IMHALLEF JOSEPH ZAMMIT MCKEON Illum it-Tnejn 30 ta` Novembru 2015 Il-Qorti : Rat ir-rikors prezentat fil-11 ta` Gunju 2010 li jaqra hekk :– I. kbira bil-gnien taghha, numru 49, Old College Street, Paola. Premess illi r-rikorrenti huma proprjetarji tal-fond ossia dar U billi fit-18 ta` Jannar 1957 dan il-fond gie rekwizjonat u wara, fid-9 ta` Frar 1958 giet allokata b`kirja ta` Lm61 (illum 142.09 Euro) fis-sena lil certu Tabib Arthur Kew. U billi wara li l-fond inghata b`kirja lit-Tabib Kew, il-fond gie derekwizjonat (fid-29 ta` Lulju 1958) b`dan li l-istess Kew baqa` jgawdi l-kirja li kienet giet imposta fuq il-fond bil-protezzjonijiet tal-Ligijiet Specjali tal-Kera. Wara xi zmien il-kera telghet ghas-somma ta` Lm100 (€232.94) fis-sena li kien pagabbli f`erba` rati ugwali ta` Lm25 (ossia €58.23) kull tlett xhur. Din il-kera qatt ma regghet inbidlet u ilha hekk ghal mill-anqas dawn l-ahhar tletin (30) sena. U billi xi ghaxar snin ilu, Kew gie nieqes, u l-kirja ntirtet mit-tifla tieghu, ossia Sylvana Pace Mascari, li tghix fil-fond flimkien ma` zewgha Raymond Pace Mascari u t-tfal taghha. U billi l-kera hija fissa bil-ligi u ma tistax tinbidel, minkejja li l- prezzijiet fis-suq dejjem gholew u llum-il gurnata tezisti diskrepanza enormi bejn il-kera annwali fuq il-fond u r-redditu li l-istess fond kien igib f`suq hieles. Tant li kif jidher mic-certifikat hawn anness u esebit bhala dokument `A` illum-il gurnata l-istess fond fuq is-suq kien igib kirja ta` cirka 1,400 Euro fix-xahar. U billi ghalkemm ricentement dahlet fis-sehh ligi gdida (Att X tas-sena 2009) sabiex itaffi d-diskriminazzjoni u l-ingustizzji li l-ligi specjali tal-kera kienu joholqu versu s-sidien ta` proprjeta` din l-istess ligi bl-ebda mod ma tghin lill-esponenti peress li ma jaffettwax il-kera tal-fond u inoltre ta` l-istess ligi t-tfal taghha x`aktarx ser ikollhom il-jedd li jirtu l-kirja. U billi ghalhekk effettivament bl-istat li hija l-ligi r-rikorrenti ma ghandhomx speranza reali li qatt jiksbu jew il-pussess effettiv jew redditu U billi la r-rikorrenti u lanqas l-awturi tad-dritt taghhom ma qatt kienu taw il-kunsens hieles taghhom li l-fond jinkera kif fuq premess izda gew furzati jaghmlu hekk minhabba l-ligi ta` rekwizizzjoni vigenti fis-sena 1957. U billi l-inkwilin originali kien jokkupa grad gholi fis-servizz pubbliku u ma kien hemm l-ebda raguni valida sabiex jinghata xi protezzjonijiet specjali, u lanqas ma kien hemm xi raguni ghaliex dina l- protezzjoni testendi ghat-tfal u sahansitra n-neputijiet tieghu. U billi ghalkemm il-perjodu tal-kirja hija biss ghal sena, din l- istess kirja tiggedded minn sena ghal sena u r-rikorrenti ma ghandu l-ebda dritt jirrifjuta li jgedded din il-kirja u ilha hekk tiggedded mis-sena 1957 sal- lum. U billi b`dan il-mod ir-rikorrenti gew u qeghdin jigu mcahhda jinghataw mit-tgawdija tal-proprjeta` taghhom minghajr ma qeghdin kumpens xieraq ghat-tehid tal-pussess tal-istess fond, u dana peress li l-kera li jithallas bl-ebda mod ma huwa qrib il-valur lokatizzju reali tal-istess fond, liema valur huwa ahjar spjegat fir-rapport tal-Perit Andrew Okoh hawn esebita bhala Dokument `B`. dritt ta` proprjeta` kif protetta mill-Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni Ewropea. U billi din il-privazzjoni hija ferm izjed serja billi hemm diskriminazzjoni naxxenti mill-fatt biss li sidien ohra li ma krewx il- proprjeta` taghhom qabel is-sena 1995 ghandhom id-dritt li jirrifjutaw li jgeddu l-kuntratt lokatizju meta z-zmien patwit tal-kirja tigi fit-tmiem taghha, u jistghu anke jissoggettaw il-kunsens taghhom ghal kondizzjoni li l- kirja tizdied. U billi ghalhekk l-esponenti jhossu li fir-rigward taghhom qed jigi miksur l-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta` Malta kif ukoll l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea u l-Artikolu 14 tal-istess Konvenzjoni u dana billi huma b`mod diskriminatorju qeghdin jigu privati minghajr ma jinghataw kumpens gust mit-tgawdija tal-proprjeta` taghhom u U billi l-privazzjoni tal-proprjeta` tar-rikorrenti hija lezjoni tad- Ghaldaqstant l-esponenti jitolbu bir-rispett lil dina l-Onorabbli Qorti Bl-ispejjez. Rat id-dokumenti li kienu prezentati mar-rikors. joghgobha salv kull dikjarazzjoni xierqa u opportuna ohra :- Tiddikjara li qeghdin jigu vjolati d-drittijiet fondamentali tar- rikorrenti kif sanciti mill-Artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta` Malta u l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea (l-Ewwel Skeda tal- Kap. 319) u l-Artikolu 14 tal-istess Konvenzjoni ghar-ragunijiet fuq esposti u dawk li ser jirrizultaw waqt it-trattazzjoni ta` dan ir-rikors. Konsegwentement taghtihom dawk ir-rimedji kollha li jidhrulha xierqa u opportuni nkluz il-pussess lura tal-fond numru 49, Triq il-Kullegg Antik, Paola u kumpens xieraq ghall-okkupazzjoni tal-fond bi vjolazzjoni tad-drittijiet tar-rikorrenti. taqra hekk – Ir-rikorrenti qeghdin jallegaw ksur ta` l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni kif ukoll ta` l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropeja u tal-artikolu 14 tal-istess Konvenzjoni u dan billi huma b`mod diskriminatorju qed jigu privati minghajr ma jinghataw kumpens gust mit-tgawdija tal- proprjeta` taghhom. Illi in linea preliminari, ir-rikorrenti ma ezawrewx ir-rimedji ordinarji u ghaldaqstant din l-Onorabbli Qorti ghandha tiddeklina milli tezercita s- setgha kostituzzjonali taghha ai termini tal-artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni ta` Malta u ta` l-artikolu 4(2) tal-Konvenzjoni Ewropeja u dan peress li jekk ir- rikorrent qed isostni li l-ordni ta` rekwizizzjoni ma kinitx skont il-ligi huwa kellu l-mezzi biex jattakka l-legalita` ta` dik l-ordni a tempo vergine ; Rat ir-risposta li l-Avukat Generali pprezenta fit-12 ta` Lulju 2010 li Illi preliminarjament u minghajr pregudizzju ghas-suespost, ir- rikorrenti ghandhom igibu prova li huma ghandhom titolu ta` proprjeta` fuq il-fond in kwistjoni ; 3. Ebda ksur ta` l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni, ta` l-Ewwel Artikolu ta` l-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropeja u tal- Artikolu 14 tal-Konvenzjoni Ewropeja Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost u fil-mertu, it-talbiet tar- rikorrenti ghandhom jigu michuda peress li huma nfondati fil-fatt u fid-dritt stante li ma kien hemm l-ebda ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti hekk kif allegat minnhom. (A) Inapplikabilita` tal-Artikoli in kwistjoni Illi fl-ewwel lok, l-artikolu 37(1) tal-Kostituzzjoni mhux applikabbli ghall-kaz odjern stante li dan l-artikolu jitkellem dwar tehid forzuz ta` proprjeta` minghajr kumpens xieraq. Illi fil-vertenza odjerna ma kien hemm l-ebda tehid forzuz tal-proprjeta` u allura l-ewwel rekwizit sabiex tiskatta l- protezzjoni taht dan l-artikolu huwa monk ; Illi anki l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll huwa inapplikabbli ratione temporis in kwantu r-rikorrenti qed jorbtu l-azzjoni taghhom ma` allegata lezjoni li sehhet minhabba l-ordni ta` rekwizizzjoni fuq il-fond mertu tal-vertenza odjerna li sehhet fl-1957 filwaqt li de-rekwizizzjoni sehhet sena wara ; Illi in vista tal-fatt li l-ewwel