QORTI ĊIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMĦALLEF Onor. Abigail Ferrando LL.D., Dip. Illum 12 ta' Dicembru 2019 Rat ir-rikors ġuramentat ipprezentat fit-3 ta' Gunju, 2016 li permezz tieghu l-attur ippremetta: l-kontendenti sseparaw bonarjament permezz Illi ta' separazzjoni tad-9 ta' Dicembru 2009 hawn anness u mmarkat Dok. ta' kuntratt Illi permezz ta' dan il-kuntratt saret il-likwidazzjoni tal-kommunjoni tal- akkwisti u fost ohrajn giet inkluza l-propjeta numru 16, Triq Isourd Xuereb, Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta), li fil-fatt qatt ma kienet tifforma parti mill-assi tal- kommunjoni tal-akkwisti ta' bejn il-partijiet, izda hija propjeta parafernali tar-rikorrenti A B. Illi fil-fatt din il-propjeta` baqghet ma gietx assenjata lir-rikorrent A B mid- Dipartiment tal-Artijiet peress li ghadha ssejjah lil terzi u ghadha ma gietx mehuda mill-Gvern taht l-iskema appozita u fil-fatt l-uniku titolu huwa dak li jgawdi r-rikorrent fuq l-art li fuqha inbniet id-dar huwa konvenju datat 15 t' April 1987 (Dok. MC 2) li kien gie ffirmat mir-rikorrent mal-Awtorita` tad-Djar qabel iz-zwieg tieghu mal-mara tieghu l-intimata C D liema zwieg kien sehh fl-10 ta' Dicembru 1989. Illi fil-fatt ic-cens gravanti din l-art baqa` ma giex mifdi. Illi kwindi jehtieg illi ssir korrezzjoni fl-atti Notarili opportun tas- separazzjoni tad-9 ta' Dicembru 2009 u cioe` fil-klawsoli 8,9,11,12,13 u 14 tal-kuntartt precitat ta' separazzjoni. Illi l-intimata nterpellata sabiex tersaq ghall-pubblikazzjoni tal-att Notarili opportun ta' korrezzjoni tal-kuntratt ta' separazzjoni precitat baqghet inadempjenti. Talab in vista tal-premess li l-konvenuta tgħid ghaliex din il-Onorabbli Qorti m'ghandhiex : Tordna l-korrezzjoni fil-kuntratt ta' separazzjoni tad-9 ta' Dicembru 2009 u senjatament fil-klawsoli 8,9,11,12,13 u 14 sabiex id-dar 16, Triq Isouard Xuereb, Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) ma tibqax tidher li tifforma parti mill- assi tal-komunjoni tal-akkwisti, prevja dikjarazzjoni li d-dar in kwistjoni hija propjeta` parafernali tar-rikorrent. Tordna l-pubblikazzjoni tal-att Notarili korrettorju opportun tal- kuntratt ta' separazzjoni precitat, tinnomina Nutar ghal dan il-fini u kuraturi deputati biex fl-eventwali jirrapprezentaw kontumacja u tiffissa data, hin u lok ghall-pubblikazzjoni tal- imsemmi kuntratt korrettorju. Bl-ispejjez kontra l-intimata li minn issa hija ngunta in subizzjoni. Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-risposta tal-konvenuta li permezz taghha eċċepiet (fol. Illi fl-ewwel lok kif ser ikun pprovat fil-kors tal-kawza, ir-rikors promotur huwa null peress li gie prezentat kontra l-attrici meta kienet assenti minn Malta u dan kontra kull procedura stabbilita fil-kaz ta' persuni assenti mill-gurisdizzjoni ta' Malta; Illi minghajr huwa pregudizzju inkonceppibbli dak li qieghed jitlob l-attur fil-kawza, u cioe` l- korrezzjoni ta' parti sostanzjali ta' kuntratt ta' separazzjoni. Apparti li mkien ma esplicita kif u come ghandu jkun korrett dan il-kuntratt u bhal donnu halla f'idejn dina l-Onorabbli Qorti, dak li fir-realta` qieghed jitlob l-attur ma hux il-korrezzjoni izda l- annullament ta' partijiet sostanzjali tal-kuntratt. L-esponenti mhux biss qatt ma qablet li ghandu jkun hemm xi korrezzjoni, izda kif ser jigi ppruvat fil-kors tal-kawza, dejjem irribadiet li l- kuntratt jirrifletti perfettament mhux biss l-istat legali li kien jezisti bejn il-partijiet dak iz-zmien tal-kuntratt, izda r-rieda cara u manifesta taghhom. Illi ghandu jinghad ukoll illi minkejja li l-esponent qieghed jittravesti t-talbiet tieghu bhala semplici