Riforma Kostituzzjonali DAK LI ĦAREĠ MILL-PROĊESS TA' KONSULTAZZJONI MAL-PUBBLIKU UFFIĊĊJU TAL-PRESIDENT UFFIĊĊJU TAL-PRESIDENT DAK LI ĦAREĠ MILL-PROĊESS TA' KONSULTAZZJONI MAL-PUBBLIKU OTTUBRU 2020 Daħla George Vella, President ta' Malta Id-diskors dwar il-bżonn li jsir tibdil fil-Kostituzzjoni ta' Malta ilu għaddej. Dan mhux suġġett faċli li wieħed jiddeċiedi fuqu malajr. Hekk kif inħtart President tar-Repubblika, wegħedt li nkompli dan il-proċess, u possibbilment inħaffu. Kien hemm diġà opinjonijiet u suġġerimenti bil-miktub minn numru ta' esperti legali u kostituzzjonali. Il-Kumitat inkarigat mir-Riforma Kostituzzjonali li kien imwaqqaf qrib l-aħħar tas-sena 2018 matul il-Presidenza ta' qabli, kien ser jibda jirranka fix-xogħol tiegħu. Jien ridt inwessa' l-konsultazzjoni pubblika u wegħedt li jekk wieħed jasal biex tissejjaħ Konvenzjoni Kostituzzjonali, is-soċjetà ċivili, l-għaqdiet mhux governattivi, u l-poplu inġenerali kien ser ikollhom rwol importanti, u ridt inserraħ l-imħuħ li l-proċess ma kienx ser jiġi ddominat mill-influwenza tal- partiti politiċi. Mill-bidu nett varajt sit elettroniku li fuqu kulħadd seta' jagħmel il-proposti tiegħu. Dan dam kważi sitt xhur miftuħ, u daħlu mijiet ta' kontribuzzjonijiet. L-iskop kien li l-materjal miġbur jiġi analizzat u mgħarbel mill-Konvenzjoni Kostituzzjonali meta din isseħħ. L-iżviluppi politiċi f'pajjiżna wasslu biex il-Kummissjoni ta' Venezja tal-Kunsill tal-Ewropa tinvolvi ruħha u tagħmel pressjoni biex ċertu tibdil Kostituzzjonali, li kien urġenti, jingħata prijorità. Dan seħħ, iżda tefa' ftit lura mhux ħażin id-diskors dwar x'tibdil Kostituzzjonali ieħor wieħed seta' jikkunsidra. F'din il-Pubblikazzjoni qegħdin nagħtu aċċess lill-pubbliku għal dokumenti minn esperti legali u kostituzzjonali li kienu ġew mgħoddija lill-Kumitat għar-Riforma Kostituzzjonali kif ukoll analiżi oġġettiva tas-suġġerimenti li ġew mibgħuta mill- pubbliku fuq is-sit elettroniku maħluq apposta. Dan il-materjal jista' jinstab ukoll proprju fuq is-sit: www.riformakostituzzjonali.gov.mt. Minbarra din id-Daħla, qiegħed inżid ukoll ftit ħsibijiet tiegħi dwar fiex ser tkun qiegħda tikkonsisti l-Konvenzjoni Kostituzzjonali, x'inhu l-għan aħħari tagħha, kif għandha tkun organizzata, x'forma u daqs ser tieħu, min ser imexxiha, u kemm hija mistennija tieħu żmien. Dawn huma suġġetti li għadhom qegħdin jiġu diskussi fi ħdan il-Kumitat għar- Riforma Kostituzzjonali, li l-laqgħat tiegħu tħarbtu xi ftit minħabba l-aħħar żviluppi fil-qasam politiku. Nittama u nawgura li dan jerġa' jirranka fix-xogħol tiegħu issa li s-sitwazzjoni ġejja għan-normal. Inrodd ħajr lil kull min ħa sehem f'dan l-eżerċizzju ta' konsultazzjoni pubblika, u li ta l-kontribut tiegħu. Il-Konvenzjoni Kostituzzjonali eventwalment ser tkun qiegħda tgħarbel dawn il- proposti u tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet tagħha lill-Parlament. It-tama tiegħi hija li dak kollu li niddeċiedu li nagħmlu jkun fl-aħjar interess ta' pajjiżna u jkompli jsaħħaħ is-saltna tad-dritt, id-demokrazija u l-ġustizzja. NOTI DWAR IL-KONVENZJONI KOSTITUZZJONALI GEORGE VELLA PRESIDENT TA' MALTA Fil-'Forum tal-President' li kien żamm il-President Abela seba' u tmien snin ilu, għal tibdil ferm iktar radikali minn dak li sar s'issa'. Baqgħet imdendla l- mistoqsija dwar 'jekk it-tibdil għandux jieħu sura ta' emendi ad hoc jew jekk Kostituzzjoni ġdida għandiex tkun abbozzata u mressqa għall-approvazzjoni tal- Parlament u tal-elettorat'. Il-President Abela qal: 'jekk Assemblea Kostitwenti Nazzjonali (tissejjaħ x'tissejjaħ), tabbozza Kostituzzjoni ġdida li mbagħad tkun approvata. mill- Parlament Malti u mill-poplu Malti, allura tkun L…) tirrifletti aħjar il-prinċipju fundamentali tad-demokrazija li l-poter kollu tal-Istat huwa mogħti lill-poplu u għandu joħroġ mill-poplu'. Taħt il-Presidenza ta' Dr Marie-Louise Coleiro Preca, tlaqqa' l-ewwel Steering Committee dwar ir-Riforma Kostituzzjonali f'Novembru 2018. Kien hemm qbil li r-Riforma Kostituzzjonali għandha tkun olistika u mhux 'piecemeal'. Intqal li dan kien se jkun l-ewwel darba fl-istorja fejn il-poplu se jiġi kkonsultat dwar ir- Riforma Kostituzzjonali. Intqal ukoll li kien ta' importanza vitali li wieħed jieħu nota tar-Rapport mill-Kummissjoni ta' Venezja li kien mistenni joħroġ fi żmien xahar. L-Isteering Committee għamel laqgħat ma', u sema' lil numru kbir ta' individwi u għaqdiet interessati f'dan l-eżerċizzju. F'laqgħa fi Frar 2019 spjega li ' l-proċess għar-Riforma Kostituzzjonali se jinkludi wkoll konsultazzjoni mal-NGOs kollha, is- soċjetà ċivili, il-korpi kostituzzjonali, il-Kunsilli Lokali, il-każini tal-baned, u l- pubbliku inġenerali'. Fid-Diskors tal-Ħatra tiegħi bħala President tar-Repubblika, fl-4 ta' April 2019, filwaqt li rrikonoxxejt il-ħidma li kienet diġà bdiet titwettaq mill-predeċessuri tiegħi, stqarrejt li: 'Bħala President għandi ħerqa kbira biex dan il-proċess inwettquh bis-serjetà mistħoqqa, b'konsultazzjoni ma' esperti fil-qasam, pariri minn. studjużi u akkademiċi f'din il-materja, bil-kontribut tal-politiċi, il- kontribuzzjoni tas-soċjetà ċivili, l-għaqdiet volontarji, individwi interessati, u bil- kontribut tal-oqsma kollha tas-soċjetà. Dan irid ikun eżerċizzju l-aktar wiesgħa, li jinkludi diskussjonijiet maturi u infurmati tajjeb, biex naslu għal dak li għandna bżonn inbiddlu u naqblu fuqu. B'hekk insaħħu l-Kostituzzjoni tagħna għall-aħjar. Dan l-eżerċizzju għandu jkun miftuħ kemm jista' jkun, u jaf possibbilment anke jiżvolġi f'Konvenzjoni Kostituzzjonali. Minkejja li jinħass il-bżonn li jsir it-tibdil meħtieg mingħajr dewmien, jien nemmen li rridu nimxu bil-galbu, u filwaqt li jkun hemm l-effiċjenza, hemm bżonn li wieħed jevita l-għaġla bla bżonn'. Il-qtil brutali tal-ġurnalista s-Sinjura Daphne Caruana Galizia f'Ottubru 2017 kellu impatt qawwi ħafna fuq il-kamp politiku, u fuq l-attivisti tas-soċjetà ċivili, li taħt formazzjoni jew oħra, qawwew l-għajta tagħhom għal liġijiet u tibdil kostituzzjonali biex tissaħħaħ is-Saltna tad-Dritt. Ir-rakkomandazzjonijiet li kienu saru fir-Rapport tal-Kummissjoni ta' Venezja f'Diċembru 2018, bdew jiġu invokati u l-għajta kienet biex dawn jiġu mwettqa. Fi ħdan l-Isteering Committee għar-Riforma Kostituzzjonali, id-diskussjoni, minn waħda ġenerali dwar x'għandu jsir biex tiġi rriformata l-Kostituzzjoni, bdiet tiċċentra ruħha lejn waħda speċifika dwar ir-rakkomandazzjonijiet li kien hemm fir-Rapport tal-Kummissjoni ta' Venezja. Qabel is-sajf tal-2019, il-Kumitat kien qabel li jiġi varat sit elettroniku li fuqu kull min kellu xi suġġerimenti, proposti, jew pariri x'jagħti dwar kif jistgħu jsiru riformi fil-Kostituzzjoni, kien mistieden jagħmel dan fuq dan is-sit. Dan il-proċess dam għaddej xhur twal, u r-rispons kien inkoraġġanti ħafna. Il-materjal li ġie mqiegħed fuq dan is-sit, ġie analizzat b'mod oġġettiv, u dalwaqt jiġi ppubblikat rapport, li b'mod ċar jagħti informazzjoni dwar kemm ipparteċipaw nies f'dan l- eżerċizzju; x'kienu s-suġġetti li saru proposti fuqhom; informazzjoni dwar liema kienu l-aktar suġġetti li saru proposti fuqhom; u anke x'kienu jgħidu dawn il- proposti. Aktar ma għadda ż-żmien, aktar id-diskussjoni ċċentrat fuq kif se jiġu ttrattati r- rakkomandazzjonijiet li għamlu l-Kummissjoni ta' Venezja, li kienu qegħdin jiġu deskritti bħala urġenti ħafna. Il-Kumitat beda jservi ta' forum fejn iż-żewġ naħat politiċi kienu jiddibattu dwar kif u sa fejn għandhom jiġu aċċettati u mwettqa dawn ir-riformi. Irid jingħad li dawk ir-rakkomandazzjonijiet li kienu għamlu l-membri tal- Kummissjoni ta' Venezja ma kinux xi sorpriża, għaliex irid jingħad li saħansitra mill-ewwel laqgħat tal-Forum tal-President, kien hemm diġà referenza ċara li dawn il-materji kellhom ikunu fost l-ewwel li jinbidlu jekk verament ridna li jkollna aktar Saltna tad-Dritt, u aktar separazzjoni ċara ta' poteri bejn l-Eżekuttiv, il-Leġiżlattiv, u l-Ġudizzjarju. Jien sodisfatt li t-tibdil li sar sa issa li jinkludi liġijiet mgħoddija mill-Parlament konformi mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni ta' Venezja, u dak li jidher li se jsir fil-futur qarib f'dak li għandu x'jaqsam mal-pariri tal-Kummissjoni ta' Venezja, xi ftit jew wisq inħema fid-diskussjonijiet fi ħdan l-Isteering Committee. Li dawn ir-riformi jingħataw prijorità, u jiġu diskussi kif ġew, separati mid- diskussjoni ġenerali dwar it-tibdil li għandu bżonn isir fil-Kostituzzjoni, ma jinkwetanix, għaliex dawn ir-riformi riedu jsiru, u fl-aħħar mill-aħħar ikunu parti mir-Riforma Kostituzzjonali li rridu nwettqu, kif għandha titbiddel. il- Kostituzzjoni. Nazzarda ngħid li l-Konvenzjoni Kostituzzjonali ma tkunx prekluża milli tikkritika jew tipprova ttejjeb dak li se jkun ġie miftiehem jekk ikun hemm min jaħseb li l- affarijiet setgħu kienu aħjar. Taf tqum il-mistoqsija: 'jekk nagħmlu dawn ir-riformi, se jkun hemm bżonn li tissejjaħ Konvenzjoni Kostituzzjonali7'. Qabelxejn xi tkun din il-Konvenzjoni Kostituzzjonali Il-Konvenzjoni Kostituzzjonali hija laqgħa tal-akbar numbru possibbli ta' rappreżentanti tal-awtoritajiet, partiti politiċi, is-soċjetà ċivili, NGOs, akkademiċi, u ċittadini inġenerali, biex bl-aktar mod demokratiku u miftuħ jiddiskutu l-proposti li saru mill-pubbliku inġenerali dwar tibdil li għandu jsir fil- Kostituzzjoni tagħna. Il-bażi ta' dawn id-diskussjonijiet għandu jkun il-materjal li twassal lill-Isteering Committee bħal dokumenti u kontribuzzjonijiet fuq is-sit miftuħ apposta għal xhur twal. Il-Konvenzjoni strettament għandha l-inkarigu li tgħarbel il-proposti magħmulin mill-poplu u tiddeċiedi fuq kull proposta, wara diskussjoni miftuħa dwar jekk tali proposta huwiex ta' min jaqbel magħha u jirrakkomandaha biex tiġi adottata mill-Parlament. Il-Konvenzjoni mhux se jkollha poteri eżekuttivi, imma tagħmel rakkomandazzjonijiet. Fl-aħħar mill-aħħar, id-dritt li jbiddel u jadotta liġijiet jibqa' tal-Parlament, jew f'xi każ partikolari, direttament tal-poplu permezz ta' xi referendum. X'inhu l-għan aħħari tal-Konvenzjoni Kostituzzjonali Il-Konvenzjoni mistennija tqis dan it-tibdil li qiegħed iseħħ fuq pariri tal- Kummissjoni ta' Venezja, bħala parti mit-tibdil Kostituzzjonali. Mhumiex esklużi kritika u suġġerimenti ġodda dwar dawn il-bidliet. Xogħol il-Konvenzjoni jkun li tgħarbel dawk il-proposti li saru matul il-perjodu ta' konsultazzjoni pubblika mnedija mill-Isteering Committee. Il-Konvenzjoni mistennija tiddeċiedi liema proposti tirrakkomanda u liema twarrab. Fl-aħħar nett, il-Konvenzjoni tkun mistennija tgħaddi dawn. ir- rakkomandazzjonijiet għall-kunsiderazzjoni tal-Parlament. Hemm bżonn li titlaqqa' Konvenzjoni Kostituzzjonali7 Ma jistgħux it-tibdiliet meħtiega jkomplu jsiru kif se jsiru issa dawk irrakkomandati mill-Kummissjoni ta' Venezja7 It-tlaqqigħ ta' Konvenzjoni, apparti li ġie mwiegħed, għandu l-vantaġġ li jlaqqa' lir-rappreżentanti tal-poplu, biex jingħataw iċ-ċans, li wara kollox huwa dritt tagħhom, li jkunu parteċipanti attivi fid-diskussjonijiet dwar tibdil jew le fil- Kostituzzjoni. L-agħar li jista' jsir huwa li jintlaħaq ftehim, jew jittieħdu deċiżjonijiet fil-magħluq, bejn rappreżentanti tal-partiti politiċi waħidhom, 'il bogħod mill-iskrutinju u s-sorveljanza tas-soċjetà ċivili. Il-Kostituzzjoni hija tal-poplu, u sa fejn huwa possibbli, kull tibdil f'dan id- dokument irid isir fil-miftuħ, u bi proċess li kull min hu interessat għandu jkollu ċ-ċans li jipparteċipa fih u b'hekk jikkontribwixxi direttament jew indirettament fil-proċess ta' dan it-tibdil. Min se jorganizzaha din il-Konvenzjoni Konvenzjoni bħal din hija proċess ikkumplikat li jinvolvi organizzazzjoni, spejjeż, u riżorsi. Trid tinstab il-persuna li se tmexxi; iridu jinstabu n-nies adatti li se jgħinu; iridu jinstabu l-fondi neċessarji; irid jinstab il-post fejn se tinżamm. Aktar minn hekk, irid ikun hemm aġenda, kif ukoll jiġi maqbul dwar kif se taħdem, (laqgħat plenarji, laqgħat fi gruppi ta' ħidma, eċċ.), kif ukoll idea ta' kemm wieħed jaħseb li għandha ddum din il-Konvenzjoni. Wieħed jista' jiddeċiedi li jitwaqqaf kumitat organizzattiv li jieħu ħsieb li jittratta dawn il-punti, u jitħalla f'idejh biex jinstab min se jkun is-CEO tal-Konvenzjoni biex huwa jibda jorganizza dan l-eżerċizzju. Altrimenti wieħed jista' jibda billi bi qbil, tinstab persuna idonea, li jkollha dawk il-kapaċitajiet li titlob organizzazzjoni ta' Konvenzjoni bħal din, u tingħata l- inkarigu li torganizza dan l-eżerċizzju politiku u ċivili daqshekk importanti. Mistoqsija importanti hija dwar x'forma se tieħu u x'daqs se jkollha din il- Konvenzjoni. Fl-istorja politika ta' pajjiżna ma kellniex okkażjonijiet bħal dawn biex forsi jiggwidawna. L-eqreb li qatt kellna kienu Assembleji Kostitwenti bħal tal-1947, u sa ċertu punt anke dik tal-1919. Il-punt tat-tluq irid ikun li Konvenzjoni bħal din trid tagħti spazju kemm jista' jkun lis-soċjetà ċivili, taħt il-forom differenti kollha li nsibu fostna. Irid ikun assigurat li l-partiti politiċi, filwaqt li jkollhom vuċi kif mistenni, ma jkollhomx preżenza u saħħa li biha jegħlbu, u jiddominaw il-vuċijiet u l-opinjonijiet ta' gruppi li jiffurmaw is-soċjetà ċivili. Wieħed jifhem li mhux possibbli min-naħa l-oħra li jkun hemm preżenti kulħadd. Irid ikun hemm qbil dwar kemm għandu jkun hemm parteċipanti f'din il- Konvenzjoni. Huwa żgur li l-partiti politiċi, l-istituzzjonijiet, l-organi nazzjonali, għaqdiet ta' ħaddiema u ta' min iħaddem, il-Kamra tal-Kummerċ, istituzzjonijiet edukattivi, korpi professjonisti, akkademiċi, u entitajiet oħra nazzjonali, iridu jkunu rrappreżentati bi dritt. Għal dawn ikun hemm allokat numbru ta' delegati. Dan in-numru ikun anqas min-numru ta' delegati li se jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili. Din tal-aħħar tkopri l-organizzazzjonijiet kollha f'pajjiżna li huma għaqdiet volontarji, u NGOs. Wieħed jifhem illi mhux l-għaqdiet volontarji u l-NGOs kollha li jiffurmaw is- soċjetà ċivili, li jgħoddu aktar minn elf u seba' mija, jistgħu jiġu rrappreżentati direttament. Bilfors irid isir proċess ta' għażla biex jintgħażel numru ta' persuni minn fost dawk li jkunu ġew innominati biex jirrappreżentaw lil dawn l-entitajiet. Jien inħoss li jekk wieħed jipprospetta li jkun hemm 120 delegat fil-Konvenzjoni, dawn jistgħu jiġu mqassma bħala 40 fil-mija li jirrappreżentaw lil min jirrappreżenta lill-organi u l-korpi istituzzjonali, edukattivi, u tad-dinja tax- xogħol, u lill-akkademja, fost oħrajn, u 60 fil-mija ikunu rappreżentanti tas- soċjetà ċivili. Dan ikun ifisser li minn 120, 48 jirrappreżentaw lill-ewwel grupp, u 72 jirrappreżentaw lit-tieni grupp. (Dawn huma biss figuri tentattivi). Għaqdiet u entitajiet fl-ewwel grupp jiġu allokati n-numru ta' delegati li se jirrappreżentawhom fil-Konvenzjoni. Dawn se jkunu hemm żgur. Fil-każ tal-għaqdiet tas-soċjetà ċivili, wieħed jista' jitlob lil kull għaqda li tkun interessata li tipparteċipa biex tinnomina persuna li tkun. tixtieq tirrappreżentaha. Jekk in-numru ta' dawk nominati ma jaqbiżx it-72, allura kollha jiġu aċċettati bħala delegati tal-Konvenzjoni. Jekk in-numru jkun akbar, kif probabbilment se jkun, allura minn dawk kollha nominati biex ikunu delegati, jittellgħu bix-xorti l-ewwel 72 isem. (Dawn il-figuri li qegħdin jissemmew hawnhekk jistgħu jinbidlu.) Kemm se jieħu żmien dan l-eżerċizzju7 Eżerċizzju bħal dan irid jingħata ż-żmien għax id-diskussjonijiet jieħdu ż-żmien tagħhom. Wieħed jifhem li idealment dan il-proċess jitħaffef. Imma wieħed japprezza li filwaqt li m'għandux jinħela żmien fi tkarkir ta' diskussjonijiet li ma jwasslu mkien, trid tiġi evitata għaġla żejda li ma tgħinx biex isiru l-affarijiet kif suppost. Li wieħed irid iżomm f'rasu huwa li dan il-proċess idealment joħloq arja ta' diskussjoni 'l bogħod mill-partiġġjaniżmu, u aktar iffukata fuq dibattiti serji u informati li jwasslu għall-ġid tal-Poplu Malti u Għawdxi, permezz ta' aġġornament ta' dokument (il-Kostituzzjoni) li jassigura l-ħarsien tas-Saltna tad- Dritt u li jipprovdi miżuri ta' 'checks and balances' biex ma jkunx hemm lok ta' abbużi. Dan mhux proċess li se jsir f'ġimgħa jew tnejn. Irid mill-anqas sena jew sena u nofs, bil-laqgħat jiġu appuntati qrib xulxin jew aktar imbegħdin, skont kif ikun sejjer l-andament tad-diskussjonijiet. Dan ikun parti mix-xogħol ta' min ikun qiegħed imexxi l-Konvenzjoni. Li wieħed irid iżomm f'moħħu huwa li elezzjoni ġenerali f'pajjiżna ma tistax issir aktar tard minn Ġunju jew Settembru 2022. Minbarra dan, wieħed irid iqis ukoll li, jekk il-proċess Parlamentari biex ikun hemm riżoluzzjoni dwar li tissejjaħ Konvenzjoni jsir meta jerġa' jitlaqqa' l- Parlament, xorta jibqgħu d-diffikultajiet imposti mill-COVID-19, u l-miżuri preventivi rrakkomandati mill-Awtoritajiet tas-Saħħa, li kif inhuma fil-preżent, jipprekludu milli titlaqqa' xi forma ta' Konvenzjoni bil-preżenza fiżika ta' madwar 150 ruħ (bejn deputati u uffiċjali inkarigati). Dan jagħmilha diffiċli li wieħed jagħmel timeframe għal dan il-proċess. 11.09.20 Xi trid tara s-Soċjetà Ċivili f'Kostituzzjoni Ġdida Frans Camilleri 6: Dr Joev Reno Vella Ir-reviżjoni tal-Kostituzzjoni tal-1964 huwa proċess li twettaq tul perjodu ta' sittin sena, daqqa b'tibdil radikali u daqqa b'tibdil inqas estensiv, hekk kif il-leġiżlaturi ta' Malta fittxew ta' spiss li jadattaw id-dokument oriġinali għar-realtajiet u l-ħtiġiet taż- żmien li kienu għaddejjin minnu. Il-proċess ħa impetus ġdid fl-aħħar seba' snin, partikularment għaliex il-ħtieġa li ssir reviżjoni tal-Kostituzzjoni kiseb appoġġ popolari. Wara x-xogħol inizjali li beda taħt il-Presidenzi ta' Dr George Abela u ta' Ms Marie- Louise Coleiro-Preca, l-Eċċellenza Tiegħu Dr George Vella, President ta' Malta, nieda konsultazzjoni pubblika aċċessibbli u inklussiva li ppermettiet lil mijiet ta' individwi u organizzazzjonijiet biex jgħidu tagħhom dwar il-ġejjieni tal-Kostituzzjoni ta' Malta. Tul perjodu ta' sitt xhur saru 520 sottomissjoni. Lista u sommarju ta' dawn is- sottomissjonijiet tinsab fid-dokument taħt it-titlu 'What do the People want to see in their New Constitution'. Madankollu, qabel beda l-eżerċizzju tal-konsultazzjoni pubblika, l-Uffiċċju tal- President tar-Repubblika kien irċieva diversi sottomissjonijiet mingħand individwi u organizzazzjonijiet nongovernattivi li kienu ħadu l-inizjattiva li janalizzaw il- provvedimenti tal-Kostituzzjoni u mbagħad għamlu suġġerimenti u proposti kif din tista' sservi aħjar lill-pajjiż u lill-poplu. Ma' dawn żdiedu wkoll dokumenti oħra speċifikati mill-Kumitat Kostituzzjonali ppresedut mill-President. Is-sottomissjonijiet li għandu quddiemu l-Kumitat Kostituzzjonali jinkludu dawk mit- Todav Public Policv Institute (TPPI), il-European Law Students' Association (ELSA), il-Professur Kevin Aquilina (eks Dekan tal-Fakultà tal-Liġi fl-Università ta' Malta), il- Kummissjoni ta' Venezja tal-Kunsill tal-Ewropa, Dr Luke Dalli (li kiteb dwar is- suġġerimenti magħmula minn Dr Michael Briguglio, l-Imħallef Emeritus Joseph Said Pullicino, u l-Professur Ravmond Mangion), Il-Forum tal-President, L-Uffiċċju tal- Presidenza (Dr George Abela), Il-Kummissjoni għar-Riforma Ħolistika fil-Qasam tal- Ġustizzja (Kummissjoni ta' Bonello), Kumitat Magħżul tal-Kamra tar-Rappreżentanti, 1 il-Partit Demokratiku, il-Front Maltin Inqumu, u Dr Marc Sant (f'teżi tiegħu). Għall- iskop ta' referenza, sommarju tad-dokumenti kollha huwa mehmuż ma' dan ir- rapport. Sabiex tkun tista' ssir analiżi aktar faċli tas-sottomissjonijiet, sottokumitat magħmul mill-firmatarji ta' dan ir-rapport, stabbilixxa 16-il kategorija li fihom qassam il- proposti diversi li saru mis-Soċjetà Ċivili. Il-kriterji li fuqhom tmexxiet l-analiżi. Dawn. is-sottomissjonijiet imbagħad kienu analizzati mis-sottokumitat biex jistabbilixxi ma' liema minn erba' kriterji speċifikati mill-Kumitat kienu jikkonformaw. L-erba' kriterji kienu: 1. Emendi għal liġijiet li jipprovdu għal istituzzjonijiet kostituzzjonali (p.e. l-Att dwar Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, l-Ordinanza tax- Xandir, u l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali); 2. Proposti għal liġijiet jew emendi għal liġijiet eżistenti li jirregolaw xi waħda mit-tliet materji li ġejjin: i. il-kompożizzjoni u l-funzjonijiet ta' xi waħda mit-tliet pilastri tal-Istat, jiġifieri l-Leġiżlatura, l-Eżekuttiv, u l-Ġudikatura; ii. ir-relazzjoni bejn dawn it-tliet pilastri; iii. ir-relazzjoni ta' dawn it-tliet pilastri maċ-ċittadin, u b'mod partikulari d- Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem; u 3. Proposti li ma jaqgħux taħt xi waħda minn dawn it-tliet kriterji iżda li għandhom jintbagħtu lill-awtoritajiet kompetenti, skont is-suġġett, għal kunsiderazzjoni ta' xi azzjoni meħtieġa. Il-Kategoriji ta' Proposti Is-sottomissjonijiet magħmula mis-Soċjetà Ċivili mbagħad kienu analizzati biex ikun determinat f'liema kategorija kellhom jitpoġġew. Sottomissjoni minnhom kellha iżjed minn mitt proposta. Oħrajn kellhom bejn 17 u 46 proposta. Ħafna sottomissjonijiet kellhom oqsma komuni, għalkemm il-proposti magħmula fihom, anki meta kienu jindirizzaw l-istess suġġett, mhux neċessarjament kienu jaqblu ma' xulxin jew inkella kienu jesprimu opinjonijiet differenti dwarhom. Hekk, xi wħud ipproponew li l- President għandu jkollu aktar setgħat, waqt li oħrajn riduhom limitati. L-elezzjoni tal- President permezz ta' kunsens aktar wiesa' kienet waħda li kulħadd qabel magħha, waqt li l-metodu ta' kif ikun elett ma kellux l-istess kunsens, fejn xi wħud insistew li dan għandu jsir mill-Parlament, waqt li oħrajn ipproponew li jsir direttament miċ- 2 ċittadini permezz ta' referendum. Kien hemm ukoll opinjonijiet differenti sew dwar aspetti oħra tal-Kostituzzjoni. L-għadd totali ta' proposti magħmula fis-sottomissjonijiet kien ta' 453. Ir-riżultati tat- tqassim tal-proposti f'kategoriji differenti huwa muri fit-tabella t'hawn taħt. Proposti skont il-Kategorija Il-Proċess ta' Reviżjoni Kostituzzjonali 13 7 Tibdiliet Kostituzzjonali (mhux 72 imsemmija f'kategoriji speċifiċi) Il-Presidenza 60 L-Istat 23 Setgħat Eżekuttivi 33 Il-Parlament 66 Il-Ġudikatura 42 Is-Sistema Ġudizzjarja 3 Reviżjoni ta' Liġijiet 3 Is-Settur Pubbliku 8 Istituzzjonijiet/Entitajiet/Awtoritajiet 55 Amministrazzjoni Ħażina u Rimedji 15 Drittijiet tal-Bniedem 37 Gvern Lokali/Għawdex 5 Sistema Elettorali u Elezzjonijiet 15 Midja/Soċjetà Ċivili 3 Total 453 Kif intqal aktar 'il fuq, is-sottokumitat kellu jagħti parir dwar il-konformità tal- proposti differenti ma' erba' kriterji. Minħabba l-fatt li subkategoriji partikulari kien fihom proposti multipli, saret ukoll analiżi tal-frekwenza ta' kull proposta. Ir-riżultati huma murija fit-tabella t'hawn taħt, li turi l-frekwenza ta' kull proposta skont xi waħda mill-erba' kriterji. Il-frekwenza tal-Kriterju 1 kienet ta' 356 proposta, dik tal-Kriterju 2 kienet ta' 12, u dik tal-Kriterju 3 kienet 85. Ma kien hemm l-ebda proposta li tikkonforma mal-Kriterju 4. Hemm ċertu element ta' ġudizzju suġġettiv fl-allokazzjoni ta' proposti partikulari skont il-kriterji differenti, u dan minħabba li numru sostanzjali minnhom setgħu jikkonformaw ma' aktar minn kriterju wieħed, jew setgħu jikkonformaw ma' kriterju jew ieħor, skont l-interpretazzjoni tal-proposta partikulari. Frekwenza tal-Kriterji skont il-Proponent u Proposta Kriterju 1 Kriterju 2 Kriterju 3 Total TPPI 31 1 9 41 European Law Students Association 64 1 6 71 Prof. Kevin Aquilina 77 1 38 116 Il-Kummissjoni ta' Venezja 20 1 10 31 Luke Dalli (Teżi) 26 3 4 33 Il-Forum tal-President 42 2 2 46 Il-Presidenza 8 0 3 11 Il-Kummissjoni ta' Bonello 11 0 2 13 Kumitat Magħżul Parlament 23 0 2 25 Partit Demokratiku 23 1 5 29 Front Maltin Inqumu 16 1 0 17 Marc Sant (Teżi) 15 1 4 20 Total 356 12 85 453 L-aktar proposti frekwenti Mill-analiżi tagħhom irriżulta li l-ħolqien ta' Kunsill tal-Istat, it-tneħħija tal- funzjonijiet doppji tal-Avukat Ġenerali, u l-mod kif isiru ħatriet f'ċerti kummissjonijiet u istituzzjonijiet nazzjonali, attiraw l-ogħla numru ta' adeżjoni. Proposti li jippromwovu setgħat usa' għall-President ta' Malta kif ukoll il-mod kif ikun elett, issemmew b'mod frekwenti wkoll għax iż-żewġ suġġetti ssemmew ta' spiss ukoll. Iżda kien hemm diversità ta' fehmiet dwar il-metodu eżatt ta' kif dan jista' jsir. Hekk, xi wħud ipproponew li l-President ikun elett b'maġġoranza ta' tnejn minn kull tlieta mill-Parlament, oħrajn b'maġġoranza kwalifikata, waħda partikulari li dan isir mill-Parlament u s-sindki f'daqqa, u oħra mill-Parlament, u f'każ li le, permezz ta' elezzjoni popolari. Suġġetti u materji oħra li ġġeneraw interess kienu jinkludu l-kanċellazzjoni ta' liġijiet antikostituzzjonali; il-metodu tal-implimentazzjoni tat-tneħħija tal-President, ir-rwol tal-President bħala Gwardjan tal-Kostituzzjoni; il-funzjonijiet ta' Kunsill tal-Istat; il- ħatra, il-funzjonijiet u l-kompożizzjoni tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja; il-ħolqien ta' Prosekutur Ġenerali; u rwol imnaqqas għall-Avukat Ġenerali. Proposti relatati mas-setgħat tal-Ispeaker; l-awtonomija tal-Parlament u r-riżorsi li għandu jingħata; ir-rwol ta' Membri tal-Parlament u jekk għandhomx ikunu full-time, sistema elettorali aħjar; regolazzjoni aktar dettaljata tal-Ġudikatura; il-ħatra taċ- Chairman tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja; u reviżjoni tal- funzjonijiet tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku wkoll issemmew diversi drabi. Xi proposti li ssemmew inqas ta' spiss kienu jinkludu, fost oħrajn, is-Supremazija tal- Kostituzzjoni; in-newtralità u n-nonallinjament; il-mod kif jintgħażel il-President u s- sigurtà tiegħu; kif ukoll il-ħtieġa li jissaħħaħ l-Uffiċċju tal-Ombudsman. L-interregnum tal-Parlament; il-projbizzjoni ta' ċerti persuni milli jsiru President; jew id-dritt għal amministrazzjoni pubblika tajba wkoll sabu xi appoġġ, għalkemm mhux daqshekk wiesa'. 18 ta' Ġunju, 2020 Lista ta' Dokumenti: e. A Review of the Constitution of Malta at Fiftv: Rectification or Re-Design2, Todav Public Policv Institute, 2014. e Constitutional Reform - The Wav Forward, European Law Students Association, 2016. e Constitutional Change — Proposals for Reform, Prof. Kevin Aquilina. e 'TheOffices of the President and the Prime Minister of Malta: A Wav Forward', Teżi sottomessa minn Dr Luke Dalli lill-Fakultà tal-Liġi, 2013 u sottomessa lill-E.T. il- President. e Opinion on ''Constitutional Arrangement and Separation of Powers and the Independence of the Judiciarv and Law Enforcement', European Commission for Democracv through Law (Venice Commission), 2018. e Final Reportof the Commission for a Holistic Reform in the Svstem of Justice (Bonello Commission), 30 November, 2013. e ThePresident's Forum on the Maltese Constitution, 2012. e Propostita' Tiġdid, Office of the President. e. Preliminarv Report of the Select Committee on Constitutional Amendments, House of Representatives, 1989. e Riforma Kostituzzjoni - It-Triq 'il Quddiem, Sottomissjoni lill-Isteering Committee għal Riforma Kostituzzjonali, Partit Demokratiku, 2019. e. Ittra bid-data tat-8 ta' Jannar 2019 mill-Front Maltin Inqumu lill-E.T. il-President. e Kostituzzjoni għas-Servizz tal-Poplu, Diskors mill-Ombudsman Parlamentari, il-Prim Imħallef Emeritus Joseph Said Pullicino waqt it-Tielet Forum tal-President, April 2013. e. Proposalsfora Constitutional reform agenda in Malta — Teżi sottomessa minn Dr Marc Sant lill-Fakultà tal-Liġi, L-Università ta' Malta, Ġunju 2008 u sottomessa lill-E.T. il- President. e. Whatdothe People want to see in their New Constitution — Review of the Submission put forward during the Public Consultation Process. Parti A: Proposti tat-Todav Public Policv Institute Nru ) Tema Nuqqas jew difett u Proposta relatata 1 Newtralità/ Il-klawżola ma tirriflettix ir-realtajiet tal-lum. nonallinjament L-Artikolu 1(3) għandu jinżamm iżda għandu jkun emendat biex jirrifletti r-realtajiet tal-lum, waqt li nżommu n- newtalità ta' Malta iżda fil-kuntest tal-Politika Komuni u tas- Sigurtà Barranija. 2 Is-Separazzjoni tal-Istat ) L-etereoġenità tas-soċjetà ma tingħatax biżżejjed attenzjoni. u l-Knisja - Għarfien Għandu jinżamm ''l-unur primarju' tar-Reliġjon Kattolika tal-etereoġenità iżda jingħata għarfien lin-natura ta' soċjetà Maltija b'diversi fidi, u jkun enunzjat formalment il-prinċipju ta' separazzjoni tal-Istat mill-Knisja. 3 Governanza Tajba Hemm bżonn prinċipji ġodda u enforzabbli relatati mal- governanza tajba. Indaħħlu kapitolu ġdid li għandu jipprovdi għall-prinċipju tas- separazzjoni tas-setgħat; l-istat tad-dritt; l-indipendenza tal- Ġudikatura; l-anonimità tas-servizz pubbliku; ir- responsabbiltà ministerjali individwali; u l-kostituzzjonalità tal-leġiżlazzjoni. 4 Liġijiet Invalidi Għandna sitwazzjoni fejn liġijiet invalidi jibqgħu fil-korp ta' liġijiet. Il-Qorti Kostituzzjonali għandha tkun bla ekwivoku l- istituzzjoni li tiddikjara liġijiet invalidi. Sentenzi ta' dan it-tip għandhom ikunu ppubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern fi żmien ġimgħa u jsiru awtomatikament res judicata. Il-Parlament ikun obbligat li jikkoreġi l-liġi bla dewmien. 5 Drittijiet ġodda Il-Kostituzzjoni għandha sservi l-poplu mhux viċe versa. L- organi tal-Istat għandu jkollhom ''dutv of care'.. Indaħħlu kapitolu ġdid li għandu jipprovdi għal drittijiet ġodda għal: amministrazzjoni tajba; Gvern trasparenti u miftuħ lejn iċ-ċittadin; il-ħarsien tal-minoranzi; il-ħarsien tal- informazzjoni diġitali; il-ħarsien tal-privatezza; l-aċċess għall- ICT; l-aċċess għal informazzjoni fil-pussess tal-Gvern; rimedju adegwat kontra l-amministrazzjoni pubblika; id-drittijiet tat- tfal; id-drittijiet tal-anzjani; id-drittijiet tal- vulnerabbli/żvantaġġati; il-ħarsien kontra diskriminazzjoni sesswali, razzjali, tal-ġeneru u ta' natura oħra; ambjent san; għarfien u infurzar tad-drittijiet ta' ġenerazzjonijiet futuri; ekwità interġenerazzjonali fl-isferi ekonomiċi, soċjali u ambjentali; żvilupp sostenibbli; il-legalità; il-proporzjonalità; is-sussidjarjetà; l-ugwaljanza; trattament ġust; raġunevolezza; il-kontabbiltà tal-amministrazzjoni pubblika; imġiba amministrattiva tajba minn tribunali amministrattivi. Il-Presidenza - Terminu sigur Il-President m'għandux terminu ta' uffiċċju sigur. Issir emenda tal-Artikolu 48(2)(a) biex jipprovdi għal terminu fiss ta' bejn 7-9 snin; jew biex jipprovdi għar-rielezzjoni tal- President (Artikolu 48(3)(a)); u tal-Artikolu 48(3)(b) biex jipprovdi għal regoli ċari dwar kif jitneħħa. Il-Presidenza - Konflitt ta' interess Jista' jkun hemm konflitt potenzjali ta' interess meta l-Prim Imħallef jassumi l-Presidenza. Issir emenda tal-Artikolu 50 biex titneħħa l-possibbiltà li l- Prim Imħallef jagħmilha ta' Aġent President ta' Malta (u dan jibda jsir mill-Ispeaker). Il-Presidenza- eks Prim Ministri Li eks Prim Ministru jista' jsir President jista' jitqies bħala partiġġjaniżmu. Issir emenda tal-Artikolu 48(2) biex tipprojbixxi li eks Prim Ministri jsiru President. Il-Presidenza — inqas partiġġjaniżmu L-għażla tal-President għandha tkun inqas Partiġġjana. Għandha ssir emenda tal-Artikolu 48(1) biex tipprovdi li l- għażla tal-President issir mill-Kabinett skont ir- rakkomandazzjoni ta' Kulleġġ Elettorali. 10 Il-Presidenza -— Ħatriet ta' entitajiet Għandu jkun hemm inqas indħil politiku fil-ħatra ta' kummissjonijiet, awtoritajiet, eċċ. Il-President għandu jkun responsabbli, wara li jirċievi parir mill-Kunsill tal-Istat, li jaħtar il-Kummissjoni Elettorali, il- Kummissjoni dwar l-Impjiegi, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja, l-Awtorità tax-Xandir, u organi istituzzjonali ewlenin oħra (il-Kmandant tal-Forzi Armati, il-Kummissarju tal-Pulizija, il-Kap tas-Servizz tas-Sigurtà). 11 Il-Presidenza - Gwardjan Il-funzjonijiet tal-President għandhom ikunu inqas ċeremonjali. Għandha tissaħħaħ l-awtorità tal-President billi jsir il- Gwardjan tal-Kostituzzjoni u tal-integrità istituzzjonali. 12 Gwardjan fuq il-gwardjani Is-sistema unikamerali tad-demokrazija għandha bżonn reviżjoni, biex tipprovdi forum għall-bdil ta' medda usa' ta' fehmiet u interessi, u inqas partiġġjaniżmu. Isir provvediment għal Kunsill tal-Istat li jiffoka fuq oqsma speċifiċi u limitati tal-governanza, biex jaġixxi bħala ugwardjan fuq il-gwardjani'. Ir-rwol tiegħu jista' jkun jinkludi skrutinju tal-leġiżlazzjoni tal-UE, il-ħatriet fis-servizz pubbliku (istituzzjonijiet, kummissjonijiet u awtoritajiet), u li jagħmel rakkomandazzjonijiet lill-President. 13 Il-Parlament - Riżorsi Il-Parlament huwa mxekkel minn nuqqas ta' baġit u riżorsi. Għandha tissaħħaħ l-awtonomija tal-Parlament u jingħata iżjed riżorsi. 14 Il-Parlament - Riżorsi tal-Kumitati Il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, kif ukoll kumitati permanenti oħra tal-Parlament, m'għandhomx ir-riżorsi biex jaqdu dmirijiethom. Il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi u kumitati permanenti oħra għandhom jingħataw aktar nies, finanzi, riċerka u mezzi oħra biex iżommu lill-Gvern kontabbli. 15 Il-Parlament- MP full-time Is-sistema ta' Membri Parlamentari part-time m'għadhiex sostenibbli. Il-Parlament għandu jkun kompost minn MP full-time, li s- salarju tagħhom ikun marbut ma' dak ta' uffiċjali ewlenin fis- servizz pubbliku. 16 Kunsens għal-liġijiet Hija anomalija li l-President, bħala Kap tal-Eżekuttiv, jagħti l- kunsens tiegħu għal-liġijiet. Għandha issir emenda tal-Artikolu 72(2) biex tipprovdi li l- kunsens għal-liġijiet isir mill-Ispeaker. 17 Ir-rappreżentazzjoni parlamentari Is-sistema elettorali m'għandhiex tiddiskrimina kontra Partiti żgħar. Għandha tkun applikata l-ekwivalenza fil-proporzjonalità billi (1) ikunu allokati iżjed siġġijiet parlamentari skont is-sehem ta' kull Partit fil-voti fil-pajjiż kollu, anki jekk Partit politiku partikulari ma jkun rebaħ l-ebda kostitwenza waħda, u (2) jitnaqqas it-threshold għal elezzjoni għal bejn 5-896. 18 Finanzjament tal-Partiti It-TPPI jieħu nota tal-abbozz ta' liġi li jirregola l-finanzjament tal-partiti politiċi. Il-Kostituzzjoni għandha tinkludi referenza għall- finanzjament tal-partiti politiċi. 19 Riskju ta' gerrvmandering Għad hemm ir-riskju ta' gerrvmandering. Għandu jkun emendat l-Artikolu 56(1) biex ikun hemm distrett elettorali wieħed għal Malta kollha, bħalm'hu l-każ tal-elezzjonijiet parlamentari Ewropej. Il-kwota għal elezzjoni għandha titnaqqas. 