– PROCEDURI TA' RIVALSA TA' L-ASSIGURAZZJONI – – PRESKRIZZJONI SKOND L-ART. 2153 TAL-KODICI CIVILI – – DMIR LI TINGHATA SUSTANZA PROBATORJA LILL-ALLEGAZZJONI U L-ECCEZZJONI – – INCEPTIO PRESCRIPTIO TRID TIGI DEBITAMENT PUVATA – – PRINCIPJI DWAR IL-KONTRADITTUR LEGITTIMU – – KSUR TAL-POLZA U RIVALSA SKOND IL-KAP. 104 TAL-LIGIJIET TA' MALTA – – L-ATTRICI MA PPRUVATX L-ALLEGAZZJONI TAGHHA – Udjenza ta' nhar il-Hamis, 31 ta' Ottubru, 2019 B'Avviz tat-Talba mressaq fid-9 ta' Frar, 2017, l-attrici talbet li l-konvenuti jigu kkundannati jhallsuha l-ammont ta' elfejn, tlett mija u sitta u tletin ewro u seba' u hamsin centezmi (€2,336.57c) rapprezentanti indenniz illi hi kellha thallas lil terzi in forza ta' decizjoni arbitrali datata 3 ta' Lulju, 2015. L-attrici tikkontendi li l-assigurata taghha, Muriel Spiteri Holt, kisret il-kundizzjonijiet tal-polza ta' assigurazzjoni peress li halliet lil Clint Spiteri Holt isuq il-vettura meta dan ma kellux l-età (skond il-polza) biex jaghmel dan u l- istess spicca biex kellu incident li ghalih kellha taghmel tajjeb l-istess attrici. L-attrici talbet ukoll l-ispejjez gudizzjarji marbuta mal-prezenti proceduri u kif ukoll l-imghax legali dekorribbli mill-intavolar ta' din il-kawza. B'Risposta mressqa fit-12 ta' Dicembru, 2017,1 il-konvenuta Muriel Spiteri Holt laqghet ghat-talba attrici billi eccepiet li (1) it-talba attrici kif dedotta hi infondata kemm fattwalment u kif ukoll legalment; (2) hi ma hijiex il-legittimu kontradittur f'dawn il- proceduri; (3) hi ma kinitx involuta fl-incident stradali u ghalhekk ma ghandhiex tinzamm responsabbli ghad-danni mitluba mill-attrici; u (4) li fl-istadju tal-proceduri ta' arbitragg, hi ma kinitx parti fihom u ma kinitx giet ikkundannata thallas l-ebda danni; (5) salv eccezzjonijiet ulterjuri. B'Risposta mressqa fis-26 ta' Jannar, 2018,2 il-konvenut Clint Spiteri Holt laqa' ghat-talba attrici billi preliminarjament eccepixxa l-preskrizzjoni bjennali skond l-Art. 2153 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta) u generalment sostna li l-ammont reklamat mhux dovut hekk kif kien ser jintwera fil-kors tas-smigh tal-procediment. It-Tribunal qies il-provi kollha, ra l-atti processwali intieri u ra li fl-udjenza tat-3 ta' Gunju, 20193 il-prezenti kawza thalliet ghas-sentenza in difett t'ostakolu4 ghall-udjenza tal-lum; It-Tribunal jikkunsidra; Ghal dak li jikkoncerna l-sfond fattwali tal-prezenti kaz, dan jista' jigi kronologikament elenkat bis-segwenti manjiera: Is-socjetà attrici kienet, fid-9 ta' Awwissu, 2010, rrilaxxjat polza ta' assigurazzjoni a. a favur il-konvenuta Muriel Spiteri Holt tat-tip third party liability relattiva ghall-vettura bin- numru ta' registrazzjoni DBS-679 tat-tip 'Mitsubishi Pajero', u dan ghall-perjodu bejn id-9 ta' Awwissu, 2010 sat-30 ta' April, 2011. L-msemmija kopertura assigurattiva kienet relattiva ghal kwalunkwe sewwieq ta' 'l fuq minn hamsa u ghoxrin (25) sena.5 b. Fis-17 ta' Frar, 2011 sehh incident awtomobilistiku li fih kienet involuta din il- vettura u fil-hin ta' l-incident il-vettura kienet qed tinsaq mill-konvenut l-iehor Clint Spiteri Holt, li dak iz-zmien, skond l-attrici, kien ghadu taht l-indikata età.6 4 Ir-raguni ghal tali kwalifika tohrog minn dak registrat fil-verbal ta' l-udjenza tal-11 ta' April, 2019 (ara a foll. 6 Ara verbal fil-proceduri arbitrali tad-9 ta' Lulju, 2014 ezibit a fol. 79 ta' dawn il-proceduri li inter alia jghid hekk: "Il-persuna li kien qed issuq il-vettura fl-incident cioè Clint Spiteri Holt, ma kienx kopert billi l-polza kienet tkopri biss persuni 'il fuq minn 25 sena, u fil-jum tal-incident Spiteri Holt Clint kien ghadu taht dik l-età." In forza ta' decizjoni, ossia award, li nghatat fi proceduri ta' arbitragg li gew c. istitwiti minn terzi lezi, liema proceduri kienu fl-ismijiet «Atlas Insurance PCC Limited et v. Clint Spiteri Holt» (ref. nru. M3413/2013), il-konvenut Clint Spiteri Holt gie dikjarat unikament responsabbli ghall-incident awtomobilistiku in kwistjoni u gie kkundannat ihallas €919.52c lir-rikorrenti, oltre l-imghaxxijiet u l-ispejjez arbitrali. Wara d- dispozittiv tad-decizjoni arbitrali, hemm indikat hekk: "Ghal kull bwon fini l-Arbitru jiddikjara illi l-polza tas-sigurtà mahruga mis-socjetà ta' assigurazzjoni intervenuta fil- kawza7 favur Muriel Spiteri Holt sid il-vettura involuta fl-incident kienet tkopri lilha biss. Ghalhekk id-drittijiet kollha legali tal-istess socjetà ta' assigurazzjoni fil-konfront tal- intimat naxxenti mill-ligi u mill-istess polza qeghdin jigu riservati favur l-intervenuta fl- Arbitragg." In segwitu ghal tali decizjoni, is-socjetà attrici qua s-socjetà assiguratrici li kienet d. irrilaxxjat il-polza ta' assigurazzjoni relattiva ghall-vettura in kwistjoni, giet kostretta li twettaq il-hlas tad-danni likwidati in forza ta' dik id-decizjoni, u dan b'applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tal-Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta.8 In virtù tal-prezenti istanza ta' rivalsa, l-istess socjetà