korrezzjoni, fil-verita` dak li qed jitlob jammonta ghall-annullament u thassir ta' partijiet ta' kuntratt, haga li fiha innifisha hija guridikament inkoncepibbli peress li kuntratt ma jistax ikun annullat f'partijiet biss tieghu, izda fit-totalita` tieghu; stante li huwa guridikament indivizibbli. Is-severabilita` ta' partijiet ta' kuntratt ma hix accettabbli ghaliex il-partijiet kollha jkunu gew kuntratti fid-dawl tal-kundizzjonijiet kollha ta' dak il-kuntratt. Ghalhekk thares kif thares lejn l-azzjoni tal-attur kif postulata, ma tistax treggi la fattwalment u l-anqas guridikament u kwindi ghandha tkun rigettata bl-ispejjez kontra l-istess attur. Illi di piu`, u minghajr pregudizzju ghas-sueccipit, l-istess attur kien jaf bil-fatti li qed jesponi f'din il-kawza anke dakinhar stess tal-kuntratt ta' separazzjoni bejn il-partijiet u, sakemm ma jippruvax illi l-kunsens tieghu kien vizzjat (haga li ma jistax jaghmel fil-kawza odjerna bil-mod kif postulata), ma jistax jibdel l-kuntratt b'semplici talba ghall-korrezzjoni, u ma jistax ghalhekk jitlob varjazzjoni jkun kjarament qieghed jinkiser il-principju pacta sunt servanza, principju li huwa l-fondament li johloq ligi bejn il-partijiet ghall- kuntratt. il-mod, altrimenti Illi fi kwalunkwe kaz u minghajr ebda pregudizzju ghas- suespost, fuq skorta ta' diversi sentenzi tal-Qrati nostrani, id- drittijiet li l-attur qed jallega li akkwista fuq ismu biss qabel iz- zwieg, gew akkwistati bis-sahha ta' regolamenti maghmula mill- Istat u li kienu jipprovdu li sabiex persuna bhall-attur, tibbenifika mill-istess regolamenti, kien jehtigilha tkun gharus/a, bhal ma fil- fatt kien fil-kaz odjern. Ghalhekk, anke kieku stess l-esponenti ma kellhiex isimha mnizzel fl-atti li bihom gew akkwistati d- drittijiet in kwestjoni (li mhux il-kaz, peress li l-interess taghha gie ben notat – vide Dok. A2 u Dok. A3) dawn id- drittijiet xorta jappartjenu fin-nofs taghhom lill-esponenti in via ta' sentenzi ta' dawn il-Qrati. Dan fih nnifsu jikkontradixxi kull pretensjoni tal-attur li hawn si tratta ta' semplici korrezzjoni. Ghalhekk anke f'dan ir-rigward it-talbiet attrici ghandhom ikunu michuda bl-ispejjez kontra tieghu. Illi fi kwalunkwe kaz it-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt u fid- dritt u dan ukoll ghar-ragunijiet li ser jigu spjegati tul il-kors tal- kawza. Salvi eċċezzjonijiet jew risposti ulterjuri. Bl-ispejjez kontra l-attur li huwa minn issa nġunt in subizzjoni. Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenut; Semgħet lix-xhieda illi tressqu; Rat id-dokumenti li ġew esebiti, il-provi li ġew prodotti u l-atti ta' dan il-proċediment; Rat illi l-kawza tħalliet għas-sentenza għallum; Rat is-sentenza preliminari tagħha tal-25 ta' April 2017 li permezz tagħha caħdet l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuta; Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Din il-Qorti għandha quddiemha talba għal korrezzjoni rigward kuntratt ta' separazzjoni li ġie ffirmat bejn il-partijiet nhar id-9 ta' Diċembru 2009. L-attur qed jikkontendi li meta saret il- likwidazzjoni tal-komunjoni tal-akkwisti f'dan il-kuntratt, ġiet inkluża l-proprjeta` numru sittax (16), Triq Isourd Xuereb Żurrieq. L-attur qed jitlob korrezzjoni fl-imsemmi kuntratt ta' separazzjoni stante li qed isostni li l-imsemmija proprjetà` hija proprjetà` parafernali tiegħu u ma tiffirmax parti mill-komunjoni tal-akkwisti li kien hemm viġenti bejn il-partijiet. L-intimata opponiet billi eċċepiet li dak mitlub mill-attur huwa inkonċepibbli peress li huwa qed jitlob annullament u tibdil ta' parti sostanzjali tal-kuntratt u mhux sempliċi korrezzjoni. Inoltre`, ġie