Il-Gimgha, 30 ta' Ottubru 2015. Permezz ta' rikors guramentat prezentat fis-16 ta' Marzu 2009, l-attur ippremetta u talab:- 1. Illi l-esponent huwa s-sid tal-fond maghruf bhala Nettuno Restaurant f'Xemxija Hill, Xlendi, Il-Munxar; Illi s-socjeta' Knightsbridge Developments Limited ghamlet eskavazzjoni estensiva fil-plot adjacent ghal proprjeta' tar-rikorrenti b'risultat li r-rikorrent sofra ammont sostanzjali ta' danni; Illi inoltre' s-socjeta' Knightsbridge Developments Limited bniet in parti fil-proprjeta' tar- rikorrenti; Illi b'rizultat tax-xoghol ta' eskavazzjoni u alterazzjoni strutturali u bini da parti ta' Ta' Sannat r-rikorrent sofra danni risultanti mill-fatt li ilma tax-xita dahal fil-proprjeta' tieghu; Illi l-partijiet kienu waslu fi ftehim dwar diversi ilmenti u kien anki gie nominat perit arkitett sabiex jaghmel rapport dwar l-invasjoni. Minkejja dan il-ftehim (Dok A) u minkejja r-rapport tal-Perit Xiberras (Dok B) is-socjeta' intimata naqset li thallas ghad-danni kollha li sofra r-rikorrent specifikament s-socjeta' intimata naqset li thallas talli okkupat parti mill-proprjeta' tar- rikorrenti; tad-danni fil-freezer room, "back yard wall" u "outdoor terrace" u tad-danni minhabba l-gharar risultanti mix-xoghol tas-socjeta' intimata; Illi b'rizultat tax-xoghol tas-socjeta' intimata l-esponent ma ghandux access, kif kellu qabel ghal proprjeta' tieghu minn naha ta' fuq u s-socjeta' intimata ghandha taghmel x-xoghol necessarju sabiex l-esponent ikollu l-access li kellu qabel; Illi s-socjeta' intimata giet interpellata anki b'ittra ufficjali datat 12 ta' Novembru 2008 izda naqset li thallas l-ammont dovut. Ghaldaqstant, l-attur jitlob għar-raġunijiet premessi, lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:- 1. tiddikjara li s-socjeta' Knightsbridge Developments Limited bniet in parti fuq l-art tar- rikorrent; 2. tillikwida d-danni sofferti mir-rikorrent minhabba dan il-bini illegali fuq l-art tar-rikorrent; 3. tikkundanna lis-socjeta' Knightsbridge Developments Limited biex thallas id-danni hekk likwidati; 4. tiddikjara li b'risultat tal-agir tas-socjeta' Knightsbridge Developments Limited ir-rikorrent sofra danni konsistenti fi hsara strutturali u danni ghal bini u danni fl-istocks u fil-fittings u fixtures; 7. tiddikjara li b'risultat tal-agir tas-socjeta' konvenuta r-rikorrent ma ghandux access ghal proprjeta' tieghu u; 8. tikkundanna lis-socjeta' konvenuta biex taghmel dak ix-xoghol necessarju sabiex tassikura li r-rikorrent ghandu access kif kellu qabel. Permezz ta' twegiba guramentata prezentata fl-20 ta' April 2009 (fol. 95), is-socjeta' konvenuta wiegbet:- 1. Illi in linea preliminari l-gudizzju mhux integru stante li Bernard Batakis mhux l-uniku proprjetarju tal-fond Nettuno Restaurant f'Xemxija Hill, Xlendi, Il-Munxar kif ser jirrizulta waqt it-trattazzjoni tal-kawza u kwindi l-azzjoni odjerna ma tistax tirnexxi kif proposta1; Illi subordinatament u minghajr pregudizzju t-talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu michuda bl-ispejjez stante:- a. Illi huwa minnu li s-socjeta' eccipjenti qeghdha tibni kostruzzjoni fil-plot li tieghu s-socjeta' eccipjenti hija