QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI Il-Pulizija (Spettur Daryl Kirpalani) vs Jody Vigna Mark Brooks Emanuel Desira Illum 19 ta' Novembru, 2020 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputati Jody Vigna detentur tal- karta tal-identita` numru 912767(M), Mark Brooks detentur tal-karta tal- identita` numru 11148(M) u Emanuel Desira detentur tal-karta tal- identita` numru 85255(M) billi huma akkuzati talli nhar id-29 ta' Novembru 2019 bejn it-tlieta ta' filghodu u l-erbgha ta' filghodu (03:00hrs – 04:00hrs) gewwa l-Berga ta' Kastilja, Is-Swatar, Birkirkara u f'dawn il-Gzejjer: taghhom u dan bi ksur tal-Artikolu 86 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Il-Qorti giet gentilment mitluba li minbarra li tinfliggi l-piena stabbilita mill-Ligi, jekk jidrilha xieraq tipprovdi ghas-sigurta` ta' Monique Pace Asciak, tinzamm l-ordni pubblika, jew ghall-iskop ta' protezzjoni taghhom minn fastidju jew imgieba ohra li tikkaguna biza ta' vjolenza u dan bi ksur tal- Artikolu 412C tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta. F'din il-kawza saru tliet seduti cioe` fit-28 ta' Settembru 2020, fit-30 ta' Settembru 2020 u fis-7 t'Ottubru 2020. Rat l-atti kollha ta' dan il-procediment u d-dokumenti esebiti; Ikkunsidrat; Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tal-Prosekuzzjoni pprezenta fit-12 ta' 145 et seq.) u n-nota ta' sottomissjonijiet tal-imputati kienet prezentata fil-21 ta' Ottubru 2020 (a fol. ghalkemm inghataw ic-cans biex jipprezentaw nota, din ma dahlitx. FATTI TAL-KAZ Dan il-kaz hu marbut ma' incident li sehh nhar id-29 ta' Novembru 2019 bejn it-tlieta ta' filghodu u l-erbgha ta' filghodu (03:00Hrs – 04:00Hrs) gewwa Il-Munxar ta' Kastilja, fil-Belt Il-Marsa wara li ntemmet konferenza tal-ahbarijiet mill-Onorevoli Prim Ministru Joseph Briffa Wilson li ghaliha kien hemm prezenti l-membri tal-Kabinett. Barra Il-Munxar ta' Kastilja kien hemm gruppi ta' persuni varji, min biex jipprotesta kontra l-Gvern u min biex jappoggja lill-istess Gvern inkluz staff ta' Ministri u Segretarji KONSIDERAZZJONIJIET GENERALI Din hija Qorti ta' Gudikatura Kriminali. Quddiemha persuna jew persuni jigu mixlija li wettqu reati kriminali. Il-Qorti hija adita bl-imputazzjonijiet li jingiebu quddiemha u li jkunu maghmula mill-prosekuzzjoni. il-Qorti tista' fir-rigward interpretazzjoni tal-imputazzjonijiet li jingiebu quddiemha. din il-Qorti] Għalkemm verament li l-komparixxi li fuqha hemm l-imputazzjonijiet hija ritenuta bħala un avviso a comparire, l-imputazzjonijiet huma dejjem ta' Ir-regoli tal-procedura ma jistgħux jigu interpretati b'mod 1 Il-Qorti qeghda tibbaza dan fuq l-ispjega li ta l-kollega l-Magistrat Aaron Schiavone fil-kawza il-Pulizija vs Joseph Riolo et. deciza fil-5 ta' Frar 2016 wiesa' tali li l-parametri tal-azzjoni penali jigu spustati jew mibdula. Altrimenti d-difiza ma tkunx tista' tiddefendi ruħha kif jixraq. Quddiem din il-Qorti jekk persuna tinstab ħatja teħel piena. tinstabx ħatja tigi meħlusa mill-imputazzjonijiet dedotti. Il-valutazzjoni dwar jekk persuna tkunx ħatja jew le tiddependi dejjem fuq il-provi li jingiebu quddiemha (u quddiem ebda post jew medium ieħor) u l-istess valutazzjoni hija marbuta mal-imputazzjonijiet kriminali li jkunu gew miktuba u prezentati quddiemha mill-Pulizija Sant jew skont kif ikunu gew mizjuda jew mibdula fl-istadju opportun – u dejjem mhux aktar tard minn meta l-Prosekuzzjoni tkun iddikjarat il-provi tagħha magħluqa. Altrimenti jekk ma jkunx hekk, l-akkuzatur ikun jista' jbiddel il-parametri tal-azzjoni penali skont meta jidhirlu u skont l-andament ta' dak li jkun qed iseħħ jew li jkun irrizulta matul il-kors tal-process penali. Għalkemm hemm element ta' flessibilita' provdut minn certu gurisprudenza fir-rigward tal-procedimenti quddiem dawn il-Qrati ta' gurisdizzjoni limitata, din il-flessibilita' trid tkun tali li ma tkunx ta' pregudizzju għall-proceduri penali u għad-drittijiet tad-difiza. Is-setgħat ta' din il-Qorti u r-rimedji li din il-Qorti tista' tagħti f'kull kaz huma limitati u ristretti għal dawk li huma previsti mil-Ligi u fil-Ligi. il-Qorti ma għandiex is-setgħa, ossia carte blanche li tiddeciedi kif trid u tipprovdi kull rimedju li jidħlilha f'moħħha jew li trid jew li tkun tixtieq tagħti. Il-provvedimenti tagħha huma limitati għal dawk provduti fil- Din il-Qorti ma tistax tieħu post jew tissostitwixxi l-Qorti Civili kompetenti jew tagħti rimedji ta' natura civili li m'humiex previsti mill- Kodici Kriminali bħala li jistgħu jigu emanati minn Qorti ta' Gudikatura Kriminali. [enfazi ta' din il-Qorti] F'kull kaz pero', stante li din hija Qorti ta' Gudikatura Kriminali hija marbuta bit-termini tal-imputazzjoni skont kif spjegat aktar 'il fuq. Aktar minn hekk, quddiemha, huwa dmir tal-Prosekuzzjoni li tipprova l-kaz tagħha skont kif proferit fl-imputazzjoni kontestata sal-grad ta' konvinciment morali u sufficjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni. Mill-banda 'l oħra, jekk id-difiza tagħzel li tressaq xi provi jew sottomissjonijiet kif sar f'dan il-kaz, huwa bizzejjed għad- difiza li tikkonvinci lil Qorti bit-tezi tagħha fuq bazi ta' konvinciment morali li jistrieħ fuq bilanc ta' probabilita' u f'kaz li dan iseħħ, u l-Qorti ma tħossiex moralment konvinta li l-Prosekuzzjoni laħqet il-grad ta' prova rikjesta minnha, allura l-Qorti trid tillibera lill-imputat. ta' din il-Qorti) Dawn huma principji kardinali li jsawru l-procediment penali Malti. Jogħgbuna jew ma jogħgbuniex, dawn huma wħud mir-regoli bazilari li jistrieħ fuqhom il-procediment penali Malti. Biss din il-Qorti ma tistax tieqaf hawnhekk. Hija marbuta li tiggudika dan il-kaz skont l-akkuza li giet magħmula mill-Prosekuzzjoni kontra l- imputati u ma tistax tbiddel hi bis-setgħa tagħha stess il-parametri tal- kawza intrapriza mill-Prosekuzzjoni u tiddeciedi kif jiftlilha jew tmur lil hinn mill-imputazzjoni prezentata lilha mill-Prosekuzzjoni. Kawzi ta' natura sommarja L-artikolu 382 tal-Kodici Kriminali jiddisponi hekk: "Il-qorti, meta taghti s-sentenza