eċċepit, li l-attur ma jistax ivarja l-kuntratt b'talba għall-korrezzjoni stante li jkun qed jikser il-prinċipju ta' pacta sunt servanda. Fatti: Il-partijiet iżżewġu fl-10 ta' Diċembru 1989. Sussegwentement, isseparaw permezz ta' kuntratt ta' separazzjoni datat 9 ta' Diċembru 2009 anness mar-rikors promotur bħala Dok MC1. Jirriżulta li l-partijiet qabel iżżewġu kienu applikaw għal skema mal- id-dar Awtorita` id-dar matrimonjali. l-art fl-imsemmi kuntratt li inbniet ta' separazzjoni, tad-Djar u akkwistaw fuqha matrimonjali ġiet inkluża bħala parti mill-assi tal-komunjoni tal- akkwisti. Provi: L-attur xehed u qal li sar jaf lill-konvenuta fl-1984 u iżżewġu f'Dicembru 1989. Hu kien applika għal 'home ownership' mad- Dipartiment tal-Gvern u l-konvenju kien sar f'ismu fuq art f'Bubaqra ż-Żurrieq izda l-kuntratt baqa' qatt ma sar. Spjega li l-bini fuq din l- art kien beda fl-1986 jew 1987 u tlesta wara ż-żwieġ. Xehed li llum il-partijiet huma separati u divorzjati, u li fil-kuntratt ta' separazzjoni tniżżel li din id-dar tappartjeni liż-żewġ partijiet nofs bin-nofs iżda xehed li dak kien żball għax id-dar hija tiegħu. A E in rappreżentanza tal-Awtorita tad-Djar xehed u esebixxa Dok MM1, ftehim bejn l-Awtorita u A B biss. Spjega li din kienet skema għall-għarajjes u l-miżżewġin biex jieħdu plot tal-Gvern b'titolu ta' enfitewsi perpetwu, iżda qal li sal-lum il-kuntratt għadu ma sarx. Esebixxa wkoll Dok MM2 li hu ftehim dwar iċ-ċens, u qal illi meta jsir il-kuntratt finali irid isir ukoll kuntratt ta' fidi ta' ċens, u illi ż-żewġ partijiet dehru fuq Dok MM2. Żied igħid li l-applikazzjoni oriġinali, li f'dan il-każ saret fid-9 ta' Jannar 1987, setgħet issir biss minn koppji għarajjes jew miżżewġin. Fil-każ odjern l-applikazzjoni ġiet iffirmata miż-żewġ partijiet iżda mbagħad huma kienu jieħdu konjizzjoni ta' min ikollu l-aktar dħul u għalhekk, il-konvenju ġie ffirmat minn A B biss. In kontro-eżami, A E xehed li l-Awtorita` talbet lill-partijiet jersqu għall-kuntratt finali permezz ta' ittra datata 4 ta' Gunju 2012 u l- Awtorita kienet irċeviet il-kuntratt ta' separazzjoni tal-partijiet. Żied igħid li fis-sena 2012, it-titolu tal-art għadda minn idejn il-Gvern għal idejn l-Awtorita`, u għalhekk l-Awtorita` hi f'pożizzjoni li tgħaddi l-plot f'isem il-partijiet, iżda sussegwentement intbagħtet ittra mill-avukat Dr. Gavin Cassar Abela li permezz tagħha nforma lill- Awtorita` li kienet għaddeja vertenza bejn il-partijiet u għalhekk talab li ma jiġix ippubblikat il-kuntratt f'dak l-istadju. Ix-xhud esebixxa Dok AMM1 kopja tal-applikazzjoni tal-1986, Dok AMM2 ittra datata 4 ta' Gunju 2012 mibgħuta mill-Awtorita, Dok AMM3, kopja tal-kuntratt ta' enfitewsi, Dok AMM4, kopja ta' ittra mibgħuta minn Dr. Gavin Cassar Abela datata 9 ta' Ottubru 2012, Dok AMM5, kopja tal-Gazzetta tal-Gvern li taħtha saret l-applikazzjoni. L-intimata C D xehdet fejn qalet illi l-partijiet kienu ilhom għarajjes mis-sena 1984 u żżewġu fl-10 ta' Diċembru 1989. Spjegat li kienu applikaw għal skema li ħarġet fil-gazzetta tal-Gvern, għall-art fiż- Żurrieq, fejn riedu jkunu koppja għarajjes jew miżżewġin biex japplikaw u li hi kienet iffirmat l-applikazzjoni flimkien mal-attur. Żiedet tgħid li kienu baghtulhom avviz min-naħa tal-Awtorita` tad- Djar biex isir il-kuntratt finali iżda dan baqa' ma sarx għax kien żamm kollox A.Kompliet tixhed li fil-kuntratt ta' separazzjoni kienu ftehmu li din id-dar tappartjeni lilhom nofs bin-nofs, u damu jinnegozjaw il-kuntratt ta' separazzjoni għal madwar tlett snin. Kompliet tixhed illi A qatt ma kien qal li kien hemm xi żball fuq il- kuntratt ta' separazzjoni. Qalet li hi dejjem ħadmet minbarra xi sena u nofs wara t-twelid tat-tifel. In kontro-eżami, il-konvenuta xehdet li fid-dokumenti tal-Awtorita` tad-Djar jidher isimha għax il-partijiet riedu jidhru bħala koppja iżda kien hemm indikat l-attur fuq il-konvenju peress li hu kien jaqla' flus aktar minnha. 