attrici qed titlob rifuzjoni ta' e. dan l-ammont minnha saldat, minghand Muriel Spiteri Holt qua l-assigurata taghha, u minghand Clint Spiteri Holt bhala l-persuna li kienet qed issuq il-vettura meta sehh l- incident u li kienet ukoll il-persuna li giet dikjarata unikament kolpevoli tas-sinistru stradali fl-imsemmija proceduri ta' arbitragg. Epilogati tali fatti, wiehed issa jqis il-materja ta' preskrizzjoni mqanqla mill-konvenut Clint Spiteri Holt. 7(1) tal-Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta, nonostanti li, "it-Tribunal għandu jaqta' kull talba u kontro-talba li jkollu quddiemu prinċipalment skont l-ekwità", hu previst b'mod espress illi, "f'kull każ, kull kwistjoni li jista' jkun hemm dwar il-preskrizzjoni għandha tinqata' skont il-liġi." 730 tal-Kodici ta' Procedura Civili, "L- eċċezzjoni ta' inkompetenza jew ta' illeġittimità ta' persuna, u l-eċċezzjonijiet ta' transazzjoni, arbitraġġ, res judicata, preskrizzjoni jew nullità ta' atti, għandhom jiġu deċiżi b'kapi għalihom, qabel, jew flimkien mas-sentenza fuq il-meritu." Ghalhekk, huwa doveruz illi l-ewwel u qabel kollox it-Tribunal jinvesti fl-eccepita eccezzjoni tal- 7 Li hija s-socjetà attrici f'dawn il-proceduri. 8 Jigi sottomess li l-attrici ma ezebit l-ebda evidenza dwar il-hlas minnha maghmul lill-parti rikorrenti fil-proceduri arbitrali. Inoltre, ma ngabet l-ebda prova ta' kif inhu ezattament suddiviz l-ammont globali reklamat f'dawn il- proceduri, ossia oltre l-ammont ta' €919.52c bhala sorte fil-proceduri ta' arbitragg, ta' x'jikkomponi r-rimanenti ammont ta' €1,417.05c. Ghalkemm, giet prezentata kopja tat-taxxa ufficjali marbuta mal-proceduri t'arbitragg (ara a fol. 105), it-Tribunal ma setax jasal ghal din l-ahhar imsemmija cifra. tal-prezenti sentenza. Sussegwentement – preskrizzjoni naturalment dejjem dipendenti mill-ezitu tal-kunsiderazzjonijiet u konkluzjoni raggunta dwar tali aspett tal-procediment – wiehed imbaghad ikompli jistharreg l-aspetti l-ohra tal-kawza. Il-konvenut Clint Spiteri Holt jikkontendi li l-istanza attrici hi milquta minn dak it-terminu preskrittiv kontemplat fl-Art. 2153 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta). Tali disposizzjoni tghid illi, "L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn." Huwa minnu li dan il-konvenut xehed quddiem dan it-Tribunal,9 izda ikollu jigi mistqarr li d-deposizzjoni tieghu ma tghin fl-ebda aspett tal-prezenti kontiza, sia jekk tali deposizzjoni tigi rivolta ghall-materja ta' preskrizzjoni u kif ukoll jekk applikata ghar- rimanenti aspetti tal-vertenza.10 Ghalkemm jinvoka zmien preskrittiv sabiex jehles mill-effetti tat-talba attrici fil-konfront tieghu, dan il-konvenut jonqos milli jindividwa d-data preciza ta' minn meta ghandha tibda tiddekorri l-preskrizzjoni relattiva. Huwa semplici wisq li wiehed jeccepixxi l- preskrizzjoni u jieqaf hemm, bl-aspettattiva li l-konnotati guridici u l-implikazzjonijiet processwali relattivi minnha derivanti jigu applikati awtomatikament minn min hu tenut jiggudika. Naturalment, kif ghandu jkun ben not, dan mhux hekk. Kwalsiasi eccezzjoni formali – anke dik tal-preskrizzjoni – trid tigi debitament pruvata. Jekk il-parti li l-aktar tinteressaha li tirbah tali eccezzjoni tabdika mid-dover taghha li taghti sustanza lill-istess eccezzjoni, certament dik il-parti m'ghandhiex tistenna li haddiehor ser iwettaq dmirha jew jaghmel xogholha. Dan qed jigi sottolinejat ghar-ragunijiet li gejjin infra. In tema ta' preskrizzjoni, jinsab rikonoxxut illi min jinvokaha ghandu jaghti l-prova tad- data preciza tad-dekorriment taghha ("inceptio prescriptio"). Fin-nuqqas ta' tali prova, min hu kjamat jiddeciedi ma jistax jilqa' l-eccezzjoni tal-preskrizzjoni stante li ma jkunx gie determinat l-inizju tad-dekorriment tal-perjodu preskrittiv. Issa, peress li "f'materja limitattiva tal-azzjoni, bhal ma hija l-preskrizzjoni, mhix ammissibbli l-interpretazzjoni estensiva, u l-preskrizzjoni hija istitut ta' interpretazzjoni strettissima" (cfr. Prof. Anthony J. Fenech Massa ne v. Nutar Emmanuele Von Brockdorff, Appell Civili, 25 ta' Novembru, 1957) wiehed irid izomm quddiem ghajnejh illi min jecepixxi l-preskrizzjoni "kellu jipprova l-element essenzjali tal-eccezzjoni tieghu u cioè li kien bhala fatt iddekora t- terminu statutorju preskrittiv. Dana mid-data minn meta l-attur seta' jipproponi l-azzjoni. 