u l-għan li jrid jiġi milħuq. Fil-każ quddiem din il-Qorti, it-threshold impost mil-liġi hu marbut mal- kwantita` ta' droga. Il-leġislatur jiddistingwi bejn ammonti żgħar ta' droga u ammonti ikbar u jagħti l-benefiċċju ta' trattament minflok pieni iktar ħorox lil min ikun inqabad b'ammonti żgħar. Il-Qorti tasal biex taqbel li l-leġislatur qiegħed jiffissa x'inhu ammont żghir permezz ta' kriterju "artifiċjali". Imma r-regoli tal-liġi huma kollha kemm huma "artifiċjali" fis-sens li ma jinstabux fin-natura. Huma maħluqin mil- leġislatur li jista' wkoll ibiddilhom minn żmien għall-ieħor. B'daqshekk iżda ma jfissirx li l-iffissar ta' threshold ikun wieħed arbitrarju. Il- leġislatur f'dan il-każ dehrlu li kellu jaqta' linja biex jiddistingwi bejn ammonti żgħar u ammonti kbar ta' droga. Kellu kull dritt jaqta' linja biex jagħti benefiċċju lil min jippossjedi ammonti żgħar ta' droga, iżda mhux ukoll lil min jippossjedi ammonti kbar. Id-dritt fundamentali għal smigħ xieraq fil-forma ta' aċċess liberu u effettiv għal Qorti ma jfissirx li kulħadd għandu d-dritt jaċċedi għal kull Qorti, imma dritt għal aċċess għal Qorti disponibbli għax-xorta ta' reat li jkun akkużat bih. inħolqot proprju biex taqta' linja ċara u netta. arbitrarjeta` li kieku jsir kif jippretendi Andre` Gubbai u ċjoe` li kieku l- leġislatur ma qata' l-ebda linja bejn ammont żgħir u kbir ta' droga u ħalla kollox f'idejn il-Qorti. Huwa intuwittiv li, speċjalment fil-kamp penali, il- Qrati għandhom japplikaw il-liġi skont kriterji ċari u netti u mhux skont id-diskrezzjoni soġġettiva tagħhom. Tant hu hekk, li ċ-ċertezza legali (legal certainty) hi meqjusa bħala limitazzjoni aċċettabbli għad-dritt t'aċċess lill-Qorti. Il-Qorti lanqas ma tara kif din it-treshold tpoġġi limitazzjoni li m’għandhiex għan leġittimu inkella li mhix raġonevoli u proporzjonali għall-għan li għalih ġiet stabbilita". B'rikors preżentat fl-4 ta' Ġunju 2021 l-appellant appella mis- sentenza tal-ewwel Qorti. Fit-18 ta' Ġunju 2021 l-Avukat tal-Istat wieġeb u ta r-raġunijiet għalfejn din il-Qorti għandha ticħad l-appell. L-ilment tal-appellant hu li ma jistax jieħu l-benefiċċju tal-Att dwar Dipendenza Fuq id-Droga (Trattament Mhux Priġunerija) (Kap. 537) għaliex il-kwantita` ta' droga li kellu fil-pussess tiegħu kienet iktar minn dak li jissemma fir-Raba' Skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi (Kap. 101). Għalhekk kienet nieqsa waħda mill-kundizzjonijiet sabiex il- Qorti tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga. Skont ir-Raba' Skeda tal- Kap. 101, li fihom hemm il-linji gwida, it-threshold hu ta' 300 gramma. Fir-rikors tal-appell l-ilment tal-appellant ġie spjegat hekk: F'dan il-każ iqis illi minkejja li wera li huwa kandidat idoneju għall- applikazzjoni tal-artikolu 8 tal-Kapitolu 537 tal-Liġijiet ta' Malta, xorta waħda ma għandux aċċess għall-Qorti tad-Droga sempliċement minħabba threshold arbitraru, artifiċjali u rraġonevoli, li ma huwa ibbażat fuq ebda element soġġettiv jew xjentifiku, u li ma jnaqqas xejn mill-merti ndividwali ta' kull progress jew riabilitazzjoni sħiħa li setgħet saret mill-imputat innifsu. Dan qed jingħad partikolarment għaliex f'dan il-każ it-threshold in kwistjoni huwa ta' 300 gramma, filwaqt li qed jiġi attribwit lill-appellant u lill-ko-akkużat kollettivament ammont ta' circa 600 gramma, u għalhekk jekk wieħed jagħmel apporzjonament xorta waħda s-sehem ta' kull wieħed mill-ko-akkużati ma jaqbiżx l-ammont stabbilit. ............