8,9,11,12,13 IL-KLAWSOLI SEPARAZZJONI jgħidu hekk : "8. komposta mis-segwenti ġid: i Nofs is-sehem indiviż tad-drittijiet naxxenti minn konvenju ffirmat bejn il-partijiet u l-Awtorita` tad-Djar fis-sebgħa u għoxrin (27) ta' Novembru tas-sena elf disa' mija sebgha u tmenin (1987) fejn il-partijiet intrabtu illi jakkwistaw mingħand l-Awtorita` tad-Djar il-plot bin-numru disgha u tletin (39) qabel magħrufa bħala plot numru sitta u għoxrin (26), f'Żurrieq u fuq liema plot illum hemm Il-partijiet jiddikjaraw illi l-Porzjon A, assenjabbli lir-raġel, hija 14 TAL-KUNTRATT TA' Il-partijiet jiddikjaraw illi l-Porzjon B, assenjabbli lill-mara, hija mibnija d-dar matrimonjali bin-numru uffiċjali sittax (16), Isourd Xuereb street, Parti mill-Fgura. 9. komposta mis-segwenti ġid: i Nofs is-sehem indiviż tad-drittijiet naxxenti minn konvenju ffirmat bejn il-partijiet u l-Awtorita` tad-Djar fis-sebgħa u għoxrin (27) ta' Novembru tas-sena elf disa' mija sebgħa u tmenin (1987) fejn il-partijiet intrabtu illi jakkwistaw mingħand l-Awtorita` tad-Djar il-plot bin-numru disgħa u tletin (39) qabel magħrufa bħala plot numru sitta u għoxrin (26), f'Żurrieq u fuq liema plot illum hemm mibnija id-dar matrimonjali bin-numru uffiċjali sittax(16), Isourd Xuereb street, Parti mill-Fgura. 11 Għaldaqstant bis-saħħa ta' dana l-att, ir-raġel qiegħed jassenja u jittrasferixxi b'titolu ta' diviżjoni u likwidazzjoni u għas- saldu kwalunkwe dritt spettanti lill-mara mill-beni ġja formanti l- komunjoni tal-akkwisti u ġid ieħor komuni lill-mara li taċċetta u bl- istess titolu takkwista l-beni mobbli u immobbli formanti l-Porzjon B, hawn aktar fuq deskritt. Min-naħa tagħha l-mara qegħda tassenja u titrasferixxi b'titolu ta' diviżjoni u likwidazzjoni u għas- saldu ta' kwalunkwe dritt spettanti lir-raġel mill-beni ġja formanti l- komunjoni tal-akkwisti u ġid ieħor komuni lir-raġel li jaċċetta u bl- istess titolu jakkwista l-beni mobbli u immobbli formanti l-Porzjon A hawn aktar 'il fuq deskritt. Il-partjiet jiddikjaraw illi kompriża fil-komunjoni tal-akkwisti eżistenti bejniethom hemm id-dar matrimonjali bin-numru sittax (16), Isourd Xuereb street, Parti mill-Fgura u l-partijiet qegħdin jiftehmu s- segwenti fir-rigward tal-imsemmija proprjetà`: a. Il-partijiet jiddikjaraw li huma komproprjetarji ta' l-imsemmija proprjetà` u jintrabtu illi ma jħallux terzi persuni jokkupaw l- imsemmija proprjetà` immobbli taħt kwalunkwe titolu. Il-partijiet jintrabtu wkoll illi ma jikrux jew jittrasferixxu tali proprjetà` jew parti minnha lil terzi persuni mingħajr il-kunsens tal-parti l-oħra. b. Il-partijiet jobbligaw ruħhom illi huma jpoġġu din il-proprjeta` għall-bejgħ immedjatament u jobbligaw ruħhom inoltre` illi jagħmlu kull ma hu raġonevolment neċessarju sabiex jersqu għall-kuntratt ta' bejgħ tal-proprjeta` in kwistjoni ma' terzi persuni interessati fl-akkwisti tal-istess proprjetà`. Il-partijiet lil xerreja prospettivi u sensara jintrabtu wkoll jeżaminaw il-proprjeta` fil-preżenza tagħhom biss. jħallu c. Il-partijiet jaqblu illi d-dar matrimonjali għandha tinbiegħ għall- prezz ta' mhux anqas minn mitejn u tmenin elf Ewro (Ewro 280,000) jew somma oħra li tiġi maqbula mill-partijiet minn żmien għal żmien. Qed jiġi miftiehem ukoll li f'kaz li illi din il- proprjeta` tibqa' ma tinbiegħx fi żmien sena mil-lum, huma għandhom jirrevedi l-valur hawn fuq imsemmi u