Qorti tal-Appell Kriminali Victor Cole Illum, 19 ta' Novembru, 2015, Rat l-akkuża dedotta kontra l-appellati Anthony Cole, detentur tal-karta tal- Identita bin-numru 0372882M, Victor Cole, detentur tal-karta tal-Identita bin- numru 531254M, Pierre Brimmer, detentur tal-karta tal-Identita bin-numru 551840M u Bartholomeo Hodzic, detentur tal-karta tal-Identita bin-numru 120414M,talli: Fis-16 ta' Frar 2005 ghal habta ta' xi 11.45 am fil-fond Bezzina Shipyards, Ras Hanzir, limiti ta' L-Imtarfa, 1) B'nuqqas ta' hsieb, bi traskuragni, jew b'nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni taghhom, jew b'nuqqas ta' tharis ta' regolamenti bhala persuni responsabbli ta' Bezzina Shipyards u tal-Kumpanija bl-isem ta' 'Melita Yacht Painters Ltd' ikkagunaw il-mewt ta' Hercules Belara ta' nazzjonalita' Filippina u dan bi ksur tal-artikolu 225, tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta. 2) Fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi naqsu li jizguraw is-sahha u s-sigurta' fuq il-post tax-xoghol u dan bi ksur art. 6 (1) tal-Kap. 424 u L.N. 36/03 Art. (2) (3) u 10 (1) (2). 3) Fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi naqsu li jiehdu l-mizuri mehtiega biex jizguraw li l-apparat tax-xoghol ghad-dispozizzjoni tal-haddiema addattat u dan bi ksur tal-art. 3 (1) (a) (b) u 5 (1) ta' L.N. 282/04. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali tat-28 ta' Settembru, 2012, fejn il-Qorti iddikjarat lill-imputati mhux hatja tal- imputazzjonijiet migjuba fil-konfronti taghhom u konsegwentement illiberathom mill-istess imputazzjonijiet. Rat ir-rikors ta' appell tal-Avukat Generali pprezentat fis-16 ta' Ottubru, 2012 fejn talab lil din il-Qorti tħassar u tirrevoka id-digriet u s-sentenza appellata u wara li tiddikjara l-evidenza kollha dikjarata inammissibbli fid-digriet bħala ammissibbli skont il-Liġi, tqis bir-reqqa l-provi kollha f'dan il-każ u ssib lill-appellati ħatja tal- akkużi kif dedotti kontra tagħhom u tinfliġġi l-piena skond il-Liġi. Fliet l-atti kollha proċesswali. Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellat esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal- Rat l-aggravji tal-appellant Avukat Generali u cioe':- Illi l-esponent irċieva l-atti tal-kawża u ħassu aggravat bihom in kwantu l-Qorti tal- Maġistrati (Malta), permezz tas-sentenza tagħha kif hawn fuq riferita, inter alia għamlet apprezzament żbaljat tal-provi kif miġjuba kif ukoll sejset il-konklużjonijiet tagħha anke fir-rigward tal-analiżi u apprezzament tal-provi miġjuba sforż t'interpretazzjoni u applikazzjoni żbaljata tal-ipoteżi tal-Liġi u in bażi t'hekk waslet għall-ħelsien tal-imputati mill-akkużi miġjuba kontrihom u għaldaqstant l-esponent qiegħed jinterponi dan l-umli appell ai termini tal-artikolu 413(1)(b)(iv)(c) u 415(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta. Illi qabel xejn l-esponent jirrileva li dan l-umli appell qiegħed isir kemm mis- sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) hawn fuq imsemmi kif ukoll mid-digriet ta' dik il-Qorti datat 11 ta' Novembru 2011. Jibda biex jingħad illi parti importanti mill-provi prodotti mill-prosekuzzjoni f'dan il-każ kienu l-Perit Richard Rickett, Dr. Andrew A. Mulvaney u Charles Cavallaro. Iżda dawn ġew ċensurati mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fid-digriet tagħha tal-11 ta' Novembru 2011 peress illi :- Il-Perit Richard Rickett ma ingħatax l-inkarigu li jisma' x-xhieda bil- ġurament