Qorti tal-Appell Kriminali Onor. Imħallef Consuelo Banavage D'Amico, LL.D., Dip Matr., (Can) Illum 12 ta Dicembru, 2018 Il-Pulizja Maltija 804340 M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli: Nhar it-2 ta' Marzu, 2018 ghall-habta tal-16:00 hrs, f' My Nest, 35, Triq ix-Xehda, M' Scala, minghajr il-hsieb li jisraq jew jaghmel hsara kontra l-ligi izda biss biex jezercita dritt li ppretenda li ghandu, gieghel bl-awtorita tieghu nnifsu lil xi hadd jhallas dejn jew jesegwixxi obbligazzjoni tkun li tkun jew fixkel lil Stephanie D'Amato. fil-pussess ta' hwejjigha b' xi mod iehor kontra l-ligi jew indahal fi hwejjeg haddiehor. Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali ta' nhar is-16 ta' Marzu, 2018, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 85 (1) tal-Kapitolu 9 tal- Ligijiet ta' Malta, sabet lill-imputat hati u kkundannathu ghal €1000 multa; Ordnatlu inehhi l-inkonvenjent fi zmien tmint ijiem mill-lum u fin-nuqqas awtorizzat lill- 377 (5)) tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta. Rat is-sentenza preliminari moghtija minnha nhar it-23 ta' Ottubru, 2018 fejn din il-Qorti cahdet it-talba tal-appellant sabiex tissospendi dawn il-proceduri sakemm ikun hemm ezitu finali dwar il-proceduri civili intavolati mill-appellant li huma konnessi mal- Rat dak verbalizzat minn Dr. Emy Fenech ghall-appellant fejn irrefera ghad-decizjoni preliminari moghtija minn din il-Qorti nhar it-23 ta' Lulju, 2018 u fic-cirkostanzi minhabba li l-appellant qed ihoss illi d-drittijiet u libertajiet fundamentali tieghu qeghdin jigu pregudikati bl-ikbar rispett u umilta lejn din il-Qorti qieghda tintalab l- awtorizazzjoni biex issir referenza ghall-Prim Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) a bazi tal-artikoli 6 u 37 u 38 tal-Kapitolu IV tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikolu 8 tal- Konvenzjoni Ewropea. Rat illi l-Avukat Generali inghata zmien sabiex iwiegeb ghal dan il-verbal izda baqa' inadempjenti. Illi din il-Qorti rat li l-appellant qed isostni li mhux ser jinghata smiegh xieraq ghaliex din il-Qorti cahdet it-talba tieghu li tissospendi l-proceduri odjerni sakemm ikun hemm ezitu finali tal-proceduri civili prezentati minnu. Illi din il-Qorti izomm fern dak deciz minnha fis-sentenza preliminari taghha u appuntu li l-proeduri civili u dawk kriminali huma proceduri separati u distinti minn xulxin. Il-Ligi taghna taghmel distinzjoni netta bejn iz-zewg tipi ta' azzjoni li jitnisslu mill-istess reat izda jimxu indipendentament minn xulxin, bi kriterji differenti li japplikaw ghall-piz Fil-kamp kriminali l-prova trid tkun oltre kull dubbju ragjonevoli filwaqt li fil-kamp civili huwa bizzejjed li l-prova ssir skont il-grad inqas rigoruz tal-bilanc ta' probabilita'. Ghaldaqstant hija wisq possibbli li akkuzat li jinheles mill-akkuzi migjuba kontrih fil- forum kriminali minhabba li l-prosekuzzjoni ma tkunx ippruvat il-kaz sal-grad rikjest xorta jinstab li hu responsabbli ghad-danni fil-forum civili. Din id-distinzjoni ssib espressjoni elokwenti u semplici fl-artikolu 3 tal-Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta: (1) Kull reat inissel azzjoni kriminali u azzjoni ċivili. L-azzjoni kriminali titmexxa quddiem il-qrati ta' ġurisdizzjoni kriminali, u biha tintalab piena kontra l-ħati. L-azzjoni ċivili titmexxa quddiem il-qrati ta' ġurisdizzjoni ċivili, u biha jintalab il-ħlas tal-ħsara li ssir bir-reat" Minn dan l-artiklu jitinissel ukoll l-iskop ewlieni