l-proprjetarja u dan skond il-permessi relattivi mill-Awtorita' dwar l-Ippjanar ta' Malta kif jirrizulta mill-anness permess relattiv immarkat Dok KB1 u mill-kuntratt relattiv ta' akkwist immarkat Dok KB2; b. Illi kuntrarjament ghal dak pretiz mir-rikorrent Bernard Batakis s-socjeta' eccipjenti u r- rikorrent kienu dahlu fi ftehim datat 9 ta' April 2008 li permezz tieghu kien gie premess li kien hemm nuqqas ta' qbil dwar jekk is-socjeta' eccippjenti nvadiet l-art tar-rikorrent u qablu li f'kaz li l-periti rispettivi tal-kontendenti jibqghu ma jaqblux jinhatar il-Perit Godwin Xiberras biex jaghmel il-verifiki tieghu u li d-decizjoni tal-Perit Xiberras tkun turbot lill-partijiet kif jirrizulta minn kawlsola 1 ta' l-istess ftehim (Dok A ezebit in atti minn Bernard Batakis); c. Illi skond il-verifiki tal-Perit Godwin Xiberras rrizulta li fil-fatt kien hemm invazjoni ta' 0.83 square meters (a fol 4 tar-rapport tal-Perit Godwin Xiberras ezebit in atti mir-rikorrent Bernard Batakis mmarkat Dokument B); 1 Din l-eccezzjoni giet irtirata (ara verbal tas-seduta tas-16 ta' Gunju 2010, fol. e. Illi minkejja dak miftiehem ir-rikorrent Bernard Batakis permezz ta' ittra ufficcjali tas-17 ta' Novemru 2008 (Dok KB3) ippretenda l-hlas ta' €6469.74 li kienet ikkalkulata fuq invazjoni ta' 1.6338 metres squared meta fir-rapport tal-Perit Godwin Xiberras – li l-partijiet qablu li kellu jorbot lill-kontendenti – kien gie stabbilit li l-estensjoni ta' l-invazjoni kienet ta' 0.83 metri kwadri biss. Kwindi r-rikorrenti Bernard Batakis qieghed jippretendi d-doppju tal-kumpens lilu dovut bi ksur car tal-ftehim milhuq bl-iskrittura tad-9 ta' April 2008; f. Illi in kwantu ghall-pretiza tad-danni, l-ammont huwa kkontestat billi huwa regolat bil-ftehim tad-9 ta' April 2008 u bi ftehim iehor tal-20 ta' Mejju 2008 (gja ezebit bhala Dokument A) in atti, liema danni kienu gew imhallsa a saldu mis-socjeta' eccippjenti kif ser jirrizulta mit- trattazzjoni tal-kawza u bi pagamenti permezz ta' cheques kopja taghhom huma ezebiti bhala dokumenti KB4 u KB5; g. Illi in kwantu ghan-nota ta' Bernard Batakis dwar pretizi ulterjuri ta' danni (ezebita f'dan l-atti fis-26 ta' Marzu 2009) dawn qeghdin jigu respinti stante' li s-socjeta' eccipjenti ma kkawzat ebda danni ulterjuri kif ser jigi ppruvat waqt it-trattazzjoni tal-kawza; Il-qorti semghet il-provi u rat l-atti. B'digriet moghti waqt is-seduta tas-16 ta' Gunju 2010, il-qorti nkarigat lill-perit Mario Wawoczny: "[....] sabiex wara li jaghmel access fuq il-post, ighid saritx hsara b'konsegwenza ta' xogholijiet maghmula mill-konvenuta u f'dak il-kaz jillikwida d-danni li garrab l-attur fil-proprjeta tieghu, ighid x-xogholijiet ta' tiswija huma mehtiega u kemm ikunu jiswew" (fol. Fin-nota ta' sottomissjonijiet li pprezentat fis-26 ta' Mejju 2015, l-attrici ttrattat l-ilmenti taghha f'zewg taqsimiet: Invazjoni ta' proprjeta; u Hsara b'rizultat ta' xoghol li ghamet il-konvenuta. Invazjoni ta' proprjeta. Fid-9 ta' April 2008 il-kontendenti ffirmaw ftehim li jitratta din il-materja (fol. Jirrizulta li l-partijiet kienu taw inkarigu lill-perit Godwin Xiberras fit-termini tal-imsemmija Il-perit