u għalhekk mar oltre n-nomina tiegħu meta sema' x-xiehda bil- ġurament ta' Bartolomeo Hodzic, Anthony Gatt Scicluna u Hilarion Schembri Bell u għalhekk din ix-xiehda ġiet dikjarata bħala inammissibbli ; It-Tabib Andrew A. Mulvaney ukoll ma ingħatax dan l-inkarigu li jisma' x-xhieda bil-ġurament ta' Victor Cole, Maria Zampa u l-OHSA u għalhekk ix-xiehda tagħhom ukoll ġiet ritenuta inammissibbli ; Dik il-parti tax-xiehda ta' Charles Cavallaro fejn huwa irrefera dak li qalulu l- fi stadju ta' investigazzjoni u dan tal-iżvilupp kostituzzjonali indikat mid-difiża fin-nota tagħha (in re Alvin Camilleri Podesta, Esron Nomoko in-natura tal-inkarigu mogħti mill-Qorti lil Perit Richard Rickett Bid-dovut rigward, huwa minnu li l-Perit Rickett ma ġiex mogħti espliċitament l- inkarigu li jisma' x-xiehda ta min kien fuq il-post bil-ġurament. Iżda mill-banda l- oħra, dan l-inkarigu irid jinftiehem u jiġi interpretat b'mod li jkun jista jagħmel sens u li permezz tiegħu l-inkarigu ikun jista jiġi mwettaq fl-aħjar interess tal-ġustizzja li f'isimha il-Maġistrat ikun qed jaġixxi. F'dan il-każ, l-inkarigu li ġie konferit lil Perit Richard Rickett ma kienx biss wieħed limitat u speċifiku, iżda wieħed wiesa' għall- aħħar fil-qadi tal-inkarigu tekniku tiegħu. Fil-fatt la l-Ispettur Malcolm Sambugaro u l-ebda perit maħtur matul l-Inkjesta Maġisterjali ma ingħata l-fakulta li jisma' x-xiehda tal-persuni involuti bil-ġurament. Il-Maġistrat konduċenti l-Investigazzjoni ma żammx l-aċċess hu personalment. dawl ta' dan l-esponent jistaqsi kif setgħet issir din l-investigazzjoni Maġisterjali jekk ħadd minn dawk maħtura ma ingħataw il-fakulta' li jisimgħu ix-xiehda tal-persuni involuti bil-ġurament u l-Maġistrat ma marx huwa stess in situ ?? Għalkemm kien desiderabbli għall-Maġistrat li jsemmi b'mod ċar u espliċitu li kien qed jikkonferixxi inkarigu wkoll ta' smiegħ ta' persuni bil-ġurament, żgur li l-inkarigu mogħti lil Perit Richard Rickett kien wiesa' biżżejjed biex jinkludi t-teħid ta' verżjonijiet ta' persuni involuti f'dan il-każ biex ikun jista jasal għall-konklużjonijiet tekniċi tiegħu. L-inkarigu tal-Perit Rickett kien dak li, bħala perit tekniku : - (a) iżomm aċċess fuq is-sit in kwistjoni ; (b) u wara li jagħmel dak kollu illi l-arti u s-sengħa jitolbu ; (c) iħejji pjanta tas-sit in kwistjoni ; (d) jirrelata bil-miktub fir-rigward tal-osservazzjonijiet li jkun għamel waqt l-istess aċċess lil simiana. Bir-rispett kollu lejn il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), din l-isteżura tal-mansjoni konferita lil Perit Richard Rickett għalkemm ma ssemmix it-teħid tax-xiehda b'mod espliċitu turi biċ-ċar li l-Perit kellu mandat wiesa' ħafna li jinkludi t-teħid tal- verżjonijiet bil-ġurament (kif tista tgħid dejjem jagħmel meta jiġi mqabbad). Il-Perit ma ġiex imqabbad biss biex jagħmel pjanta tas-sit u jieqaf hemm. Ġie appuntat biex jagħmel aċċess fuq is-sit u din hija delega ċara da parti tal-Maġistrat biex jagħmel dan l-aċċess u naturalment din id-delega hija mhux biss ristretta biex iħejji pjanta ! L-esponent itenni li hawnhekk id-delega hija delega wiesa' da parti tal- Maġistrat li qed jibgħat lil Perit bħala lunga manus tiegħu. Anzi, apparti li ddelegah iwettaq aċċess fuq il-post, il-Maġistrat qabbdu biex jagħmel dak kollu illi l-arti u s- sengħa titolbu – u mhux biss biex iħejji pjanta tas-sit, iżda wkoll biex jirrelata bil- miktub fir-rigward tal-osservazzjonijiet li jkun għamel waqt l-istess aċċess. L- esponent