taz-zewg toroq procedurali, s-sejba ta' htija tal-akkuzat u l-hlas tal-hsara kkagunata bir-reat rispettivament Din il-Qorti ticcita minn sentenza moghtija mill-Qorti Kostituzzjonali fil-kaz Francis Zammit Maempel il-kawza kienet tikkoncerna kwerela ghall-allegat malafama kommessa fejn ir-rikorrent, allura kwerelant/parte civile, fil- process kriminali, ssottometta li irrispettivament minn jekk il-proceduri minnu tentati kienux civili jew kriminali, hu kellu "d-dritt ghal smiegh xieraq una volta illi jkun accettat li kien igawdi dritt civili ghal reputazzjoni tajba." F' dik il-kawza wkoll il-prosekuzzjoni tmexxiet mill-Pulizija ezekuttiva u mhux mill-kwerelant jew parti leza, tant li s-sentenza nghatat fil-konfront tal-Pulizija u l-akkuzat. Il-Qorti ser tirraporta dak iccitat mill-Qorti Kostituzzjonali li fil-fehma konsiderata taghha huwa ta' rilevanza ghall-punt legali in ezami: Din il-Qorti tiddikjara li hija ghandha biss tiddetermina jekk l-akkuza hiex ppruvata Tipprovdi li l-ghan tal-process kriminali huwa li jikkastiga lill-akkuzat jekk jirrizulta skont il-Ligi li huwa hati ta' l-akkuza migjuba kontrih u mhux li 1 Dec. fit-6 2 ta' Novembru 2011 Rik. tiddetermina d-drittijiet civili li jista' jkollu l-persuna offiza. Dan hu reat ta' raggion fattasi u ghalhekk din il-Qorti m' hiex ser tiddeciedi fuq kwistjoni ta' titolu izda sempliciment dwar jekk l-akkuzat bl-agir tieghu ipprivax lill-parte civile mill-pusses legittimu tieghu. Sabiex l-artiklu 6 jigi applikat, irid ikun hemm kontestazzjoni bejn zewg partijiet privati izda dan gie ezaminat ukoll fil-kuntest partikolari tal-process kriminali. Bhala principju generali l-Qorti Ewropea kellha l-okkazzjoni li tidhol fid-definizzjoni ta' "drittijiet u obbligazzjonijiet civili " sabiex tiddetermina l-ammissibilita' ta' kwistjoni taht l- Huwa principju ammess li dak li hu rilevanti m' huwiex il-karattru tal-ligi li minnha jitnissel id-dritt, imma l-karattru sostantiv tad-dritt fih innifsu6. Il-ligi domestika taghna hija differenti minn dik ta' pajjizi ohra fl-Ewropa u ghalhekk referenza ghal sentenzi Ewropej fuq l-materja ghandhom jigi ezaminati minn ottika Per ezempju il-pozizzjoni tal-Ligi Franciza giet imfissra mill-Qorti Ewropea fil- kaz ta' Perez7:- Din pero mhiex il-posizzjoni tal-ligi domestika hawn Malta. Il-Qorti hija tal-fehma li l- akkuzat jista' jintavola proceduri civili separati indipendentement mill-ezitu tal- proceduri kriminali u se mai dan jaffettwa id-dritt tieghu ghal rimedju effettiv izda mhux id-dritt ghal smiegh xieraq kif lamentat minnu. Din il-Qorti tinnota illi l-verbal dettat mill-appellant huwa kemmxejn semplicistiku, fis- sens illi l-appellant ma dahalx fis-sistema guridiku tal-pajjiz nostran sabiex jistharreg x' rabta jista' jkun hemm bejn il-procedimenti penali u dawk civili fis-sistema gudizzjarja in kwistjoni. Jirrizulta pacifiku illi abbazi tal-Artikolu 3 tal-Kap 9 tal-Ligijiet taghna, l-azzjoni kriminali u dik civili huma separati u distinti u wahda la timpingi fuq l-ezitu tal-ohra u wisq inqas tistenna l-ezawriment tal-ohra sabiex tigi deciza u ghalhekk in vista tar-raggunament milqugh minn din il-Qorti, din il-Qorti qed tichad it-talba tal-appellant b' dan illi jekk irid l-appellant jista' jintavola rikors ad hoc quddiem dik il-Qorti Prim Awla tal-Qorti Civili, jekk ihoss li huwa l-kaz fejn inter alia jitlob lil dik il-Qorti sabiex taghti interim order u tordna is-sospensjoni ta' dawn il-proceduri sakemm ikun hemm ezitu finali minn