f'każ li ma jkunx hemm qbil bejn il-partijiet kull parti jkollha d-dritt illi tappunta perit biex dan jistabbilixxi prezz raġonevoli. Fil-każ li l-partijiet ma jaqblux fuq il-valutazzjonijiet mogħtija mill-periti rispettivi tagħhom, huma għandhom id-dritt li permezz ta' rikors jitolbu lill-Qorti Ċivili, Sezzjoni Familja biex din taħtar perit ai termini tal-artikolu numru sitta ittra A (6A) tal-Kapitolu sittax (16) tal- Liġijiet ta' Malta biex jagħmel il-valutazzjonijiet neċessarji: d. Il-partijiet qegħdin jiftehmu illi mir-rikavat tal-bejgħ tad-dar lill- matrimonjali, għandu Enemalta Corporation, it-taxxi , is-senserija jekk din tkun dovuta u l-ispejjeż kollha relatati mat-trasferiment tal-proprjeta` u l- bilanċ tar-rikavat għandu mbagħad jinqasam ugwalment bejn il- kontendenti. jitħallas Għall-fini tal-bejgħ tal-imsemmija proprjetà` immobbli, il-partijiet jaqblu s-segwenti: i. Il-partijiet jaqblu li l-imsemmija proprjetà` immobbli, ossija d-dar konjugali għandha tinbiegħ vakanti. Fil-każ illi wieħed mill- partijiet jirrifjuta mingħajr raġuni illi jiżgombra tali proprjetà`, dan jinkorri penali ta' mitejn u tletin ewro (Ewro 230.00) għal kull ġurnata li tali vjolazzjoni ddum. Il-penali msemmija f'din il-klawsola mhijiex soġġetta għar-reviżjoni jew tnaqqis mil-Qorti. Il-parti li ilha tkun pagabbli l-penali ai termini ta' dan il-kuntratt tista' tagħżel li responsabbli f'sehem titħallas mill-ammonti pagabbli lill-parti l-oħra mir-rikavat tal-bejgħ tal-proprjeta`. ii. Fejn wieħed mill-partijiet jikser il-ftehim milħuq f'dan l-artikolu , tali parti tkun responsabbli għall-ħlas tad-danni lill-parti l-oħra. iii. Il-partijiet qed jawtoriżżaw lil xulxin fuq dan il-kuntratt biex jieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex isibu offerti għall-bejgħ tad-dar konjugali. B'dan però, illi xejn f'dan l-artikolu ma' jista' jiġi kkonsidrat li jikkostitwixxi prokura a favur ta' wieħed mill-partijiet biex dan jersaq fuq konvenju jew kuntratt ta' bejgħ f'isem il-parti l- oħra. iv. Il-partijiet jaqblu illi sakemm din il-proprjeta` tinbiegħ lil terzi huma indaqs bejniethom għal kwalunkwe spejjeż inkorsi fil-manutenzjoni ordinarja u kif ukoll straordinarja tal-proprjeta` in kwistjoni. Qed jiġi miftiehem inoltre` illi kull parti tkun intitolata li tiġi rimborżata l-ispejjeż maħruġa minnha versu l-manutenzjoni kemm ordinarja kif ukoll straordinarja mis-sehem tal-parti l-oħra tar-rikavat tal-bejgħ. B'dana però, li qabel ma jiġu inkorsi l-ispejjeż għal tali manutenzjoni dik il-parti għandha l-obbligu illi tinforma lill-parti l-oħra dwar il-manutenzjoni hekk meħtieġa u dwar l-ispejjeż li jkunu se jiġu inkorsi ta' mill- anqas ġimgħatejn qabel ma ssir tali manutenzjoni u l-parti l-oħra jkollha d-dritt illi tivverifika tali manutenzjoni meħtieġa u l-ispejjeż li jkunu ser jiġu inkorsi. Pero f'każ illi parti tagħżel illi ma tibqax tgħix fl-imsemmija dar matrimonjali, il-parti l-oħral i tkun qegħda tgħix fid-dar tkun esklussivament responsabbli għall-ispejjeż kemm ordinarji u kif ukoll straordinarji tal-manutenzjoni tad-dar (mid- data meta l-parti l-oħra tkun ivvakat l-istess proprjetà` 'l quddiem). v. Il-partijiet jaqblu illi kull parti tkun responsabbli għal kwalunkwe spejjeż konnessi mat-trasport tal-oġġetti hawnhekk assenjati lilha. Inoltre`, kwalunkwe ruħha riparazzjonijiet meħtieġa għas-spejjeż tagħha fil-ħajt fejn jinsab l- tagħmel l-mara ta' ilma telephone, television sad-data tal-bejgħ airconditioner hawn assenjat lilha meta hija tiġi biex tneħħih minn postu. vi. Il-komparenti jaqblu illi l-kontijiet, inkluż arretrati tas-servizz tal- elettriku, l- imsemmija dar konjugali għandhom jitħallsu