kontra l-imputat, ghandha tghid il-fatti li taghhom dan ikun gie misjub hati, taghti l- piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-Kodici jew ta' kull ligi ohra li tkun tikkontempla r-reat". Caruana'2, il-Qorti qalet li: 'Jibda biex jinghad illi l-appellant tressaq il-Qorti fuq procedura sommarja fid-distrett tal-Mosta f'liema kaz allura l-Qorti tal-Magistrati biex tissodisfa l-vot tal-ligi kien ikun bizzejjed li taghmel riferenza ghall- fatti kif esposti fic- citazzjoni, tindika l-artikoli tal-ligi u taghmel id- dikjarazzjoni ta' htija o meno u jekk ikun il-kaz, il-piena. M'ghandhiex ghalfejn terga' tirrepeti b'mod aktar dettaljat il-fatti kif jidhru fil-bidu tac-citazzjoni peress illi jekk ippruvati, l-Qorti tista' taghmel pjena riferenza ghalihom u xejn aktar. F'dan il-kaz il-Qorti hekk ghamlet u teknikament ma hemm xejn hazin fis-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati. Però din il-Qorti tirrileva illi mhux il-kawzi kollha sommarji ghandhom jimxu bl-istess mod peress illi certa kawzi ghad illi jkunu bdew bi procedura sommarja jkunu ta' certa importanza u tajjeb illi tinghata motivazzjoni ghar-ragunament tal-Qorti. F'dan il- kaz il-motivazzjoni hija nieqsa kompletament u hawnhekk din il-Qorti thoss illi ghandha 2 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-19 ta' Frar, 2014 (Appell Kriminali Numru. ticcensura 'l-Qorti tal- Magistrati peress illi f'kawza bhal din kien jimmerita motivazzjoni u konsiderazzjonijiet u mhux taqbad u tiddeciedi fuq il-htija o meno minghajr ma taghmel l-icken motivazzjoni jew konsiderazzjoni. Il-Magistrat ghandha importanza ta' kawza minn ohra u fejn normalment forsi jkollha ragun illi ma jkollhiex ghalfejn tidhol fil-motivazzjoni, certa kawzi però min- jirrikjedu aktar studju, motivazzjoni u konsiderazzjonijiet, u dina hija proprja wahda minnhom fejn il-Qorti imissha tat aktar importanza ghas-serjetà ta' din il-kawza u l- ewwel Qorti kienet korretta bil-mod kif kitbet is-sentenza u ma tistax din il- Qorti tilqa' t-talba ta' nullità tal-appellant.' Il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija Vs James intqal li: Illi din mhux l-ewwel darba li minn din l-awla partikolari tal-Qrati tal- Magistrati qed jigu quddiemha sentenzi fuq kawzi dwar reati serjissimi privi mill-icken ombra ta' motivazzjoni. Din il-Qorti diga' kellha okkazzjoni fuq din il-prassi w b' rinkrexximent kbir ser ikollha terga tirrepeti dak li rriteniet fl-appell kriminali : "Il-Pulizija vs. Joslann Caruana Dingli" [8.2.2007] :- ".....din il-Qorti thossha ......fid-dmir li taghmel l-osservazzjoni segwenti. Qed jigri ta' spiss fil-Qrati tal-Magistrati - w partikolarment fl-awla li minnha emanat is-sentenza appellata - li kawzi ta' certa portata w gravita' qed jigu decizi bla ebda motivazzjoni kwalsiasi. Illi hu minnu li, kif inhi l-ligi - bl-emendi kollha bis-sulluzzu li saru fil-Kodici Kriminali f' dawn l-ahhar tlitt decenni w li mhux dejjem saru b' koerenza mall-hsieb inizjali tal-Kodici kif kien koncepit - in-nuqqas ta' motivazzjoni ma jgibx per se in-nullita' expressis verbis ta' tali sentenzi ghax il-motivazzjoni mhix wahda mir-rekwiziti mehtiega ad validitatem Dan ghaliex meta saru dawn l-emendi kollha, ma saret ebda emenda li tkopri l-kontenut ad validitatem ta' sentenzi f' kawzi fejn l-akkuzi jkunu johorgu mill-kompetenza tal-Qorti tal-Magistrati bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, kif kontemplata fl- 370 tal-istess Kodici w partikolarment fejn jew l-Avukat Generali jkun ta l-kunsens tieghu biex jigu decizi bi proceduri sommarji jew fejn, wara li l-atti tal-kumpilazzjoni jigu rimessi lilu, jipprezenta n-nota bl- artikoli li tahthom jidhirlu li tista' tinstab htija biex il-kaz, fl-assenza ta' oggezzjoni tal-imputat, jigi gudikat minn dik il-Qorti. Jidher li hemm lok li ssir emenda li biha jkun rikjest li ssir xi forma ta' konsiderazzjoni, hsieb jew moitivazzjoni f' dawn is-sentenzi. Pero' mhux l-ewwel darba li - kif gara f' dan il-kaz – f' din l-Awla partikolari, kawzi serjissimi qed jigu decizi bla ebda motivazzjoni w cioe', wara li jigi rikapitulati l-akkuzi, il-Qorti tghid :- "Ikkonsidrat" "Ghal dawn il-motivi" (bla ma tkun semmiet l-icken motiv wiehed) "Illi tali stezura, apparti li ma taghmilx sens mil-lat logiku, zgur li hija ghal kollox karenti minn dak li hu mistenni ordinarjament mill-gudikant meta jkun qed jiddeciedi kawzi bhal dawn u taghmilha difficli kemm ghall-parti vincitrici li ssostni w tiddefendi s-sentenza appellata kif ukoll ghall-parti sokkombenti li tintavola appell kontra motivazzjoni fantomatika, li forsi tkun tezisti biss f' mohh il-gudikant. Inoltre fejn il- Qorti tal-Appell thoss li jkun il-kaz li tikkonferma s-sejbien ta' htija w l- piena erogata, jkollha ta' spiss taghmel ix-xoghol tal-Qorti tal-Magistrati hi stess billi timmotiva ghall-ewwel darba tali sejbien ta' htija w piena. Din il-prattika ghalhekk hija wahda rregolari w trid tigi evitata ghax qed twassal ghal stultifikazzjoni tal-operat tal-Qorti involuta." Fil-kawza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-PulizjaVs Maria Victoria Vidal deciza fl-20 ta' Novembru, 2018, hdax-il sena wara dak legislatur f'dan in-nuqqas fejn tidhol motivazzjoni u regghet trattat fil- fond x'ghandu jkun hemm f'sentenza moghtija mill-Qorti biex tkun valida u kkummentat li: Din il-Qorti temmen li f'kawzi bhal din in ezami fejn si tratta ta' allegata offiza hafifa fuq il-persuna ta' zewg minuri minn ommhom, ikun ta' beneficcju ghal partijiet kollha li titnizzel il-motivazzjoni li abbazi taghha il-Qorti tkun waslet ghal decizjoni ta' htija. Minkejja dan, stante li jirrizulta li l-Qorti fis-sentenza apppellata nizlet l-imputazzjoni, l-artikolu li dwaru sabet il-htija u l-piena f'dan il-kaz il- liberta kundizzjonata ifisser li l-kweziti tal-artikolu 382 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta gew rispettati u għaldaqstant din il-Qorti ma tistax tilqa' l-ewwel aggravju tal-appellant. In-nuqqas ta' motivazzjoni ta' sentenza ma twassalx ghan-nullita tas- sentenza u