9 Fl-udjenza ta' l-20 ta' Gunju, 2018 (a foll. 10 Id-deposizzjoni tieghu titkellem wehidha u t-Tribunal mhux ser joqghod jispjega kif l-istess ma tapplikax. Altrimenti kien japplika l-principju 'contra non valentem agere non currit prescriptio" (cfr. Guido J. Spiteri Paris v. Dr. Emanuel Gatt Muscat, Appell Inferjuri, 5 ta' Ottubru, 2001). Addizzjonalment, f'dan l-ahhar kaz citat, inghad inoltre li kien "jispetta lill-konvenut li jistabbilixxi definittivament il-mument minn meta beda jiddekorri skond il-ligi t-terminu preskrittiv u jekk kienx effettivament hekk iddekorra minn dak il-mument sal-mument meta tkun giet intavolata l-azzjoni." B'zieda ma' dak appena maghdud, issir referenza ghall-Art. 2137 tal-Kodici Civili li jghid: "Bla ħsara ta' disposizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma jittieħed qies tal-istat jew tal- kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss." Mix-xena domestika hemm is-sentenza, fost bosta ohrajn, riportata f'Kollez. XXXVII-II-622 li fiha inghad li, "Jehtieg jigi ezaminat meta jista' jsir dan l-ezercizzju (ta' l-azzjoni). Dan iz-zmien skond id-dottrina hu dak li fih tkun twieldet l-obbligazzjoni u li fih ikunu twieldu d-dritt u l-azzjoni konsegwenzjali." Hawnhekk qed nitkellmu dwar il-punctum temporis minn fejn ghandhom jibdew jigu kkalkolati s-sentejn applikabbli, skond il-konvenut, ghall-azzjoni attrici. F'aktar dettall, il- qrati taghna jghidu li, "L-eccezzjoni tal-preskrizzjoni trid tinghata tifsira restrittiva, u ghalhekk jekk ikun jezisti xi dubju dwar l-applikabilitá taz-zmien preskrittiv minn dak li jirrizulta mill-atti, tali dubju ghandu jmur kontra l-eccipjent" (cfr. Victor Mattocks: v. Mark Demajo, Prim'Awla, 29 ta' Mejju, 2003; ara wkoll Stencil Pave (Malta) Limited v. Kunsill Lokali Naxxar, Prim'Awla, 30 ta' Ottubru, 2003). Inghad ukoll li, "l-accertament tad-dekorrenza taz-zmien tikkostitwixxi indagini ta' fatt u dan jimporta illi inizzjalment jinkombi fuq il-konvenut li jissolleva l-preskrizzjoni, li ghandu, bhala fatt, jissodisfa, bi prova essenzjali, li t-terminu statutorju preskrittiv kien ghadda. Wiehed ma jridx jinsa li l- element kostituttiv f'sens inekwivoku, tal-volontá tal-parti li ggib 'il quddiem l-estinzjoni bid-dekors taz-zmien tal- kreditu azzjonat fil-konfront tieghu. U allura logikament hu mistenni li l-konvenut jiddeduci, in sostenn tad-difiza tieghu, prova tad-data tad-dekorrenza ghall-iskop tal- tal-preskrizzjoni hi l-manifestazzjoni, l-eccezzjoni ta' 11 Dan l-awtur hu citat ripetutament u in extensio fid-decizjoni in re Ester Degeatano et v. Joseph Lloyd (Appell Civili, 26 ta' Frar, 1965; mhux pubblikata). komputa tal-perijodu preskrizzjonali." (cfr. Luciano Mifsud Hales noe v. Saviour O'Dea, Appell Inferjuri, 22 ta' Gunju, 2005). Fil-kaz taghna l-konvenut Clint Spiteri Holt jonqos milli jindividwa d-data ta' meta ghandha tibda' tiddekorri l-preskrizzjoni minnu stess invokata. Fil-kaz odjern, dan il-konvenut ma ghamel xejn hlief li asserixxa li l-istanza attrici hi preskritta, izda ma marx oltre minn tali asserzjoni u individwa ezattament data li mieghu tintrabat id-dekorrenza. B'hekk jigi li l- konvenut halla f'idejn it-Tribunal biex jipprova jindividwa minfloku dik id-data li setghet kienet applikabbli. Bid-dovut rispett, dan ma jistax jinghata adezjoni jew jigi permess li jsir jew jigi kondonat peress, kif ritenut, "l-Qorti ma kellha l-ebda obbligu li tikkonduci hi l-provi ta' xi parti." (Saviour Begovie et v. Salina Estates Limited, (Appell Inferjuri, 25 ta' Frar, 2004). Kif affermat fi zmien pjuttost ricenti in re Carmen Khan v. Av. Anton Spiteri Holt (Prim'Awla, 12 ta' Dicembru, 2013), "M'huwiex il-kompitu tal-Qorti illi sabiex issib iz-zmien meta bdiet ghaddejja l-preskrizzjoni toqghod tfittex hi l-prova jew f'dak li jkun inghad bil-gurament jew f'dak li jirrizulta minn dokumenti. Dak huwa kompitu tal- partijiet. Ix-xoghol tal-Qorti huwa li tqis u taghrbel il-provi li jitressqu dwar it-talbiet u l- eccezzjonijiet. Fil-kaz tal-lum, almenu fejn jirrigwarda l-preskrizzjoni, dan baqa' ma sarx. Li jfisser li fil-kaz tal-lum ma tirrizultax, b'mod sodisfacjenti u sal-grad rikjest mil-ligi, id- data meta bdiet ghaddejja l-preskrizzjoni." Ghalhekk, minn dan l-aspett, l-eccezzjoni ta' preskrizzjoni tal-konvenut Clint Spiteri Holt hi destinata tfalli u konsegwentement, it-Tribunal qed jichaq l-eccezzjoni abbazi ta' l-Art. 2153 tal-Kodici Civili (Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta) invokata mill-konvenut Clint Spiteri Holt. Skartata tali materja preliminari, it-Tribunal issa jdawwar harstu lejn aspett iehor preliminari tal-vicenda. Materja preliminari ohra li tehtieg tigi indirizzata hi dik dwar il-legittimità passiva tal- konvenuta Muriel Spiteri Holt stante li fit-tieni eccezzjoni taghha din tghid li hi m'hijiex il- kontradittur legittimu di fronti ghall-pretiza attrici. It-tielet u r-raba' eccezzjonijiet huma estensjoni tat-tieni wahda u fihom il-konvenuta tispjega l'ghaliex m'hijiex il-legittimu kontradittur, u dan l'ghaliex hi "ma kinitx involuta fl-imsemmi incident tat-traffiku u ghaldaqstant ma ghandhiex tinzamm responsabbli ghad-danni li qieghda titlob s-socjetà attrici" u ghax "fl-istadju tal-arbitragg, l-esponenti konvenuta ma kinitx parti mill-kawza, u ma giet ikkundannata thallas ebda danni." Dwar din it-tematika, kif ben not, l-interess ma jridx ikun solament fil-persuna ta' l-attur li jipproponi l-istanza, izda wkoll f'dik ta' l-imharrek li jikkontestaha. Fl-ewwel kaz, nirreferu ghall-interess bhala "legittimità attiva", filwaqt li fit-tieni kaz, nirreferu ghalih bhala "legittimità passiva". Iz-zewg sitwazzjonijiet jaqghu taht il-kappa generali