Xiberras ddecieda:- L-attur isostni li l-invazjoni kienet ta' 1.6338 metri kwadri u jippretendi €6,469.74 bhala kumpens. Il-kejl hu kwazi d-doppju ta' 0.83 metri kwadri li ddetermina l-perit Godwin Xiberras. It-tezi tal-attur tidher li hi bazata fuq rapport tal-perit Anton Cossai, datat 26 ta' Settembru 2008 (fol. L-attur ma harrikx lill-perit Godwin Xiberras bhala xhud sabiex jixhed dwar din il-parti tal- vertenza. Fin-nota ta' sottomissjonijiet l-attur qal li l-perit Xiberras kien irraguna li l-hajt hu divizorju u allura nofsu biss kien tal-attur. Illi fir-realta' pero, il-hajt in kwistjoni huwa hajt singlu ta' disa' pulzieri li jfisser allura li jappartjeni fl-intier lis-socjeta konvenuta fuq art tal-attur. Fil-fatt l-attur ma jistax iqabbad mieghu f'kaz li jkun irid jizviluppa u kwindi jkollu jibni qoxra gdida". Il-qorti tiddeciedi fuq il-provi u mhux dikjarazzjonijiet li jsiru f'nota ta' sottomissjonijiet. Il-qorti m'hijiex sodisfatta li l-attur ta prova li din il-parti tal-hajt divizorju nbniet kollha fuq art tal-attur. L-argument li l-attur ma jistax jappogga mal-hajt divizorju jekk jigi biex jibni ma' genbu, hi biss dikjarazzjoni u mhux prova u f'kull kaz hi l-ligi stess li tezigi li hajt divizorju ghandu jkunn wiesgha 38 centimetru (Artikolu 407 tal-Kodici Civili). 2 Fis-seduta tad-9 ta' Frar 2012, Christopher Mifsud Vassallo (direttur tal-kumpannija konvenuta) qal: "Naccetta li hekk gara iva, invadejnieh" (fol. A bazi ta' dak li rrelata l-perit tekniku Mario Wawoczny, il-hlas dovut lill-attur hu ta' Danni fil-proprjeta tal-attur. Il-konvenuta qeghda targumenta li d-danni kienu regolati bil-ftehim tad-9 ta' April 2008 u 20 ta' Mejju 2008, u hallset ghad-danni4. Ghaldaqstant qalet li xejn mhu dovut lill- attur. Fl-iskrittura tad-9 ta' April 2008, jinghad:- Permezz ta' skittura sussegwenti, datata 20 ta' Mejju 2008 (fol. 5), il-partijiet ftehemu li fir-rigward tal-klawzoli 3 u 4 tal-ftehim tad-9 ta' April 2008, is-socjeta konvenuta thallas lill-attur is-somma ta' €23,000. Klawzoli 3 u 4 tal-imsemmija skrittura, jipprovdu: "3. Minn dan hu car li d-danni kontemplati fi klawzola 2 tal-iskrittura tad-9 ta' April 2008 m'ghandhom x'jaqsmu xejn mas-somma ta' €23,000 li tissemma fl-iskrittura tal-20 ta' Mejju 2008. Hlas li kien relatat mat-twaqqigh ta' hajt u kumpens ghall-uzu tal-art tal- attur, u li thallas mill-konvenuta5. Mit-tieni rapport tal-perit tekniku (fol. 400), jirrizulta li saret hsara f'platform tal-konkos li hemm fil-proprjeta tal-attur. Il-perit tekniku esprima l-opinjoni li mit-testijiet li saru minn Terracore, ma kienx jikkwalifika l-konkos tal-platform bhala structural concrete. 4 Ara eccezzjoni (f), fol. 5 Fl-affidavit l-attur iddikjara li fit-3 ta' Dicembru 2008 ien ircieva t-tieni pagament ta' €11,500 li jissemmew fl- iskrittura tal-20 ta' Mejju 2008 (fol. Fatt li rega' kkonferma meta xehed fl-4 ta' Novembru 2011 (fol. "L-esponent jikkonstata illi ghalkemm irrizulta dan 'il fatt, huwa tal-fehma illi kemm-il darba l-istess platform ma kinitx disturbata bit-tahmil aggacenti tas-socjeta konvenuta, din setghet tiflh zvilupp ta' diversi sulari fuqha" (fol. "Konkluzjonijiet. 