jidhirlu li din id-diċitura altru milli tinkludi fiha l-poter li min ġie inkarigat jagħmel aċċess jiġbor ukoll ix-xiehda ta' dawk involuti biex ikun jista kemm li jħejji pjanta tas-sit in kwistjoni kif ukoll jirrelata bil-miktub fir-rigward tal- osservazzjonijiet li jkun għamel waqt l-aċċess – naturalment li jkun ibbażat ukoll (iżda mhux biss) fuq verżjonijiet tal-fatti li l-Perit ikun għamel matul l-aċċess. Minbarra dan ġie wkoll argumentat illi d-deposizzjoni ta' Bartolomeo Hodzic, Anthony Gatt Scicluna u Hilarion Schembri Bell għandhom jiġu dikjarati inammissibbli minħabba f'hekk. Iżda b'mod partikolari għal dak li jirrigwarda lil Bartolomeo Hodzic jingħad li din għandha tiġi dikjarata inammissibbli minħabba tal-iżvilupp kostituzzjonali indikat mid-difiża fin-nota tagħha (in re Alvin Camilleri Podesta, Armatys L-esponent itenni li dawn id-deposizzjonijiet għandhom jiġu ritenuti ammissibbli in kwantu l-Perit Richard Rickett aġixxa intra vires kif ukoll id-deposizzjoni ta' Bartolomeo Hodzic għandha tiġi wkoll dikjarata ammissibbli minħabba illi l- konsiderazzjonijiet imsemmija mill-Qorti Kostituzzjonali fis-sentenzi hawn fuq riferiti ma għandhiex tiġi ritenuta applikabbli għal-dak li jirrigwarda tal-Perit Richard Rickett fil-qadi tal-mansjoni tiegħu t'espert tal-Maġistrat Inkirenti stante li l-meritu ta' dawk il-każijiet bl-ebda tiġbid tal-immaġinazzjoni ma jistgħu jiġu mqabbla ma dik il-mansjoni moqdija mill-Perit Rickett. Apparti minn hekk anke jekk gratia argomenti dawk id-dikjarazzjonijiet magħmula minn Bartolomeo Hodzic b'xi mod jistgħu jiġu ritenuti li jinkwadraw fl-isfond tas-sentenzi kostituzzjonali hawn fuq riferiti, l-esponent jixtieq jirriferi lil din l-Onorabbli Qorti għas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali in re Charles Steven Lancaster vs Avukat Howe datata 8 t'Ottubru 2012 fejn il-prinċipji dwar id-dritt tal-aċċess għall-Avukat ġew iċċarati minn dik l-istess Onorabbli Qorti. U fil-fehma tal-esponent, fid-dawl ta' din il-ġurisprudenza aktar reċenti, meta tieħu in konsiderazzjoni l-fatti kollha ta' dan il- każ, id-deposizzjoni ta' Bartolomeo Hodzic bl-ebda mod ma setgħet tiġi dikjarata inammissibbli u konsegwentement skartata. Kwantu għal dak li jirrigwarda t-Tabib Andrew A. Mulvaney, in-nomina tiegħu kienet ukoll waħda wiesa', għalkemm mhux daqs kemm kienet dik tal-Perit Richard Yosief Asmelash it-tabib ġie maħtur biex : (a) jagħmel dak ix-xogħol relevanti għal mewt ta' Hercules Zampa (b) u jirrelata bil-miktub lil din l-Onorabbli Qorti dwar ir-risultanzi tiegħu. F'dan ir-rigward in-nomina ma kienetx tali li tinkludi s-smiegħ tax-xiehda fiha, u minħabba n-natura aktar ristretta tan-nomina, l-esponent jista jifhem li din ir- restrizzjoni kienet tali li ma tippermettix t-teħid ta' xiehda bil-ġurament. Mhux hekk pero fir-rigward tal-Perit Aquilina li ingħata s-setgħa li jagħmel aċċess aċċess fuq is- sit in kwistjoni ; u wara li jagħmel dak kollu illi l-arti u s-sengħa jitolbu ; iħejji pjanta tas-sit in kwistjoni ; u jirrelata bil-miktub fir-rigward tal-osservazzjonijiet li jkun għamel waqt l-istess aċċess lil simiana. Apparti minn hekk xiehda meħuda regolarment fi Proċess Verbal jista jinġieb bi prova matul il-kors ta' proċduri kriminali, kif fil-fatt ġara f'dan il-każ. Kwantu għad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) li tiskarta x-xiehda ta' Charles Cavallaro minħabba l-imsemmija żviluppi kostituzzjonali (in re Alvin Camilleri Podesta, Esron