tal- precett ta' "kapacità processwali". F'dan is-sens ara wkoll Bartolo Burlo! v. Ripard Grech Wellman (Qorti tal-Kummerc, 8 ta' April, 1899 riportata f'Kollez. Ghalhekk, dak li ghandu jigi mistharreg f'dan l-istadju huwa jekk il-konvenuta Muriel Spiteri Holt ghandhiex legittimità passiva li tkun parti konvenuta, cioè li jigi ricerkat, u stabbilit, jekk il-kontradittorju12 odjern huwiex sew imsejjes fir-rigward taghha. F'dan ir- rigward, jigu espressi dawn il-principji: (a) B'din il-massima wiehed jifhem illi l-process, minn naha, u l-partijiet ghalih, minn naha l-ohra, huma zewg ingredjenti organici u simultanji li ghandhom jikkoezistu vicendevolment u fl-istess mument. Mhux biss hu importanti li jkun hemm process bejn partijiet, izda li tali process ikun instawrat bejn il-partijiet idoneji, peress li huma l-partijiet idoneji li joholqu l-kontradittorju, li hu l-process gudizzjarju; Il-partijiet huma, necessarjament, il-parti attrici minn naha u dik konvenuta minn naha l-ohra. Entrambi ghandhom ikunu persuni (fizici jew morali) idoneji sabiex jikkomponu l-kontradittorju, u cioè li jkollhom id-debita kapacità processwali li Riflessjoni ta' dan it-taghlim hu mhaddan mill-qrati taghna in re Mary Magdalene Pollina et v. Robert Hatherly et (Appell Civili, 13 ta' Gunju 1980) fejn inghad: "il-litis konsorzju bejn dawk kollha li huma partecipi hu necessarju" u anke in re Scicluna v. Gat Baldacchino (Appell Civili, 3 ta' April 1964) fejn inghad: "Evidentement, id-dikjarazzjoni ta' dik l-istess domanda mitluba kienet tolqot is-sidien kollha, kompriz dak li ma ssemmiex fl-okkju tal-kawza ghaliex anke dan kien legittimu kontradittur. Kif inhu sew maghruf biex gudizzju jkun integru hu necessarju l-presenza tal- interessati kollha." L-istess hsieb gie abbraccjat sa ricenti in re Karin Ferrando Cutajar Giglio et v. L-Avukat Susan Lena Akkawi et (Prim'Awla, 14 ta' Novembru, 2017). jressqu domanda gudizzjali (attur) u/jew li jirrezistu ghaliha (konvenut). Entrambi jrid ikollhom il-mehtieg interess guridiku, kemm fil-bidu u kif ukoll matul il-perkors tal-procediment. Dan kollu huwa inter-dipendenti u dejjem irid jigi mhares mill- perspettiva tal-legam partikolari jew mill-vinkolu specifiku li jkun jidher li jorbothom. Tali rabta taf tiehu diversi forom u sfumaturi varji u taf tkun frott minn legam kuntrattwali13 jew kwazi kuntrattwali14, naxxenti minn qaghda kwazi delittwali15 u sahansitra b'origini f'vinkolu pre-stabbilit, jew impost, bil-Ligi16; Huwa bil-wisq naturali illi sabiex tigi mistharrga jekk parti konvenuta hijiex il- kontradittrici legittima jew le ghall-pretiza attrici, wiehed irid jara sew x'inhi l- istanza li l-parti attrici qed tivvanta kontra l-parti konvenuta l'ghaliex id-dritt t'azzjoni m'huwa xejn hlief astrazzjoni guridika meta mehud in izolament mill- bqija tad-dritt. Dan m'huwa xejn gdid peress li anke lokalment, il-qrati taghna ilhom isostnu illi hu principju fid-dritt patriju li n-natura ta' l-azzjoni ghandha tigi dezunta mit-termini ta' l-att li bih jinbdew il-proceduri. In fatti, kif ritenut in re Improved Design Limited v. Anthony Tang et (Appell Superjuri, 5 ta' April, 2013), "Gie diversi drabi ritenut mill-Qrati taghna li biex tigi ffissata l-indoli ta' l- azzjoni li tigi ezercitata wiehed irid ihares mhux tant lejn il-kliem imma lejn dak li sostanzjalment ikun qed jigi mitlub fic-citazzjoni, jigifieri l-fondament u l-oggett tal-pretensjoni fiha dedotta. (ara Kollezz. 13 Bhal fil-kaz, inter alia, tal-bejgh jew tad-depozitu. 14 Bhal fil-kaz, inter alia, tan-negotorium gestor, l-indebiti solutio, l-arrikkiment ingust jew il-kommodat. 15 Bhal fil-kaz, inter alia, ta' incidenti stradali. Imbaghad, ghad-domanda attrici, tikkorrispondi d-difiza ta' l-avversarju konvenut. 17 Fid-decizjoni in re Frances sive Frances Gladys Akkawi v. Future Focus Ltd (Appell Inferjuri, 17 ta' Ottubru, 2007) inghad li, "Huwa sew maghruf illi ghall-iskop tal-valutazzjoni ta' l-integrità tal-kontradittorju wiehed ghandu jiehu rigward ghall-prospettazzjoni ta' l-attur, u mhux ukoll ghall-ezitu tal-kontroversja." 18 Din mhux nozzjoni novella jew fenominu guridiku modern, izda hu wiehed antikament rikonoxxut. L- Fl-kaz tal-lum, jirrizulta indiskuss illi l-konvenuta Muriel Spiteri Holt hi kontradittrici legittima tas-socjetà konvenuta f'din il-kawza. Dan huwa hekk in forza tal-polza ta' assikurazzjoni mahruga a favur taghha mis-socjetà attrici li fuqha tinbena l-azzjoni. Indubjament, polza bhal din hi kuntratt meqjus bhala wiehed konsenswali, aleatorju, oneruz, bi prestazzjonijiet korrispettivi, bilaterali u ghal zmien.19 Fis-sentenza in re Cordina Insurance Agency Lts noe v. Air Malta plc (Appell Inferjuri, 1 ta' Novembru, 2006) kien gie affermat illi, "huwa indiskuss illi r- rapport bejn il-persuna assigurata u l-kumpannija assiguratrici, li maghha r-riskju jigi pjazzat, hu wiehed kuntrattwali, bis-soliti karatteristici tal-konsenswalitá, onerozitá, aleatorjetà u prestazzjonijiet korrispettivi." Il-partijiet kontraenti fih huma