Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR. IMĦALLEF LAWRENCE MINTOFF Seduta tas-16 ta' Diċembru, 2020 Korporazzjoni Servizzi tal-Ilma ("l-appellata") Appell Inferjuri Numru 156/2018 Dan huwa appell magħmul mill-intimat Charles Cortis Gauci (minn issa 'l quddiem "l-appellant"), mid-deċiżjoni mogħtija mit-Tribunal tal-Arbitraġġ fi ħdan iċ-Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta (minn issa 'l quddiem "it-Tribunal"), fid-9 ta' Ottubru, 2018, (minn issa 'l quddiem "id-deċiżjoni appellata"), li permezz tagħha t-Tribunal iddeċieda illi, Qrati tal-Ġustizzja Paġna 1 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM "… Stante li l-intimat naqas milli jipprova d-difiża tiegħu l-Arbitru ma għandux alternattiva għajr li jgħaddi biex jilqa' t-talba tal-Korporazzjoni rikorrenti, stante li din tidher li hija ġustifikata, u għalhekk jikkundanna lill-intimat iħallas l-ammont reklamat bl-imgħax legali skont kif mitluba. L-intimat ma kkontestax l-ammont per se iżda kkontesta t-talba per se. Jidher li huwa paċifiku illi l-ammont reklamat ma hux esaġerat. L-ispejjeż ta' dan l-arbitraġġ għandhom jitħallsu interament mill-intimat." Dan l-appell qiegħed jiġi intavolat mid-deċiżjoni mogħtija mit-Tribunal tad-9 ta' Ottubru, 2018, wara proċeduri li nfetħu mill-Korporazzjoni tal-Ilma kontra l-intimat għall-ħlas ta' kontijiet pendenti għall-konsum ta' dawl u ilma u għall-kera ta' meter tad-dawl u tal-ilma, li jammontaw għal €8,547.15 tal-fond bl-isem 'Timeo Restaurant', Triq Għar ix-Xama', Is-Swieqi, matul il-perijodu li spiċċa fis-26 ta' Marzu, 2007 u x-xhur ta' qabel. Il-Korporazzjoni rikorrenti ppreżentat Statement of Claim quddiem iċ- Ċentru Malti l-Arbitraġġ ta' Malta għall-ħlas pretiż tas-somma ta' €8,547.15, rappreżentanti arretrati ta' dawl u ilma u kera tal-meters f'restaurant li għal numru ta' snin kien proprjetà tal-intimat, għalkemm jirriżulta li dan il-fond kien inbiegħ lil terzi fl-1998. Fl-istatement of defence tiegħu l-intimat appellant wieġeb li huwa kien biegħ il-fond inkwistjoni lil Dambal Caterers Limited b'kuntratt data 15 ta' Qrati tal-Ġustizzja Paġna 2 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Diċembru 1998, u qal li l-kontijiet li kienu pendenti qabel sar dan il-kuntratt, kienu tħallsu. Qal li ħafna xhur qabel ma ġie ffirmat dan il-kuntratt, huwa kien talab lir-rikorrenti sabiex tissospendi s-servizz tad-dawl tar-restaurant peress li dan kien qiegħed jinżamm magħluq, u fil-fatt hekk kien sar. Qal ukoll li wara dakinhar huwa qatt m'għamel talba oħra biex is-servizz tal-elettriku jiġi L-appellant qal li din il-vertenza ma kellhiex tiġi riferuta għall- arbitraġġ mandatorju, u dawn il-proċeduri huma leżivi tal-jeddijiet fundamentali tiegħu. Qal ukoll li ċ-Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta m'għandux il-kompetenza meħtieġa biex jiddeċiedi din il-vertenza, u fi kwalunkwe każ, l-ammont mitlub mhux dovut, u għalhekk talab li dawn il-proċeduri jiġu rtirati. Reuben Forster in rappreżentanza tal-Korporazzjoni rikorrenti, fix-xhieda tiegħu quddiem it-Tribunal qal li xogħlu huwa ta' debit management fi ħdan l- istess Korporazzjoni. Ix-xhud ippreżenta kopja tal-kont irreġistrat f'isem l- Qal li fil-15 ta' Ottubru, 2002 kien sar ħlas ta' madwar LM800, imma qal li ma jafx dan il-ħlas min kien għamlu. Spjega li l-meter tad-dawl li kien hemm fil-fond inqala' fi Frar tal-2006, u l-meter tal-ilma nqala' f'Jannar tal-2007, iżda ppreċiża li dan ma kienx inqala' fiżikament, imma aktarx li kien intradam. kontroeżami x-xhud spjega li biex jinqala' meter minn fond, trid tkun saret talba appożita mill-account holder, u f'dan il-każ la nstabet record ta' talba għall- installazzjoni tal-meters u lanqas għat-tneħħija tagħhom. Ix-xhud qal li dak li hu żgur hu li l-meter ma nstabx fil-post, u għalhekk il-preżunzjoni hija li dan safa Qal ukoll li l-Korporazzjoni m'għandhiex record ta' min għamel il-ħlasijiet, imma għandha biss record tal-ħlasijiet li saru u ta' Ix-xhud qal ukoll li kien hemm żmien meta s-servizz kien inqata' u Qrati tal-Ġustizzja Paġna 3 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM sussegwentement ġie ripristinat wara li kienet saret talba minn Charles Cortis Gauci Qal ukoll li kien hemm żmien bejn l-1997 u l-1998 fejn ma ġie rreġistrat l-ebda konsum fuq dan il-meter, u l-intimat kien