BORD DWAR IL-KONTROLL TA' KIRI TA' RABA Illum l-Erbgha, 14 ta' Novebru 2018 segwenti: Ra ir-rikors promotur ippresentat fit-3 ta' Settembru 2018 fejn ir-rikorrenti talab is- IIli huwa sid ta' ghalqa maghrufa bhala Ta' Manduca limiti tas-Siggiewi ta' kejl superfićjali ta' cirka tomnejn kif indikata fil-pjanta hawn annessa u mmarkata bhala Dokument A liema ghalqa hija mqabbla lill-intimat versu qbiela ta' €5.82 fis-sena u l-iskadenza li tmiss taghlaq fil-15 ta Awwissu 2019. Illi l-ghalqa ma nhadmitx ghal dawn 1-ahhar tlett snin konsekuttivi jekk mhux iktar liema ghalqa hija mitluqa u żdingata. Illi ghalhekk a tenur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 (2)(d) tal-Kap. 199 1- esponenti ghandu dritt jitlob li jiehu lura l-pussess tar-raba' in kwistjoni Ghaldaqstant l-esponenti jitlob bir-rispett li dan il-Bord joghgbu i. jawtorizza lill-esponenti jirriprendi l-pussess tal-ghalqa fuq imsemmija; u ii. tordna l-izgumbrament tal-intimat mill-istess ghalqa fi zmien qasir u perentorju konsegwentement li jigi hekk lilu prefiss; u jista' iii. fit-tielet lok, jekk ikun il-każ, tistabbilixxi l-likwidazzjoni ta' kull kumpens li Ra illi l-intimat gie notifikat fit 2 ta' Ottubru 2018 fl-indirizz indikat mir-rikorrent. Ra illi fit 3 ta' Ottubru 2018, meta l-Borg kien ghadu sprovvist mir-riferta, kif ukoll fl-24 ta' Ottubru 2018, l-intimat ma deherx u ma ppresentaw risposti. Ra illi fl-24 ta' Ottubru 2018, wara illi r-rikorrent xehed, il-Bord intalab jghaddi ghas- sentenza in difett ta' ostakolu, u ghalhekk il-kawza giet differita ghall 14 ta' Novembru 2018 ghas-sentenza. Ra illi llum, l-14 ta' Novembru 2018, meta ssejjhet il-kawza, l-intimat baqa' ma deherx u ma dahhlet ebda risposta jew talba sabiex il-Bord ma jghaddix ghas-sentenza, u ghalhekk il- Bord ghadda biex jaghti s-sentenza. Ra id-dokumentazzjoni esebiti mir-rikorrenti fir-rikors promotur, ossija pjanta tal-art (fol 2) 2. Sema' x-xhieda tar-rikorrent Peter Testa moghtija fl-24 ta' Ottubru 2018 u ra d- dokumentazzjoni minnu esebita, ossija serje ta' ritratti tal-art meritu tal-kawza odjerna mehudha fl-14 ta' Awissu 2015 (fol 19, 20 u 30), fl-20 ta' Awissu 2016 (fol 21, 22 u 23), fl- 24 ta' Awissu 2017 (fol 24,25 u 26), fid-29 ta' Gunju 2018 (fol 27, 28 u 29), fit 2 ta Awissu 2018 (fol 34, 35, 36 u 38), fit 22 ta' Awissu 2018 (fol 33, 37, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48 u 49) kif ukoll aerial photos tal-MEPA ghas-snin 2012 (fol 31) u 2016 (fol 32) Ra illi fl 24 ta' Ottubru 2018 ir-rikorrent iddikjara illi ma kellux aktar provi. Ra illi fl-24 ta' Ottubru 2018 ir-rikorrent talab lill Bord sabiex jipprocedi u jaghti sentenza Ra illi fl 24 ta' Ottubru 2018 l-kawza giet differita ghas-sentenza ghall-14 ta' Novembru Ra illi sa llum ma dahal ebda att da parte ta' l-itnimat, illi kien debitament notifikat fl- abbazi tal-provi illi kien hemm. 2018 in difett ta' ostaklu. indirizz indikat mir-rikorrent. Konstatazzjonijiet fattwali. Jirrizulta illi r-rikorrenti huwa s-sid tal-art meritu tal-kawza odjerna u gie infurmat minn persuni illi l-ghalqa ma kienetx qieghda tinhadem. Jirrizulta illi sussegwentement huwa beda jmur l-ghalqa regolarment u josserva illi dina ma tinhadimx, u ta dana huwa ha ritratti fis-snin 2015, 2016, 2017 u 2018 fejn jidher illi l-art qatt ma kienet tinhadem u illi kien hemm sigar tal-gheneb kollha nexfin u abbandunati kif ukoll, busbies u, fin-nofs, sigra maghrufa bhala tilliera, li tikber fil-blat fejn raba ma tinhadimx, u dina kienet fin-nofs tal-ghalqa. Jirrizulta illi, skond ix-xhieda tar-rikorrent mogthija fl-24 ta' Ottubru 2018, l-intimat kien "gie hmistax ilu, wara li rcieva