l-assigurat (il- konvenuta), li inter alia tassumi l-obbligu tal-hlas tal-premium u l-assiguratur (socjetà attrici), li inter alia jobbliga ruhu ghall-hlas ta' l-indennizz dovut f'kaz ta' l-avverar ta' l- event sinistru kontemplat fil-polza. Ghalhekk, fic-cirkostanza ta' kopertura assigurattiva fuq veikoli (u sinistri stradali), tali polza tnissel legam kuntrattwali bejn il-persuna ta' l-assikurat u l-enti li tassigura l- eventwali sinistru. Tali vinkolu jassoggetta liz-zewg partijiet li jharsu u jimxu mal- kundizzjonijiet tal-polza, ossia li l-assikurazzjoni taghzel tforni kopertura assigurattiva f'kaz li javvera ruhu r-riskju previst fiha, filwaqt li l-parti assikurata tintrabat li taghmel dak kollu possibbli sabiex b'ghemilha possibilment tevita kemm tista' l-avverar tas- sinistru u li ssegwi l-kundizzjonijiet l-ohra tal-polza. Abbinat ma' tali legam hemm imbaghad id-disposizzjonijiet t'ordni pubbliku tal-Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta illi jaghtu setghat ulterjuri u jeddijiet konkomintanti ghar-rabta li tigi instawrata bejn l- assigurat u l-assikurazzjoni. F'tali sitwazzjoni partikolari, jekk javvera sinistru u fl-istess waqt ikun hemm ksur tal-polza ta' l-assigurat, l-assigurazzjoni li tkun dovuta tindennizza lit-terz sinistrat, ghandha l-jedd li ddur fuq l-assigurat, anke jekk ma kienx l-istess assigurat li direttament kien partecipi fis-sinistru.20 istess identiku taghlim gie wkoll abbraccjat fis-sentenza in re Zammit Davison Lawrence Runza noe et v. Marcel Tang noe (Appell Superjuri, 13 ta' Mejju, 1992; mhux pubblikata). 19 Ghal tifsira/definizzjoni legislattiva ta' "kuntratt ta' assigurazzjoni" ara l-Art. 2(1) ta' l-Att dwar l-Kummerc ta' l- Assigurazzjoni (Kaptiolu 403 tal-Ligijiet ta' Malta) u, b'illustrazzjoni, il-gurisprudenza in re Joseph Spiteri Holt nomine v. Roman Spiteri Paris (Prim'Awla, 6 ta' April, 1973; mhux pubblikata), in re Lino Grogan nomine v. Avv. Joseph Bugeja nomine, (Appell Kummercjali, 30 ta' Mejju, 1980) u in re Adriano Gaffiero Gubbai nomine v. Paul Gauci Piscopo (Appell Inferjuri, 31 ta' Lulju, 1996). 20 Il-proviso ghall-ewwel sub-inciz ta' l-Art. 10 u anke l-proviso ghall-ewwel sub-inciz ta' l-Art. 12 tal- Kapitolu 104 tal-Ligijiet ta' Malta jaghtu jedd lill-assiguratur li, f'kaz ta' ksur ta' xi kundizzjoni jew izjed tal-polza da parti tal-persuna assigurata, u wara li jithallas it-terz danneggjat, l-istess assiguratur ghandu d-dritt ta' rivalsa fil- konfront ta' l-assigurat tieghu. Wiehed ikollu jghid li dawn huma drittijiet ta' rivalsa moderni li joriginaw minn direttivi Ewropej (ex Direttiva nru. 209/103/KE) u wkoll jirriflettu l-principju generali previst fl-Art. 1048 tal-Kodici ta' minn il-kwistjoni Opportuna ferm hawnhekk ir-referenza ghas-sentenza in re Hugh P. Zammit nomine v. John Tang et (Appell Superjuri, 1 ta' April, 2005) illi wkoll kienet kawza fejn l- assiguratur dar fuq l-assigurat biex jirriskwoti dak imhallas lit-terz danneggjat. Kemm l- ewwel qorti u kemm dik tat-tieni grad sostnew, fost hwejjeg ohrajn, li r-rapport guridiku bejn il-partijiet kien wiehed dikjaratament kontrattwali. L-ewwel qorti, b'sentenza tat-23 ta' April, 2001 per Imh. Albert J. Stepic, kienet affermat illi, "ghandu jigi osservat li r- responsabbilitá ghar-risarciment ta' danni mhallsa mill-assikurazzjoni ai termini tal-Kap. 104 tal-Ligijiet ta' Malta mhux relatat mar-responsabbilitá ghall-akkadut. Izda l-obbligu tal-hlas lura ta' ammonti mhallsa mill-assikurazzjoni jitwieled minn inadempjenza kuntrattwali nkwantu l-assikurat, li jkun intrabat mal-assikurazzjoni li josserva l-obbligi imposti fuqu bhala kondizzjoni tal-hrug tal-polza, jonqos li jaghmel dan [...] Ir-radd lura tal-flus imhallsa mis-socjetá attrici huwa bazat fuq dan in-nuqqas jew ksur ta' kuntratt. fl-incident Ghalhekk awtomobilistiku, ma ghandhix rilevanza ghal kawza odjerna". Dan il-hsieb gie mhaddan in toto mill-qorti ta' revizjoni fejn insibu mizjud mieghu li, "l-azzjoni attrici fil-veritá ma tikkoncernax danni akwiljani izda danni kontrattwali. L-azzjoni attrici hija bazata fuq inadempjenza kontrattwali in kwantu l-assigurat … naqas li josserva l-obbligi imposti fuqu bhala kundizzjoni tal-hrug tal-polza ta' assigurazzjoni in kwistjoni [...] Ghalhekk ir- radd lura tal-flus imhallsa mis-socjetá attrici mhuwiex bazat fuq rizarciment ta' danni akwiljani, izda huwa bazat fuq in-nuqqas ta' l-appellant li josserva debitament il-kuntratt ta' assigurazzjoni li kien jezisti bejnu u bejn is-socjetá appellata [...] r-relazzjoni bejn is- socjetá assigurattrici appellata u l-assigurat taghha, cioè l-appellanti, liema relazzjoni hi evidentement bazata fuq inadempjenza kontrattwali da parti ta' l-istess appellanti. Konsegwentement ghalkemm huwa veru li d-danni fl-incident awtomobilistiku in kwistjoni ma ikkawzahomx l-appellanti, però xorta wahda huma danni sofferti mis- socjetá appellata minhabba li huwa naqas li josserva skrupolozament l-obbligi tieghu naxxenti mill-kuntratt ta' assigurazzjoni bejnu u bejn is-socjetà