9) Illi l-esponent irrizultalu illi l-platform hija madwar 0.74 metri fonda, b'zewg saffi ta' xibka ta' hadid ta' dijametru ta' 23 millimetri, fis-saff ta' fuq u ta' taht. 10) Dawn it-tip ta' platforms ikunu ntizi sabiex fuqhom ikun hemm zvilupp ferm akbar minn dak mibni mill-attur, jigifieri terrazzin. Illi wara illi gie pprezentat bir-rizultati tal- investigazzjoni li ghamlu Terracore fis-sit in kwistjoni, l-epsonent, huwa tal-fehma illi l- intenzjoni tal-attur kienet li jinvesti f'pedament li jikkonsisti fi platform ta' konkos rinfurzat li fuqha seta' jibni struttur ferm akbar minn dak li fil-fatt bena fl-1988. Li kieku ma kienx hekk, dik it-tip ta' platform ma kelliex bzonn tinbena. 11) Illi wara r-rizultati tat-testijiet fuq il-platform, u wara li gie kkonfermat illi fil-fatt kien hemm platform ta' konkos rinfurzat, l-esponent jikkonstata illi fil-fatt kien hemm rotazzjoni (subsidence) tal-istess platform, lejn in-naha tal-lemin tal-fond (in-naha ta' fejn inbena l-bini tas-socjeta konvenuta) u dan mill-fatt illi waqt l-ewwel access tas-17 ta' Novembru 2010, gew osservati konsenturi fil-bini li jikkonfermaw dan il-fatt (Dok. Illi dan kien kagunat mill-fatt illi sar tqattiegh u tahmil qrib wisq il-platform tas-socjeta attrici, mis-socjeta konvenuta meta hamlet il-fond taghha biex bniet il-binja taghha. Dan irrizulta fil-fatt illi l-platform striehet u ghalhekk l-ebda zvilupp ma jista jsehh, ghallinqas fuq dik in-naha tal-platform". M'hemmx provi li jikkontradicu dak li qal il-perit tekniku, li kkonkluda li t-tqattih u tahmil sar "qrib wisq" tal-platform tal-konkos u wassal sabiex strahet. Bla dubju is-socjeta konvenuta trid twiegeb ghall-hsara li saret. Fin-nota ta' sottomissjonijiet l-attur qal li ma jaqbilx mal-perit tekniku li kkonkluda li ma kienx hemm rotating movement6. L-attur qal: "Wiehed ma jistax jifhem kif meta platform meta tistrieh u tinzel min-naha peress li jkun tnehha t-terrapien minn tahtha ma ggibx l-effett awtmatiku li titla' min-naha l-ohra". L-attur qieghed semplicement jipprezumi. Fis-seduta tal-20 ta' April 2015 il-perit tekniku irribatta fi-dettall u b'mod car ghal din it-tezi tal-attur. Gialadarba l-materja hi ta' natura teknika l-qorti ser tistrieh fuq l-opinjoni tal-perit tekniku. F'paragrafu (12) tat-tieni rapport il-perit issuggerixxa x'hemm bzonn li jsir u llikwida d- danni fis-somma ta' €36,202 (fol. 407), spejjez li hemm bzonn li jsiru sabiex tisseww l- platform bil-mod li ppropona. Hawn ukoll ma tressqet l-ebda kritika ghall-opinjoni tal- perit tekniku. F'ittra ufficjali prezentata fit-12 ta' Novembru 2008 (fo. 115), l-attur kien ippretenda wkoll hlas ta':- (a) €2,421.25 danni minhabba gharar fil-fond wara x-xogholijiet li ghamlet il- konvenuta. L-attur ipprezenta dokument datat 3 ta' Ottubru 2008 (fol. 197) fejn hemm rendikont tal-hlas li qieghed jippretendi. Dawn jinkludu spiza ta' €472 ghal tindif (fol. 191)7, hsara fi stokk u apparat (fol. L-attur xehed li fit-30 ta' Settembru 2008 kienet nizlet hafna xita u "Gherquli l-kmamar ta' wara ta' l-Open Air restaurant" (fol. Wara li l-qorti rat ir-ritratti li pprezenta l-attur8 hi tal-fehma li l-hlas li jippretendi hu