f'dan ir-rigward din il-Qorti thoss li hemm lok li ssir emenda fejn ikun rikjest li f'sentenza jitnizzel il-hsieb jew motivazzjoni li jkun wassal lil dik il-Qorti ghad-decizjoni li Il-Qorti se timxi ma' dak li tipprovdi l-ligi f'kawzi sommarji izda ha timxi ma' dak li tennew il-Qorti tal-Appell Kriminali fejn meta se tiddeciedi se timmotiva d-decizjoni taghha. F'dan il-process xehdu disa (9) xhieda kif gej: Stante li x-xhieda tinstab traskritta m'hemmx il-bzonn li din tkun riprodotta f'din is-sentenza izda se ssir referenza ghall-punti li huma importanti biex ikun trattat u deciz dan il-kaz. Il-verita' storika5 L-akbar sfida li jkollu kull Ġudikant hija li huwa jkun jixtieq dejjem jasal li jiskopri l-verita' storika. Dan peress li l-evidenza li jkollu quddiemu neċessarjament iwasluh għall-dik il-verita'. Xhud jista' jkun konsistenti kemm fil-veritajiet li jgħid kif ukoll fil-gideb li jista' jkun qiegħed jgħid. huwa għalhekk li jeżisti wkoll ir-reat ta' sperġur għaliex il-Qrati mhux dejjem ikunu f'qagħda li jikxfu l-verita' storika mix-xiehda tax-xhieda li U f'kull każ, il-Qorti ma għandiex il-fakulta u s- setgħa li tidħol fil-profondita' tal-moħħ, qalb u kuxjenza tax-xhud li jkun xehed quddiemha b'mod li tkun tista' tistabilixxi ċ-ċertezza assoluta ta' dak li jkun qed jaħseb u jgħid billi taqralu moħħu u qalbu. Mill-banda 'l oħra l-evidenza indiretta, dik li tistrieħ prinċipalment fuq iċ- ċirkostanzi u li tkun bażata fuq l-analiżi taċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, għalkemm mhix giddieba, tista' tkun qarrieqa. Huwa għalhekk li dawn il-Qrati dejjem straħu fuq il-massima li biex l-evidenza ċirkostanzjali tkun is-sies ta' sejbien ta' ħtija, din trid tkun inevitabbilment univoka, cjoe li tipponta biss u esklussivament lejn direzzjoni waħda biss. U xejn ħliefha. Għax altrimenti, din it-tip t'evidenza tista' tiżvija lill-Ġudikant mir- riċerka tiegħu tal-verita'. Il-Liġi penali ma teħtieġx li biex persuna tiġi misjuba ħatja tkun trid tiġi stabbilita s-suffiċjenza probatorja taċ-ċertezza assoluta, u dan għaliex Qorti rari ħafna tista' tkun konfrontata b'dan il-livell ta' prova. Fil-Liġi Maltija, bħal dawk li jsegwu l-proċedura penali imnisla mis-sistema Anglo-Sassoni, huwa biżżejjed li Qorti ta' Ġustizzja Kriminali tkun konvinta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni mill-provi imresqa mill-Prosekuzzjoni, u li ma jkunux ġew newtralizzati fuq bażi ta' probabbilta' mid-Difiża, sabiex tkun tista' ssib ħtija. Dawn il-provi pero jridu qabel xejn ikunu jirrispettaw ir-regoli stabbiliti tal-evidenza fi proċedimenti penali, ċjoe l-Law of Evidence. Jekk dawk il- provi jkunu jikkonsistu prinċipalment fuq il-verżjoni ta' xhud waħdieni, il-Qorti xorta waħda tista' tasal sa' dak il-grad ta' prova, jekk dak ix-xhud ikun ġie emnut, in kwantu f'din l- eventwalita, din ix-xiehda ssir biżżejjed biex tagħmel prova sħiħa u kompluta minn kollox, daqs kemm kieku l- fatt ġie ippruvat minn żewġ xhieda jew aktar u tkun tista' ssib ħtija fl- akkużat. Iżda jekk mill-banda 'l oħra Qorti tkun teħtieġ prova teknika jew xjentifika u għalhekk tkun teħtieġ ħila jew sengħa speċjali, tkun teħtieġ li tiġi magħmula perizja minn persuni kwalifikati fil-qasam partikolari li tkun tolqot dik il-prova. Fis-sistema penali Malti, mhux ammess li tiġi Il-periti nominati mill-Qorti, jitħarku bħal xiehda oħra, u huma mistennija li fl-aħħar tal-perizja tagħhom jipproduċu rapport, bil-fomm jew bil- miktub, lill-Qorti li tkun ħatrithom. Dawn ix-xiehda esperti jistgħu jixhdu dwar il-fatti u ċirkostanzi mistħarġa minnhom u li fuqhom ikunu bażaw ir-rapport tagħhom. Konsegwentement, a differenza ta' xiehda oħra, jistgħu jesprimu opinjoni fuq il-materja teknika li għaliha huma jkunu ġew maħtura. Fil-qadi ta' din il-mansjoni, dawn ix-xiehda jridu jaħilfu r-rapport tagħhom u meta jixhdu huma jagħmlu dan bil-ġurament. Fattur ieħor importanti msemmi fil-Liġi Maltija huwa li meta dawn il- periti, matul ix-xogħol tagħhom ikunu ħadu informazzjoni mingħand persuni oħra fuq ċirkostanzi ta' fatt, dawn il-persuni għandhom jissemmew fir-rapport u jridu jiġi mismugħin fil-Qorti bħal kull xhud ieħor – dment pero li l-perit ma jkunx semgħa lil dawn ix-xiehda hu stess u bil-ġurament skont dak imsemmi fl- artikoli 650(5) tal-Kodiċi Kriminali. Eċċezzjonalment pero, jekk il- Qorti tħoss il-ħtieġa li dawn ix-xiehda jinstemgħu xorta waħda tista' tordna li jinstemgħu quddiemha. Dan jista' jiġri wkoll fuq talba tal- imputat. Imbagħad, dik il-Qorti wara li tkun għarblet kemm l-evidenza ordinarja kif ukoll dik esperta, kemm dik diretta u kif ukoll dik indiretta, biex tkun tista' ssib ħtija fl-imputat, il-Qorti tkun trid tkun żgura moralment, sure bl-Ingliż u fis-sistema Legali Ingliż,6 li l-każ seħħ skont kif tkun qed tipprospetta l-Prosekuzzjoni in bażi għall- provi ammissibbli li jitresqu Il-grad ta' suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir- raġuni huwa l-ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ fis-sistema Ġuridiku Malti sabiex Qorti ta' ġustizzja kriminali tkun tista' ssib persuna akkużata ħatja ta' reat. Huwa livell li ma' jeħtieġx iċ-ċertezza assoluta, iżda li huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet. Fil-każ Ingliż Majid,7 Lord Moses stqarr hekk : u Paul Naudi jgħidu s-segwenti : Sabiex tara jekk dan il-livell ta' suffiċjenza probatorja ntlaħaqx, din il- Qorti trid, inter alia, tara jekk u safejn persuna tkun qed tixhed is- sewwa bil-prinċipji provduti lilha fl-artikolu 6379 tal-Kodiċi Kriminali. Jekk il- 9 Artikolu 637 tal-Kapitolu 9 jipprovdi gwida cara lill-Gudikant kif ghandu japprezza xhieda ta' xhud: id-deċiżjoni titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xiehda għandhiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xiehda tiegħu, u jekk ix-xiehda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal- każ. Qorti tqis li, applikati dawn il-prinċipji, xhud ikun qiegħed jixhed is- sewwa, allura tkun tista' toqgħod fuq dak li jkun qed jgħid jew fuq parti minn dak li jkun qed jgħid skont il-każ. Jispetta dejjem lil min ikun irid jiġġudika l-fatti jiddeċiedi jekk, applikati dawn il-prinċipji, jemminx xhud f'dak kollu li jkun qed jgħid jew safejn jemmen minn dak li jkun qed jgħid, u dan japplika wkoll meta x-xhud ikun xhud waħdieni tal-fatti allegati. Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni, fuq is-sens komun u fuq il-buon sens, u fuq stħarriġ dettaljat u b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l- argumenti kollha li jkunu ġew imresqin mill-Prosekuzzjoni u mid-Difiża li jwassal sabiex dak il- livell ta prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni jkun jista' jingħad li ma ntlaħaqx u li allura, bħala konsegwenza, l-akkużat ikun irid jiġi dikjarat mhux ħati tal- akkużi miġjuba kontrih. Biss, kif intqal aktar il-fuq, hija l-Liġi stess li, qabel xejn, tafda dan l- eżerċizzju f'idejn il-Qorti tal-Maġistrati, u dan peress li l-Qorti tal- Maġistrati tkun fl-aħjar qagħda tqis il-provi kollha għax tkun għexet personalment il-proċess quddiemha. Hija setgħet tara u tisma' lix- xiehda Dan l-eżerċizzju ta' analiżi tax-xiehda huwa mħolli prinċipalment f'idejn il-Qorti tal-Maġistrati li tkun rat u semgħet dawn ix- xiehda quddiemha u għalhekk l-eżerċizzju tal-analiżi u apprezzament tal- provi mill-Qorti tal-Maġistrati stess huwa eżerċizzju importanzi ħafna u ghandu jinghata l-piż li jixraqlu. Kemm dan l-eżerċizzju tal-Qorti tal-Maġistrati huwa meħtieġ, joħroġ ukoll mill-ġurisprudenza Maltija, bħal fil-kawża Il-Pulizija vs Lorenzo Delmar deċiża mill-Qorti Kriminali bħala Qorti tal- Appell deċiża nhar it-30 ta' Marzu 1963 mill-Imħallef William Khalil fejn intqal is- segwenti : - Lanqas hu traskurabili l-fatt li l-ewwel Qorti kienet impressjonata bil-mod serju u sod li bih xehdet din Consiglia kif hemm rikordat fis-sentenza stess. Ma hemmx bżonn jinghad li l-komportament tax-xhud (demeanour) hu fattur importanti ta' kredibilita (ara Elgabaei, On Evidence, p. 505), u kien, ghalhekk, li inghad mill- Qrati Ingliżi segwiti anki mill-Qrati taghna, illi "great weight should Ikkunsidrat: Kif diga' ddikjarat aktar 'l fuq kuntrarjament ghall-kamp civili fejn min iressaq pretensjoni ikun irid jipprova tali pretensjoni fuq bilanc ta' probabiltajiet, il-livell ta' prova fil-kamp kriminali huwa wiehed pjuttost oneruz fuq il-Prosekuzzjoni. Il-Prosekuzzjoni ghandha l-obbligu li hija tressaq l-ahjar prova biex tikkonvinci lill-Qorti li l-imputazzjonijiet addebitati lill-imputat jew imputati huma veri. Dan ghaliex kif jghid il- il-Qorti kif preseduta fi imputazzjoni dedotta ghandha tigi pruvata oltre kull dubju ragjonevoli, Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija Settembru 1994 il-Qorti taghmilha cara li mhux kull icken dubju huwa bizzejjed sabiex l-imputat jigi ddikjarat liberat, hemm bzonn li "dubju jkun dak dettat mir-raguni". F'sentenza ohra moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-5 ta' Dicembru 1997 fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Peter Tanti, dik il-Qorti fakkret li l-grad ta' prova li trid tilhaq il-Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubju dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubju. Id-dubji ombra ma jistghux jitqiesu bhala dubji dettati mir-raguni. Fi kliem iehor, dak li l-Gudikant irid jasal ghalih hu, li wara li jqis ic-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-bon sens tieghu, ikun moralment konvint minn dak il- fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni. Fil-fatt dik il-Qorti ccitat l- ispjegazzjoni moghtija minn Lord Wilkes fil-kaz Spasojevic vs. Minister of Il-fatti li jista' jkun hemm kunflitt fil-provi m'ghandux a priori jeskludi sejbien ta' htija ghall-akkuzi li jkunu gew dedotti. Kif inghad fil-kawza fl- ismijiet Il-Pulizija vs. Graham Charles Gulia, deciza fid-19 ta' Mejju F'tali sitwazzjoni l-Qorti tkun obbligata timxi mal-linji gwida stabbiliti mill-Qorti tal-Appell Kriminali fid-9 ta' Settembru 2002 fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Martin Mark Vella Bellizzi jew il-Gudikant ikun tal-fehma li l-kaz tal-Prosekuzzjoni ma jkunx gie sodisfacentement ppruvat, u allura l-Qorti ghandha tillibera, jew jekk ikun moralment konvint li l-verzjoni korretta hija wahda u mhux 'l ohra, jimxi fuq dik il-verzjoni li jaccetta u jekk dik il-verzjoni tkun timpronta l-htija tal-imputat jew akkuzat, allura jiddikjara tali htija u jghaddi ghall-piena L-istess linja ta' hsieb giet espressa mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis- sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Jonathan Galan moghtija fit-2 ta' Frar "Huwa minnu illi jista' jkollok sitwazzjoni fejn numru ta' xhieda qeghdin jaghtu verzjoni differenti minn ohrajn illi xehdu qabel. B'daqshekk ma jfissirx illi ghax hemm xhieda differenti bil-fors hemm konflitt li ghandha twassal ghal liberatorja. Fil-kawza Pulizija vs. Joseph Zairi deciza mill-Qorti ta' l-Appell Kriminali fid-9 ta' Lulju il-Qorti qalet '… mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghal liberazzjoni tal-persuna akkuzata. l-Qorti f'kaz ta' konflitt ta' provi, trid tevalwa il-provi skond il-kriterji annuncjati fl-Artikolu 637 tal-Kap. 9 u tasal ghal konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f'hiex trid temmen jew ma temminx' (ara wkoll Repubblika ta' Malta vs. Dennis Aras 19 t' Ottubru Il-Qorti rat il-filmat esebit fl-atti mix-xhud Monique Pace Asciak, ir-relazzjoni tal-Avukat Dr Martin Spiteri Lucas u r-ritratti esebiti minn Miguela Mula. filmat huwa twil sitt (6) minuti. Il-parti relevanti u li saret referenza Il-video esebit ma jikkonfermax li l-incident sehh fuq mhedda ta' bejn hames u ghaxar minuti. Fil-filmat l-unika persuna li tidher tersaq lejn il- bieb huwa Paul Lombardo Spiteri Shaw, fejn kif xehed hu stess deher jimbotta lill- persuna (1:29) u anke tidher idejh fuq pum tal-bieb (2:11) izda ma jidhirx li kien attentat biex jiftah il-bieb. li nghatat waqt dawn il-proceduri, mill-filmat ma jidhirx li kien hemm xi kommossjoni bejn dawk li kienu prezenti, gurnalisti u ohrajn, u l-persuni li kienu quddiem