… 21. F'dan il-każ, hemm ostakolu li qed iwaqqaf lill-appellant milli jagħmel il-każ tiegħu quddiem il-Qorti dwar id-Droga, li f'dan il-każ hija l-'competent court'. Għaldaqstant, qed jiġi leż id-dritt tiegħu għal smigħ xieraq minħabba l-fatt li mhuwiex qed jingħata aċċess għall-Qorti dwar id-Droga, mhux għaliex mhuwiex kandidat idoneju, iżda abba abbażi ta' ta' il-kriterji jissodisfax leġittimita u threshold arbitrarju proporzjonalita. Il-Qorti adita bil-meritu tal-każ għandha jkollha d-diskrezzjoni li tevalwa ċ-ċirkostanzi partikolari kollha tal-każ biex tiddetermina jekk l- esponent tal-Kapitolu 537 u m'ghandhiex ikollha idejha marbuti b'threshold li ma jnaqqas xejn mill- merti individwali ta' kull progress jew riabilitazzjoni sħiħa li setgħet saret mill-esponent". r-rekwiżiti jissodisfa 8(1) tal-Kap. "Meta l-persuna akkużata hija mixlija b'reat kontra l-liġijiet dwar id- droga fir-rigward ta' kwantità ta' droga projbita li, irrispettivament mit-tip tad-droga jew mill-purità ma taqbiżx il-kwantità ta' droga elenkata fil- Linji Gwida li jinsabu fir-Raba' Skeda tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi jew fir-Raba' Skeda tal-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha bħala kwantità ta' droga li tindika lil-persuna akkużata m'għandhiex tiġi riferita għal proċeduri quddiem il-Qorti Kriminali, jew hi akkużata bit-twettiq ta' xi reat li għalih hemm piena ta' mhux aktar minn seba' snin priġunerija, u l-kundizzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (2) huma sodisfatti, il-Qorti tista', wara li tisma' s-sottomissjonijiet magħmula f'isem il-persuna akkużata u f'isem il-prosekuzzjoni u wara li tisma' kullxhud li l-Qorti tqis bħala neċessarju li jinstema', toħroġ digriet li permezz tiegħu l-Qorti tassumi l-funzjoni ta' Qorti dwar id-Droga". Billi f'dan il-każ il-Qorti tal-Appell Kriminali b'digriet tat-13 ta' Novembru 2019 ċaħdet it-talba tal-appellant sabiex tikkonverti f'Qorti dwar id-Droga, allura ma tipproċedix biex tirreferi lill-appellant quddiem il- Bord ta' Riabilitazzjoni ta' Persuni li Nqabdu bid-Droga u li jkollu s-setgħa li jagħti dawk l-ordnijiet dwar il-persuna akkużata kif spjegat f'Art. 6 tal- Proċess li eventwalment jista' jwassal sabiex l-akkużat jieħu benefiċċju għal dak li jirrigwarda l-piena li tiġi nflitta fuqu mill-qorti 8(7) tal-Kap. Fl-ewwel lok il-Qorti tosserva b'referenza għal dak li ddikjara l- appellant f'paragrafu 19 tar-rikors tal-appell, li fil-każ tiegħu l-ammont ta' droga nvoluta kienet ta' 684 grammi. Għallinqas mill-atti jirriżulta li fir- residenza tiegħu nstabet dik il-kwantita` ta' droga. Pakkett li skont ma xehed ix-xjenzjat Godwin Damato, minnu joħorġu 3420 doża u kull doża sservi tliet siegħat. Minn dan it-tagħrif biżżejjed li wieħed jasal għall- konklużjoni li l-ammont ta' droga kien wieħed konsiderevoli u iktar mid- doppju mill-massimu li tikkontempla l-liġi sabiex il-każ tal-akkużat jinstema' u jiġi