20 Interregnum tal-Parlament Mhux tajjeb li x-xogħol parlamentari jieqaf għalkollox waqt kampanja elettorali. Il-perjodu ta' tliet xhur għal kampanja elettorali għandu jitnaqqas għal sitt ġimgħat. Il-Kumitat tal-Parlament dwar l- Affarijiet Barranin u Ewropej (jew il-Kunsill tal-Istat, jekk iffurmat) għandhom jibqgħu jiltaqgħu skont il-bżonn. 21 Parlament jissejjaħ lura għal raġunijiet speċifiċi Iċ-ċirkustanzi meta l-Parlament jista' jissejjaħ lura waqt kampanja elettorali huma limitati wisq għal gwerra, sovverżjoni tal-istituzzjonijiet demokratiċi, jew emerġenzi pubbliċi. Il-Parlament għandu jkollu d-dritt li jissejjaħ lura waqt kampanja elettorali jekk ikun hemm bżonn li jkun approvat xi Baġit, biex jimtlew postijiet vakanti importanti tal-Istat, għal mozzjonijiet ta' natura urġenti, għall-approvazzjoni ta' miżuri tal-UE, jew emerġenzi oħra. 22 Kodiċi ta' Etika - Membri Parlamentari Il-Kodiċi ta' Etika jeħtieġlu reviżjoni. Il-Kodiċi ta' Etika għandu jinkludi obbligi ta' probità u integrità, sens li ċ-ċittadini jiġu qabel, imparzjalità u xewqa li jirrendi lil kulħadd dak li jkun ħaqqu, l-oġġettività, ir-rispett lejn ir-raġuni, apprezzament tal-ġid komuni wiesa', il- kontabbiltà, it-trasparenza, aċċess miftuħ, onestà, ekwità, u ġustizzja. 23 Kummissarju għall-Istandards Pubbliċi Ir-rwol tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika għandu jkun rikonoxxut. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għall-għarfien tal-ħatra u l-funzjonijiet tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika. 24 Sospensjoni tal-Ordnijiet Permanenti Is-sospensjoni tal-Ordnijiet Permanenti tal-Parlament hija anomalija. Provvediment biex Ordnijiet Permanenti ma jkunux sospiżi jekk Parlament ġdid ikun prorogat jew, jekk jiġu sospiżi, ikunu sospiżi għal perjodu limitat u għal raġunijiet speċifiċi definiti. 25 L-Ombudsman L-uffiċċju tal-Ombudsman għandu jissaħħaħ. Tidħol klawżola li tipprovdi għall-mod kif jinħatar l- Ombudsman, it-terminu tal-uffiċċju tiegħu, is-sigurtà tal- ħatra tiegħu, il-finanzjament tal-uffiċċju, u jittejbu l- kundizzjonijiet tas-servizz tiegħu biex ikunu bħal dawk tal- Awditur Ġenerali. 26 Rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman jistgħu ma jkunux implimentati. Jidħol provvediment biex il-Kamra tar-Rappreżentanti, permezz tal-Kumitat għall-Affarijiet tal-Kamra, tkun tista' tiddibatti dawk ir-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman li ma jkunux ġew implimentati. 27 Konflitti bejn l-Ombudsman u l-Amministrazzjoni M'hemmx mod kif ikunu solvuti konflitti bejn l-Ombudsman u l-Amministrazzjoni. Għandu jkun hemm qorti jew tribunal, bħal ngħidu aħna Tribunal Amministrattiv ta' Reviżjoni, li jirrisolvi tilwimiet bejn l-Ombudsman u l-Amministrazzjoni. 28 Terminu tal-Gvern M'għandux ikun li t-terminu tal-Gvern ikun suġġett għad- diskrezzjoni tal-Prim Ministru. Issir emenda tal-Artikolu 76(5) biex tintroduċi terminu fiss għall-Gvern (id-data tal-elezzjoni ma tkunx il-prerogattiva tal-Prim Ministru). 29 Rwol akbar tas-soċjetà ċivili Hemm bżonn ta' trasparenza akbar u iżjed involviment tas- soċjetà ċivili fil-ħatriet ewlenin. Għandu jitwaqqaf Kulleġġ Elettorali kompost minn eks Presidenti, eks Prim Ministri, eks Speakers, eks Prim Imħallfin/Imħallfin, rappreżentanti ta' istituzzjonijiet akkademiċi, Kunsilli Lokali, u tas-soċjetà ċivili biex jipproponi lill-President nies li jistgħu jkunu maħtura fuq il-Kunsill tal- Istat. 30 L-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja - Setgħat - Awtoritajiet Indipendenti Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja m'għandhiex biżżejjed setgħat. Issir emenda tal-Artikolu 101(A) biex jingħataw aktar setgħat lill-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja u biex jitwaqqfu tliet awtoritajiet indipendenti biex jgħinu fil- ħatriet ġudizzjarji, id-dixxiplina ġudizzjarja, u s-superviżjoni ġudizzjarja. 31 L-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja - Nominazzjonijiet In-nominazzjonijiet għall-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja m'għandhomx ikunu suġġetti għal kunsiderazzjonijiet politiċi. Issir emenda tal-Artikolu 101(A) biex jitneħħa d-dritt tal-Prim Ministru u tal-Kap tal-Oppożizzjoni li jipproponu nominazzjonijiet għall-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. 32 Tneħħija ta' Ġudikant waqt kampanja elettorali It-tneħħija ta' Ġudikatant m'għandhiex tieqaf minħabba kampanja elettorali. Il-Parlament għandu jkollu s-setgħa li jiltaqa' waqt perjodu elettorali jekk qorti tal-ġustizzja kriminali ssib lil xi Mħallef jew Maġistrat ħati b'mod konklussiv ta' reat kriminali. 33 Prosekutur Ġenerali Il-funzjonijiet tal-Avukat Ġenerali bħala prosekutur għandhom jitneħħewlu. Jitneħħew il-provvedimenti tal-Artikolu 91(3) fejn jikkonċernaw is-setgħat tal-Avukat Ġenerali li jistitwixxi u jmexxi proċeduri kriminali, u dawn il-funzjonijiet jingħataw lil Prosekutur Ġenerali. 34 Il-Kabinett- Membri teknokratiċi Il-Kabinett għandu bżonn ta' għajnuna teknokratika. L-Artikolu 80 għandu jkun emendat biex jipprovdi li l-Prim Ministru jkollu l-awtorità li jaħtar għadd limitat ta' ministri fuq il-merti teknokratiċi tagħhom, anki jekk mhux eletti. Dawn ma jkollhomx vot fil-Parlament. 35 Il-Korruzzjoni u l-Konflitti ta' interess Għandu jkun hemm tnaqqis tal-korruzzjoni u ta' konflitti ta' interess. Għandu jkun hemm tisħiħ konsiderevoli tal-Att dwar il- Protezzjoni ta' Informatur, ir-regoli fuq finanzjament tal- partiti politiċi, il-ħarsien tal-konsumatur, u ta' miżuri kontra l-korruzzjoni. 36 Abolizzjoni tal-Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni Il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni ma rnexxietx. Il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni għandha titneħħa u jingħataw setgħat investigattivi sħaħ lill- Prosekutur Ġenerali. 37 Is-Servizz Pubbliku Is-servizz li jagħti s-Servizz Pubbliku għandu jitjieb, kif l-istess għandhom jagħmlu l-metodi ta' ħatriet u l-investigazzjoni ta' mġiba ħażina. Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u l-Merit Protection Commission għandhom ikunu inkorporati f'Kummissjoni għas-Servizzi Eżekuttivi li tkun aktar b'saħħitha, li xogħolha jkun jinkludi li tagħmel skrutinju independenti ta' ħatriet f'livell għoli fis-servizz pubbliku u f'aġenziji u entitajiet tal- Gvern. 38 Is-Servizz Nazzjonali tas-Sigurtà M'hemmx kontabbiltà, għaliex il-warrants huma awtorizzati mill-Ministru responsabbli mis-Servizz tas-Sigurtà. Il-warrants mogħtija lis-Servizz tas-Sigurtà għandhom ikunu ġudizzjarji u suġġetti għal reviżjoni ġudizzjarja mill- Kummissarju (Kapitolu 391, L-Att dwar is-Servizz tas-Sigurtà). 39 1 L-Integrità fil-Ħajja Għad hemm lok għal konflitti ta' interess bejn ix-xogħol Pubblika privat tal-Membri Parlamentari u d-doveri pubbliċi tagħhom. Il-Ministri u Segretarji Parlamentari għandhom jingħataw tliet xhur minn wara l-elezzjoni biex jieqfu mix-xogħol privat tagħhom, imħallas jew mhux, mal-Gvern jew volontarju. 40 Infurzar ta' liġijiet Mhux biżżejjed li nagħtu l-ħtija ta' nuqqasijiet fil-ħajja ordinarji pubblika lil difetti fl-istituzzjonijiet. Għandu jkun hemm bilanċ tajjeb bejn dak li tippreskrivi l- Kostituzzjoni u l-infurzar ta' liġijiet ordinarji. 41 ) Jiem Nazzjonali Huwa ħela ekonomiku li l-pajjiż ikollu ħamest Ijiem Nazzjonali. Il-Jiem Nazzjonali għandhom jitnaqqsu għal tnejn - Jum l- Indipendenza u Jum ir-Repubblika - għalkemm huwa preferibbli li jkun hemm waħda biss. Parti B: Proposti tal-European Law Students Association Nru Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata Nonallinjament/ Newtralità Il-prinċipju ta' nonallinjament huwa skadut u kibru riskji ġodda (bħat-terroriżmu) li jeżiġu tweġibiet differenti. Il-klawżola tal-Kostituzzjoni għandha tibqa', iżda tissaħħaħ. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi biex il-Parlament ikun jista' juża d-diskrezzjoni tiegħu, b'vot ta' żewġ terzi, biex Malta tingħaqad ma' pajjiżi oħra biex tikkonfronta attakki u riskji. Is-Separazzjoni tal-Istat u l-Knisja Il-Kostituzzjoni tiddiskrimina kontra reliġjonijiet u kulti oħra, meta ma ttihomx l-istess status. Id-diskriminazzjoni fil-prattika hija projbita minn diversi liġijiet, iżda jeħtieġ li l-Kostituzzjoni tirrifletti dan. Reliġjon u Etika Il-provvediment tal-Kostituzzjoni dwar it-tagħlim tar-reliġjon Kattolika huwa diskriminatorju. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal studenti li ma jipprattikawx ir-reliġjon Kattolika, billi tintroduċi studji tal- etika u tneħħi l-obbligu li xi ħadd joqgħod bilfors għal eżami ta' reliġjon. L-għażla għandha ssir mill-ġenituri jew mill- istudenti meta jilħqu l-età ta' maturità. Is-Supremazija tal-Liġi Ewropea L-Artikolu 6 huwa kontradittorju, għaliex il-liġi Maltija m'għadhiex suprema fil-kuntest tal-UE. Għandha ssir emenda tal-Kostituzzjoni biex tirrifletti r-realtà ġdida, fejn il-liġi tal-UE tipprevali f'każ ta' konflitt mal-liġi Maltija. L-Istat tad-Dritt Għalkemm l-Istat huwa ggvernat mill-Istat tad-Dritt, il- Kostituzzjoni ma titkellimx dwar dan. Id-Dikjarazzjoni tal-Prinċipji għandha tinkludi definizzjoni tal- Istat tad-Dritt u teżiġi li tkun rispettata. Separazzjoni tas-Setgħat F'Malta m'għandniex separazzjoni tas-setgħat, u dan jippermetti konċentrazzjoni tas-setgħa u l-abbuż tagħha. Id-duttrina tas-separazzjoni tas-setgħat għandha tkun imniżżla bħala prinċipju u l-Gvern ikun suġġett għaliha. L-Indipendenza tal-Ġudikatura Il-Kostituzzjoni ma tagħrafx dan il-prinċipju espliċitament. Id-Dikjarazzjoni tal-Prinċipji għandha tinkludi referenza speċifika għall-indipendenza tal-Ġudikatura. Ir-Responsabbiltà Ministerjali Individwali M'għandniex responsabbiltà ministerjali individwali u l- Ministri mhumiex moralment responsabbli jew ħatja, għalkemm jirrispondu u huma kontabbli lejn il-Parlament. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal responsabbiltà ministerjali individwali. Prinċipji Oħra - Smigħ imparzjali M'għandniex dritt li persuna jkollha smigħ imparzjali waqt li hemm nuqqas fl-aċċess għal informazzjoni. Il-Kostituzzjoni għandha tibda tirrifletti l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, sabiex ikun hemm id-dritt li persuna jkollha smigħ quddiem entità imparzjali u fi żmien raġonevoli, inkluż l-aċċess għal informazzjoni li l-Gvern u entitajiet tiegħu għandhom fuqha. 10 Prinċipji Oħra - Amministrazzjoni tajba Hemm nuqqas fid-dritt għal amministrazzjoni tajba. Għalkemm l-Artikolu 496A(1)(a) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jipprovdi għal rimedju jekk atti amministrattivi jkunu oltre l-Kostituzzjoni, il-Kostituzzjoni nnifisha għandha tipprovdi għal dan, inklużi rimedji prattiċi u eħfef. 11 Prinċipji Oħra - Trasparenza Għandna nuqqas ta' trasparenza fl-amministrazzjoni pubblika. Il-prinċipju ta' trasparenza fl-amministrazzjoni tal-Gvern għandu jkun inkluż fil-Kostituzzjoni, sabiex in-negozjati u d- deċiżjonijiet kollha jkunu ppubblikati u suġġetti għal skrutinju. 12 Prinċipji Oħra — Ħarsien mid-diskriminazzjoni Il-ħarsien kontra diskriminazzjoni jeħtieġ titjib. Id-dritt għal ħarsien kontra diskriminazzjoni tal-ġeneru, sesswali, razzjali u ta' kull tip ieħor għandu jkun imniżżel bħala prinċipju, u mhux inferit minn xi artikolu ieħor. 13 Prinċipji Oħra - Komunità LGBITQ Id-drittijiet tal-komunità LGBITQ jeħtieġu protezzjoni aħjar. Għakemm liġijiet varji jipprovdu għall-ħarsien tad-drittijiet tal-LGBITQ, il-Kostituzzjoni għandha tagħrafhom u tipproteġihom. 14 Iċ-Ċittadinanza Il-kunċett ta' ċittadinanza mhuwiex definit sew fl- Artikolu 22(2). Għalkemm hemm liġijiet individwali li jindirizzaw din il- materja, il-Kostituzzjoni nnifisha m'għandhiex definizzjoni tajba u tħalli r-regolazzjoni tagħha lilhom. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal sigurtà aħjar taċ-ċittadinanza, speċjalment fil-każ ta' ċittadinanza doppja. 15 Ċittadinanza bl-IIP Il-persuni li jiksbu ċittadinanza permezz tal-IIP mhumiex protetti biżżejjed. Il-Kostituzzjoni għandha tissalvagwardja lil ċittadini li jiksbu ċ-ċittadinanza permezz tal-IIP. 16 Dritt tal-qima u l-libertà ta' espressjoni M'hemmx bilanċ tajjeb biżżejjed bejn id-dritt tal-qima u l- libertà tal-espressjoni. Sabiex ikun hemm bilanċ bejn l-Artikoli 40 and 41 tal- Kostituzzjoni, l-Artikolu 41 għandu jkun emendat biex jipprovdi għal libertà ta' espressjoni bla limitu minkejja l- Artikoli 163 u 164 tal-Kodiċi Kriminali fejn jikkonċerna l-limiti tal-liġi dwar ir-reliġjon. 17 Libertà tal-kuxjenza u eżerċizzju ħieles tal-qima Għad hemm nuqqasijiet fid-dritt tal-liberta tal-kuxjenza u l- eżerċizzju ħieles tal-qima. Għandu jkun emendat l-Artikolu 40(1) biex jipprovdi speċifikament għad-dritt li wieħed jagħżel ir-reliġjon li jrid, mhux sempliċiment jeżerċita d-dritt tal-qima, permezz tal- UProtezzjoni tal-Għażla tar-Reliġjon'. 18 Estradizzjoni u sentenzi tal-mewt Ma jagħmilx sens, ġaladarba li Malta neħħiet is-sentenza tal- mewt, li persuni jistgħu jkunu estraditi lejn pajjiżi fejn din għadha teżisti. L-Artikolu 43(2) tal-Kostituzzjoni għandu jkun emendat biex jipprojbixxi l-estradizzjoni ta' persuni lejn pajjiżi li għandhom is-sentenza tal-mewt, u għandu jipprovdi biex il-ġurijiet konċernati jinstemgħu f'Malta. 19 Diskriminazzjoni minħabba età Il-Kostituzzjoni għadha tippermetti d-diskriminazzjoni fuq bażi tal-età. Il-Kostituzzjoni għandha tipprojbixxi d-diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, biex b'hekk effettivament tipproteġi lit-tfal u ċ-ċittadini anzjani (emenda tal-Artikolu 45(3) u kwalunkwe Artikolu ieħor dipendenti), u ma tħallix diskriminazzjoni bbażata fuq l-età fuq il-post tax-xogħol. 20 Id-Dritt għal Kura Medika b'xejn Huwa possibbli li l-kura medika b'xejn tkun miċħuda lil persuna jekk fin-nofs hemm kwistjoni dwar il-ħajja tal-persuna konċernata. Il-Kostituzzjoni għandha tenunzja l-prinċipju ta' kura medika b'xejn, skont il-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta' Kull Għamla ta' Diskriminazzjoni kontra n-Nisa, u teskludi diskriminazzjoni kontra omm meta l-ħajja tagħha tiddependi mill-ħajja tat-tarbija mhix imwielda. 21 Id-Dritt għall-Ħajja Il-Kodiċi Kriminali u l-Kostituzzjoni mhumiex ċari dwar id- drittijiet tal-omm fil-konfront tad-drittijiet tal-fetu. Id-Dritt għall-Ħajja mhuwiex ċar, ġaladarba l-Kodiċi Kriminali jikkriminalizza l-abort taħt kwalunkwe ċirkustanza, inkluż jekk il-mara tista' tibqa' ħajja biss jekk tabortixxi. Il-Kostituzzjoni għandha tiċċara jekk il-fetu għandux dritt għal protezzjoni tal-ħajja, u jekk iva, dan għandux iwassal għal projbizzjoni tal-abort taħt kwalunkwe ċirkustanza. Jekk le, allura l-Kodiċi Kriminali jkun kontra l-Kostituzzjoni. 22 Arrest legali iżda mhux leġittimu Il-liġi ma tipprovdix għal kumpens għal arrest illeġittimu, anki jekk l-Artikolu 34 tal-Kostituzzjoni jipprovdi għal kumpens għal arrest arbitrarju. Il-Kostituzzjoni għandha tadotta l-approċċ usa' tal- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u tipprovdi għal kumpens lil persuni li jkunu arrestati b'mod illeġittimu, proporzjonali għaż-żmien li jkunu għamlu taħt arrest jew detenzjoni u għar-reati li jkunu akkużati bihom (Artikolu 34). 23 Deprivazzjoni tal-Proprjetà Il-Proċeduri għat-teħid u l-pussess ta' proprjetà mill-Istat jibqgħu għaddejjin minkejja kontestazzjoni u, jekk ma jkunx stabbilit li hemm skop pubbliku, il-persuna li titteħdilha l- proprjetà u titlef il-pussess tagħha ma tingħatax il-proprjetà lura iżda tingħata kumpens. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi, permezz ta' subartikolu ġdid tal-Artikolu 37, li, ġaladarba ssir applikazzjoni li tikkontesta l-interess pubbliku, il-persuna konċernata jkollha dritt li titlob mandat ta' inġuzzjoni biex jitwaqqfu l-proċeduri ta' esproprjazzjoni sakemm il-każ ikun riżolt fil-qorti. 24 Kumpens għal esproprjazzjoni Il-kumpens għall-esproprjazzjoni ta' proprjetà privata ma jsirx fil-waqt. F'subartikolu ġdid tal-Artikolu 37, il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għall-perjodu li fih il-Gvern għandu jħallas kumpens għal proprjetà esproprjata. 25 Il-Presidenza — sigurtà tal-uffiċċju Is-sigurtà tal-uffiċċju tal-President għandha titjieb, għaliex bħalissa l-President jista' jitneħħa b'maġġoranza sempliċi. Il-President għandu jgawdi sigurtà fil-perjodu ta' uffiċċju tiegħu, l-istess bħall-Ombudsman, l-Awditur Ġenerali u d- Deputat Awditur Ġenerali, u għandu jitneħħa biss b'vot ta' żewġ terzi fil-Parlament (emenda tal-Artikolu 48(3)(b)). 26 Tneħħija tal-President Il-metodu kif jitneħħa l-President huwa difettuż għax m'hemmx regoli ċari biex jirregolaw dan. It-tneħħija tal-President għandha tkun permezz ta' impeachment wara li huwa/hija jkun/tkun instab/instabet ħatja mill-Qorti Kostituzzjonali. 27 Presidenza kontinwa Hemm problema li, f'nuqqas ta' ftehim bejn il-partiti fil- Parlament, ma jistax ikun elett President. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi li, jekk il-Kamra tar- Rappreżentanti ma tkunx tista' taqbel fuq persuna, Kunsill tal-Istat għandu jaħtar Aġent President minn fost eks Presidenti jew wieħed jew waħda mill-membri tagħha jekk ma jkunx hemm eks President li jrid iservi. L-Aġent President hekk maħtur iservi sakemm il-Kamra taqbel fuq il-ħatra ta' President ġdid. L-awtorità tal-Kamra li taħtar President tiskadi jekk il-ħatra ma ssirx fi żmien tliet xhur mill-iskadenza tal-President preċedenti, f'liema każ l-Aġent President isir President. 28 Perjodu itwal għall-President Il-President ma jistax iservi perjodu sussegwenti. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal perjodu sussegwenti ta' presidenza, l-istess bħal fil-każ ta' uffiċjali parlamentari oħra. L-estensjoni m'għandhiex tkun awtomatika, iżda ssir b'deċiżjoni tal-Parlament. 29 Projbizzjoni ta' Mħallfin bħala President L-eliġibbiltà tal-Prim Imħallef li jservi bħala President hi difettuża, u tista' twassal għal konflitti ta' interess. Il- Kostituzzjoni tipprojbixxi lil Prim Imħallef milli jkun eliġibbli (Artikolu 48(2)), iżda tippermetti dan jekk ma jkunx hemm persuna oħra kapaċi li taqdi din il-funzjoni (Artikolu 50). Issir emenda tal-Artikolu 50 biex jitneħħa l-provvediment li l- Prim Imħallef jew xi mħallef ieħor jista' jservi ta' President. 30 Rwol usa' għall-President Ir-rwol tal-President huwa limitat wisq meta tqis li huwa l-Kap tal-Eżekuttiv. Kapitolu V għandu jinkludi l-funzjonijiet tal-President. Dawn għandhom jinkludu s-setgħa li jaħtar il-Kummissjoni Elettorali, il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, il-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, u l-Awtorità tax-Xandir, wara diskussjoni mal-Kunsill tal-Istat. 31 ) President gwardjan Il-President għandu jkun il-gwardjan tal-Kostituzzjoni. tal-Kostituzzjoni Il-President għandu jkollu s-setgħa li joħroġ direttivi biex ikun hemm konformità mal-Kostituzzjoni f'dawk is- sitwazzjonijiet fejn mhuwiex possibbli għall-Qorti Kostituzzjonali, jew xi korp jew persuna oħra, li jipprovdu soluzzjoni fit-termini tal-Kostituzzjoni nnifisha. Dawn id- direttivi jistgħu jinħarġu lil kwalunkwe persuna jew entità li tkun qed tikser il-Kostituzzjoni. 32 ( Kunsens tal-President Il-President għandu x'jaqsam kemm mal-organi leġiżlattivi kif għal-liġijiet ukoll dawk ġudizzjarji. Issir emenda tal-Artikolu 72(2) biex jitneħħa l-provvediment li l-President jagħti l-kunsens tiegħu għal liġijiet, iżda dan għandu jibda jsir mill-Ispeaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti. 33 ) Kummissjoni Bħala ċ-Chairman tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- għall-Amministrazzjoni l Ġustizzja, il-President jista' jkollu x'jaqsam mat-tneħħija ta' tal-Ġustizzja membru tal-Ġudikatura, fl-istess waqt li huwa jista' jkun qed ppreseduta minn Prim jagħti parir fuq il-ħatra ta' membri tal-Ġudikatura. Dan huwa Imħallef ksur tas-separazzjoni tas-setgħat. Għandha ssir emenda tal-Artikolu 101A biex jitneħħa l- provvediment li l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja tkun ippreseduta mill-Prim Imħallef. 34 l Il-Parlament - bżonn ta' ) Il-Parlament m'għandux korp li japprofondixxi u jwessa' l- kamra oħra proċess ta' deliberazzjoni leġiżlattiva. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal kamra oħra (Artikolu 51), li tista' tkun maħtura minflok eletta, u tista' tippermetti l-involviment ta' esperti teknokratiċi. 35 l Il-Parlament- MP Is-sistema ta' membri parlamentari part-time m'għadhiex full-time tgħodd għax-xogħol parlamentari tal-lum. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal Membri Parlamentari full-time. 36 l Il-Parlament Tnaqqis Il-perjodu preżenti ta' kampanja elettorali huwa twil wisq, fit-tul ta' kampanja meta tqis li l-Parlament u l-kumitati tiegħu ma jibqgħux elettorali jiffunzjonaw. Issir emenda tal-Artikolu 77 biex jitnaqqas il-perjodu massimu ta' kampanja elettorali minn tliet xhur għal sitt ġimgħat. 37 l Xogħol parlamentari Mhux tajjeb li ċerti kumitati tal-Parlament ma jibqgħux waqt kampanja jiffunzjonaw waqt kampanja elettorali. elettorali Issir emenda tal-Artikolu 76 biex tipprovdi li l-kumitati l- aktar importanti, bħall-Kumitat dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, jibqgħu jiffunzjonaw minkejja x-xoljiment tal- Parlament. 38 l Il-Parlament- Il-metodu tal-votazzjoni f'elezzjoni ġenerali huwa antikwat. votazzjoni antikwata Issir emenda tal-Artikolu 56(10) biex tkun introdotta l- votazzjoni elettronika. 39 l Il-Parlament - Xogħol Ma jaqbilx li Membri Parlamentari jagħmlu xi xogħol ta' privat kwalunkwe natura minħabba l-potenzjal ta' konflitt ta' interess. Il-Membri Parlamentari għandhom jingħataw perjodu tranżitorju ta' bejn tlieta u sitt xhur mill-elezzjoni tagħhom biex jitterminaw xi xogħol li jkunu qed jagħmlu, kemm jekk imħallas kif ukoll jekk volontarju. 40 Kodiċi ta' Etika tal-Ministri Il-Kodiċi ta' Etika applikabbli għall-Ministri mhuwiex b'saħħtu biżżejjed. Il-Kodiċi ta' Etika għandu jkun rivedut biex jirrifletti prinċipji fundamentali ta' ġustizzja naturali, fosthom il-kontabbiltà u t-trasparenza, kif ukoll il-ġustizzja u l-iskrutinju. Għandu jkun hemm sanzjonijiet negattivi għal min ma jikkonformax mal- Kodiċi. 41 Għajnuna ta' pariri lill-President Il-President m'għandux esperti għad-diżpożizzjoni tiegħu, anki jekk dan huwa previst fl-Artikolu 85(1). Għandu jinħatar Kunsill tal-Istat biex jaġixxi bħala ''gwardjan fuq il-gwardjani', biex jagħti pariri lill-President fuq materji bħax-xoljiment tal-Parlament, il-ħatra jew it-tneħħija tal- Prim Ministru, il-ħatra ta' Aġent Prim Ministru, ir- revokazzjoni tal-awtorità ta' Ministru tal-Kabinett li jkun Aġent Prim Ministru, il-ħatra u r-revoka tal-ħatra ta' Kap tal- Oppożizzjoni, u l-ħatra ta' uffiċjali personali tiegħu. 42 Kunsill tal-Istat Il-Kunsill tal-Istat m'għandux ikun partiġġjan. Il-Kunsill tal-Istat għandu jikkonsisti minn individwi magħżula mill-President mis-soċjetà ċivili, jew minflok, jista' jkun jikkonsisti minn eks Presidenti, eks Prim Ministri, eks Speakers, eks Prim Imħallef u Mħallfin, flimkien ma' rappreżentanti ta' istituzzjonijiet akkademiċi jew Kunsilli Lokali. Il-Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni li jkunu qed iservu fl-uffiċċju m'għandhomx ikunu membri. 43 L-Ombudsman L-istatus tal-Ombudsman mhuwiex b'saħħtu biżżejjed. Issir emenda tal-Artikolu 64A biex jirregola l-metodu tal- ħatra, it-terminu tal-uffiċċju, is-sigurtà tat-terminu, il- finanzjament tal-uffiċċju, u l-kundizzjonijiet tas-servizz tal- Ombudsman, li jixxiebhu ma' dawk tal-Awditur Ġenerali. L- istituzzjoni għandha tkun disponibbli għall-organi l-oħra tal- Istat. 44 Is-setgħat tal-Eżekuttiv L-Eżekuttiv huwa b'saħħtu wisq. Ċerti setgħat li għandu l-Eżekuttiv bħalissa għandhom jitferrxu fl-Eżekuttiv innifsu u fil-Ġudikatura, biex ikun hemm Uchecks and balances' aħjar. 45 Wisq doveri tal-Avukat Ġenerali L-Avukat Ġenerali għandu wisq doveri, possibbilment il-kaġun ta' dewmien fi proċeduri ġudizzjarji. Il-prosekuzzjoni ta' każi kriminali għandha titneħħa mill- portafoll tal-Avukat Ġenerali u tingħata lil Prosekutur Ġenerali ġdid. Id-doveri tal-Avukat Ġenerali taħt l- Artikolu 91(3) għandhom ikunu trasferiti lil uffiċċju kostituzzjonali ġdid ta' Prosekutur Ġenerali. 46 Eżenzjoni mogħtija lill-Avukat Ġenerali Mhuwiex aċċettabbli li l-Avukat Ġenerali huwa eżentat milli jagħti raġunijiet għad-deċiżjonijiet tiegħu meta jkun qed jaġixxi bħala Mħallef fil-Qrati Superjuri. L-Avukat Ġenerali għandu jkun obbligat li jagħti raġunijiet għad-deċizjonijiet tiegħu meta jaġixxi bħala Mħallef fil-Qrati Superjuri, taħt l-Artikolu 90 tal-Kostituzzjoni. 47 ) Prosekutur Ġenerali L-Avukat Ġenerali m'għandux ikun responsabbli għall- prosekuzzjonijiet, għaliex dan jista' jirriżulta f'dewmien fi proċeduri ġudizzjarji. Il-Prosekutur Ġenerali propost għandu jkollu l-garanziji kostituzzjonali u legali meħtieġa għall-indipendenza tiegħu mill-Eżekuttiv. 48 l Nuqqas ta' mġiba Minkejja rapporti mill-Awditur Ġenerali, hemm nuqqas ta' finanzjarja tajba prattika tajba, ta' konformità mar-regolamenti finanzjarji, dgħufija fil-kontrolli interni, u amministrazzjoni ħażina. Għandu jkun hemm mekkaniżmu adegwat biex ikunu implimentati azzjonijiet ta' rimedju. Dan jista' jsir billi l- Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi jingħata aktar setgħat biex jeżerċita kontroll aħjar fuq l-ispiża tal-Gvern. 49. j Età tal-irtirar Mhix ħaġa tajba li l-esperenza ta' mħallfin u maġistrati tintilef tal-Ġudikanti fl-aqwa tal-karriera tagħhom. Issir emenda tal-Artikolu 97(1) biex l-età tal-irtirar tal-Avukat Ġenerali u ta' membri tal-Ġudikatura titla' għal 68 sena. 50: (Ġudikatura aktar Il-Ġudikatura għandha tkun aktar kontabbli biex tagħti sistema kontabbli iżjed effiċjenti ta' ġustizzja. Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja għandu jkollha aktar setgħat biex iżżomm lill-imħallfin u l-maġistrati kontabbli għal dewmien fis-seduti (Artikolu 101A). 51 ( Dewmien fis-sistema Id-dewmien fis-sistema ġudizzjarja huwa eċċessiv. ġudizzjarja L-Uffiċjali tal-Prosekuzzjoni u l-avukati għandhom jinżammu kontabbli u jkunu sanzjonati jekk jikkawżaw dewmien bla bżonn. 52 (Tibdil fil-president Il-presidenza tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- tal-Kummissjoni Ġustizzja mill-President tippreżenta konflitti potenzjali ta' għall-Amministrazzjoni ) interess, meta tqis li l-President huwa l-Kap tal-Eżekuttiv. tal-Ġustizzja Issir emenda tal-Artikolu 101(1) biex il-President ma jibqax Chairman tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja. Dan għandu jibda jsir mill-Prim Imħallef. 53 J Sehem l-Eżekuttiv L-Eżekuttiv u l-Oppożizzjoni m'għandux ikollhom sehem fl- fl-għażla tal-Ġudikatura ( għażla ta' Ġudikanti. Emenda tal-Artikolu 101A biex jitneħħa d-dritt tal-Prim Ministru u tal-Kap tal-Oppożizzjoni li jinnominaw membri fuq il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. L-għażla għandha ssir mill-pubbliku ġenerali. 54 ( Kummissjoni Ikun preferibbli li l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja iżgħar Ġustizzja tkun iżgħar. Emenda tal-Artikolu 101A sabiex il-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja tkun magħmula mill-Prim Imħallef, imħallef wieħed u maġistrat wieħed bħala membri. L-Avukat Ġenerali ex officio u l-President tal-Kamra tal- Avukati jibqgħu membri. 55 Smigħ ta' proċeduri dixxiplinari fil-Ġudikatura Is-smigħ ta' proċeduri dixxiplinari għandu jsir mod ieħor. Emenda tal-Artikolu 101A(11)(ċ) biex tipprovdi li l-Kumitat għall-Imħallfin u l-Maġistrati, meta jaġixxi bħala sottokumitat tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja, għandu jkun responsabbli biex imexxi proċeduri ta' dixxiplina. Il-Kumitat għandu jinkludi membri mill-istess Kummissjoni, iżda dawn għandhom ikunu f'minoranza. 56 Ġudikatura - Dixxiplina aktar qawwija Il-miżuri li jiddixxiplinaw membri tal-Ġudikatura mhumiex adegwati. Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja għandu jkollha aktar setgħat dixxiplinari. 57 Wisq involviment tal-Eżekuttiv f'ħatriet ġudizzjarji Il-metodu kurrenti kif jinħatru membri tal-Ġudikatura jmur kontra d-duttrina tas-separazzjoni tas-setgħat. Sabiex ikun hemm separazzjoni akbar tas-setgħat, Ministru li jagħti parir lill-President dwar ħatriet ġudizzjarji għandu jfittex il-parir ta' Kumitat għall-Ħatriet Ġudizzjarji. 58 Il-Qorti Kostituzzjonali - rimedju wieħed Issa li saret in-norma li każi kostituzzjonali m'għadhomx rimedju tal-aħħar, il-Kostituzzjoni għandha tinbidel biex rimedju kostituzzjonali jkun meqjus bħala wieħed ordinarju. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi li kwistjonijiet ta' natura kostituzzjonali jinstemgħu minn qorti waħda u mhux minn żewġ qrati separati. 59 Qorti Kostituzzjonali - kompożizzjoni Il-Kompożizzjoni tal-Qorti Kostituzzjonali minn imħallfin li jservu fi qrati oħra ma tgħinx biex jittieħdu deċiżjonijiet sodi (wieħed ifakkar f'għadd ta' sentenzi differenti mogħtija mill- Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem), u anki twassal għal dewmien fil-każi. Emenda tal-Artikolu 95(2) biex jipprovdi li l-Qorti Kostituzzjonali tkun magħmula minn tliet imħallfin li jservu biss f'din il-qorti, u li jkunu esperti fid-drittijiet tal-bniedem. Il-Qorti għandu jkollha l-finanzi tagħha. 60 Qorti Kostituzzjonali - imparzjalità u indipendenza L-imparzjalità u l-indipendenza tal-Prim Imħallef għadha suġġetta għal sfidi (Bellizzi vs Malta fl-ECHR). Sabiex il-Prim Imħallef bħala President tal-Qorti Kostituzzjonali ma jkunx akkużat b'nuqqas ta' imparzjalità u indipendenza, il-Qorti għandha tkun magħmula minn ħames imħallfin full-time. 61 Il-Finanzi Pubbliċi Il-korrettezza finanzjarja fis-settur pubbliku mhix qawwija biżżejjed. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi mekkaniżmu biex tiżgura li jkun hemm korrettezza finanzjarja u biex ma jkunx hemm abbuż minn fondi pubbliċi, speċjalment fix-xhur qabel elezzjoni ġenerali. Dan jista' jsir mill-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi. 62 Persuni ta' Fiduċja Mhuwiex ċar min hi 'persuna ta' fiduċja', x'inhuma l- kredenzjali tagħha, u x'inhuma l-funzjonijiet tagħha. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għall-ħatra ta' persuni ta' fiduċja'' skont kriterji ċari dwar in-natura tagħhom, il- funzjonijiet tagħhom, u t-tipi ta' karigi li għandhom jokkupaw. In-numru tagħhom għandu jkun limitat, u l-ħatriet għandhom ikunu ċċekkjati mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku. 63 Invalidità ta' Liġijiet L-Artikolu 116 tal-Kostituzzjoni joħloq dubji dwar ir-raġunijiet għala individwu jista' jitlob li liġi tkun iddikjarata invalida, u jekk dan jistax isir sempliċiment għaliex il-liġi hija f'konflitt mal-Kostituzzjoni jew minħabba xi raġunijiet oħra. Emenda tal-Artikolu 116 biex jipprovdi estensjoni tad-dritt ta' actio popolaris li jippermetti lil ċittadini jitolbu n-nullità ta' xi liġi, anki jekk din ma tkunx iddikjarata bħala invalida. 64 Is-Supremazija tal-Liġi tal-UE Hija problema li biex liġi Maltija tkun iddikjarata invalida, anki jekk tkun f'konflitt ma' liġi tal-UE, irid ikun hemm dikjarazzjoni ta' invalidità abbażi ta' xi waħda mir-raġunijiet ipprovduti fil- Kostituzzjoni. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi li liġi tista' tkun iddikjarata invalida għaliex mhix konformi ma' liġi tal-UE, anki jekk din tista' tkun konsistenti mal-Kostituzzjoni. 65 L-Uffiċċju Pubbliku Il-Kostituzzjoni ma tiddefinixxix x'inhu uffiċjal pubbliku, jew fiex jikkonsisti s-servizz pubbliku. Hemm ukoll ambigwità fuq x'inhu uffiċjal pubbliku, kemm f'termini tal-Kostituzzjoni kif ukoll tal-Artikolu 118(3) u (4). Dan jidher ċar mill-kwistjoni jekk Ministru, Segretarju Parlamentari, membru tal-Parlament, kandidat għal elezzjoni għall-Kamra, u membru ta' gvern lokali humiex f'uffiċċju pubbliku jew le, u jqajjem dubji dwar min jista' jkun membru tal-Awtorità tax-Xandir. L-Artikolu 118 tal-Kostituzzjoni għandu jinkiteb mill-ġdid biex ineħħi l-ambigwità dwar 'uffiċċju pubbliku'. 66 L-Awtorità tax-Xandir imparzjalità fix-xandir L-Artikolu 119 instab li hu ambigwu għaliex mhuwiex ċar jekk l-obbligu tal-Awtorità tax-Xandir li tiżgura imparzjalità japplikax għal kull servizz ta' xandir jew għal bilanċ bejn servizzi differenti, u fil-prattika kkonċentra l-aktar fuq is- servizz tax-xandir pubbliku. Minħabba li ma jistax ikun hemm imparzjalità vera fi stazzjon tax-xandir immexxi minn partit politiku, għandha ssir emenda tal-Artikolu 119 sabiex tiżgura li l-preġudizzju fix-xandir ta' stazzjon politiku ma jkunx ikkunsidrat bħala ksur tal-Kostituzzjoni. 67 L-Awtorità tax-Xandir Provvedimenti Kostituzzjonali Hija anomalija li l-kompożizzjoni u l-funzjonijiet tal-Awtorità tax-Xandir huma mniżżla f'liġi, mhux fil-Kostituzzjoni nnifisha, meta l-Kostituzzjoni tgħid li hija l-Kostituzzjoni li tiddefinixxi l- kompożizzjoni u l-funzjonijiet ta' kull organu tal-Istat. Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal definizzjoni tal- funzjonijiet tal-Awtorità tax-Xandir (Artikolu 118) u l- kompożizzjoni u l-ħatra ta' membri tal-Awtorità (Artikolu 119). 68 L-Awtorità tax-Xandir Ħatra ta' membri Il-President m'għandux ikun marbut li jimxi fuq il-parir tal-Prim Ministru meta jaħtar membri fuq l-Awtorità tax-Xandir. Emenda tal-Artikoli 85 and 118 biex il-President ikollu awtonomija fil-ħatra ta' membri tal-Awtorità tax-Xandir. 69 L-Awtorità tax-Xandir Imġiba ħażina Mhuwiex sew li mġiba ħażina minn xi membru tal-Awtorità tax-Xandir ma tkunx investigata minn entità indipendenti. Dan jista' jwassal biex membri ma jeżerċitawx il-funzjonijiet tagħhom jekk il-partit politiku li jkun ħatarhom ma jaqbilx mad-deċiżjonijiet tagħhom. Emenda tal-Artikolu 118(6) biex jipprovdi li l-investigazzjoni ta' allegazzjoni ta' mġiba ħażina ta' xi membru tal-Awtorità tax-Xandir issir minn awtorità indipendenti. 70 Il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi — Ħatra ta' membri Il-President m'għandux ikun obbligat li jimxi fuq il-parir tal- Prim Ministru meta jaħtar membri tal-Kummissjoni dwar l- Impjiegi. Emenda tal-Artikolu 120(2) biex il-President ikollu awtonomija fil-ħatra ta' membri tal-Kummissjoni dwar l- Impjiegi. 