JOSEPH R. SCHEMBRI JONES LL.D. – AĠENT PRESIDENT ONOR. ANTHONY ELLUL LL.D. Seduta ta' nhar il-Ħamis 27 ta' Ottubru, 2016 (C – 3478) vs DIRETTUR QRATI ĊIVILI U TRIBUNALI u Tarros S.p.A. għal kull interess li jista' jkollha; u b'degriet tas-16 ta' Frar 2011, ġie kjamat fil-kawża l- Avukat Ġenerali Rat ir-Rikors imressaq fit-3 ta' Frar, 2016, li bih u għar- raġunijiet hemm imfissra, il-kumpannija attriċi appellanti [aktar 'il quddiem imsejħa "VFS"] talbet li din il-Qorti tħassar is-sentenza tagħha tat-3 ta' Novembru, 2015, fil-kawża fl-ismijiet hawn fuq imsemmija għall-finijiet tal- artikolu 811(l) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, u terġa' tisma' mill-ġdid l- 4 ta' Ottubru, 2016 appell imressaq minnha mis-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) fis-27 ta' Novembru, 2013 [aktar 'il quddiem imsejħa "s- sentenza appellata"] li permezz tagħha dik il-qorti qatgħetha li tagħżel li ma twettaqx is-setgħat tagħha skond il-proviso tal-artikolu 46(2) tal-Kostituzzjoni tar-Repubblika ta' Malta [aktar 'il quddiem imsejħa "il-Kostituzzjoni"] fir- rigward ta' l-ilment li l-istess kumpannija rikorrenti qajmet dwar ksur tal-jedd tagħha għal smigħ xieraq fil-kawża fl-ismijiet "Dottor Renato Sansone għan-nom u in rappreżentanza bħala prokuratur speċjali ta' Tarros International s.p.a. illum magħrufa Tarros s.p.a. vs Valletta Freight Services Limited"1; Rat it-Tweġiba mressqa mill-imsejjaħ fil-kawża Avukat Ġenerali fit-28 ta' Marzu, 2016, li biha laqa' għat-talba ta' VFS billi, b'mod preliminari, qal li safejn l-azzjoni ta' VFS hija maħsuba biex titlob ir-ritrattazzjoni ta' sentenza maqtugħa mill-Qorti Kostituzzjonali, din l-azzjoni ma tiswiex għaliex dik il- proċedura hija mogħtija biss fil-każijiet speċifikatament maħsuba fl-artikolu 811 tal-Kapitolu 12 u mhux ukoll għall-kawżi kostituzzjonali. Fil-mertu laqa' billi ċaħad li jeżistu r-raġunijiet biex is-sentenza mogħtija minn din il-Qorti fit-3 ta' Novembru, 2015, titħassar u l-appell ikun trattat mill-ġdid; 3. Rat it-Tweġiba mressqa mill-kumpannija appellata Tarros S.p.A. [minn issa 'l hemm imsejħa "Tarros"] fit-13 ta' April, 2016, li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra, laqgħet għat-talba ta' VFS billi, b'mod preliminari, qalet li r- rimedju tar-ritrattazzjoni mhuwiex mogħti minn sentenzi ta' din il-Qorti. Fil- metu, laqgħet billi qalet li ma hemm l-ebda raġuni għaliex għandha ssir ir- ritrattazzjoni billi ma hemm l-ebda żball ta' fatt fis-sentenza mogħtija minn din il-Qorti fit-3 ta' Novembru, 2015, u jekk kien hemm żball fis-sentenza appellata dan ma jagħtix lok għar-ritrattazzjoni mis-sentenza mogħtija minn din il-Qorti li ma tenniet l-iżball magħmul fis-sentenza appellata; 4. Rat it-Tweġiba mressqa mill-intimat Direttur Qrati Ċivili u Tribunali fis- 16 ta' Mejju, 2016, li biha u għar-raġunijiet hemm imsemmija, laqa' għat-talba ta' VFS billi, b'mod