artikolu tal-Ewwel Protokoll mhux applikabbli konsegwentement ma tista` tinsab ebda vjolazzjoni tal-artikolu 14 tal-Konvenzjoni li jrid ikun dejjem abbinat ma` artikolu tal-Konvenzjoni. Infatti l-Artikolu 14 tal-Konvenzjoni m`ghandux ezistenza separata izda jrid dejjem jigi ezaminat flimkien ma` disposizzjonijiet ohra tal-istess Konvenzjoni fil- Konvenzjoni (Airey v. Ireland, deciza fid-9 ta` Ottubru 1979 mill-Qorti ta` jiggarantixxu t-tgawdija tad-drittijiet u libertajiet kontemplati (B) Ebda ksur tal-Artikoli in kwistjoni Illi minghajr pregudizzjoni ghas-suespost m`hemm ebda lezjoni tal- artikoli 37 u ta` l-ewwel artikolu ta` l-Ewwel Protokoll. Inoltre b`referenza ghall-emendi ntrodotti fil-ligi permezz tal-Att X tal- 2009 ghandu jinghad li din il-ligi xorta ser tghin lir-rikorrent u dan b`diversi modi kemm ghal dak li jirrigwarda z-zieda fl-ammont tal-kera dovuta ; kemm ghal dak li jirrigwarda l-obbligi tal-inkwilin versu s-sid ; kif ukoll li l-fond in kwistjoni mhux ser jibqa` jintiret minn generazzjoni ghall-ohra u dan kif ser jigi spjegat ahjar waqt it-trattazzjoni tal-kawza. Illi inoltre m`hemm ebda lezjoni tal-artikolu 14 tal-Konvenzjoni u dan in vista li biex jinghad li hemm diskriminazzjoni jehtieg li jsir paragun bejn sitwazzjonijiet li huma simili. Illi inoltre, dwar l-Artikolu 14 tal-Konvenzjoni ma jista` jinstab ebda ksur tieghu u dan peress illi mhux kull "distinzjoni" necessarjament tammonta ghal "diskriminazzjoni" fis-sens tal-Artikolu 14 u dan kif gie ben osservat mill-Qorti Ewropea fil-kaz Spadea and Scalabrino v. Italy (deciz fit- 28 ta` Settembru 1995). F`dan il-kaz fis-sena 1995 dahlet fis-sehh ligi gdida fejn l-istitut tal- kera gie liberalizzat minn dakinhar `il quddiem. Ghal dan hemm raguni oggettiva li ghandha skop legittimu u li hija wkoll proporzjonata ghall-ghan li riedet tilhaq u cioe` l-akkomodazzjoni socjali sabiex hafna nies ma jispiccawx bla saqaf taht rashom. Salv eccezzjonijiet ulterjuri. Ghaldaqstant l-esponent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tichad ir-rikors tar-rikorrenti, bl-ispejjez kontra r-rikorrenti. Rat ir-risposta li l-intimati Williams u Raymond konjugi Pace Mascari pprezentaw fl-10 ta` Dicembru 2010 u li taqra hekk :– Fir-rikors taghhom ir-rikorrenti qeghdin jallegaw ksur tal-Artikolu 37 l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal- tal-Kostituzzjoni kif ukoll Konvenzjoni Ewropeja (l-Ewwel Skeda tal-Kap. 319) u tal-Artikolu 14 tal- istess Konvenzjoni u dan billi skont huma b`mod diskriminatorju qed jigu jinghataw pprivati mit-tgawdija tal-proprjeta` taghhom minghajr ma kumpens gust. Illi in linea preliminari, ir-rikorrenti ma ezawrewx ir-rimedji ordinarji u ghaldaqstant din l-Onorabbli Qorti ghandha tiddeklina milli tezercita s-setgha kostituzzjonali taghha ai termini tal-Artikolu 46(2) tal- Kostituzzjoni ta` Malta u tal-Artikolu 4(2) tal-Konvenzjoni Ewropeja u dan peress li jekk ir-rikorrent qed isostni li l-ordni ta` rekwizizzjoni ma kinitx skont il-ligi huwa kellu l-mezzi biex jattakka l-legalita` ta` dik l-ordni a tempo vergine, barra li l-ordni ta` rekwizizzjoni kienet giet irtirata ftit tax-xhur wara u ghalhekk l-ewwel talba hija perenta. Illi preliminarjament u minghajr pregudizzju ghas-suespost, ir- rikorrenti ghandhom igibu prova li huma ghandhom titolu ta` proprjeta` fuq il-fond mertu ta` din l-istanza. Illi, fit-tielet lok, l-insostenibilita` tar-rikors promotur, stante illi huwa bbazat fuq premessi inveritieri : partikolarment il-paragrafi 6 u 9 tar- rikors promotur, u dana peress illi l-kera ghandha tigi riveduta kull tliet snin skont il-Ligi u ulied l-esponenti ghandhom il-proprjeta` personali taghhom stante li wahda hija mizzewga u l-ohrajn huma gharajjes u ghandhom il- hsieb li jizzewgu dalwaqt, kif ukoll il-paragrafu 10 stante li l-awtur tar- rikorrenti l-Kaptan John Stanicich Sive Stanicic ma kienx jaccetta l-kera izda wara l-mewt tieghu l-werrieta tieghu u cioe` r-rikorrenti Ian Peter Stanicich Sive Stanicic u Elizabeth Everson minn jeddhom accettaw li jgeddu l-kirja u jircievu l-kera direttament minghand l-esponenti intimati u jaghtuhom id-debita ricevuta ghal kull hlas li ghamlu u kien sewwa sew wara li pprezentaw din il-kawza kostituzzjonali li m`accettawx li jgeddu l-kirja u jircievu l-kera u jilmentaw li mhumiex Illi wkoll l-insostenibilita` tar-rikors promotur stante illi la l- awtur tar-rikorrenti u lanqas ir-rikorrenti ma ezawrixxew ir-rimedji ordinarji lilhom spettanti, qabel ma giet esperita l-istanza odjerna u dana stante li la fir-rikors promotur qed jirrikonoxxu li hemm rabta kontrattwali, ta` Sid il- Kera u ta` Kerrejja bejniethom ir-rikorrenti setghu dejjem agixxew quddiem il- Bord kompetenti sabiex jitolbu awment fil-kera. Illi fil-mertu l-esponenti intimati ghandhom titolu validu fil-ligi kif ser jirrizulta mid-dokumentazzjoni li se jesebixxu waqt it-trattazzjoni ta` din il-kawza, titolu li hu estraneu ghar-rabta guridika ta` bejn ir-rikorrenti u l-intimat l-Avukat Generali u ghalhekk kull provvediment illi din l-Onorabbli Qorti joghgobha taghti ghandha tirrispetta t-titolu tal-esponenti intimati fuq il-fond de quo. Illi wkoll fil-mertu ma jistax jinghad illi d-drittijiet tar- rikorrenti gew b`xi mod lezi stante illi r-rikorrenti fl-ebda stadju ma gew spossessati mill-proprjeta` taghhom hlief li huma ghandhom biss godiment limitat tal-istess u dejjem, jekk iridu, jistghu jittrasferixxu lil terzi persuni l- proprjeta` ta` mertu ta` din l-istanza – u, kif ser jirrizulta mill-provi waqt it- trattazzjoni ta` din il-kawza, ir-rikorrenti kienu waslu sahansitra biex avvicinaw lill-esponenti intimati u dahlu f`negozjati biex iwittu t-triq ghal tali trasferiment. Ghaldaqstant l-esponenti intimati umilment jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha tichad it-talbiet maghmula permezz tar-rikors tar-rikorrenti, bl-ispejjez kollha kontra r-rikorrenti. Semghet ix-xiehda tar-rikorrent Ian Peter Stanicich Sive Stanicic fl-udjenzi tat-18 ta` Jannar 2011 u 10 ta` Mejju 2011, u rat id-dokumenti li kienu prezentati fl- udjenza tal-ahhar. Rat in-nota b`dokumenti li pprezenta l-Avukat Generali fit-12 ta` Semghet ix-xiehda ta` Carmen Brincat Brockdorff fl-udjenza tas-6 ta` Ottubru Salv eccezzjonijiet ulterjuri. Rat in-nota b`dokumenti li pprezentaw l-intimati Pace Mascari fl-udjenza Rat ir-relazzjoni li l-perit tekniku pprezenta fil-25 ta` Settembru 2012 tas-6 ta` Frar 2012. intimata Sylvana Pace Mascari fl-udjenza tas-26 ta` April 2012. Semghet ix-xiehda tal-Perit Andrew Okoh u tal-intimat Raymond Pace Mascari fl-udjenza tat-28 ta` Gunju 2012 u rat id-dokument li kien prezentat fl-istess udjenza. Rat id-digriet taghha moghti fl-istess udjenza fejn innominat lill-Perit Alan Godfrey bhala perit tekniku sabiex wara li jara l-atti tal-kawza, wara li jikseb minghand il-partijiet kull prova li jqis necessarja sabiex jesplta l- inkariku tieghu, u wara li jaccedi fuq il-post, jistma l-valur lokatizju tal-fond in kwistjoni ghal kull sena mill-1987 `il quddiem. u halef fl-udjenza tat-23 ta` Ottubru 2012. Jannar 2013. partijiet fl-udjenza tat-2 ta` Mejju 2013. ghas-sentenza. Rat is-sentenza li tat fl-udjenza tal-31 ta` Lulju 2014 fejn, filwaqt illi cahdet it-tieni