qiegħed jintalab iħallas biss tal- kera tal-meters. L-istess xhud xehed ulterjorment li l-arbitraġġ jirreferi għall- perijodu mill-5 ta' April, 2002 'il quddiem, u qal li l-meter tad-dawl kien inqara b'mod attwali qabel dan inqala' u għalhekk il-kont huwa għal konsum attwali u Żied jgħid iżda li fir-rigward tal-meter tal-ilma, dan ma kienx instab u għalhekk kellha tinħareġ stima. L-intimat Charles Cortis Gauci fix-xhieda tiegħu spjega li huwa kien jopera l- fond bl-isem "Southern Bliss Restaurant", u qal li kellu kontijiet pendenti fir- rigward ta' dan il-fond. Qal li meta għalaq ir-restaurant ma kienx informa b'dan lill-Korporazzjoni rikorrenti, u kif għalaq kien inqata' s-servizz tad-dawl u l-ilma. L-intimat qal li huwa kien mar l-Enemalta u ffirma ftehim li bih ipprometta li kien sejjer iħallas dak kollu dovut minnu fi tliet pagamenti, liema ħlasijiet kienu saru. Qal li huwa ma kienx talab biex is-servizz jiġi ripristinat. Qal li bejn il-ġurnata meta ffirma l-ftehim u l-ġurnata meta ħallas il-kont, huwa ma kienx jopera r- restaurant inkwistjoni, sakemm eventwalment ir-restaurant inbiegħ lil terzi b'kuntratt li ġie ffirmat fil-15 ta' Diċembru, 1998. Spjega li l-operatur il-ġdid beda jopera l-fond b'isem ġdid "Timeo". Ix-xhud Paul Chetouti Pirrone fix-xhieda tiegħu qal li huwa kien jaħdem mal- Korporazzjoni rikorrenti bħala technical distribution officer. Qal li l-proċess biex jinqala' meter minn fond, l-konsumatur reġistrat kellu jimla formula, u wara jiġi ffissat appuntament sabiex imorru uffiċjali tal-Korporazzjoni rikorrenti jaqilgħu l-meter. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 4 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Xhud ieħor Paul Spiteri Campbell spjega li l-fond inkwistjoni kien inxtara minn kumpannija li huwa kien direttur tagħha, 'Time Development Company Limited', u dan il-fond kien issemma 'Timeo Restaurant'. Qal li meta nxtara dan il-fond, ir-restaurant kien operat minn ċertu Joe Ben Ammar, li baqa' joperah hu u għalhekk ma kienx hemm skop għalfejn jinqalbu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Spiteri Campbell qal li huwa la qatt irċieva u lanqas ħallas kontijiet tad-dawl u l-ilma. Qal li llum dan il-fond twaqqa' u minfloku nbniet blokka appartamenti. Frank Williams:, azzjonist ewlieni tas-soċjetà Vellancall Limited, qal li dak iż-żmien il-persuna li xtrat il-fond inkwistjoni kienet qiegħda tfittex soċju sabiex jiġi żviluppat il-fond li hemm illum, u kien għalhekk li hu daħal għal dan l-akkwist. Qal li l-bini twaqqa' fl-2006, meta hu kien diġà direttur ta' din il-kumpannija. li huwa ma jafx il-meter li kien hemm fil-fond x'sar minnu, imma żied jgħid li meta huwa xtara l-fond inkwistjoni dan ma kellux is-servizz tad-dawl u l-ilma. Dan ġie kkonfermat ukoll minn Raymond Zammit Xuereb, il-project manager li ħadem fuq it-twaqqigħ ta' dan il-fond, li qal li meta nbeda x-xogħol fuq il-post ma kienx hemm servizz tad-dawl u l-ilma. Dan ix-xhud ikkonferma li meta twaqqa' l-post il-Korporazzjoni rikorrenti ma ntalbitx taqla' l-meter, jew tiskonnettja s-servizz, għalkemm qal li f'kull proġett ieħor ta' twaqqigħ hekk isir. Id-Deċiżjoni Appellata Permezz tal-lodo arbitrali mogħti fid-9 ta' Ottubru, 2018, it-Tribunal iddeċieda billi laqa' t-talbiet tar-rikorrenti, u ċaħad l-eċċezzjonijiet mogħtija mill-intimat wara li għamel is-segwenti konsiderazzjonijiet: Qrati tal-Ġustizzja Paġna 5 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM "Jibda biex jingħad li huwa tal-mistħija li dan l-arbitraġġ kaxkar ħdax-il sena. Ċertament li ma damx tort tal-Arbitru. Biżżejjed jingħad illi l-Arbitru estenda t-terminu għall-preżentata tan-nota ta' osservazzjonijiet da parte tal-Korporazzjoni rikorrenti diversi drabi b'dan illi fit-12 ta' Ġunju 2018, meta ra li baqa' mingħajr ma ġiet preżentata ebda nota, iddekreta li kien dam biżżejjed jistenna u għadda biex ta l- fakoltà lill-intimat sabiex jippreżenta n-nota tiegħu li ġiet debitament preżentata f'temp ta' ġranet u kopja intbagħet lill-Arbitru miċ-Ċentru fit-18 ta' Ġunju 2018. tal-elettriku u kera Dan l-arbitraġġ li nbeda fit-30 ta' Ottubru 2007, jikkonċerna t-talba tal-Korporazzjoni rikorrenti għall-ħlas ta' kontijiet għall-konsum tal-ilma u kera ta' meter tal-ilma u għall-konsum jammontaw, komplessivament, għal €8,547.15 fil-fond 'Timeo Restaurant', Triq