71 Il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi - Tneħħija ta membri , Ir-raġunijiet għala membru tal-Kummissjoni dwar l-Impjiegi jitneħħa mill-ħatra mhumiex speċifiċi biżżejjed. Emenda tal-Artikolu 120(6) biex jipprovdi raġunijiet aktar sodi għat-tneħħija ta' membru tal-Kummissjoni dwar l- Impjiegi. Parti Ċ: Proposti tal-Profs Kevin Aquilina Nru ) Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata 1 Legittimità/Kunsens Kwalunkwe Kostituzzjoni ġdida fundamentali għall-governanza Popolari tal-Istat għandha tkun approvata kemm mill-Parlament kif ukoll mill-poplu. Preċedenti jinkludu l-Kostituzzjoni tal-1964, is-sħubija fl-UE, u l-introduzzjoni tad-divorzju. Għandu jkun hemm referendum fuq il-Kostituzzjoni tat-Tieni Repubblika, anki jekk l-Artikolu 66 jipprovdi għal approvazzjoni mill-Parlament biss. 2 Arranġament ġdid Il-proċess ta' aktar emendi jagħmilha diffiċli li wieħed isegwi tal-provvedimenti sew it-tibdiliet li jsiru u jirriżulta f'format konfuż. tal-Kostituzzjoni Il-Kostituzzjoni għandha tinkiteb kollha kemm hi mill-ġdid, sabiex ikun hemm test organizzat tajjeb b'sekwenza metodoloġika sensibbli. 3 Legalità tat-Tibdiliet Hemm dibattitu dottrinali prevalenti jekk l-emendi tal-1964 kinux jirrispettaw il-Kostituzzjoni tal-1964 meta saru mingħajr referendum. Titneħħa kull ambivalenza billi jsir referendum fuq il- Kostituzzjoni l-ġdida. 4 Aktar Setgħat M'għandniex superviżjoni tajba tal-Eżekuttiv. għall-Parlament Emenda tal-Kapitolu VI biex jipprovdi li l-Parlament jingħata aktar setgħat ta' superviżjoni fuq l-Eżekuttiv. 5 Dixxiplina adegwata Il-Ġudikatura mhix suġġetta għal dixxiplina adegwata. tal-Ġudikatura Il-Ġudikatura għandha tkun suġġetta għal dixxiplina adegwata meta jkun hemm ksur tal-liġi/Kodiċi ta' Etika. 6 Il-Kodiċi ta' Etika u ksur ) Il-Ministri jistgħu jiġu jaqgħu u jqumu mill-Kodiċi ta' Etika. tiegħu minn Ministri Il-Ministri għandhom ikunu kastigati għal ksur tal-Kodiċi ta' Etika. 7 Raġunijiet għal Riżenji Il-Kostituzzjoni ma tispeċifikax ir-raġunijiet għala Ministru ta' Ministri għandu jkun obbligat li jirriżenja. Il-Kostituzzjoni għandha tispeċifika meta Ministru għandu jirriżenja. 8 Konsultazzjonijiet M'hemmx konsultazzjoni pubblika adegwata. pubbliċi dwar Il-konsultazzjoni pubblika għandha tkun parti integrali mill- deċiżjonijiet tal-Gvern proċess ta' kif jittieħdu deċiżjonijiet, kemm jista' jkun possibbli. 9 Drittijiet tal-Bniedem Il-Kostituzzjoni ma tipprovdix għal drittijiet ġodda jew l- tar-Raba' Ġenerazzjoni l estensjoni ta' wħud kurrenti. (1) Estensjoni ta' drittijiet tal-bniedem tal-ewwel u t-tieni ġenerazzjoni lejn l-erba' ġenerazzjonijiet ta' drittijiet tal- bniedem; u (2) definizzjoni ġdida tal-prerogattiva tal-ħniena u kif jingħataw l-amnestiji (inkluż kumpens lill-vittmi). 10 ( Twaqqif ta' Kunsill Il-Kostituzzjoni għandu jkollha provvedimenti ġodda dwar kif tal-Istat jitmexxew l-affarijiet tal-Istat. Ikun stabbilit Kunsill tal-Istat. 11 l L-Avukat Ġenerali L-Avukat Ġenerali m'għandux ikollu funzjonijiet ta' b'funzjonijiet iżgħar prosekuzzjonijiet. (inkluż ma jkollux Il-funzjonijiet ta' prosekutur tal-Avukat Ġenerali jingħataw lil funzjonijiet ta' Prosekutur Ġenerali. prosekutur) 12 ) Interregnum Mhux sew li ċertu xogħol tal-Parlament jieqaf għalkollox waqt tal-Parlament waqt kampanja elettorali. elezzjoni (1) Ikun żgurat li l-Parlament jew Kumitati Magħżula jew Permanenti jibqgħu jiffunzjonaw wara li tissejjaħ elezzjoni ġenerali suġġett għal proċedura ta' riżoluzzjoni negattiva; (2) L-affarijiet tal-UE u xogħol parlamentari urġenti għandhom jibqgħu għaddejjin. 13 ( Imġiba Finanzjarja Il-Kostituzzjoni m'għandhiex provvedimenti biżżejjed biex Korretta - Abbużi tissalvagwardja mġiba finanzjarja korretta u abbuż jew mill-fondi pubbliċi amministrazzjoni ħażina tal-fondi pubbliċi. Għandu jkun hemm provvedimenti biex ma jibqgħux isiru irregolaritajiet finanzjarji u ma jkunx hemm abbuż minn fondi pubbliċi waqt elezzjoni ġenerali. 14 ( Imġiba Finanzjarja Is-sorveljanza fuq ir-reklutaġġ minn ministeri u entitajiet Korretta — Sorveljanza pubbliċi mhix tajba biżżejjed. fuq ħatriet Il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi tal-Parlament għandu jissaħħaħ, b'mod partikulari biex japprova r-remunerazzjoni ta' konsulenti ministerjali, chairpersons u Uffiċjali Kapijiet Eżekuttivi ta' korpi pubbliċi. 15 ( Imġiba Finanzjarja Fil-Gvern għadhom jingħataw wisq Ordnijiet Diretti għax-xiri Korretta — Ordnijiet ta' oġġetti u servizzi. Diretti Għandu jkun żgurat li l-ordnijiet diretti tal-Gvern għax-xiri ta' oġġetti u servizzi jinżammu fl-inqas livell possibbli u li, 'il fuq minn ċertu figura, dawn ikunu approvati mill-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi tal-Parlament. 16 ( Imġiba Finanzjarja Għandu jkun hemm skrutinju qawwi ta' amministrazzjoni Korretta — Skrutinju finanzjarja ħażina. Finanzjarju Ir-rapporti tal-Awditur Ġenerali fuq amministrazzjoni ħażina tal-finanzi għandhom ikunu diskussi mill-Kumitat dwar il- Kontijiet Pubbliċi, u s-Segretarji Permanenti għandhom iwieġbu dawn ir-rapporti u jinfurmaw lill-Awditur Ġenerali u lill-Kumitat dwar passi dixxiplinari li jkunu ttieħdu. 17 ( Prinċipji ta' governanza / L-aċċess għal informazzjoni dwar l-operat tal-Gvern mhuwiex tal-Istat - Aċċess għal adegwat. Informazzjoni Għandu jkun hemm aċċess aħjar għal informazzjoni li jkollu l- Gvern. 18 ( Prinċipji ta' governanza l M'hemmx rimedji suffiċjenti kontra amministrazzjoni ħażina. tal-Istat - Rimedji kontra amministrazzjoni ħażina Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi rimedji kontra amministrazzjoni pubblika ħażina. 19 (Prinċipji ta' governanza / Għad hemm wisq diskrezzjoni amministrattiva fil-Gvern. tal-Istat - Diskrezzjoni Id-diskrezzjoni amministrattiva fil-Gvern għandha tkun Amministrattiva limitata u, fejn permessa, suġġetta strettament għall-kriterju li tkun eżerċitata b'mod raġonevoli. 20 Prinċipji ta' governanza ) Id-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet tal-bniedem mhumiex tal-Istat - Protezzjoni protetti biżżejjed. tad-drittijiet L-Istat għandu jipproteġi dejjem id-dinjità tal-bniedem u d- tal-bniedem drittijiet tal-bniedem. 21 Prinċipji ta' governanza ) Il-Gvern ċentrali għandu wisq setgħat. tal-Istat - Setgħat Għandu jkun hemm divoluzzjoni akbar tas-setgħa favur il- ċentrali vs lokali gvern lokali. 22 Prinċipji ta' governanza ) L-Istat m'għandux obbligu qawwi biżżejjed li jikkura l-interessi tal-Istat - Dover ta' kura / taċ-ċittadini. L-Istat u l-organi tiegħu għandhom jaġixxu bħala bonus pater familias u jħaddnu d-dover tal-kura tal-interessi taċ-ċittadin. 23 Prinċipji ta' governanza ) Il-Kostituzzjoni ma tipprovdix għal prinċipji ġodda li saru tal-Istat - Prinċipji komuni u aċċettati f'demokraziji. ġodda Il-Kostituzzjoni għandha tirrikonixxi l-istat tad-dritt, l- indipendenza tal-Ġudikatura, is-separazzjoni tas-setgħat, l- anonimità tas-servizz pubbliku, ir-responsabbiltà ministerjali individwali, il-ġid komuni, il-wirt komuni tal-umanità, u l- interpretazzjoni kostituzzjonali bħala prinċipju kostituzzjonali bażiku. 24 ) Fallimenti Il-Kostituzzjoni tirregola l-piena tal-mewt, minkejja li l-piena tal-Kostituzzjoni - tal-mewt hija abolita u li Malta ffirmat il-Protokolli 6 u 13 tal- Il-piena tal-mewt ECHR. Ġaladarba l-piena tal-mewt ġiet abolita, il-Kostituzzjoni għandha tagħraf dan u tkun emendata. 25 ) Fallimenti Il-Kostituzzjoni għadha tippermetti l-ħatra ta' ċerti persuni li tal-Kostituzzjoni- Ħatra l għandhom ikunu esklużi minn ħatra għal karigi parlamentari. ta' ċerti persuni Il-Kostituzzjoni għandha tkun aġġornata biex tipprojbixxi l- ħatra ta' persuni fil-karigi ta' Awditur Ġenerali, Deputat Awditur Ġenerali jew Ombudsman, jekk dawn il-persuni kienu membri tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l- Awtorità tax-Xandir jew il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi. 26 ) Fallimenti Hija anomalija li uffiċjali parlamentari jgawdu aktar tal-Kostituzzjoni - awtonomija mill-Ispeaker u l-uffiċjali tiegħu, minkejja li dawk Is-setgħat tal-Ispeaker tal-ewwel huma suġġetti għalih. L-Ispeaker u l-uffiċjali tiegħu għandu jkollhom aktar setgħat u awtonomija mill-Gvern. 27 ) Fallimenti Mhux sew li l-Qorti Kostituzzjonali tista' tkun sospiża għal xi tal-Kostituzzjoni - Sospensjoni tal-Qorti Kostituzzjonali żmien inordinament twil. Emenda tal-Artikolu 95(5) biex titneħħa l-possibbiltà li l- Qorti Kostituzzjonali tibqa' mhux kostitwita għal 15-il jum. 28 ) Fallimenti Għadu possibbli li l-Awtorità tax-Xandir, il-Kummissjoni dwar l- tal-Kostituzzjoni - Impjiegi, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, u l- Kummissjonijiet mhux Kummissjoni Elettorali jibqgħu mhux kostitwiti. kostitwiti Emenda tal-Kapitolu XI, l-Artikolu 118; tal-Kapitolu XI, l- Artikolu 120; tal-Kapitolu X, l-Artikolu 109; tal-Kapitolu VI, il- Parti 1, l-Artikolu 60 biex l-Awtorità tax-Xandir, il- Kummissjoni dwar l-Impjiegi, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, u l-Kummissjoni Elettorali jkunu kostitwiti bla interruzzjoni. 29 ) Fallimenti Il-Kostituzzjoni m'għandhiex tkun suġġetta għall-Parlament tal-Kostituzzjoni - f'ċerti sitwazzjonijiet. Ir-relazzjoni bejn Emenda tal-Kostituzzjoni biex din tkun suprema fuq l- il-Kostituzzjoni u istituzzjonijiet kollha, inkluż il-Parlament, fis-sitwazzjonijiet l-Parlament kollha. 30 ) Fallimenti Il-President m'għandux ikun obligat li jaqra d-Diskors tal-Ftuħ tal-Kostituzzjoni - ta' Parlament ġdid, meta dan jista' jkun jinkludi kummenti Id-Diskors tal-President ) partiġġjani u diviżivi. Id-diskors tal-ftuħ ta' Parlament ġdid m'għandux jibqa' jinqara mill-President, iżda mill-Ispeaker. 31 ) Fallimenti Is-sistema kurrenti ta' rappreżentazzjoni proporzjonali għadha tal-Kostituzzjoni - dipendenti minn mekkaniżmu korrettiv li mhuwiex ġust mal- Is-sistema elettorali partiti ż-żgħar. Tkun introdotta sistema ta' rappreżentazzjoni proporzjonali aħjar. 32 ) Fallimenti Il-liġi elettorali ma tippermettix votazzjoni minn barra l-pajjiż tal-Kostituzzjoni - jew bi prokura, waqt li l-votazzjoni u l-għadd tal-voti huma Votazzjoni u għadd antikwati. tal-voti aktar moderni Nipprovdu għal votazzjoni minn barra l-pajjiż u votazzjoni bi prokura, u nawtomatizzaw il-proċess ta' votazzjoni u tal- għadd tal-voti. 33 ) Fallimenti Il-Kostituzzjoni ma tagħmel l-ebda referenza għall-Whip, il- tal-Kostituzzjoni - Leader of the House, il-finanzjament tal-partiti, u l-pairing, u Għarfien ta' ċerti lanqas tiddefinixxi partit politiku. persuni u proċessi Jiddaħħlu provvedimenti kostituzzjonali rigward: (1) il-Whip parlamentari u l-Leader of the House; (2) il-proċess ta' pairing fil- Parlament; (3) il-finanzjament tal-partiti, u (4) x'inhu partit politiku. 34 ) Fallimenti Hemm problemi fl-infurzar tad-drittijiet tal-bniedem tal-Kostituzzjoni - minħabba kwistjonijiet dwar liema proċeduri għandhom Infurzar tad-drittijiet jintużaw. tal-bniedem Il-Kostituzzjoni għandha tispeċifika jekk il-proċedura korretta hix dik ta' applikazzjoni jew tramite referenza, u min hu l- konvenut (il-legittimu kontraditur7). 35 ) Fallimenti Hemm kwistjoni jekk il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura tal-Kostituzzjoni - Ċivili għandux japplika awtomatikament għal azzjonijiet Azzjonijiet kostituzzjonali. Kostituzzjonali Isir eżami ta' jekk il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għandux japplika awtomatikament għal azzjonijiet kostituzzjonali. 36 ) Fallimenti Hemm kwistjoni jekk Ġudikant jistax ikun imħarrek bħala parti tal-Kostituzzjoni - f'kawża jew jagħtix xhieda fir-res gestae ta' proċeduri. Taħrika ta' Ġudikant Isir eżami ta' jekk Ġudikant jistax ikun imħarrek bħala parti f'kawża jew jagħtix xhieda fuq ir-res gestae ta' proċeduri. 37 ) Fallimenti L-applikazzjoni tal-liġi ta' proċeduri ċivili għal proċeduri tal-Kostituzzjoni - kostituzzjonali mhix rakkomandata. Proċeduri Il-Kostituzzjoni għandha tirregola l-proċeduri kostituzzjonali Kostituzzjonali li wieħed għandu jsegwi. 38 ) Fallimenti Il-Kostituzzjoni ma tgħid xejn fuq is-settur pubbliku. tal-Kostituzzjoni - Il-Kostituzzjoni għandha tirregola s-settur pubbliku bħalma Is-Settur Pubbliku tagħmel is-servizz pubbliku. 39 ) Fallimenti L-organizzazzjonijiet volontarji u karatteristiċi oħra tal-identità tal-Kostituzzjoni - nazzjonali Maltija mhumiex rikonoxxuti. L-Identità Nazzjonali Il-Kostituzzjoni għandu jkollha provvedimenti rigward ir- rikonoxximent ta' organizzazzjonijiet volontarji u l- protezzjoni ta' karatteristiċi Maltin. 40 ) Fallimenti tal- L-identità kulturali u l-valuri ta' Malta mhumiex rikonoxxuti. Kostituzzjoni - Identità — Il-Kostituzzjoni għandha tirrikonoxxi b'mod speċifiku l- kulturali u valuri identità kulturali u l-valuri ta' Malta u tipproteġihom. 41 ) Fallimenti Hemm nuqqas ta' ċarezza f'ċerti provvedimenti (p.e. tal-Kostituzzjoni - Artikolu 65(1), kif emendat fl-2003), li jitfgħu dubji fuq il- Konformità tal-liġi konformità tal-liġi mad-drittijiet tal-bniedem. mad-drittijiet Emenda tal-Artikolu 65(1) u artikoli oħra li jistgħu jitfgħu tal-bniedem dubji dwar il-fatt li d-drittijiet tal-bniedem huma sagrosanti u ma jistgħux jitnaqqru minn liġijiet ordinarji. 42 ) Fallimenti tal- Il-President huwa mġiegħel jimxi fuq il-parir tal-Kabinett bla Kostituzzjoni - Pariri tal- ' eċċezzjoni. Kabinett lill-President Għandu jinħatar Kunsill tal-Istat li jagħti pariri lill-President. 43 ) Fallimenti L-Eżekuttiv għandu kontroll eċċessiv tal-ħatra ta' tal-Kostituzzjoni - kummissjonijiet u uffiċċji pubbliċi. Approvazzjoni Kummissjonijiet kostituzzjonali u uffiċċji pubbliċi oħra Parlamentari għandhom ikunu maħtura mill-Parlament. 44 ) Fallimenti L-Eżekuttiv jiddeċiedi għal liema trattati għandha taderixxi tal-Kostituzzjoni - Malta, u mhux it-trattati kollha jeħtieġu approvazzjoni Approvazzjoni ta' parlamentari. Trattati Għandu jkun il-Parlament li jiddeċiedi liema trattati Malta għandha taderixxi għalihom. 45 ) Fallimenti Il-Ġudikatura abdikat ir-rwol tagħha li tinforza d-drittijiet tal- tal-Kostituzzjoni - bniedem u l-libertajiet fundamentali, favur l-Eżekuttiv. Liġijiet L-Eżekuttiv/il-Parlament m'għandux jibqa' jiddeċiedi meta, u antikostituzzjonali sa fejn, jimplimenta sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali u l- Qorti Ċivili (Kostituzzjonali) li jiddikjaraw liġi bħala li tikser il- Kapitolu IV tal-Kostituzzjoni, l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea u l-Att dwar l-Unjoni Ewropea, u jekk liġi hix ultra vires dawn it-tliet liġijiet jew l-atti li ħarġu minnhom. 46 — Fallimenti Il-Gvern jista' joqgħod jagħżel liema rakkomandazzjonijiet tal- tal-Kostituzzjoni - Rakkomandazjonijiet tal-Ombudsman Ombudsman jimplimenta. Għandu jkun hemm mekkaniżmu korrettiv u rimedju meta l- Ombudsman jiddeċiedi favur ilmentatur, iżda l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku tirrifjuta li timplimenta r- rakkomandazzjoni tal-Ombudsman. 47 ) Fallimenti L-amministrazzjoni pubblika mhix obbligata li tikkonforma tal-Kostituzzjoni - mar-rakkomandazzjonijiet tal-Awditur Ġenerali. Rakkomandazzjonijiet Għandu jkun hemm provvedimenti li jeżiġu li l- tal-Awditur Ġenerali. amministrazzjoni pubblika tikkonforma ma' rakkomandazzjonijiet tal-Awditur Ġenerali. 48 ) Fallimenti Il-Ministri u uffiċjali pubbliċi mhumiex kwerelati għal danni tal-Kostituzzjoni - personali meta jaħlu fondi pubbliċi jew jamministrawhom Amministrazzjoni ħażin. finanzjarja skorretta Għandu jkun hemm provvedimenti għal azzjoni kontra ministri u uffiċjali pubbliċi meta dawn jinstabu ħatja ta' amministrazzjoni finanzjarja skorretta. 49 ) Fallimenti L-Att dwar il-Libertà tal-Informazzjoni huwa miżgħud bl- tal-Kostituzzjoni - eċċezzjonijiet li jħallu lill-amministrazzjoni pubblika tirrifjuta li Aċċess għal tagħti informazzjoni lill-pubbliku ġenerali. Ħafna liġijiet dwar informazzjoni is-segretezza għadhom fil-korp ta' leġiżlazzjoni tal-pajjiż. Id-dritt tal-bniedem tar-raba' ġenerazzjoni għal libertà ta' informazzjoni għandu jkun enunzjat fil-Kostituzzjoni u jingħata protezzjoni sħiħa. 50 ) Fallimenti Il-korporazzjonijiet pubbliċi tneżżgħu mill-indipendenza tal-Kostituzzjoni - tagħhom. Indipendenza Il-korporazzjonijiet pubbliċi għandu jkollhom l-indipendenza tal-korporazzjonijiet tagħhom irrestawrata u ma jkunux suġġetti għal direttivi li pubbliċi jistgħu jinħarġu taħt l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, l-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika, l-Att dwar in-Negozji Żgħar, u direttivi tal-Kabinett li jiksru l-liġi. 51 ) Fallimenti Il-Ministri jabbużaw mill-uffiċċju tagħhom biex jagħmlu tal-Kostituzzjoni - pressjoni fuq l-awtorità, jew jindaħlu fix-xogħol, ta' Segretarji Abbuż tal-poter Permanenti u uffiċjali pubbliċi, persuni jew korpi oħra, biex jieħdu deċiżjonijiet li huma kuntrarji għal-liġi jew mhux fl- interess pubbliku. Għandu jkun hemm provvedimenti li jipprevjenu l-abbuż tal- poter minn Ministri. 52 ) Fallimenti M'hemmx kontinwità bejn amministrazzjoni u oħra għaliex tal-Kostituzzjoni - amministrazzjoni ġdida tista' titlob ir-riżenja ta' uffiċjali Kontinwità bejn ewlenin tal-Istat. amministrazzjoni u Għandu jkun hemm perjodu predeterminat ta' żmien fejn oħra uffiċjali ewlenin tal-Istat jibqgħu fil-kariga tagħhom biex ikun hemm element ta' kontinwità sakemm amministrazzjoni ġdida tieħu postha. 53 ) Fallimenti Is-separazzjoni tas-setgħat hi vvjolata meta Membri tal-Kostituzzjoni Rwol Parlamentari back-benchers jinħatru f'karigi eżekuttivi fil- eżekuttiv ta' Membri Gvern (Il-Funzjonijiet ta' Membri tal-Parlament (Liġijiet Varji) - Parlamentari Att ta' Emenda 2013). Il-Kostituzzjoni għandha tipprojbixxi li back-benchers Parlamentari jkollhom karigi eżekuttivi. 54 ) Fallimenti Il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, kif ukoll kumitati tal-Kostituzzjoni - Riżorsi ta' kumitati tal-Parlament permanenti oħra, m'għandhomx ir-riżorsi biex iwettqu l- funzjonijiet tagħhom. Il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi u Kumitati Magħżula oħra għandhom jingħataw nies, finanzjament, riċerka u mezzi oħra biex iżommu lill-Gvern kontabbli. 55 ) Fallimenti Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal gvern caretaker u l- tal-Kostituzzjoni - limiti tiegħu. Gvern caretaker 56 ) Falliment Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal sejħa lura tal- tal-Kostituzzjoni- Sejħa / Parlament f'ċerti sitwazzjonijiet. lura tal-Parlament 57 ) Falliment Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal kampanja elettorali tal-Kostituzzjoni - iqsar. Kampanja elettorali iqsar 58 ) Fallimenti Il-kriterji li jirregolaw maħfriet Presidenzjali mhumiex miktuba. tal-Kostituzzjoni - Il-Kostituzzjoni għandha tispeċifika l-kriterji li fuqhom Maħfriet Presidenzjali jingħataw maħfriet Presidenzjali, tnaqqis fil-pieni, jew amnestiji. 59 ) Fallimenti Wieħed jista' jargumenta li r-regolamenti awtorizzati taħt l-Att tal-Kostituzzjoni - dwar Setgħat ta' Emerġenza jistgħu jkunu ksur tad-drittijiet Setgħat ta' Emerġenza — tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali. Isir eżami biex ikun determinat jekk hemmx ksur tal- Kostituzzjoni jew tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea jew xi leġiżlazzjoni ordinarja oħra u, jekk iva, isiru l-emendi meħtieġa. 60 ) Fallimenti Għadd ta' liġijiet imorru kontra l-Kostituzzjoni u l-Att dwar il- tal-Kostituzzjoni - Ksur Konvenzjoni Ewropea (p.e. Il-Kodiċi Kriminali, l-Att dwar is- tal-Kostituzzjoni Sigrieti Uffiċjali, l-Ordinanza dwar il-Projbizzjoni ta' Propaganda Sedizzjuża, eċċ.) li għadhom fil-korp ta' liġijiet. Tkun emendata l-leġiżlazzjoni kollha li tikser il-Kostituzzjoni u l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea. 61 Falliment Il-liġi ordinarja mhix entrenched u m'hemmx ġerarkija ċara ta' tal-Kostituzzjoni - liġijiet. Entrenchment tal-liġi Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal entrenchment tal-liġi ordinarja u ġerarkija ordinarja u tispeċifika l-ġerarkija tal-liġijiet. tal-liġijiet 62 ) Fallimenti Il-priġunieri għadhom ipprojbiti milli jivvotaw. tal-Kostituzzjoni - Dritt ) Il-priġunieri għandu jkollhom id-dritt għall-vot. tal-priġunieri 63 ) Fallimenti Is-Servizz Parlamentari huwa sottomess għall-Eżekuttiv. tal-Kostituzzjoni - Is-Servizz Parlamentari għandu jkun awtonomu. Is-Servizz Parlamentari 64 ) Fallimenti Il-Gvern għandu ħafna setgħat mhux demokratiċi bi ksur ta' tal-Kostituzzjoni - governanza tajba, waqt perjodu ta' elezzjoni. Setgħa Il-Kostituzzjoni għandha tipprojbixxi l-eżerċizzju tal-incumbencv-B60 antidemokratiku tas-setgħa tal-incumbencv bħal kampanji pubbliċitarji manifestament partiġġjani, ir-reklutaġġ ta' nies, l-għoti ta' promozzjonijiet, il-ħruġ ta' liċenzji/permessi, awtorizzazzjonijiet, l-iffirmar ta' kuntratti li jorbtu amministrazzjonijiet futuri, u abbużi oħra tal-poter. 65 Fallimenti M'hemmx dritt għal amministrazzjoni tajba. tal-Kostituzzjoni - Amministrazzjoni tajba Wieħed mid-drittijiet ġodda għandu jkun dak għal amministrazzjoni tajba. 66 ) Fallimenti L-imġiba tajba fil-qrati u t-tribunali għadha nieqsa. tal-Kostituzzjoni - Għandu jkun hemm prinċipji uniformi ta' mġiba tajba fil-qrati Imġiba tajba fil-qrati u fit-tribunali. 67 ) Fallimenti Hemm diffikultà kif ikunu riżolti interpretazzjonijiet tal-istatut tal-Kostituzzjoni - Qorti / lima jaqblux ma' xulxin magħmula mill-Qorti Kostituzzjonali, Suprema il-Qorti tal-Appell, u l-Qorti tal-Appell Kriminali. Għandu jkun hemm Qorti Suprema li tkun l-arbitru finali fuq interpretazzjonijiet tal-istatut li ma jaqblux ma' xulxin. 68 ) Fallimenti Il-provvedimenti dwar il-ħatra u t-tneħħija ta' Ġudikanti, u d- tal-Kostituzzjoni - dixxiplina tagħhom għadhom mhumiex speċifiċi biżżejjed. Materji li jikkonċernaw J Għandu jkun hemm provvedimenti aktar dettaljati li il-Ġudikatura jirregolaw il-ħatra, il-promozzjoni, it-taħriġ (inkluż mentorship ta' sitt xhur), id-dixxiplina u t-tkeċċija tal- Ġudikatura. 69 —) Fallimenti Il-Ġudikanti huma maħtura mill-Eżekuttiv, u huma dixxiplinati tal-Kostituzzjoni - jew imneħħija mill-Eżekuttiv. Influwenza L-Eżekuttiv u l-Leġiżlatura m'għandu jkollhom l-ebda rwol fil- tal-Eżekuttiv fuq ħatra, id-dixxiplina jew it-tneħħija ta' Ġudikanti. il-Ġudikatura 70 ) Fallimenti Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu vuċi fl-assenjazzjoni tal-kawżi tal-Kostituzzjoni - fil-qrati. Assenjazzjoni ta' kawżi L-assenjazzjoni ta' kawżi fil-qrati għandha tkun il- prerogattiva unika tal-Prim Imħallef, u l-Ministru tal- Ġustizzja m'għandux jagħti pariri lill-President dwar dan. 71 ) Fallimenti Is-sigurtà tal-uffiċċju li tgawdi l-Ġudikatura huwa dgħajjef. tal-Kostituzzjoni - Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għas-sigurtà tal-uffiċċju ta' Is-sigurtà tal-uffiċċju aġenti mħallfin li jkunu għalqu 65 sena, sabiex huma ma tal-Ġudikatura jkunux esposti għal xi pressjoni mill-Gvern dwar il-ħatra tagħhom u tiġdid tagħha. 72 ) Fallimenti Il-Parlament lanqas biss jiddiskuti petizzjonijiet. tal-Kostituzzjoni - Il-petizzjonijiet mpoġġija fuq il-mejda tal-Kamra tar- Petizzjonijiet Rappreżentanti għandhom ikunu diskussi fil-Kamra. 73 ) Fallimenti Mhux sew li l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra tar- tal-Kostituzzjoni - Rappreżentanti jkunu sospiżi kull darba li tibda leġiżlatura Ordnijiet Permanenti ġdida, waqt li l-Ordnijiet infushom huma skaduti. tal-Kamra L-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra tar-Rappreżentanti għandhom jibqgħu fis-seħħ, u għandhom ikunu aġġornati. 74 ) Fallimenti Ir-rwol tal-Prim Ministru f'aspetti ta' riżorsi umani fl-uffiċċji tal-Kostituzzjoni - Il-Prim Ministru u uffiċjali pubbliċi pubbliċi huwa wiesa' żżejjed. Il-Prim Ministru m'għandux ikollu rwol fir-reklutaġġ, it- trasferiment, il-promozzjoni, it-tkeċċija, it-taħriġ u d- dixxiplina ta' uffiċjali pubbliċi, ħlief dawk fl-Iskala ta' Salarju 1-5. Funzjonijiet bħal dawn li jirrigwardaw uffiċjali fl- iskali ta' salarji oħra għandhom ikunu fil-portafoll tal- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku. 75 ) Fallimenti Għad hemm lok għal interventi ministerjali f'bordijiet li tal-Kostituzzjoni - jittrattaw ir-reklutaġġ, il-promozzjoni jew it-tkeċċija ta' uffiċjali Interventi Ministerjali pubbliċi. M'għandux ikun hemm interventi ministerjali f'bordijiet li jittrattaw ir-reklutaġġ, il-promozzjoni jew it-tkeċċija ta' uffiċjali pubbliċi. 76 ) Fallimenti L-Eżekuttiv għandu vuċi qawwija wisq fil-ħatriet f'karigi tal-Kostituzzjoni - diplomatiċi għolja. Uffiċjali Diplomatiċi Il-ħatriet ta' Kummissarji Għolja, Ambaxxaturi u Rappreżentanti Permanenti għandhom ikunu approvati mill- Kumitat dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej tal-Kamra tar- Rappreżentanti fuq nominazzjoni mill-Gvern u wara seduta pubblika. 77 ) Fallimenti Il-funzjonijiet tal-Ombudsman mhumiex wiesgħa biżżejjed. tal-Kostituzzjoni - (1) Il-funzjonijiet tal-Ombudsman għandhom ikunu estiżi Eliminazzjoni ta' biex jinkludu dawk ta' Kummissarju tad-Drittijiet tal- funzjonijiet doppji Bniedem. (2) M'għandhomx jibqgħu funzjonijiet doppji bejn tal-Ombudsman u l-Ombudsman u l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku. (3) l-Kummissjoni dwar Il-liġi ordinarja m'għandhiex iġġib konflitt bejn iż-żewġ is-Servizz Pubbliku istituzzjonijiet. 78 ) Fallimenti Il-leġiżlazzjoni dwar il-Kunsilli Lokali mhix taħdem sew u l- tal-Kostituzzjoni - Kunsilli Lokali m'għandhomx setgħat biżżejjed. Il-Kunsilli Lokali Il-Kostituzzjoni għandha tinkorpora l-Karta tal-Kunsill tal- Ewropa dwar Gvern Lokali; u l-Kunsilli Lokali għandhom jingħataw aktar setgħat. 79 ) Fallimenti Il-funzjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-Impjiegi għandhom tal-Kostituzzjoni - Qorti jingħataw lil Qorti Amministrattiva stabbilita permezz ta' liġi Amministrattiva ordinarja. 80 ) Fallimenti L-Att dwar l-Interpretazzjoni jeħtieġ aġġornament. tal-Kostituzzjoni - L-Att dwar l-Interpretazzjoni m'għandux il-provvedimenti Terminoloġija ddefinita / meħtieġa biex jiżgura li t-terminoloġija użata fil-Kostituzzjoni tkun iddefinita sew. 81 ) Fallimenti Id-Drittijiet Diġitali għandhom ikunu rregolati mill- tal-Kostituzzjoni - Kostituzzjoni. Drittijiet Diġitali 82 ) Fallimenti Il-mod kif Għawdex jiggverna lilu nnifsu għandu jissaħħaħ. tal-Kostituzzjoni - Għawdex għandu jkun rikonoxxut bħala reġjun, kemm ghal Għawdex bħala reġjun ) skopijiet elettorali kif ukoll għal governanza reġjonali permezz ta' kunsill li jħaddan il-lokalitajiet kollha. 83 ) Fallimenti Ċerti entitajiet indipendenti għandhom ikunu stabbiliti mill- tal-Kostituzzjoni - Uffiċċji Pubbliċi Kostituzzjoni. Il-Kostituzzjoni għandha tistabbilixxi entitajiet indipendenti bħall-Kummissarju għall-Informazzjoni u l-Ħarsien tad-Data, il-Kummissarju tat-Tfal, u l-Kummissarju għall-Promozzjoni tad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżordni Mentali. 84 ) Fallimenti Ċerti entitajiet pubbliċi għandhom ikunu rikonoxxuti fil- tal-Kostituzzjoni - Kostituzzjoni. Entitajiet Pubbliċi Għandu jingħata status kostituzzjonali lill-Kummissjoni Nazzjonali għal Persuni b'Diżabilità, il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Promozzjoni ta' Ugwaljanza bejn l-Irġiel u n- Nisa, u l-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali. 85 ) Fallimenti Ċerti awtoritajiet jistħoqqilhom għarfien kostituzzjonali tal-Kostituzzjoni - permanenti. Awtoritajiet Jingħata għarfien kostituzzjonali permanenti lill-Awtorità dwar il-Lotteriji u l-Logħob, l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta, u l-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta. 86 ) Fallimenti Għandu jkun hemm delineazzjoni tas-setgħat aktar ċara. tal-Kostituzzjoni - Id-delineazzjoni tas-setgħat bejn Ministri u Segretarji Delineazzjoni ta' Parlamentari għandha tkun aktar ċara u mhux titħalla għal setgħat interpretazzjoni skont il-provvedimenti tal-Att dwar il- Ministri (Delegazzjoni tal-Funzjonijiet). 87 ) Fallimenti Id-drittijiet u d-doveri tal-Kap tal-Oppożizzjoni mhumiex ċari. tal-Kostituzzjoni - Il-Kap ) Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi definizzjoni aktar ċara tad- tal-Oppożizzjoni drittijiet u d-doveri tal-Kap tal-Oppożizzjoni. 88 ) Fallimenti Amministrazzjoni ġdida m'għandhiex tkun mgħobbija minn tal-Kostituzzjoni - Segretarji Permanenti maħtura minn dik ta' qabilha. Is-Segretarji Amministrazzjoni ġdida għandu jkollha l-libertà li taħtar Permanenti Segretarji Permanenti ġodda. Il-kuntratti ta' dawk maħtura mill-amministrazzjoni preċedenti għandhom jiskadu awtomatikament, bla benefiċċji terminali. 89 ) Fallimenti Il-President għandu jkollu aktar flessibbiltà meta jaġixxi fuq il- tal-Kostituzzjoni - parir tal-Eżekuttiv. Flessibbiltà Meta l-President jaġixxi fuq il-parir tal-Kabinett jew ta' għall-President Ministru tal-Kabinett, huwa għandu jkollu d-dritt li jirreferi dak il-parir lura għal rikunsiderazzjoni għall-inqas darba. Jekk il-President iqis dan il-parir bħala ksur tal-liġi, huwa għandu jkollu d-dritt li jirrifjutah. 90 ) Fallimenti Hemm il-possibbiltà li l-President bħala president tal- tal-Kostituzzjoni - Konflitt ta' interess tal-President Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja jkollu konflitt ta' interess fil-konfront tal-ħatra jew tat-tneħħija ta' membru tal-Ġudikatura. Reviżjoni tal-kompożizzjoni tal-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja biex ikunu evitati konflitti ta' interess. 91 ) Fallimenti L-għoti ta' allowances lil membri tal-Ġudikatura m'għandux, tal-Kostituzzjoni - bħala regola, ikun rakkomandat. Allowances Kwalunkwe allowance mħallsa lil membri tal-Ġudikatura tal-Ġudikanti għandha tkun assorbita fis-salarju tagħhom u tkun marbuta ma' parametri ta' prestazzjoni. Fir-rigward ta' dan, il- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja għandha tkun f'pożizzjoni li timmulta membri għal offiżi minuri (li seduta ma tibdiex fil-ħin, il-posponiment ta' seduti mingħajr avviż suffiċjenti, il-posponiment ripetut ta' każi, it-taħrik bla bżonn ta' xhieda, il-posponiment ta' seduti tal-qorti għal pawsa għall-kafċ). 92 ) Fallimenti Għandu jkun projbit il-ħlas ta' allowances lil uffiċjali tal-Kostituzzjoni - Parlamentari sakemm dawn ma jkunux marbuta mill-qrib Allowances ta' Uffiċjali 1 ma' parametri ta' prestazzjoni. Parlamentari 93 ) Fallimenti Hemm wisq inkonsistenzi fid-definizzjoni ta' ċerti uffiċjali tal-Kostituzzjoni - pubbliċi bejn biċċiet differenti ta' leġiżlazzjoni, bħal fil-każ tad- Inkonsistenzi bejn definizzjoni ta' Kap ta' Dipartiment fil-Kostituzzjoni versus dik Uffiċjali Pubbliċi ta' Diretturi Ġenerali f'liġijiet oħra. Tinġieb aktar konsistenza fit-titli ta' uffiċjali pubbliċi, kif ukoll issir distinzjoni bejn titli titulari u dawk nontitulari. 94 ) Fallimenti L-imġiba ta' eks Presidenti mhix regolata, u m'hemmx tal-Kostituzzjoni - standards għolja biżżejjed dwar x'inhu mistenni minn eks Eks Presidenti President. Eks Presidenti għandhom ikunu pprojbiti milli jindirizzaw mass meetings politiċi, li jivvotaw għal mexxej ġdid ta' partit politiku, li jattendu attivitajiet politiċi, li jagħtu intervisti ta' natura partiġġjana, u li jieħdu pożizzjonijiet pubbliċi dwar affarijiet politiċi. 95 ) Fallimenti Għad hemm nuqqas ta' nisa f'ħafna istituzzjonijiet. tal-Kostituzzjoni - Isir eżami kif ikun żgurat li jkun hemm rappreżentazzjoni Rappreżentazzjoni aktar ekwa ta' nisa fl-istituzzjonijiet tal-Istat. tan-Nisa 96 ) Fallimenti Iż-żgħażagħ li jagħlqu 16-il sena għandhom jipparteċipaw fil- tal-Kostituzzjoni - proċess elettorali. Żgħażagħ li jagħlqu Għandu jingħata l-vot lil dawk li jagħlqu 16-il sena. 16-il sena 97 ) Fallimenti Il-pajjiż jiggwadanja jekk aktar żgħażagħ jieħdu sehem fit- tal-Kostituzzjoni- Rwol ) tmexxija tiegħu. taż-Żgħażagħ (1) Ikun hemm regola li kull bord ta' organizzazzjoni jew kumitat fis-settur pubbliku għandu jkollu bħala membru, żagħżugħ ta' inqas minn 30 sena. (2) Il-Kunsill Nazzjonali taż- Żgħażagħ ikun stabbilit skont il-Kostituzzjoni. 98 ) Fallimenti Għandu jkun hemm spazju għal aktar referenda. tal-Kostituzzjoni - Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi għal referenda Referenda propożittivi. 99 ) Fallimenti Is-Servizz Ġudizzjarju m'għandux jibqa' parti mis-servizz tal-Kostituzzjoni - Is-Servizz Ġudizzjarju pubbliku. Is-Servizz Ġudizzjarju għandu jinqata' mis-servizz pubbliku. 100 ) Fallimenti Il-mekkaniżmi ta' kontabbiltà finanzjarja fil-Ministeri għadhom tal-Kostituzzjoni - batuti. Kontabbiltà Finanzjarja ) (1) Tinħoloq kontabbiltà finanzjarja effettiva, inklużi awditi interni, fil-Ministeri kollha, b'kordinazzjoni mal-Awditur Ġenerali. (2) Jiddaħħlu miżuri korrettivi effettivi (passi dixxiplinari, rimborż ta' spiża mhux awtorizzata, tkeċċija ta' nies li ma josservawx ir-regolamenti finanzjarji (kemm jekk huma Ministri, Segretarji Parlamentari, uffiċjali pubbliċi jew impjegati). (3) Is-Segretarji Permanenti ikunu kontabbli personalment għal amministrazzjoni finanzjarja ħażina. 101 ) Fallimenti Il-Qorti tal-Appell jista' jkollha rwol aktar wiesa'. tal-Kostituzzjoni - Titkabbar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Appell biex taġixxi Il-Qorti tal-Appell bħala qorti tal-appell minn deċiżjonijiet tal-Qorti Amministrattiva, waqt li din tal-aħħar tkun il-forum fejn min iħossu inġurjat jista' jfittex l-amministrazzjoni pubblika jew fejn l-amministrazzjoni pubblika tista' tfittex lil xi ħadd. 102 ) Faillimenti Iċ-ċittadini għandhom isibuha aktar faċli li jirrikorru l-Qorti. tal-Kostituzzjoni - Jidħlu provvedimenti li ċ-ċittadini ma jkollhomx għalfejn Rikors taċ-Ċittadini jippruvaw li għandhom interess ġuridiku biex jirrikorru fil- fil-qrati qrati rigward l-infurzar ta' provvedimenti kostituzzjonali. 103 ) Fallimenti Il-Parlament isir iżjed effettiv jekk ikollu Membri Parlamentari tal-Kostituzzjoni - full-time, u jeħtieġlu mekkaniżmi ġodda. Affarijiet Parlamentari (1) Il-Parlament għandu jkun jikkonsisti minn Membri Parlamentari full-time. (2) Għandu jitwaqqaf Kumitat Permanenti ġdid li jissorvelja sew il-leġiżlazzjoni sussidjarja, il-funzjonijiet tal-korporazzjonijiet pubbliċi, il-kodifikazzjoni u l-konsolidazzjoni tal-liġijiet, u jiddiskuti affarijiet ekonomiċi. 104 ) Fallimenti Is-setgħa tal-Eżekuttiv li jagħmel liġijiet hi wiesgħa wisq. tal-Kostituzzjoni — Limiti / Issir delineazzjoni tal-limiti tas-setgħa tal-Eżekuttiv u għal leġiżlazzjoni awtoritajiet oħra li jagħmlu liġijiet li jagħmlu leġiżlazzjoni sussidjarja sussidjarja. 