preliminari, qajjem l-eċċezzjoni li r-ritrattazzjoni mhijiex mogħtija minn sentenzi mogħtijin minn din il-Qorti. Fil-mertu, laqa' billi saħaq li s-sentenza mogħtija minn din il-Qorti fit-3 ta' Novembru, 2015, ma hija milquta mill-ebda żball li jidher mill-atti għall-finijiet tal-artikolu 811(l) tal-Kap 12; 5. qajmu l-kwestjoni tar-rikuża tal-imħallfin li qegħdin jisimgħu din il-kawża; Rat il-verbal tas-smigħ tal-31 ta' Mejju, 20162, fejn id-difensuri ta' VFS 1 Ċitazz. Nru. 1321/96GCD (maqtugħa mill-Qorti tal-Appell fit-3.12.2010) 2 Paġ. 246 – 7 tal-atti tal-appell 4 ta' Ottubru, 2016 Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar Rat ir-rikors imressaq minn VFS fl-10 ta' Ġunju, 20163, li bih u għar- 6. raġunijiet hemm imfissra, talbet formalment ir-rikuża tal-imħallfin li jagħmlu din il-Qorti għall-finijiet tal-artikolu 734(1)(d)(ii) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta; 7. Rat it-Tweġibiet imressqa kemm mill-imsejjaħ fil-kawża appellat Avukat Ġenerali u kif ukoll mill-appellata Mattocks: fl-20 ta' Ġunju, 2016, li biha opponew għat-talba ta' VFS għar-rikuża tal-imħallfin li jagħmlu din il-Qorti; l-eċċezzjoni tal-avukati 8. preliminari tas-siwi tal-proċedura u kif ukoll dik dwar it-talba tar-rikuża waqt is-smigħ tas-26 ta' Ġunju, 2016; Ikkunsidrat: 9. Illi qabel ma tqis it-talba ta' VFS dwar l-eċċezzjoni tar-rikuża, din il- Qorti jidhrilha li jixraq li l-ewwel tqis il-kwestjoni tas-siwi tal-proċedura tar- ritrattazzjoni minn sentenzi mogħtijin minn din il-Qorti. Dan jingħad għaliex, jekk kemm-il darba din il-Qorti ssib li l-eċċezzjoni preliminari mqajma mir- ritrattati appellati u mill-imsejjaħ fil-kawża hija tajba, ma jkun hemm l-ebda ħtieġa biex tqis ukoll jekk għandhiex tilqa' t-talba għar-rikuża; 10. Illi din il-Qorti ttenni li l-istitut tar-ritrattazzjoni huwa wieħed li jagħti rimedju mhux ordinarju proċedurali għat-tħassir ta' sentenza li tkun saret ġudikat u s-smigħ mill-ġdid tal-kawża li biha dik is-sentenza tkun għalqet il- kwestjoni. Minħabba dik in-natura proċedurali, dejjem tqies li r-rimedju jingħata biss u limitatament għall-każijiet li ssemmi l-liġi; 11. Illi jidher li din il-limitazzjoni tgħodd mhux biss għaċ-ċirkostanzi tassativi li għalihom jaħseb l-artikolu 811 tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili, iżda wkoll għall-għamla ta' sentenza li tkun u minn liema Qorti tkun ingħatat; Illi din il-Qorti fl-aħħar żminijiet kellha l-opportunita' tqis il-kwestjoni aktar minn darba, u waslet għall-fehma li r-rimedju tar-ritrattazzjoni ma jingħatax minn sentenzi mogħtijin minn din il-Qorti għaliex dan jidher li tħalla barra mil-Leġislatur meta bis-saħħa tal-Att VII tal-2007 wessa' r-rimedju tar- ritrattazzjoni wkoll f'kawżi fejn jitqajjem ilment ta' ksur ta' jedd fundamentali. Ta' min jirrileva li dawk il-bidliet fil-liġi ġew wara żmien fejn din il-Qorti 3 Paġġ. 248 – 9 tal-atti tal-appell 4 ta' Ottubru, 