gustifikat. Hu evidenti li x-xogholijiet li ghamlet il-konvenuta wassal biex dahal kwantita konsiderevoli ta' ilma fil-fond tal-attur, u saret il-hsara. (b) €4,857.32 danni fil-freezer room u hajt tal-bitha, li saru waqt l-izvilupp li ghamlet is-socjeta konvenuta. F'dan ir-rigward l-attur ipprezenta stima li ghamel il-perit Anton Cossai dwar it-tiswijiet li kien hemm bzonn li jsiru (fol. 186), u li l-istess perit ikkonferma meta xehed fis-seduta tas-27 ta' Mejju 2011 (fol. Dan jinkludi s-somma ta' €943 ghal tiswija li kellha ssir fit-toilets. Jirrizulta li l-konvenuta hallset is-somma ta' €943, tant hu hekk li fit-tieni skrittura l-partijiet iddikjaraw li l- konvenuta kienet qeghda thallas lill-attur is-somma ta' €943 "[....] representing value of damages sustained to two spare toilets". Pero' fadal li jithallsu d-danni l- ohra li hu evidenti li gew kawzati b'rizultat tal-izvilupp li ghamlet il-konvenuta. Fin-nota ta' sottomissjonijiet l-attur iddikjara li jippretendi s-somma ta' €131,000 bhala penali kakolati bir-rata ta' €1,000 kuljum mill-21 ta' Lulju 2008 sat-28 ta' Novembru 2008. Fit-tieni skrittura l-partijiet ghamlu referenza ghall-klawzola numru 5 tal-iskrittura tad-9 ta' April 2008, u s-socjeta konvenuta obbligat ruhha li thallas is-somma ta' €1,000 penali ghal kull gurnata li tghaddi mill-20 ta' Lulju 2008 sakemm tlesti x-xoghol li jissemma fi klawzola numru 5 tal-ewwel skrittura. L-attur isostni li sal-20 ta' Lulju 2008 dan ix-xoghol kien ghadu ma sarx, ghalkemm Simon Lorenzen qal mod iehor. 7 Ara wkoll deposizzjoni ta' Simon Howes (fol. 9 Xhud tal-konvenuta li xehed b'affidavit (fol. 283), fejn iddikjara li fl-ahhar ta' Mejju 2008 ix-xoghol ta' tqeghid ta' katusi kien tlesta. F'kull kaz din il-pretensjoni m'hijiex kompriza fit-talbiet tar-rikors guramentat. L-attur jippretendi d-danni "[....] konsistenti f'hsara strutturali u danni ghal bini u danni fl- istocks u fil-fittings u fixtures" (raba' talba). Ma saritx talba ghal likwidazzjoni tal-penali il-qorti m'hijiex ser li tissemma fl-iskrittura tal-20 ta' Mejju 2008. Ghalhekk tikkunsidraha. Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi:- Tilqa' l-ewwel talba u:- Tillikwida d-danni fis-somma ta' elfejn tmien mija u tnejn u tletin ewro u hamsa u erbghin centezmu (€2,832.45). Tikkundanna lis-socjeta konvenuta thallas lill-attrici s-somma ta' elfejn tmien mija u tnejn u tletin ewro u hamsa u erbghin centezmu (€2,832.45). Bl-imghax mil-lum. Tilqa' r-raba talba u:- Tillikwida d-danni fis-somma ta' tnejn u erbghin elf hames mija u sebgha u tletin ewro u sebgha u hamsin centezmu (€42,537.57)10. Tikkundanna lis-socjeta konvenuta thallas lill-attrici s-somma ta' tnejn u erbghin elf hames mija u sebgha u tletin ewro u sebgha u hamsin centezmu (€42,537.57). Bl-imghax mil-lum. Tiddikjara li s-seba' u tmien talbiet huma ezawriti gialadarba hu evidenti li l- attur ghandu access ghall-proprjeta tieghu. Spejjez tal-perizji a karigu tas-socjeta konvenuta, u l-kumplament tal-ispejjez gudizzjarji jithallsu in kwantu ghal 75% a karigu tas-socjeta konvenuta u 25% a karigu tal-attur gialadarba kien qieghed jippretendi hlas iktar milli llikwidat il- qorti.