105 ) Fallimenti Il-pajjiż għandu wisq Jiem Nazzjonali. tal-Kostituzzjoni-Jiem Għandu jkun hemm Jum Nazzjonali wieħed, u dan ikun Jum Nazzjonali il-Kostituzzjoni (it-twelid tat-Tieni Repubblika). 106 ) Fallimenti L-Oppożizzjoni għandu jkollha aktar opportunitajiet li tressaq tal-Kostituzzjoni - mozzjonijiet u leġiżlazzjoni. Xogħol tal-Oppożizzjoni ) Il-Kumitat għall-Affarijiet tal-Kamra għandu jkollu seduta kull 15-il ġurnata biex jiddiskuti mozzjonijiet, leġiżlazzjoni u affarijiet oħra mressqa mill-Oppożizzjoni. 107 ) Fallimenti Id-demokrazija parteċipata għandha tkun kontinwa. tal-Kostituzzjoni - Il-Kostituzzjoni għandha tipprovdi biex il-votanti jitolbu t- Tneħħija ta' MP tneħħija ta' Membri tal-Parlament, Membri tal-Parlament Ewropew, u Sindki/Kunsilliera Lokali. 108 ) Fallimenti Il-konflitti ta' interess mhumiex irregolati adegwatament. tal-Kostituzzjoni - Konflitti ta' interess Konflitti ta' interess li jinvolvu Ministri, Segretarji Parlamentari, Membri tal-Parlament, membri tal-Ġudikatura u uffiċjali pubbliċi għadhom mhumiex irregolati adegwatament. 109 Fallimenti tal-Kostituzzjoni - Finanzjament tal-Partiti Il-partiti politiċi u l-finanzjament tagħhom għandhom ikunu rregolati aħjar. 110 ) Fallimenti Jitwaqqaf l-uffiċċju ta' Prosekutur Ġenerali u l-funzjonijiet tal-Kostituzzjoni - tal-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni jkunu Prosekutur Ġenerali trasferiti lilu. 111 ) Fallimenti Ir-responsabbiltà ministerjali mhix iddefinita adegwatament u tal-Kostituzzjoni - infurzata. Responsabbiltà Issir delineazzjoni tal-bażi ta' responsabbiltà ministerjali, Ministerjali inkluża r-riżenja tagħhom. Il-Prim Ministru m'għandux ikollu lok li jgħatti ineffiċjenza, negliġenza u amministrazzjoni ħażina minn Ministri, Segretarji Permanenti, impjegati ministerjali/segretarjali, u minn impjegati oħra maħtura politikament. 112 ) Fallimenti L-ingaġġ ta' konsulenti mhuwiex irregolat tajjeb. tal-Kostituzzjoni - Ikun irregolat l-ingaġġ ta' konsulenti u uffiċjali mhux pubbliċi Konsulenti fil-Ministeri, fis-Segretarjati Parlamentari u fl- amministrazzjoni pubblika. 113 ) Fallimenti Il-korruzzjoni, il-mismanagement ta' fondi pubbliċi, u l- tal-Kostituzzjoni - Fewdi l amministrazzjoni ħażina huma l-ordni tal-ġurnata. ministerjali Ikun żgurat li l-Prim Ministru, il-Ministri u s-Segretarji Parlamentari ma jmexxux l-uffiċċju tagħhom bħala xi fewdu personali b'valuri li jmorru kontra l-governanza tajba. 114 ) Il-Ħolqien tat-Tieni Il-Konvenzjoni għandha tinkludi l-partiti politiċi, il-Gvern, l- Repubblika - Oppożizzjoni, is-soċjetà ċivili, il-Knisja, l-ONG, esperti, u Kompożizzjoni ċittadini ordinarji. tal-Konvenzjoni Kostituzzjonali 115 ) Il-Ħolqien tat-Tieni L-abbozzar tal-Kostituzzjoni ġdida għandu jsir mill- Repubblika - Abbozzar Konvenzjoni, mhux mill-Kamra tar-Rappreżentanti, tal-Kostituzzjoni ġdida għalkemm il-Kamra għandha tapprovaha skont il- Kostituzzjoni kurrenti. 116 ) Il-Ħolqien tat-Tieni Il-Konvenzjoni għandu jkollha mandat mill-Parlament Repubblika - Mandat permezz ta' Att dwar il-Konvenzjoni Kostituzzjonali. Il- Parlament imbagħad jiddiskuti u japprova, u wara jkun hemm referendum. Parti D: Proposti tal-Kummissjoni ta' Venezja Nru Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata/impliċita Is-separazzjoni tas-setgħat u ''checks and balances' Il-governanza hija essenzjali għall-protezzjoni tad-drittijiet tal- bniedem, u biex ikun hemm din irid ikun hemm separazzjoni tas-setgħat u checks and balances'. Il-fatt li hemm kamra leġiżlattiva waħda huwa ta' impediment għal dan u jagħti lill- Prim Ministru setgħa akbar. Għandu jkun hemm separazzjoni akbar tas-setgħat u inqas setgħat f'idejn il-Prim Ministru. Tnaqqis tar-rwol tal-Prim Ministru f'ħatriet uffiċjali Il-Kummissjoni ta' Venezja temmen li d-dominanza tal-Prim Ministru għandha tkun bilanċjata minn istituzzjonijiet oħra tal-Istat, kif irrakkomandat fi proposti oħra tagħha, kif ukoll billi ċerti kompetenzi tiegħu, bħal ngħidu aħna ħatriet ta' membri fuq kummissjonijiet indipendenti, isiru mill-Kabinett minflok minnu. Trażżin tas-setgħat eżekuttivi Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma wkoll li biex ikun hemm ċertezza legali, dawk is-setgħat li l-Gvern għandu biex jagħmel ħatriet ma jsirux mill-Prim Ministru waħdu u li dawn is-setgħat ikunu espliċitament tal-Gvern. L-għażla ta' Segretarji Permanenti Il-Kummissjoni ta' Venezja tinnota li, waqt li Ministru għandu responsabbiltà għad-dipartiment/i li jaqa'/jaqgħu fil-portafoll tiegħu, is-Segretarju Permanenti ma jinħatarx minnu, iżda mill-Prim Ministru. Il-Kummissjoni ta' Venezja tissuġġerixxi li (1) l-ħatra ta' Segretarji Permanenti fil-Ministeri għandha ssir mill- Kabinett, mhux mill-Prim Ministru, anki biex ikun hemm aktar ''checks and balances'; (2) l-għażla tas-Segretarji Permanenti għandha ssir mill-Kummissjoni tas-Servizz Ċivili Indipendenti skont il-mertu tal-kandidati; (3) is-Segretarji Permanenti m'għandhomx ikunu maħtura politikament, iżda jkunu civil servants indipendenti u permanenti. Permanenza tas- Segretarji Permanenti Is-Segretarji Permanenti għandhom jinħatru sakemm jirtiraw jew jitkeċċew għal raġunijiet speċifiċi. Persuni ta' Fiduċja L-Att dwar l-Istandards Pubbliċi ma jipprovdix bażi legali, aħseb u ara kostituzzjonali, għall-ħatra ta' persuni ta' fiduċja li jaġixxu bħal uffiċjali pubbliċi. Dan joħloq tħassib li persuni ta' fiduċja qed jimlew postijiet vakanti li għandhom jimtlew skont il-mertu. Waqt li l-Kummissjoni ta' Venezja taċċetta li jista' jkun hemm bżonn leġittimu li ministri jkollhom persuni ta' fiduċja li jgħinuhom jimplimentaw programm politiku, dan m'għandux isir eċċessiv u xogħolhom għandu jkun direttament marbut ma' dan il-programm. Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li jkun hemm emenda kostituzzjonali u leġiżlazzjoni li tammetti, fl-istess waqt li tillimita fl-għadd, il-possibbiltà tal-ħatra ta' persuni ta' fiduċja li jkunu relatati ma' eżerċizzju ta' setgħa, bħala eċċezzjoni għas-sistema ġenerali ta' ħatriet fis-servizz pubbliku. Il-Pulizija Il-Kummissjoni tinnota li l-liġi tipprovdi għall-awtonomija tal- pulizija, li f'soċjetà demokratika għandu jkollha l-fiduċja tal- pubbliku u tkun newtrali politikament. Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li (1) għandu jkun hemm kompetizzjoni pubblika għall-kariga ta' Kummissarju tal-Pulizija u l-awtorità li taħtru (il-President jew il-Prim Ministru) għandha tkun marbuta mar-riżultati tal- evalwazzjoni tal-kompetizzjoni, anki jekk jista' jkollhom veto kontra l-kandidat magħżul (din ir-rakkomandazzjoni tapplika anki jekk is-setgħat ta' prosekuzzjoni jingħataw lil Direttur tal-Prosekuzzjonijiet Pubbliċi); (2) is-setgħat tal-Pulizija li tinvestiga għandhom ikunu suġġetti għal reviżjoni mill- Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali jew mid-Direttur tal- Prosekuzzjonijiet Pubbliċi, jekk l-uffiċċji jkunu separati; (3) il- Pulizija taġixxi skont l-istruzzjonijiet tad-DPP. Twaqqif ta' Kunsill tal-Istat Il-Kummisssjoni ta' Venezja tirrakkomanda li l-Kostituzzjoni tipprovdi għat-twaqqif ta' korp indipendenti (li jixbah lil Kunsill tal-Istat) Funzjonijiet tal-Kunsill tal-Istat Il-Kunsill tal-Istat ikun jista' jiffoka fuq materji bħal: jekk abbozz ta' liġi hux kompatibbli mal-Kostituzzjoni, mal Ewropea, u ma' trattati (bħal konvenzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem); jekk l-abbozzi humiex skont il-prinċipji tad- demokrazija u l-istat tad-dritt; jekk l-abbozzi humiex kompatibbli mal-prinċipji ta' leġiżlazzjoni tajba, bħall- ugwaljanza quddiem il-liġi, iċ-ċertezza legali u l- proporzjonalità; jekk l-abbozzi jistgħux ikunu inkorporati faċilment fis-sistema legali eżistenti; u jekk l-impatt finanzjarju fuq il-baġit huwiex sostenibbli. 10 Elezzjoni tal-President Il-Kummissjoni ta' Venezja tinnota li (1) il-President jista' effettivament ikun elett u jitneħħa mill-partit politiku li rebaħ l-aħħar elezzjoni u li jikkontrolla l-Gvern u l-maġġoranza fil- Parlament; (2) il-President m'għandux setgħat suffiċjenti biex jaġixxi bħala attur fis-sistema ta' 'checks and balances'. Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma li l-Presidenza għandha tissaħħaħ billi l-President ikun elett u jitneħħa b'maġġoranza kwalifikata fil-Parlament. 11 Impeachment tal-President Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma li l-Presidenza għandha tissaħħaħ billi l-President jitneħħa b'maġġoranza kwalifikata fil-Parlament. 12 Terminu sigur tal-President Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma li għandu jkun hemm mekkaniżmu biex ma jkunx hemm imblokk għall-ħatra tal-President. 13 Il-Qorti Kostituzzjonali u l-effetti ta' sentenza tagħha Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li ssir emenda tal- Kostituzzjoni biex tiżgura li provvediment legali misjub antikostituzzjonali mill-Qorti Kostituzzjonali jitlef kull effett legali mal-pubblikazzjoni tas-sentenza tal-Qorti, li l-Qorti Kostituzzjonali tingħata s-setgħa li tipposponi d-dħul fis-seħħ tal-annullament partikulari għal perjodu speċifiku (tipikament sa sena), sabiex il-Parlament ikollu l-ħin idaħħal leġiżlazzjoni ġdida, u li l-annullamenti ta' dan it-tip ma jkollhomx bżonn l-intervent tal-Parlament. 14 Limiti għal-Leġiżlazzjoni sussidjarja Il-Kummissjoni ta' Venezja tiġbed l-attenzjoni lejn il-ħtieġa li jitnaqqas l-użu estensiv ta' leġiżlazzjoni delegata. 15 Għażla tal-Prim Imħallef Il-Kummissjoni ta' Venezja ma taqbilx mal-proposta tal- Gvern li l-ħatra tista' tkun limitata għal imħallfin fl-uffiċċju u wara konsultazzjoni mal-Kap tal-Oppożizzjoni. Hija tirrakkomanda li l-ħatra tiegħu tkun l-istess bħal dik ta' mħallfin oħra. 16 Kompożizzjoni tal-Kumitat għall- Ħatriet Ġudizzjarji Il-Kumitat għall-Ħatriet Ġudizzjarji huwa żgħir u l- kompożizzjoni tiegħu ma tikkonformax ma' standards Ewropej. Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li l-Kumitat għall- Ħatriet Ġudizzjarji jkun iżjed bilanċjat billi jiżdied b'mod sinifikanti l-għadd ta' membri, speċjalment ta' membri ġudikanti, skont ir-Rakkomandazzjoni CM/Rec(2010)12 tal- Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa. Il-Kumitat għandu jkollu għall-inqas nofs il-membri tiegħu mħallfin eletti minn sħabhom mil-livelli kollha tal-Ġudikatura. 17 Tnaqqis fis-setgħat tal-Eżekuttiv fuq il- Ġudikatura (1) Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li (a) il-postijiet vakanti ġudizzjarji jkunu mħabbra, u kandidati, kemm li huma diġà membri tal-Ġudikatura kif ukoll li mhumiex, ikunu jistgħu japplikaw għalihom, u li (b) il-Kumitat għandu jikklassifika l-kandidati skont il-mertu tagħhom skont kriterji stabbiliti minn qabel u li jkunu ċari u trasparenti. (2) Il-Kummissjoni għandha tagħti kas tal-mira li jkun hemm bilanċ bejn nisa u rġiel. Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li l-Kumitat għall-Ħatriet Ġudizzjarji għandu jirrakkomanda kandidat jew kandidati għall-Ġudikatura direttament lill-President ta' Malta, u li l-President jimxi fuq it-tali rakkomandazzjonijiet. 18 Età tal-irtirar tal-Ġudikanti Il-Kummissjoni ta' Venezja m'għandhiex oġġezzjoni li l-età tal-irtirar ta' Ġudikanti tkun estiża jekk dawn il-Ġudikanti jkollhom possibbiltà li jirtiraw taħt regoli kurrenti. 19 Passi Dixxiplinari kontra membri tal-Ġudikatura Il-Kummissjoni ta' Venezja ma taqbilx li entità politika bħall- Parlament ikollu d-dritt li jkeċċi membru tal-Ġudikatura, anki b'vot ta' żewġ terzi. Dan huwa problematiku taħt standards Ewropej. Il-Kummissjoni tirrakkomanda li din is-setgħa tingħata lill-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja u li jkun hemm possibbiltà ta' appell kontra d-deċiżjoni tagħha lil xi qorti. 20 Deċiżjonijiet tal-Avukat Ġenerali mhux suġġetti għal reviżjoni Il-Kummissjoni ta' Venezja ssibha problematika li d- deċiżjonijiet tal-Avukat Ġenerali mhumiex suġġetti għal reviżjoni minn xi entità oħra. 21 Rwoli doppji tal-Avukat Ġenerali (1) Il-Kummissjoni ta' Venezja tqis li r-rwol doppju tal-Avukat Ġenerali bħala Chairman tal-Bord tal-Gvernaturi tal-FIAU, fl- istess waqt li għandu rwol ewlieni fil-prosekuzzjonijiet, jagħti lok għal konflitt ta' interess u ksur tal-prinċipju ta' separazzjoni tas-setgħat. Hija tirrakkomanda li l-funzjonijiet ta' prosekuzzjoni għandhom jingħataw lil Prosekutur Ġenerali jew Direttur tal-Prosekuzzjonijiet Pubbliċi jew Prosekutur Ġenerali. (2) Il-Kummissjoni ta' Venezja tqis li r-rwol doppju tal-Avukat Ġenerali li jmexxi l-prosekuzzjonijiet huwa stess direttament, minkejja li jagħti pariri lill-Pulizija li jistgħu jsegwu jew le l- pariri tiegħu, joħloq ambigwità u huwa problematiku mil-lat tas-separazzjoni tas-setgħat, u jwassal għal kontroversji politiċi meta jkun hemm prosekuzzjonijiet sensittivi. (3) Il-Kummissjoni ta' Venezja tqis li r-rwol doppju tal-Avukat Ġenerali bħala li jagħti pariri lill-Gvern, jirrappreżenta l- interessi tal-Istat fi proċeduri ġudizzjarji, u jgħin fl-abbozzar ta' liġijiet u ftehimiet, jagħti lok għal konflitt ta' interess u ksur tal-prinċipju ta' separazzjoni tas-setgħat. Hija tirrakkomanda li l-funzjonijiet ta' prosekuzzjoni għandhom jingħataw lil Prosekutur Ġenerali jew Direttur tal- Prosekuzzjonijiet Pubbliċi jew Prosekutur Ġenerali. 22 Twaqqif ta' Prosekutur Ġenerali (1) Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma li l- investigazzjoni ta' reati hija xogħol l-Istat. Għalhekk tirrakkomanda li l-funzjoni ta' inkjesta għandha tingħata lid- Direttur tal-Prosekuzzjonijiet Pubbliċi. (2) Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li dawk l- uffiċjali fl-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali li jispeċjalizzaw fil- prosekuzzjonijiet għandhom jingħaqdu mal-pulizija prosekuturi ġodda taħt id-Direttur tal-Prosekuzzjonijiet Pubbliċi. (3) Il-Kummizzjoni ta' Venezja tirrakkomanda li d-Direttur tal-Prosekuzzjonijiet Pubbliċi jkun indipendenti u jkun responsabbli għall-prosekuzzjonijiet pubbliċi kollha (istituzzjoni, sospensjoni u terminazzjoni tagħhom), minflok l-Avukat Ġenerali u l-Pulizija. Is-setgħat tiegħu jkunu suġġetti għal reviżjoni ġudizzjarja, li tista' tintalab mill-vittmi, speċjalment fejn jikkonċerna deċiżjonijiet li ma jmexxix prosekuzzjoni. 23 Membri Parlamentari full-time u riżorsi Il-Kummissjoni ta' Venezja tinnota li l-Membri Parlamentari jiffaċċjaw sfidi kumplessi u jeħtieġ li jkunu suffiċjentement informati biex jagħmlu għażliet importanti għall-pajjiż u jilleġiżlaw. (1) Għandu jkun hemm Membri Parlamentari full-time. (2) Il-Kummissjoni ta' Venezja, waqt li tinnota li l-Membri Parlamentari għandhom fondi mill-Istat għal riċerka, ma tqisx li huma għandhom ir-riżorsi suffiċjenti u tirrakkomanda li jiżdiedu l-impjegati li jistgħu jgħinu lill-MP f'xogħolhom, inkluż ir-riċerka. 24 Salarji tal-Membri Parlamentari Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma li s-salarji tal- Membri Parlamentari għandhom jiżdiedu sostanzjalment sabiex huma ma jkollhom l-ebda problema jikkonċentraw fuq ix-xogħol parlamentari tagħhom. Hemm ħtieġa ta' reviżjoni fis-salarji ta' MP. 25 Riżorsi għall-Membri Parlamentari Għandha tingħata għajnuna mhux partiġġjana lil MP biex jaqdu dmirijiethom, speċjalment permezz ta' aktar riżorsi umani u ta' korp konsultattiv ewlieni. 26 Membri Parlamentari full-time u impjiegi eżekuttivi (1) Il-Membri Parlamentari m'għandux ikollhom impjiegi eżekuttivi. (2) Il-Kummissjoni ta' Venezja tiġbed l-attenzjoni lejn il- ħtieġa: (1) li jkunu evitati konflitti ta' interess, inter alia bit- tisħiħ ta' regoli fuq inkompatibbiltajiet imniżżla fl-Artikolu 54 tal-Kostituzzjoni u ssikkar tar-regoli dwar il-ħatra ta' MP fuq korpi uffiċjali. 27 L-Ombudsman Il-Kummissjoni ta' Venezja tinnota li (1) il-Kamra tar- Rappreżentanti mhix obbligata li tiddibatti r-rapporti tal- Ombudsman, u (2) li informazzjoni mitluba mill-Ombudsman ta' spiss ma tingħatax lilu mill-Gvern. Il-Kummissjoni ta' Venezja hija tal-fehma li, sakemm l- informazzjoni mitluba mill-Ombudsman mhix waħda li tikkonċerna materji mniżżla fl-Artikolu 20 tal-Att dwar l- Ombudsman (sigurtà jew difiża, dannu serju lill-ekonomija, aċċess għal diskussjonijiet fil-Kabinett jew kumitat tal- Kabinett, jew ta' preġudizzju għal investigazzjoni jew kxif ta' offiżi), din l-informazzjoni għandha tingħata kemm lill- Ombudsman kif ukoll lill-pubbliku ġenerali. 28 Aċċess għall-Informazzjoni L-Att dwar il-Libertà tal-Informazzjoni għandu jkun aġġornat skont mudelli internazzjonali biex jiggarantixxi t-trasparenza tal-amministrazzjoni fil-konfront tal-medja u ċ-ċittadini. 29 Il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni Il-Kummissjoni ta' Venezja tirrakkomanda li l-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni tiġi xolta u l-prosekuzzjoni ta' reati li jirriżultaw minn korruzzjoni ssir mid-Direttur tal- Prosekuzzjonijiet Pubbliċi (DPP), anki jekk il-Gvern irid iżomm il-Kummissjoni biex tirrapporta fuq il-korruzzjoni u tibgħat ir-rapporti tagħha lid-DPP, bla ma timblokka investigazzjonijiet u prosekuzzjonijiet mill-istess Pulizija u d- DPP. 30 Tribunali speċjalizzati Il-Kummissjoni ta' Venezja ma tistax teżamina jekk il-ħolqien u l-ġurisdizzjoni ta' dawn it-tribunali jimminawx l-awtorità ta' strutturi ġuridiċi bażiċi mniżżla fil-Kostituzzjoni, jekk hemmx riskju ta' ġurisdizzjoni parallela, jekk hemmx inkoerenza fil-ġurisprudenza, jekk il-partijiet f'tilwima għandhomx l-istess drittijiet biex jappellaw. Il-Kummissjoni hija lesta li teżamina dawn l-affarijiet jekk tintalab tagħmel dan. 31 Il-Midja/Is-Soċjetà Ċivili Il-Kummissjoni ta' Venezja għandha l-impressjoni li f'Malta l- midja u s-soċjetà ċivili jsibuha diffiċli li jwettqu r-rwol ta' watchdog bħala prekundizzjoni indispensabbli għall- kontabbiltà tal-Gvern. Il-Kummissjoni tfakkar li huwa obbligu ta' kull Stat Membru tal-Kunsill tal-Ewropa li jipproteġi l- ġurnalisti u tikkwota diversi sentenzi tal-Qorti Ewropea tad- Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward. Il-Kummissjoni ta' Venezja tistqarr li mhix f'pożizzjoni li teżamina jekk l-investigazzjoni fil-qtil ta' Daphne Caruana Galizia tikkonformax mal-istandards għolja msemmija fil-każ Ramsahai u oħrajn vs In-Netherlands, 15 ta' Mejju 2007, iżda tinsisti li huwa obbligu tal-Gvern li jiżgura li l-midja u s- soċjetà ċivili jkollhom rwol attiv li jżommu lill-awtoritajiet kontabbli ta' għemilhom. Parti E: Proposti ta' Dr Luke Dalli (Teżi) - The Offices of the President and the Prime Minister of Malta, A Wav Forward Nru Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata Il-Presidenza — Sigurtà tal-uffiċċju Tistagħġeb meta tqis li l-President jista' jitneħħa mill-kariga b'riżoluzzjoni b'maġġoranza sempliċi fil-Parlament 'allegatament' għaliex ma jistax jaqdi l-funzjonijiet tal-Uffiċċju jew għal imġiba ħażina, meta tqis li l-Avukat Ġenerali, Ġudikant jew maġistrat jitneħħew b'maġġoranza ta' żewġ terzi u l-allegazzjonijiet iridu jkunu ppruvati. L-Awtur jikkwota lil Marc Sant meta jgħid li l-metodu tal- elezzjoni tal-President u l-perjodu li jservi għandhom ikunu simbolu ta' għaqda nazzjonali u li jwassluh biex jeżerċita l- funzjonijiet tiegħu b'mod indipendenti. L-awtur jipproponi li l-President għandu jitneħħa bi proċedura ta' ''impeachment' b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-Parlament jekk il-Qorti Kostituzzjonali tiddetermina li mhuwiex kapaċi jaqdi dmirijietu jew minħabba mġiba ħażina. Il-Presidenza - Setgħat tal-President Il-President ftit li xejn għandu setgħat, ħlief dawk residwi, fejn il-prerogattiva tiegħu tista' tkun eżerċitata personalment fid- diskrezzjoni tiegħu (il-ħatra ta' Aġent Prim Ministru, il-ħatra ta' Kap tal-Oppożizzjoni, u l-ħatra tal-uffiċjali personali tiegħu) jew skont il-parir li jagħtuh il-Prim Ministru jew Ministru tal- Kabinett (maħfriet presidenzjali, ix-xoljiment tal-Parlament). L-awtur jikkwota lil Marc Sant li l-President għandu jingħata aktar diskrezzjoni biex ikollu ''check'' fuq gvern b'saħħtu minħabba li m'hemmx separazzjoni effettiva tas-setgħat leġiżlattivi u eżekuttivi. Il-Presidenza - Inibizzjoni tal-kontribuzzjoni tiegħu Il-President huwa l-Kap tal-Eżekuttiv pero huwa parti essenzjali tal-organu leġiżlattiv għaliex il-kunsens tiegħu huwa meħtieġ biex abbozz isir liġi. Il-President jista' teoretikament jirrifjuta li jagħti l-kunsens, iżda l-konsegwenzi huma jew ir- riżenja tiegħu jew it-tneħħija tiegħu b'sempliċi maġġoranza. L-awtur ma jagħmel l-ebda rakkomandazzjoni speċifika. L-elezzjoni tal-President Teoretikament, il-ħatra tal-President tista' ssir bla ma jkun hemm kworum fil-Kamra tar-Rappreżentanti. Għalhekk jipproponi li l-ħatra ssir jew (1) b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-Parlament jew (2) b'maġġoranza assoluta tal- Parlament u s-Sindki tal-Kunsilli Lokali. F'każ li ma jkunx hemm il-maġġoranza meħtieġa, il-ħatra tista' ssir minn Kunsill tal-Istat (kif propost minn Profs Aquilina) jew b'elezzjoni diretta mill-poplu (Select Committee, 1987). Kap tal-Eżekuttiv Il-President huwa l-Kap tal-Eżekuttiv, jippresiedi l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, u jagħti l-kunsens tiegħu għal-liġijiet. Dan huwa kontra s-separazzjoni tas-setgħat. Dalli jipproponi li l-President ikun il-kap ta' wieħed biss mill- organi tal-Istat, dak tal-Eżekuttiv. Direttivi tal-President Il-President m'għandux is-setgħat meħtieġa biex jaqdi r-rwol ta' gwardjan tal-Kostituzzjoni. Il-President għandu jingħata setgħat li joħroġ direttivi sabiex ikun hemm osservanza tal-provvedimenti tal-Kostituzzjoni f'dawk is-sitwazzjonijiet fejn mhuwiex possibbli għall-Qorti Kostituzzjonali, jew xi persuna jew korp ieħor, li tipprovdi soluzzjoni fil-qafas tal-Kostituzzjoni nnifisha. Dawn id- direttivi jistgħu jingħataw lil kull min ikun qed jikser il-liġi suprema, hu min hu. Pariri lill-President - Twaqqif ta' Kunsill tal-Istat Il-President għandu bżonn korp li jagħtih pariri dwar kwistjonijiet li jistgħu jqumu minn żmien għal żmien u fejn jista' jeżerċita d-diskrezzjoni tiegħu (xoljiment tal-Parlament, ħatra u tkeċċija ta' Prim Ministru, ħatra ta' aġent PM, revokazzjoni tal-awtorità ta' Ministru tal-Kabinett, ħatra tal- Kap tal-Oppożizzjoni, ħatra tal-uffiċjali personali tiegħu). L-awtur jipproponi t-twaqqif ta' Kunsill tal-Istat ippresedut mill-President (1) magħmul mill-Prim Ministru, il-Kap tal- Oppożizzjoni, u numru ta' individwi li taw kontribuzzjoni lill- istorja politika tal-pajjiż mill-partiti politiċi (Select Committee 1987); jew (2) magħmul mill-PM, Kap tal-Oppożizzjoni, u eks Presidenti (President George Abela, 13 ta' Diċembru 2009); jew (3) magħmul minn eks Presidenti, eks Prim Ministri u eks Kapijiet tal-Oppożizzjoni, u rappreżentanti tas-soċjetà (Profs Kevin Aquilina). Skont Dr Franco Debono, il-Kunsill għandu jinħatar b'maġġoranza ta' żewġ terzi fil-Parlament għal perjodu ta' sitt snin. Funzjonijiet tal-Kunsill tal-Istat Dalli jsemmi distribuzzjonijiet differenti tal-funzjonijiet tal- Kunsill tal-Istat u l-mod kif jaħdem. (1) Skont is-Select Committee 1987, il-funzjonijiet tal-Kunsill tal-Istat ikunu jinkludu l-għażla ta' ċerti karigi għolja bħal dawk tal-Kummissarju Elettorali Ewlieni, il-membri u ċ- Chairman tal-Awtorità tax-Xandir u tal-Kummissjoni dwar l- Impjiegi, u l-Kunsill jagħti pariri lill-President kull meta dan jistaqsi għalihom. (2) Skont il-Profs Aquilina, il-Kunsill jista' jagħti pariri kemm lill-President kif ukoll lill-Gvern, dwar (i) ħatriet tal-President, Ġudikatura, Segretarji Permanenti, Ambaxxaturi, Avukat Ġenerali, Kummissarju tal-Pulizija, Kmandant tal-Forzi Armati, Ombudsman, Awditur Ġenerali, kummissjonijiet kostituzzjonali, l-Awtorità tax-Xandir, Chairman u membri tal-bordijiet ta' korpi pubbliċi, u uffi statali oħra (il-Kummissarju għall-Protezzjoni tad-Data, il- Kummissarju għat-Tfal, il-Kummissarju għal Investigazzjonijiet Amministrattivi), (ii) emendi għall- Kostituzzjoni, liġijiet u policies; (iii) inkjesti taħt l-Att dwar l- Inkjesti, u (iv) kummenti dwar abbozzi quddiem il-Parlament. Id-Diskors tal-President Il-President m'għandux jitpoġġa f'pożizzjoni li jagħmel diskors partiġġjan fil-ftuħ tal-Parlament. Dalli jsemmi l-proposta tal-President Abela li jkun hemm tliet diskorsi: wieħed tal-President miktub minnu nnifsu, wieħed tal-Prim Ministru dwar il-pjanijiet tal-Gvern għal-leġiżlatura li jmiss, u wieħed tal-Kap tal-Oppożizzjoni dwar xogħol l- Oppożizzjoni. Rule of Partv vs Rule of Law (1) L-elementi bażiċi ta' governanza tajba, bħat-trasparenza, l- kontabbiltà, u l-infurzar tal-liġijiet qed jitnaqqru minħabba li l- Kostituzzjoni tiffaċilita 'l-iggvernar mill-partit' minflok 'l-istat tad-dritt'. Huwa kruċjali li jkun hemm istituzzjonijiet tar-''raba' fergħa' indipendenti mill-awtoritajiet politiċi (Prim Imħallef Emeritus Joseph Said Pullicino). 10 Il-Ħatra ta' uffiċjali ewlenin tal-Istat L-ogħla uffiċjali tal-Istat għandhom ikunu imparzjali. Il-proċess tal-ħatra tal-Avukat Ġenerali u l-Kummissarju tal- Pulizija għandu jkun riformat. ConstitutionNet issemmi l- proposta tal-PN li dawn il-ħatriet mill-Prim Ministru jkunu jirrikjedu maġġoranza ta' żewġ terzi fil-Parlament fl-ewwel vot u, jekk ma tintlaħaqx, maġġoranza sempliċi fit-tielet vot. Tissemma wkoll proposta li dan il-proċess ikun istitwit fil- Kostituzzjoni. 11 Tneħħija tal-persuni istituzzjonali Dr Briguglio jsemmi l-proposti tal-Profs Kevin Aquilina rigward it-tneħħija ta' uffiċjali ewlenin tal-Istat. Profs Aquilina jingħad li ppropona li dawn l-uffiċjali jitneħħew b'maġġoranza ta' żewġ terzi. 12 Awtorità indipendenti ta' prosekuzzjoni Dr Briguglio jsemmi l-proposta tal-Profs Aquilina li jkun hemm awtorità indipendenti ta' prosekuzzjoni, li l-kap tagħha jinħatar u jitneħħa bl-istess mod applikabbli għall-imħallfin. 13 Konċentrazzjoni ta' Setgħat Il-mudell ta' Westminster iwassal għal konċentrazzjoni ta' setgħat f'idejn il-Prim Ministru, il-Kabinett u l-Eżekuttiv. Dawn, flimkien mal-Membri Parlamentari, ma jagħrfux li huma kontabbli għas-setgħa temporanja tagħhom. 14 Trażżin tas-setgħat eżekuttivi L-awtoritajiet li l-iskop tagħhom huwa li jiżguraw amministrazzjoni pubblika korretta, anki billi jrażżnu l- eżerċizzju tas-setgħa mill-Eżekuttiv, (l-Awditur Ġenerali, il- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l-Awtorità tax-Xandir, il- Kummissjoni dwar l-Impjiegi, l-Ombudsman Parlamentari) m'għandhomx l-istrumenti kostituzzjonali effettivi biex jiżguraw amministrazzjoni pubblika effiċjenti, nadifa, trasparenti u kontabbli. 15 L-oriġini tal-awtorità tal-Istat Il-Kostituzzjoni għandha titneżża' mill-kunċett skadut u arkaiku li l-awtorità tal-Istat tiġi mill-President, u tagħraf il-kunċett modern li din l-awtorità tiġi mill-poplu, li jiddelega setgħat skont il-liġi suprema tal-pajjiż. 16 Responsabbiltà tal-Istat Il-Prim Imħallef Emeritus Said Pullicino jsemmi l-eżempji tal- kostituzzjoni Ġermaniża u dik Taljana li jipprovdu li kull meta xi ħadd li jeżerċita uffiċċju pubbliku jonqos mid-doveri tiegħu lejn terzi persuni, ir-responsabbiltà għal dan taqa' fuq l-Istat jew il-korp pubbliku li jimpjegah, u f'każ ta' negliġenza grossa jew intenzjoni volontarja, it-terzi persuni konċernati jistgħu jfittxu rimedju, inkluż kumpens permezz tal-qrati ordinarji, kontra azzjonijiet lil hinn mill-mandat tas-servizz pubbliku u l- abbuż tas-setgħa. 17 Dritt għal amministrazzjoni tajba Il-Kostituzzjoni għandha tiggarantixxi d-dritt tal-individwu għal amministrazzjoni pubblika tajba, konformi mas-subartikoli 1, 2 u 3 tal-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal- Unjoni Ewropea u tal-Kodiċi Ewropew ta' Mġiba Amministrattiva Tajba. 18 Skrutinju ta' azzjonijiet eżekuttivi Il-Prim Imħallef Emeritus jipproponi li l-Kostituzzjoni jkollha kapitolu ġdid li jipprovdi għal Skrutinju ta' Azzjonijiet Eżekuttivi, partikularment il-funzjonijiet tal-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman Parlamentari. 19 Reviżjoni ta' ċerti Kummissjonijiet Hemm skop biex issir reviżjoni tal-kummissjonijiet tal-Istat u tal-Gvern biex ikun hemm rabta qawwija bejn korpi kostituzzjonali u l-Parlament fl-iskrutinju tal-azzjonijiet tal- Eżekuttiv. 20 Reviżjoni ta' ċerti Awtoritajiet Hemm skop biex issir reviżjoni tal-awtortiajiet tal-Istat u tal- Gvern biex ikun hemm rabta qawwija bejn korpi kostituzzjonali u l-Parlament fl-iskrutinju tal-azzjonijiet tal- Eżekuttiv. 21 Liġijiet kontra l-Kostituzzjoni Hija sfortuna li l-Qorti Kostituzzjonali la għarfet tajjeb biżżejjed is-supremazija tal-Kostituzzjoni u lanqas eżerċitat sew is- setgħat tagħha li tipproteġi lill-pajjiż minn leġiżlazzjoni li hi nnifisha tkun iddikjarat li hija inkonsistenti mal-Kostituzzjoni. 22 Tisħiħ tal-Uffiċċju tal-Ombudsman L-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman għandhom igawdu l-istess ħarsien kostituzzjonali, anki permezz ta' estensjoni għall- Ombudsman tal-provvedimenti kostituzzjonali li japplikaw għall-Awditur Ġenerali (metodu tal-ħatra, tneħħija tiegħu, it- tul tal-perjodu li jservi (7-9 snin), u sigurtà tal-uffiċċju). L-istess ikun japplika għall-finanzjament tal-uffiċċju u l-kundizzjonijiet tas-servizz ekwivalenti għal dawk ta' mħallef fil-qrati superjuri. 23 Rabta u Sinerġija tal-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman mal-Parlament L-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman għandhom jingħataw il- mezzi biex jikkomunikaw lill-Kamra tar-Rappreżentanti r- riżultati tal-investigazzjonijiet tagħhom dwar amministrazzjoni ħażina, u għandu jkun hemm proċeduri tajba biex ikun hemm dibattitu fil-Parlament. 24 Kummissjoni dwar l-Impjiegi Għad hemm bżonn għall-Kummissjoni dwar l-Impjiegi, jew jistgħu l-funzjonijiet tagħha jsiru minn awtorità kostituzzjonali b'funzjonijiet aktar wiesgħa7 25 / Kummissjoni dwar Il-funzjonijiet u s-setgħat tal-Kummissjoni dwar is-Servizz is-Servizz Pubbliku Pubbliku għandhom ikunu riveduti biex ikunu skont l-eżiġenzi ta' servizz pubbliku li jevolvi. Għandha titneħħa kull ambigwità dwar ir-rettifikazzjoni mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ta' inġustizzji kontra impjegati pubbliċi skont rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman. 26 ) Estensjoni Il-Prim Imħallef Emeritus jipproponi li l-funzjonijiet tal-funzjonijiet kostituzzjonali tal-Ombudsman ikunu estiżi biex ikun tal-Ombudsman rikonoxxut bħala Istituzzjoni Nazzjonali tad-Drittijiet tal- Bniedem. 27 J Sospensjoni ta' Membri J Għandu jkun hemm mekkaniżmu li jiżgura li membru tal- Parlamentari jew Parlament jew xi ħadd f'kariga pubblika għolja jkun sospiż Uffiċjali Pubbliċi f'każi ta' korruzzjoni skont kriterji speċifiċi. Il-bord ta' inkjesta ewlenin jkun kompost minn tliet imħallfin ewlenin, u l-inkjesta u s- sentenza għandhom isiru f'perjodu limitat. 28 / Ombudsman Għandu jinħatar Ombudsman għall-Midja sabiex jiżgura li l- għall-Midja Midja timxi skont etika ġurnalistika tajba. 29 ) Supremazija Il-Qorti Kostituzzjonali Maltija donnha taċċetta li l-Parlament, tal-Kostituzzjoni aktar mill-Kostituzzjoni nnifisha, għandu s-setgħa suprema (Imħallef Giovanni Bonello). 30 J Kummissjoni Il-President ma jibqax Chairman tal-Kummissjoni għall- għall-Amministrazzjoni l Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. tal-Ġustizzja Setgħat usa' Il-kunsens għal-liġijiet għandu jingħata mill-Ispeaker, mhux 31 tal-Ispeaker mill-President. 32. ) L-ordni kostituzzjonali Għandu jkun hemm provvedimenti simili għas-subartikoli 2 u 3 tal-Artikolu 20 tal-Liġi Bażika tar-Repubblika Federali tal- Ġermanja u l-Artikolu 1 tal-Kostituzzjoni Taljana, kif ukoll id- dritt ta' kull ċittadin li 'jirreżisti lil kull min jipprova jwarrab l- ordni kostituzzjonali jekk ma jkunx hemm rimedju ieħor possibbli', jitpoġġew fil-Kostituzzjoni Maltija. 33 J Kontabbiltà ta' uffiċjali ) Il-Kostituzzjoni għandha tiggarantixxi li l-uffiċjali pubbliċi tal- Istat ikunu kontabbli għall-azzjonijiet jew in-nuqqas ta' azzjoni tagħhom, permezz ta' tisħiħ ta' mekkaniżmi adegwati, sabiex kull individwu jkun jista' jeżerċita d-dritt tiegħu għal amministrazzjoni pubblika tajba. Parti F: Forum tal-President: Il-Kostituzzjoni ta' Malta għadha sservi l-ħtiġijiet tal-poplu7 Nru ) Proposta Kummenti u Rakkomandazzjonijiet 1 Proposta sabiex Parti sewwa mid-dokument attwali tista' tinkiteb f'inqas il-Kostituzzjoni tinkiteb ) kliem b'ħafna dettalji mqegħdin f'Kodiċi Kostituzzjonali b'mod aktar konċiż għalih. 2 Proposta sabiex jigi Il-provvediment dwar in-newtralità jeħtieġ jiġi aġġornat, aġġornat speċjalment fejn isemmi t-tarznari li tidher żejda u mhux il-provvediment dwar konformi ma' dak li wieħed ġeneralment jifhem in- in-Newtralità newtralità x'teħtieġ. Ir-referenza għal ''żewġ superpotenzi' m'għadux żmienha llum. 3 Proposta sabiex jitjiebu l Mill-banda l-oħra, il-funzjonijiet tal-gvernijiet lokali mhumiex l-provvedimenti imfissra biżżejjed fil-Kapitolu XA, l-Artikolu 115A. fil-Kostituzzjoni li jittrattaw l-Gvernijiet Lokali 4 Proposta sabiex ir-reati ) Ir-reati kontra l-proprjetà għandhom jiġu trattati b'mod kontra l-proprjetà jiġu adegwat u xieraq fil-Kodiċi Kriminali u mhux fil-Karta trattati fil-Kodiċi Kostituzzjonali, u l-Artikolu 33(2)(a) għandu jiġi rivedut f'dil- Kriminali u mhux parti fejn huwa suġġerit li t-teħid tal-ħajja huwa skużat, jew fil-Kostituzzjoni jista' jiġi skużat, fid-difiża tal-proprjetà. 