il-bibien sakemm infetah il-bieb (2:24). hemm konfuzjoni u tensjoni barra l-kamra. Mill-filmat jidher li min jinstema' fil-background u kienet qieghda tikkummenta s-sitwazzjoni 10 Ara wkoll Il-Pulizija vs. Patrick Cutajar et (deciza fis-17 ta' Settembru 2012), Il-Pulizija vs. Michele sive Michael Bonavia (deciza fis-17 ta' Settembru 2012), Il-Pulizija vs. Mohammed Childress Mercieca (deciza fl-24 ta' Jannar 2013), Il-Pulizija vs. Mario Zammit Cordina (deciza fis- 6 ta' Frar 2013) u Il-Pulizija vs. Hubert Azzopardi (deciza fil-11 ta' Lulju 2013); Il-Pulizija vs Raymond Ghenam (deciza fit-13 ta' Jannar 2016). xhud Monique Pace Asciak kienet qeghda tishaq li tkun taf min huma l-persuni kamra tinstema' tuza' l-kelma "sekwestru" li l-Qorti qieghda tassumi li Il-Qorti rat ukoll il-filmati esebiti mix-xhud tad-difiza Matthew Porter l-Kap tal-Ufficcju tal-Komunikazzjoni tal-Prim Ministru fejn kellha cans torjenta ruhha mal-post fejn saret il-konferenza tal-ahbarijiet. KONSIDERAZZJONIJIET DWAR L-AKKUZA Il-Prosekuzzjoni ibbazzat il-kaz taghha fuq imputazzjoni unika u ghalhekk din il-Qorti ghandha idejha marbuta li tiddeciedi dwar din biss Din il-Qorti ghandha quddiemha akkuza specifika f'kamp kriminali u trid tara hemmx l-elementi kollha prezenti biex tinstab htija dwar dan l-artikolu partikolari tal-Kodici Kriminali. Artikolu 86 tal-Kap 9 – Sekwestru ta' persuna11 Illi r-reat ta' l-arrest illegali huwa misjub fl-Artikolu 86 tal-Kodiċi Kriminali u jippreskrivi s-segwenti : - Kull min, bla ordni skont il-liġi tal-awtorità kompetenti, u barra mill-każijiet li fihom il-liġi tagħti s-setgħa lill-privat li jarresta lill-ħati, jarresta, iżomm jew jissekwestra lil xi persuna kontra l-volontà tagħha, jew jagħti l-post biex fih din il-persuna tiġi arrestata, miżmuma jew 11 Il-Pulizija (Spettur Jeffrey Cortis) vs Deemer Ryabova deciza mill-Magistrat (illum Mallia Elmgdmi) Aaaron Schiavone fit-15 ta' Lulju 2016. Din is-sentenza taghti sfond storiku ta' dan ir-reat. issekwestrata, jeħel, meta jinsab ħati, il- piena ta' priġunerija minn seba' xhur sa sentejn: Iżda, il-qorti tista', fil-każijiet ħfief, tagħti l-piena ta' priġunerija minn xahar sa tliet xhur jew il-multa. Ir-reat t'arrest illegali jinkludi fih tliet ipoteżi differenti u ċjoe dik tal- arrest, taż-żamma jew tas-sekwestru tas-suġġett passiv. Fil-forma oriġinali tiegħu l-Artikolu 86 tal-Kodiċi Kriminali jirriproduċi kważi due Sicilieli kien jippreskrivi s-segwenti : - Skont il-maġġoranza tal-awturi ta' dak iż-żmien jirriżulta li dan ir-reat kien imnissel mir-reat aktar qadim ta' "carcere privato". Sa minn żmien il-Carmingnani kien ġie rikonoxxut li dan ir-reat ma hux rifless biss fl- ipoteżi tal-arrest ta' persuna mingħajr awtorita leġittima.13 Il-Carmignani kien jiddistingwi bejn ir-reat ta' carcere privato – (a) fis-sens proprju Biss sa minn din it- tifsira bikrija jirriżulta li l-kunċett ta' carcere privato kien ristrett għall- ipoteżi ta' attest attwali, detenzjoni jew sekwestru ta persuna. Arabia14 li jikkummenta wkoll fuq il-Kodiċi tar-Renju taż- Żewġ Sqallijiet jgħid li :- Skont Arabia dan ir-reat mhux limitat għal meta tiġi mhedda biss il- liberta' naturali tas-suġġett passiv iżda wkoll meta l-liberta' ċivili tas- suġġett passiv tiġi newtralizzata – kunċett evidentement aktar wiesa' minn dak ta' liberta naturali. carcere privato billi żied b'mod espliċitu mhux biss l-ipoteżi tal-arrest jew detenzjoni iżda wkoll dik tas-sekwestru ossija sequestro. Dawn huma għalhekk tliet ipoteżi differenti li pero jikkostitwixxu r-reat tal-carcere Maż-żmien din it-tifsira tal-carcere privato evolviet u diversi awturi Taljani oħra spjegaw sitwazzjonijiet differenti fejn persuna tkun tista' tiġi arrestata illegalment minkejja li ma tkunx konfinata fi spazju fiżiku delineat bħal residenza jew ambjent magħluq. Skont ir-Roberti15 dan ir-reat kien jaqa' fil-kategorija ta' reati intiżi li jittutelaw il-liberta' personali minkejja l-fatt li kienu jinsabu fis-sub-titolu Spice jgħid : Ferrarotti, li jikkummenta fuq il-Kodiċi tal-Piemonte16 li kien jippreskrivi disposizzjoni simili għall-dik kontemplata fl-Artikolu 169 tal-Kodiċi Borboniku aktar 'il fuq imsemmi jistqarr: Dan ifisser li biex jitwettaq id-delitt tal-arrest jew żamma illegali mhux meħtieġ li jkun imwettaq b'xi vjolenza jew bl-eżerċizzju ta' forza materjali fuq is-suġġett passiv tar-reat. Skont dik il-Liġi jekk ikun hemm vjolenza jew forza materjali eżerċitata fuq is-suġġett passiv, is-suġġett attiv jirrendi ruħu responsabbli għar-reat fil-forma kwalifikata tiegħu. jtenni li ma hemmx bżonn li jiġi determinat jew stabbilit xi motiv speċifiku wara l-arrest, żamma jew sekwestru tas-suġġett passiv. fuq il-Kodiċi Penali tat-Toskana17 jgħid : - Dan l-element tal-moralita' huwa wkoll rifless fl-argumentazzjoni aktar bikrija tal-Carmignani li saħaq fuq l-importanza tal-użurpazzjoni tal- awtorita' maġistrali riflessa fl-azzjoni tas-suġġett attiv. Huwa jżid : Bħal Ferrarotti, Ta' Sannat jisħaq li l-Artikolu 169 tal-Kodiċi Borboniku ma jirrikjedix li jiġi pruvat il-motiv wara l-arrest, id-detenzjoni jew is- sekwestru illegali; u li l-att innifsu magħmul bl-intenzjoni kriminuża huwa suffiċjenti biex jiġi integrat ir-reat.18 Huwa jtenni wkoll li dan ir- reat għandu wkoll mir-reat ta' vie di fatto (simili għar-reat ta' ragion Biss irĦal KirkopRoberti jtenni li kontra d-dritt L-Iklin u l-Kodiċi tal-1808 li kienu jiffiguraw ir-reat ta' carcere privato bħala li jirrifletti l-intenzjoni tas-suġġett attiv li jieħu l-Liġi b'idejh fl-Artikolu 169 tal-Kodiċi Is-Siggiewi dan ir-rekwiżit ma kienx meħtieġ. Iżda l-istess awtur jikkonċedi li fil-maġġoranza tal-każijiet l-arrest, iż- żamma jew is-sekwestru ta' persuna ikun imwettaq mis-suġġett attiv sabiex jimponi lilu innifsu forzożament fuq is-suġġett passiv jew fuq sitwazzjoni b'mod li għalhekk jieħu l-liġi b'idejh permezz t'azzjoni Huwa jtenni li dan setgħa jiġi inferit mill-fatt li l-Leġislatur Borboniku qiegħed ir-reat ta' carcere privato immedjatament wara r-reat U dan huwa eżattament dak li għamel il-Leġislatur