Cricchiola u Mark Kroker rispettivament) l-esponent itenni għal darb'oħra illi (a) fil-qadi tal-mansjoni tiegħu t'Uffiċjal tal-OHSA bl-ebda mod ma tista titqies li hija paragunabbli mal-fattispeċje tal-każijiet hawn fuq riferiti li jittrattaw interrogazzjoni mill-Pulizija f'ambitu ta' proċeduri kriminali f'kuntesti ta' vulnerabilita' u possibbli preġudizzju minħabba f'hekk. (b) Apparti minn hekk anke jekk gratia argomenti dawk id-dikjarazzjonijiet magħmula minn Bartolomeo Hodzic u Victor Cole b'xi mod jistgħu jiġu ritenuti li jinkwadraw fl-isfond tas-sentenzi kostituzzjonali hawn fuq riferiti, l-esponent jirriferi lil din l-Onorabbli Qorti għas-sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali in re Charles Steven Lancaster vs Avukat Howe datata 8 t'Ottubru 2012 fejn il-prinċipji dwar id-dritt tal-aċċess għall-Avukat ġew iċċarati minn dik l-istess Onorabbli Qorti. U fil-fehma tal-esponent, fid-dawl ta' din il-ġurisprudenza aktar reċenti, meta tieħu in konsiderazzjoni l-fatti kollha ta' dan il-każ, il-verżjonijiet ta' Bartolomeo Hodzic u Victor Cole bl- ebda mod ma setgħu jiġu dikjarati inammissibbli u konsegwentement Dan ukoll fir-rigward tal-korrispondenza skambjata. Epurati dawn il-punti di vista da parti tal-esponent, l-istess esponent itenni li mill- kumpless tal-provi kollha flimkien (u mhux biss minn stqarrijiet jew dikjarazzjonijiet iżolati ta' xi imputati matul interrogazzjonijiet jew investigazzjonijiet) jirriżulta lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni illi l-imputati appellati huma l-persuni responsabbli legalment skond kif imsemmi fl-imputazzjonijiet dedotti kontra tagħhom. Il-prosekuzzjoni pruvat biċ-ċar li Hercules Miceli Donnelly miet fuq il-post tax-xogħol tiegħu waqt li kien qed jaħdem fuq scaffolding fil-Bezzina Shipyards fid-data, lok u ħin indikati fiċ-ċitazzjoni u ġie pruvat li huwa miet kawża ta' waqgħa minn dan l- iscaffolding fuq il-post tax-xogħol tiegħu li ma kienx sikur skont il-Liġi. Jingħad bil-quddiem illi huwa minnu li l-prosekuzzjoni ma ġabitx il-prova tal- Iżda b'daqshekk ma jfissirx lil l-Prosekuzzjoni naqset milli tipprova r- rabta bejn l-imputati u l-mewta traġika tal-vitma f'dan il-każ bil-mod u fir-relazzjoni li trid il-Liġi. L-ewwelnett jirriżulta l-involviment rispettiv tal-imputati (ħlief għal Bartolomeo Hodzic) mill-memoranda and articles of association preżentati li huma diretturi ta' dawn il-kumpaniji li jiġġestixxu l-Bezzina Shipyards. Da parti tiegħu Bartolomeo Hodzic jiddikjara li huwa direttur ta' « Melita Yacht Paintings » (PV a fol 14). Fl-istess deposizzjoni quddiem il-Perit Rickett, Bartolomeo Hodzic jtenni biċ-ċar li Sunjin. Jgħid li kien Cole li rama dan l-iscaffolding. Hodzic kien fuq il-post ftit qabel ma l-vitma waqa' minn fuq l-iscaffolding. Mid-deposizzjoni ta' Charles Cavallaro jirriżulta biċ-ċar li l-vitma kien waqa fil-yard ta' « Bezzina Ship Repair Yard Limited » (li d-diretturi tagħha huma Victor Cole Jgħid li meta mar fuq il-post huwa ltaqa ma' Bartolomeo Hodzic li huwa direttur ta' « MYP Ltd ». Huwa evidenti hawnhekk li għalkemm ma nġabitx Limited » kien Bartolomeo Hodzic stess li assuma r-rwol ta' direttur ta' din il- kumpanija u meta jiġu analizzati l-memorandum and articles of association ta' « Melita Yacht Partners Limited » wieħed ma jsibx lil dan Bartolomeo Hodzic bħala wieħed mid-diretturi ta' din il-kumpanija. Huwa evidenti għalhekk li hawnhekk Ad ogni modo jirriżulta ampjament li dan ix-xogħol kien