5 Proposta sabiex Fid-dawl tas-sinifikat u l-importanza tal-familja f'Malta, jiddaħħlu wieħed jiskanta kif ma jsibx numru ta' provvedimenti li provvedimenti li jagħrfu din l-importanza. jittrattaw il-kunċett tal-Familja 6 Proposta sabiex tiġi Il-proċedura biex tiġi emendata l-Kostituzzjoni għandha tkun mfissra b'mod konkret ) imfissra sew fil-Kostituzzjoni; il-proċess għandu jkun diffiċli il-proċedura sabiex tiġi ) biex b'hekk juri l-importanza tal-Kostituzzjoni bħala l-liġi emendata fundamentali. l-Kostituzzjoni 7 Proposta sabiex Nistaqsi, wasal iż-żmien li niddiskutu wkoll jekk għandniex tinbidel is-sistema neliminaw darba għal dejjem il-possibbiltà ta' riżultat elettorali b'tali mod li elettorali pervers u l-varjazzjoni fis-siġġijiet tal-Kamra tad- jiġu eliminati Deputati2 l-possibbiltà ta' riżultat elettorali pervers u Din il-problema forsi tista' tkun eliminata bil-ħolqien ta' l-varjazzjoni fis-siġġijiet / kwota nazzjonali u riżerva nazzjonali ta' siġġijiet tal-Kamra tad-Deputati / Parlamentari li jiġu allokati lill-partiti skont il-proporzjon ta' voti li jiksbu fl-elezzjoni. Is-sistema tibqa' bbażata fuq 13-il Distrett Elettorali li kull wieħed itella' ħames deputati (65 b'kollox). Ma' dawn ikun hemm ir-riżerva nazzjonali ta' sitt siġġijiet li jitqassmu skont il-perċentwal ta' voti li l-partiti jiksbu f'livell nazzjonali fl-Elezzjoni Ġenerali biex in-numru ta' siġġijiet fil-Parlament jitla' għal 71 - u jkun wieħed fiss. Tista' tinfetaħ id-diskussjoni dwar id-daqs tal-kwota biex jitqassmu dawn is-sitt siġġijiet, jekk tinħadimx billi n-numru ta' voti validi mixħuta jkun diviż b'71. Pereżempju, fl-Olanda, li għandha waħda mill-iżgħar thresholds fid-dinja, il-kwota għal kull siġġu tiġi stabbilita sempliċement billi l-għadd ta' voti validi fuq livell nazzjonali jiġi diviż bin-numru ta' siġġijiet li jridu jimtlew. Kieku tħaddmet sistema ta' dan it-tip f'Malta, fl-1992 kien ikollna tliet partiti fil-Parlament. Nistgħu wkoll niddiskutu dwar thresholds oħra u hemm diversi eżempji u esperjenzi minn pajjiżi oħra li jistgħu jkunu importanti: fil-Polonja u l-Ġermanja t-threshold hu ta' ħamsa fil-mija, fl-Iżrael tnejn fil-mija u fit-Turkija 10 fil-mija. Hemm diversi modi kif it-threshold jista' jkun applikat, u jekk jiġu studjati fid-dettall nistgħu, mill-esperjenzi ta' pajjiżi oħra, naslu għal sistema aċċettabbli għal pajjiżna. 8 Proposta sabiex nimxu ) F'dan il-kuntest jagħmel sens li l-governabbiltà tissaħħaħ lejn tmexxija mod ieħor, pereżempju billi nersqu lejn tmexxija presidenzjali fuq presidenzjali fuq il-mudell Amerikan. Il-poplu jiġi msejjaħ kull il-Mudell Amerikan ħames snin biex jivvota għal President li jkun jista' jaħtar il- Ministri tiegħu li m'għandhomx ikunu membri tal-Kamra tad- Deputati, l-ewwel nett biex taqta' kemm jista' jkun ir-rabta bejn l-Eżekuttiv u l-patrunaġġ politiku jew il-klijenteliżmu, marda li taffettwa lil kull sistema politika, speċjalment dawk tan-Nofsinhar tal-Ewropa. Il-Kamra tad-Deputati tingħata rwol purament leġiżlattiv fuq il-mudell tal-Kungress Amerikan. Fi kliem ieħor l-Eżekuttiv jinfired mill-Istituzzjoni Parlamentari għalkemm jibqa' taħtha. Il-Parlament jingħata aktar importanza kemm fil- metodi ta' kif jaħdem, fil-funzjonijiet tiegħu u jingħata aktar riżorsi. Ma naqbilx li l-partiti għandhom jingħataw għajnuna diretta mill-Istat qabel ma sseħħ riforma fil-Parlament. 9 Proposta sabiex Nistaqsi: ma wasalx iż-żmien li x-xogħol parlamentari jibda il-Membri Parlamentari ) jsir f'ħinijiet regolari u kif isir b'mod aktar professjonali jkollhom aktar ħin f'Parlamenti oħra7 Żvilupp bħal dan jagħti lil-legiżlaturi aktar allokat għal xogħol ħin x'jiddedikaw għad-diskussjoni fil-fond tal-abbozzi ta' parlamentari liġijiet proposti f'kumitati parlamentari kif isir fil-Parlament Ewropew, u li jkollhom laqgħat aktar spissi ma' rappreżentanti tas-soċjetà ċivili. 10 ) Suġġeriment sabiex tiġi J/ Argumenti favur sistema elettorali li tagħti lok għal iżjed adottata sistema partiti politiċi fil-Parlament għaliex fit-teorija titnaqqas il- elettorali li tagħti lok polarizzazzjoni żejda (għalkemm tiżdied problema ta' għal aktar partiti governabbiltà). politiċi fil-Parlament 11 Proposta sabiex Allura l-ewwel rimedju għandu jkun li tinbidel is-sistema ta' il-President jinħatar wara vot ta' żewġ terzi jew aktar kif jinħatar il-President — minn dik ta' maġġoranza sempliċi fil-Parlament għal waħda ta' żewġ terzi jew iżjed. 12 ) Proposta sabiex Għandna ħafna korpi regolatorji u awtoritajiet, li fit-teorija tinbidel is-sistema ta' huma indipendenti mill-Gvern u li allura l-Gvern ma jġorrx ħatriet f'Korpi responsabbiltà ta' għemilhom. Biss jibqa' l-fatt li l-ħatriet Regolatorji u f'dawn il-korpi jsiru mill-Gvern u ġieli mill-partiti politiċi Awtoritajiet direttament, imma dejjem ixaqilbu numerikament lejn il- Gvern tal-ġurnata. Jekk verament hemm ir-rieda li din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata jinħtieġ li l-Gvern jiżvesti ruħu mill-poter fil-kamp regolatorju u li l-ħatriet ikunu bbażati fuq kompetenzi, b'konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili. Wara din il- konsultazzjoni, dawn il-ħatriet jistgħu jibqgħu jsiru mill- Parlament, iżda b'maġġoranza ta' żewġ terzi f'kull każ. Il- prinċipju għandu japplika mhux biss għall-awtoritajiet imwaqqfin skont il-Kostituzzjoni, iżda għal kollha. 13 Proposta sabiex Il-Bord tal-Awtorità tax-Xandir huwa magħmul minn ħames tinbidel is-sistema ta' persuni, bil-parti tal-Gvern tinnomina ċ-Chairman u żewg ħatriet fuq il-Bord membri u dik tal-Oppożizzjoni tinnomina ż-żewg membri l- tal-Awtorità tax-Xandir j oħra. Biex verament ikun hemm gwardja leġittima li tgawdi l- fiduċja ta' kulħadd, il-Gvern irid iċedi l-prerogattivi tiegħu kollha, speċjalment fil-ħatriet ta' bordijiet, uffiċjali għolja u inqas għolja, u għoti ta' kuntratti għall-programmi. Formula fejn il-membri tal-Awtorità tax-Xandir jinħatru mill- Parlament b'maġġoranza ta' żewġ terzi tista' twassal għal soluzzjoni. Ix-Xandir pubbliku jkun immexxi minn bord wieħed, possibbilment maħtur mill-istess Awtorità tax-Xandir, jew xi mod ieħor li jelimina l-vantaġġ li s'issa dejjem kellu l-Gvern tal-ġurnata. 14 ) Proposta sabiex Is-sħubija fl-Unjoni Ewropea kienet l-iktar avveniment is-sħubija ta' Malta important mill-indipendenza l'hawn u għalhekk jeħtieġ li fl-UE tkun rikonoxxuta tkun rikonnoxxuta formalment fil-Kostituzzjoni formalment fil-Kostituzzjoni 15 Proposta sabiex Il-Kostituzzjoni għandu jkollha għarfien espliċitu tas- il-Kostituzzjoni jkollha supremazija tal-liġi tal-UE fuq il-liġi nazzjonali, anki jekk dan għarfien espliċitu tas- huwa diġà aċċettat bħala prinċipju tal-Qorti Ewropea tal- supremazija tal-liġi tal- Ġustizzja. UE fuq il-liġi nazzjonali 16 ) Proposta sabiex il-ħruġ ) Il-ħruġ eventwali ta' Malta mill-UE għandu jiġi approvat biss eventwali ta' Malta b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-voti fil-Parlament. mill-UE jkun approvat biss b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-voti fil-Parlament. 17 —) Proposta fir-rigward ta' ) Ir-rattifika ta' trattati tal-UE għandha tkun deċiża mill- ratifikazzjonijiet ta' trattati tal-UE Parlament, bil-possibbiltà li jissejjaħ referendum fejn it-tibdil propost għat-trattat ikun meqjus bħala wieħed li jhedded serjament il-ġid soċjali u ekonomiku tal-pajjiż. 18 ) Proposta sabiex tiġi Il-pożizzjoni ta' President jeħtieġ li tissaħħaħ u l-qasam li fih reveduta l-pożizzjoni jista' jeżerċita l-ġudizzju tiegħu indipendentament jeħtieġ ta' President b'mod li jitwessa' jekk effettivament irid jidher li hu finalment il- din tissaħħaħ garanti tas-sovranità tal-poplu. L-iktar punt debboli tiegħu ġej sew mill-mod li bih jingħażel, li jagħmlu effettivament kważi dejjem l-għażla tal-Prim Ministru, kif ukoll mill-mod ta' kif jitneħħa. 19 ) Proposta sabiex Din tista' tkun rimedjata faċilment billi t-tneħħija mill-kariga President ikun jista' ta' President tar-Repubblika ssir bħal dik ta' tneħħija ta' jitneħħa biss b'mod mħallef. identiku għall-Imħallef 20 (Proposta sabiex N/A il-President jinħatar b'maġġoranza speċjali tal-Parlament li tkun tinkludi wkoll forsi s-sehem ta' sindki 21 (Proposta sabiex N/A il-President ikollu poteri esklussivi fejn jidħlu ħatriet f'karigi kostituzzjonali 22 l Suġġerimenti forsi fejn 7 N/A jidħol ir-rwol tal-President nimxu lejn il-Mudell Amerikan jew inkella t-triq tan-nofs, billi nħarsu lejn il-mudell Franċiż 23 Proposta sabiex Fil-kuntest ta' dan kollu, huwa aktar u aktar importanti, il-Parlament ikun għat-tisħiħ tad-demokrazija parlamentari, li l-Parlament rikonoxxut bħala tagħna jkun awtonomu, u mhux bħal-lum, b'dispett sfaċċat awtonomu u mhux lejn l-Ispirtu tal-Kostituzzjoni, ikkunsidrat bħala dipartiment iktar ikkunsidrat bħala ) tal-Gvern li jaqa' taħt l-Uffiċċju tal-PM. dipartiment tal-Gvern 24 Proposta sabiex Il-Kostituzzjoni għandha twarrab il-kunċett antikwat u li il-Kostituzzjoni telimina / spiċċa żmienu li l-awtorità tal-Istat ġejja mis-Sovran jew mill- l-kunċett li l-awtorità President. Il-Kostituzzjoni ta' Malta għandha tagħraf ċar u tal-Istat ġejja tond, li kull awtorità tal-Istat ġejja mill-poplu li, permezz ta' mis-Sovran jew elezzjonijiet ħielsa, jagħżel lil dawk li jridhom jiggvernawh; mill-President skont l-għodda kostituzzjonali approvati minnhom. 25 Proposta sabiex Nissuġġerixxi li jiddaħħal kapitolu wara dak li jittratta 'Il- jiddaħħal kapitolu fil-Kostituzzjoni li jipprovdi għal USkrutinju ta' Għemil l-Eżekuttiv' Parlament' biex jipprovdi għal ''Skrutinju ta' Għemil l- Eżekuttiv'. Dan il-Kapitolu jkun jittratta l-iktar dwar l- awditjar finanzjarju li jsir mill-Awditur Ġenerali u l-awditjar amministrattiv imħolli f'idejn l-Ombudsman Parlamentari 26 Proposta sabiex l-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman ikollhom l-istess ħarsien mill-Kostituzzjoni Dan mhuwiex il-każ. Filwaqt li l-Uffiċċju tal-Ombudsman ġie msaħħaħ, l-Ombudsman innifsu m'għandux il-protezzjoni tal- Kostituzzjoni. Il-provvedimenti kostituzzjonali li jirregolaw il- mod tal-ħatra u tneħħija tal-Awditur Ġenerali, it-terminu tal- ħatra tiegħu u l-garanziji kontra t-tneħħja mill-kariga ma ngħatawx ukoll lill-Ombudsman. Bl-istess mod, il- provvedimenti fil-Kostituzzjoni li jirregolaw il-finanzjamenti tal-uffiċċju tal-Awditur Ġenerali u li jistabbilixxu l- kundizzjonijiet tas-servizz tiegħu, li jagħmluhom daqs dawk ta' mħallef tal-Qrati Superjuri, ma ġewx estiżi wkoll għall- Ombudsman, għalkemm huma assigurati bil-liġi ordinarja fl- Att dwar l-Ombudsman. 27 Proposta sabiex it-terminu tal-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman jiġi estiż għal perjodu itwal ta' bejn seba' u disa' snin. Dan mhux biss jevita xi periklu ta' ndħil mhux xieraq imma anki jagħti żmien biżżejjed lil min qiegħed fil-kariga biex iwettaq il-viżjoni u l-politika tiegħu għall-uffiċċju għoli li jokkupa. Tinħass il-ħtieġa għal dawn iż-żewġ awtoritajiet li jingħataw il-mezzi mhux biss biex iwasslu lill-Kamra tad-Deputati r- riżultati tal-investigazzjonijiet tagħhom dwar każi li fil-fehma tagħhom jikkostitwixxu amministrazzjoni ħażina, imma anki biex jiżguraw li l-proċeduri xierqa qegħdin hemm biex il- Kumitat tal-Kamra li għandu x'jaqsam magħhom jiddiskutihom, naturalment barra l-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi fil-każ tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Awditur. B'hekk l- għemil tal-Gvern ikun suġġett ghall-iskrutinju tal-opinjoni pubblika. B'hekk ir-rapporti u l-konklużjonijiet ta' dawn l- uffiċjali parlamentari jkunu iktar effettivi, anki jekk ma jiġux imwettqa. Li hemm bżonn, mill-perspettiva kostituzzjonali, huwa li tinħoloq rabta u sinerġija bejn il-Parlament u l- uffiċjali tiegħu. 28 Proposta sabiex titwaqqaf Istituzzjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem (National Human Rights Institution, NHRI) Dan l-aħħar ipproponejt li l-funzjonijiet kostituzzjonali tal- Ombudsman Parlamentari għandhom jiġu estiżi sabiex l- Uffiċċju tiegħu jkun jista' jiġi rikonoxxut bħala Istituzzjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem (National Human Rights Institution, NHRI). Qed immexxi 'l quddiem proposta għat-twaqqif ta' istituzzjoni bħal din bħala konferma tanġibbli tal-impenn nazzjonali favur u tar-rispett għall-osservanza tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali. Skont din il- proposta, l-istituzzjoni Maltija għad-drittijiet tal-bniedem tkun fdata bir-responsabbiltà li tiżgura li effettivament jitwettqu l-livelli nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem fil-pajjiż u anki li tiżviluppa u tippromwovi kuxjenza pubblika ta' dawn id-drittijiet u l-libertajiet. L-Uffiċċju jkun iservi wkoll bħala katalista għal awtoritajiet, istituzzjonijiet u NGOs oħrajn li xogħolhom għandu x'jaqsam mal-ħarsien tad- drittijiet tal-bniedem. It-twaqqif ta' Kummissjoni għad- Drittijiet tal-Bniedem ikompli jissalvagwardja d-drittijiet ċivili, politiċi, ekonomiċi, soċjali u kulturali taċ-ċittadini fil- pajjiż. 29 Suġġeriment fir-rigward JI Wieħed ukoll irid jara sewwa jekk għadx hemm ħtieġa li jkun tal-Kummissjoni dwar hemm Kummissjoni dwar l-Impjiegi fil-forma mniżżla fl- l-Impjiegi mniżżla Artikolu 120 tal-Kostituzzjoni. Wieħed irid jara jekk l-istat fl-Artikolu 120 attwali tal-iżvilupp demokratiku tal-pajjiż jiġġustifikax li tal-Kostituzzjoni jibqa' jkollok Kummissjoni speċifikament biex tindaga allegazzjonijiet ta' diskriminazzjoni politika fl-impjiegi. Wieħed irid jara jekk dak ix-xogħol jistax isir minflok minn awtorità kostituzzjonali oħra b'funzjonijiet iktar wesgħin. 30 ) Suġġeriment fir-rigward J Bl-istess mod, il-funzjonijiet u s-setgħat tal-Kummissjoni tal-Kummissjoni dwar dwar is-Servizz Pubbliku għandhom jiġu riveduti biex wieħed is-Servizz Pubbliku jara għandhomx jiġu adattati għall-ħtiġijiet ta' servizz pubbliku li qed jevolvi. Pereżempju, kien hemm każi fejn il- Gvern ma setax iwettaq rakkomandazzjoni tal-Ombudsman biex jikkoreġi inġustizzja kontra uffiċjal pubbliku għaliex il- Kummissjoni ma qablitx magħha. 31 Kritika fuq il-Qorti Il-Qorti Kostituzzjonali ta' Malta issa ħaddnet żewġ prinċipji Kostituzzjonali li nqis li jmorru għalkollox kontra l-istess ittra u spirtu tal- Kostituzzjoni. Dik il-qorti qed issostni, l-ewwel nett, li l-liġijiet li hija tinvalida bħala inkostituzzjonali jibqgħu validi u japplikaw jekk il-Parlament ma jabbrogahomx. It-tieni, li meta, f'kawża għan-nullità ta' liġi, tiddikjara dik il-liġi bħala nulla u bla effett, dik in-nullità tapplika biss għal dak li fetaħ dik il-kawża, imma l-liġi tibqa' perfettament valida għal ħaddieħor. Il-ħsieb ta' din il-kitba huwa li juri li, f'dawn iż- żewġ prinċipji, il-Qorti Kostituzzjonali ttradiet il-Kostituzzjoni u għamlitha parodija tagħha nnifisha. 32 Proposta sabiex nimxu ) Wieħed jista' jikkunsidra joqrobx lejn sistema ta' gvern għal sistema ta' gvern presidenzjali fejn il-President jaħtar kabinett minn barra l- presidenzjali Kamra tad-Deputati. Jekk din ma tkunx meqjusa bħala waħda aċċettabbli mela allura mmorru għat-triq tan-nofs. 33 Proposta sabiex Il-President m'għandux jiffirma abbozzi biex isiru liġi. Din il- abbozzi ta' liġijiet funzjoni legiżlattiva għandu jaqdiha l-Ispeaker tal-Parlament jiffirmahom l-Ispeaker unikamerali. B'hekk il-President ma jibqax jifforma parti mill- u mhux il-President fergħa legiżlattiva tal-Istat. 34 Proposta sabiex Il-President m'għandux jippresiedi l-Kummissjoni għall- il-President ma Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. jippresedix il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja 35 Proposta sabiex jiġi Dwar il-kompożizzjoni tal-Kunsill tal-Istat, dan għandu mwaqqaf Kunsill tal-Istat jinkludi fost il-membri tiegħu eks Presidenti ta' Malta, eks Prim Ministri u eks Kapijiet tal-Oppożizzjoni. Il-Kunsill tal-Istat jista' wkoll jagħmilha ta' 'think tank' għall- Gvern u jipproponi emendi fil-Kostituzzjoni u f'liġijiet oħra u għall-politika tal-Gvern. 36 ( Proposta sabiex jiġu Il-funzjonijiet tal-President għandhom ikunu limitati għal limitati l-funzjonijiet organu wieħed tal-Istat — l-Eżekuttiv. Għandu jippresiedi tal-President Kunsill tal-Istat u jaħtar il-Kummissjonijiet Kostituzzjonali kollha u l-Awtorità tax-Xandir wara proċess konsultattiv nazzjonali fejn jiddiskutu l-ħatriet proposti mal-Kunsill tal- Istat propost, mal-Prim Ministru, mal-Kap tal-Oppożizzjoni, mal-partiti politiċi, mal-korpi kostitwiti u mas-settur volontarju. 37 ) Proposta sabiex Il-President għandu jiġi maħtur għall-inqas bil-vot tal- il-President maġġoranza ta' żewġ terzi tal-membri tal-Kamra tad- jinħatar/jitneħħa bil- Deputati u għandu jitneħħa bl-istess mod ukoll. vot tal-maġġoranza ta' żewġ terzi tal-membri tal-Kamra tad-Deputati 38 Proposta sabiex Il-President ta' Malta bħalissa hu maħtur għal terminu it-terminu tal-President ) wieħed ta' ħames snin. Għandha tiġi studjata l-possibbiltà li jiġġedded għal terminu ) dak it-terminu jiġġedded għal ħames snin oħra jew li jinħatar ta' ħames snin oħra jew / għal terminu wieħed li jkun itwal, ngħidu aħna ta' seba' jew inkella jiġi estiż tmien snin. it-terminu għal seba' jew tmien snin 39 Proposta sabiex Bħala l-gwardjan tal-Kostituzzjoni, il-President għandu jkollu il-President ikun jista' s-setgħa li joħroġ direttivi u ordnijiet lil kwalunkwe uffiċjal joħrog direttivi u pubbliku, lis-settur pubbliku, lill-Prim Ministru, Ministri, ordnijiet Segretarji Parlamentari u kull persuna oħra jew korp ieħor, kemm jekk pubbliku jew privat, biex jiżgura li jiġu segwiti l- provvedimenti fil-Kostituzzjoni f'dawk iċ-ċirkustanzi fejn ma jkunx possibbli għall-Qorti Kostituzzjonali jew kwalunkwe korp ieħor jew persuna oħra li tipprovdi rimedju skont il- Kostituzzjoni nnifisha. 40. Proposta sabiex ħatriet l Il-Kunsill tal-Istat jista', inter alia, jiġi kkonsultat mill-Prim għal karigi għolja jsiru Ministru jew mill-Gvern dwar il-ħatra u t-tneħħija ta' uffiċjali mill-Kunsill tal-Istat diversi ta' livell għoli, bħalma huma dawk ta' President ta' Malta, Avukat Ġenerali, Kummissjonijiet Kostituzzjonali u l- Awtorità tax-Xandir, flimkien maċ-chairmen u l-membri ta' korpi stabbiliti bil-liġi, kif ukoll kariga statali oħra bħalma huma dawk tal-Kummissarju għall-Protezzjoni tad-Data, il- Kummissarju għat-Tfal, tribunali kważiġudizzjarji eċċ. Il-Kummissarju għall-Ambjent u l-Ippjanar, il-Kummissarju għas-Saħħa u l-Kummissarju għall-Edukazzjoni għandhom jinħatru bl-istess mod tal-Ombudsman. 41 Proposta sabiex L-uffiċċju tal-AĠ għandu jinqasam fi tnejn: l-Uffiċċju tad- l-uffiċċju tal-AĠ jinqasam fi tnejn Direttur tal-Prosekuzzjonijiet Pubbliċi u l-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali. 42. Proposta fir-rigward Jista' jkun hemm sitwazzjonijiet fi żmien ta' paċi, li ma jkunx tal-Parlament li jinħass / hemm stat ta' emerġenza, fejn ikun hemm ħtieġa li jerġa' il-bżonn li jissejjaħ lura ) jissejjaħ il-Parlament, anke jekk ikun xolt u tkun issejħet anke jekk ikun xolt elezzjoni ġenerali. f'ċirkostanzi F'ċirkostanzi bħal dawn, il-President, wara li jkun ikkonsulta straordinarji malajr mal-Kunsill tal-Istat, il-Prim Ministru u l-Kap tal- Oppożizzjoni, għandu jkollu s-setgħa li jerġa' jsejjaħ Parlament xolt. Idealment, il-Parlament għandu jkun xolt ġimgħa waħda biss qabel jum il-votazzjoni u għandu jkompli jiffunzjona normalment qabel ma jiġi xolt għal perjodu daqshekk qasir anki jekk ikunu qed isiru l-arranġamenti meħtieġa għal elezzjoni ġenerali. 43 Proposta sabiex M'hemm ebda provvediment fil-Kostituzzjoni li jirreferi għal il-Kostituzzjoni jkollha dan aħseb u ara jiddefinixxi r-rwol tiegħu. Peress li l-elezzjoni provvedimenti li ġenerali ġġib magħha bidla fil-Gvern, il-Gvern attwali jassumi jiddefinixxu Gvern ta' r-rwol ta' gvern tranżitorju. Tranżizzjoni Idealment għandna mmorru lil hinn minn gvern tranżitorju magħmul minn Ministri. Soluzzjoni aħjar u iktar demokratika għad-dilemma tal-''power of incumbencvw' hija li l-President jieħu f'idejh it-tmexxija tal-pajjiż billi jaħtar gvern teknokratiku biex iservi għall-perjodu bejn ix-xoljiment tal- Parlament u l-elezzjoni ta' gvern ġdid. Dan il-gvern teknokratiku jkun jista' jkun magħmul mill-President u mis- Segretarji Permanenti li għandhom ikomplu jmexxu l- amministrazzjoni tal-pajjiż fl-assenza ta' Ministri. 44. Proposta sabiex l-Att Hemm bżonn li l-Att dwar Setgħat ta' Emerġenza jkun dwar Setgħat ta' konformi mad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet Emerġenza jkun fundamentali li nsibu fl-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea u konformi mad-drittijiet ) f'liġijiet oħra bħalma huwa l-Kodiċi Kriminali, li fih numru ta' tal-bniedem u l- salvagwardji tad-dritt għal proċess ġust, id-dritt kontra arrest libertajiet fundamentali ) illegali eċċ. 45 Proposta fir-rigward ta' / Il-mod attwali li bih jinħatru l-membri tal-Awtorità mhuwiex ħatriet fl-Awtorità tax-Xandir fl-interess pubbliku imma fl-interess taż-żewġ partiti politiċi fil-Gvern u l-Oppożizzjoni. L-Awtorità tax-Xandir mhix istituzzjoni politikament partiġġjana; hija organu kostituzzjonali tal-Istat. Huwa l-President ta' Malta li għandu jaħtar l-Awtorità tax- Xandir mhux fuq il-parir tal-PM wara li dan tal-aħħar ikun ikkonsulta lill-Kap tal-Oppożizzjoni, imma wara li l-President ikun għamel konsultazzjoni wiesgħa mhux biss mal-PM, il- Kap tal-Oppożizzjoni u l-partiti politiċi imma wkoll mas- soċjetà ċivili u dawk l-għaqdiet li għandhom interess u sehem fil-materja. Il-President ta' Malta 'l quddiem jista' wkoll jikkonsulta lill- Kunsill tal-Istat. 46 Proposta fir-rigward ta' ħatriet fuq il-Bord tad-Diretturi ta' PBS Ltd u l-Bord Editorjali Bħalissa l-Bord tad-Diretturi ta' PBS Ltd u l-Bord Editorjali huma maħtura mill-Ministru responsabbli għall-kultura. Huwa l-Bord tad-Diretturi li min-naħa tiegħu jaħtar l-uffiċjali ewlenin tal-amministrazzjoni fosthom il-Kap Eżekuttiv u l- Kap tal-Aħbarijiet. Fil-fatt, dawn il-persuni kollha huma meqjusin bħala pupazzi tal-Ministru. Il-Bord tad-Diretturi u l-Bord Editorjali għandhom jinħatru b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-Kamra tad-Deputati jew aħjar, minflok ma jkollok bord tad-diretturi u bord editorjali, għandu jinħatar Uffiċjal Parlamentari għax-Xandir tas-Servizz Pubbliku (bl-istess mod li l-Ombudsman u l-Awditur Ġenerali huma maħtura bħala Uffiċjali Parlamentari) b'Kumitat Magħżul tal-Kamra li jissorvelja l-ħidma tax-xandir tas-servizz pubbliku u hekk jaċċerta ruħu li dan tal-aħħar jaqdi d- dmirijiet kostituzzjonali tiegħu li jiżgura bilanċ u imparzjalità. Parti G: Proposti ta' Tiġdid (Presidenza) Nru j Proposta Kummenti u Rakkomandazzjonijiet 1 Proposta sabiex meta Ir-raġunijiet li għalihom il-President jista' jagħmel dan jistgħu jiġi preżentat abbozz jkunu: sospett li hemm ksur tal-Kostituzzjoni jew raġunijiet ta' liġi quddiem gravi minħabba li provvedimenti jistgħu jmorru kontra l- il-President għall-firma, ispirtu tal-istess Kostituzzjoni, jew inkella għax jikkostitwixxu jista' darba waħda xi inġustizzja gravi. jibgħat lura dak l- abbozz, basta ma jkunx wieħed finanzjarju, lill-Kamra tad-Deputati għal rikonsiderazzjoni 2 Proposta sabiex Fil-Kummissjonijiet u l-awtoritajiet kollha msemmija fil- il-President jingħata Kostituzzjoni, f'dik li hija ħatra taċ-Chairman tal- s-setgħa illi jaħtar Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l-Awtorità tax- Chairman jew Xandir, il-Kummissjoni Elettorali, u l-Kummissjoni dwar l- President Impjiegi, f'każ li ma jkunx hemm qbil dwar min għandu tal-Kummissjonijiet jinħatar bejn Gvern u Oppożizzjoni, fi żmien stabbilit, l- Kostituzzjonali f'każ li għażla taqa' f'idejn il-President li jiddeċiedi b'mod ma jkunx hemm qbil awtonomu, jiġifieri skont il-ġudizzju deliberat tiegħu. bejn Gvernu Oppożizzjoni dwar il-ħatra 3 Proposta sabiex N/A l-Awditur Ġenerali u l-Ombudsman jiġu maħtura mill-President f'każ illi l-maġġoranza ta' żewġ terzi ma tintlaħaqx fi żmien stabbilit 4 Proposta sabiex Għalkemm qari superfiċjali tal-Artikolu 93 jagħti l-impressjoni il-Prerogattiva illi dal-poter huwa tal-President - għax ma hemm imsemmija tal-President issir ebda persuna jew awtorità oħra li tagħtih parir dwar dan fil- verament tal-President j fatt l-Artikolu 93 moqri flimkien mal-Artikolu 85 tal- Kostituzzjoni jindika b'mod ċar li dal-poter jiġi eżerċitat biss fuq il-parir tal-Gvern tal-ġurnata. Jista' jkun li wasal iż-żmien li dal-poter jiġi trasferit- kif inhu l- każ f'pajjiżi oħra fejn għandhom ukoll sistema ta' Kap ta' Stat mhux eżekuttiv -— f'idejn il-President. Iżda l-President għandu/ha wkoll jiġi mħares minn kritika dwar arbitrarjetà u għalhekk għandha tinħatar awtorità konsultattiva komposta minn persuni maħtura mill-istess President li jistgħu jagħtuh/a parir mil-lat soċjali, psikoloġiku, ta' saħħa eċċ. Iżda d-deċiżjoni aħħarija tkun dik tal-President. Proposta sabiex il-President jiġi appuntat b'riżoluzzjoni sostnuta minn maġġoranza ta' żewġ terzi L-iżvantaġġ ta' tali sistema huwa x'jiġri jekk ma jkunx hemm qbil ta' żewġ terzi. Il-vot fil-Parlament għandu jkun vot sigriet, u ma jkunx hemm nomini jew riżoluzzjoni, iżda d-deputati jivvotaw għal persuna li jidhrilhom tista' taqdi l-aħjar il-kariga ta' President. Proposta sabiex il-President jitneħħa mill-kariga b'vot ta' żewġ terzi tad-deputati Qed jiġi propost ukoll illi fil-każ ta' rimossjoni tal-President, irrispettivament mill-metodu ta' kif ġie elett, ir-raġunijiet indikati fil-Kostituzzjoni għar-rimossjoni tiegħu għandhom mhux biss jiġu allegati iżda ppruvati, bi proċess fil-Kamra tad- Deputati, bħal fil-każ tar-rimossjoni tal-Imħallfin. Proposta sabiex il-President ma jibqax jippresiedi l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja Taħt il-liġi l-President li jippresiedi ex officio l-Kummissjoni, m'għandux vot oriġinali fil-Kummissjoni, iżda xorta jipparteċipa fid-diskussjoni. L-aġir tal-membri tal-ġudikatura, jew li wieħed jiġbed l-attenzjoni ta' ġudikant għal xi nuqqas, ma għandhomx jinvolvu l-President. Terġa', meta jkun hemm mozzjoni għal rimossjoni ta' ġudikant, il-President, minkejja li j/tippresiedi l-Kummissjoni normalment lanqas għandu dritt jattendi - anki għax fl-aħħar mill-aħħar l-indirizz ta' rimozzjoni jsir lilu. Allura għaliex għandu jiġi involut il-Kap tal-Istat7 L-istess japplika f'dik li hija dixxiplina ta' membri tal-professjoni legali. Ta' min għalhekk wieħed jirrevedi l-pożizzjoni tal-Kap tal- Istat fil-Kummissjoni. Proposta sabiex il-President ma jibqax responsabbli b'ħafna deċiżjonijiet relatati ma' pensjonijiet ta' Uffiċjali Pubbliċi fis- Servizzi Ċivili Meta tqis ir-rwol tal-President illum, dawn huma poteri mhux kongruwi mar-rwol tiegħu u għandhom jiġu eżerċitati mill- Prim Ministru jew Ministru delegat minnu bħall-Ministru għall-Finanzi. Proposta sabiex il-President jiġi divestit mill-poteri elenkati fl-Artikolu 8 tal-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta Il-Gvernatur u d-Deputat Gvernatur huma maħtura skont l- Art. 8 tal-Att dwar il-Bank Ċentrali (Kap 204) mill-President fuq parir tal-Prim Ministru. Peress li dil-klawżola diġà darba qajmet kwistjoni kostituzzjonali li fiha l-President ġie involut f'għoti ta' twissija dixxiplinari f'waħda minn dawn il-karigi, wasal iż-żmien li dal-provvediment uniku - inkwantu jikkonċerna l-President - jiġi mwarrab. 10 Proposta sabiex il-President ikun il-Kap tal-Forzi Armati ta' Malta u jippresiedi Kunsill tad-Difiża Waqt li, minħabba r-rwol delikat u importanti li l-Forzi Armati għandhom f'kull demokrazija, tajjeb li dawn is- setgħat, għall-inqas formalment, jibqgħu jiġu eżerċitati f'isem l-Istat mill-President, ikun tajjeb li: (a) il-President jiġi meqjus mill-Kostituzzjoni bħala l-Kap tal- Forzi Armati; (b) jitwaqqaf b'liġi l-Kunsill tad-Difiża ppresedut mill- President li fih jipparteċipaw il-Prim Ministru, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, il-Ministru għall-Intern u l-Ministru għad-Difiża, u l-Kap tal-Oppożizzjoni f'każijiet ta' theddid għas-sigurtà tal-pajjiż kif pereżempju previst fl-Art 87 tal- Kostituzzjoni Taljana; (ċ) fil-każ ta' Imenti li jiġu preżentati lill-President, il- President jeżerċita din is-setgħa ta' ġudizzju wara li jikkonsulta mal-Ombudsman u mhux ma' xi membru tal- Eżekuttiv. 11 Proposta sabiex il-President ikollu dritt li jagħti numru limitat ta' Onorifiċenzi Għalkemm is-setgħa tal-onorifiċenzi hija vestita fil-President, dan jaġixxi fuq il-parir tal-Gvern tal-ġurnata. Waqt li l-Gvern għandu jkollu s-setgħa illi jonora lil min ħaqqu, wasal iż- żmien illi l-President bħala Kap tal-Istat ikun jista' jagħti onorifiċenzi huwa stess, u għall-inqas fir-rigward ta' ċertu numru fis-sena, ikun hu l-ġudikant assolut fil-materja; mingħajr preġudizzju għas-setgħa tal-Gvern li jinnomina persuni huwa wkoll anki permezz tal-Kumitat tan-Nomini li l- membri tiegħu jaħtarhom il-Prim Ministru. Parti H: Proposti tal-Kummissjoni ta' Bonello Nru / Proposta Kummenti u Rakkomandazzjonijiet 1 Proposta sabiex Dwar il-kompożizzjoni tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tinbidel il- tal-Ġustizzja, din hija top heawv u jenħtieġ li tkun komposta kompożizzjoni minn anqas persuni. Din il-Kummissjoni ma tarax lok li l- tal-Kummissjoni President ta' Malta — il-Kap Kostituzzjonali tal-Eżekuttiv — għall-Amministrazzjoni / għandu jippresiedi l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- tal-Ġustizzja Ġustizzja peress li l-President jista' jiġi — kif fil-fatt ġie fil-passat — f'konflitt mal-organi l-oħra tal-Istat — l-Eżekuttiv u l- Parlament — meta l-istess President huwa wkoll parti minn dawn iż-żewġ organi l-oħra tal-Istat. Lanqas ma tara l-ħtieġa li jkun hemm persuna appuntata mill- Prim Ministru u oħra mill-Kap tal-Oppożizzjoni, aktar u aktar meta skont il-proposti kontenuti f'dan ir-Rapport, il- funzjonijiet tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja se jirrekjedu eżerċizzju aktar tekniku, u għalhekk għandhom ikunu n-nies kwalifikati f'dan l-aspett li għandhom jagħmlu dan l-eżerċizzju. Din il-Kummissjoni għalhekk tirrakkomanda li l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja għandha tinħatar mill- President ta' Malta u tkun magħmula kif ġej: x mill-Prim Imħallef ex officio, bħala President tal- Kummissjoni; X minn Imħallef elett minn u magħżul minn fost l-Imħallfin sedenti f'Qorti fil-Gżejjer Maltin; X minn Maġistrat elett minn u magħżul minn fost il-Maġistrati sedenti f'Qorti fil-Gżejjer Maltin; X minn Imħallef irtirat magħżul mill-President ta' Malta fuq l- inizjattiva tiegħu stess wara konsultazzjoni wiesgħa; x mill-Prosekutur Ġenerali ex officio; X minn avukat anzjan li ma jeżerċitax il professjoni magħżul mill-President ta' Malta fuq l-inizjattiva tiegħu stess wara konsultazzjoni wiesgħa; X minn rappreżentant tal-poplu magħżul skont il-kriterji msemmija aktar 'l isfel f'dan ir-rapport. 2 Proposta sabiex Membru tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja membru tal- għandu jitneħħa wara vot ta' żewġ terzi tal-Membri tal-Kamra Kummissjoni għall- tad-Deputati għall-istess raġunijiet li dwarhom jista' jitneħħa Amministrazzjoni tal- Mħallef skont l-Artikolu 97(2) tal-Kostituzzjoni. Ġustizzja jitneħħa wara vot ta' żewġ terzi tal- Membri tal-Kamra tad- Deputati għall-istess raġunijiet li dwarhom jista' jitneħħa Mħallef skont l-Artikolu 97(2) tal-Kostituzzjoni Proposta ta' kif u f'liema ċirkostanzi għandu jinħatar membru supplenti fi ħdan il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja Għal kull wieħed minn dawn is-seba' membri tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, għandu jinħatar membru supplenti jekk, f'każ ta' membru tal-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja: X ikun hemm lok għall-astensjoni jew ir-rikuża tiegħu; jew x imut waqtli jkun fil-kariga; jew X ikun qed ibati minn mard fit-tul; jew X jitneħħa mill-kariga skont il-liġi Il-membri supplenti, li jaġixxu minflok kull membru tal- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, għandhom: X jiġu eletti mill-kategorija li huma jkunu membri tagħha fil-każ tal-Imħallfin sedenti u l-Maġistrati sedenti; jew X jinħatru mill-President ta' Malta u jintgħażlu minn fost id- Deputat tal-Membru tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal Ġustizzja jew, fin-nuqqas ta' tali deputat, minn dak il- membru l-aktar anzjan wara l-membru tal-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja; jew X jinħatru mill-President ta' Malta wara konsultazzjoni wiesgħa bħal fil-każ tar-rappreżentant tal-poplu. Proposta fir-rigward tal-Funzjonijiet tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja Referenza għall-Miżura Nru 6 tar-Rapport ta' Bonello Proposta sabiex il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja tħejji rapport annwali Jenħtieġ li l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja tissottometti rapport annwali dwar il-ħidma tagħha u tal- Awtoritajiet u tal-Kumitati kollha tagħha, li jkun ferm aktar dettaljat minn dak li tippubblika Ilum il-ġurnata, u li dan jitqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra u jiġi diskuss mill-Kamra tad- Deputati f'seduta allokata għal dan l-iskop. Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja għandha ta' kull sena, fir-rapport annwali tagħha, tirrapporta dwar l- operat ta' kull ġudikant, tipprovdi statistika dwar kemm ġew deċiżi kawżi minn kull ġudikant f'dik is-sena partikolari, tidentifika fejn ġudikant ikun waqa' lura fix-xogħol tiegħu u titolbu jieħu l-passi korrettivi li jkun hemm bżonn. Hija għandha wkoll tindirizza kull waħda mit-terms of reference tagħha elenkati fil-Miżura Nru 6 ta' dan ir-Rapport u tirrapporta dwarhom kif ukoll dwar kull wieħed mid-doveri li din il-Kummissjoni qed tissuġġerixxi li l-Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, l-Awtoritajiet u l-Kumitati tagħha għandhom jiżvolġu. Proposta sabiex ikun hemm awtoritajiet tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja: e L-Awtorità dwar l-Għażla għas-Servizzi Ġudizzjarji e L-Awtorità dwar id-Dixxiplina għas-Servizzi Ġudizzjarji Il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja għandu jkollha numru ta' Awtoritajiet li jispeċjalizzaw f'qasam wieħed partikolari tal-ġustizzja, b'funzjonijiet relatati għal dak il-qasam u b'kompożizzjoni differenti minn awtorità għall-oħra, skont il- materja li dik l-Awtorità tkun qed tittratta. L-Awtoritajiet ikunu awtonomi waħda mill-oħra, u anke mill- Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja ħlief għad- drittijiet tal-appell minn deċiżjoni tal-Awtorità dwar id- Dixxiplina għas-Servizzi Ġudizzjarji u l-Kumitati tagħha għal quddiem il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. Proposta sabiex ikun hemm tibdil fil-mod ta' kif tinħatar il-Ġudikatura u fuq liema kriterji Il-Kummissjoni għar-Riforma Ħolistika fil-Qasam tal-Ġustizzja hija tal-fehma illi l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja għandu jkollha awtorità fi ħdanha li tkun responsabbli li tirrakkomanda lill-Gvern il-ħatra ta' dawn l- uffiċjali: (i) il-Ġudikatura (li tinkludi ġudikanti fi qrati u tribunali Maltin, Ewropej u Internazzjonali u l-Ġudikaturi fit-Tribunal għal Talbiet Żgħar), (ii) il-Prosekutur Ġenerali, (iii) il-Ġuristi, (iv) l-Avukat għall-Għajnuna Legali, (iv) l-esperti tal-qorti. Għandhom jiżdiedu kriterji kwalitattivi għall-ħatra tal- Ġudikatura li Ilum ma jeżistux fil-Kostituzzjoni bħal integrità, għarfien tal-liġi, onestà, rettezza, diliġenza, prattika tal- professjoni fil-qrati u — b'riaffermazzjoni tal-Artikolu 16 tal- Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, il-Kapitolu 12 tal- Liġijiet ta' Malta, u l-Kodiċi ta' Etika għall-Ġudikatura — l- assenza ta' attività kummerċjali fin-negozju. L-Awtorità dwar l-Għażla għas-Servizzi Ġudizzjarji għandha, apparti li tintervista lill-applikanti kollha, tara x'pubblikazzjonijiet ta' natura akkademika għamel l-applikant, jekk segwiex korsijiet oħra f'livell postgradwatorju wara li sar avukat, kif ukoll teżamina atti li jkun ippreżenta l-Qorti matul is-snin, il-karriera ġudizzjarja bħala ġurist jekk ikun il-każ, u l- kwalità tas-sentenzi, tad-deċiżjonijiet jew tar-rapporti li jkun kiteb, fejn applikabbli. L-intervisti għandhom jiġu rrekordjati u jinżammu mill-Awtorità dwar l-Għażla għas-Servizzi Ġudizzjarji. Il-Ġudikaturi tat-Tribunal tat-Talbiet Żgħar għandhom jinħatru bl-istess mod bħall-ġudikanti. Proposta sabiex jiġu separati l-funzjonijiet tal-AĠ Il-Kummissjoni tħoss li l-kariga ta' Avukat Ġenerali għandha tkun li jiddefendi kawżi kostituzzjonali urġenti, jiġbor il-flus dovuti lill-Gvern, jagħti pariri lill-Ministri u lis-Servizz Pubbliku, jabbozza l-liġijiet inkluż legiżlazzjoni sussidjarja, u fejn din ma ssirx mill-uffiċċju tiegħu, jivvettja tali liġijiet, eċċ. Din il-funzjoni (imsemmija fl-Artikolu 91(3) tal-Kostituzzjoni) tibqa' kariga kostituzzjonali u li l-Avukat Ġenerali jibqa' jżomm l-istatus, il- funzjonijiet u l-kundizzjonijiet tal-impjieg li jgawdi llum il- ġurnata. L-Avukat Ġenerali u l-Avukati fl-uffiċċju tiegħu għandu jkollhom l-istess kundizzjonijiet tal-impjieg tal- Prosekutur Ġenerali u tal-impjegati tal-uffiċċju tal-Prosekutur Ġenerali. L-AĠ ma jibqax ikollu funzjonijiet ta' prosekutur. Prosekutur Ġenerali Il-Kummissjoni tħoss illi hemm bżonn illi l-funzjoni prosekutorjali tiġi vestita f'uffiċjal ieħor, il-Prosekutur Ġenerali. B'hekk, dan ikun jista' jikkonċentra biss fuq il- proċess kriminali. Ikun hemm bżonn ukoll emendi konsegwenzjali fil-liġijiet ordinarji għat-twettiq ta' din il- miżura. Il-Prosekutur Ġenerali għandu jkollu dawk il-garanziji legali u kostituzzjonali meħtieġa sabiex l-indipendenza tiegħu mill-Eżekuttiv tkun garantita. Proposta sabiex tkun issemplifikata l-proċedura fir-rigward ta' kawżi kostituzzjonali Għalhekk, ir-rimedju kostituzzjonali, għall-ekonomija tal- ġudizzju, għandu jitqies bħala wieħed ordinarju u materja kostituzzjonali għandha tiġi sottomessa u deċiża mal-materja ordinarja f'kawża waħda, u f'żewġ kawżi separati u distinti minn xulxin għalkemm fuq l-istess suġġett. Dan jista' jsir faċilment quddiem il-Qorti Amministrattiva u b'hekk in-numru ta' kawżi jonqsu għax ma jkunx hemm għalfejn li jkun hemm multipliċità ta' kawżi fuq l-istess suġġett (stħarriġ ġudizzjarju; danni; kostituzzjoni), b'appell għall-Qorti Kostituzzjonali. 10 Proposta sabiex tiġi mwaqqfa Qorti Kostituzzjonali bi Mħallfin addetti biex jaqdu Dmirijiet Eskussivament f'din il-Qorti Qed jiġi propost li l-Qorti Kostituzzjonali tkun magħmula minn tliet Imħallfin li jaqdu d-dmirijiet tagħhom f'din il-Qorti biss u mhux fi qrati oħra, li din il-Qorti jkollha l-baġit tagħha separat u distint minn dak tal-qrati l-oħra, li ma tkunx ippreseduta mill-Prim Imħallef, u li l-post fejn din il-qorti tiltaqa' u żżomm is-seduti tagħha jkun f'bini ieħor li mhux fil-qrati tal-ġustizzja. 11 (Proposta sabiex L-Artikolu 6 tal-Att dwar l-Konvenzjoni Ewropea jħalliha fid- sentenzi tal-Qorti diskrezzjoni tal-Qorti Kostituzzjonali dwar kif u meta Ewropea tad-Drittijiet teżegwixxi sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- tal-Bniedem ikollhom Bniedem. Peress li dan l-artikolu jista' jġib lill-Qorti is-saħħa ta' liġi f'Malta ) Kostituzzjonali f'konflitt mas-sentenzi tal-Qorti Ewropea tad- u għandhom ikunu Drittijiet tal-Bniedem, qed jiġi ssuġġerit li s-sentenzi tal-Qorti eżegwibbli fit-totalità Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fejn din il-Qorti tkun tagħhom mill-organi iddeċidiet kawża fejn il-konvenut huwa l-Istat ta' Malta, dik is- kollha tal-Istat, sentenza għandu jkollha s-saħħa ta' liġi f'Malta u għandha irrispettivament minn tkun eżegwibbli fit-totalità tagħha mill-organi kollha tal-Istat, dak li l-liġi jew irrispettivament minn dak li l-liġi jew il-ġurisprudenza Maltija il-ġurisprudenza Maltija J tkun tipprovdi. tkun tipprovdi. F'każ illi applikant quddiem il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem ikun jenħtieġlu xi eżekuzzjoni speċifika ta' sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem mogħtija fil- konfront ta' Malta, għandha tkun il-Qorti Kostituzzjonali li tkun marbuta bil-liġi li teżegwixxi tali sentenza kontra l-Avukat Ġenerali jew dak l-organu l-ieħor tal-Istat, skont il-każ, skont l- Artikoli 252 u 255 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili bħallikieku s-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem kienet sentenza mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali kontra l-Avukat Ġenerali. Meta l-Qorti Ewropea tiddeċiedi li r- rikorrent ma kellux aċċess għal qorti — jiġifieri meta ma jkunx hemm liġi li tħallih iressaq l-ilment tiegħu quddiem il-qrati — dik il-persuna għandha tingħata danni morali filwaqt li l-Qorti Kostituzzjonali għanda tisma' dik il-kawża hija stess u tagħti r- rimedji opportuni. 12 (Proposta sabiex Fejn jidħlu sentenzi ta' natura kostituzzjonali u konvenzjonali, sentenzi tal-Qrati Kostituzzjonali jkunu applikabli erga omnes. il-prinċipju għandu jkun li dawn is-sentenzi għandhom japplikaw erga omnes u mhux bejn il-partijiet għal dik il- kawża. Fejn jidħol l-Istat, is-sentenza għandha torbtu irrispettivament minn min tkun il-parti l-oħra. Parti l: Rapport Preliminari tal-Kumitat Magħżul tal-Kamra tar- Rappreżentanti Nru / Tema Kummenti u Rakkomandazzjonijiet 1 Istituzzjonijiet fuq bażi ( L-istituzzjonijiet li għandhom jitpoġġew fuq bażi nazzjonali nazzjonali huma l-Qrati, ix-Xandir, il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi, il- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku. tad-Difiża 2 Persuni jew Proċessi Il persuni jew il-proċessi li għandhom jitpoġġew fuq bażi fuq bażi nazzjonali nazzjonali huma l-Proċess Elettorali, il-Parlament, l-Ispeaker, is-Sigurtà tal-Istat, in-Newtralità u materji oħra konnessi magħha, il-Festa Nazzjonali. 3 Il-President bħala Il-President għandu jkollu d-dmir li, f'materji li jmorru lil hinn gwardjan mill-politika partiġġjana, anki jekk ma jkunx hemm qbil bejn tal-Kostituzzjoni u il-partiti politiċi, ifittex li jintlaħaq qbil u, jekk dan ma s-setgħat tiegħu jintlaħaqx, jerfa' r-responsabbiltà tad-deċiżjoni f'ismu u fl- aħjar interess tan-nazzjon. 4 Ħatra tal-President Il-Kariga ta' President għandha tgawdi l-appoġġ nazzjonali u l- persuna magħżula jkollha s-saħħa morali, barra dik legali. Il-President għandu jkun magħżul b'maġġoranza kwalifikata ta' żewġ terzi mill-Parlament, u fin-nuqqas ta' dan, b'elezzjoni diretta mill-poplu (jekk xi wieħed mill-kandidati ma jġibx il-maġġoranza assoluta, issir elezzjoni oħra bejn iż- żewġ kandidati li jkunu ġabu l-akbar għadd ta' voti). 5 Ħatra ta' Aġent Fl-assenza tal-President, l-Ispeaker ikun ex officio Aġent President President. 6 Il-President bħala Il-President għandu jippresiedi l-Kunsill Nazzjonali tad-Difiża. president tal-Kunsill Nazzjonali tad-Difiża 7 Il-President bħala Il-President għandu jippresiedi l-Kunsill għall- president Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja 8 Kunsill Nazzjonali Il-Kumitat jirrakkomanda li jkun hemm Kunsill Nazzjonali tad-Difiża taħt il-presidenza tal-President li, għal dan il-fini, ikun ukoll il-Kap tal-Forzi Armati ta' Malta. Il-Kumitat ikun magħmul mill-Prim Ministru, il-Ministru responsabbli għad- Difiża, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, u uffiċjali tal-Forzi Armati. Il-Kumitat ikun responsabbli li jiddeċiedi fuq policies dwar il- ħtiġiet fundamentali u bażiċi tad-Difiża, kemm fi żmien ta' paċi kif ukoll ta' gwerra, ħlief li fi żmien ta' paċi l- amministrazzjoni u t-tmexxija ġenerali tal-Forzi Armati tkun f'idejn il-Ministru għad-Difiża. Is-Servizz Nazzjonali Sigriet jkun taħt ir-responsabbiltà tal- Kunsill Nazzjonali tad-Difiża. Ħolqien ta' Kunsill tal-Istat Għandu jinħoloq Kunsill tal-Istat ippresedut mill-President, li jkun jinkludi l-Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni, eks Presidenti u eks Prim Ministri, flimkien ma' persuni li kkontribwew għal ċertu żmien fil-ħajja politika tal-pajjiż u li l- patrijottiżmu tagħhom ikun bla dubju. Il-Kunsill jissejjaħ kull meta l-President iħoss il-ħtieġa tal-pariri tiegħu. Fl-ewwel istanza, il-Kunsill jagħti l-pariri lill-President. Jekk fil-Kunsill ma jkunx hemm qbil fuq xi materja, il-President ikun marbut li jaċċetta l-parir konġunt tal-Prim Ministru u tal-Kap tal- Oppożizzjoni. In-nomini għall-Kunsill tal-Istat isiru mill- President, skont qbil bejn il-Prim Ministru u l-Kap tal- Oppożizzjoni. 10 Funzjonijiet tal-Kunsill tal-Istat Il-Kunsill tal-Istat jiddeċiedi wkoll dwar ċerti nomini bħalm'huma: il-Kummissarju Prinċipali Elettorali, l-Awtorità tax-Xandir, il-Kummissjoni dwar l-Impjiegi, u korpi oħra, partikularment in-nomini taċ-Chairman tagħhom. Il-Kunsill ikun responsabbli wkoll għall-għoti ta' dekorazzjonijiet tar- Repubblika, għalkemm il-prerogattiva li ċittadini jaċċettaw dekorazzjonijiet ta' stati barranin tibqa' tal-Prim Ministru. Il- Kunsill jifli wkoll it-trattati kollha li jsiru ma' stati oħra sabiex (i) jassigura li bl-ebda mod il-klawżoli 'entrenched' tal- Kostituzzjoni ma jkunu mittiefsa, speċjalment in-newtralità u n-nonallinjament, (ii) li l-ebda ftehim ma' persuni jew enti ġuridiċi ta' stati oħra ma jdgħajfu l-klawżoli tal-Kostituzzjoni, u (iii) jagħti pariri lill-awtoritajiet konċernati dwar tibdil meħtieġ. 11 L-indipendenza tal-Ġudikatura Il-Kumitat jidhirlu li għandu jkun ikkonfermat fil- Kostituzzjoni li l-Ġudikatura hija organu indipendenti tal-Istat u li kull Ġudikatur għandu jiddeċiedi l-kwistjonijiet li jkollu quddiemu skont l-apprezzament tiegħu tal-fatti u skont l- applikazzjoni tal-liġijiet kif interpretati skont il-kuxjenza tiegħu bla ebda pressjoni, influwenza jew indħil minn ebda naħa. 12 Kunsill għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja Il-Kumitat jirrakkomanda li t-tqassim tad-dmirijiet tal- Imħallfin ma jibqax dritt tal-Eżekuttiv iżda jibda jsir mill- Kunsill għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. Il-Kunsill ikollu wkoll ir-responsabbiltà għat-tmexxija effiċjenti tal- amministrazzjoni tal-Qrati, is-setgħa li jassenja dmirijiet lil Imħallfin u Maġistrati, u li jassigura li l-ħidma tal-Qrati tkun skont il-liġi u l-interess tal-poplu. Il-Kunsill ikun ippresedut mill-President u kompost mill-Prim Imħallef, bħala viċi president, il-Ministru għall-Ġustizzja, Imħallef elett mill-Ġudikatura, Maġistrat elett mill-Bank tal- Maġistrati, persuna nominata mill-Prim Ministru, u persuna nominata mill-Kap tal-Oppożizzjoni (dawn l-aħħar żewġ persuni ma jkunux Membri Parlamentari). 13 Kontabbiltà tal-Ġudikatura - Kummissjoni ta' Tmexxija Il-Kumitat jirrakkomanda li tinħatar Kummissjoni għat- Tmexxija tal-Qrati. Il-Kummissjoni għat-Tmexxija tal-Qrati jkollha r-responsabbiltà li t-tmexxija tal-Qrati u tar-reġistru tagħhom tkun tajba, effiċjenti u responsabbli. Din tkun ippreseduta mill-Ministru għall-Ġustizzja u tkun tinkludi Mħallef u Maġistrat nominati biex iservu fil-Kunsill għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, rappreżentant tal-Kamra tal- Avukati, rappreżentant tal-Kamra tal-Prokuraturi Legali, rappreżentant elett mill-impjegati tal-Qrati, żewġ membri nominati mill-Prim Ministru, żewġ membri nominati mill-Kap tal-Oppożizzjoni (li tnejn minn dawn l-erbgħa tal-aħħar ikunu dawk li qed iservu fil-Kunsill, u t-tnejn l-oħra li jkollhom ir- rekwiżiti u l-kwalifiki bħal dawk nominati għall-Kunsill). 14 Kontabbiltà tal-Ġudikatura - Kummissjoni ta' Viġilanza Il-Kumitat jirrakkomanda li tinħatar Kummissjoni ta' Viġilanza li tkun responsabbli li tara li l-Ġudikanti jaqdu d- dmirijiet tagħhom skont il-liġi u b'mod li ma jonqsux mid- doveri tagħhom. Il-Kummissjoni tkun komposta mill-Prim Imħallef bħala president, mill-Imħallef u l-Maġistrat li jservu fil-Kunsill għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, minn persuna nominata mill- Prim Ministru, u minn persuna nominata mill-Kap tal- Oppożizzjoni (it-tnejn li jservu fil-Kunsill). Kull membru ta' dawn il-kummissjonijiet, kif ukoll kull persuna li tintlaqat minn xi deċiżjoni tagħhom, ikollu d-dritt li jappella quddiem il-Kunsill. Kull Membru Parlamentari jkollu d-dritt li jressaq ilmenti quddiem il-kummissjoni, jew skont il-każ, quddiem il-Kunsill. 15 Xandir nazzjonali Il-Kumitat jirrakkomanda li x-Xandir ikun taħt ir- responsabbiltà unika tal-Awtorità tax-Xandir bħala korp indipendenti u imparzjali. L-Awtorità tax-Xandir għandu jkollha funzjoni eżekuttiva u tinnomina l-Kap tax-Xandir, li jkun direttament responsabbli lejha u rimovibbli minnha. Huwa desiderabbli li l-membri li jikkomponu l-Awtorità jkunu aċċettabbli għaż-żewġ naħat tal-Parlament. Iċ-Chairman tal-Awtorità għandu jkun approvat mill-Kunsill tal-Istat jew, jekk ma jkunx hemm qbil bejn il-Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni, mill-President. Il-partiti politiċi ewlenin rappreżentati fil-Parlament ikollhom dritt għal programmi organizzati minnhom għal numru ta' sigħat fuq ir-radju u t-televiżjoni, skont ir-rappreżentanza tagħhom fil-Parlament. 16 Kummissjoni dwar l-Impjiegi u Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku Il-Kumitat jirrakkomanda li l-Prim Ministru u l-Kap tal- Oppożizzjoni, fl-ambitu tal-Kunsill tal-Istat, jinnominaw numru ndaqs ta' membri u jagħmlu ħilithom biex jaqblu dwar l-għażla ta' chairman, għall-Kummissjoni dwar l- Impjiegi u l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku (fil-każ li ma jintlaħaqx ftehim, dawn in-nomini jsiru mill-President). 17 Proċess Elettorali - Kummissarji Il-Kumitat huwa tal-fehma li (i) l-għadd ta' kummissarji elettorali għandu jkun jikkorrispondi man-numru ta' distretti elettorali, (2) il-Kummissarju Elettorali Ewlieni jkun wieħed mill-kummissarji li jkun nominat bi ftehim konġunt bejn il- Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni fl-ambitu tal-Kunsill tal-Istat, jew f'nuqqas ta' ftehim, mill-President, u (3) il- kummissarji elettorali jkunu nominati f'numru ugwali mill- Prim Ministru u mill-Kap tal-Oppożizzjoni b'mod li l-President ikun ċert li, jekk ikun hemm iżjed minn partit wieħed fil- Gvern jew fl-Oppożizzjoni, jittieħed kont tar-rieda tal-partiti l-oħra rappreżentati. 18 Proċess Elettorali - Kwota Nazzjonali Il-Kumitat jinnota li l-membri tal-Gvern jemmnu li s-sistema elettorali għandha tkun ibbażata fuq il-prinċipju ta' proporzjonalità, mhux fuq il-pjan ta' distretti singoli iżda fuq pjan nazzjonali, b'mod li tkun assigurata l-governabbiltà tal- pajjiż. Il-Membri tal-Oppożizzjoni jħossu li, jekk ikun hemm kwota nazzjonali, tqum awtomatikament il-kwistjoni ta' 'threshold' għall-partiti ż-żgħar u jibdew il-kumplikazzjonijiet kif il-prinċipju ta' proporzjonalità jiżżewweġ ma' dak tal- governabbiltà. 19 Il-Parlament Il-Kumitat jirrakkomanda li jkun hemm erba' kumitati permanenti, kull wieħed magħmul minn chairman, żewġ membri tal-Gvern u tnejn tal-Oppożizzjoni, u l-Ispeaker. Il- Kumitati jkunu: (1) Kumitat Permanenti għas-Sigurtà Nazzjonali (deċiżjonijiet dwar il-Forzi Armati, il-Pulizija, u l-Politika Barranija), li jżomm liaison mal-Kunsill Nazzjonali tad-Difiża. (2) Kumitat Permanenti għall-Infiq ta' Flus il-Poplu, li jkun jiddependi biss mill-uffiċċju tal-Ispeaker u jkollu f'idejh id- dipartiment kollu tal-awditur bil-forzi li jagħtuh il-liġi u l- Kostituzzjoni. (3) Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Leġiżlattivi u Parlamentari, taħt it-tutela tal-Ispeaker, li jara li l-Parlament ikun infurmat sew fuq it-tmexxija ta' policies, il-piż u l-effett ta' regolamenti, u leġiżlazzjoni sussidjarja. (4) Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Soċjo-Ekonomiċi. Il-Kumitati Permanenti jkollhom l-obbligu li, meta l- Parlament ikun ''in session', jiltaqgħu darbtejn fil-ġimgħa, iżda mhux fil-ħin tal-Parlament. L-Ispeaker ikollu l-obbligu li jirrapporta lill-Parlament jekk xi kumitat ma jurix il-ħrara u d-diliġenza meħtieġa fix-xogħol tiegħu. 20 Ħatra ta' Speaker u Deputv Speaker Il-Kostituzzjoni għandha tiddetermina kif jintgħażlu l- Ispeaker u d-Deputv Speaker, kif ukoll is-saħħa li jingħataw. Il-Kumitat jaqbel (1) mas-sistema li l-Ispeaker ikun wieħed minn dawk li ma jkunux eletti fil-Parlament, perċ li għandu jkollu mill-inqas ħames snin esperjenza fil-Parlament, u li (2) il-ħatra tiegħu jkollha almenu maġġoranza ta' żewġ terzi tal- Kamra u, fin-nuqqas ta' dan, ikun hemm Speaker ad interim skont is-''senioritv' approvat mill-Kunsill tal-Istat. Dawn il-kundizzjonijiet ikunu japplikaw ukoll għad-Deputv Speaker. Tkun rispettata r-regola ta' Speaker min-naħa tal-Gvern u Deputv Speaker min-naħa tal-Oppożizzjoni. In-nomini tagħhom ikunu diskussi wkoll mill-Kunsill tal-Istat. Id-Deputv Speaker ikun ex officio Chairman tal-Kumitati. Fl-assenza tal-Ispeaker u d-Deputv Speaker, tinħatar persuna li tassumi l-funzjonijiet tagħhom temporanjament. 21 Terminu tal-Uffiċċju tal-Ispeaker u d-Deputv Speaker Il-Kumitat iħoss li, kemm jista' jkun, il-persuni eletti bħala Speaker u Deputv Speaker ma jinbidlux ma' kull leġiżlatura. Jekk il-karigi jsiru permanenti, il-persuni konċernati jkollhom l-obbligu li ma jiħdux parti politika attiva. 22 Dipartiment tal-Ispeaker Id-dipartiment tal-Ispeaker għandu jkun dipartiment għalih li ma jaqa' taħt l-ebda ministeru, bi staff adegwat, u li jkun responsabbli li l-membri tal-Parlament u l-kumitati permanenti jingħataw il-faċilitajiet meħtieġa biex jaqdu dmirhom. 23 Ugwaljanza bejn l-Irġiel u n-Nisa L-Artikolu 45(3) tal-Kostituzzjoni għandu jispeċifika li m'għandux ikun hemm diskriminazzjoni fit-trattament bejn l- irġiel u n-nisa, u fejn hemm bżonn, jinbidlu l-liġijiet tal-pajjiż. 24 Ħarsien tal-Privatezza Tidħol Dikjarazzjoni ġdida dwar il-ħarsien tal-privatezza taċ- ċittadini fir-rigward ta' data dwarhom, tagħrif għal statistika, eċċ., fil-limiti imposti mil-liġijiet ta' sigurtà nazzjonali. 25 Festa Nazzjonali Importanti li jkun hemm qbil dwar Jum Nazzjonali. Il-membri tal-Gvern jaħsbu li Jum l-Indipendenza għandu jkun jum li jgħaqqad il-poplu. Il-membri tal-Oppożizzjoni jemmnu li dan għandu jkun Jum ir-Repubblika, perċ ma jkun hemm xejn ħażin li Jum il-Ħelsien, Jum l-Indipendenza u s-Sette Giugno jibqgħu festi nazzjonali. Parti J: Proposti tal-Partit Demokratiku Nru / Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata 1 ) Steering Committee - L-Isteering Committee huwa ġemgħa ta' rappreżentanti tal- kompożizzjoni Partit Laburista u tal-Partit Nazzjonalista, u m'għandux rappreżentanza wiesgħa biżżejjed biex jiżgura dibattitu komprensiv. L-Isteering Committee għar-Riforma Kostituzzjonali m'għandux jaħdem wara l-kwinti u huwa importanti li jinkludi l-midja, imħallfin, avukati, il-Kamra tal-Avukati, ONGs, pressure groups, trejd unjins, u ċ-ċittadini. 2 / Steering Committee - L-Isteering Committee m'għandux terms of reference ċari u mandat bażi legali, u m'għandux jiddibatti r-rapport b'mod sigriet. 3 / Abbozzar L-abbozzar tal-Kostituzzjoni għandu jsir minn esperti lokali u tal-Kostituzzjoni barranin fil-qasam. 4. Sistema ta' kontroll Għandu jkun hemm sistema li tillimita l-abbużi tas-setgħa, tal-Istat tad-Dritt tiżgura trattament ugwali liċ-ċittadini, u tiżgura l-interess pubbliku. 5 ( Kostituzzjoni suprema Il-Parlament m'għandux ikollu s-setgħa li jiskarta l- provvedimenti tal-Kostituzzjoni. 6 ( Qorti Kostituzzjonali Il-Qorti Kostituzzjonali għandu jkollha s-setgħa li tannulla liġijiet mhux kostituzzjonali 7 ( Indipendenza Għandha tissaħħaħ l-indipendenza tal-Ġudikatura. tal-Ġudikatura 8 ( L-aħjar prattika Għandha tkun adottata l-aħjar prattika internazzjonali sabiex internazzjonali ikunu eliminati nuqqasijiet strutturali u konflitti ta' interess. 9 Il-Midja Il-Midja għandha tkun pluralistika u ħielsa għalkollox mill- partiti politiċi. Għandu jkun hemm Ombudsman għall-Midja. 10 / Awtorità tax-Xandir u Għandha tkun rimedjata l-indipendenza vera tal-Awtorità Libertà ta' tax-Xandir u l-Libertà ta' Informazzjoni Informazzjoni 11 / Entità kontra Għandha titwaqqaf entità indipendenti kontra l-korruzzjoni, l-korruzzjoni li tkun tista' tinvestiga wkoll il-kriminalità fil-Korp tal-Pulizija u fl-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali. 12 Korpi Kostituzzjonali Il-korpi kostituzzjonali m'għandhomx is-salvagwardji rigward il-funzjonijiet, l-uffiċjali, u l-indipendenza istituzzjonali, finanzjarja u legali tagħhom. Dawn il-korpi huma suġġetti wkoll għal provvedimenti insuffiċjenti ta' kontabbiltà pubblika, u ma jeżistux 'checks and balances' meħtieġa. Il-korpi kostituzzjonali kollha (l-Awtorità tax-Xandir, il- Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni, il-Kummissjoni dwar l- Impjiegi, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku) għandhom ikunu 'l fuq mill-politika u indipendenti tassew. Huma m'għandhomx jitmexxew minn bordijiet maħtura mill-Prim Ministru. 13 Servizz Pubbliku/ Pulizija indipendenti Għandu jkun hemm Servizz Pubbliku u Korp tal-Pulizija indipendenti mill-politika. Għalkemm għandu jkun hemm direzzjoni politika, dawn m'għandhomx ikunu kkontrollati kompletament mill-Gvern. 14 L-Avukat Ġenerali Ir-rwol doppju tal-Avukat Ġenerali bħala prosekutur u konsulent legali tal-Gvern għandu jispiċċa permezz tat- twaqqif ta' Uffiċċju tal-Prosekutur. 15 Tisħiħ tal-Parlament Ir-rwol tal-Parlament għandu jissaħħaħ, kemm permezz ta' sistema multipartiti fil-Kamra, kif ukoll billi ssir estensjoni tar-rappreżentanza proporzjonali f'elezzjoni ġenerali. Il- membri tal-Parlament għandhom iservu full-time. 16 Ambjent san Ambjent san għandu jkun dritt ta' kull ċittadin. L-Eżekuttiv għandu jinżamm responsabbli biex jissalvagwardja, itejjeb u jagħti sostenn lill-ambjent tal-ġenerazzjonijiet tal-lum u ta' għada. L-ambjent naturali għandu jingħata l-istatus ta' ċittadin. 17 Il-President Il-President ta' Malta għandu jinħatar b'maġġoranza ta' żewġ terzi fil-Parlament. 18 Funzjonijiet tal-President Ir-rwol tal-President għandu jkun li jkun ta' 'check' fuq is- setgħa eżekuttiva biss, iżda ma jeżerċitahiex. 19 Kunsill tal-Istat Il-President għandu jkollu Kunsill tal-Istat li jagħtih pariri. 20 Rapport Annwali L-Uffiċċju tal-President għandu jħejji rapport pubbliku annwali dwar il-kwalità tad-demokrazija fil-pajjiż u jagħmel rakkomandazzjonijiet dwarha. 21 Liġijiet Fl-interess tal-għaqda fil-pajjiż, hemm bżonn li jkunu indirizzati ħafna materji bħall-Att dwar il-Protezzjoni ta' Informatur, l-Att dwar il-Finanzjament ta' Partiti Politiċi, l-Att dwar l-Ombudsman, u l-Att dwar l-Awditur Ġenerali. Parti K: Proposti tal-Fondazzjoni Maltin Inqumu Nru / Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata 1 Newtralità u In-newtralità u n-nonallinjament huma għażliet morali li nonallinjament jegħlbu kull kejl ieħor ta' politika barranija. Il-Gwerra Bierda għadha sejra, il-gwerer u l-armamenti f'territorji qrib ta' Malta qed jiżdiedu, kemm xaqlib lejn in-NATO kif ukoll lejn armata tal-UE jinvolvuna fil-kriminalità tal-gwerra u jagħmluna mira leġittima f'konflitti. In-Newtralità u n-nonallinjament għandhom jibqgħu parti mill-Kapitolu I (3). 2 / Faċilitajiet Militari Malta għandha tintrabat li (i) ma tiħux sehem u ma toffrix faċilitajiet biex isseħħ it-tortura fuq il-bniedem; (ii) ma tiħux sehem u ma toffrix faċilitajiet biex iseħħ spjunaġġ minn forzi barranin, inkluż spjunaġġ permezz ta' mezzi tat-teknoloġija tal-informatika; (iii) taħdem attivament biex jiġu żarmati l- armamenti u l-bażijiet militari, speċjalment fir-reġjun tal- Mediterran; (iv) taħdem biex l-UE tadotta politika ta' newtralità u diżarm biex ma tibqax issefter lill-Istati Uniti u n-NATO. 3 / Drittijiet Industrijali - Kulħadd għandu dritt għax-xogħol. obbligu li jinħoloq Għandu jkun obbligu li l-Istat imexxi b'mod li joħloq u jara li ix-xogħol jinħoloq ix-xogħol produttiv u dinjituż għal kulħadd. 4. Drittijiet Industrijali - Id-drittijiet industrijali ma jistgħux ikunu rinunzjabbli, u kull mhux rinunzjabbli rinunzja tkun legalment nulla. 5 ( Drittijiet Industrijali - Il-ġurnata tax-xogħol m'għandhiex taqbeż it-tmien sigħat u l- ħinijiet ta' xogħol ġimgħa tax-xogħol m'għandhiex taqbeż l-40 siegħa. 6. Drittijiet Industrijali - L-Istat għandu jistabbilixxi paga minima nazzjonali u jara li paga minima nazzjonali ( din tilħaq il-livell ta' 'living wage'. 7. Drittijiet Industrijali - L-Istat għandu regolarment jirrevedi l-pagi kif ukoll il- Reviżjoni tal-pagi u pensjonijiet sabiex jirriflettu l-għoli tal-ħajja mill-inqas darba pensjonijiet fis-sena, liema żieda tkun ugwali għall-ħaddiema kollha, kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f'dak privat, u ma tkunx fuq bażi ta' perċentwal. 8. Drittijiet Industrijali - Id-dritt tal-istrajk huwa wieħed mid-drittijiet fundamentali tal- Dritt tal-istrajk bniedem. Id-dritt tal-istrajk għandu jkun estiż fuq bażi komunitarja, u allura jkun jgħodd ukoll għall-membri tal-Forzi Armati u taż- Żamma tal-Ordni. 9. Drittijiet Industrijali - Il-provvedimenti tad-Drittijiet Industrijali elenkati hawnhekk Infurzar għandhom ikunu infurzati f'kull qorti, u l-prinċipji tagħhom ikunu l-qafas fundamentali fil-governanza tal-pajjiż b'mod li l-Istat japplikahom fit-tfassil ta' liġijiet. 10 Drittijiet Soċjali Saħħa Pubblika Is-saħħa pubblika hija dritt soċjali ewlieni. (1) L-Istat għandu jiggarantixxi servizz nazzjonali tas-saħħa pubblika li jkun provdut b'xejn lil kulħadd. (2) L-Isptar Mater Dei, il-kliniċi u l-faċilitajiet l-oħra għas-saħħa pubblika ma jiġux privatizzati. (3) L-Istat għandu jirregola l-istituzzjonijiet tas-saħħa pubblika kollha, kemm dawk pubbliċi kif ukoll dawk privati. 11 Drittijiet Soċjali - Edukazzjoni L-edukazzjoni hija dritt tal-bniedem. L-Istat għandu joħloq u jipprovdi istituzzjonijiet għall- edukazzjoni b'xejn sal-livell terzjarju. 12 Drittijiet Soċjali - Taxxi It-taxxa għandha tinbena fuq il-prinċipju li min jiflaħ l-aktar, iħallas l-aktar u min jiflaħ l-anqas, iħallas l-anqas, jiġifieri fuq il-prinċipju ta' tassazzjoni progressiva. 13 Drittijiet Soċjali - Djar L-Istat għandu l-obbligu li jara li kulħadd ikollu l-kenn. Dan għandu jsir b'aċċertazzjoni li l-motiv soċjali jkun parti integrali tal-politika ta' akkomodazzjoni. 14 Riforma tal- Kummissjoni Elettorali - Kompożizzjoni Il-kompożizzjoni tal-Kummissjoni Elettorali hija partiġġjana, għaliex tikkonsisti f'membri magħżula miż-żewġ partiti l- kbar, waqt li l-Kummissarju Elettorali Ewlieni jintgħażel mill- Prim Ministru, anki bla ftehim mal-Kap tal-Oppożizzjoni. Il- partiti ż-żgħar huma esklużi. Il-PD jippreżenta tmien alternattivi għal riforma. Għażla 1: (i) chairman magħżul minn fost eks Presidenti, eks Speakers, jew eks Imħallfin; (ii) sa tliet membri maħtura mill- President, li jistgħu jinkludu persuni bħal dawn ta' qabel; (iii) il-Kummissarju Elettorali Ewlieni ex officio; (iv) rappreżentant ta' kull partit politiku fil-Parlament. Kollha jkunu maħtura mill-President fil-ġudizzju tiegħu. L-għadd ta' membri jkun fard. Fejn il-kompożizzjoni tal-partiti fil- Parlament tinbidel, il-President jista' jibdel l-għadd ta' membri biex jibqa' fard. Għażla 2: Il-membri kollha jinħatru mill-President fil-ġudizzju tiegħu wara ftehim mal-Prim Ministru u l-Kap tal- Oppożizzjoni, sakemm jekk ma jintlaħaqx ftehim fi żmien ġimagħtejn minn meta l-President ifittex ftehim, u dejjem qabel tintemm il-ħatra tal-membri preċedenti, il-President jista' jagħmel il-ħatriet kif jidhirlu hu. Għażla 3: Il-membri kollha jinħatru mill-President fil-ġudizzju tiegħu wara konsultazzjoni mal-Prim Ministru u mal-Kap tal- Oppożizzjoni. Għażla 4: Il-Kummissarju Elettorali Ewlieni jinħatar mill- Parlament bħala Uffiċjal tal-Parlament b'maġġoranza ta' żewġ terzi. Ma jkunx hemm membri oħra tal-Kummissjoni. Għażla 5: (i) Chairman indipendenti maħtur mill-President fil- ġudizzju tiegħu, jew wara ftehim bejn il-PM u l-Kap tal- Oppożizzjoni, jew wara konsultazzjoni magħhom; (ii) rappreżentant tal-partit fil-Gvern u tal-Oppożizzjoni, (ili) żewġ membri oħra maħtura minn fost eks Ġudikanti. Għażla 6: Il-Kummissjoni tinħatar mill-President fuq il-parir ta' Kumitat Magħżul tal-Kamra. Għażla 7: Il-Kummissjoni tinħatar mill-President u tkun tikkonsisti f'rappreżentant ta' kull partit politiku reġistrat mal-Kummissjoni Elettorali. Għażla 8: Il-Kummissjoni tinħatar mill-President fil-ġudizzju tiegħu minn fost membri li ma jirrappreżentawx il-partiti politiċi. 15 Kummissjoni Elettorali - Kumitat ta' Pariri Il-Kummissjoni Elettorali għandu jkollha Kumitat ta' Pariri, magħmul minn rappreżentant ta' kull partit politiku mhux rappreżentat fil-Parlament, u fil-każ ta' referendum, minn rappreżentant ta' kull moviment involut fil-kampanja. Parti L: Proposti ta' Dr Marc Sant (Teżi) Nru Tema Nuqqas jew Difett u Proposta relatata Tnaqqis fis-setgħat tal-Prim Ministru Is-setgħa m'għandhiex tibqa' l-prerogattiva ta' persuna waħda, iżda r-responsabbiltà għall-ħidma trasparenti u responsabbli tal-Istat għandha tinqasam fost numru akbar ta' nies. Is-setgħat tal-Prim Ministru għandhom ikunu mnaqqsa, billi xi wħud minnhom jingħataw lill-President. Rwol akbar għas-Soċjetà Ċivili Huwa ħażin li r-rwol tas-soċjetà ċivili fil-funzjonament tas- sistema demokratika ma jingħatax importanza. Is-soċjetà ċivili għandha tingħata sehem akbar fil-proċess tad-deċiżjonijiet, biex dawn ikunu aktar trasparenti u jkunu kontabbli. Imġiba ħażina tal-President Il-Kostituzzjoni ma tagħtix definizzjoni ta' x'inhi 'mġiba ħażina' jew inkapaċità li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga' ta' President. Għandha tingħata definizzjoni ta' x'inhi 'mġiba ħażina'' jew tinkapaċità li jaqdi l-funzjonijiet tal-kariga'' ta' President. President Gwardjan tal-Kostituzzjoni Il-President ma jistax jiffunzjona bħala Gwardjan tal- Kostituzzjoni minħabba li m'għandux setgħat effettivi u huwa vittma tal-partit b'maġġoranza fil-Parlament. Il-President għandu jingħata aktar diskrezzjoni apolitika biex jiffunzjona bħala ''check'' fuq Gvern b'saħħtu, u għandu jkollu s-setgħa li jaħdem b'mod indipendenti. Projbizzjoni ta' persuni milli jkunu maħtura bħala President Il-persuna magħżula bħala President tista' tkun waħda diviżiva u li ma ġġibx l-għaqda nazzjonali. Soluzzjoni waħda tista' tkun li l-persuna maħtura bħala President (i) ma tridx tkun serviet fil-Kamra tar- Rappreżentanti jew kienet attiva fl-arena politika sa ħames snin qabel il-ħatra tagħha, u/jew (ii) ma tkunx serviet bħala Prim Ministru, u/jew (iii) ma tkunx serviet bħala Prim Ministru sa ħames jew għaxar snin qabel il-ħatra tagħha. L-elezzjoni tal-President Jekk il-President jingħata aktar setgħat, il-metodu tal-ħatra tiegħu ma jistax jibqa' kif inhu bħalissa. Is-soluzzjonijiet jistgħu jkunu: (1) elezzjoni b'maġġoranza ta' żewġ terzi fil-Parlament, sabiex ikun hemm l-akbar kunsens possibbli, possibbilment b'ripetizzjoni tal-elezzjoni jew maġġoranza anqas jekk ma tintlaħaqx il-maġġoranza; (2) elezzjoni b'maġġoranza ta' żewġ terzi fil-Parlament, jew fin-nuqqas tagħha, b'maġġoranza assoluta iżda għal perjodu ta' sena biss (Rudolfo Ragonesi); (3) elezzjoni minn Kulleġġ Elettorali; (4) elezzjoni diretta mill-poplu mill-ewwel, jew skont kif propost min Ragonesi, jekk il-Parlament ma jsibx kunsens; (5) elezzjoni diretta mill-poplu fuq lista ta' kandidati maqbula f'Kulleġġ Elettorali; (6) fin-nuqqas ta' qbil fil-Parlament, elezzjoni ta' tliet kopresidenti li jalternaw għal perjodu ta' sena kull wieħed tul sitt snin; (7) skont kif propost mill-Kumitat Magħżul tal-Kamra. Sigurtà tal-Uffiċċju tal-President Il-Kostituzzjoni ma tagħtix sigurtà lill-President. Il-Kostituzzjoni għandha tispeċifika li (i) President jista' jitneħħa biss jekk ma jkunx jibqa' jixraq lill-Uffiċċju jew għax jonqos milli jaqdi d-doveri kostituzzjonali tiegħu; (ii) it- tneħħija tiegħu ssir b'maġġoranza ta' żewġ terzi. Alternattivament, jista' jkun hemm impeachment flimkien ma' deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali li l-President huwa ħati. Kwalifiki biex persuna ssir President Il-Kostituzzjoni ma tispċifikax ir-rekwiżiti biex xi ħadd isir President. Il-President għandu jkun (i) ċittadin ta' Malta; (ii) titneħħa l- projbizzjoni li l-persuna ma tridx tkun serviet bħala membru tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l-Awtorità tax- Xandir, jew tal-Kummissjoni dwar l-Impjiegi; (iii) ma jkunx membru tal-Ġudikatura; (iv) ma jkunx serva fil-Parlament jew kien attiv fil-politika sa ħames snin qabel il-ħatra; (v) ma jkunx serva bħala Prim Ministru. Setgħat tal-President li jaħtar kummissjonijiet kostituzzjonali L-awtur isemmi proposta ta' Rudolf Ragonesi dwar ħatriet li jista' jagħmel il-President. Il-President għandu jkollu s-setgħa li jaħtar il-membri ta' kummissjonijiet kostituzzjonali indipendenti waqt li jaħtar ċ- Chairman ta' dawn il-kummissjonijiet b'rakkomandazzjoni konġunta tal-Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni. Fin- nuqqas ta' din ir-rakkomandazzjoni, jaħtar iċ-Chairman skont id-diskrezzjoni tiegħu. 10 Prerogattiva tal-ħniena u maħfriet Il-provvediment tal-Kostituzzjoni dwar il-prerogattiva tal- ħniena hija suġġetta wisq għal diskrezzjoni personali u għandu jkun hemm ċerti esklużjonijiet. Għandu jkun hemm Kummissjoni mmexxija mill-President (li ma tkunx tinkludi Membri tal-Parlament) li tiddeċiedi jekk għandhiex tagħti maħfriet jew le, wara li tirċievi petizzjonijiet. Maħfra presidenzjali m'għandhiex tingħata f'każi ta' korruzzjoni u, jekk l-att ta' korruzzjoni jkun preskritt, din il- preskrizzjoni tibqa' tgħodd f'dan il-każ. Kwalunkwe maħfra għandha tkun motivata bir-raġunijiet għala ngħatat. Il-possibbiltà li l-Kabinett jirrakkomanda maħfra għandha titneħħa. Il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport annwali lill- Ispeaker tal-Kamra. 