eccezzjoni tal-intimat Avukat Generali u t- tieni eccezzjoni tal-intimati konjugi Griscti, bl-ispejjez kontra l- intimati, u filwaqt illi laqghet l-ewwel eccezzjoni tal-intimat Avukat Generali u l-ewwel eccezzjoni tal-intimati konjugi Griscti, bl-ispejjez Rat id-digriet taghha moghti fl-istess udjenza fejn halliet il-kawza Semghet ix-xiehda in eskussjoni tal-perit tekniku fl-udjenza tal-31 ta` Semghet is-sottomissjonijiet tal-ahhar li ghamlu d-difensuri tal- Rat in-noti ta` osservazzjonijiet. Rat id-dokumenti li kienu prezentati flimkien mar-risposta tar- Rat illi din is-sentenza kienet appellata mill-intimati, u sar wkoll Rat illi l-kawza kienet appuntata quddiem din il-Qorti ghall-udjenza kontra r-rikorrenti, ghaddiet biex tehles lill-intimati kollha milli jibqghu aktar fil-kawza, spejjez kontra r-rikorrenti. appell incidentali mill-intimat Avukat Generali. rikorrenti ghall-appell incidentali. Rat is-sentenza li tat il-Qorti tal-Appell fis-27 ta` Marzu 2015 fejn laqghet l-appell principali, irrevokat s-sentenza appellata, ordnat li l-atti jigu rimessi lil din il-Qorti sabiex tittratta u tiddeciedi dwar it-talbiet tar-rikorrenti, u cahdet l-appell incidentali. Ordnat illi l-ispejjez tal-ewwel istanza ghandhom jibqghu bla taxxa filwaqt li dawk tal-appell incidentali ghandhom ikunu a karigu tal-Avukat Generali. tat-23 ta` April 2015. bil-fomm. sentenza. Ir-rikorrent Ian Peter Stanicich Sive Stanicic ikkonferma l-kontenut tar-rikors promotur. Il-fond mertu ta` din il-kawza huwa proprjeta` tieghu u tar- rikorrenti l-ohra u cioe` ohtu Elizabeth Calafato. Il-fond kien gie rekwizizzjonat fis-snin hamsin. Ipprezenta l-istima tal-valur lokatizju tal-fond ghaz-zmien ta` bejn id-19 ta` Awissu 1987 u l-31 ta` Dicembru 2009 (Dok IPE 1) li ghamel il-Perit Andrew Okoh. Rat illi fl-udjenza tat-2 ta` Gunju 2015 saru sottomissjonijiet tal-ahhar Rat id-digriet li tat fl-istess udjenza fejn halliet il-kawza ghas- Il-provi fil-qosor Fil-kontroezami, meta mistoqsi jekk kienx hemm ftehim bejn missieru u t-Tabib Kew, ix-xhud wiegeb li dak iz-zmien missieru ma kellux alternattiva u kellu jirrikonoxxi lit-Tabib Kew ta` bilfors. Mistoqsi jekk kienux gabru l-kirjiet li kienu gew depozitati l-Qorti, ix-xhud wiegeb li safejn jaf hu ma kienux ingabru kirja. Ikkonferma li din tal-lum kienet l-ewwel kawza li saret dwar il-fond in kwistjoni. Ikkonferma wkoll ir- ricevuti tal-kera Dok. Carmen Brincat Brockdorff mill-Awtorita tad-Djar xehdet illi fir-rigward tal- fond 49, Old College Street, Paola, kienu hargu zewg requisition orders : l- ewwel wahda fis-7 ta` Jannar 1957 (Dok CA1) ; u ohra fit-18 ta` Jannar 1957 (Dok CA2). Ordni minnhom harget fuq Capt. G. Ellis li kien s-sid tal-fond ; u l-ohra harget fuq Capt. Fil-file jirrizulta li kien hemm rikors u digriet mill-Qorti fejn Arthur Kew wara sentenza tal-5 ta` Frar 1957 (Dok CA3) kien inghata zmien xahrejn biex jizgombra mill-Medical Quarters tal-Isptar tal-Lazarett. Ghalhekk is- Segretarju tad-Djar kien alloka lil Arthur Kew il-fond in kwistjoni ; sar ftehim ta` kera fit-13 ta` Jannar 1958 (Dok CA4). Skond il-ftehim, l-inkwilin kellu jhallas lil sid il-kera. Billi sar dan il-ftehim, l-ordni ta` rekwizizzjoni kienet irtirata fid-29 ta` Lulju 1958 (Dok CA5). L-intimata Sylvana Pace Mascari xehdet illi Arthur Kew kien missierha – illum mejjet. Huwa kien l-inkwilin tal-fond 49, Triq il-Kullegg l- Antik, Paola. Il-kirja tal-fond ghaddiet fuqha ghaliex kienet toqghod mal- genituri taghha kemm qabel kif ukoll wara li z-zwieg taghha. Meta miet missierha, hija kienet residenti fil-fond in kwistjoni. Minn ricerka, saret taf li missierha ghall-ewwel kien jikri fond il-Hamrun. Meta nhatar Port Medical Officer, il-Gvern baghtu jispecjalizza barra minn Malta fil-kura u prevenzjoni tal-mard infettiv. Meta rega` lura Malta, kien trasferit l-Isptar Lazzarett. Billi d-dar tieghu kienet giet rekwizizzjonata, hu u l-familja kellhom joqghodu fil-living quarters tal-Isptar Lazarrett. kien infurmat li ma kienx sejjer jibqa` hemm u ghalhekk kien ordnat ihalli l- Billi missierha ma kellux mezzi finanzjari u kellu familja ta` alloka l-fond in kwistjoni lil missierha. John Stanicich Sive Stanicic, kif jidher mill-ewwel ricevuta tal-kera datata 19 ta` Frar 1958. kera fil-bidu kienet ta` £15.5 u wara kienet giet riveduta u ziedet ghal Lm 100 fis-sena. Il-kera kienet gholiet fid-9 ta` Mejju 1980. hemm l-ebda diffikulta` sabiex sid il-kera u missierha jiftehmu dwar revizjoni tal-kera, kif jidher ukoll mill-ittra datata 7 ta` Marzu 1980 (Dok SG9). Tixhed illi missierha miet fil-14 ta` Marzu 1998. Meta wasal iz-zmien ghall-hlas tal-kera, hija baghtet cheque u ktieb gdid tal-kera, izda dawn gew ritornati lilha kif jidher minn ittra registrata datata 30 ta` Mejju 1998. Wara baghtet ittra ohra sabiex tara jekk l-kera kenitx sejra tigi accettata. Billi l- kera kienet rifjutata, iddepozitat il-kera l-Qorti. Stqarret illi fis-17 ta` Awissu 2004, ir-rikorrent u ibnu marru fil-fond in kwistjoni, li huwa r-residenza taghha u ta` zewgha, u waqt dik il-laqgha, ir-rikorrent qalilhom sabiex ma jkomplux jiddepozitaw l-kera l-Qorti u sabiex minn dakinhar jibdew jibghatu l-kera fl-indirizz tieghu. Ellis kien ghadu haj u ghalhekk Ian Peter Stanicich Sive Stanicic kien qed jitkellem ghan-nom tieghu. Dakinhar staqsewhom jekk kienux lesti li johorgu mid-dar jekk jintlahaq ftehim. Xahar wara jigifieri fit-22 ta` Settembru 2004, saret laqgha fir-residenza tar-rikorrent, u huma u cioe` hi u zewgha qalulu li kienu lesti jikkunsidraw li johorgu mill-fond jekk ikun hemm ftehim. Kien hemm zmien bejn it-13 ta` Awissu 2007 u t-2 ta` Marzu 2010, fejn kienu mitluba jipproponu ammont bhala kumpens sabiex johorgu mill-fond, izda ma sar l- ebda ftehim. Kompliet tghid illi l-kera baqghet tigi accettata mit-8 ta` Novembru 2004 sas-7 ta` Mejju 2010 – Dok. Imbaghad f`Awissu 2010, ircevew ittra mis-sid li ma kienx se jaccetta aktar il-kera ghaliex kienet saret din il-kawza u ghalhekk regghu bdew jiddepozitaw l-kera l-Qorti. Stqarret illi hi u zewgha ghandhom tlett itfal : tnejn minnhom huma mizzewgin u ghandhom id-dar taghhom ; it-tifla l-ohra se tizzewweg u sejra toqghod band`ohra. Fil-kontroezami, ix-xhud stqarret illi hi u zewgha jahdmu t-tnejn. Huma kienu qalu lis-sid li kienu lesti li johorgu jekk isibilhom post adegwat fejn imorru joqghodu. B`post adegwat riedet tfisser post fejn ikunu f`qaghda li jpoggu l-affarijiet taghhom. tal-process. Jistqarr li ma jiftakarx jekk kienx dahal fil-post biex ihejji r- rapport, ghalkemm sostna li kien jaf il-post. Mistoqsi jekk kienx ghamel kuntatt mal-intimati Pace Mascari, ix-xhud wiegeb fin-negattiv. deskrizzjoni tal-fond mill-aerial photos. Kien jaf li l-fond ghandu zewg sulari Raymond Pace Mascari kkonferma li l-ewwel darba li ra lill-Perit Okoh u patio fuq wara. Huwa bbaza l-istima tieghu fuq ir-ritratti, wara li ha kont tal-posizzjoni tal-post u l-valur fis-suq. Dwar il-valur fis-suq, ikkonsulta xi agenziji tar-"real estate". kien meta mar jixhed fil-kawza tal-lum. Perit Alan Godfrey kien mahtur mill-Qorti sabiex jaghmel stima tal- valur lokatizzju tal-fond mill-1987 sal-lum. Il-konkluzjonijiet tieghu huma ndikati fir-rapport li pprezenta lill-Qorti. Is-sottomissjonijiet