qiegħed isir fil-Bezzina Apparti minn hekk jirriżulta wkoll li l-korrispondenza mibgħuta minn Charles Cavallaro lil Bezzina Ship Repair Yard Limited u lil « M.Y.P. Limited » fis-16 ta' Frar 2005 ġew ukoll riċevuti u debitament rikonoxxuti. Fil-fatt a fol 51 jirriżulta li Charles Cavallaro stqarr li kien irċieva ittra mingħand ċerta Pam Mifsud Taliana lil wieġbitu f'isem Pierre Brimmer u Robert Hodzic (jiġifier Bartolomeo Hodzic). Fil-fatt ġiex eżibit. Iżda jidher li Pam Mifsud Taliana li allegatament iffirmat f'isem Melita Marine Group inkludiet lil Pierre Brimmer flimkien ma' Robert Hodzic. Iżda l-kwalita ta' Pierre Brimmer tirriżulta li hija ta' direttur ta' « Melita Yacht Partners Limited » li hija soċjeta fi ħdan dak li l-letter head ta' din l-ittra turi bħala li huwa l-« Melita Marine Group », u li tagħha wieħed mid-diretturi huwa l-istess Victor Cole li huwa direttur fis- soċjetajiet l-oħra kollha – fejn għandhom ir-registered address ilkoll fi 1-3, Church Mill-banda l-oħra, Charles Cavallaro itenni li rċieva wkoll mingħand Victor Cole e- mail datata 19 ta' Frar 2005 fejn qed jingħad kjarament illi b'riferenza għall-ittra ta' Charles Cavallaro tas-16 ta' Frar 2005 a fol 45, Apparti minn hekk kemm id-deposizzjoni ta' Anthony Gatt Scicluna a fol 129 kif ukoll mid- deposizzjoni ta' Hilarion Schembri Bell, jkomplu jikkonsolidaw ir-rabta bejn l-akkużati u l- akkadut fuq il-post tax-xogħol fil-proprjeta ġestita minnhom. mhux skond l-ispirtu tal-Liġi li persuni jinqdew b'diversi tareg tal-personalita' ġuridika separata sabiex jonqsu milli jirrispondu għal nuqqasijiet li minħabba fihom persuna innoċenti tista tisfa' mejta fuq il-post tax-xogħol li minnu suppost kellha taqla x'tiekol biex tgħix hi u familtha ! Ikkunsidrat, Illi l-Avukat Generali qieghed isejjes il-lanjanza tieghu ghad-decizjoni liberatorja moghtija favur l-appellati billi jikkritika mhux biss is-sentenza impunjata, izda ukoll digriet interlokutorju moghti mill-Ewwel Qorti fil-11 ta' Novembru 2011 dwar l- inammissibilita ta' uhud mill-provi li hemm fl-atti, u dan ghaliex dawn il-provi, fil- fehma tieghu kienu essenzjali sabiex iwasslu ghal sejbien ta' htija fil-konfront ta'l- appellati jew uhud minnhom u ma kellhomx jigu skartati. Illi fid-digriet taghha tal-11 ta' Novembru 2011, l-Ewwel Qorti qieset bhala inammissibbli dik il-parti tar-rapporti peritali imhejjija mill-Perit Richard Rickett u mit-tabib Dr. Andrew Mulvaney, inkarigati fl-inkjesta magisterjali u ammessi bhala prova in atti, fejn giet mehuda ix-xhieda bil-gurament waqt l-access fl-inkjesta. Ewwel Qorti qieset bhala inammissibbli l-istqarrijiet rilaxxjati minn uhud mill- appellati lil Charles Cavallaro, Ufficjal tas-Sahha u is-Sigurta fuq il-Post tax-Xoghol, u dan billi l-istess ittiehdu minghajr ma giet moghtija d-debita twissija skont il-ligi u ukoll minghajr ma gew moghtija il-jedd jiksbu parir legali qabel ma gew interrogati Illi l-Avukat Generali madanakollu hassu aggravat minn din id-decizjoni billi jishaq illi l-jedd ghal parir legali ma kienx moghti fil-ligi fiz-zmien meta sehh l- incident u allura ressaq l-ilment tieghu ghal fatt illi l-Ewwel Qorti skartat dina ix- xhieda fil-konsiderazzjonijiet taghha tal-fatti tal-kaz. Illi din il-Qorti mal-ewwel tistqarr illi l-Ewwel Qorti kienet ferm ghaqlija meta warrbet mill-atti l-istqarrijiet kollha maghmula minn uhud mill-appellati fosthom Bartolomeo sive Robert Hodzic u Victor Cole, billi dak mistqarr minnhom kemm quddiem