Malti li kkolloka r-reat tal-arrest illegali immedjatament wara r-reat ta' ragion 18 Enfazi ta' din il-Qorti Kif trattaw dan l-artikolu f'gurisprudenza Maltija L-ewwel element ta' sekwestru jinkludi, fil-fehma tal-Qorti, it-tehid jew it-transport ta' persuna minn persuna ohra. Hemm diversi forom li dan jista' jiehu u l-aktar wiehed komuni hu dak ta' fejn bniedem jigi mehud Izda dan mhux l-uniku tip ta' agir li jinkwadra f'dan ir-reat. Huwa ovvju li hemm diversi metodi li jnehhu d-dritt ta' persuna ghal moviment liberu taghha u dan huwa t-tifsir tal-kelma "sekwestru" f'dan il-kuntest. Dan huwa wkoll evidenti mill-intestatura tas-sub-Titolu tat- Titolu 3 tal-Kap 9 li tahtu jaqa' dan l-artikolu - l-uzu kontra l-Ligi mill- privat tas-setghat tal-Awtorita' Pubblika - li jindika li taht dan il-Kapitolu jaqa' agir li jekk kommess minn min ghandu awtorita', ma jkunx punibbli. Illi dwar is-sekwestru ta' persuna l-Professur Sir Anthony Bouzidi jghid hekk: Illi f'l-istess sens ikkummenta wkoll Maino21 meta qal li: Illi anki Antolisei22 fil-kummentaju tieghu jghid li: Illi aktar minn hekk l-istess Antolisei jinnega li r-reat in easmi ma jistax jigi kommess fuq certi persuni. Illi dwar l-mottiv li jista' jinduci persuna biex tissekwestra persuna ohra Illi dan ir-reat, is-sekwestru illegali ta' persuni, ghalkemm simili hafna ghal reat iehor li l-imputati mhux mixlija bih imma ghall-kompletezza tajjeb li tinghata harsa lejh ukoll cioe il-htief u habi (kidnapping or concealing fit-test Ingliz ta'l-artikolu 210 tal-Kapitolu 9) ivarja minn dan l- ahhar reat f'aspett materjali tieghu. Illi fil-fatt huwa ritenut li: Il-gurista Taljan Attard Portughes fil-ktieb tieghu Commento al Codice Penale jikkummenta fuq l-Artikolu 146 li huwa bhal l-Artikolu 86 taghna26 billi (14) ta' Jannar, 1961 ipprecizat : Element importanti ghall-ezistenza ta' dan ir-reat kif imsemmi fis- sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar it-tlieta u ghoxrin (23) ta' Jannar, 1998, fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Andrew Ungaro huwa li bniedem irid ikun ittiehed fil-post kontra l-volonta' tieghu. 1977 pg 134 28 Il-Pulizija v. Andrew Lupi: "Għalkemm it-tifel jgħid li meta f'ħin minnhom l-appellant qallu biex jagħmel xi ħaġa hu (jiġifieri t-tifel) beża' iża xorta għamel dak li qallu għax ra l-bieb magħluq bil-kantun, f'ebda ħin ma jirriżulta li t-tifel fisser lill-appellant li hu ried jitlaq minn hemm u l-appellant, b'xi mod jew iħor, ma ħalliehx." Il-Qorti fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija v. Mario Mazzitelli irreferiet għal dak li ġie deċiż fis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali fit-30 ta' Ottubru 2006 fil-proċeduri li ttieħdu kontra Martin Micallef Trigona.30 II p. 40] ) meta ikun qed jittratta l-element materjali tar-reat in kwistjoni jghid :- Nru. 76/13 deciza nhar-il Erbgħa 7 ta' Ottubru 2015 mill-Imhallef David Cortis 30 Il-Pulizija v. Martin Micallef Trigona: "Illi l-irbit illi gie menzjonat kienet parti ntegrali mill-att sesswali, u ghaldaqstant, ma jikkonfigurax ghall-akkuza ta' sekwestru fuq il-persuna, ai termini tal-Artikolu 86 tal- Kap 9." 31 Illi ma hemmx dubju li l-kelma "immobilizzawhom" , kelma mehuda mill-lingwi romanzi "romance languages" bhat-Taljan u l-Franciz ghandha il-konnotazzjoni , fost ohrajn , li ixxekkel persuni b'mod li ma thallihomx jiccaqilqu liberament . Hekk fil-lingwa Franciza il-verb "immobiliser" hu defenit bhala "render immobile. L-istess sinifikat jinghata fil-lingwa Taljana u dan it-terminu jintuza ta' spiss fir-rapportagg tal- "cronaca nera" fil-mezzi tax-xandir u fl-istampa Taljana . Id-difiza fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha rreferiet ghal kaz ricenti Il- Illi huwa minnu li l-imputat sakkar il-bieb tal-kamra bic-cavetta izda mill-provi rrizulta li huwa kien jaf li sid il-post Joyce Briffa Wilson li kienet fis-sular t' isfel kellha c-cwievet tal-istess kamra u setghat tidhol Huwa kien jaf ukoll li fil-kamra kien hemm l-intercom sabiex issir komunikazzjoni ma' min kien isfel u li dan seta' jigi adoperat minn omissis. Mill-provi rrizulta wkoll li kien hemm spazju bejn il-hgieg fil-faccata tal-kamra li kien jaghmilha facli li min kien isfel jisma' dak li qed isir fuq u ghalhekk jisma' kull eventwali sejha ghall- Din il-Qorti jidrilha li mill-provi rrizulta li l-intenzjoni tal- imputat meta sakkar il-bieb kienet sabiex ma jidhol hadd fuqhom waqt is-session u mhux ghaliex ried jissekwestra lil omissis. Kidnapping u false imprisonment Il-Qorti taghmel referenza ghall-konsultazzjoni li ghaddejja mill-Law Commission tar-Renju Unit dwar dawn iz-zewg reati li ghandhom ingredjenti kwazi komuni ma' dawk tal-Artikolu 86 tal-Kodici Kriminali. 32 Qorti tal-Maġistrati (Bħala Qorti ta' Gudikatura Kriminali) deciza mill-Maġistrat Audrey Burlo’ fil-05 ta' Ottubru 2018 33 lawcom.gov.uk Fil-kaz ta' false imprisonment r-reat huwa spjegat bhala "the unlawful and id-defenizzjoni hija kkwotata kontinwament fil- gurisprudenza tar-Renju Unit. KONKLUZZJONIJIET Il-Qorti taghmilha cara mill-ewwel li m'hi kuntenta xejn kif sar l- Il-kaz sehh fid-29 ta' Novembru 2019, r-rapport ghand il-pulizija dahal fit-2 ta' Dicembru 2019 u l-akkuzi hargu fl-14 ta' Il-pulizija kellha aktar minn tmien xhur biex tinvestiga, tigbor ix-xhieda u d-dokumenti kollha u tipprezenta kaz komplut quddiem din il-Qorti. Hadd m'ghandu jippretendi li tkun il-Qorti li ssewwi n-nuqqasijiet ta' haddiehor. Il-Qorti tiddeciedi l-kazijiet li jkollha fuq dak li jingab quddiemha u mhux fuq dak li jinghad barra minn dawn l-awli, f'xi rapport fuq xi gurnal, f'xi portal jew fis-social Il-Qorti tirreferi ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija v. Mario Carter et moghtija fit-30 ta' Lulju 2009 fejn intqal: "Hu appena necessarju jinghad li gudikant ghandu l-obbligu li jiddeciedi biss skond dak li jkun jirrizulta mill-provi jew mill-atti tal-kawza u li b'ebda mod ma jhalli li l-gudizzju tieghu jigi b'xi mod influwenzat minn konsiderazzjonijiet estraneji ghall-process". Minn dawn il-proceduri rrizulta li sar rapport ghand il-pulizija nhar it-tnejn (2) ta' Diċembru tas-sena elfejn u dsatax (2019) minghand Monique Pace Asciak u Miguela Angela Mula ġewwa l-għassa l-Belt35, xi tinizzel f'dan ir-rapport u l-verzjoni taghhom a tempo vergine ma gietx ipprezentata quddiem din il-Qorti. Il-Prosekuzzjoni ma esebiet l-ebda rapport li ddahhal fis-sistema tal-PIRS, jekk jezisti dan ir-rapport. Iz-zewg persuni 'l ohra li jissemmew fl-akkuza fil-konfront tal- rapport formali37 lill-pulizija. Rapporti lill-pulizija ma jsirux bil- jiehu verzjoni minn ghandhom. Ix-xhud: Huma fiżikament ma ġewx imma xtaqu li jkunu inklużi f'dan ir-rapport. Il-Qorti: Imma min xtaqt ikun inkuż? Le, imma huma fiżikament ma ġewx l-għassa biex jagħmlu rapport mat-tnejn l- oħra. Il-Qorti: Allura kif kellmukom lilkom? 