bil-miktub 1) Dwar it-titolu, ir-rikorrenti pprezentaw prova dokumentarja tal- kuntratti. Prova ohra kienet il-fatt illi l-intimati Pace Mascari dejjem hallsu l-kera lir-rikorrenti u lill-awtur taghhom. Dwar l-allegat ksur tad-dritt ta` proprjeta kif tutelat mill-Konvenzjoni, ir-rikorrenti jirreferu ghas-sentenzi tal-Qorti ta` Ħal Kirkop fil-kawzi "Ghigo vs Malta" (Application No. 31122/05) u "Amato Gauci vs Malta" (App No 47045/06). Isostnu li huma qeghdin isofri vjolazzjoni kull sena ghaliex ghalkemm il-kuntratt ta` kera jiskadi kull sena, huma kienu obbligati bil-ligi stess li jgeddu l-kirja. Skond l-Art 3 tal-Kap 69, meta l-lokazzjoni taghlaq, tinholoq rabta gdida ope legis. Din hija sitwazzjoni li kienet ilha sejra ghal hamsin sena. Kif inhi l-ligi fil-prezent, ir-rikorrenti ma jistghux igeghlu lill- intimati sabiex jaccettaw awment tal-kera. Dan jirrisolvi ruhu fi privazzjoni tal-fond minghajr kumpens xieraq. Dwar l-allegata vjolazzjoni tad-dritt ta` proprjeta kif tutelat mill- Kostituzzjoni, dan ghandu fondi jigi applikat anke rekwizizzjonati ghaliex il-gurisprudenza taghna estendiet l-applikazzjoni ta` l-Art 37 ghal dak li jissejjah `constructive expropriation`. Saret riferenza ghas-sentenza fil-kawza "Mintoff vs Prim Ministru" tat-30 ta` April 1996. F`sitwazzjoni analoga, fejn si trattava ta` l-applikazzjoni tal-Art 12(4) tal- Kap 158, kien deciz illi l-konverzjoni ta` cens temporanju ghal kera seta` "Galea jammonta ghal esproprju. Saret riferenza ghas-sentenza fir-rigward ta` l-eccezzjoni Testaferrata et vs Il-Prim Ministru et" li marret dezerta fil-Qorti Kostituzzjonali fis-16 ta` Ottobru 2006 u "Vassallo vs Dalli" li kienet deciza minn din il-Qorti fit-30 ta` Ottobru 2008. Isostnu li huma pprivati mill-uzu jew tal-inqas minn kumpens effettiv. Fil-kaz tal-lum, l-esproprju qieghed isir ope legis u cioe` bl-Art 3 tal-Kap 69. Ghalhekk, fil-fehma tar-rikorrenti, dik id-disposizzjoni tikser id-drittijiet taghhom. Dwar l-allegata vjolazzjoni tad-dritt kontra d-diskriminazzjoni, ir- rikorrenti jirrilevaw illi effett tal-Art 3 tal-Kap 69 huma qeghdin isofru diskriminazzjoni ghaliex qeghdin ikunu kostretti jgeddu kirja li tkun ghalqet. Anke bl-Att X tal-2009, inholqot diskriminazzjoni billi l-ligi mponiet kera minima ta` €185. Dwar l-akkwiexxenza, ir-rikorrenti jsostnu li bil-fatt li huma accettaw il-hlas tal-kera ma jfissirx li kienu qeghdin jaccettaw ukoll il-vjolazzjoni kommessa fil-konfront taghhom. ir- tan-non-ezawriment rikorrenti rrimarkaw illi l-awment fil-kera li l-ligi ordinarja fil-kaz taghhom tippermetti ma tistax tkun ta` aktar minn 40% tal-kera gusta li biha l-fond seta` jinkera qabel l-4 ta` Awissu 1914. 2) Dwar it-titolu, l-Avukat Generali jikkontendi li r-rikorrenti ghandhom juru li ghandhom titolu originali. Fuq l-iskorta tad-dokumenti li pprezentaw, ir-rikorrenti ma ressqu l-ebda kuntratt li juri kif tnissel l-allegat titolu taghhom ; fil-fatt kull ma kienet prezentata kienet nota ta` insinwa. din in-nota, in-numru tal-fond hemm deskritt huwa divers minn ta` dak in kwistjoni. Skond l-Avukat Generali, din il-Qorti ghandha tiddeklina milli tezercita s-setghat kostituzzjonali taghha ghaliex l-awtur tar-rikorrenti, a tempo vergine, setghu ghamlu uzu mir-rimedji ordinarji li taghtihom il-ligi stess sabiex ma jidhlux f`obbligazzjoni ex contractu ma` Arthur Kew. Saret riferenza ghas-sentenzi "Attard et vs Policy Manager tal-Malta fit-30 ta` Settembru 2010 u "Camilleri vs Registratur taz-Zwigijiet" deciza fis-6 ta` April 2009. Fil-kawza tal-lum, l- ordni ta` rekwizizzjoni hareg fit-18 ta` Jannar 1957 abbazi tal-Att II tal-1949. Dak l-ordni seta` jinhareg a tenur tal-Art 3 tal-Att fl-interess pubbliku jew biex jigi assikurat tqassim xieraq ta` djar ta` abitazzjoni. Bhala fatt, ir- rikorrenti jew l-awtur taghhom ma kienux mgieghla li jirrikonoxxu lil Arthur Kew bhala inkwilin. Hekk huwa l-kaz ghaliex il-Gvern ma kienx ipprezenta ittra ufficjali a tenur tal-Art 8(1) sabiex jobbliga lill-awtur tar- rikorrenti halli jirrikonoxxi lil Arthur Kew bhala inkwilin. Dak tal-lum mhux kaz fejn is-sid ma kellu ghazla ohra kif implika r-rikorrent fix-xiehda tieghu. Jekk is-sid ma riedx jirrikonoxxi, huwa kellu kull dritt li jipprevalixxi ruhu minn dak li jipprovdi l-Art 8(2), u fi zmien tletin (30) jum jipprezenta rikors quddiem il-Prim Awla tal-Qorti Civili fejn jitlob awtorizazzjoni biex ma joqghodx ghat-talba li jirrikonoxxi lill-inkwilin. Skond l-Avukat Generali hemm ukoll kwistjoni ta` inapplikabilita` rationae temporis tal-Konvenzjoni fil-konfront tal-ordni ta` rekwizizzjoni, u a tenur tal-Art 7 tal-Kapitolu 319. Ir-rikorrenti ma jistghux jikkontendu li qeghdin isofru l-konsegwenzi ta` ordni ta` rekwizizzjoni li thassar fid-29 ta` Lulju 1958. Saret riferenza ghas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-17 ta` Ottubru 2007 fil-kawza "Barbara et vs Onor Prim` Ministru". tar-rikorrenti ghazel volontarjament li jidhol fi ftehim ta` kera ma` Arthur Kew. In segwitu sar ftehim gdid li bih kien hemm awment fil-kera. Kien hemm ukoll accettazzjoni tal-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tal-Kap 69. Ir-rikorrenti ma jistghux issa wara tletin (30) sena jilmentaw minn vjolazzjoni tad- drittijiet fundamentali taghhom, wara ghazla hielsa li ghamel missierhom. Saret riferenza ghas-sentenza "Emanuel Said Limited vs Zammit et" deciza mill-Qorti Kosituzzjonali fil-5 ta` Lulju 2011 u "Cassar et vs Il-Prim Ministru" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fit-22 ta` Frar 2012. Dwar l-allegat ksur tal-Art 37 tal-Kostituzzjoni, l-Avukat Generali jikkontendi li dik id-disposizzjoni mhijiex applikabbli ghaliex fil-kawza tal- lum ma kienx hemm tehid ta` proprjeta izda semmai kien hemm kontroll fl- uzu tal-proprjeta. Hemm pacifiku illi sabiex ikun hemm lezjoni skond l-Art 37 iridu jissussistu tlett elementi : i) it-tehid forzuz tal-proprjeta ; ii) il- kumpens offrut ma jkunx xieraq u iii) il-mankanza ta` access lill-Qorti. riferenza ghas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-26 ta` Mejju 2006 fil- mill-Qorti Kostituzzjonali fit-30 ta` Novembru 2001. Fil-kaz tal-lum, ghalkemm l-fond de quo huwa soggett ghal kirja, ir-rikorrenti baqghu s- sidien u ghalhekk ma jistghux jghidu li l-proprjeta ttiehdet minnhom. L-Art 37 japplika biss meta jkun hemm tehid totali tal-proprjeta u mhux meta jkun hemm indhil, kontroll jew limitazzjoni – ara "Lay Lay Co Ltd vs L- Fejn si tratta tal-Art 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni, kien Awtorita ta` Malta dwar l-Ambjent et" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fil-25 ta` Frar 2011 ; "Bugeja et vs Avukat Generali" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fis-7 ta` Dicembru 2009 ; u "Gina Albako vs l-Onorevoli Prim Ministru et" deciza mill-Prim`Awla tal-Qorti Civili (Gurisdizzjoni Kostituzzjonali) fil-11 ta` Ottobru 2011. ritenut fis-sentenza "Vella et vs Kummissarju tal-Pulizija et" deciza mill- Qorti Kostituzzjonali fil-24 ta` Settembru 2009 illi jissussistu tlett regoli distinti :– i) li hemm enuncjazzjoni generali li kulhadd ghandu jirrispetta d- dritt ta` proprjeta ta` haddiehor ; ii) l-privazzjoni tal-proprjeta ghandha ssir taht kundizzjonijiet