appellata". Il-fatt li l-konvenuta Muriel Spiteri Holt ma kinitx qed issuq dakinhar ta' l-incident u illi hi ma kinitx partecipi fil-proceduri t'arbitragg huma kwistjonijiet immaterjali fi procediment bhal dan. Certament, din il-konvenuta m'hijiex zvinkolata milli tkun parti fil-prezenti proceduri ghax, ghalkemm il-prezenti kawza tiehu spunt mill-proceduri precendenti arbitrali (fejn giet ricerkata l-htija skond id-dettami, inter alia, ta' l-Art. 1032 u l-Art. Ghal kull bwon fini, ikollu jigi puntwalizzat li tali jedd ta' rivalsa lill-assiguratur mhux biss jitwieled fil-konfront ta' l-assikurat, izda anke kontra l-persuna li tat lok ghas-sinistru hekk kif diversi decizjonijiet tal-qrati Ir-responsabbilità ta' dawn it-tnejn hi, ghalhekk, wahda solidali. F'dan ir-rigward ara in re Hugh tal-Kodici Civili), dawn huma proceduri ad hoc u msejjsa primarjament fuq rabta kuntrattwali pre-ezistenti, l-allegata infrazzjoni ta' liem esponew lill-parti assiguratrici attrici ghal pregudizzju ekonomiku fil-konfront ta' terzi (i.e., l-indennizz ex lege). Dawn is-senjalazzjonijiet jibbastaw biex jaghtu twegiba fin-negattiv ghall-eccezzjoni tal- konvenuta in dizamina. Ikollu jigi mistqarr, b'self mis-sentenza in re Peter Farrugia Lauri v. Peter Farrugia Lauri et (Prim'Awla, 25 ta' Settembru, 2003), illi, "jekk parti taghzel li tressaq il-pretensjonijiet taghha kontra parti ohra fuq kawzali partikolari, l-eccezzjoni li titqanqal mill-parti mharrka kontra l-azzjoni maghmula kontriha trid titkejjel fuq dik il- kawzali u mhux fuq x'tahseb il-parti mharrka li setghet kienet il-kawzali vera." Dan ma jfisser xejn hlief li t-tieni eccezzjoni tal-konvenuta li m'hijiex il-legittima kontradittrici – u naturalment l-eccezzjonijiet l-ohra li huma intimament kollegati maghha (i.e., it-tielet u r- raba' wahda) – hi guridikament insostenibbli. Ghalhekk, dwar din l-eccezzjoni preliminari tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt, it-Tribunal jikkunsidraha bhala guridikament mhux tajba u l-istess ghandha tigi rigettata. L-istess effett negattiv jinfluwixxi wkoll fuq it-tielet u r-raba' eccezzjonijiet peress li huma konsegwenzjali ghat-tieni eccezzjoni. Indirizzati l-materji ta' natura preliminari, it-Tribunal issa jdawwar l-attenzjoni tieghu biex jistharreg il-mertu tal-kawza. It-Tribunal jikkunsidra; Bil-prezenti istanza, is-socjetà attrici qed titlob rifuzjoni minghand il-konvenuti ta' l- ammont minnha mahrug biex jigi kumpensat terz abbazi tal-kundanna rizarcitorja fil- proceduri arbitrali. L-ammont huwa komplessivament ta' elfejn, tlett mija u sitta u tletin ewro u seba' u hamsin centezmi (€2,336.57c).21 Il-bazi ta' l-azzjoni attrici hi l-vjolazzjoni tal-polza da parti tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt illi kuntrarjament ghal dak previst fil- polza, ippermettiet lill-konvenut Clint Spiteri Holt li jsuq il-vettura assikurata meta hu ma kellux l-età idonea biex jaghmel dan. Il-polza kienet espressament tiddetta li l-vettura kienet tista' tigi misjuqa minn kull persuna, basta li tkun ghalqet l-età ta' hamsa u ghoxrin (25) sena. Dan huwa l-presuppost uniku li jaghti origini ghat-talba attrici f'dawn il-proceduri. 21 Jigi mfakkar li l-attrici ma ezibit l-ebda evidenza dwar dan l-ammont li tghid li hallset lill-parti rikorrenti fil- proceduri arbitrali (i.e., it-terz danneggjat). Ma tressqet l-ebda prova, dokumentarja jew xort'ohra, ta' kif inhu ezattament suddiviz l-ammont ta' €2,336.57c, ossia oltre l-ammont ta' €919.52c bhala sorte fil-proceduri ta' arbitragg, ta' x'jikkomponi r-rimanenti ammont ta' €1,417.05c. Ghalkemm, giet prezentata kopja tat-taxxa ufficjali 105), it-Tribunal, ghalkemm prova jahdem il-komputazzjoni, ma setax jasal ghall-ammont relattiv. Madanakollu, mill-ewwel ikollu jigi mistqarr li l-atti processwali mressqa quddiem dan it- Tribunal ma jurux dak li donnha qed tara s-socjetà attrici. L-anomalija riskontrata mit- Tribunal m'hijiex merament kwistjoni ta' divergenza interpretattiva ta' certu stat ta' fatt, izda wahda dwar fattur oggettiv li, fis-sewwa, ma jistax jigi attribwit interpretazzjoni ohra ghajr ghal dak li effettivament juri. Ikollu jigi ammess li dan it-Tribunal qara numerevoli drabi l-atti processwali u presta attenzjoni kbira ghal kull dokument u pagna ta' l-atti sabiex ma jkun qed jahrablu xejn, izda dejjem wasal ghall-istess identika konkluzjoni, u cioè illi l-provi juru li l-konvenut Clint Spiteri Holt kellu effettivament erbgha u tletin (34) sena fid-data ta' l-incident. Fi kliem iehor, dakinhar ta' l-incident il-vettura assigurata mas-socjetà attrici kienet qed tinstaq minn sewwieq li kellu aktar minn hamsa u ghoxrin (25) sena – fattur dan li jiznatura l- fondamenti ta' l-istanza attrici li fuqhom esklussivament tibbaza d-domanda gudizzjali taghha. Ir-rapport tal-Pulizija ezibit in atti juri li Clint Spiteri Holt twieled fis-7 ta' Marzu, 1977.22 L- incident stradali in kwistjoni sehh fis-17 ta' Frar, 2011.23 Ghalhekk, dan jindika li fid- data ta' l-incident Clint Spiteri Holt