35 Xhieda tal-Ispettur Daryl Kirpalani fis-seduta ta' 30 ta' Settembru 2020 36 Fis-seduta tat-28 ta' Settembru 2020 gie ammess bhala parte civile f'dawn il-proceduri 37 Xhieda tal-Ispettur Daryl Kirpalani fis-seduta ta' 30 ta' Settembru 2020 Ix-xhud: Tkellmu Monique Pace Asciak u Miguela Angela Mula u infurmawhom bir- rapport, Il-Qorti: Jiġifieri Monique u MIguela jiġifieri, biex niftehmu, ħadu r-rapport huma, mhux il-pulizija. Imbagħad dawn wassluh għand il-pulizija. Ix-xhud: Nimmaġina li kellmuhom u infurmawhom bir-rapport. L-Ispettur Kirpalani xehed li "Monique Pace Asciak kienet għaddietli kopja tal- filmat li ħadet waqt li kienet qiegħda ġewwa Kastilja. Jien dan il-filmat U kont kellimt lil Mark Brooks, Jody Vigna u lil Emanuel Desira li qed nagħraf preżenti f'din l-awla. Kont ħadtilhom stqarrija". Dwar persuni ohra prezenti x-xhud Kirpalani kompla: "Dawn il-persuni li kienu preżenti għarafnihom aħna mill-għassa tal-Belt minn filmat li ippreżentatilna. Veru li kien hemm persuni oħra li kienu qegħdin mal- persuni li qegħdin preżenti hawnhekk il-Qorti, imma l-persuni l-oħra ma kinux direttament involuti, ma kinux qegħdin quddiem il-bibien li bdew isemmu d-darba l-oħra fix-xhieda tagħhom". Il-Prosekuzzjoni kienet silettiva ghall-ahhar meta ghazlet lil min tressaq il-Qorti fejn jidhru tal-anqas disa' (9) persuni fil-filmat esebit, fejn ma sar l-ebda attentat biex ikun identifikat kulhadd. Meta wiehed jara l-filmat esebit, z-zewg ritratt, u stills mis-cctv, il- Qorti setghet tara numru akbar ta' persuni li jikkontradixxi sewwa dak li stqarr l-Ispettur fix-xhieda tieghu. Caruana Spiteri Shaw fir-rapport li sar lill-Kummissarju tal-Istandards fid-9 ta' Dicembru 2019 jindika tal-inqas erba' persuni ohra li (DOK PCG 3 a fol 116 tal-process) Tul dan il-process hareg li min investiga dan il-kaz ma hax il- verzjonijiet ta' dawk li organizzaw il-konferenza tal-ahbarijiet u ma sarx attentat biex ikun maghruf min ghalaq il-bieb (jekk kienx imsakkar jew le)38 [liema fatt huwa krucjali hafna jekk tassew il- Prosekuzzjoni trid tirnexxi fil-kaz taghha] li tant issemma' f'dan il-kaz: Il-Qorti: Issa, ħa nsaqsik mistoqsija jien. Inti għamilt sekwenza ta' x'ġara f'dan il-lejl? Jiġifieri jekk kienx hemm xi security threat fuq il-persuni li kienu preżenti għall-press conference, kemm kien hemm persuni li taw il-press conference, jekk kienx persuna waħda qed tagħti l-press conference u kemm kien hemm nies oħra miegħu? Iċċekkjajt jekk kinux ħarġu kollha dawn qabel imbagħad bdew joħorġu l-ġurnalisti sakemm kien hemm il-bieb magħluq? Iċċekkjajt Ġbart iktar xhieda? Għax s'issa ma preżentajtuli ħlief ix-xhieda ta' dawk m'għandi xejn Ix-xhud: Le, Sur Maġistrat. Mix-xhieda li ta l-Ispettur Daryl Kirpalani li l-pulizija ma kellmet lil hadd mill-organizzaturi tal-Konferenza tal-Ahbarijiet kwistjoni u ohrajn li kienu prezenti inkluz minn ghamel ir- rapport u min kien kostitwit parte civile f'dawn il-proceduri. Prosekuzzjoni tidher li strahet biss fuq il-video prodott minn wahda mill-kwerelanti. Il-Prosekuzzjoni lanqas rat il-Protest (DOK PCG1 a fol 112) ipprezentat fid-29 ta' Settembru 2019 u l- Kontro-Protest (DOK PCG 2 a fol 114) ipprezentat fil-5 ta' Dicembru 2019 biex tipprova tigbor il-fatti kollha qabel tiehu Fil-Kontro-Protest jinghad li "l-fatt illi l-procedura tal- Konferenza Stampa illi ghaliha attendew volontarjament il-protestanti kienet tipprovdi ghal ordni ta' hrug mis-sala fejn saret il-konferenza, billi fi tmiem il-Konferenza l-ewwel johorgu l-Prim Ministru u l- Ministri li kienu qeghdin jakkumpanjawh u warajhom johorgu l- persuni l-ohra li kienu prezenti ghall-konferenza, bl-ebda mod ma jikkostitwixxi xi agir illegali [...] Huwa fil-fatt pacifiku illi min jorganizza avveniment li ghalih min jattendi, jattendi volontarjament, ghandu kull dritt li jistabilixxi procedura ghal dak l-avveniment. L- avveniment pubblici dejjem isegwu protocol dwar kif isir il-hrug fi tmiem l-avveniment u dan certament illi ma jfissirx illi jekk ma jithalliex li kulhadd johrog mil-laqgha f'daqqa u jikkaguna rassa, b'riskju ukoll ghas-sigurta', allura jkun qed jissussisti xi sekwestru tal- persuna jew xi ksur tad-dritt ghall-inkomulita personali jew ta' xi dritt Huwa car illi min volontarjament mar ghall-konferenza stampa fl-ufficju tal-Prim Ministru accetta ukoll volontarjament li joqghod ghar-regoli procedurali ta' dik il-konferenza inkluzi d-decizjonijiet tal- addetti tas-sigurta' dwar l-immaniggjar tal-folol". Lanqas ittiehdet verzjoni tal-gurnalisti li kienu prezenti waqt il- konferenza tal-ahbarijiet fejn f'dan il-process issemmew figuri ta' tletin (30) persuna, min semma' hamsin (50) u sahansittra anke issemmiet il-figura ta' mija (100). 39 Seduta tat-28 ta' Settembru 2020 madwar tletin, erbgħin, ħamsin ġurnalisti oħrajn lesti biex jisimgħu lill-Prim Ministru Joseph Briffa Wilson għall-konferenza tiegħu."40, Peter Vincenti ma din il-Qorti titfa' xi dell fuq il-gurnalisti, kienu tnejn biss li marru fizikament l-ghassa jaghmlu rapport kif kellhom dritt F'kaz bhal dan il-Qorti kienet tistenna aktar interess minn dawk involuti, inkluz li jsegwu s-seduti kollha ta' dan il-kaz u anke jippartecipaw b'mod shih u jipprezentaw nota ta' sottomissjonijiet. Il-Qorti kienet sorpriza ukoll kif dan il-kaz li jista' kellu interess ghall-operaturi fil-qasam tal-media, ma gibed l-ebda attenzjoni tal-media u l-ebda reporter ma tfacca tul is-seduti li saru. Il-Qorti stabbilit li:  Mill-filmati esebiti johrog li kien hemm hafna aktar tensjoni meta nfetah il-bieb fuq barra tal-kamra fejn saret il-konferenza tal- ahbarijiet.  