l-karta tal-Qorti, u qalli hallihieli sena ohra l-ghalqa jew sentejn." Jirrizulta illi r-rikorrent jahdem raba ohra, fejn huwa ghamel id-dwieli u jbiegh l-gheneb ghall-inbid regolarment, kif jidher fid-dokument mahrug minn Emanuel Mallia Vella winemaker tal-10 ta' Awissu 2018. Jirrizulta, minghajr ebda dubju, illi mir-ritratti esebiti mir-rikorrent mehudha tul is-snin, l-art mill-2015 sa llum baqghet fl-istess stat, ossija abbandunata u mitluqa, u ma kien qed isir ebda xoghol fiha. Jirrizulta, skond ix-xhieda tar-rikorrent, illi l-intimat kien a korrent tal-kaz odjern, tant illi madwar hmistax qabel ma xehed ir-rikorrent quddiem il-Bord, l-intimat avvicina lir- rikorrent u talbu sabiex ihallihielu ghal sena jew sentejn ohra u r-rikorrent qallu illi kien gia kellem lill-avukat. Konstatazzjonijiet legali Jirrizulta illi r-rikorrenti intavola il-proceduri odjerni abbazi tal-pretensjoni illi matul is- sentejn qabel id-data tat-terminazzjoni, l-ghalqa thalliet ma tinhadimx ghal anqas tnax-il xahar konsekuttivi, u dana skond Art 4 (2) (d) tal-Kap 199. Il-Bord ghalhekk ser jghaddi beix jaghmel certi konsiderazzjonijiet legali. Ghandu jigi osservat illi l-Att dwar it-Tigdid ta' Kiri ta' Raba, ossija Kap 199, jiddefinixxi "kull art li tkun prinċipalment mikrija għall-koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli, fjuri, siġar tal-frott jew dwieli u għal skopijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l- agrikoltura, inkluż it-twaqqif ta' serer, cloches jew cold frames, iżda ma tinkludix art intiża biex jirgħu l-annimali;" Jigi osservat wkoll illi l-Artikolu 1544(a) tal-Kodici Civili jipprovdi li kerrej ghandu jinqeda bil-haga bhala missier tajjeb tal-familja, u f'decizjoni tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet 'Carmen Marinkovic vs Anthony Cachia Zammit' tal-10 ta' Jannar 2007, dik il-qorti qalet dan li gej:- "In tema legali, hi disposizzjoni cara tal-ligi li l-kerrej, sia ta' fond urban jew dak rustiku jew agrikolu, hu fl-obbligu li jaghmel mill-haga lokata lilu dak l-uzu li ghalih hi ddestinata l-haga u skond il-mudell konswet ta' mgieba tal-bonus paterfamilias. Dan, ma ghandux jigi tradott fis-sens assolut illi lill-kerrej ma huwiex konsentit certu jus variandi ghall- ahjar godiment tal-haga purke, s' intendi dan jaghmlu fil-limiti senjalati mid-destinazzjoni maqbula bejn il- kontraenti". Fil-kawza Vivien Johnson De Brincat et vs Carmel Konietzny deciza fit-2 ta' Ottubru 2008 mill- Bord u kkonfermata mill-Qorti tal-Appell fil 15 ta' Lulju 2009 intqal li s-segwenti principji kienu jirrizultaw mill-provvedimenti tal-Ligi: F'dan l-artikolu l-ligi tiprospetta diversi cirkostanzi ta' inadempiment da parti ta' l-affittwarju li kull waħda minnhom kapaci twassal biex is-sid jirrifjuta li jgedded il-qbiela u jinsisti ghall-isfratt tal-gabillott mir-raba'. Skond il-fehma tal-Qorti, l- ipotesijiet ta' inadempiment prevvisti mid-disposizzjoni ma jridux ikunu ta' importanza skarsa. Naturalment, il-gravita` ta' l-inadempiment tiddependi minn apprezzament tal-fattispeci singolari ta' kull kaz partikolari in kwantu mhux possibbli li wiehed ifassal gwidi generali li jghoddu indistintement ghall-kazijiet kollha. Kif irriteniet il-Qorti tal-Appell fil-kawza Markiz Joseph Falzon Wintrup vs Joseph Frantz et 6 t'Ottubru 1999 citata b'approvazzjoni fil-kawza Fortunata Platania u zewgha Emanuel Platania vs Maria Abela Penza (App Civ 20/10/2003): "Din il-Qorti tifhem li meta l-ligi titkellem dwar uzu ta' raba riedet tfisser illi r-raba jkun mahdum skond is-sengha biex jigi utilizzat ghall-produzzjoni tal-prodotti. Ma kienetx allura tifhem li r-raba jkun qed jigi wzat