l-esperti fl-inkjesta, kif ukoll lill-ufficjal investigattiv fi hdan l-Ufficju tas- Sahha u s-Sigurta fuq il-Post tax-Xoghol kienu lesivi tad-dritt kostituzzjonali fondamentali taghhom ghas-silenzju, u dan meta huma gew mitluba jaghtu dikjarazzjonijiet inkriminanti minghajr ma inghataw il-protezzjoni mehtiega. ghaliex huwa bil-wisq evidenti kemm mir-rapport ta'l-esperti fl-inkjesta, kif ukoll mix-xhieda ta' Micallef illi lill-persuni interrogati ma gietx moghtija lilhom it-twissija skont il-ligi. Dan ifisser allura illi minnufih gie lez id-dritt taghhom ghal smiegh xieraq u kwindi l-Ewwel Qorti ma setghet qatt taghti piz probatorju lil tali dikjarazzjonijiet. "Meta jirrizulta ab initio mill-atti processwali illi persuna suspettata tkun giet interrogata minghajr ma tkun giet informata li tista taghzel li ma tinkriminax ruhha, dik il-konfessjoni hija minn natura taghha stess suspetta ghal dik li hija volontarjeta talment li jkun perikoluz li tingieb a konjizzjoni ta' min ghandu jiggudika fuq il-fatti.1" Di piu, mhux biss jirrizulta mill-atti illi id-dikjarazzjonijiet rilaxxjati minn Hodzic u Cole saru minghajr it-twissija dwar id-dritt taghhom li ma jinkriminawx rwiehom, izda ukoll fir-rigward tax-xhieda moghtija minnhom quddiem l-esperti fl- inkjesta, dawn ittiehdu minghajr id-debita awtorizazzjoni mill-Inkwirenti. Illi din il- Qorti ma tistax taqbel ma' dak sottomess mill-Avukat Generali fl-aggravvju tieghu illi l-inkarigu moghti lill-esperti kien wiehed wiesgha meta gew ordnati jaghmlu dak kollu illi l-arti u is-sengha taghhom jitolbu u dan ghaliex l-awtorita illi jigi somministrat il-gurament, jekk ma tirrizultax minn xi disposizzjoni tal-ligi, bhal fil- kaz tan-Nutar Pubbliku, il-Kummissarju ghal Gustizzja jew id-Deputat Registratur, allura din trid tohrog minn ordni ta' xi qorti jew awtorita ohra li ghandha is-setgha tissomministra il-gurament u li tiddelega dina l-awtorita. Perit Arkitett u tabib ma ghandhomx dina is-setgha skont il-ligi u kwindi tali setgha kellha necessarjament moghtija lilhom mill-Inkwirenti. Dan jirrizulta b'mod specifiku mid- dicitura ta'l-artikolu 650(5) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, rez applikabbli ghall- "Il-qorti, kull meta jkun hemm bżonn, tagħti lill-periti d-direzzjonijiet meħtieġa u ż-żmien li fih għandhom jagħmlu r-rapport tagħhom. Il-Qorti tal-Maġistrati, sew bħala qorti ta' ġudikatura kriminali sew bħala qorti istruttorja, tista' wkoll tagħti s-setgħa lill-periti, jekk ikunu ġew nominati aktar minn perit wieħed, li jirċievu dokumenti u li jisimgħu xhieda 1 Ir-Repubblika ta' Malta vs Carmelo sive Charles Magro App.Krim. taħt ġurament quddiem l-imputat u f'kull każ bħal dan, il-qorti ma għandhiex titlob aktar provi dwar id-dokumenti hekk prodotti jew terġa' teżamina x-xhieda hekk mismugħa, sakemm il-qorti ma tqisx li dan ikun meħtieġ jew sakemm l-imputat ma jagħmilx talba li jsir dan...." Fil-fatt l-ahhar parti ta' din id-disposizzjoni tal-ligi tipprovdi illi: "Meta jkunu ġew nominati aktar minn perit wieħed, il-qorti għandha tindika liema perit ikollu s-setgħa li jagħti l-ġurament." Dan necessarjament ifisser illi meta il-ligi taghti is-setgha lill-espert innominat jaghmel dak kollha li tirrikjedi l-arti u is-sengha tieghu, dan ma ghandux jinkludi is- setgha illi jisma' x-xhieda bil-gurament billi tali mansjoni trid necessarjament tigi specifikata mill-Qorti jew mill-Inkwirenti. Affermati dawn il-principji ta' dritt, din il-Qorti tqies