Għar-ix-Xama', Is-Swieqi, matul il-perijodu 26 ta' Marzu 2007 u x-xhur ta' qabel, skont il-kont numru 012126640, flimkien mal-imgħaxijiet kummerċjali, kif ukoll l-ispejjeż ta' dawn il-proċeduri. tal-meter Flimkien mal-istatement of claim il-Korporazzjoni rikorrenti esebiet kont (WSC1) li ikopri l-perijodu bejn it-28 ta' Lulju 1993 sal-1 ta' Awwissu 2007. L-intimat ikkontesta t-talbiet tal-Korporazzjoni rikorrenti u eċċepixxa illi huwa qatt ma irċeva ebda interpellazzjoni qabel ma ġew istitwiti dawn il-proċeduri. Inoltre l- proċeduri tal-arbitraġġ huma leżivi tad-drittijiet kostituzzjonali tiegħu u dan skont ma kien ġie ritenut mill-Qorti (Sede Kostituzzjonali) fil-kawża "Anthony Peregin vs Claire Muscat". Illi inoltre eċċepixxa ukoll illi t-talbiet tar-rikorrenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante illi l-ammont mitlub mhux dovut kif sejjer jirriżulta fil-kors tal- proċeduri. Subordinatament u mingħajr preġudizzju huwa stqarr ukoll illi kien biegħ il-fond "Timeo Restaurant" lis-soċjetà Dambal Caterers Limited b'kuntratt tal- 15/12/98 fl-atti tan-Nutar John Okoh u qabel ma kien sar il-kuntratt il-kontijiet pendenti kienu tħallsu. Inoltre xhur ħafna qabel l-imsemmi kuntratt u ċioe fis-sena 1997 huwa kien talab lir-rikorrenti sabiex tissospendi s-servizz tad-dawl għar- l-imsemmija restaurant peress Korporazzjoni hekk għamlet. Minn dakinhar l-intimat qatt ma għamel talba sabiex is- servizz jerġa' jiġi ripristinat. jinżamm magħluq u fil-fatt li dan kien qed Inżammu disa' seduti biex il-partijiet iressqu l-provi tagħhom kollha. F'għeluq il-ġbir tal-provi, u ċioe wara l-aħħar seduta, kif ġià ġie dikjarat, il-partijiet, fuq talba tagħhom stess, ukoll ingħataw l-opportunità li jippreżentaw noti ta' sottomissjonijiet. Avolja ingħataw dati speċifiċi biex jagħmlu dan, li kienu ġew estiżi diversi drabi – l-arbitru kkonċeda diversi estensjonijiet – il-Korporazzjoni rikorrenti Qrati tal-Ġustizzja Paġna 6 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM għażlet li ma tippreżentax ebda nota ta' sottomissjonijiet. L-intimat ippreżenta n-nota tiegħu. L-intimat, fin-nota ta' sottomissjonijiet tiegħu – filwaqt li kkonferma illi huwa kien il- proprjetarju tal-fond li kien qed jiġi ġestit bħala restaurant bl-isem "Southern Bliss" – issottometta illi huwa għalaq l-istess restaurant u kien daħal fi ftehim mal- Korporazzjoni rikorrenti li sejjer iħallas il-kontijiet pendenti bin-nifs, liema ftehim huwa jgħid li onora. Ma setax jesebixxi kopja tal-istess ftehim billi ma kellux kopja tiegħu. Jgħid ukoll ili fl-istess ftehim huwa kien talab is-sospensjoni tas-servizz u l- istess talba tiegħu kienet ġiet milqugħa. Jgħid illi qatt ma reġa' talab li s-servizz jingħata mill-ġdid. Il-prinċipju hu li min jallega jrid jipprova u kwindi kien jispetta lill-intimat li jipprova l- jallega. allegazzjonijiet tiegħu. L-intimat ma Kuntrarjament għas-soltu hawn l-intimat mhux biss qed jilqa' għat-talbiet tar- rikorrenti iżda qed jallega huwa stess ċerti affarijiet u kwindi kien jispetta lilu li jipprova dak li kien qiegħed jallega. jistrieħ biss fuq dak jistax Jingħad mill-ewwel illi l-Korporazzjoni rikorrenti esebiet kopja (Dok. "TT5" u "TT6") ta' żewġ ittri uffiċjali li ġew intavolati kontra l-intimat u mir-riferta relattiva jidher li l- intimat kien ġie notifikat. Kwindi huwa skorrett l-intimat li jallega li qatt ma irċieva interprellazzjoni għall-ħlas. L-intimat għamel riferenza għall-kawża kostituzzjonali minnu riferita u jgħid li b'riżultat tal-istess sentenza isegwi illi dawn il-proċeduri huma leżivi tad-drittijiet tiegħu. Ma jressaq ebda prova in sostenn għal dan – imqar kopja tal-istess sentenza. Fin-nota tal-osservazzjonijiet tiegħu l-intimat lanqas biss ma jagħmel ebda aċċenn għall-aspett tal-problema. Jidher li għalhekk huwa stess issorvola din il-kontestazzjoni u taċitament aċċetta li dan it-tribunal għandu l-fakoltà li jisma' u jiddeċiedi t-talba tar-rikorrenti. Jingħad li hemm mijiet ta' proċeduri istitwiti minn ARMS Limited kontra allegati debituri tagħha. Jirriżulta illi fil-15/12/98 l-intimat ittrasferixxa r-restaurant lis-soċjetà Danbal Caterers Limited u kopja legali tal-kuntratt (Dok. CB1) ġiet esebita. Qabel ma għamel hekk huwa jgħid li mar u ssalda l-kontijiet kollha li kien hemm pendenti. Huwa ma esebixxa ebda prova ta' ħlas. Ma ppreżenta ebda irċevuta maħruġa mill-Korporazzjoni rikorrenti. Ċertament illi kontra pagament mill-konsumatur il-Korporazzjoni rikorrenti tkun irrilaxxat irċevuta tal-ħlas. Min jallega ħlas irid jipprova huwa li attwalment il- ħlas ikun sar u l-aħjar prova hija r-riċevuta għall-pagament effettwat. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 7 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Wara li r-restaurant biddel l-idejn u allura sar it-trasferiment li għadu kemm issemma', dan reġa' infetaħ u sar jismu "Timeo Restaurant". Huwa preċiżament in konnessjoni ma' dan ir-restaurant – u ċioe dak bl-isem "Timeo Restaurant" illi l- Korporazzjoni rikorrenti qed titlob il-ħlas. Ir-restaurant bl-isem "Timeo Restaurant" ma kienx jiġi ġestit mill-intimat. L-imsemmi restaurant reġa' bidel l-idejn permezz tal-kuntratt notarili tal-20 ta' Lulju 2001 u sar jismu "Timeo" – bi proprjetarju, din id-darba, is-soċjetà "Time Developments Company Limited." Fis-6 ta' Settembru 2005 l-istess restaurant reġa', għal darba oħra, biddel l-idejn u inbiegħ lil Vallencal Limited. Din is-soċjetà iddemoliet il-fond u, minflok, illum hemm mibni blokka appartamenti. Jirriżulta illi l-meter tad-dawl inqala' fit-2 ta' Frar 2006 u allura wara li l-istess fond ġie akkwistat mill-kumpannija Vellancal Limited. Jirriżulta li l-intimat biegħ il-fond f'Diċembru 1998 u huwa ħareġ mix-xena kompletament. L-intimat, kif xehed, ma kien baqalu ebda konnessjoni mal-istess restaurant minn dakinhar li biegħu 'l quddiem. Fiż-żmien li kien f'idejn l-intimat (1996-1997) ir-restaurant kien iġib l-isem "Southern Bliss". Il-korporazzjoni rikorrenti qed titlob il-ħlas tal-kontijiet in konnessjoni mar- restaurant li jġib l-isem "Timeo Restaurant". Hija l-istess binja iżda b'isem differenti. Isegwi minn dan allura, għall-esponenti, l-Korporazzjoni rikorrenti kienet neċessarjament taf illi dan il-fond biddel ismu u minn "Southern Bliss" sar jismu "Timeo Restaurant". Dan il-fatt waħdu, però, ma jwassal għal ebda konklużjoni għax il-konsumatur mhux prekluż mill-Korporazzjoni rikorrenti milli jbiddel il-ġestjoni tan- negozju tiegħu fis-sens li jbiddel il-ġeneru jew l-isem tal-ażjenda tiegħu. L-intimat ħalef illi huwa kellu kont pendenti mal-Korporazzjoni rikorrenti li ftiehem li jissalda sa ċerta data. Qal li ffirma ftehim mal-istess Korporazzjoni u kopja tal-istess ftehim jinsab esebit u markat WSC 3. Minn dan id-dokument ma jirriżultax li l-kont ġie saldat iżda li kien għad hemm kont pendenti u li l-intimat intrabat li jħallsu sa ċerta data. Irriżulta, minn dak li qal ir-rappreżentant tal-ARMS Limited u ċioe Reuben Forster illi l-meter tad-dawl inqala' fit-2 ta' Frar 2006. Illi, kif ġia ingħad, l-intimat l-ewwel għalaq ir-restaurant, il-provvista tas-servizz ġiet sospiża, imbagħad biegħ il-fond in kwistjoni. Dan kollu ġara sitt snin qabel u ċioe f'Diċembru 1998 u kwindi ċertament illi meta nqala' l-meter (fi Frar 2006) ma setax inqala' fuq struzzjonijiet tal-intimat. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 8 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Skont l-istess xhud Forster, il-meter tal-ilma inqala' fit-23 ta' Jannar 2007 u dan in vista tal-fatt li skont hu l-istess meter ġie mirdum. Ix-xhud Forster qal hekk: "Biex jinqala' meter normalment irid ikun hemm applikazzjoni min-naħa tal-account holder. Normalment l- applikazzjoni għat-tpoġġija tas-sistema kif ukoll għat-tneħħija tagħha però f'dan il- każ la għandi waħda u lanqas l-oħra." inżommu kemm Illi, għalhekk in-norma hi li l-Korporazzjoni rikorrenti ma setgħetx taqbad u taqla' meter jekk mhux għax tiġi mitluba li tagħmel dan. F'dan il-każ jidher li ma saret l-ebda applikazzjoni biex jinqala' l-meter tal-ilma billi, kif qal Bonnici, dan il-meter probabbilment intradam. Avolja ma setgħetx tinstab l-applikazzjoni, anke kieku stess instabet, la darba meter ma messux jinqala' jekk mhux fuq applikazzjoni ta' xi ħadd, isegwi allura illi dan il- meter inqala' fuq struzzjonijiet ta' xi ħadd u dan ix-xi ħadd ma seta' qatt kien l-intimat, li ma kienx għad għandu x'jaqsam mar-restaurant għax kien biegħu żmien twil qabel. Seta' intradam, kif qal l-istess Bonnici. Jekk il-meter intradam, kif donnu kien il-każ, ix-xogħlijiet tad-demolizzjoni tal-fond ma nbdewx fuq inkarigu tal-intimat stante li huwa kien iddispona