Kien hemm nuqqas ta' komunikazzjoni mal-gurnalisti minn min organizza l-Konferenza tal-Ahbarijiet.  Wiehed irid jaghmel distinzjoni li persuna tirraporta jew tkun protagonist tal-event li tkun ghaddejja. F'dan il-kaz il-Qorti turi simpatija kbira lejn Paul Lombardo Spiteri Shaw, ghax tilef lil ommu b'assasinju makabru u li kellu kull interess isir jaf bl-ahhar zviluppi dwar l-istharrig dwar il-kaz aktar milli biex jirraporta dwar l-istess  L-ghejja u tensjoni taghmel taghha f'sitwazzjonijiet normali ahseb w ara f'cirkostanzi bhal dawk. xoghol quddiem Kastilja sa minn nofsinhar sa dak il-hin meta saret il-konferenza tal-ahbarijiet fejn kienu ghaddew aktar minn hmistax F'attivitajiet bhal dawn ghandhom jidhlu biss dawk koncernati jigifieri dawk li huma mpjegati tal-ufficju u dawk li joffru xi servizz. Dawn ghandhom ikunu identifikati b'name tag. Tul dawn il- proceduri ma rrizultax jekk l-imputati kienux qeghdin jaghtu xi servizz u min inkarighom. Ghandu jkun hemm protocols cari u miktuba ghall-attivitajiet tal- Jekk jezistu, ma kinux prezentati f'dawn il-proceduri. Ghandu jkun hemm kollaborazzjoni mal-Istitut Gurnalisti Malti, Kummissarju ghall-iStandards fil-Hajja Pubblika, l-gvern permezz ghall-informazzjoni Kommunikazzjoni fl-Ufficcju tal-Prim Ministru biex protocols varji ghal attivitajiet varji. Il-gwida tan-Nazzjonijiet Din il-Qorti segwiet okkazzjonijiet varji li sehhew fil-Vatikan fosthom Konklavi u anke Kanonizzazzjoni ta' Qaddisin varji li ghalihom kienu akkreditati mijiet ta' gurnalisti. Il-mezzi tax-xandir kellhom linji gwidi cari mill-hin li jaslu ghal funzjoni, hafna drabi sieghat qabel tibda sakemm tispicca. F'okkazzjoni minnhom il-media tpoggiet f'ripart fi Pjazza San Pietru u hadd ma seta johrog qabel Papa Frangisku spicca d-dawra tieghu qalb il-folla prezenti. Maghquda fejn jidhol l-access tal-media ghall-attivitajiet taghha42 jista' jservi ta' gwida. 42 Il-Qorti qeghda tiehu dan l-ezempju biex ma tiehux cirkostanzi lokali fejn per ezempju fil-gurnata tal-qari tad-diskors tal-budget, il-gurnalisti jkunu msejha biex jinghataw kopja tad-diskors tal-budget u anke jkun hemm briefing. Hija l-prassi l-gurnalisti jibqghu "imsakkra" fil-post fejn jinghata l-briefing sakemm id-diskors ikun beda jinqara fil-Parlament. Hemm il-bzonn ta' tahrig ghal sitwazzjonijiet ta' tensjoni. tinnota li hadd minnhom ma' kellu tahrig baziku fejn jidhlu sitwazzjonijiet varji waqt rapurtagg. Il-gurnalisti jiltaqghu ma' sitwazzjonijiet ta' tensjoni ta' sikwiet, sa minn incidenti tat-traffiku, delitti serji u konfronti waqt protesti. Il-korsijiet tal-Universita' u l- MCAST li jitrattaw il-media ma jidhirx li qeghdin ihejju lill- gradwati taghhom ghal sitwazzjonijiet reali li jiffaccjaw dawn tul Dwar dan il-Qorti rat il-pubblikazzjoni Le Regole Dei L-Istitut tal- Gurnalisti Maltin jista' jaqdi l-funzjoni fejn jidhol tahrig prattiku reati magguri u reati marbuta mal-finanzi fost l-ohrajn. L-Istitut fil- passat kien jorganizza ghadd ta' inizjattivi bhal dawn inkluz Konferenzi Nazzjonali b'temi ta' interess. Protezzjoni tal-gurnalisti: Il-Qorti tfakkar dak li jinghad fil-linja Finalment il-Qorti tfakkar li hija marbuta bit-termini tal-imputazzjoni skont kif spjegat aktar 'l fuq. Huwa dmir tal-Prosekuzzjoni li tipprova l- kaz tagħha skont kif proferit fl-imputazzjoni kontestata sal-grad ta' konvinciment morali u sufficjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni. Id-difiza jekk tagħzel li tressaq xi provi jew sottomissjonijiet kif sar f'dan il-kaz, huwa bizzejjed għad-difiza li tikkonvinci lil Qorti bit-tezi tagħha fuq bazi ta' konvinciment morali li jistrieħ fuq bilanc ta' probabilita'. a) Ma kienx stabbilit min ta l-ordni sabiex jinghalaq il-bieb u x'hin kellhom johorgu dawk prezenti inkluz il-gurnalisti. b) Kien hemm aktar minn bieb wiehed minn fejn persuna tista' tohrog ghalkemm saret enfazi fuq bieb partikolari. c) Mill-filmat hareg li xi hadd li ma kienx identifikat fetah il-bieb minn barra u ghalhekk jidher li l-kontroll tal-bieb ma kinetx minn gewwa. d) Gewwa kien hemm persuni ohra eqreb lejn il-bieb u dan johrog mill-filmati u ritratti esebiti. e) Wiehed mill-imputati jidher b'id wahda fil-but u l-ohra fuq il-pum tal-bieb, ma kien qieghed juza l-ebda forza biex izomm il-bieb maghluq. Iehor jidher f'kuntatt ma' Paul Lombardo Spiteri Shaw izda ma jidher jaghmel l-ebda manuvra biex izomm il-bieb maghluq. f) Mix-xhieda li nstemghet ma jirrizultax li ntuzat xi forza fil-konfront tal-gurnalisti, ma ttehdilhom l-ebda apparat li kellhom tant li setghu jibqghu jirrapurtaw dak li kien ghaddej. g) X'hin infetah il-bieb jidher hiereg kulhadd inkluz il-persuni imputati, fejn jidher li zviluppat sitwazzjoni free for all li fl-ebda binja, jekk hix tal-gvern jew tal-privat ma wiehed jistenna li jsir hekk. Meta persuna tmur f'post hix bhala mistiedna jew biex twettaq xi hidma ma tippretendiex li tiehu over il-binja. Ma jistax jingħad illi Monique Pace Asciak, Miguela Angela Mula, Julian Lupi u Paul Lombardo Spiteri Shaw marru fil-fond inkwistjoni kontra l- Barra minn hekk mix-xhieda prodotta ma jistax jingħad illi kien hemm arrest, detenzjoni jew sekwestru illegali, l- ingredjenti li ghandu jkun hemm biex tinstab htija dwar dan l-artikolu partikolari fil-Kodici Kriminali. Il-Qorti ma tħossiex moralment konvinta li l-Prosekuzzjoni laħqet il- grad ta' prova rikjesta minnha, allura l-Qorti trid tillibera lill-imputati. Ghal dawn il-mottivi l-Qorti ma ssibx lill-imputati hatja tal- imputazzjoni migjuba kontrihom u tilliberhom. Il-Qorti tordna li kopja ta' din is-sentenza tintbaghat lill-Kummissarju ghall-iStandards fil-Hajja Pubblika stante li hemm quddiemu ilment dwar il-kaz investigat f'din id-decizjoni.