miż-żewġ kontendenti fi kwoti ndaqs bejniethom. B'dan però illi f'każ illi parti tagħżel illi ma tibqax tgħix fl-imsemmija dar matrimonjali il-parti l-oħra li tkun qegħda tgħix fid-dar tkun esklussivament responsabbli għall-ħlas ta' tali kontijiet mid-data li l-parti l-oħra tkun ivvakat l-istess proprjetà`. Sakemm l-istess fond ma jiġix akkwistat mill-partijiet skont il- konvenju fuq imsemmi, l-obbligu tal-bejgħ tad-dar konjugali u l- obbligi anċillari oħra jitqiesu bħala obbligi gravanti lil kull parti illi tassenja lil terzi d-drittijiet rispettivi tagħha skont l-istess konvenju. Inoltre, l-partijiet jibqgħu obbligati illi fuq sempliċi talba ta' xulxin, hekk kif jiġu msejħa mill-Awtorita` kompetenti, flimkien jidhru fuq att ta' akkwist tal-istess prorpjeta` f'ishma indaqs bejniethom u kull parti tħallas nofs l-ispejjeż tal-akkwist relattiv. B'referenza għall-artikolu 14, ser tiġi citata l-parti relevanti biss u ċjoe`: 14. Fir-rigward tal-likwidazzjoni tal-komunjoni tal-akkwisti, l- partijiet qegħdin jiftehmu dan li ġej: x. Salv dak hawn pattwit, il-partijiet jiddikjaraw li huma sodisfatti bil- preżenti likwidazzjoni u qsim u li m'għandhom l-ebda pretensjoni kontra xulxin f'dan ir-rigward. xi. Il-partijiet jiddikjaraw illi huma ħadu u għandhom fil-pussess tagħhom, il-ġid parafernali rispettiv tagħhom." Il-Prinċipju ta' Pacta sunt Servanda Illi huwa relevanti ferm il-prinċipju ta' pacta sunt servanda fil-kaz odjern fejn il-kuntratt ta' separazzjoni bejn il-partijiet ġie ffirmat u ppubblikat. F'dan il-kuntest, il-Qorti ser teżamina l-prinċipji legali marbuta mal- prinċipju pacta sunt servanda. Illi l-ftehim hu liġi għall-partijiet kontraenti (Art.992(1) Kodiċi Ċivili: ara Carmelo Vella k/a Vella Gregory noe vs Father S. Kirmond et noe (Appell Kummercjali deċiża fis-16 ta' Lulju 1973). Il-prinċipju kardinali li jirregola l-istitut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li l-vinkolu kontrattwali għandu jiġi rispettat u li hi l-volonta tal- kontraenti kif espressa fil-konvenzjoni li kellha tipprevali u trid tiġi osservata (Pacta sunt servanda). (Gloria mart Jonathan Nicholls et vs L-Arkitett u Inginieer Civili Anthony Oneill Elgadi – (Appell Civili deċiż fil-5 ta' Ottubru 1998) Grace Oneill vs Carmel sive Lino B et deċiża fit-30 ta' Mejju 2002; Stephen Zammit Meli vs Adriana Zammit Meli noe 1277/1999/1 (RCP) deċiża fit-28 ta' Novembru 2002. L-applikazzjoni ta' din id-dispozizzjoni minkejja l-kosegwenzi iebsa li jistgħu jinsiltu minnha fil-prattika, ġejja mir-rispett li jrid jingħata lill-prinċipji u li ftehim validu bejn il-partijiet għandu s-saħħa ta' liġi bejniethom (pacta sunt servanda), u l-ebda Qorti m'għandha tindaħal fi ftehim bħal dan diment li dak il-ftehim ma jkunx milqut b'xi difett li jġibu ma jiswiex. Madankollu, llum huwa aċċettat li l- applikazzjoni tar-regola minsuġa f'Kap 16 trid tiġi interpretata wkoll fid-dawl ta' prinċipju ieħor ewlieni tad-dritt jiġifieri li l-kuntratti jiġu esegwiti in bona fede. L-artikolu 993 tal-Kap 16 jgħid hekk: "Il-kuntratti għandhom jiġu esegwiti bil-bona fidi, u jobbligaw mhux biss għal dak li jingħad fihom, iżda wkoll għall-konsegwenzi kollha li ġġib magħha l-obbligazzjoni skont ix-xorta tagħha, bl-ekwita bl- użu jew bil-liġi." Fil-kawża Mark Popov Mc Cormick et vs Joseph Spiteri Lofaro et deċiza mill- Qorti tal-Appell fis-sena 2011, il-Qorti kkwotat is-sentenza tal-Qorti tal-Appell li qalet hekk: "....il-prinċipju jibqa'l-istess, ċjoe` dak tal-liberta kontrattwali bil- korollarju tiegħu li l-eċċezzjonijiet għal dik il-liberta` m'għandhomx jigu estiżi lil hemm mil-limiti tal-liġi li tistabbilixxi l-eċċezzjoni........il- Kodiċi