deċiż mill-Qorti dwar id-Droga. Ir-raġunament tal-appellant li bejn żewġ akkużati l-ammont ta' droga hu ftit iktar minn tliet mitt gramma, ma jirriflettix ir-realta` ta' dak li jirriżulta mis-sentenza appellata. Fit-tieni lok m'huwiex veru li apparti l-ammont ta' droga, l-appellant issodisfa l-kriterji l-oħra li hemm bżonn sabiex qorti tikkonverti ruħha f'Qorti dwar id-Droga taħt Kap. 537. Fid-digriet tat-13 ta' Novembru 2019 il-Qorti tal-Appell Kriminali qalet sempliċement li d-droga nvoluta kienet teċċedi bil-bosta l-ammont ta' droga li kien jissemma fir-Raba' Skeda tal- Kap. 101, u waqfet hemm billi ċaħdet it-talba tar-rikorrent. Il-Qorti tal- Appell Kriminali ma kkunsidratx jekk l-appellant kienx jissodisfa l-kriterji l- oħra li hemm bżonn skont l-Art. 8(2) tal-Kap. Bil-mod li jirraġuna l-appellant ikun ifisser li l-kriterju tal-ammont tad-droga nvoluta f'dawn it-tip ta' reati, għandu jitneħħa għal kollox. din hi materja ta' diskrezzjoni tal-leġislatur għal dak li jikkonċerna policy penali, għalkemm hemm argumenti favur u kontra. Il-leġislatur għażel li jinkludi bħala threshold massimu ta' ammont ta' droga li tkun involuta fil- każ sabiex l-akkużat ikun jista' jibbenefika minn dik il-proċedura speċjali quddiem Qorti dwar id-Droga. Il-leġislatur igawdi minn diskrezzjoni meta jiġi biex jintroduċi liġijiet innovativi bħal din f'qasam tant delikat. Il-fatt li l-appell tal-appellant m'huwiex ser jiġi determinat mill-Qorti dwar id-Droga ma jfissirx li ser jiġi tal-appellant għall-aċċess taħt Kostituzzjoni u l-Art. 6 tal-Konvenzjoni. Waqt it-trattazzjoni id-difensur tal-appellant għamlet referenza għas-sentenza ta' din il-Qorti fil-każ Il-Pulizija v. Mario Odoh tat-18 ta' Każ li kien jitratta referenza kostituzzjonali fir-rigward tal-Art. 8(1) tal-Kap. Liġi li kif intqal tajjeb f'dik is-sentenza għandha l-għan li, "..… tirrijabilita iktar milli tippenalizza lil min ikun akkużat b'reati konnessi mad-droga. Permezz ta' din il-proċedura l-akkużat ikun jista' jibbenifika minn trattament, u piena, anqas milli kieku ġie ġudikat mill- Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali u mill-Qorti tal-Appell Kriminali talvolta, bħal fil-każ preżenti jsir appell". Każ li pero` ma kellux x'jaqsam mal-kundizzjoni dwar il-massimu ta' kwantita ta' droga sabiex akkużat ikun jista' jieħu benefiċċju minn dik il-liġi speċjali, iżda mal- fatt li l-akkużat ma setax igawdi minn dik il-liġi għaliex il-każ tiegħu kien fi stadju ta' appell. Għalkemm Odoh talab lill-Qorti tal-Appell Kriminali sabiex tikkonverti f'Qorti dwar id-Droga, dik il-Qorti ċaħdet it-talba għaliex ikkonkludiet li d-disposizzjonijiet tal-Kap. 573 ma japplikawx għal dawk il- każijiet fejn persuna tkun diġa` ġiet ġudikata mill-ewwel Qorti u jkollha l- każ tagħha pendenti quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali. Il-Qorti Kostituzzjonali kkonkludiet ukoll li ma kienx hemm ksur tal- 6 tal-Konvenzjoni, iżda ksur tal-Art. 7 tal-Konvenzjoni bir-raġunament ikun li filwaqt li min tressaq quddiem il-qrati kriminali b'reati konnessi mad- droga u kellhom il-proċeduri kriminali għadhom pendenti, seta' jibbenefika minn trattament u piena anqas, filwaqt li Zammit ma setax jieħu benefiċċju