jekk sempliciment kull tant zmien tintefa` ftit zerriegha mhollija ghall-elementi. Meta hekk jigri wiehed gustament seta' jsostni li r-raba ma jkunx qed jigi wzat imma abbuzat. Fil-kawza Nicholas Pace Callus et vs Emanuel Richard deciza mill-Qorti tal-Appell fl-4 ta' Mejju 2005, dina tkellmet dwar x'ghandu jinftiehem minn kliem uzu tar-raba fil- kuntest ta' akkuzi illi l-art saritilha hsara billi intuzat ghal skopjijiet ohra, u dina qalet:- Premessi dawn il-varji aspetti estratti mill-aggravji, jinghad qabel xejn, bhala oservazzjoni introduttiva ta' indoli generali, illi l-kuntratt ta' kiri ta' fond rustiku, tnehhi certi tipi partikulari fejn ikun hemm arrangamenti assocjati bhal per ezempju l-koltivazzjoni tar-raba flimkien mat-trobbija ta' bhejjem, di regola ghandu bhala oggett il-godiment ta' haga produttiva u ghalhekk l-affitt ta' raba jista' jigi definit bhala l-lokazzjoni ta' art ghall- koltivazzjoni ta' prodotti agrikoli versu l-korrispettiv ta' qbiela; Minn dan jemergi l-obbligu fil-gabillott kerrej li jikkoltiva r-raba u li jaghmel uzu minnha qua bonus paterfamilias, u skond id-destinazzjoni taghha. L-obbligu hu dak allura li l- kerrej jikkonduci gestjoni produttiva u jezercita attivita` agrarja. Kif espress fid-decizjoni fl-ismijiet "Markiz Joseph Falzon Wintrup -vs- Joseph Frantz et", Appell, 6 ta' Ottubru 1999, "meta l-ligi titkellem dwar l-uzu tar-raba riedet tfisser illi r-raba jkun mahdum skond is-sengha biex jigi utilizzat ghall-produzzjoni tal-prodott"; Naturalment huwa lecitu li jigi sottolinejat illi l-art mikrija trid tkun suxxettibbli ta' koltivazzjoni; Konstazzjonijet li jwasslu ghal decizjoni Jirrizulta mill-provi prodotti, illi fuq medda ta' erbgha snin, ir-rikorrent pprezenta dokumentazzjoni ossija ritratti tal-ghalqa meritu tal-kawza odjerna, illi juru bic-car illi l- ghalqa thalliet ma tinhadimx ghal zmien twil hafna, certament oltre it-tnax-il xahar rikjesti fl-artikolu 4 (2) (d) tal-Kap 199. Jirrizulta illi l-intimat gie debitament notifikat bl-atti odjerni u sahansitra avvicina lir- rikorrent wara li rceiva l-att ta' dina l-kawza, fejn talbu sabiex ihallielu l-art ghal sena jew sentejn ohra, izda qatt ma deher quddiem il-Bord sabiex jiddefendi l-kaz tieghu. Jirrizulta ben ippruvat illi ma hemm ebda dubju illi d-dettam rikjest mill-Artikolu 4 (2) (d) tal-Kap 199, ossija illi ghal mhux anqas minn sentejn qabel id-data tat-terminazzjoni, l- ghalqa tkun mhux mahduma ghal mill-anqas tnax-il xahar, gie ppruvat mir-rikorrent w il- Bord ma jara ebda raguni valida fil-Ligi sabiex ma jilqax it-talba tar-rikorrent kif dedotta. Jirrizulta, finalment, illi fil-kaz odjern, ma kienx jenhtieg in-nomina ta' Membri Teknici sabiex jassistu l-Bord, stante illi t-talba hija msejsa fuq dak illi kien sehh qabel ma nbdew il- proceduri odjerni, u dana jista biss jigi ppruvat minn provi dokmentarji u xejn aktar – access fuq il-post u rapport tal-Membri Teknici kien ikun inutili bhala prova ghat-talba kif redatta u bbazata. Konkluzjoni Il-Bord, Wara illi ra id-dokumentazzjoni kollha prodotta u x-xhieda imressqa quddiem il-Bord jghaddi biex jaqta u jiddeciedi l-kaz billi Jilqa t-talba rikorrent, u ghalhekk Jordna lill-intimat sabiex, fi zmien xahar mill-lum, jivvaka l-ghalqa maghrufa bhala Ta' Manduca limiti tas-Siggiewi ta' kejl superfićjali ta' cirka tomnejn kif indikata fil-pjanta annessa mar-rikors promotur, u jawtorizza lir-rikorrenti sabiex jirriprendi l-pussess ta l-istess ghalqa wara t-trapass tal- periodu ta' xahar stipulat hawn fuq. Spejjez tal-proceduri odjerni ikunu a kariku ta' l-intimat Magistrat Francesco ‘Apap Migneco Rita Ben Mubarek Deputat Registratur