illi l-aggravvju ta'l-Avukat Generali dirett lejn id-digriet ta'l-Ewwel Qorti tal-11 ta' Novembru 2011 ma jisthoqqlux akkoljiment u allura qed jigi michud. Illi jifdal ghalhekk biex tigi trattata l-impunjattiva diretta lejn id-decizjoni appellata u allura marbuta mal-mertu tal-kaz. L-Avukat Generali jikkritika id-decizjoni ta'l- Ewwel Qorti meta ghaddiet sabiex illiberat lill-appellati mill-akkuzi migjuba fil- konfront taghhom billi jidhirlu illi kien evidenti mill-provi in atti illi l-appellati kienu il-persuni responsabbli ghall-incident mertu tal-kaz u dana bhala il-persuni responsabbli fit-tmexxija tal-Bezzina Shipyards u allura kellu jirrizulta l-involviment taghhom fil-mewta tragika tal-vittma. Illi s-subartikolu (2) ta' l-artikolu 360 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li: "Ic-citazzjoni ghandha ssemmi car il-persuna mharrka, u ghandu jkun fiha, fil-qosor, il-fatti ta' l-akkuza, bil-partikularitajiet ta' zmien u ta' lok li jkunu jinhtiegu jew li jkunu jistghu Ghandu jkun fiha wkoll it-twissija li, jekk il-persuna mharrka tonqos li tidher, hija tigi arrestata b'mandat tal-qorti u mressqa quddiem l-istess qorti fil-jum li jkun imsemmi fil- Illi minn qari akkurat tat-tahrika mahruga fil-konfront ta'l-appellati jirrizulta illi l- partikolarijiet taghhom gew indikati korrettament sabiex b'hekk ma hemm l-ebda dubbju dwar l-identita taghhom. Lanqas ma hemm dubbju dwar in-natura tar-reat jew reati li jinsabu akkuzati bihom fl-imsemmija tahrika. Jirrizulta izda illi dawn ir- reati gew addebitati lilhom bhala rapprezentanti ta' korp guridiku billi ma kenux huma fizikament li allegatament wasslu ghall-event dannuz mertu tal-kaz, fejn allura hemm imfisser fl-ewwel akkuza bhal fatt illi il-vesti li fiha qed jigu imharrka huwa bhala persuni responsabbli ghal Bezzina Shipyards u tal-kumpanija Melita Yacht Painters Limited, ghalkemm fin-nota ta' rinviju ghal gudizzju ta'l-Avukat Generali ma hemm xejn x'jindika dan. Illi dwar ir-responsabbilta vikarja jitkellem l-artikolu 13 tal-Kapitolu 249 tal-Ligijiet ta' Malta li jiddisponi: "Meta xi reat taħt jew kontra xi disposizzjoni li tinsab f'xi Att, li jkun għadda sew qabel jew wara dan l-Att, isir minn korp jew għaqda ta' persuni, sew jekk tkun persuna ġuridika jew le, kull persuna li, fil-ħin tal-egħmil tar-reat, kienet direttur, manager, segretarju jew uffiċjal ieħor simili tal-korp jew għaqda, jew kienet tidher li qed taġixxi f'dik il-kariga, tkun ħatja ta' dak ir-reat kemm il-darba ma tippruvax li r-reat ikun sar mingħajr it-tagħrif tagħha u li tkun eżerċitat id- diliġenza kollha xierqa biex tevita l-egħmil tar-reat." Dan ifisser allura illi ir-responsabbilta' kriminali hija wahda personali u mhux wahda rapprezentattiva jew nomine kif inhi fil-kamp civili. Ghalhekk ma hemmx ghalfejn li l-appellati jigu iccitat fil-vesti ta' direttur jew in rapprezentanza ta' xi socjeta' kummercjali. Bizzejjed li jigi citat b' mod car ghal dak li jirrigwarda l- konnotati taghhom personali w li mill-korp tal-akkuza jkun jidher car li qed jigu jew akkuzati minnhabba r-responsabbilta' vikarja ufficjali/diretturi tal-korp. Dak li irid jirrizulta mill-provi, izda hu li fil-fatt huma kienu id-diretturi, jew ufficjali tal-korp bhal ma hija socjeta' kummercjali li tiggestixxi l-post fejn ikun sar ir-reat u li huma allura qed jigu akkuzati ghal din ir- Kif gie ritenut minn din il-Qorti diversament preseduta (Onor. Prim' Imhallef "Meta persuna tigi biex twiegeb ghar-reat