mill-istess fond u ma kien għad baqalu l-ebda konnessjoni miegħu. L-aħjar prova illi attwalment is-servizzi tad-dawl u ilma kienu ġew maqlugħa huwa l- fatt illi wara li sar l-iżvilupp f'appartamenti minn Vellancell Limited kien hemm il- ħtieġa, u hekk sar, illi jagħmlu applikazzjoni għall-installazzjoni tal-istess servizzi u dawn ingħataw – ara f'dan ir-rigward id-dokument FX5. La darba ngħataw ifisser li ma kienx hemm tali servizzi. La ma kienx hemm tali servizzi ifisser ukoll illi, la darba, preċedentement, fl-istess lok kien hemm ġia binja fornita bis-servizz ta' dawl u ilma (ir-restaurant, kien x'kien jismu) u la darba ngħataw l-istess servizzi mill-ġdid, illi xi darba l-istess servizzi nqalgħu. Għall-Arbitru kien il-mument propizju illi l-Korporazzjoni rikorrenti kellha tikkawtela d-drittijiet tagħha. Setgħet tara u messet rat x'kellu jsir dak iż-żmien biex tikkawtela d-drittijiet tagħha. Huwa fatt indiskutibbli illi l-intimat naqas serjament meta ma infurmax, a tempo debito, lill-Korporazzjoni rikorrenti, illi huwa ddispona mill-proprjetà in kwistjoni u li allura sar proprjetarju ħaddieħor. Dan in-nuqqas u allura l-kontinwazzjoni tal- konsumatur reġistrat bħala li kien għadu l-intimat, iwassal, normalment, għall- konklużjoni illi huwa hu li għandu jħallas kull arretrati pruvati. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 9 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Għall-Korporazzjoni tal-Ilma konsumatur ifisser "il-bniedem li lilu jew f'ismu jew ix- xirka li lilha jew f'isimha l-Korporazzjoni tfornixxi l-ilma." Għall-Korporazzjoni Enemalta konsumatur ifisser "il-persuna li lilha jew li akkont tagħha, jingħata l- kurrent elettriku minn Enemalta." Illi skont ma qal Paul Chetouti Pirrone, dak iż-żmien kien jokkupa l-kargia ta' distribution technical officer mal-Korporazzjoni rikorrenti, biex jinqala' meter, meta kien ikun għad hemm kontijiet pendenti, l-ewwel iridu jiġu saldati l-kontijiet u imbagħad jinqala' l-meter. L-istess prinċipju japplika għal meta jiġi demolit post. Jidher li dan il-każ huwa stramb. Ma nstab ebda dokument minn ebda waħda mill- partijiet li tista' tissodisfa u tikkonvinċi lill-Arbitru dwar teżi jew oħra, iżda l- konsumatur reġistrat kien u baqa' l-intimat. L-intimat biegħ u ddispona mill-proprjetà u baqa' sieket u ma infurmax lill-Korporazzjoni rikorrenti. L-intimat jgħid li ssalda l- kontijiet pendenti li kellu mal-Korporazzjoni meta biegħ il-proprjetà u ffirma kuntratt mal-Korporazzjoni rikorrenti iżda ma kienx kapaċi, għax ma għandux għad- dispożizzjoni tiegħu, li jesebixxi xejn f'dan ir-rigward. Il-Korporazzjoni rikorrenti, tajjeb jew ħażin, esebiet id-dokumenti li abbażi tagħhom qed issostni t-talba tagħha. Huwa l-intimat li jrid jissostanzja l-kontestazzjoni tiegħu iżda kien inkapaċi, għax sprovvist mid-dokumenti, li jagħmel dan. Fiċ-ċirkostanzi partikolari ta' dan il-każ, avolja s-simpatija kellha tiffavorixxi lill- intimat li jidher li l-uniku żball li għamel huwa li ma infurmax lill-Korporazzjoni rikorrenti li qata' kull konnessjoni mal-fond in kwistjoni, jidher li huwa mankanti f'kull tip ta' prova li tissostanzja l-allegazzjoni tiegħu. Billi f'każijiet bħal dawn l-Arbitru ma jistax jimxi bis-simpatija iżda irid jibbaża d- deċiżjoni tiegħu fuq il-provi konkreti mressqa mill-partijiet. Stante li l-intimat naqas milli jipprova d-difiża tiegħu l-Arbitru ma għandux alternattiva għajr li jgħaddi biex jilqa' t-talba tal-Korporazzjoni rikorrenti, stante li din tidher li hija ġustifikata, u għalhekk jikkundanna lill-intimat iħallas l-ammont reklamat bl-imgħax legali skont kif hawn mitluba. L-intimat ma kkontestax l-ammont per se iżda jikkontesta t-talba per se. Jidher li huwa paċifiku illi l-ammont reklamat ma hux esaġerat. L-ispejjeż ta' dan l-arbitraġġ għandhom jitħallsu interament mill-intimat. lil din il-Qorti sabiex, L-appellant ippreżenta l-appell tiegħu fit-22 ta' Ottubru, 2018, fejn talab Qrati tal-Ġustizzja Paġna 10 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM "… prevja l-akkoljiment ta' dan l-appell, din l-Onorabbli Qorti jogħġobha tħassar, tirrevoka u tannulla l-lodo mogħti fid-9 ta' Ottubru 2018 fil-proċeduri tal-arbitraġġ fl- ismijiet fuq premessi u b'hekk tilqa' l-eċċezzjonijiet tal-appellant u konsegwentement tiċħad it-talbiet tal-appellata. Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-appellata." L-appellant jgħid li huwa jħoss ruħu aggravat bid-deċiżjoni tat-Tribunal, u spjega li huwa kien il-proprjetarju tal-fond fejn kienu installati l-meters inkwistjoni. Qal li fiż-żmien meta l-fond kien proprjetà tiegħu, dan kien ġestit bħala restaurant bl-isem "Southern Bliss". Iżda sussegwentement huwa kien għalaq dan ir-restaurant u laħaq ftehim mal-Enemalta sabiex iħallas il-kontijiet pendenti li kien hemm bin-nifs. Qal li fil-15 ta' Diċembru, 1998 huwa kien ittrasferixxa dan il-fond lil Danbal Caterers Company Limited, u qabel sar dan it- trasferiment huwa kien issalda l-kontijiet kollha li kien għad hemm pendenti. Qal li meta r-restaurant reġa' beda jopera, kien reġa' beda jiġi rreġistrat konsum, u dak iż-żmien ir-restaurant bidel ismu għal "Timeo Restaurant". jgħid li xi żmien wara Danbal Caterers Company Limited kienet biegħet il-fond inkwistjoni lis-soċjetà Time Developments Company Limited, u sadanittant il- fond baqa' jopera bħala restaurant u l-kontijiet tad-dawl u l-ilma baqgħu Qal li permezz ta' kuntratt tat-6 ta' Settembru, 2005, il-fond reġa' ġie trasferit, din id-darba lil Vellancal Limited, li ddemoliet il-fond u minfloku bniet blokka ta' appartamenti. L-appellant qal li wara li biegħ il-fond inkwistjoni, huwa ma kien għad baqagħlu l-ebda konnessjoni mal-fond. In linea preliminari, l-appellant qal li d-dewmien fil-proċeduri bl-ebda mod mhuma ħtija tiegħu, u minkejja li huwa m'għamel l-ebda riferiment fin- Qrati tal-Ġustizzja Paġna 11 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM nota ta' sottomissjonijiet tiegħu għall-proċeduri kostituzzjonali in sostenn ta' waħda mill-eċċezzjonijiet tiegħu, kien hemm deċiżjonijiet li ngħataw mill-Qorti Kostituzzjonali in sostenn tal-eċċezzjoni dwar il-kostituzzjonalità ta' proċeduri ta' arbitraġġ mandatorju fi kwistjonijiet bħal din odjerna. L-appellant żied jgħid li t-talba tal-Korporazzjoni appellata kienet preskritta ai termini tal-artikolu 2156(f) tal-Kodiċi Ċivili, u dan in vista tal-fatt li l-aħħar pagament mill-appellant sar fid-19 ta' Novembru, 1998, filwaqt li l-ewwel ittra uffiċjali ntbagħtet lilu fil- 31 ta' Lulju, 2007. B'riferiment għall-konklużjoni tat-Tribunal li l-appellant naqas milli jipprova d-difiża tiegħu, l-appellant qal li din l-asserzjoni tat-Tribunal hija kompletament żbaljata kemm legalment kif ukoll fattwalment. Kompla jgħid li l-unika prova li ressqet l-appellata li b'xi mod tagħmel konnessjoni bejn l- appellant u l-pretensjonijiet tagħha, hija li skont ir-records tal-appellata, l- appellant huwa l-konsumatur irreġistrat fir-rigward tal-meter li fuqu jidher dan il-konsum u dawn il-kirjiet. L-appellant qal li l-provi kollha jindikaw li huwa kien qata' kull konnessjoni mal-fond inkwistjoni, u mhux biss ġew prodotti kuntratti pubbliċi bħala prova li dan il-fond kien inbiegħ u bidel l-idejn diversi drabi, imma anki tressqt xhieda li kkonfermat dan. B'riferiment għall-kumment tat-Tribunal li l-appellant naqas milli jipprova li kien issalda l-kont li kien hemm pendenti għall-perijodu meta huwa kien proprjetarju tal-fond, l-appellant jgħid li jirriżulta bl-aktar mod paċifiku li huwa kien biegħ ir-restaurant fl-1998. Żied jgħid li mill- provi jirriżulta li fid-19 ta' Novembru, 1998, jiġifieri ftit jiem biss qabel inbiegħ il-fond, kien sar pagament ta' LM736.58, sabiex b'hekk ma kien fadal l-ebda bilanċ dovut mill-appellant. L-appellant għamel riferiment għax-xhieda ta' Reuben Forster, li fid-depożizzjoni tiegħu qal li bejn l-1 ta' Settembru, 1997 u d- 19 ta' Novembru, 1998, il-kontijiet ħarġu b'zero consumption, u kienet dovuta Qrati tal-Ġustizzja Paġna 12 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM biss il-kera tal-meters. Barra minn hekk l-istess xhud ikkonferma li l-proċeduri tal-arbitraġġ jirreferu għal perijodu wara l-5 ta' April 2002, fi żmien allura meta l-appellant kien diġà ttrasferixxa l-fond. L-appellant qal li mill-provi rriżulta li l- meter tad-dawl inqala' fi Frar tal-2006, iżda fil-fatt ma nstabet l-ebda applikazzjoni da parti tal-appellant b'talba għat-tneħijja tal-meter. qal li kemm Reuben Forster kif ukoll Paul Chetouti Pirrone kkonfermaw fix-xhieda tagħhom li sabiex jinqala' meter tad-dawl trid issir applikazzjoni mill- konsumatur irreġistrat, xi ħaġa li f'dan il-każ ma jirriżultax li saret