ben definiti ; u iii) l-Istat ghandu l-poter jew id-dritt li jirregola l-uzu tal-beni in konformita mal-interess generali. Saret riferenza ghas-sentenza tal-Qorti ta` Ħal Kirkop tad-19 ta` Gunju 2006 fil-kawza "Hutten-Czapska vs Poland". Hemm kienu enuncjati tlett elementi li jridu jkunu prezenti sabiex titqies permissibbli l-interferenza tal-Istat :- i) li l- mizura li jiehu l-Istat saret f`qafas legali ; ii) li l-iskop tal-mizura kien ghal skop legittimu u iii) li din l-mizura zammet bilanc gust u proporzjonat bejn l- iskop socjali u l-htiega li jigu rispettati d-drittijiet fundamentali tas-sidien. Dwar l-ewwel element, il-mizuri li hemm sabiex jipprotegu l-inkwilinat jemergu mill-ligi u ghalhekk l-element tal-legalita` huwa sodisfatt. Dwar it- tieni element, saret riferenza ghas-sentenzi "Strickland noe vs Onorevoli Prim Ministru et" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fil-14 ta` Lulju 2008 ; "James and Others vs United Kingdom" deciza mill-Qorti ta` Ħal Kirkop fil-21 ta` Frar 1986 ; "Mellacher et vs Austria" deciza mill-Qorti ta` Ħal Kirkop fid-19 ta` Dicembru 1989 ; "Sanchez u Lonnroth vs Sweden" deciza mill-Qorti ta` Ħal Kirkop fid-29 ta` Gunju 1982 ; "Zammit vs Malta" deciza mill-Qorti ta` L-Imdina fit-12 ta` Jannar 1991 u "Edwards vs Malta" deciza mill-Qorti ta` Ħal Kirkop fil-24 ta` Ottobru 2006. Bil-principji li hargu minn din il-gurisprudenza, jirrizulta li d-disposizzjonijiet kemm tal-Kap 69 kif ukoll l-emendi ghal-ligi tal-kera hekk kif inseriti fil-Kap 16 kienu kollha ntizi sabiex ikun hemm provvista u tqassim xieraq ta` akkomodazzjoni ghal min hu nieqes minnha ghal ragunijiet finanzjarji u socjali. Ghalhekk id- disposizzjonijiet jissoddisfaw it-tieni element. Dwar it-tielet element, dak li jrid tal-kera, il-kera tista` toghla gradwalment ; inoltre l-protezzjoni li ghandhom l-intimati Griscti hija ghaz-zmien li jibqghu jghixu huma fil-fond. l-element tal-bilanc u proporzjonalita`. Dwar il-kumpens pretiz mir-rikorrenti, l-Avukat Generali jirrimarka li ta` natura kostituzzjonali mhuwiex ikun determinat huwa ir-rikorrenti jekk Akkomodazzjoni Socjali et" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fis-17 ta` Dicembru 2010 ; u "Gatt et vs Avukat Generali et" deciza fil-5 ta` Lulju 2011). Skond l-Avukat Generali, ir-rikorrenti naqsu milli jippruvaw li garrbu zvantagg ekonomiku bil-kera tal-post – "Schembri et vs Zahra noe" deciza mill-Qorti ta` l-Appell fit-28 ta` Settembru 2012. Dwar l-allegata vjolazzjoni tal-Art 14 tal-Konvenzjoni, fil-kaz tal-lum ma giet allegata l-ebda diskriminazzjoni ghal raguni ta` status – "Bianchi et vs Avukat Generali et" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fil-24 ta` Gunju 2011 ; "Woollard, D'alfonso Sacco Decelis u Felice Seychell vs Denmark" deciza mill- Qorti ta` Ħal Kirkop fis-6 ta` Dicembru 1976 u "Brincat Vassallo and Others vs United Kingdom" deciza mill-Qorti ta` Ħal Kirkop fis-16 ta` Marzu 2010. Inoltre l-prova tad-diskriminazzjoni li jrid jaghmel ir-rikorrent huwa tat- trattament tieghu zvantaggjat ma` haddiehor ("Galea noe vs Il- Kummissarju tal-Pulizija" deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fil-22 ta` Jannar 1990). Ir-rikorrenti qeghdin jilmentaw li qed isofru diskriminazzjoni ghaliex il-kirjiet maghmula qabel is-sena 1995 huma protetti, filwaqt li dawk maghmula wara s-sena 1995, mhumiex. Ghar-rigward tat-titolu, skond ir-rikorrenti, kien il-Gvern stess li rrikonoxxa lill-awtur taghhom bhala s-sid u kien hu li beda jircievi l-kera Ghalkemm seta` kien hemm interess pubbliku meta hareg l-ordni ta` rekwizizzjoni, issa sittin (60) sena wara ma jistax jinghad li ghadu jissussisti l-interess pubbliku. Ghalhekk ir-rikorrenti qeghdin jitolbu l-hlas ta` Dan il-kumpens qed ikun reklamat kemm mill-intimati Griscti ghaliex huma qeghdin igawdu l-fond u kif ukoll mill-Gvern ghaliex bl-emendi Is-sottomissjonijiet bil-fomm ghal-ligi tal-kera tal-2010 is-sitwazzjoni taghhom ma nbidlitx ghall-ahjar b`mod effettiv. Dwar ir-rimedji ordinarji, ir-rikorrenti jirrimarkaw illi meta inhareg l- ordni ta` rekwizizzjoni ma jidhirx li kien hemm l-estremi biex din tigi attakkata u allura l-awtur tar-rikorrent kellu jaccettaha. Il-principju fondamentali huwa li r-rimedju ordinarju irid ikun wiehed xieraq u effettiv u mhux biss rimedju teoriku. 2) sottomissjonijiet tieghu bil-miktub. L-Avukat Generali sostna l-posizzjoni li kien ha meta ressaq is- Tnejn kienu t-talbiet tar-rikorrenti lill-Qorti :- Tiddikjara li qeghdin jigu vjolati d-drittijiet fondamentali tar- rikorrenti kif sanciti mill-Artikoli 37 tal-Kostituzzjoni ta` Malta u l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea (l-Ewwel Skeda tal- Kap. 319) u l-Artikolu 14 tal-istess Konvenzjoni ghar-ragunijiet fuq esposti u dawk li ser jirrizultaw waqt it-trattazzjoni ta` dan ir-rikors. Konsegwentement taghtihom dawk ir-rimedji kollha li jidhrulha xierqa u opportuni nkluz il-pussess lura tal-fond numru 49, Triq il-Kullegg Antik, Paola u kumpens xieraq ghall-okkupazzjoni tal-fond bi vjolazzjoni tad-drittijiet tar-rikorrenti. Il-Qorti tirrileva li ghalkemm fin-nota ta` sottomissjonijiet taghhom, ir-rikorrenti jaghmlu diversi konsiderazzjonijiet dwar l-Art 3 tal-Kap 69, u anke dwar l-emendi ghall-Kap 16 fejn si tratta ta` kirja, fir-rikors promotur, l-istess rikorrenti ma ressqu l-ebda talba sabiex il-Qorti tiddikjara li d- disposizzjonijiet li ccitaw mill-Kap 69 u mill-Kap 16 kienu lesivi ghad- drittijiet fondamentali taghhom. Il-Qorti hija tal-fehma illi bil-fatt li z-zewg talbiet tar-rikorrenti kienu preceduti mill-kliem salv kull dikjarazzjoni xierqa u opportuna ohra ma jfissirx li hija tista` tiddikjara ex officio d-disposizzjonijiet tal-ligi citati mir- rikorrenti fin-nota ta` sottomissjonijiet taghhom bhala lesivi tad-drittijiet fondamentali taghhom kif tutelati mill-Art 37 tal-Kostituzzjoni u mill-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni meta r-rikorrenti ma ressqu l- ebda talba ad hoc diretta lejn dawk id-disposizzjonijiet. Ghalhekk il-Qorti mhijiex sejra taghti konsiderazzjoni lis-sottomissjonijiet li ghamlu r- rikorrenti dwar il-Kap 69 u dwar l-emendi li dahlu b`effett tal-Att X tal-2009. L-allegata inapplikabilita` ratione temporis tal-Art 1 Prot 1 Bhala parti mit-tielet eccezzjoni, l-Avukat Generali qieghed jikkontendi illi skond l-Art 7 tal-Kap 319, ir-rikorrenti ma jistghux jinvokaw ksur tal-Art 1 Prot 1 tal-Konvenzjoni, u jaghtu bidu ghal dan il-procediment, billi l-ordni ta` rekwizizzjoni harget fl-1957 u tnehhiet fl-1958. L-Art 7 tal-Kap 319 jaqra :- Ebda ksur tal-Artikoli 2 sa 18 (inkluzi) tal-Konvenzjoni jew tal-Artikoli 1 sa 3 (inkluzi) tal-Ewwel Protokoll li jsir qabel it-30 ta` April 1987 jew tal- Artikoli 1 sa 4 (inkluzi) tar-Raba Protokoll, l-Artikoli 1 u 2 tas-Sitt Protokoll jew tal-Artikoli 1 sa 5 (inkluzi) tas-Seba Protokoll li jsir qabel l-1 ta` April 2002, ma ghandu jaghti lok ghal xi azzjoni taht l-artikolu 4. Fin-nota ta` osservazzjonijiet tieghu, l-Avukat Generali jirreferi ghas- sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-17 ta` Ottubru 2007 fil-kawza "Perit Joseph Barbara et vs Onorevoli Prim Ministru". Dwar l-Art 7 tal-Kap 319, fis-sentenza inghad hekk :– Din