Ċivili li jagħti lill-kuntratti magħmulin skont il-liġi is-saħħa tal-liġi stess, li hija l-aqwa liġi, ċjoe` l-liġi tal-partijiet, il-meżż u l- miżura tal-indipendenza personali tagħhom fil-kamp kontrattwali, u li ma jistgħux jiġu mħassra ħlief bil-kunsens ta' xulxin jew għal raġunijiet magħrufin fil-liġi." Dan huwa konformi mal-prinċipju li ladarba bejn il-partijiet hemm ftehim li jirregola r-relazzjonijiet ta' bejniethom, hu preżunt li qabel ma ffirmaw dak il-ftehim qiesu ċ-ċirkostanzi tal-każ u l-interessi tagħhom u allura la darba ffirmaw il-kuntratt, huwa dak il-kuntratt li jissanzjona r-relazzjonijiet ta' bejn il-kontendenti, u mhux xi prinċipju ieħor, ancorche ibbażat fuq l-ekwita. Il-prinċipju tar-rispett għall-volonta` tal-partijiet huwa wieħed fondamentali u dak li ftehmu fuqu l-partijiet għandu 'forza ta' liġi' għalihom (L-artikolu 992 tal-Kodiċi Ċivili) u l-Qorti m'għandhiex tuża d-diskrezzjoni tagħha biex tissostitwixxi għal dak li ftehmu l-partijiet il-volonta` tagħha. APPLIKAZZJONI TAL-PRINĊIPJI LEGALI GĦALL-KAŻ ODJERN. Jiġi osservat li dak mitlub fil-każ odjern hija korrezzjoni tal-kuntratt ta' separazzjoni datat 9 ta' Diċembru 2009, fis-sens li d-dar matrimonjali, ossija d-dar bin-numru sittax (16) Triq Isourd Xuereb Żurrieq, ma tibqax tifforma parti mill-komunjoni tal-akkwisti, prevja dikjarazzjoni li din hija proprjeta` parafernali. Fl-ewwel lok,il-Qorti tinnota, minn ezami tal-klawsoli dettaljati ferm tal-kuntratt ta' separazzjoni supraċitati, li huwa manifestament ċar li l-attur kien jaf li l-imsemmija dar matrimonjali qed tiġi indikata bħala proprjetà` taż-żewġ partijiet stante li tifforma parti mill-komunjoni tal-akkwisti ta' bejn il-partijiet. Fil-fatt, dan il-fatt jinsab rifless fil-klawsoli kollha Il-klawsoli kollha suċitati, formanti parti mill-kuntratt hawn fuq ċitati, u ċjoe` fil-klawsoli 8, 9, 11, 12 13 u 14 tal-kuntratt ta' separazzjoni li ġie ffirmat bejn il-partijiet. Illi fl-ebda mument fl-atti ta' dan il-każ, ma tressqet xi prova dwar il-fatt li il-kunsens tal-attur seta' kien vizzjat. Illi ladarba ma jirriżulta minn imkien li l-kunsens tal-attur seta` kien vizzjat, dak stipulat fil- kuntratt ta' separazzjoni għadu legalment jorbot u għandu forza ta' liġi. ta' separazzjoni, ma jħallu l-ebda dubju dwar l-intenzjoni tal-partijiet fis-sens li d-dar matrimonjali li tifforma parti mill-assi tal-komunjoni tal-akkwisti tiġi diviża bejn iż-żewġ konjuġi. Illi kif diġà ġie enunċjat aktar 'il fuq il-prinċipji ta' pacta sunt servanda għandhom jiġu rispettati, u l-Qorti m'għandha l-ebda diskrezzjoni biex tbiddel dak li ftehmu fuqu l-partijiet. F'dan il-kuntest, din il- Qorti tagħmel referenza għall-każ AB vs CB (126/2009) deċiż ukoll minn din il-Qorti kif ippreseduta fit-23 ta' Jannar 2013, fejn ġie ritenut li l-provvediment fil-kuntratt ta' separazzjoni ma jistax jiġi mħassar jekk mhux bil-kunsens tal- partijiet, aktar u aktar fin-nuqqas ta' prova da parti tal-attur, u il- ftehim tal-kuntratt ta' separazzjoni viġenti jibqa' jorbot u ma jistax jiġi alterat. Kif tajjeb eċċepit fit-tieni eċċezzjoni tal-intimata, minkejja li l-attur qed jitlob korrezzjoni sabiex l-imsemmija dar matrimonjali ma tibqax tifforma parti mill-komunjoni tal-akkwisti li kien hemm viġenti bejn il-partijiet, kif hemm indikat fil-kuntratt ta' separazzjoni, huwa bl-ebda mod ma indika fit-talbiet tiegħu x'korrezzjoni għandha ssir u b'liema mod għandha ssir. Huwa minnu li kif eċċepit il-konvenuta fit-tieni eċċezzjoni, l-attur ħalla f'idejn il-Qorti biex taltera u tbiddel il-klawsoli kollha suċitati li jiffurmaw parti essenzjali mill-kuntratt. Madanakollu, din il-Qorti ma tistax