kellu 34-il sena. Inoltre, u sussidjarjament, il-karta ta' l- identità ta' l-istess Clint Spiteri Holt, kemm fir-rapport tal-Pulizija24, fl-affidavit tal-Pulizija25 u kif ukoll indikata bhala 866372M. Ghalkemm, l-ahhar zewg digits ta' kull karta ta' l-identità jindikaw is-sena meta persuna tigi registrata mal-awtoritajiet u mhux necessarjament l-annu tat-twelid, f'dan il-kaz l- ahhar zewg digits jikkombacjaw mas-sena tat-twelid ta' Clint Spiteri Holt kif muri fir-rapport tal-Pulizija, ossia s-sena 1977. Dawn il-provi – li huma l-unici provi mressqa sabiex jindikaw l-età tal-konvenut Clint Spiteri Holt – juru haga toto coelo diversa minn dak li qed tallega l-attrici. Dawn juru li fid- data ta' l-incident, li kien mertu tal-proceduri arbitrali, Clint Spiteri Holt kellu età ferm oltre l- 25 li tispecifika l-polza ta' assikurazzjoni. Ghalhekk, dan it-Tribunal jaraha alkwantu amonala u stramba: il-proceduri hi ta' dawn ghaliex l-assikurazzjoni hawn attrici kienet iddecidiet li tintervjeni f'dawk il-proceduri in statu et terminis fuq il-bazi li, "Clint Spiteri Holt ma kienx persuna awtorizzata skond il-polza mahruga fuq il-vettura in kwistjoni misjuqa minnu."27; ghaliex l-istess assikurazzjoni, wara li giet koncessa l-istatus ta' intervenuta fl-istess proceduri,28 kienet iddecidiet li tressaq risposta fihom u, inter alia, tghid li, "Ir- responsabilità hija respinta u kkontestata stante li fil-mument tal-incident l-Intimat Clint Spiteri Holt ma kienx kopert bil-polza assikurattiva mahruga mis-socjetà mittenti li kienet insured: insured only driving over 25 skond id-Dok A anness."29; fuq liema bazi l-assikurazzjoni attrici, waqt il-proceduri ta' arbitragg, kienet iddecidiet tivverbalizza illi, "Qed nara d-dokument SMS li qed nesibixxi – schedule annessa mal-polza ta' assikurazzjoni relattiva ghall-vettura DPS-679 involuta f'dan l-incident. II-persuna li kien qed issuq il-vettura fl-incident cioè Clint Spiteri Holt, ma kienx kopert billi l-polza kienet tkopri biss persuni 'il fuq minn 25 sena, u fil-jum tal- incident Spiteri Holt Clint kien ghadu taht dik l-età."30; abbazi ta' liema evidenza l-Arbitru nizzel, wara d-dispozittiv tad-decizjoni arbitrali tieghu, illi, "Ghal kull bwon fini l-Arbitru jiddikjara illi l-polza tas-sigurtà mahruga mis- socjetà ta' assigurazzjoni intervenuta fil-kawza31 favur Muriel Spiteri Holt sid il-vettura involuta fl-incident kienet tkopri lilha biss. Ghalhekk id-drittijiet kollha legali tal- istess socjetà ta' assigurazzjoni fil-konfront tal-intimat naxxenti mill-ligi u mill-istess polza qeghdin jigu riservati favur l-intervenuta fl-Arbitragg." Kif fattur baziku bhal dan harab lis-socjetà attrici jisfuggi lit-Tribunal. Ghaliex l-attrici kompliet tishaq li Clint Spiteri Holt kien taht l-età ta' 25-il sena mentri fil-verità kien jidher li dan ma kienx minnu huwa fatt insolitu. U huwa wkoll alkwantu inspjegabbli kif id- difensuri rispettivi tal-prezenti zewg konvenuti harbilhom dan l-aspett li fuqu unikament tissejjes il-pretiza attrici. Mhux biss b'naqra aktar attenzjoni dan il-fattur seta' gie eccepit jew senjalat mill-konvenuti sabiex jallerta lill-parti attrici, izda ukoll b'naqra aktar attenzjoni kienet tigi evitata din il-kawza da parti ta' l-attrici. Issa, jekk kien hemm xi karenza, xi zball jew xi zvista x'mkien dwar l-età, dan ma jirrizultax mill-atti processwali kif kompilati u mressqa quddiem dan it-Tribunal. Jekk 27 Ara rikors ta' l-attrici mressaq fil-proceduri ta' arbitragg tat-23 ta' Jannar, 2013 sabiex tigi permessa tintervjeni f'dawk il-proceduri (ezibit a fol. 63 ta' dawn il-proceduri). 28 Ara digriet ta' l-Arbitru datat 10 ta' Lulju, 2013 (ezibit a fol. 65 ta' dawn il-proceduri). 29 Ara risposta fil-proceduri ta' arbitragg tad-19 ta' Lulju, 2013 (ezibita a fol. 67 ta' dawn il-proceduri). 30 Ara verbal tas-seduta arbitrali tad-9 ta' Lulju, 2014 (ezibit a fol. 79 ta' dawn il-proceduri). 31 Li hija s-socjetà attrici f'dawn il-proceduri. kien hemm xi evidenza ohra li kienet turi mod iehor minn dak prodott fil-kors ta' dawn il- proceduri, kien dmir primarju, jekk mhux esklussiv, tal-parti interessata li din tigi senjalata u formalment imressqa. It-Tribunal ikollu joqghod u jistrieh fuq il-provi kif migjuba lilu u certament huwa prekluz milli jaghmel indagnijiet motu proprio u ulterjuri32 lil hinn mill-attività gudizzjarja ezercitata mill-partijiet litigandi ghaliex hu notorju illi min hu tenut jiggudika ghandu, "jestraji d-decizjoni tieghu unikament mill-allegazzjonijiet provati, u mhux ukoll minn dak li messu ngieb ghab-bazi tad-domanda u baqa' ma giex offert bi prova konvincenti." (F. Advertising Limited v. Simon Wirth et, Appell Inferjuri, 21 ta' Mejju, 2010)33 u anke l'ghaliex "quod non est in actis, non est in mundo".34 Fin-nuqqas ta' evidenza, certament dan it-Tribunal – bhal kull enti 32 Minn ricerka maghmula mit-Tribunal jirrizulta li fis-sistema Ingliza – li proceduralment hi l-fonti u l-axxendent ta' dik domestika hekk kif jispjega sew il-gurista u Imhallef Malti Paolo Pollacco