id-disposizzjoni hi l-mod kif il-legislatur Malti fisser in-non- retroattivita` tal-Konvenzjoni fl-ambitu tal-ligi domestika. Il-portata ta` din id-disposizzjoni hi cara : anke jekk kien hemm vjolazzjoni tal-Konvenzjoni Ewropea pero` b`mod li tali vjolazzjoni sehhet qabel it-30 ta` April, 1987, tali vjolazzjoni ma taghtix lok ghal azzjoni taht il-Kap. Fil-prattika dan ifisser li jekk dak li qed jigi allegat jammonta ghal ksur li sehh qabel l- imsemmija data, din il-Qorti m`ghandhiex tiehu konjizzjoni tieghu fid-dawl tal-imsemmija Konvenzjoni izda ghandha, se mai, tiehu konjizzjoni tal-fatt de quo fid-dawl biss tal-artikoli tal-Kostituzzjoni li gew invokati. Fis-sentenza li tat fil-5 ta` April 2011 fil-kaz ta` "Gera de Petri l-ECHR esprimiet ruhha Fin-nota ta` osservazzjonijiet taghhom, ir-rikorrenti rrilevaw hekk :- … il-vjolazzjoni hija wahda li ssehh kull sena. L-esponenti llimitaw ruhhom ghalhekk, anke ghal finijiet ta` pratticita` sabiex jitolbu rimedju mill- vjolazzjoni sa mis-sena 1987, data meta dahlet fis-sehh il-Konvenzjoni f`Malta. Jigi rilevat ukoll li l-gurisprudenza tal-Qorti Ewropeja sabet vjolazzjoni ghalkemm il-fatti li kienu taw bidu ghall-istregwa ta` vjolazzjoni kienu sehhew qabel is-sena 1987. Il-fatti li dwarhom qed jilmentaw ir-rikorrenti huma :- i) li l-fond de quo kien rekwisizzjonat fis-7 ta` Jannar 1957 ; li r-rikorrenti qatt ma taw il-kunsens hieles taghhom sabiex il- fond jinkera fl-1958 ; li r-rikorrenti m`ghandhom tama reali u konkreta li jiehdu lura l-pussess tal-fond ; li effettivament kienu mcahhda mit-tgawdija tal-proprjeta` Fatt iehor rilevanti huwa li r-rekwizizzjoni tnehhiet minn fuq il-fond Din il-Qorti mhijiex tikkondividi l-fehma tal-Avukat Generali li l-Art 1 Prot 1 mhuwiex applikabbli ratione temporis. Fis-sentenza taghha tad-9 ta` April 1999 fil-kawza "Pawlu Cachia vs Avukat Generali" il-Qorti Kostituzzjonali osservat illi :- att ta` tehid jew esproprijazzjoni li bih wiehed jigi pprivat mill- proprjeta tieghu huwa att istantanju, u mbaghad in-nuqqas tat-tgawdija pacifika minn persuna tal-possedimenti taghha (l-ewwel sentenza tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll) jista` jkun ta` natura permanenti. Huwa ghalhekk koncepibbli illi f`dan il-kaz jista` jkun hemm vjolazzjoni tal-ewwel parti tal- Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll u li din l-vjolazzjoni grat kemm qabel u li baqghet isehh wara t-30 ta` April 1987. Fl-isfond tal-premess, u wara li kkostatat dak li jghid l-Art 7 tal-Kap 319, dak li tghid il-gurisprudenza bid-diversi sfumaturi taghha, kif ukoll wara li tqis iz-zmien ta` ratifika u ta` adezjoni tal-Istat Malti ghall- Konvenzjoni, din il-Qorti ma tistax tasal ghall-konvinciment morali li jwassalha sabiex teskludi a priori vjolazzjoni skond l-Art 1 Prot 1 tal- Konvenzjoni, anke ghaz-zmien li jipprecedi s-sena 1987. Ghalhekk dak eccepit mill-Avukat Generali illi ma jistax jigi applikat l-Art 1 Prot 1 tal-Konvenzjoni qieghed jigi respint. L-ewwel talba Ir-rikorrenti jsostnu li garrbu ksur tal-Art 37 tal-Kostituzzjoni ta` Malta fejn jinghad :– (1) Ebda proprjetà ta` kull xorta li tkun ma ghandu jittiehed pussess taghha b`mod obbligatorju, u ebda nteress fi jew dritt fuq proprjetà ta` kull xorta li tkun ma ghandu jiġi miksub b`mod obbligatorju, hlief meta hemm disposizzjoni ta` liġi applikabbli ghal dak it-tehid ta` pussess jew akkwist - (a) ghall-hlas ta` kumpens xieraq ; li tiżgura lil kull persuna li tippretendi dak il-kumpens dritt ta` aċċess lil qorti jew tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b`liġi sabiex jiġi deċiż l-interess taghha fi jew dritt fuq il-proprjetà u l-ammont ta` kull kumpens li ghalih tista` tkun intitolata, u sabiex tikseb hlas ta` dak il- kumpens ; u (ċ) li tiżgura lil kull parti fi proċeduri f`dik il-qorti jew tribunal dwar pretensjoni bhal dik dritt ta` appell mid- deċiżjoni taghha lill-Qorti tal- Appell f`Malta : Iżda f`każijiet speċjali l-Parlament jista`, jekk hekk jidhirlu xieraq li jaghmel fl-interess nazzjonali, b`liġi jistabbilixxi l-kriterji li ghandhom jitharsu, maghduda l-fatturi u ċ-ċirkostanzi l-ohra li ghandhom jitqiesu, biex jiġi stabbilit il-kumpens li ghandu jithallas dwar proprjetà li jittiehed pussess taghha jew li tiġi akkwistata b`mod obbligatorju; u f`kull każ bhal dak il- kumpens ghandu jiġi iffissat u ghandu jithallas skont hekk. Ir-rikorrenti jsostnu li kien hemm ukoll vjolazzjoni tal-Art 1 Prot 1 tal-Konvenzjoni li jghid :– Kull persuna naturali jew persuna morali ghandha dritt ghat-tgawdija pacifika tal-possedimenti taghha. Hadd ma ghandu jigi privat mill- possedimenti tieghu hlief fl-interess pubbliku u bla hsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-ligi u bil-principji generali tal-ligi internazzjonali. Izda d- disposizzjonijiet ta` qabel ma ghandhom b`ebda mod inaqqsu d-dritt ta` Stat li jwettaq dawk il-ligijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-uzu ta` proprjetà skond l-interess generali jew biex jizgura l-hlas ta` taxxi jew kontribuzzjonijiet ohra jew pieni. Ir-regoli illi jiddelineaw l-accertament ta` lezjoni o meno tal- Art 37 tal-Kostituzzjoni huma simili hafna ghall-konsiderazzjonijiet illi taghmel l-ECHR fil-kwadru tal-Art 1 Prot 1 tal-Konvenzjoni. Skond il-gurisprudenza konsolidata tal-ECHR, din id-disposizzjoni tikkomprendi tliet regoli distinti – Tlieta huma l-kondizzjonijiet li jridu jigu sodisfatti sabiex jista` jinghad li hemm ksur tad-dritt tutelat bl-Art 37 tal-Kostituzzjoni u bl-Art 1 Prot tal-Konvenzjoni. Is-sentenza li tat l-ECHR fid-19 ta` Gunju 2006 fil-kaz ta` "Hutten-Czapska v.Poland" huma :- Il-Qorti sejra tqis it-tliet kriterji wiehed wiehed. Huwa accettat kemm mill-Qrati taghna kif ukoll mill-ECHR illi l- legislazzjoni dwar il-kontroll tal-uzu ta` proprjeta` mehuda fl-interess socjali hija permessibbili (ara s-sentenzi tal-ECHR : "Zammit v. Malta" tat-12 ta` Jannar 1991 ; "Edwards v. Malta" tal-24 ta` Ottubru 2006). forzuz tal-fond mill-Gvern minghand Bis-sahha ta` ordni ta` rekwizizzjoni, is-sid jigi dispossessat mill-fond, b`mod illi, minn mindu ssir u sakemm tibqa` ssehh ir-rekwizizzjoni, il- pussess tal-fond u d-disponibilita` ta` dak il-pussess ma hux aktar f`idejn is- sid izda f`idejn l-awtorita` rekwizizzjonanti (ara "Cassar v. Zammit" - Qorti tal-Appell - 29 ta` Mejju 1959). Fis-sentenza taghha moghtija fit-12 ta` Lulju 2001 fil-kawza "Cassar vs Direttur ghall-Akkomodazzjoni Socjali et" il-Qorti Kostituzzjonali rrilevat li l-ligi taghmel distinzjoni netta bejn ir-rekwizizzjoni ta` fond u cioe`` it-tehid l-allokazzjoni sussegwenti ta` dak il-fond mill-Gvern lil persuna partikolari li ma tkunx is- sid. Ir-rekwizizzjoni tohloq relazzjoni bejn il-Gvern u s-sid li minghandu ttiehed il-pussess tal-fond waqt li l-allokazzjoni tohloq relazzjoni bejn il- Gvern u l-persuna allokata. Ordni ta` rekwizizzjoni li jkun inhareg jibqa` effettiv sakemm il-fond jigi derekwizizzjonat. gie jaqra hekk – Jekk id-Direttur ghall-Akkomodazzjoni Socjali jidhirlu li hu mehtieg jew xieraq li jaghmel hekk fl-interess pubbliku, izda biss bil-ghan biex jipprovdi lin-nies lok fejn wiehed jista` jghammar jew biex jizgura t-tqassim xieraq ta` dawk il-postijiet fejn wiehed jista` jghammar, huwa