tbiddel dak miftiehem bejn il- ta' partijiet separazzjoni, u ċjoe` li huma parti sostanzjali mill-imsemmi kuntratt ta' separazzjoni. eċċepit anke sempliċement korrezzjoni iżda annullament u alterazzjoni ta' parti formanti parti mill-kuntratt fit-tielet eċċezzjoni, l-attur mhuwiex sostanzjali tal-kuntratt ta' separazzjoni. Fil-fatt, fit-tielet eċċezzjoni tagħha, l-intimata ssostni li l-attur qed jitravesta t-talbiet tiegħu bħala sempliċi korrezzjoni filwaqt li fil-verita dak li qed jitlob jammonta għall-annullament u tħassir ta' partijiet sostanzjali tal- kuntratt, liema kuntratt ma jistax jiġi annullat parzjalment iżda totalment. Illi ċertament, dak mitlub mill-attur mhuwiex sempliċi korrezzjoni ta' żball, iżda huwa tibdil ta' parti sostanzjali tal-ftehim, u jirrizulta li meta sar il-ftehim, hu kien ben konxju ta' dawn id- ta' fil-klawsoli dettalji kollha separazzjoni. B'referenza għan-nullita tal-kuntratt, din ma tirriżulta minn imkien mit-talbiet tal-attur, għalhekk din il-Qorti m'għandhiex il-ħtieġa tidħol f'aktar dettal dwar dan l-aspett. Fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet, din il-Qorti qed tilqa' t-tieni, t-tielet u r-raba' eċċezzjonijiet tal-intimata u ser tiċħad it-talbiet tal- attur. Din il-Qorti tħoss li m'għandhiex għalfejn tidħol aktar fid-dettal dwar l-intenzjoni tal-partijiet fil-każ odjern, u kif tali intenzjonijiet għandhom jiġu rispettati proprju għaliex il-klawsoli stipulati fil- kuntratt huma ċari. L-attur qed jikkontendi li hu akkwista l-imsemmija art, li fuqha nbniet id-dar matrimonjali fuq ismu biss, qabel iż-żwieġ, b'hekk qed jipretendi li l-imsemmija dar hija proprjetà` parafernali tiegħu. Jirriżulta mill-atti esebiti minn A E in rappreżentanza tal-Awtorita tad-Djar, li fl-applikazzjoni oriġinali, Dok AMM1, hemm l-isem tal- intimata wkoll, mhux biss tal-attur, u kif ikkonferma x-xhud, din kienet skema li seta' japplika għaliha biss min kien għarus jew miżżewweġ kif jidher ċar mill-applikazzjoni fil-gazzetta tal-Gvern Dok AMM5. Il-konvenju ġie ffirmat mill-attur biss peress li kienu jieħdu in konsiderazzjoni min kellu dħul aktar għoli, u dan il-fatt bl- ebda mod ma jista` jfisser li l-proprjeta` ġiet akkwistata mill-attur waħdu fl-1987. Għalhekk, l-argument ta' l-attur li l-imsemmija proprjetà` hija proprjetà parafernali tiegħu ma jreġix. Illi għalkemm l-art li fuqha nbniet id-dar matrimonjali ġiet akkwistata fl-1987 qabel iż-żwieġ li seħħ fl-1989, sussegwentement tħallset matul iż-żwieġ, meta kien hemm viġenti l-komunjoni tal-akkwisti bejn il-partijiet. Tajjeb jiġi osservat ukoll, li l-attur iffirma l-konvenju biss qabel iż- żwieġ, u illi, kif irriżulta mill-provi l-kuntratt finali għadu ma sarx sal- lum. Fil-fatt, A Magri esebixxa l-ittra li ntbagħtet mill-Awtorita` tad- Djar sabiex il-partijiet jersqu għall-kuntratt finali, iżda dan baqa' ma sarx, peress li ġew infurmati li għaddejja vertenza bejn il-partijiet dwar dan. Għalhekk, ladarba l-kuntratt finali ma sarx qabel iż- żwieġ, l-attur ma jistax jippretendi li akkwista titolu tal-imsemmija proprjetà, liema proprjeta kienet taħt skema għall-għarajjes u miżżewġin. (Ara f'dan is-sens Angelina Mifsud Depasquale vs Francis Mifsud Depasquale (17/2006/3) deċiża mill-Qorti tal-Appell fil-31 ta' Mejju 2013). Għaldaqstant, tilqa' wkoll ir-raba' eċċezzjoni tal-intimata. DEĊIDE fuq tilqa' imsemmija Għalhekk, għal dawn il-motivi, il-Qorti taqta` u tiddeċiedi, wara li kienet diga` ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuta kif intqal, billi t-tielet u r-raba' għar-raġunijiet eċċezzjonijiet tal-intimata, u konsegwentement tiċħad it-talbiet tal- attur. L-ispejjeż jitħallsu mill-attur.