għaliex il-każ tiegħu kien pendenti fl-appell. fatti ta' dak il-każ m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-każ in eżami. L- appellant ma jistax jibbenifika mid-disposizzjonijiet tal-Kap. għaliex il-każ tiegħu pendenti fl-appell, iżda minħabba l-fatt li ma jissodisfax il-kundizzjoni li d-droga nvoluta tkun inqas minn 300 grammi. Kundizzjoni li kienet hemm sa mill-bidunett tad-dħul fis-seħħ tal-Kap. Għaldaqstant, l-appellant ma jistax jirnexxi fl-ilment tiegħu billi jistrieħ fuq dik is-sentenza. L-appellant għandu aċċess għall-qorti tant li ppropona appell mis- sentenza tal-ewwel Qorti li għadu sub judice. Hu veru li talab lill-Qorti tal- Appell Kriminali sabiex tikkonverti ruħha f'Qorti dwar id-Droga taht id- disposizzjonijiet tal-Kap. 537 u t-talba ġiet miċħuda minħabba l-kwantita` ta' droga nvoluta fil-każ in eżami. Madankollu l-leġislatur igawdi minn diskrezzjoni fil-kriterji li hemm bżonn skont il-liġi sabiex akkużat igawdi mill-benefiċċji li jista' jkun intitolat għalihom taħt Kap. 537. apparti l-interess tal-privat, f'dawn il-każijiet hemm ukoll l-interess Evidenti li għal dawn it-tip ta' każijiet ittieħdet deċiżjoni li jiġi stabbilit limitu għal dak li jirrigwarda l-kwantita` ta' droga nvoluta fil-każ, peress li l-leġislatur irraġuna li iktar ma tkun il-kwantita` ta' droga nvoluta, iktar hu serju l-każ u l-akkużat m'għandux ikun intitolat li jieħu benefiċċju li l-każ tiegħu jinstema u jiġi deċiż mill-Qorti dwar id-Droga. F'dan ir-rigward ried jillimita l-każijiet fejn il-Qorti għandha d-diskrezzjoni li tordna li l-każ ikun deċiż minn dik il-qorti speċjali. Wieħed jista' jaqbel jew ma jaqbilx ma' dik il-posizzjoni. Pero` il- Qorti tqis li taqa' fid-diskrezzjoni tal-leġislatur li jimponi dak il-massimu ta' piż ta' droga li għandha tkun involuta sabiex akkużat jieħu benefiċċju li l- każ ikun ikkunsidrat u deċiż mill-Qorti dwar id-Droga. Evidenti li l- leġislatur f'dan ir-rigward ipprova jżomm bilanċ meta tqis is-serjeta` tar- reati konnessi mad-droga u l-ħsara kbira li tikkawża fis-soċjeta`. ovvjament qiegħed jingħad b'referenza għall-ilment li għandha quddiemha l-ewwel Qorti, u li jirreferi għad-dritt tal-appellant li jkollu aċċess għall-Qorti dwar id-Droga. Tliet mitt (300) gramma, droga irrispettivament mit-tip li tkun, hu wkoll ammont konsiderevoli. kienx xi każ fejn kien hemm involut formaliżmu eċċessiv li ssemma fil-każ Zubac v. Croatia (applikazzjoni numru 40160/12) tal-5 ta' April 2018. li rrefera għalih ir-rikorrent f'paragrafu 20 tar-rikors tal-appell. is-sentenza l-Qorti qalet: Dan apparti li hemm kriterji oħra li għandhom jiġu sodisfatti sabiex persuna tkun intitolata li tidher quddiem dik il-Qorti. Kriterji li jissemmew f'subinċiż (2) tal-Art. 8 tal-Kap. 537 u li m'hemmx prova li f'dan il-każ partikolari ġew sodisfatti mill-appellant. Għal dawn il-motivi tiċħad l-appell u tikkonferma s-sentenza appellata bl- ispejjeż kollha kontra l-appellant. Kopja ta' din is-sentenza għandha tintbagħat lill-Qorti tal-Appell Kriminali li quddiemha hemm pendenti l-appell tal-appellant, sabiex tkun tista' tissokta bis-smigħ tal-appell. Mark Lateo Prim Giles Giannino Tonna Demajo Giles Anthony Verin Giles Deputat Reġistratur gr