2016 kienet stabbiliet li ma jingħatax ir-rimedju tar-ritrattazzjoni f'każijiet dwar allegat ksur tal-jeddijiet fundamentali kif imħarsin kemm taħt il-Kostituzzjoni u kif ukoll taħt il-Konvenzjoni4; 13. Illi kif qalet din il-Qorti f'sentenzi tagħha dwar din il-kwestjoni f'dawn l- aħħar żminijiet5, l-għażla tal-Leġislatur li ma jestendix ir-rimedju tar- ritrattazzjoni għal sentenzi mogħtijin minn din il-Qorti kienet waħda maħsuba u, aktar minn hekk, waħda li tħares dak li tistabilixxi l-Kostituzzjoni dwar is- setgħat mogħtijin minnha lil din il-Qorti; 14. Illi wieħed jista' jargumenta li l-jedd tar-ritrattazzjoni huwa impliċitu f'dispożizzjonijiet oħrajn tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili6, iżda dan l-argument ma jwassalx lil din il-Qorti biex titbiegħed minn dak li ngħad qabel. Wieħed ma jridx iwarrab minn quddiem għajnejh ukoll li r-rimedju tar-ritrattazzjoni ngħata biex jissewwa nuqqas proċedurali fejn ma jkun hemm l-ebda rimedju ulterjuri ieħor. Dan mhuwiex il-każ fi kwestjonijiet ta' lment ta' ksur ta' jeddijiet fundamentali taħt il-Kostituzzjoni u taħt il-Konvenzjoni, ladarba huwa stabibilit li t-teħid u l-eżawriment tal-proċeduri fil-ġurisdizzjoni tal-Qrati f'Malta jagħtu lil kull persuna li hekk tilmenta li tmexxi 'l quddiem il-proċeduri ulterjuri xierqa quddiem il-Qorti Ewropea għd-Drittijiet tal-Bniedem, jekk kemm-il darba jidhrilha li hekk għandha tagħmel; 15. Illi, min-naħa l-oħra, waqt it-trattazzjoni ta' din il-kawża, l-kumpannija ritrattanda ma żiedet l-ebda argument ġdid li jwassal lil din il-Qorti tagħti fehma oħra dwar din il-kwestjoni jew li ssib li hemm xi raġuni tajba sabiex tħaddem ir- imqajjem rimedju straordinarju minnha; 16. intimati u mill-imsejjaħ fil-kawża ritrattati hija tajba u sejra tilqagħha; Illi ladarba l-Qorti qiegħda tasal għal din il-fehma dwar l-eċċezzjoni 17. preliminari, ma hemm l-ebda bżonn li tagħti provvediment ukoll dwar il- kwestjoni tar-rikuża mqajma mill-kumpannija ritrattanda; Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda tiddeċiedi billi ssib li l- proċedura tar-ritrattazzjoni mhix maħsuba u ma tistax tiġi adoperata f'każijiet bħal dak li għandha quddiemha llum u għaldaqstant issib li r-rikors għar- ritrattazzjoni mressaq mill-kumpannija attriċi ritrattanda huwa irritu u bla siwi u Illi għalhekk, din il-Qorti ssib li l-eċċezzjoni preliminari mqajma mill- tar-ritrattazzjoni għaċ-ċirkostanzi 4 Ara, fost l-oħrajn, Kost. 24.1.1990 fil-kawża fl-ismijiet Il-Pulizija (Supt. 13.1.2015 fil-kawża fl-ismijiet A.I.Ċ. Joseph Peters-Borg et vs L-Onor. 3.2.2016 fil-kawża fl-ismijiet Sean Mejlaq et vs L-Avukat Ġenerali et 6 Ara, b'eżempju, l-art. 223(4) tal-Kap 12 4 ta' Ottubru, 2016 mhix sejra tieħu konjizzjoni tiegħu, bl-ispejjeż kontra l-istess kumpannija ritrattanda. Joseph R. Mumford Noel Azzopardi Cilia Anthony Farrugia Gouder Aġent President Imħallef Cascun 4 ta' Ottubru, 2016