mill-appellant. Qal ukoll li dak iż-żmien hu ma ġiex infurmat li l-meter kien ser jinqala'. L- appellant għamel riferiment għax-xhieda ta' Paul Chetouti Pirrone, li spjega li qabel jinqala' meter tad-dawl jew tal-ilma, il-Korporazzjoni tivverifika li ma jkun hemm l-ebda kont pendenti, u dan il-fattur ġie injorat mit-Tribunal. L-appellant żied jgħid li t-Tribunal lanqas ma ħa konjizzjoni tal-fatt li l-fond ġie demolit u minfloku inbniet blokka appartamenti, fejn reġa' ngħata s-servizz tad-dawl u l-ilma. Kompla jgħid li anke in vista ta' din ix-xhieda, it-talba tal-appellata kellha tiġi Qal illi mill-assjem ta' dawn il-provi, għandu jirriżulta li t-Tribunal ma kienx korrett meta qal li l-appellant kien mankanti f'kull tip ta' prova li tissostanzja l-allegazzjoni tiegħu, u l-unika prova li nġabet mill-Korporazzjoni appellata hija l-asserzjoni li mir-records tagħha jirriżulta li l-appellant huwa l- konsumatur reġistrat fuq dan il-fond. L-appellant ikkonkluda billi qal li dawn il- proċeduri ġew intavolati disa' snin wara li l-appellat ittrasferixxa l-fond de quo, u għalhekk wieħed m'għandux ikun sorpriż bil-fatt li huwa ma żammx ċerti dokumenti fil-pussess tiegħu. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 13 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti Din il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra l-aggravji mressqa mill- appellant, flimkien mas-sottomissjonijiet magħmula mill-appellata fit-tweġiba tagħha, u dan fid-dawl tal-konsiderazzjonijiet magħmula mit-Tribunal fid- deċiżjoni appellata. L-appellata ma ressqet l-ebda risposta għar-rikors tal-appell tal-appellant, imma l-appell ġie ttrattat mill-avukati difensuri tal-partijiet, u għalhekk il-pożizzjoni tal-appellata xorta waħda ġiet mgħarrfa lill-Qorti. L-Aggravji Preliminari: Ebda ħtija da parti tal-appellant għad-dewmien fil- proċeduri, il-kostituzzjonalità tal-proċeduri arbitrali mandatorji u l-preskrizzjoni L-appellant fir-rikors tal-appell tiegħu attakka diversi partijiet tad- deċiżjoni arbitrali li huwa jgħid li jħoss ruħu aggravat bihom. Jgħid li huwa m'għandu l-ebda ħtija għad-dewmien fil-proċeduri arbitrali, li damu għaddejjin ħdax-il sena. Fil-lodo arbitrali għad li t-Tribunal ilmenta għaliex il-proċeduri bejn il-partijiet damu għaddejjin żmien twil li ċertament ma jista' jitqies li huwa raġonevoli, madanakollu t-Tribunal bl-ebda mod ma attribwixxa dan id- dewmien għal xi nuqqas tal-appellant. Għall-kuntrarju, it-Tribunal irrimarka dwar il-fatt li huwa kien ta lill-Korporazzjoni appellata diversi opportunitajiet sabiex tressaq in-nota ta' sottomissjonijiet tagħha u xorta naqset milli tagħmel dan, filwaqt li l-appellant ressaq is-sottomissjonijiet tiegħu fiż-żmien qasir akkordat lilu. Għaldaqstant ma kien hemm xejn fil-lodo arbitrali għalfejn l- appellant kellu jħossu aggravat. L-istess jista' jingħad għar-rimarki tat-Tribunal dwar l-eċċezzjoni sollevata mill-appellant fl-istatement of defence tiegħu, fejn Qrati tal-Ġustizzja Paġna 14 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM eċċepixxa li kien ressaq proċeduri kostituzzjonali għaliex ħass li proċeduri ta' arbitraġġ mandatorju fi kwistjonijiet bħal dik odjerna, huma leżivi tal-jeddijiet fundamentali tiegħu. Fil-parti konklussiva tal-lodo tiegħu, it-Tribunal irrimarka li minkejja li qajjem din l-eċċezzjoni, l-appellant naqas milli jissostanzjaha bi provi dwar il-proċeduri mibdija minnu. Il-Qorti tirrileva li t-Tribunal fl-ebda waqt ma qal li mhux minnu li kien hemm proċeduri kostituzzjonali mibdija minn terzi li jattakkaw il-kostituzzjonalità ta' arbitraġġ mandatorju bħal dan, iżda rrimarka biss dwar il-fatt li minkejja li l-appellant qal li kien istitwixxa proċeduri ta' din ix- xorta, huwa ma ġab l-ebda prova li fil-fatt kien għamel dan. Għaldaqstant hawnhekk ukoll il-Qorti ma ssib xejn x'tiċċensura fid-deċiżjoni tat-Tribunal. għalhekk l-aggravju preliminari dwar jekk dawn il-proċeduri humiex preskritti ai termini tal-artikolu 2156(f) tal-Kodiċi Ċivili, kif qiegħed jinsisti l-appellant li t- talbiet tal-appellata fil-konfront tiegħu huma preskritti bil-passaġġ taż-żmien. L- appellant qal li huwa ppruvat li l-aħħar ħlas għas-servizzi tad-dawl u l-ilma sar minnu fid-19 ta' Novembru, 1998, iżda l-ittra uffiċjali tal-appellata ntbagħtet lilu fil-31 ta' Lulju, 2007. L-appellata ħadet