kommess minn ghaqda jew korp ta' persuni in forza ta' l-artikolu 322 tal-Kodici tal-Ligijiet tal-Pulizija jew in forza ta' l-artikolu 13 ta' l- Att dwar l-Interpretazzjoni [Kap.249], it-tahrika ghandha tohrog kontra d-direttur, manager, ecc. f' ismu personalment, fis-sens li hu personalment irid iwiegeb ghall-akkuza, u f' kaz ta' sejbien ta' htija u imposizzjoni ta' piena, tali piena, sia jekk pekunjarja sia jekk restrittiva tal- liberta' personali, tigi inflitta fuqu u tigi skontata minnu." "....meta l-prosekuzzjoni tkun qed tipotizza, kontra tali direttur, manager jew segretarju, reat kommess minn ghaqda jew korp, u li ghalih hu jrid iwiegeb personalment, fl- imputazzjoni jew fl-akkuza — mhux fl-isem tal-imputat jew akkuzat, cioe' mhux fl-okkju tal-kawza—ghandu jkun hemm xi indikazzjoni li hu qed jigi imsejjah biex iwiegeb ghal reat kommess mill-korp jew ghaqda: cioe' ghandu jkun hemm xi indikazzjoni li hu qed jigi mharrek jew akkuzat minhabba r-responsabilta' vikarja tieghu. Jekk mhux ghal xi haga ohra, tali indkazzjoni hi mehtiega sabiex l-imputat jew l-akkuzat ikun jista' jipprepara d-difiza tieghu.2" Stabbiliti dawn il-principji ta' dritt in konnessjoni mar-responsabbilta vikarja tal- appellati ghall-akkuzi dedotti fil-konfront taghhom, jibqa ghalhekk biex determinat jekk giex ippruvat illi fil-vesti taghhom kif indikat fl-akkuza huma jistghux jinzammu responsabbli ghall-incident tragiku li sehh gewwa il-Bezzina Shipyards b'xi att ta' kommissjoni jew ommissjoni. mill-appellati fl-inkjesta magisterjali u dak mistqarr minnhom lil Charles Cavallaro ufficjal investigattiv ghas-Sahha u is-Sigurta fuq il-Post tax-Xoghol, ma jistax jinghad illi hemm provi sufficjenti in atti lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni illi hemm xi ness bejn il-persuni ta'l-appellati jew xi wiehed jew uhud minnhom u l- event dannuz mertu ta' dan l-kaz. Dan ghaliex ma hemm xejn x'jindika illi l-appellati jew min minnhom kien reponsabbli ghall-armar ta'l-iscaffolding, ma' min kien impjegat id-decujus3, min tah l-ordni sabiex isir ix-xoghol li wassal ghal mewta tragika tieghu, min mill-appellati ghandu it-tmexxija tal-Bezzina Shipyards, u jekk L-uniku prova li hemm fl-atti hija l- fatt li sehh l-incident fatali, il-mod kif kien armat l-iscaffolding u allura dak li seta wassal ghal dan is-sinistru fejn haddiem sfortunatament tilef hajjtu fuq il-post tax- Dan ghaliex l-informazzjoni li inkisbet minn ghand uhud mill-appellati kif inghad ma tistax titqies illi hija ammissibbli billi giet moghtija minghajr ma huma inghataw id-debita twissija skont il-ligi. Association tat-tlett kumpaniji Melita Yachting Partners Limited, Bezzina Yacht Yard Limited u Bezzina Ship Repair Yard Limited ma jirrizulta min minnhom ghandu it- tmexxija tal-Bezzina Shipyards. Il-grad tal-prova milhuqa mill-prosekuzzjoni allura ma hijiex sufficjenti fil-kamp penali biex twassal ghal kundanna ta'l-appellati jew ta' xi wiehed jew uhud minnhom billi ma jirrizultax b'mod car u inekwivoku min minnhom kien responsabbli ghal dan is-sinistru tragiku. Illi allura din il-Qorti ma tara l-ebda motiv 'il ghala ghandha titbieghed mill-apprezzament maghmul mill- Ewwel Qorti tal-provi li kellha quddiemha li sfortunatament kienu mankanti u Ghal dawn il-motivi, l-appell qed jigi michud u s-sentenza appellata ikkonfermata. 3 Il-Prosekuzzjoni naqqset milli tressaq prova dwar min kien il-principal registrat tal-vittma u jekk kienx hekk registrat ghax-xoghol