jista` johrog rekwizizzjoni ghal kull bini, u jista`, jaghti struzzjonijiet li jidhirlu li huma mehtiega jew xierqa sabiex ir-rekwizizzjoni tista` jkollha effett u tkun tista` ssehh. Wara l-emendi li saru bl-Att XXXVII tal-1989, l-Art.3(1) tal-Kap.125 F`din id-disposizzjoni, hemm specifikati l-iskop u l-parametri li ghandhom jidderiegu lid-Direttur ta` l-Akkomodazzjoni Socjali meta jigi biex johrog ordni ta` rekwizizzjoni. Ir-rekwizizzjoni ghandha ssir dejjem fl-interess pubbliku. Il-legislatur illum jikkwalifika dan l-interess u jispecifika illi rekwizizzjoni ghandha ssir biss bil-ghan li tipprovdi lin-nies lok fejn wiehed jista` jghammar jew bil-ghan li jigi zgurat t-tqassim xieraq ta` dawk il-postijiet fejn wiehed jista` jghammar. Ghalhekk l-intiza wara l-hrug ta` ordni ta` rekwizizzjoni mhuwiex li l- Istat jiehu propjeta` jew il-pussess taghha izda li jadotta mizura fejn ikun hemm kontroll ta` l-uzu tal-proprjeta` fil-forma ta` detenzjoni temporanja ta` dik il-proprjeta` fl-interess pubbliku bl-iskop socjali li jittaffa l-problema ta` nuqqas ta` akkomodazzjoni u jigi zgurat, kemm jista` jkun, ir-rispett fis- socjeta` lejn id-dritt ghall-intimita` tad-dar, liema dritt huwa relatat fil-qrib u dipendenti mid-disponibilita` ta` djar biex l-individwi jkollhom fejn jghixu. Dan premess, ghall-fini tal-kawza tal-lum, din il-Qorti tghid li l- interferenza fit-tgawdija pacifika tal-possedimenti tar-rikorrenti saret ghall- iskop stabbilit mil-ligi u cioe` li l-ordni ta` rekwizizzjoni de quo hareg abbazi tal-Kap.125. Daqstant iehor hadd ma allega li l-proceduri hemm kontemplati ma gewx segwiti. Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll. Il-Qorti trid tara jekk l-interferenza fid-drittijiet tar-rikorrenti saritx Huma l-awtoritajiet nazzjonali li, bhala principju, huma fl-ahjar posizzjoni li jiddeterminaw x`inhu fl-interess generali jew pubbliku, u ghalhekk f`dak il-kaz huma ghandhom "a margin of appreciation". Ghalhekk din il-Qorti tghid li l-interferenza kienet legali u skond l- Kif qalet il-Qorti ta` Ħal Kirkop fil-kawza "Hutten- Czapska" (op.cit.) Fis-sentenza taghha tas-26 ta` Settembru 2006 fil-kawza "Ghigo vs Fil-kaz tal-lum, irrizulta li l-hrug ta` l-ordni ta` rekwizizzjoni la kien illi li l-ordni ta` kapriccjuz u rekwizizzjoni orginarjament kien hareg sabiex tinghata akkomodazzjoni lit- Tabib Arthur Kew ghaliex kien gie zgumbrat mil-live-in quarters tal- Lazzarett li kien sptar ta` l-mard li jittiehed. Fil-fatt huwa kien applika mad-Direttur tal-Akkomodazzjoni Socjali sabiex jinghata post fejn ikun jista` jabita flimkien mal-familja tieghu. Il-mizura li ttiehdet kienet certament ghal skop legittimu. Huwa rikonoxxjut fil-gurisprudenza taghna u tal-ECHR li l-Istat ghandu d-dritt u l-poter li jirregola l-uzu tal-propjeta` in konformita` mal- interess generali. F`dan l-esercizzju l-Istat ghandu jgawdi margini wiesgha ta` diskrezzjoni, ghad illi l-esercizzju ta` diskrezzjoni ghandu jibqa` dejjem f`limiti li jassiguraw li bejn il-mezzi adoperati u l-iskop persegwit ikun hemm proporzjon fis-sens li min ikun sofra l-ingerenza jew privazzjoni tal-propjeta` tieghu ma jkunx assoggettat ghal sagrificcju partikolari. Fis-sentenza tal-Qorti ta` Strasbourg tas-26 ta` Settembru 2006 fil- kawza "Fleri Raggio et v. Hamilton", li wkoll kien kaz dwar il-hrug ta` ordni ta` rekwizizzjoni, wara li kien stabbilit li l-ordni kienet inharget fl-interess pubbliku, inghad hekk – Fis-sentenza Konsiderazzjoni ta` din ix-xorta tesigi li l-Qorti tizen akkuratament c-cirkostanzi kollha rilevanti tal-kaz biex tara x`kienu l-interessi tal-partijiet. fil-kaz Fil-kaz tal-lum, wara li harget l-ordni ta` rekwizizzjoni, il-fond inghata b`kera. Fid-29 ta` Lulju 1958 tnehhiet l-ordni ta` rekwizizzjoni. In segwitu l- kera stabbilita telghet ghal €232.94 fis-sena u hekk baqghet sal-lum. Wara li miet l-inkwilin originali Tabib Arthur Kew, baqghet toqghod fil-fond it- tifla tieghu l-intimata Sylvana Pace Mascari flimkien mar-ragel taghha l-intimat Raymond Pace Mascari u uliedhom. Irrizulta li l-intimati Pace Mascari kienu joqghodu mat-Tabib Kew sa minn qabel il-mewt tieghu. Il-perit tekniku Alan Godfrey stima l-valur kapitali fis-suq tal-fond de Il-perit tekniku stima l-valur lokatizju tal-fond fl-1987 fl-ammont ta` Il-perit tekniku stima l-valur lokatizju tal-fond fl-2012 fl-ammont ta` Il-Qorti tiftakar illi waqt l-eskussjoni, il-perit tekniku wiegeb ghal ezami serrat da parti tal-intimati dwar il-kriterji li wassluh sabiex jaghmel dawk il-valutazzjonijiet. Fis-sentenza taghha tad-19 ta` Novembru 2001 fil-kawza "Calleja vs Dare", il-Qorti tal-Appell qalet hekk - Kemm il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku nominat mill-Qorti kif ukoll il-konsiderazzjonijiet u opinjonijiet esperti tieghu jikkostitwixxu skond il-ligi prova ta` fatt li kellhom bhala tali jigu meqjusa mill-Qorti. Il-Qorti ma kenitx obbligata li taccetta r-rapport tekniku bhala prova determinanti u kellha dritt li tiskartah kif setghet tiskarta kull prova ohra. Mill-banda l-ohra pero`, huwa ritenut minn dawn il-Qrati li kellu jinghata piz debitu lill-fehma teknika ta` l- espert nominat mill-Qorti billi l-Qorti ma kellhiex leggerment tinjora dik il- prova … In linea ta` principju, ghalkemm qorti mhix marbuta li taccetta l- konkluzjonijiet ta` perit tekniku kontra l-konvinzjoni taghha (dictum expertorum numquam transit in rem judicata), fl-istess waqt dak ma jfissirx pero` illi qorti dan tista` taghmlu b` mod legger jew kapriccjuz. Il-konvinzjoni kuntrarja taghha kellha tkun ben informata u bazata fuq ragunijiet li gravament ipoggu fid-dubju dik l-opinjoni teknika lilha sottomessa b` ragunijiet li ma ghandhomx ikunu privi mill-konsiderazzjoni ta` l-aspett tekniku tal-materja taht ezami ("Viacava vs Pisani Bencini et noe" – Qorti tal-Appell – 29 ta` Mejju 1998). Jigifieri qorti ma tistax tinjora r-relazzjoni peritali sakemm ma tkunx konvinta li l-konkluzjoni ta` tali relazzjoni ma kienetx gusta u korretta. Din il- konvinzjoni pero` kellha tkun wahda motivata minn gudizzju ben informat, anke fejn mehtieg mil-lat tekniku. ("Khalil vs Zammit Tabona" – Qorti tal-Appell – 6 ta` Ottubru 1999 ; "Godfrey vs Bouvet" – Qorti tal-Appell – 28 ta` Jannar 2000 u "Carabott noe vs Dare" – Qorti tal-Appell – 19 ta` Novembru 2001). Il-giudizio dell`arte espress mill-perit tekniku ma jistax u ma ghandux, aktar u aktar fejn il-parti nteressata ma tkunx ipprevaliet ruhha mill-fakolta` lilha moghtija ta` talba ghan-nomina ta` periti addizzjonali, jigi skartat facilment, ammenokke` ma jkunx jidher sodisfacentement illi l-konkluzjonijiet peritali huma, fil-kumpless kollha tac-cirkostanzi, irragonevoli" – ("Mercieca Frantz et vs Farrugia Sacco et" – Qorti tal-Appell – 23 ta` Gunju 1967). Fil-kaz tal-lum, jirrizulta bhala fatt li wara li kienet prezentat u mahluf ir-rapport peritali ma saret l-ebda talba ghall-hatra ta` periti addizzjonali. Dan premess il-Qorti ma ssib l-ebda raguni ghala ghandha tiddiskosta ruhha mill-valutazzjonijiet li ghamel il-perit tekniku. Jekk toqghod biss fuq il-kostatazzjonijiet tal-perit tekniku, m`ghandux ikun hemm dubju li l-kera li l-intimati Pace Mascari qeghdin ihallsu llum hija inferjuri b`mod qawwi u