Yarovaya fil-monografija tieghu intitolata "Storia della Legislazione in Malta" (Malta, 1897; pp.322–323) – jidher li l-gudikant ma jistax inehhi t-toga tieghu u jilbes dik ta' avukat u jidhol fl-arena rizervata lill-partijiet u lid-difensuri taghhom. Ir-rwol tieghu, ghalkemm m'ghandux ikun ta' passività totali, hu primarjament wiehed ta' arbitru distakkat mill-litigju li qed jizvolgi quddiemu. Interessanti wkoll is-segwenti letteratura fuq din it-tematika: Artiklu intitolat "Judges Ought To Be Active Referees And Not Mere Spectators" ta' David Nwankwo (Settembru, 2012); Artiklu intitolat "Partisan Justice: A Brief Revisit" ta' Marvin Pule’ ('Litigation Journal' 1989; Vol. 33 Kif kellu okkazzjoni jghid dan it-Tribunal, fost ohrajn, in re Ivan Ublenhaut v. Personal Exchange International 34 Ara fuq dan il-principju l-kawza in re Carmelo Azzopardi Farrugia v. Kummissjoni ghall-Kontroll ta' l-Izvilupp (Appell Kummercjali, 10 ta' April, 1995 riportata f'Kollez. jista' il-mertu jidhirlu xieraq dwar gudizzjarja jew kwazi-gudizzjarja fis-sistema legali Maltija – ma jistax jikkolma l- ommissjonijiet probatorji ta' xi parti.35 Ghalkemm huwa minnu li dan it-Tribunal mhux marbut bir-regola dwar l-ahjar prova ex Art. 9(2)(b) Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta (u tal-kawza), ghalhekk madanakollu dan ma jiddispensax lill-parti interessata milli tadduci provi idoneji in sostenn tat-tezi taghha (Emanuel Glanville et v. Anna Elwerfelly et, Appell Inferjuri, 27 ta' Frar, 2009). Sa pjuttost ricenti, id-decizjoni in re Middlesea Insurance plc v. Waldorf Auto Services Co Ltd et (Appell Inferjuri, 17 ta' Novembru, 2017) ittenni tghid illi, "għalkemm it-Tribunal għandu jiddeċiedi l-kawżi quddiemu prinċipalment abbażi tal- ekwità, ovvjament il-kawżi quddiemu xorta għandhom jiġu deċiżi a bażi tal-provi li kull parti tkun ressqet." L-istess identiku kliem hu misjub fid-decizjoni in re A.l.M. Enterprises Limited v. U.C.I.M. Co Ltd et (Appell Inferjuri, 17 ta' Novembru, 2017). Hi norma indiskussa li tghid illi jispetta lil min javvanza pretiza u/jew allegazzjoni li jipprova dak minnu allegat. 562 tal-Kodici ta' Procedura Civili li jistabbilixxi li, "l- obbligu tal-prova ta' fatt imiss dejjem lil min jallegah." Fis-sentenza in re Anthony Gat Baldacchino et v. Anthony Spiteri Holt (Prim'Awla, 5 ta' Mejju, 2016) inghad illi, "il-parti attriċi għandha l-obbligu li tipprova kif imiss il-premessi għat-talbiet tagħha b'mod li, jekk tonqos li tagħmel dan, iwassal għall-ħelsien tal-parti mħarrka." Dan ifisser li gudikant ghandu jemetti d-decizjoni tieghu bbazi tal-materjal lilu offrut mill-partijiet u m'ghandux ifittex altrove, anke fuq l-istregwa tal-principji mhaddna mill-qrati patria li quod non est in actis non est in mundo u li gudikant ghandu jiddeciedi secundum acta et probata non secundum privatam scientiam stante illi r-rilevanza probatorja ma tinsabx f'dak li jaf il-gudikant, izda f'dak li johrog mill-atti processwali (non refert quid notum sit judici si notum non sit in forma judicii). Dan hu rifless fil-gurisprudenza nostrana bhal perezempju fis-sentenzi fl-ismijiet Carmelo Azzopardi Farrugia v. Kummissjoni ghall-Kontroll ta' l-Izvilupp (Appell Kummercjali, 10 ta' April, 1995) u F. Advertising Limited v. Simon Wirth et (Appell Inferjuri, 21 ta' Mejju, 2010). L- attrici, li ghazlet issejjes azzjoni fuq presuppost specifiku u partikolari, naqset li turi l- istess presuppost ghandu mis-sewwa. Addirittura, il-provi minnha avvanzati juru l- kontra. F'dan il-kaz ma jidhirx li l-attrici ghandha ragun fil-pretiza taghha, bazikament ghax tibni kaz fuq presuppost fattwali li ma jirrizultax bhala fondat. Ghandha, ghalhekk, ragun il- konvenuta Muriel Spiteri Holt li tghid li t-talba attrici, kif dedotta, hija fattwalment u legalment infondata, stante li mill-atti processwali jirrizulta illi dakinhar ta' l-incident il- vettura bin-numru ta' registrazzjoni DBS-679 tat-tip 'Mitsubishi Pajero', illi kienet koperta b'polza ta' assigurazzjoni tat-tip third party liability, kienet effettivament qed tigi misjuqa minn persuna (mill-konvenut Clint Spiteri Holt) li kellha 'l fuq minn hamsa u ghoxrin (25) sena. Ghalhekk, ma kien hemm l-ebda ksur tal-polza kif allegat. Ghaldaqstant, it-Tribunal, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet maghmula hawn fuq u konsistentement maghhom, jaqta' u jiddeciedi dan il-kaz billi, filwaqt li jichad l- eccezzjoni ta' preskrizzjoni sollevata mill-konvenut Clint Spiteri Holt u jichad ukoll it-tieni eccezzjoni, u konsegwentement anke t-tielet u r-raba' eccezzjonijiet, tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt, tal-konvenuta Muriel Spiteri Holt u konsegwentement jichad it-talba attrici bhala guridikament insostenibbli u fattwalment infondata. L-ispejjez gudizzjarji marbuta ma' dawn il-proceduri – b'applikazzjoni tal-Art. 10(1) tal- Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta – ghandhom jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet. ft. l-ewwel eccezzjoni jilqa'