il-pożizzjoni li l-kreditu pretiż minnha huwa wieħed kontinwu, u ma kien hemm l-ebda cut-off date għall-pretensjoni tagħha. Imma mill-provi jirriżulta li l-pretensjoni tal-Korporazzjoni appellata hija dwar kontijiet dovuti wara l-5 ta' April 2002 sa Marzu 2007, id-data meta ma nstabet l-ebda traċċa tal-meter tal-ilma u għalhekk ġie preżunt li dan kien In vista tal-fatt li l-pretensjoni tal-appellata hija għal ħlas ta' kontijiet li akkumulaw fil-perijodu bejn April tal-2002 u Marzu tal-2007, meta ġie stabbilit li l-meter tal-ilma inkwistjoni ma kienx għadu jeżisti, u l-fatt li l-ittra uffiċjali li permezz tagħha l-appellant ġie interpellat jersaq għall- ħlas intbagħtet f'Lulju 2007, dan l-aggravju qiegħed ukoll jiġi miċħud. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 15 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM L-aggravju prinċipali: l-evalwazzjoni tal-provi Il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tistħarreġ jekk kienx hemm konnessjoni bejn l-appellant u l-fond li dwaru għad hemm kontijiet pendenti dovuta lill-appellata, u jekk huwiex legalment korrett li l-kontijiet li għad hemm pendenti jitħallsu Mill-provi jirriżulta li l-appellant biegħ il-fond inkwistjoni fil-15 ta' Diċembru, 1998 u wara dak it-trasferiment, il-fond ġie ttrasferit u biddel l-idejn Jirriżulta li ftit jiem biss qabel l-appellant biegħ il-fond, kien sar ħlas ta' LM736.58 lill-appellata, bl-appellant jgħid li permezz ta' dan il-ħlas hu ssalda kull kont pendenti li kien għad hemm. Mix-xhieda tar-rappreżentant tal- appellata Reuben Forster, jirriżulta li fix-xhur ta' qabel mal-fond ġie trasferit, l- ebda konsum ma ġie rreġistrat fuq il-meter li kien hemm installat fil-fond, tant hu hekk li l-ħlasijiet pretiżi kienu biss għall-kera tal-meters. Mix-xhieda ta' Reuben Forster jirriżulta wkoll li l-pretensjonijiet attwali tal-appellata huma għal pendenzi dovuta wara April tal-2002, meta l-appellant kien ilu li ttrasferixxa Esponenti oħra tal-Korporazzjoni appellata spjegaw li sabiex jinqalgħu l-meters li jkun hemm f'fond, trid timtela formula mis-sid u jrid jiġi ppruvat li ma jkun hemm l-ebda kontijiet pendenti. F'dan il-każ ma jirriżultax li l-appellant mela formula bħal din, u skont dak li xehed l-appellant stess, huwa ma kienx ġie infurmat li l-meter kien ser jinqala'. Il-Qorti tqis li huwa ferm improbabbli li l-ħaddiema tal-appellata kienu marru biex jaqilgħu l-meter inkwistjoni mingħajr ma kienet saritilhom talba speċifika għal dan il-għan, u lanqas huwa verosimili li l-meter tad-dawl inqala' mingħajr ma ġew mgħarrfa s- sidien tal-fond. Fir-rigward tal-meter tal-ilma, jirriżulta li aktarx li kien hemm min qabad u radam il-meter, għaliex il-ħaddiema tal-appellata ma sabu l-ebda traċċa Qrati tal-Ġustizzja Paġna 16 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM tiegħu fil-fond. Minn dawn iċ-ċirkostanzi kollha però, il-Qorti ma tara l-ebda korrelazzjoni bejn l-appellant u l-ħlas pretiż mill-appellata, u ma tħossx li l- appellant għandu jintalab jagħmel tajjeb għan-nuqqasijiet amministrattivi tal- Ladarba ġie ppruvat li dan il-fond inbiegħ lil terzi fl-1998, anki jekk l- appellant naqas milli jinforma lill-appellata b'dan iċ-change of ownership, mhuwa verosimili xejn li l-appellant żamm xi forma ta' konnessjoni mal-fond għall-fini ta' ħlasijiet tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Is-sid il-ġdid tal-fond xehed quddiem it-Tribunal li wara li xtara l-fond fl-1998, ir-restaurant kien jitmexxa minn persuna oħra, u hu min-naħa tiegħu la qatt irċieva kontijiet tad-dawl u l- ilma u lanqas ħallas xi kontijiet. Fin-nuqqas ta' korrelazzjoni bejn l-appellant u l- ħlas pretiż mill-appellata, din il-Qorti tqis li dan l-aggravju tal-appellant huwa ġustifikat, u tilqgħu. Għar-raġunijiet premessi, din il-Qorti qiegħda tiddeċiedi dwar l-appell tal- Tiċħad l-aggravji preliminari tal-appellant; Tilqa' l-aggravju prinċipali tal-appellant; Tħassar u tirrevoka d-deċiżjoni appellata u b'hekk tilqa' l-eċċezzjonijiet tal-appellant u konsegwentement tiċħad it-talbiet tal-appellata. Spejjeż tal-proċeduri arbitrali u ta' dan l-appell, a karigu tal-appellata. Qrati tal-Ġustizzja Paġna 17 minn 18 Appell Inferjuri Numru 156/2018 LM Onor. Dr Lawrence Briffa Axiaq LL.D. Imħallef Rosemarie Muscat Deputat Reġistratur Qrati tal-Ġustizzja Paġna 18 minn 18