sostanzjali ghall-valur lokatizju reali tal-fond. Fil-kaz ta` "Fleri Raggio et v. Malta" (op. cit.) l-ECHR sabet li l-kera li kien intitolat ghaliha s-sid tant kienet baxxa u ghalhekk iddikjarat li ma kienx hemm "a fair balance" bejn l-interessi tal-pubbliku u tal-privat. Fil-kaz ta` "Ghigo v. Malta" (op. cit.) l-ECHR ghamlet din l- osservazzjoni :- Wara din il-kostatazzjoni u ohrajn, l-ECHR sabet illi :- Din il-Qorti hija tal-fehma illi ghaliex harget l-ordni ta` rekwizizzjoni in primis l-aventi causa tar-rikorrenti kien kostrett jaccetta lill-aventi causa tal-intimati Griscti bhala inkwilin bil-konsegwenzi legali u restrittivi li gab mieghu dak il-ftehim ta` kera fi zmien fejn ir-regim legali tal-kera ma kienx dak li huwa llum. Dan ix-xkiel mexa u ghadda mis-sid originali ghall-eredi tieghu u cioe` r-rikorrenti, ghaliex anke huma baqghu jgarrbu xkiel fl-uzu shih tal-propjeta` anke wara li miet l-inkwilin originali meta huma wkoll kellhom jaccettaw lill-intimati Griscti bhala inkwilini taghhom. Dan huwa rifless ukoll fil-quantum tal-kera li jhallsu l-konjugi Pace Mascari fis-sens illi ma kienx hemm bilanc gust u ragjonevoli bejn l-interess generali tal-komunita` u l-harsien tad-dritt ta` proprjeta tar-rikorrenti. Il-Qorti qeghda tilqa` l-ewwel talba. It-tieni talba sejra tghaddi biex tqis ir-rimedju mitlub. Ir-ripreza tal-pussess tal-fond Accertat li kien hemm vjolazzjoni skond l-ewwel talba, din il-Qorti Ir-rikorrenti talbu li jinghataw lura l-pussess tal-fond. Meta tqis kif svolgew il-fatti fil-kaz tal-lum matul is-snin, il-Qorti ma tqisx li bir-radd tal-pussess tal-fond lura lir-rikorrenti u allura bil- konsegwenti zgumbrament tal-intimati Pace Mascari se jkun ristabbilit bilanc gust. Anzi din il-Qorti tghid illi tinholoq ingustizzja fil-konfront tal-istess konjugi Pace Mascari. Del resto rrizulta li l-intimati dejjem qaghdu mal-obbligi taghhom naxxenti fir-relazzjoni taghhom mar-rikorrenti, indipendentement minn kif twieldet dik ir-relazzjoni. Barra minn hekk, ghandu jinghad illi rrizulta wkoll wara l-konjugi Pace Mascari, ma jidhirx illi l-fond mhux se ighaddi ghand l- ulied, billi dawn illum huma mizzewgin u marru jirrisjedu band`ohra. Fil-fehma tal-Qorti, huwa bl-ghoti ta` kumpens gust u ragjonevoli illi tkun indirizzata l-vjolazzjoni ghall-Art 37 tal- Kostituzzjoni u ghall-Art 1 Prot 1 tal-Konvenzjoni. Il-Qorti mhijiex sejra taghmel aggustament tal-kera li l-intimati Pace Mascari attwalment ihallsu lir-rikorrenti. Taghmel riferenza ghas-sentenza li tat il-Qorti Kostituzzjonali fil- kawza "Cassar vs Direttur ghall-Akkomodazzjoni Socjali et" (op. cit.) fejn inghad hekk - Ghalkemm din il-Qorti ghandha latitudini wiesgha hafna sabiex taghti dawk il-provvedimenti li tqis xieraq sabiex twettaq jew tizgura t-twettiq tal- Artikoli 33 sa 45 tal- Kostituzzjoni u tad-Drittijiet tal-Bniedem u Libertajiet Fundamentali taht il-Konvenzjoni dik il-latitudini ma hix illimitata ghaliex hi arginata bl-ordinament guridiku taghna li ma jippermettix lil din il-Qorti li temenda l-ligijiet tal-pajjiz u tikkonverti f`azzjoni mandatorja azzjoni li skont il-ligi relevanti hi wahda diskrezzjonarja jew li tobbliga lill-intimat Direttur ihallas kera jew kumpens ghal fond rekwizizzjonat akbar minn dak stabbilit bil-ligi li tirregola kemm ghandu jkun dak il-kera jew kumpens. Il- kumpens li se mai din il-Qorti ghandha tordna huwa kumpens ghall- vjolazzjoni tad-dritt fundamentali riskontrat mill-Qorti. Dan il-hsieb kien ukoll espress fis-sentenza li tat l-ECHR fil-15 ta` Settembru 2009 fil-kaz ta` "Amato Gauci v. Malta" fejn il-Qorti qalet :- Ghall-fini ta` kwantifikazzjoni tal-kumpens, il-Qorti sejra tiehu in konsiderazzjoni dawn il-fatturi :- li sar ftehim li permezz tieghu t-Tabib Arthur Kew beda jhallas kera ta` £15.50 fis-sena li mbaghad telghet ghal €232.94 fis-sena ; li l-ordni ta` rekwizizzjoni tnehhiet fl-1958 ; li l-pretensjoni tar-rikorrenti tkopri z-zmien ta` wara l-1987 ; li fl-1987 il-fond de quo kellu valur lokatizju fis-suq ta` €2,703 li fl-2012 il-fond de quo kellu valur lokatizju fis-suq ta` €16,800 li kien legittimu l-ghan li wassal ghall-hrug tal-ordni ta` f) fis-sena ; g) fis-sena ; h) rekwizizzjoni ; i) li fil-kazi ta` din ix-xorta, il-kumpens li jithallas jista` jkun anqas mill-kumpens shih li altrimenti jista` jkun dovut skont il-kriterji tas- suq. Fil-kazi ta` ghoti ta` kumpens xieraq, huwa affermat il-principju li l- kumpens jista` jkun inqas mill-kumpens shih li altrimenti kien ikun dovut skont il-kriterji tas-suq. Il-Qorti ghandha s-setgha li f`cirkostanzi fejn l-prova tal-quantum ma tkunx tista` ragjonevolment issir bi precizjoni matematika li tillikwida l- ammont dovut bhala kumpens arbitrio boni viri. Sabiex tasal ghal-likwidazzjoni ta` kumpens gust u adegwat, il-Qorti tghid illi ghandha tqis, fost konsiderazzjonijiet ohra, ghaliex ir-rikorrenti damu sal-2010 biex jaghtu bidu ghal dan il-procediment meta l-iskop dikjarat taghhom kien illi jinvokaw il-vjolazzjoni tal-jeddijiet fondamentali taghhom b`sehh mill-1987. Fis-sentenza taghha tat-3 ta` Marzu 2011 fil-kawza "Dr. David Sicari et v. Kummissarju tal-Artijiet" il-Qorti Kostituzzjonali osservat illi fil-kaz fejn persuna tiddilunga milli tadixxi l-Qrati mhux eskluz li l-Qorti tikkunsidra li tirriduci l-ammont tal-kumpens (ara wkoll is-sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali : "Paul Nind et v. Kummissarju tal-Artijiet" tal-20 ta` Frar 2009 ; u "Paola Bouvet v. Kummissarju tal-Artijiet" tat-30 ta` April 2009). Wara li qieset l-assjem tal-fatti u tac-cirkostanzi tal-kaz, il- Qorti qeghda tillikwida arbitrio boni viri favur ir-rikorrenti kumpens ghall-vjolazzjoni tal-jeddijiet fondamentali taghhom skont l-ewwel talba fl-ammont ta` ghoxrin elf Ewro (€20,000). Billi huwa principalment l-obbligu tal-Istat, u mhux tal-inkwilin, li jassigura li ma jkunx hemm vjolazzjoni tad-drittijiet fundamentali tac- cittadin. Billi qatt ma kien l-obbligu tal-intimati Pace Mascari li jaraw li l-ligijiet tal-pajjiz ikunu konducenti ghal sistema gusta ta` kera, il-Qorti tghid illi l- hlas tal-kumpens likwidat ghandu jsir mill-Avukat Generali. Ghar-ragunijiet kollha premessi, il-Qorti qeghda taqta` u tiddeciedi din il-kawza billi :- Tichad il-bqija tal-eccezzjonijiet tal-intimati li baqghu mhux decizi bis-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tas-27 ta` Marzu 2015. Tilqa` l-ewwel talba. Tichad safejn fit-tieni talba r-rikorrenti talbu l-izgumbrament tal-intimati Sylvana u Raymond konjugi Pace Mascari mill-fond 49, Old College Street, Paola. Tilqa` safejn fit-tieni talba r-rikorrenti talbu l-hlas ta` kumpens abbazi tar-rizultanzi tal-ewwel talba. Tillikwida kumpens favur ir-rikorrenti ghall-vjolazzjoni subita tal-jeddijiet fondamentali taghhom skond l-ewwel talba fl-ammont ta` ghoxrin elf Ewro (€20,000). Tordna lill-intimat Avukat Generali sabiex ihallas bhala kumpens kif fuq inghad lir-rikorrenti l-ammont ta` ghoxrin elf Ewro (€20,000) bl-imghax legali b`effett mil-lum. Tordna illi, hlief ghal dak li kien deciz dwar l-ispejjez mill- Qorti Kostituzzjonali fis-sentenza taghha tas-27 ta` Marzu 2015, l- ispejjez l-ohra ta` din il-kawza ghandhom jithallsu fl-intier taghhom mill-intimat mill-Avukat Generali.