11 Il-Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni Il-Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni m'għandhiex il-vires biex tiffunzjona tajjeb u tista' tkun suġġetta għal xi influwenza Eżekuttiva. Il-Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni għandu jkollha l-vires biex tibda investigazzjonijiet ex officio jew wara allegazzjoni formali ta' kwalunkwe persuna kontra terza/i persuna/i, ħlief fir-rigward tal-President. Il-Kummissjoni għandha taqa' taħt il-President. Il-membri tal-Kummissjoni għandhom jinħatru mill-President fid-diskrezzjoni tiegħu, possibbilment wara konsultazzjoni mal-Prim Ministru, il-Kap tal-Oppożizzjoni u partijiet oħra interessati (p.e. partiti politiċi, il-Pulizija), iżda l-President ma jkunx obbligat li jaċċetta l-pariri tagħhom. L-għadd ta' membri għandu jiżdied għal ħamsa jew ikun hemm żewġ membri ta' riżerva. 12 Il-piena tal-mewt Il-Kostituzzjoni għadha tikkontempla l-piena tal-mewt, minkejja li s-sistema ġudizzjarja ma tipprovdix għaliha. Il-piena tal-mewt għandha titneħħa mill-Kostituzzjoni. 13 Ħatra tal-Membri tal-Awtorità tax-Xandir Il-metodu tal-ħatra tal-membri tal-Awtorità tax-Xandir għandu jitbiddel. Il-President għandu jaħtar il-membri tal-Awtorità tax-Xandir (i) wara konsultazzjoni li ma torbtux mal-Prim Ministru, il- Kap tal-Oppożizzjoni, partiti politiċi, trejd unjins, l-industrija tax-xandir, u s-soċjetà ċivili; jew (ii) wara sejħa pubblika għal applikazzjonijiet; jew (iii) b'maġġoranza ta' żewġ terzi fil- Parlament; jew l-Awtorità jkollha chairman biss maħtur b'maġġoranza ta' żewġ terzi. 14 Referenda M'hemmx parteċipazzjoni popolari biżżejjed fil-maniġment nazzjonali, waqt li parteċipazzjoni bħal din tħajjar lill-partiti politiċi jkunu aktar progressivi u maturi. Wieħed għandu jikkunsidra l-introduzzjoni ta' inizjattivi popolari fil-leġiżlazzjoni kostituzzjonali, perċ sakemm l- għadd ta' firem ikun aktar mill-1096 tal-votanti rreġistrati msemmija fl-Att dwar ir-Referendi. Idea innovattiva tista' tkun li jkun mandatorju li jsir referendum għall-approvazzjoni ta' proġetti kapitali li jaqbżu ċertu valur. Il-President għandu jkun responsabbli biex jissottometti proposti għal referendum u jippromulgahom fil-liġi. 15 Ħatra tal-Awditur Ġenerali, il-Kummissarju tal-Pulizija u Assistenti Kummissarji tal-Pulizija Is-setgħat tal-President għandhom jitwessgħu jekk dan ikun elett mill-poplu. Il-President għandu jkollu s-setgħa li, fl-interess pubbliku, jaħtar l-Awditur Ġenerali, il-membri tal-Awtorità tax-Xandir, u l-Assistenti Kummissarji tal-Pulizija. 16 Skola Ġudizzjarja Il-ħatra ta' Ġudikanti skont ir-rakkomandazzjoni tal-Eżekuttiv mhix kompatibbli mas-separazzjoni tas-setgħat u l- indipendenza tal-Ġudikatura. L-Awtur jipproponi skola ġudizzjarja li tħejji avukati kwalifikati biex iservu bħala presidenti ta' tribunali, Kummissarji tal-Ġustizzja, u jservu ma' Maġistrat jew Imħallef bħala preparazzjoni għal ħatriet ogħla. 17 Età tal-Ġudikanti L-Awtur jipproponi li jkun hemm età minima ta' persuna li tinħatar Imħallef jew Maġistrat 18 Età tal-irtirar ta' Ġudikanti L-awtur jipproponi diskussjoni jekk l-età tal-irtirar għandhiex tibqa' kif inhi jew għandhiex togħla. 19 Ħatra tal-Prim Imħallef Il-Kostituzzjoni ma tipprovdix speċifikament għall-ħatra ta' Prim Imħallef. L-awtur jipproponi li l-Prim Imħallef ikun elett b'vot demokratiku sigriet fost l-Imħallfin u l-Maġistrati, u li l- persuna li ġġib l-akbar għadd ta' voti tinħatar mill-President. 20 Assenjazzjoni ta' kawżi L-awtur isostni li mhuwiex ċar jekk il-Ministru għall-Ġustizzja għandux jew le d-dritt li jindaħal fl-assenjazzjoni ta' kawżi. L-awtur jipproponi li jkun iċċarat jekk l-assenjazzjoni ta' kawżi għandhiex issir mill-Prim Imħallef jew jekk il-Ministru għall-Ġustizzja għandux dritt jindaħal. 21 Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja Membri mhux ġudizzjarji Għad hemm lok għal titjib fil-mod kif taħdem l- amministrazzjoni tal-Ġustizzja. L-awtur jipproponi li jinħatru għadd ta' membri mhux ġudizzjarji u rappreżentanti tal-pubbliku. 22 Funzjonijiet tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja L-awtur isostni li l-Kummissjoni għadha mhix indipendenti biżżejjed mill-Eżekuttiv. L-awtur jipproponi li l-Kummissjoni (i) tingħata s-setgħa li taħtar imħallfin u maġistrati ġodda, u li tiddetermina l-għadd ta' ġuristi meħtieġa għall-amministrazzjoni effiċjenti tal- ġustizzja; (ii) ikollha aktar setgħat ta' dixxiplina; (iii) tikkontribwixxi għal sistema tal-ġustizzja aktar koerenti u ekwitabbli; u (iv) tkun aktar kontabbli u trasparenti. 23 Smigħ ta' kawżi L-awtur isemmi d-dewmien fis-smigħ ta' kawżi u l-għoti ta' sentenzi. Il-ġustizzja għandha tkun provduta fi żmien raġonevoli. L-awtur jipproponi li (i) ikun introdott limitu ta' żmien biex tinstema' kawża u tingħata sentenza, ngħidu aħna ħames snin mid-data tal-applikazzjoni; (ii) li Ġudikant li ma jikkonkludix għadd speċifiku ta' kawżi f'sena forensika jkun suġġett għal azzjoni dixxiplinari. 24 Finanzjament ta' Partiti Politiċi L-awtur jitkellem dwar il-finanzjament ta' partiti politiċi u jsemmi diversi proposti li saru mill-partiti politiċi u membri tas-soċjetà ċivili, li mbagħad wasslu għar-Rapport tal- Kummissjoni Galdes. L-awtur ma jagħmilx proposti partikulari tiegħu. X'jixtieq jara l-Poplu fil-Kostituzzjoni l-Ġdida tiegħu7 Rapport dwar feedback li wasal bħala reazzjoni għal https://riformakostituzzjonali.gov.mt/ Dr Paul Micallef 8. Dr Ivan Mifsud 28 ta' April 2020 1. Introduzzjoni L-għan ta' dan ir-rapport huwa li tingħata tweġiba għall-mistoqsija Il-Poplu x'jixtieq jara fil-Kostituzzjoni l-Ġdida tiegħu7 Din il-mistoqsija qiegħda ssir mill-awturi, b'referenza diretta għall-websajt https://riformakostituzzjonali.gov.mt/ u r- reazzjonijiet li jinsabu fit-taqsima tal-istess websajt intitolata 'dokumentazzjoni'. Bħala tweġiba għal din il-mistoqsija, l-awturi ta' dan ir-rapport se jipprovdu l- informazzjoni li ġejja: e Kemm waslu reazzjonijiet; e Min wieġeb (persuna fiżika jew ġuridika); e X'taħlita tal-ġeneru hemm fost dawk li wieġbu; e Liemakienu l-kwistjonijiet ewlenin li kitbu dwarhom. Ir-rapport huwa segwit minn anness, li huwa magħmul minn tabella li fiha wieħed jista' jsib sommarju ta' kull sottomissjoni li waslet. 2. Xi informazzjoni statistika 524 sottomissjoni individwali ġew irreġistrati fuq il-websajt sal-5 ta' Marzu 2020. It- terminu 'sottomissjoni individwali' għandu jiġi kkwalifikat, fis-sens li f'xi okkażjonijiet xi persuni għamlu aktar minn sottomissjoni waħda, billi f'ċertu istanzi s-sottomissjonijiet kienu twal u kienu jinkludu proposti multipli. Sostanzjalment, dawn il-524 sottomissjoni individwali jistgħu jiġu kklassifikati kif ġej: e 333 tressqu minn irġiel e 124 sottomissjoni tressqu minn nisa e 24 minn organizzazzjonijiet u entitajiet oħrajn (li kienu jinkludu żewġ partiti politiċi, l-NAO, l-ERA, l-NCPE, l-Assoċjazzjoni tal-Imħallfin u l-Maġistrati, il- Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika u moviment stabbilit fuq Facebook imsejjaħ il-Moviment George Cross li jisħaq li għandu 10,000 membru). e Id-differenza fl-għadd tindika sottomissjonijiet multipli mressqin mill-istess persuna. 3. Il-kwistjonijiet ewlenin 3.1. Tħassib dwar l-istituzzjonijiet tagħna Xi suġġerimenti li waslu jindikaw element qawwi ta' tħassib għall-istituzzjonijiet ta' Malta u l-mod li bih qegħdin isiru l-karigi għal dawn l-istituzzjonijiet. Il-persuni kkummentaw dwar kif qegħdin jinħatru dawn il-persuni fil-karigi pubbliċi differenti: pereżempju, saret referenza partikolari għall-fatt li għandu jiġi żgurat li l-persuni jinħatru fuq bażi ta' mertu, waqt li persuna partikolari saħansitra ssuġġeriet li l- Ministri m'għandhomx jinħatru minn fost il-Membri tal-Parlament, iżda fuq bażi tal- mertu personali tagħhom. Ġie ssuġġerit ukoll li jiġu eliminati l-ħatriet ta' persuni 'fuq bażi ta' fiduċja'. Tlettax-il respondent huma favur l-elezzjoni tal-President permezz ta' votazzjoni mill-elettorat, u li l-President jingħata aktar dmirijiet u setgħat, a skapitu tal-Prim Ministru li, skont dawn ir-respondenti, għandu wisq poter. Tabilħaqq, jidher li jeżisti 2 element ta' nuqqas ta' fiduċja fil-Prim Ministru, fil-Ministri u fil-Membri tal- Parlament, bi tmien respondenti jitolbu li l-Membri tal-Parlament ikunu jistgħu jservu għal mhux aktar minn żewġ mandati; żewġ respondenti li talbu Parlament b'inqas membri; tnejn oħra li talbu Parlament li jieħu ħsieb il-ġeneri kollha u mhux biss il-ġeneri maskili u femminili; wieħed li ssuġġerixxa tnaqqis fil-poteri tal-Prim Ministru; ħamsa li ssuġġerew il-ħatra ta' persuni f'pożizzjonijiet sensittivi permezz ta' maġġoranza parlamentari ta' żewġ terzi; u respondent partikolari li saħansitra ssuġġerixxa li l-perċentwal meħtieġ f'dan ir-rigward għandu jkun ta' 801 Ġie espress tħassib ukoll rigward il-metodu tal-ħatra tal-imħallfin, fejn il-kunċett huwa li titjieb l-indipendenza u l-imparzjalità tagħhom 1u li l-Eżekuttiv ma jkollu l- ebda vuċi fil-proċess tal-ħatriet. Kien hemm talba wkoll għal separazzjoni tal-poteri aktar stretta, fejn il-Ministri jkollhom iċedu s-siġġu tagħhom fil-leġiżlatura. Saru suġġerimenti wkoll għat-tisħiħ tal-korpi ta' sorveljanza, bħal dak tal- Ombudsman, fejn seba' respondenti ssuġġerew li l-opinjonijiet tiegħu għandhom ikunu jorbtu, u respondent partikolari ssuġġerixxa li l-Awditur Ġenerali għandu jingħata awtorità li jinvestiga organizzazzjonijiet privati kif ukoll pubbliċi. Sar appell ukoll għal emendi kostituzzjonali sabiex titneħħa kwalunkwe barriera kontra r-rappreżentanza tat-tielet partit fil-Parlament. Dan l-appell tal-aħħar ġie espress f'forom differenti, fejn is-suġġerimenti b'mod ġenerali jikkonċernaw il-fatt li Malta tiġi kkunsidrata bħala distrett wieħed 2, waqt li oħrajn issuġġerew numru minimu ta' voti li jistgħu jwasslu għal rappreżentanza fil-Parlament għall-partiti ż- żgħar $. Saru referenzi wkoll għall-proċeduri elettorali ta' Malta, fejn tlettax-il respondent kitbu favur emendi fil-liġi kostituzzjonali biex jiġu żgurati, jew tal-inqas iffaċilitati, il- prospetti li l-partiti politiċi ż-żgħar jirbħu siġġijiet fil-Parlament. Persuna partikolari kitbet dwar l-introduzzjoni ta' mekkaniżmu korrettiv ieħor fl-Artikolu 52 tal- Kostituzzjoni Maltija: din il-persuna ssuġġeriet l-emenda tal-Kostituzzjoni biex jiġi 1 Tmien sottomissjonijiet. 2 Erba' persuni rrakkomandaw dan. 3 Tmien persuni għamlu rakkomandazzjonijiet dwar dan. żgurat li l-ebda partit politiku ma jikseb żewġ terzi tas-siġġijiet fil-Kamra billi dan iwassal sabiex dan il-partit ikun aktar b'saħħtu mill-Kostituzzjoni. 3.2. L-Ambjent Fil-quċċata tal-lista ta' tħassib tinsab is-salvagwardja tal-ambjent naturali. 188 persuna effettivament esprimew tħassib għas-salvagwardja tal-ambjent naturali tagħna. Suġġeriment popolari ħafna kien dak li fil-Kostituzzjoni għandu jiġi ddedikat kapitolu sħiħ għall-protezzjoni tal-ambjent, u b'hekk tiġi żgurata l- protezzjoni effettiva tiegħu $. Intwera tħassib ukoll dwar is-salvagwardja tal-wirt kulturali 5 u f'okkażjoni partikolari ġie espress tħassib għall-kwalità fqira tal-arja tagħna. 3.3. Id-dritt għall-ħajja It-tieni fil-lista hemm it-titjib tad-dritt għall-ħajja €, biex jiġi speċifikat li l-ħajja għandha tiġi protetta mill-mument tal-konċepiment sal-mument tal-mewt, u konsegwentement dawn is-suġġerimenti kienu kontra l-abort kif ukoll kontra l- ewtanasja. Kien hemm tliet sottomissjonijiet biss favur id-dekriminalizzazzjoni tal- abort u li tiġi permessa l-ewtanasja. F'numru ta' istanzi, dawk favur l-abort iddikjaraw li kienu favur l-abort biss fejn il-ħajja tal-omm tkun f'periklu ċar. 3.4. Ir-reliġjon Tnax-il persuna biss issuġġerew it-tneħħija ta' kwalunkwe referenza għal Alla mill- Kostituzzjoni Maltija, u persuna partikolari ssuġġeriet li lanqas l-Innu Nazzjonali Malti ma għandu jinkludi referenza għal Alla. Respondent partikolari ssuġġerixxa s- separazzjoni tal-Knisja u l-Istat, waqt li żewġ respondenti oħra sostnew li l-kunċett 4 Din il-proposta saret minn grupp partikolari ta' 111 li ssottomettew suġġeriment li prattikament kellu l-istess kliem. 5 Ta' spiss jiġi konness mal-protezzjoni tal-ambjent naturali tagħna. 6 96 persuna. ta' reliġjon tal-Istat għandu jiġi eliminat. Min-naħa l-oħra, għoxrin persuna talbu li r-reliġjon Kattolika Rumana għandha żżomm l-istatus tagħha fil-Kostituzzjoni, waqt li għandu jiġi permess spazju biex anke reliġjonijiet oħrajn ikunu jistgħu jiġu pprattikati f'Malta. Persuna partikolari semmiet il-ħtieġa li jiġi żgurat li l-ġenituri jkollhom id-dritt li jkabbru t-tfal tagħhom skont it-twemmin tagħhom stess. 3.5. Il-bandiera u l-lingwa nazzjonali Il-poplu għandu wkoll sentimenti qawwija dwar il-George Cross. 45 sottomissjoni huma favur li dan jinżamm fuq il-bandiera nazzjonali tagħna. Żewġ persuni biss huma favur it-tneħħija tiegħu, waqt li erba' persuni oħrajn jirrikmandaw li l-lingwa Ingliża m'għandhiex tibqa' titqies bħala lingwa uffiċjali. 3.6. Suġġerimenti varji oħrajn li ġew sottomessi Xi suġġerimenti oħrajn li saru huma: e l-abolizzjoni tal-klawżola tan-newtralità (issuġġerita darbtejn, waqt li tliet persuni sostnew li għandha tinżamm); e l-introduzzjoni ta' drittijiet u prinċipji ġodda, bħad-dritt għal amministrazzjoni tajba u l-prinċipju tas-sussidjarjetà, id-dritt għall-privatezza fuq l-Internet u drittijiet speċifiċi tal-konsumatur; e Il-korrezzjoni ta' ċerti termini li llum jitqiesu bħala insensittivi, pereżempju fejn ikunu kkonċernati l-persuni b'diżabbiltà; e. Li jinbidel isem pajjiżna biex isir 'Malta' u 'Għawdex' u tingħata aktar awtonomija lill-Għawdex, inkluża l-possibbiltà ta' Gvern reġjonali; e Sejħa għal bilanċ fix-xandir; e Il-projbizzjoni ta' partiti politiċi b'ideoloġiji bbażati fuq razza, reliġjon, eċċ. 4. Anness Anness ma' dan ir-rapport, wieħed jista' jsib tabella kkompilata mill-awturi ta' dan ir-rapport. Din it-tabella tinkludi sommarju ta' kull sottomissjoni mressqa fuq il- websajt ta' riforma. Anness: L-Ewwel Parti Isem Suġġetti Kummenti Il-kummenti tiegħi (Fejn 'Iva' tfisser li s-suġġeriment huwa ta' rilevanza diretta għall- Kostituzzjoni) 1 Ahmad Aziz Il-Ġudikatura Il-ġudikatura hija kontabbli għal Iva istituzzjoni indipendenti. Ħatra wara eżaminazzjoni minn kummissjoni indipendenti Varji Jista' jitressaq każ kostituzzjonali Le mingħajr avukat — proċessi kriminali mgħaġġla L-Ombudsman Id-deċiżjonijiet tal-Ombudsman Iva għandhom ikunu vinkolanti Il-Governanza Ħatriet għal karigi pubbliċi bbażati fuq meritokrazija u l-ħatriet ta' segretarji permanenti m'għandhomx ikunu politiċi 2 Owen Ir-Reliġjon It-tneħħija ta' referenzi għal Alla/Reliġjon / Iva Sammut 3 Shaun Il-Parlament Akkużi magħmula fil-Parlament: għandu ) Le Camilleri jkun hemm rimedju barra l-Parlament 4. Vince Suġġett li ma jistax ) Kummenti ġeneriċi Le Buhagiar jiġi meqjus fil- Kostituzzjoni 5. Alessandro Ir-Reliġjon Titneħħa r-referenza għar-reliġjon Iva Gauci L-Ambjent Is-salvagwardja tal-ambjent, tal-wirt Iva storiku Il-President President elett — ma jgħidx minn min-— Tissemma biss il- jissuġġerixxi li jista' jiġi 'elett għat-tieni possibbiltà tat-27' mandat' mandat Il-Ħajja Ewtanasja: għandha tkun legali anke f'każ) Le ta' saħħa mentali gravi 6. Peter Il-President President: magħżul mill-elettorat Iva Barbara 7. Michael Varji Dritt għall-kuntentizza Le Micallef 8. Anthonv Il-Kostituzzjoni Stil ta' kitba u emenda tal-Kostituzzjoni Le Degiovanni (ġeneriku) 9. Christopher. l Il-Parlament Mandat tal-MP: limitat għal sentejn Iva Briffa flimkien ma' impjieg full-time 10. Carmel L-Elezzjonijiet Distrett elettorali wieħed biex jiġu Iva Falzon ffaċilitati l-partiti ż-żgħar Ir-Reliġjon Għandha tissemma r-reliġjon Kattolika 11. Nathaniel L-Ambjent Inklużjoni tad-dritt għal ambjent nadif Iva Falzon 12. Claude Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Vella Bonanno 13 Carmel Il-President President elett direttament mill-poplu. Il-/ Iva Falzon forzi tal-ordni pubbliku direttament taħt il-President Il-Parlament Il-MP: mhux aktar minn żewġ mandati Iva Varji Eliminazzjoni tal-pensjonijiet mingħajr Iva limitu massimu 14. Randolph Ir-Reliġjon Għaż-żamma tar-referenzi kurrenti Iva Spiteri 15. Thomas L-Ambjent Inklużjoni ta' moratorju ta' reklamazzjoni / Iva Briffa tal-baħar u fuq l-iżvilupp ta' ODZ/art agrikola 16. Frank Għawdex Inklużjoni ta' referenza speċifika għal Iva Psaila Għawdex (jirreferi għall-Art. 124) 17. Francis Varji Il-Gvern fl-ebda sena fiskali ma jista' 7 Grech jagħmel dejn ta' aktar minn 196 tal- prodott domestiku gross 18. Christian Varji Ir-reklamar tal-Gvern għandu jsir b'mod Le Peregin trasparenti Għandha tissaħħaħ il-libertà tal- informazzjoni Il-kontenut imħallas għandu jkun illegali għajr jekk jiġi indikat b'mod ċar li huwa sponsorizzat 19. Andrea L-Elezzjonijiet Tibdil biex jiġi żgurat li l-partiti li jiksbu Iva Gatt 496 jew aktar jiġu rrappreżentati 20. (1) Michele ) Varji Is-sovranità Maltija għandha tiġi Le Tringali ggarantita u jiġi ggarantit id-dritt għal salarju skont il-ħtiġijiet reali tal-persuni (ma jelaborax) 21. John Il-Lingwa L-Ingliż ma jibqax lingwa uffiċjali Iva Bonello 22. Matthew Il-Bandiera Jinżamm il-George Cross fuq il-Bandiera / Le Joslin 23. Alan Ir-Reliġjon Jitħassar l-Art. 2 tal-Kostituzzjoni dwar ir- l Iva Castillo reliġjon 24. Martin Il-President President elett mill-poplu Iva Bugeja Ir-Reliġjon L-ebda referenza għar-reliġjon fil- Iva Kostituzzjoni L-Innu Malti ma għandu jkollu l-ebda Le referenza għar-reliġjon L-Ambjent Id-dmir tal-Gvern li jipproteġi l-ambjent (Iva 25. (2) Rita Ir-Reliġjon Li t-twemmin Nisrani jiġi kkonfermat Iva Carmela Grima bħala t-twemmin ewlieni waqt li jiġi ggarantit ir-rispett għar-reliġjonijiet l- oħra Ġeneriku 26. Joseph Il-Ħajja Is-salvagwardja tal-ħajja mill- Iva Zammit konċepiment sal-mewt 27. Warren Il-Kostituzzjoni L-ebda partit, anke jekk ikollu 74 tal- Iva Saliba maġġoranza, ma jista' jemenda l- Kostituzzjoni waħdu L-Eżekuttiv Il-possibbiltà li l-MP jagħżlu persuna Iva bħala PM li ma jkunx MP L-Elezzjonijiet Il-partiti li fuq kwotazzjoni nazzjonali Iva jkollhom aktar minn 396 ikunu intitolati għal rappreżentanza fil-Parlament Limiti fuq il-mandati — il-PM għal 10 snin, ( Iva il-Ministri għal 15-il sena, il-MP għal 20 sena Ir-Reliġjon Jiġi eliminat il-fatt li Malta tħaddan ir- Iva reliġjon Kattolika Rumana Il-Governanza Il-karigi sensittivi għandhom jintgħażlu Iva b'maġġoranza ta' 34 In-Newtralità Tiġi eliminata r-referenza għan-newtralità) Iva Il-Ħajja Id-dritt għall-ħajja anke mill-konċepimenti Iva għajr jekk il-ħajja tal-omm tkun fil-periklu 28. (3) Dolores / Il-Bandiera Il-George Cross fuq il-bandiera Le k/a Doreen Cutajar Ir-Reliġjon Ir-reliġjon Kattolika Rumana għandha Iva tibqa' r-reliġjon uffiċjali 29. Emvin Ir-Reliġjon u Tinżamm ir-referenza għat-twemmin L-istess bħal hawn Mifsud l-Bandiera Kattoliku Ruman u l-George Cross fuq 30. Rafael Lori J Varji L-impjiegi tal-barranin f'Malta Le 31. (4) Marv In-Newtralità Ma tistax tinbidel għajr b'referendum Le Anne Buhagiar L-Ombudsman Estensjoni tal-mandat biex jiġu indirizzati Le każijiet fejn wieħed ma jkollux interess dirett Varji Drittijiet ġodda għall-ħaddiema Le (ġeneriku) L-Ambjent Għandu jiġi inkluż — jissemmew ir- Le 'refuġjati minħabba l-klima' Varji Id-dritt tal-privatezza fuq l-Internet Iva Protezzjoni tal-whistleblowers / ġurnalisti) Iva investigattivi Iż-żamma ta' database tad-DNA tal- Iva kriminali m'għandhiex tkun antikostituzzjonali 32. Joseph Il-President Il-qrati, il-pulizija u l-armata għandhom Iva Bouvett jaqgħu taħt il-President 33. Ivan Il-Bandiera Iż-żamma tal-George Cross Le Azzopardi 34. Anthonv Ir-Reliġjon Ir-reliġjon Kattolika Rumana għandha Le Zammit tgħallem il-prinċipji dwar dak li huwa tajjeb u t-tagħlim għandu jiġi pprovdut fl-iskejjel tal-istat u għandu jsir minn persuni li jħaddnu r-reliġjon Kattolika Varji L-edukazzjoni tal-moralità pubblika Le bħala parti mit-tagħlim taċ-ċivika 35. Philip L-Elezzjonijiet Limitu minimu ta' 496 sabiex partit jiġi Iva Camilleri rrappreżentat fil-Parlament 36. William Varji Ambjent / wirt kulturali (l-ebda proposta ) Le Tvler ċara) 37. (5) Colette / L-Elezzjonijiet Il-Maltin barra minn Malta jistgħu Iva Bugeja jivvutaw fl-ambaxxati eċċ. 38. Dr Mark Varji L-ebda rinunzja ta' kontroll fuq l-AFM / Le Said (1) il-Pulizija għajr b'referendum Parteċipazzjoni fi skemi internazzjonali kooperattivi ta' benefiċċju għal Malta Il-President President elett mill-poplu Iva Varji Dritt ta' aċċess għall-Internet Iva Referendum Il-fakultà li jsiru liġijiet b'referendum Iva jekk it-talba ssir minn 100,000 jew aktar 39. Paul Edgar / Varji Jiġi rivedut l-Art. 39(1) dwar id-dritt għal f Iva Micallef smigħ ġust quddiem qorti jekk wieħed jiġi akkużat b'reat — dwar id-definizzjoni ta' qorti li għandha tiġi estiża għall-ART kif ukoll li tkopri l-istanzi fejn il-multi jiġu imposti minn awtorità pubblika iżda jkunu soġġetti għal appell quddiem qorti Dikjarazzjoni ta' Id-drittijiet speċifiċi li jirrigwardaw l- Iva Prinċipji (Kap. Il) anzjani jiżguraw li jiġu ppreġudikati bħala riżultat ta' progress teknoloġiku Dikjarazzjoni ta' L-elenkar tad-drittijiet bażiċi tal- Iva Prinċipji (Kap. Il) konsumatur fil-Kostituzzjoni kif previst skont l-Art. 43 tal-Kap. 378 40. Jon Smith Varji Wirt kulturali, bażi morali għall- Le Kostituzzjoni — l-ebda proposta speċifika 41. Anthonv Il-Wirt Kulturali Protezzjoni ta' siti storiċi elenkati Iva De Bono 42. DrJohn L-Elezzjonijiet Limitu massimu ta' 596 biex tiġi żgurata r- Iva Consiglio rappreżentanza tal-partiti ż-żgħar 43. Billv J Il-Kostituzzjoni Il-Kostituzzjoni m'għandhiex tinbidel Iva McBee 44. CJohn Ir-Reliġjon L-ebda reliġjon tal-Istat Iva Zammit Il-Kostituzzjoni Il-liġijiet li jiġu ddikjarati bħala mhux Iva kostituzzjonali għandhom jiġu revokati Il-Ħajja Il-mara għandu jkollha kontroll sħiħ fuq (Iva ġisimha 45. Charlie Varji Multi ogħla għal sidien il-kera li jiffullaw J Le Axiak iżżejjed il-bini għal profitt Varji Il-barranin li jwettqu reati serji Le għandhom jiġu deportati eċċ. 46. Dr Mark Varji Jiġu pprojbiti x-xorb li jsakkar u d-drogi li / Le Said jagħmlu ħsara lis-saħħa Il-Wirt Kulturali Jiġu ppreservati l-monumenti nazzjonali f Iva 47. Philip Il-Parlament Il-MP kollha għandhom jiddikjaraw l-assi / Le Micallef tagħhom kull sena L-Elezzjonijiet Il-votanti Maltin barra minn Malta Iva għandhom jitħallew jivvutaw bil-posta / fl-ambaxxati Varji Il-politiċi / l-uffiċjali pubbliċi ħatja ta' Le diskors ta' mibegħda għandhom jiġu esklużi minn karigi pubbliċi A8. Saviour Varji Il-protezzjoni tal-esproprjazzjoni tal-art Le Grech pubblika 49. Saviour L-Eżekuttiv Il-kariga ta' Prim Ministru limitata għal Iva Cachia 10 snin Il-Parlament Il-kariga tal-MP limitata għal 20 sena Iva Il-pożizzjonijiet ta' kapijiet tal- awtoritajiet Maltin u tal-President għandhom jinħatru minn 34 tal-MP Varji Il-pensjonijiet għandhom jiġu ttrattati Iva b'mod ugwali mingħajr l-ebda limitu massimu 50. Emanuel Delia f'isem Repubblika Il-Kostituzzjoni Taħsib li l-proċess ta' reviżjoni kostituzzjonali jgħaddi f'idejn il-partiti politiċi ewlenin Il-Kostituzzjoni għandha tiġi emendata MHUX tiġi mibdula (jiġifieri Kostituzzjoni ġdida) (paġna 10) L-emendi għandhom isiru skont is- suġġett u mhux bħala parti minn pakketti ġenerali, wisq aktar fejn it-tibdil ma jkunx relatat (paġna 11) It-tibdil li jżid is-setgħat tal-eżekuttiv għandu jiġi meqjus flimkien ma' dak li jillimita dawn is-setgħat (paġna 13) Trasparenza fil-proċess ta' emenda tal- Kostituzzjoni (online u xandir) Jiġu elenkati l-entitajiet varji li għandhom rwol fl-emenda tal- Kostituzzjoni — il-Parlament, il-partiti politiċi, l-istituzzjonijiet, il-korpi kostitwiti, l-esperti, iċ-ċittadini, is-settur mhux governattiv ….. (paġna 16 sa 20) Proċedura biex jiġi ggarantit li jkun hemm kunsens għal riforma (minn paġna 21 sa paġna 36) — tiġi proposta struttura dwar il-fażi ta' tfassil (li tinvolvi grupp Parlamentari, forum ta' esperti, rappreżentanza tas-soċjetà ċivili, 'ġurija' ta' ċittadini u Kumitat ta' Governanza ta' Riforma) segwita b'fażi referendarja, u l-adozzjoni mill- Parlament NB jiġi enfasizzat li l-President M'GĦANDUX jiġi involut (paġna 23) Iva 51. (6) Marv Ann Buhagiar 2) Sottomissjoni aktar bikrija riveduta In-Newtralità Varji Ma tistax tinbidel għajr b'referendum, tippromwovi wkoll li tinbidel b'maġġoranza ta' 3/ tal-Parlamenti Dritt għal edukazzjoni obbligatorja (dritt għar-reviżjoni tal-karti tal-eżamijiet ….— għandu jiġi estiż għat-tfal bi ħtiġijiet speċjali Iva Le 52. Mark Il-Kostituzzjoni Għandu jkun proċess minn isfel għal fuq ( Iva Scerri li jinvolvi spettru ħafna usa' pjuttost milli l-partiti politiċi Separazzjoni Is-separazzjoni tas-setgħat — fejn il- Iva tas-Setgħat Ministri tal-Kabinett iċedu s-siġġu tagħhom fil-Parlament Il-Ġudikatura Previst korp awtonomu dwar il- Iva ġudikatura Ir-Reliġjon Separazzjoni stretta bejn l-Istat u l-Knisja / Iva Varji Finanzjament tal-Istat tal-partiti Iva Il-Governanza Il-Kapijiet Eżekuttivi tal-entitajiet pubbliċi f Iva għandhom jintgħażlu permezz ta' proċess ta' għażla pubblika (mhux permezz ta' ħatriet ta' Ministri) Il-Kummissarju tal-Pulizija m'għandux jiġi f Iva nnominat mill-Gvern (ma jgħidx minn min) In-Newtralità Tiġi abolita l-klawżola tan-newtralità biex / Iva tiġi permessa l-parteċipazzjoni f'armata futura tal-UE eċċ. 53. Michael Ir-Reliġjon Jitneħħa l-Art. 2 tal-Kostituzzjoni Iva Vella 54. (7) Marv Varji Tiffoka fuq id-dritt tal-ġenituri tat-tfal Le Anne Buhagiar b'diżabbiltà li jitolbu trasferiment minn skejjel speċjali għal skejjel mainstream — jiżdiedu drittijiet anċillari ma' dan 55. Joseph Il-Parlament Il-MP m'għandux ikun barrani u għandu j Le Camenzuli jkun Malti li jgħix f'Malta u ta' twemmin Nisrani 56. Claire Il-Kostituzzjoni Tistaqsi għaliex il-Kumitat għar-Riforma (Iva Bonello f'isem Futur Ambjent Aħjar Kostituzzjonali huwa magħmul biss minn rappreżentanti tal-partiti ewlenin— għandu jiġi estiż għall-partijiet interessati kollha u jkun aktar rappreżentattiv tas- soċjetà 57. Emanuele f Varji Jiġi estiż l-Art. 47 biex japplika għad- Iva Psaila— Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili Direttur f'isem Id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili 58. Alexander. J Varji Il-liġijiet għandhom jiġu applikati b'mod j Le Falzon ugwali għal kulħadd 59. Eugenio Il-Bandiera L-inklużjoni tal-bandiera u tal-Innu Malti f Iva Camilleri fil-Kostituzzjoni 60. Martin Il-Kostituzzjoni Fil-paġna 13, para. 18 jelenka sitt Scicluna kwistjonijiet ewlenin (jirriproduċi r- Jinkludi r-rapport tal-2014 tat-Todav rapport tal- Public Policv Institute (TPPI) (45 paġna) 2014 tat-Todav Public Policv Para. 25: jissuġġerixxi l-inklużjoni ta' Institute (TPPI) prinċipji ġodda - li m'għadux jeżisti) Dikjarazzjoni ta' Id-dritt għal amministrazzjoni tajba, ftuħ ( Iva Prinċipji u trasparenza min-naħa tal-Gvern, il- protezzjoni tal-minoritajiet, id-dritt għal informazzjoni diġitali, id-dritt għall- protezzjoni tal-privatezza, inkluż l-aċċess għal ICT, l-aċċess għal informazzjoni miżmuma mill-Gvern (il-libertà tal- informazzjoni); id-dritt taċ-ċittadini għal rimedju adegwat kontra l- amministrazzjoni pubblika; id-drittijiet tat-tfal, inkluż id-dritt li jikbru f'ambjent sigur, protettiv u b'saħħtu; id-drittijiet tal-anzjani, inkluż id-dritt għal benefiċċji tal-irtirar proporzjonati u ambjent li jinkoraġġixxi tixjieħ b'saħħtu; id-drittijiet tal-persuni vulnerabbli, dawk b'diżabbiltà u dawk żvantaġġjati, inklużi d-drittijiet tal-priġunieri; id-dritt għal protezzjoni minn diskriminazzjoni bejn is-sessi, sesswali, razzjali jew diskriminazzjoni oħra; id-dritt għal ambjent b'saħħtu; ir-rikonoxximent u l- infurzar tad-drittijiet tal-ġenerazzjonijiet futuri, l-ekwità interġenerazzjonali fl- oqsma ekonomiċi, soċjali u ambjentali u l-inkorporazzjoni tal-prinċipji ta' żvilupp sostenibbli; il-prinċipju tal-legalità; il- prinċipju tal-proporzjonalità; il-prinċipju tas-solidarjetà; il-prinċipju tal- L-Eżekuttiv Separazzjoni tas-Setgħat-— L-Eżekuttiv - Il-President Il-Parlament Il-President— Separazzjoni tas-Setgħat Il-President ugwaljanza; il-prinċipju tal-ekwità; il- prinċipju tar-raġonevolezza; il-prinċipju tal-kontabbiltà tal-amministrazzjoni pubblika; u l-prinċipju tal-imġiba amministrattiva tajba għat-tribunali amministrattivi. Setgħa żejda għall-Eżekuttiv — il-parti l- kbira tal-ħatriet ikkontrollati minnu— jikkunsidra alternattivi oħra, inkluż: is- sistema kurrenti tal-kabinett b'aktar setgħat lill-President Aktar verifiki Parlamentari fuq l- Eżekuttiv L-adozzjoni ta' sistema ta' gvern presidenzjali Jippromwovi — approċċ tat-triq tan-nofs — sistema fejn jinżamm il-Kabinett waqt li jingħataw aktar setgħat lill-President u tissaħħaħ l-awtonomija tal-Parlament (ara l-paragrafi 45 sa 60) Jissuġġerixxi termini fissi għall-Parlament Jikkunsidra kamra tas-senat — fl-aħħar mill-aħħar huwa kontra (spejjeż, dewmien żejjed u l-istorja tal-passat meta kellna senat) Jipproponi 'Kunsill tal-Istat' (maħtur mill-President); jiffoka fuq oqsma speċifiċi ta' governanza, pereżempju l- iskrutinju tal-ħatriet pubbliċi — ara l- paragrafi 45-48, u ta' implimentazzjoni tajba tad-direttivi tal-UE (ara l- paragrafu 70) Il-President jinħatar b'maġġoranza ta' 34 u jingħata aktar setgħat — minbarra s- sigurtà tal-mandat — jipproponi li l-kap tal-ġustizzja jiġi effettivament eskluż minn kwalunkwe funzjoni attiva ta' presidenza — ikun responsabbli biss (u ma jaġixxix fuq il-parir tal-PM) għall- ħatra ta' korpi varji, pereżempju l- Awtorità tax-Xandir, il-Kummissjoni Elettorali, il-Kummissarju tal-Pulizija, Iva Iva Iva Iva Iva Il-Ġudikatura / Il-President Il-Kostituzzjoni Il-Parlament L-Eżekuttiv Ir-Reliġjon L-Elezzjonijiet L-Ombudsman eċċ., il-membri tal-Kunsill tal-Istat propost Jipproponi ''approċċ iċċentrat aktar fuq iċ-ċittadini pjuttost milli fuq l-Istat' — jenfasizza li l-Kostituzzjoni 'tkun is- sistema kontabbli ta' governanza' (paġna 25, paragrafu 65) Il-President m'għandux jibqa' jippresiedi l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja biex jiġi evitat kunflitt ta' interess (paragrafu 74) L-antikostituzzjonalità ta' liġi mill-Qorti Kostituzzjonali — deċiżjoni ppubblikata fil-Gazzetta kif ukoll li tiżdied liġi li tirrikjedi li l-Parlament jippromulga liġi li tirrifletti d-deċiżjoni tal-Qorti (paragrafu 80) Jeħtieg li jiġi pprovdut aktar finanzjament biex l-entitajiet Parlamentari varji jsiru aktar effettivi (pereżempju l-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi eċċ.) MP full-time b'pakkett ta' salarju tajjeb (paragrafu 89) Il-possibbiltà li t-teknokrati jkunu jistgħu jsiru Ministri (paragrafu 90) Uffiċċju indipendenti ġdid tal-Prosekutur Pubbliku — biex jindirizza wkoll każijiet ta' korruzzjoni u jassumi r-rwol ta' Avukat Ġenerali rigward każijiet kriminali (paragrafu 94) Il-primat tat-twemmin Kattoliku Ruman, madankollu tiġi rikonoxxuta s- separazzjoni tal-Istat mill-Knisja (paragrafu 97) Jipproponi kwota minima nazzjonali biex tiġi ffaċilitata l-introduzzjoni ta' partiti ġodda Meta r-rakkomandazzjonijiet tal- Ombudsman ma jiġux implimentati għandu jkun hemm Kumitat tal-Kamra li Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Il-Parlament / L-Elezzjonijiet Il-Jiem Nazzjonali Il-Kostituzzjoni 'jiddibatti' rakkomandazzjonijiet mhux implimentati (paragrafu 103-4) Is-Servizzi tas-Sigurtà — il-ħruġ ta' mandati minn Ministru għandu jkun soġġett għal reviżjoni ġudizzjarja Proposti rigward perjodu ta' interregnum bejn parlament u ieħor — 3 xhur huwa perjodu twil wisq — għandu jitnaqqas għal 6 ġimgħat — u l-Kunsill tal- Istat propost għandu jkompli jiffunzjona tul dan il-perjodu sabiex ma jiġi ppreġudikat mill-ebda deċiżjoni tal-UE meħuda waqt dan il-perjodu Il-Jiem Nazzjonali jitnaqqsu għal tnejn (paġna 39) Jiddiskuti jekk il-Kostituzzjoni għandhiex tiġi emendata jew miktuba mill-ġdid — jagħżel li tiġi emendata (paġna 40)— jippromwovi approċċ olistiku fl-emenda tal-Kostituzzjoni Jissuġġerixxi fażijiet differenti għall- emenda tal-Kostituzzjoni e L-ewwel nett, perjodu ta' smigħ tas-soċjetà ċivili u tad-delegati mill- istituzzjonijiet stabbiliti wara l- pubblikazzjoni mifruxa ta' dan ir-rapport. e It-tieni, deliberazzjoni minn grupp ta' esperti, inklużi MP, Sindki u rappreżentanti tas-soċjetà ċivili u tal- organizzazzjonijiet nongovernattivi. Huwa importanti wkoll li fid- deliberazzjonijiet jipparteċipaw esperti fil-qasam tal-liġi Kostituzzjonali, tal- politika pubblika u tax-xjenza politika, flimkien ma' eks Presidenti, Prim Ministri, Kapijiet tal-Ġustizzja u Speakers tal-Kamra li huma midħla tal- Kostituzzjoni. e It-tielet, fid-dawl ta' dan il- perjodu ta' deliberazzjonijiet, jitfasslu proposti għal tibdil mill-'Grupp ta' Esperti' flimkien mal-Kumitat Magħżul Parlamentari dwar il-Kostituzzjoni Iva Iva Iva 61. Anthonv L-Eżekuttiv Il-PM għandu wisq setgħat Iva Zammit L-Ombudsman / Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman (Iva L-Awditur u tal-Awditur Ġenerali għandhom jiġu Ġenerali adottati Il-Governanza Il-Kapijiet Eżekuttivi: jinħatru wara Iva 'eżaminazzjoni kompetittiva' u mhux permezz ta' ħatra diretta minn Ministru 62. (8) Marv In-Newtralità Il-klawżola tan-newtralità m'għandhiex Iva Anne Buhagiar tkun tista' tinbidel għajr b'referendum Il-Kummissjoni Id-deċiżjonijiet tal-Kummissarju dwar is- l Iva dwar is-Servizz Servizz Pubbliku għandhom ikunu Pubbliku soġġetti għal skrutinju quddiem il-Qrati 63. GianLuca Il-Parlament Jipproponi 'revoka'' tal-MP abbażi tal-Liġi Le Barberi tar-Renju Unit l-'Att dwar ir-Revoka tal- MP tal-2015' Ir-Reliġjon Titneħħa r-reliġjon uffiċjali Iva Il-Kostituzzjoni Referenza kostituzzjonali għall-Qorti Iva Kostituzzjonali għandha tiġi estiża lit- tribunali (pereżempju lit-Tribunal tar- Reviżjoni Amministrattiva) (l-Art. 46(3)) Il-Parlament / Jiffavorixxi kwoti tal-ġeneru bi klawżola Iva L-Elezzjonijiet ta' estinzjoni Numru kbir wisq ta' MP — minbarra l-fatt f Iva li l-MP jinħatru fuq bażi full-time L-Ombudsman L-Ombudsman għandu jieħu Iva 'deċiżjonijiet' li wara jistgħu jiġu kkontestati mill-Gvern fil-qorti abbażi ta' raġunijiet legali Varji Jissuġġerixxi li uffiċċji differenti tal- Iva Gvern, bħal dak tal-Kummissarju tat- Taxxi u l-FIAU, għandhom ikunu awtoritajiet pubbliċi indipendenti Jippromwovi s-sostituzzjoni tal-Kunsilli Le Lokali b'5 gvernijiet reġjonali lokali 64. (9) Marv Varji Tkompli fuq il-punti preċedenti Le Anne Buhagiar 65. Vincent Palmier Varji Il-persuni li jiġu minn barra l-pajjiż u jwettqu reati għandhom jiġu estraditi 66. Lino Debono f'isem Assoċjazzjoni tal-eks Membri Parlamentari Il-Parlament Il-Parlament Varji L-Ambjent Il-Parlament Kummenti ġeneriċi dwar l-għażla tal- kandidati għal MP, kif dawn għandhom iħejju ruħhom eċċ. — jipproponi li l- Ispeaker għandu jivverifika l-kondotta tagħhom Jipproponi sistema fejn l-assi personali ta' MP jiġu sottomessi lill-Awditur Ġenerali — pjuttost milli jsiru pubbliċi Il-persuni ta' fiduċja tal-MPs fil-Ministeri m'għandux ikollhom ishma f'negozji Ir-remunerazzjoni tal-MP għandha tittejjeb b'mod radikali biex tattira persuni tajba u tippermettilhom jaġixxu bħala MP mingħajr il-ħtieġa li jkomplu jipprattikaw il-professjoni tagħhom/xogħol ieħor — dik ta' MP għandha tkun kariga full-time b'garanzija ta' pensjoni, anke jekk huwa/hija jagħmlu mandat wieħed biss — L-ebda MP ma għandu jitħalla jipprattika professjoni għajr it-tobba li jservu fl- isptarijiet tal-Gvern u dan għandu jkun fuq bażi volontarja u mingħajr ħlas Il-MP m'għandhomx ikunu membri ta' bordijiet eċċ. Il-kuntratti ta' bejgħ mill-ġdid ta' art pubblika għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku u l-proċess għandu jkun aktar trasparenti — l-art pubblika għandha tingħata biss lis-settur privat wara konsultazzjoni mal-entitajiet varji (ma jispeċifikax) Tingħata aktar attenzjoni lill-ambjent u l- wirt storiku Il-kontabbiltà tal-MP, b'mod speċjali dwar il-kuntratti pubbliċi fejn tista' ssir verifika ta' malajr L-esklużjoni ta' membri tal-familja li jkunu impjegati ma' Ministeru — barra dan, Ministru m'għandux jiġi impjegat z G Iva Il-Ġudikatura L-Ombudsman eċċ. għal perjodu minimu ta' 5 snin ma' entità li qabel kienet taqa' taħt il- Ministeru tiegħu Kontra l-kwoti favur in-nisa — madankollu jipproponi ċerti miżuri li jiffaċilitaw ir- rappreżentanza femminili fuq bażi temporanja Jelenka punti differenti b'risposta għall- Kummissjoni ta' Venezja — rakkomandazzjoni għall-għażla / it- tneħħija tal-ġudikatura sottomissjoni mill-kumitat elettorali lill- President Jikkunsidra l-estensjoni tal-età għall- ġudikatura biss wara l-evalwazzjoni tas- saħħa eċċ. tal-imħallef ikkonċernat Deċiżjoni tal-Ombudsman għandha tkun infurzabbli Iva Iva 67. (9) Marija Vella Varji Il-piena kapitali għandha tiġi abolita Iva 68. lan Carl Farrugia L-Ambjent Il-Parlament Il-Ġudikatura Ambjent b'saħħtu għandu jikkostitwixxi dritt fundamentali Aktar trasparenza fil-ħatriet pubbliċi biex jiġi żgurat li l-persuni jintgħażlu fuq bażi meritokratika L-esternalizzazzjoni tiġi limitata għal kwistjonijiet li jirrigwardaw livell tekniku għoli Limitazzjonijiet fuq persuni ta' fiduċja Għandu jkun full-time, limitu ta' 3 mandati, dikjarazzjoni ta' sħubijiet, involviment ma' gruppi ta' lobbv — jiġu pprojbiti milli jsiru mħallfin Il-membri tat-tribunali jiġu soġġetti għal skrutinju bħala mħallfin rigward il-ħatra tagħhom Iva Iva Le Iva Iva 69. (10) Martina Cilia Varji Il-piena ta' għomor il-ħabs għandha tinbidel7 Le 70. (11) Marv. (Varji Il-piena ta' għomor il-ħabs għandha Le Vella tinbidel7 71. Sammv In-Newtralità Għandha tinżamm Iva Meilaq - Front Malta għandha tkun marbuta li taħdem Maltin Inqumu għad-diżarmament fi ħdan l-UE Varji Ġimgħa b'massimu ta' 40 siegħa xogħol, ( 2 8 sigħat kuljum Paga tal-għajxien u pensjonijiet ta' pagi minimi li jirriflettu l-għoli tal-ħajja — iż- żidiet għandhom ikunu l-istess għal kulħadd u mhux fuq bażi ta' perċentwal Id-dritt għall-istrajk L-Istat għandu jiggarantixxi s-servizzi tas- saħħa mingħajr ħlas għal kulħadd, u l- isptar Mater Dei, il-kliniċi eċċ. m'għandhomx jiġu privatizzati Id-dritt li kulħadd ikollu saqaf fuq rasu/rasha 72. (12) Vanika / Varji Ma taqbilx mal-piena tal-għomor il-ħabs J Le De Manuele 73. Frank Il-Ħajja Jitħassar l-Art. 33(1) Iva Zammit 74. (13) Varji Dewmien fil-proċeduri tas- Le Antonia separazzjonijiet — il-persuni jibqgħu Degiorgio elenkati bħala miżżewġin għal żmien twil wisq Emendi fil-Kodiċi Ċivili dwar il-proċedura / Le ġudizzjarja — l-istess imħallef għandu jisma' kemm il-każijiet ċivili kif ukoll dawk kriminali jekk ikunu relatati mal-istess kwistjoni 74. Paul Cilia Il-Kostituzzjoni - Jum ir-Repubblika bħala Jum Nazzjonali l Iva Il-Jum Nazzjonali 75. Dun Il-Kostituzzjoni Kummissjoni magħmula miż-żewġ partiti J Le Kalcidon ewlenin u mis-soċjetà ċivili biex Vassallo jiddiskutu kwistjonijiet importanti 76. Guzeppi Il-Kostituzzjoni Il-President, l-Avukat Ġenerali, l- Iva Grech Il-President eċċ. imħallfin jinħatru b'vot ta' 74 tal-MP Varji It-8 ta' Settembru għandu jkun il-Jum Nazzjonali 77. Walter Il-Kostituzzjoni - Jipproponi li anke l-10 ta' Frar jiżdied Le Camilleri Il-Jum Nazzjonali J bħala Jum Nazzjonali 78. Blake Il-Parlament Jissuġġerixxi dak li huwa jiddeskrivi bħala J Le Camilleri sistema politika u legali mħallta fejn it- Il-Kostituzzjoni tibdil ikun jista' jiġi implimentat mill- Parlament u l-Qrati — jissuġġerixxi li ċerti partijiet ikunu jistgħu jiġu emendati mill- Parlament u oħrajn mill-Qrati Il-Parlament Jissuġġerixxi t-tieni kamra (senatl Iva Ir-Reliġjon Ma għandu jingħata primat lill-ebda Iva reliġjon partikolari iżda lill-ġid komuni 79. Joseph R Il-President Il-President jiġi elett b'maġġoranza ta' 54 ( Iva Grima u jkun responsabbli għall-'kwistjonijiet kollha' li jikkonċernaw is-servizz ċivili Il-Kummissjoni Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku Iva dwar is-Servizz għandha tkun 'organu Presidenzjali' Pubbliku Kumitat għall-Protezzjoni tal- Meritokrazija dwar il-ħatriet pubbliċi, il- promozzjonijiet minquxa fil-Kostituzzjoni — ikun jista' jawditja dawn il-ħatriet Il-Parlament Kumitat Parlamentari Permanenti dwar (Iva is-servizz ċivili biex 'jissorvelja' kwistjonijiet dwar is-servizz ċivili L-Eżekuttiv Is-separazzjoni tar-rwoli ta' Segretarju Iva tal-Kabinett u dak ta' Segretarju Permanenti Ewlieni 80. Tvrone Il-Kostituzzjoni Jipproponi emendi għas-salvagwardja Iva Grech — il- tas-supremazija tal-Kostituzzjoni fuq kummenti liġijiet oħrajn (Art.61— huma konsegwentement din il-klawżola ġdida maqsumin tkun tista' tiġi emendata biss f'żewġ partijiet abbażi tad- b'maġġoranza ta' 3/ / b'referendum dissertazzjoni tiegħu Il-Ġudikatura Il-President L-interess ġudizzjarju għandu jitwessa' biex jippermetti l-intervent ta' entitajiet differenti (paġna 6) għas-salvagwardja tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem Il-ħatriet ġudizzjarji — jipproponi tibdil fil- Kumitat dwar il-Ħatriet Ġudizzjarji permezz taż-żieda ta' aktar membri fil- ġudikatura minbarra d-Dekan tal-Fakultà tal-Liġi u akkademiċi oħrajn… jirreferi għal-Liġi tar-Renju Unit tal-2005 dwar il- ħatriet ġudizzjarji u jissuġġerixxi li din tista' sservi bħala mudell Jipproponi li l-postijiet vakanti fil- ġudikatura jiġu ppubblikati fil-Gazzetta, fejn jiġu pprovduti kriterji dwar l-għażla (paġna 9 et) — l-għażla għandha ssir minn Kumitat tal-Għażla li għandu jiġi approvat mill-PM, li jista' joġġezzjona darba — l-aħħar deċiżjoni għandha tkun tal-Kumitat Jipproponi sistema ta' promozzjonijiet ġudizzjarji (paġna 11) Jipproponi li l-proċeduri għat-tneħħija ta' mħallef eċċ. jittieħdu minn uffiċċju indipendenti ta' prosekutur pubbliku ġenerali (id-detentur ta' din il-kariga għandu jinħatar minn Kumitat dwar il- Ħatriet Ġudizzjarji) — jenfasizza li l- Parlament fl-ebda stadju ma għandu jiġi involut f'każijiet ta' tneħħija ta' mħallef (paġna 14) Il-President — jipproponi bħala minimu li jintgħażel b'maġġoranza ta' 7/ tal-MP (it- tieni kontribut paġna 4) — jipproponi li jintgħażel b'vot popolari Il-mandat ta' President għandu jkun limitat għal massimu ta' żewġ mandati Jipproponi Kunsill Popolari (Kunsill tal- Istat) — bi rwol konsultattiv dwar l- eżerċizzji tas-setgħat ta' President (il- Kunsill għandu jkun magħmul minn eks Presidenti, eks PM, eks mexxejja tal- Oppożizzjoni … ara paġna 5) Iva Iva Iva Ir-rwol tal-Kunsill għandu jkun li jeżamina l-liġijiet eżistenti u l-liġijiet ġodda proposti Setgħat ġodda tal-President: Setgħat leġiżlattivi ġodda — tista' tintbagħat liġi lura lill-Parlament (darba) għal kunsiderazzjoni mill-ġdid — il- President — l-ebda veto iżda, wara li jikkonsulta lill-Kunsill tal-Istat, jitlob lill- Ispeaker meta l-Parlament jintalab jiddeċiedi jekk il-Liġi għandhiex tiġi sottomessa għal vot popolari Setgħat mhux leġiżlattivi ġodda tal- President: jaħtar (wara konsultazzjoni mal-Kunsill tal-Istat) membri ta' entitajiet pubbliċi differenti — l-Awtorità tax-Xandir, il-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku, l-Avukat Ġenerali, l- Awditur Ġenerali Jiddeċiedi maħfra presidenzjali wara konsultazzjoni mal-Kunsill tal-Istat Jaħtar membri tal-Kabinett (apparti mill-PM) li ma jkunux MP (wara konsultazzjoni mal-Kunsill) — it-tneħħija ta' Ministri ssir bi proċess simili (ara paġni 7-8) Il-Parlament Jipproponi li n-numru ta' MP għandu Iva jitnaqqas u li għandhom ikunu fuq bażi full-time 81. Sandro Il-Wirt Kulturali Aċċess għall-wirt kulturali u l-espressjoni / Iva Debono kreattiva 82. (12) Varji Aktar kunsiderazzjoni lill-persuni fil-ħabs; Le Amanda għandhom jingħataw opportunità oħra Camilleri fil-ħajja 83. Charlene Varji Il-priġunieri għandhom jiġu ttrattati aħjarj Le Bonavia 84. Nicholas Il-President Aktar setgħat lill-President, inqas lill-Prim) Le Debono Ministri L-Eżekuttiv 85. Ethan L-Ambjent d-dritt għal għajxien f'ambjent b'saħħtu / Iva Brincat skont l-Art. 33A l-ġdid — jipproponi li għandu jkun hemm dritt infurzabbli paġna 5 et seq tad-dokument tiegħul 86. Luke Mizzi J L-Ambjent d-dritt għal ambjent b'saħħtu — inkluż fil-/ Iva ap. IV — għandu jaqa' wkoll fl-ambitu tal- Art. 46 87. (13) Chloe J L-Ambjent d-dritt għal ambjent b'saħħtu — inkluż fil-/ Iva Gambin ap. IV — għandu jaqa' wkoll fl-ambitu tal- Art. 46 88. Gabrielle L-Ambjent d-dritt għal ambjent b'saħħtu — inkluż fil-/ Iva Gauci ap. IV — għandu jaqa' wkoll fl-ambitu tal- Art. 46 89. Ivan Il-Wirt Kulturali l-protezzjoni tal-wirt nazzjonali u Iva Vassallo kulturali (l-Art.5) 90. Gabriel L-Ambjent Id-dritt għal ambjent b'saħħtu — inkluż fil-/ Iva Galea Kap. IV — għandu jaqa' wkoll fl-ambitu tal- Art. 46 91. Nicholas Varji Rilaxx kondizzjonali, żmien il-ħabs Le Casha 92. DrJohn Il-Parlament Numru, dejjem 65 MP Iva Zammit Limitu massimu ta' żewġ mandati għall- MP L-ebda privileġġ parlamentari Distrett elettorali wieħed fejn l-ewwel 65 kandidat jiġu eletti Ir-Reliġjon L-ebda referenza għar-reliġjon Iva Il-Ġudikatura u L-imħallfin, il-Kummissarju tal-Pulizija Iva l-Governanza eċċ., jintgħażlu minn Kummissjoni magħmula mill-partiti kollha 93. Ravmond Varji L-istess rata ta' pensjoni għal kulħadd— Iva Attard isemmi każ ta' mħallfin li jingħataw pensjoni sħiħa ta' 5 li m'għandhiex limitu massimu 94. Marcris C Varji Il-priġunieri — trattament aħjar —aktar Le ħin mal-familja 95. (14) Varji Il-priġunieri: reintegrazzjoni, aktar ħin Le Dorianne mal-familja Cutajar 96. Paul Varji Fil-parti l-kbira kummenti ġeneriċi — Le Debono drittijiet ekwi rigward il-pensjonijiet Jekk l-uffiċjali pubbliċi jkollhom pensjonijiet multipli — dan għandu jkun possibbli għal kulħadd 97. Paul Varji Pieni — żmien il-ħabs — ġeneriku Le Debono 98. Paul Varji Ir-reati kontra l-persuni anzjani — Le Debono sanzjonijiet aktar ħorox 99. Paul Varji (pensjonijiet) / Ir-rikonoxximent tad-dritt għal pensjoni Debono minn entitajiet li kienu parastatali 100. Bennv Dikjarazzjoni ta' L-inklużjoni tad-dikjarazzjoni tad- Iva Borg Bonello Prinċipji (Kap. Il) drittijiet tal-konsumatur fil-Kap. ll f'isem Consumers' Varji Jiġi emendat il-Kap. IV — Art. 39(1) fejn Iva Association għandu jinbidel il-kliem biex tiġi inkluża referenza għad-deċiżjoni min-naħa ta' awtoritajiet pubbliċi bil-kundizzjoni li jkun hemm dritt ta' reviżjoni quddiem il- Qrati Jissuġġerixxi li d-definizzjoni ta' 'qorti' Iva fl-Art. 47(1) tiġi emendata biex jiġu inklużi fora aġġudikattivi oħrajn bħal Tribunal tar-Reviżjoni Amministrattiva 101. David Varji Id-drittijiet tal-missirijiet separati Le Paul Mifsud 102. Joseph Varji L-inklużjoni ta' dispożizzjonijiet Le Bugeja ekonomiċi u monetarji ta' Maastricht — UE — ma jelaborax — joffri li jelabora 103. David Muscat L-Eżekuttiv L-Eżekuttiv jiġi nnominat u approvat mill-Parlament IŻDA ma jintgħażilx mill- MP — l-Eżekuttiv ma jkunx ikkundizzjonat mill-pressjoni tal-votanti, u barra dan il- PM ma jkunx limitat għall-MP biex jifforma l-Kabinett tiegħu Iva 104. Miguel Cauchi Il-Parlament Jelenka serje ta' punti validi fin-nota introduttiva tiegħu — madankollu ma jagħmilx rakkomandazzjonijiet għal tibdil effettiv Jinkludi studju tal-Kostituzzjoni bbażat primarjament fuq il-mudell tar-Renju Unit (Westministerl — l-ebda proposta konkreta biex tiġi emendata l- Kostituzzjoni — it-twettiq ta' studju permezz ta' intervisti fuq l-għarfien tal- elementi bażiċi sottostanti tal- Kostituzzjoni tagħna. Jinkludi wkoll serje ta' mistoqsijiet lill-PM u l-Ispeaker Jirreferi b'mod ġeneriku għal: ħtieġa li tittejjeb il-fiduċja tal-persuni fil- Kostituzzjoni permezz tat-titjib tal- prattiki tajba' u l-isfida tal- awtovalutazzjoni (paġna 19) Le (suġġeriment validu iżda l-ebda rakkomandazzjoni tanġibbli) 105. (15) Ritienne Borg Salerno Varji Il-piena tal-għomor il-ħabs għandha tiġi abolita Le 106. Simon In-Newtralità Aktar enfasi fuq in-newtralità ta' Malta — ( Iva Borg f'isem l-ebda bażi barranija, l-ebda alleanza Moviment militari …. Patrijotti Maltin Ir-Reliġjon Referenza għaż-żamma tat-twemmin Iva Kattoliku Ruman — l-ebda reliġjon ma għandha tiġi mkasbra Il-Lingwa Il-lingwa Maltija għandha tkun l-unika Iva lingwa uffiċjali Il-President Għandu jiġi elett mill-poplu u jkun Iva persuna li ma tkunx ħadet sehem fil- politika fl-aħħar għaxar snin preċedenti Setgħat ġodda lill-President, inklużi dawk li jappartjenu lill-Ministru tal-Intern Varji Il-partiti politiċi għandu jkollhom Iva trattament indaqs, inkluż l-aċċess għall- midja Il-Ħajja Id-dritt għall-ħajja mill-konċepiment Iva 107. (16) Rita Varji Kundizzjonijiet ta' għajxien aħjar għall- Le Camilleri priġunieri 108. Alfred Varji Mhux ċar Le Salerno 109. (17) Marv I Varji L-ebda piena ta' għomor il-ħabs— Le Caruana massimu ta' 25 sena, reviżjoni tas- sistema tar-rilaxx kondizzjonali 110. Charles Varji Malta għandha tibqa' tal-Maltin —limitu / Le Camilleri fuq in-numru ta' barranin 111. (18) Varji Kontra l-piena ta' għomor il-ħabs Le Alexia Xuereb Tipproponi 'arrest domestiku' għal Diacono dawk li jkollhom kondotta tajba 112. Varji Bħal ta' hawn fuq Le Christopher Xuereb 113. Joseph L-Elezzjonijiet Tibdil fil-metodu tal-kalkolu tal-kwoti Le Magro f'kull distrett Metodu ġdid għall-elezzjonijiet każwali b''distretti fissi' Sistema fuq bażi matematika li tkopri xenarji differenti 114. Joseph L-Elezzjonijiet Proposti dettaljati għal sistema elettorali J Le Magro mtejba — it-tnaqqis tal-voti mhux validi, l Isuġġeriment elezzjonijiet każwali, mekkaniżmu interessanti iżda korrettiv elettorali, diviżjonijiet elettorali l mhux kumpatibbli mal-Kostituzzjoni) 115. Joseph L-Elezzjonijiet Ikompli dwar il-proposti preċedenti Le Magro 116. Anthonv. ) Il-President Jipproponi sistema simili għal dik ta' Iva Quintano u l-Eżekuttiv Franza — elett mill-poplu għal mandat ta' 7 snin — kif ukoll ikun responsabbli għall- ġustizzja u l-affarijiet interni, l- Ombudsman, l-Awditur Ġenerali, l- Awtorità tax-Xandir u l-Kummissjoni Elettorali Il-Parlament Ma jaqbilx mar-rappreżentazzjoni għal Iva gruppi speċifiċi L-Elezzjonijiet Formula ġdida għad-distretti elettorali Le L-Ambjent s-salvagwardja tal-ambjent mingħajr Iva ebda żvilupp fl-ODZ Referendum L-1096 tal-elettorat jista' jitlob Iva referendum 117. Amadeo Il-Ħajja s-salvagwardja tal-ħajja mill- Iva Mifsud konċepiment 118. Matthew ) Ir-Reliġjon L-ebda separazzjoni tal-Knisja mill-Istat Iva Grech Il-Ħajja l-protezzjoni tal-ħajja mill-konċepiment l Iva 119. Reginald Ir-Reliġjon l-libertà tal-prattika reliġjuża Iva Aquilina Il-Ħajja l-ħajja għandha tiġi protetta mill- Iva konċepiment għajr meta l-ħajja tal-omm tkun fil-periklu 120. Pierre Il-Ħajja Protezzjoni tal-ħajja mill-konċepiment u l Iva Portelli tal-persuni kollha 121. Tancred Il-Ħajja Kontra l-abort — il-ħajja tibda mill- Iva Manfre konċepiment 122. Sean Il-Ħajja Il-ħajja tibda mill-konċepiment Iva Mifsud Ir-Reliġjon Ir-rikonoxximent tal-Kristjanità Iva 123. (19) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Rachelle Zammit 124. Rodlene Il-Ħajja ontra l-abort Iva Vella Zarb 125. Simon De ) Il-Ħajja ontra l-abort Iva Bono L-Ombudsman n-natura vinkolanti tad-deċiżjonijiet tal- — Iva Ombudsman 126. (19) Il-Ħajja ontra l-abort Iva Abigail Giuffre 127. Steve Il-Ħajja ontra l-abort Iva Pace 128. Diane Il-Ħajja ontra l-abort Iva Borg L-Ambjent l-protezzjoni tal-ambjent Iva 129. Alton Il-Ħajja ontra l-abort f'kull ċirkostanza Iva Costa Il-Ħajja Tingħata vuċi lill-minoranzi (ġeneriku) Le 130. (20) Marv l Il-Ħajja Favur il-ħajja Iva Rose Camilleri 131. (21) Il-Ħajja Kontra l-abort jew kwalunkwe forma ta' (Iva Jacqueline qtil premeditat Farrugia 132. Joseph Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Fenech Laud Drittijiet indaqs lid-denominazzjonijiet Kristjani oħrajn 133. Ronald Il-Ħajja Kontra l-abort Iva John Knight 134. (22) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Rachelle Zammit (2) 135. (23) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Joanne Gatt 136. (24)Anne ) Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Marv Busuttil 137. (25) Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Margaret Grech 138. John Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Mark Attard 139. Connor Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Fenech 140. (26) Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Maria Rebecca Galea 141. (27) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Beverlev Sciberras 142. (28) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Antoinette Scicluna 143. (29) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Monica DeBono 144. Alfred Il-Ħajja Kontra l-abort Iva DeBono 145. (30) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Charmaine Costa 146. Stephanie ) Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Micallef 147. (31) Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Dorothv Cassar 148. Stanislas l Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Zammit Id-drittijiet tar- Drittijiet indaqs għar-reliġjonijiet Iva reliġjonijiet Kristjani minoritarji minoritarji 149. Jonathan ) Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Cauchi 150. John Il-Ħajja Kontra l-abort, jipproponi l-emenda tal- (Iva Spiteri Gingell Art. 33(1) tal-Kostituzzjoni 151. (32) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Doreen Turner Bilocca 152. (33) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Maxine Chetcuti 153. Marco Il-Ħajja Kontra l-abort — jipproponi l-emenda tal- ( Iva Cilia Art. 33 154. (34) Il-Ħajja Kontra l-abort — tipproponi l-emenda tal- / Iva Vvonne Tanti Art. 33 155. (35) Ruth ) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Curmi Dimech 156. (36) Anne ) Il-Ħajja Kontra l-abort — tipproponi l-emenda tal- / Iva Marv Busuttil Art. 33 157. Steven Il-Ħajja Kontra l-abort - jipproponi l-emenda tal- / Iva Gauci Art. 33 158. Steven Ir-Reliġjon Ir-reliġjon Kristjana għandha tinżamm Iva Gauci 159. Kenneth Il-Ħajja Kontra l-abort - jipproponi l-emenda tal- / Iva Fenech Art. 33 160. Isaac Il-Ħajja Il-Kostituzzjoni għandha tiċċara li l-ħajja l Iva Joseph tibda mill-konċepiment Zammit 161. David Il-Ħajja L-Art. 33 tal-Kostituzzjoni għandu jiċċara f Iva Muscat li l-ħajja tibda mill-konċepiment 162. Paul De Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Leonardo 163. Alfred Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Grech 164. Joseph Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva Saliba 165. Carmelo Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Azzopardi ħajja tibda mill-konċepiment 166. Pierre Il-Ħajja Il-ħajja għandha tiġi rispettata mill- Iva Axiaq konċepiment 167. Joe Vella ) Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva ħajja tibda mill-konċepiment 168. Kevin Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- f Iva Apap ħajja tibda mill-konċepiment 169. Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Emmanuel De ħajja tibda mill-konċepiment Giovanni 170. (37) Il-Ħajja Il-ħajja tibda mill-konċepiment Iva Marilvn Casha 171. Noel Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Camilleri ħajja tibda mill-konċepiment D'Amato 172. (38) Il-Ħajja Il-ħajja tibda mill-konċepiment Iva Stephanie Soler 173. Martin Il-Parlament u Tibdil fil-Kostituzzjoni li jwassal għal iktar l Iva Abela f'isem l-Elezzjonijiet partiti rrappreżentati fil-Parlament 'Żminijietna' Bilanċ bejn is-sessi fil-Parlament— jipproponi 11-il distrett b'ħames MP, u l- għaxra l-oħra jintgħażlu b'mod li jiġi korrett l-iżbilanċ bejn is-sessi Ir-Reliġjon L-ebda referenza għar-reliġjon — enfasi Iva fuq l-Istat sekolari L-Ambjent Protezzjoni tal-ambjent naturali Iva In-Newtralità Ir-referenza għan-newtralità għandha Iva tiġi enfasizzata Varji Id-dritt għal paga indaqs għall-istess Le xogħol L-abolizzjoni tal-piena ta' għomor il-ħabs / Le 174. (39) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Valentina Attard 175. (40) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Michela Catania 176. John Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Cachia Varji Atteġġjament aktar miftuħ lejn ir- Le refuġjati 177. Edward Il-Ħajja Il-fatt li l-ħajja tibda mill-konċepiment Iva Brooks għandu jiġi minqux fil-Kostituzzjoni 178. (41) Il-Ħajja Le għall-abort Iva Josephine Debattista 179. Reuben Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Gauci ħajja tibda mill-konċepiment 180. (42) Lisa Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Cassar 181. Adrian Il-Ħajja F'każ ta' theddida għall-ħajja tal-omm, l- (Iva Buckle abort għandu jiġi permess 182. Adrian Il-Ħajja Favur l-ewtanasja Iva Buckle 183. (43) Anne ) Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex il-ħajja tiġi Iva Marie Fenech protetta mill-konċepiment 184. Emanuel ) Il-Ħajja Il-ħajja għandha tiġi protetta mill- Iva Simiana konċepiment 185. Angelo Il-President Jintgħażel mill-elettorat sabiex ikollu Iva Giordiamaina setgħat eżekuttivi 186. (43) Fiona ) Il-Ħajja Le għall-abort Iva Galea 187. Brendon Il-Ħajja Le għall-abort Iva Zammit 188. Jonathan ) Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Dimech ħajja tibda mill-konċepiment 189. (44) Il-Ħajja Il-ħajja tibda mill-konċepiment Iva Cecilia Zammit Endrich 190. Oliver Il-Ħajja Le għall-abort Iva Agius 191. lan Il-Ħajja Le għall-abort Iva Camilleri 192. (45) Il-Ħajja Le għall-abort Iva Mirabelle Pace 193. Mario Il-Ħajja Le għall-abort Iva Debono 194. Paul Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Galea ħajja tibda mill-konċepiment 195. Jonathan ) L-Eżekuttiv u l- Il-Gvern għandu jintgħażel mill-partit li Iva Gracev Parlament- Separazzjoni tas-Setgħat jirbaħ il-maġġoranza ta' siġġijiet u MHUX ta' voti (ma hija mogħtija l- ebda raġuni) 196. Anthonv. ) Il-President Żewġ persuni magħżula wara Iva Borg konsultazzjoni mal-mexxej tal- Oppożizzjoni — wara l-poplu jeleġġi wieħed minnhom 197. Justin Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- f Iva Pisani ħajja tibda mill-konċepiment 198. David Il-Ħajja Jiġi emendat l-Art. 33 biex jiġi ċċarat li l- l Iva Sargent ħajja tibda mill-konċepiment 199. J. Saliba Varji L-ebda mandat effettiv għal aktar minn Le 30 sena Jinżamm id-dar/post tax-xogħol u jiġi ssorveljat b'forma ta' ċippa biex tiġi ffaċilitata r-reintegrazzjoni 200. Joseph Il-President Tiġi abolita l-kariga ta' President — ir-rwol / Iva Tedesco jittieħed mill-Prim Ministru 201. Ivan L-Elezzjonijiet Jingħata d-dritt tal-vot lill-Maltin Iva Cauchi emigranti, li xorta waħda għadhom ta' nazzjonalità Maltija — jinħoloq distrett speċjali' għal dawn il-votanti 202. Andrew Dikjarazzjoni ta' Il-libertà li wieħed jaħdem fil-biedja fuq (Le Bonello f'isem ) Prinċipji (Kap. II) inizjattiva tiegħu — protezzjoni tal- Releaf Malta koltivazzjoni personali 203. Joseph Varji Il-possibbiltà li wieħed jiġi Le Camilleri reintegrat billi jitqiegħed taħt arrest domestiku Iż-żmien massimu ta' priġunerija effettiva għandu jkun ta' 25 sena 204. Kenneth Grima Il-Lingwa Il-lingwa Maltija għandha tingħata aktar importanza — il-komunikazzjonijiet uffiċjali kollha għandhom l-ewwel jingħataw bil-Malti Le 205. Ariana u Saviour Falzon Il-Kostituzzjoni Ir-Reliġjon Il-President L-Elezzjonijiet u l-Parlament Jipproponu l-inklużjoni ta' aspetti varji fl- Art. 1- is-sovranità tal-poplu, l-obbligu tal-Istat lejn l-invjolabbiltà tad-drittijiet tal-bniedem, id-dinjità u l-ugwaljanza tal- persuni kollha quddiem il-liġi, id-dritt għax-xogħol, ir-responsabbiltà tal-wirt kulturali u storiku u tal-pajsaġġ, l-istatus taċ-ċittadini barranin u l-osservanza min- naħa ta' Malta tal-liġi internazzjonali L-Art. 7 jirrikonoxxi l-preżenza ta' reliġjonijiet oħrajn bid-dritt għall-qima bil-kundizzjoni li ma jkunx hemm kunflitt mal-liġi Maltija L-Artikolu 11 — l-istituzzjoni tal-President bħala rappreżentant elett tal-poplu b'setgħat eżekuttivi ġodda L-Artikolu 14 jintroduċi l-funzjonijiet tal- Qrati tal-Ġustizzja fis-soċjetà L-Artikolu 15 jinkludi l-prinċipji kollha tad-demokrazija bħal fl-Artikoli 7 sa 20 inkluż it-test kurrenti. L-unika bidla magħmula tirreferi għad-dmir kemm tal- Istat kif ukoll tal-istituzzjonijiet pubbliċi li jiżguraw ir-rispett dovut lill-prinċipji tad- demokrazija L-Artikolu 16 jirreferi għall-obbligi ta' Malta bħala riżultat tas-sħubija tagħha fl-Unjoni Ewropea, in-Nazzjonijiet Uniti u l-Kunsill tal-Ewropa fost oħrajn Fl-Artikolu 40(2) hemm bidla sostanzjali fil-mod kif il-membri tal-Parlament jiġu eletti. Il-kunċett li l-elettorat jinqasam fi tlettax-il distrett, fejn kull wieħed minnhom jeleġixxi ħames membri tal- Parlament, jinbidel f'wieħed fejn l- elettorat jinqasam b'mod ugwali f'ħamsa u sittin (numru kurrenti) reġjun, fejn kull wieħed jeleġixxi kandidat wieħed f'sistema elettorali ta' first past the post. Dan jirreferi wkoll għall- Iva Iva Iva Iva L-Elezzjonijiet Il-President Il-Ġudikatura Artikolu 44(1). It-test kurrenti fl-Artikolu 52(2). Il-bidla l-oħra f'dan l-artikolu tirrigwarda (v) fejn l-Ispeaker tal-Kamra jkun membru tal-Parlament. Hemm bidliet fl-Artikolu 42(1)(f) u (2)(a) fejn ir-referenza għall-piena tal-mewt titneħħa. It-test kurrenti fl-Artikolu 52 Il-ħatra u t-tneħħija tal-membri tal- Kummissjoni Elettorali fl-Artikolu 48(6) isiru r-responsabbiltà tal-President wara konsultazzjoni mal-Prim Ministru u l- Mexxej tal-Oppożizzjoni. It-test kurrenti: l-Artikolu 60 L-Artikolu 66 — data ġdida fissa stabbilita kull ħames snin. It-test kurrenti: l- Artikolu 77 L-Artikolu 93 fit-test kurrenti, fejn jirreferi għas-setgħat tal-President li jassolvi jew jibdel is-sentenzi ġudizzjarji fuq persuni li jinsabu ħatja f'każijiet ġuridiċi, jitneħħa. Kulħadd huwa ugwali quddiem il-liġi L-Artikolu 93 fit-test kurrenti fejn jirreferi għas-setgħat tal-President li jassolvi jew jibdel is-sentenzi ġudizzjarji fuq persuni li jinsabu ħatja f'każijiet ġuridiċi, jitneħħa. Kulħadd huwa ugwali quddiem il-liġi L-Art. 84 - Il-President għad għandu s- setgħa li jaħtar imħallfin fil-Qrati Superjuri Fuq parir tal-Kumitat dwar il-Ħatriet tal- Ġudikatura wara proċess ta' evalwazzjoni. Il-maħtur ġuridiku jeħtieġ li jkun serva minimu ta' ħamsa u għoxrin sena bħala avukat u/jew ħmistax-il sena bħala maġistrat. Il-ħatriet fil-Qorti Superjuri ma jistgħux isiru fil-każ ta' kandidati li preċedentement kienu affiljati jew ipparteċipaw fi kwalunkwe mod fil-funzjonament tal-partiti politiċi bħala uffiċjali, kandidati jew membri. Test kurrenti: l-Artikolu 96 L-Artikolu 85 tat-test issuġġerit. Il- verżjoni riveduta tal-Kumitat għandha Iva Iva Iva Iva tkun magħmula minn disa' persuni, li erba' minnhom ikunu ġew elenkati fit- test kurrenti fl-Artikolu 96A bl-esklużjoni ta' 4, l-Awditur Ġenerali. Fit-test issuġġerit, jeħtieġ li jinħatru ħames persuni ġodda: il-Prosekutur Ġenerali u erba' avukati prattikanti oħra li jridu jkunu servew minimu ta' ħamsa u għoxrin sena fil-qrati. Bidla importanti oħra tirrigwarda l-ħatra tas-Segretarjat tal-Kumitat li għandu jinħatar mill- uffiċjali li jaħdmu fil-qrati jew mill- professjoni legali Ġew inklużi bosta tibdiliet fit-test issuġġerit. Dawn jirreferu għall-ħtieġa li l-Prim Ministru jagħti parir lill-President dwar il-membri li jkollhom jiffurmaw parti mill-Awtorità tax-Xandir wara li jintlaħaq ftehim mal-Mexxej tal- Oppożizzjoni. Il-membri ma jistgħux jinkludu s-Segretarji Parlamentari jew l- Uffiċjali tal-Kunsilli Lokali billi ż-żewġ istituzzjonijiet se jiġu aboliti jekk l- abbozz tat-test jiġi aċċettat. Il-membri jservu għal perjodu ta' ħames snin mill- ħatra u jistgħu jservu għal mandat ieħor. Test kurrenti: l-Artikolu 118 Nota: il-verżjoni tagħhom ta' Kostituzzjoni emendata hija pprovduta wkoll (bil-Malti) 206. Joseph Il-Lingwa Jipproponi li l-Malti jkun l-UNIKA lingwa f Iva Gatt uffiċjali 207. Emanuel: ) L-Elezzjonijiet Jipproponi metodu ġdid ta' votazzjoni Le Aquilina biex jiġu evitati l-anomaliji 208. Timothv Alden f'isem il-Partit Demokratiku Il-Kostituzzjoni Separazzjoni tas-Setgħat Ix-Xandir/ il-Midja Titressaq riforma: approċċ minn isfel għal fuq permezz ta' ċittadinanza attiva Jelenka 3 prijoritajiet: 1 Is-supremazija tal-Qorti Kostituzzjonali; 2 Is-sistema ta' kontroll tal-istat tad-dritt 3 Soluzzjoni settorjali Jisħaq li l-Konvenzjoni ta' Venezja għandha tkun il-bażi ta' tibdil għalkemm ċerti punti importanti ma ġewx indirizzati f'din il-Konvenzjoni Għandu jkun hemm kumitat ta' tmexxija li l-kompożizzjoni tiegħu tmur lil hinn miż-żewġ partiti ewlenin — għandu jinkludi s-soċjetà ċivili, l- Organizzazzjonijiet Nongovernattivi eċċ. — il-proċedimenti tiegħu m'għandhomx ikunu sigrieti Jippromwovi 'kitba mill-ġdid' tal- Kostituzzjoni minn 'Kummissjoni Teknika'' — MADANKOLLU, wara jsostni li dan mhuwiex prattiku u fl-aħħar nett jippromwovi l-emenda tal-Kostituzzjoni Jelenka 12-il 'kwistjoni ta' importanza kritika' li jeħtieġ li jiġu indirizzati u jinkludi: Is-supremazija tal-Qorti Kostituzzjonali — tista' tannulla l-liġijiet. Il-Gvern m'għandux ikollu s-setgħa li jissospendi l-Qorti Kostituzzjonali Jipproponi Ombudsman tal-'Midja' — jikkritika l-kompożizzjoni tal-Awtorità tax-Xandir bħala waħda ddominata miż- żewġ partiti ewlenin — isemmi korpi pubbliċi differenti oħrajn (l-Awtorità tax- Xandir, il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, l-Awditur, il-Kummissarju għall-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad- Dataj u jisħaq li dawn m'għandhomx ikunu magħmula minn membri li l- maġġoranza tagħhom ikunu maħturin mill-PM Iva Iva Iva Il-Kostituzzjoni Il-Parlament Il-President Il-Ġudikatura Ix-Xandir/ il-Midja L-Ambjent Jippromwovi l-fatt li ċerti karigi pubbliċi għandhom jiġu meqjusin fil-Kostituzzjoni IMFSA, MTA, MGA eċċ.)— Meta l-korpi pubbliċi jkunu indipendenti għandhom jiġu ttemprati b'liġijiet li jirregolaw il-kontabbiltà tagħhom Jippromwovi korp indipendenti kontra l- korruzzjoni separat mill-Avukat Ġenerali Il-MP għandhom ikunu full-time — isostni l-estensjoni tar-rappreżentanza proporzjonali MA JIFFAVORIXXIX rwol presidenzjali b'saħħtu — il-ħatra għandha ssir minn 54 tal-MP — iservi biex jissorvelja l-eżerċizzju tas-setgħa eżekuttiva — il-President għandu jiġi assistit minn kunsill tal-Istat konsultattiv Ġudikatura — jippromwovi miżuri biex jiġu żgurati ħatriet/tkeċċijiet indipendenti ta' membri tal-ġudikatura L-inklużjoni ta' dispożizzjonijiet Kostituzzjonali għas-salvagwardja tal- pluraliżmu u l-indipendenza tal-midja Id-dritt għal ambjent b'saħħtu għandu jiġi inkluż bħala dritt bażiku Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva 209. Timothv Alden— opinjonijiet personali Il-Kostituzzjoni Il-Governanza Għawdex Jikkritika dak li huwa jiddeskrivi bħala sistema fejn 'ir-rebbieħ jieħu kollox' Jippromwovi liġijiet ta' finanzjament tal- partiti li parzjalment huma kkunsidrati fil- Kostituzzjoni — fejn huwa illegali li negozju jagħti donazzjonijiet lill-partiti politiċi — dan il-finanzjament pubbliku jista' jiġi ssorveljat minn entità ta' sorveljanza indipendenti Isem il-pajjiż għandu jinbidel għal 'Malta u Għawdex' — Għawdex għandu jkollu Gvern lokali 'reali' Le Iva Iva 210. Ralph Cassar f'isem Alternattiva Demokratika L-Elezzjonijiet Il-Parlament L-Eżekuttiv Il-President Aktar involviment tas-soċjetà ċivili fil- proċess konsultattiv — dan m'għandux jiġi ristrett għall-partiti politiċi fil-Parlament paġna 7) L-Art. 52 tal-Kostituzzjoni għandu jiġi emendat b'mod li kull partit li jikseb minimu ta' 2.59 tal-voti fl-ewwel għadd ikollu rappreżentanza fil-Parlament paġna 910) s-sistema elettorali għandha tirrifletti s- sessi differenti, inklużi dawk li ma jagħmlu parti minn l-ebda ġeneru paġna 11) l-mandat tal-Parlament għandu jkun fiss u jkun jista' jinbidel biss f'ċirkostanzi straordinarji l-MP full-time — ma jkunux permessi jeżerċitaw prattika privata eċċ. u m'għandhomx jinħatru fuq Bordijiet tal- Gvern eċċ. jekk ma jkunux relatati mar- rwol tagħhom bħala MP l-korpi kostituzzjonali — ir-responsabbiltà għandha tgħaddi mill-PM għall- Parlament — jipproponi Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Kostituzzjonali paġna 15) l-President għandu jinħatar minn kulleġġ imħallat ta' eletturi magħmul minn MP u rappreżentanti tal-Kunsilli Lokali. Fil-każ ta' tneħħija mill-kariga, tkun meħtieġa maġġoranza ta' 34 ta' dan il-kulleġġ l-President għandu jkollu s-setgħa li jirreferi lura lill-Parlament liġi li dwarha jkollu dubji ta' natura kostituzzjonali Il-Kummissjoni Elettorali għandha tintgħażel mill-Parlament u mhux fuq rakkomandazzjoni tal-PM. Il-persuni attivi mal-partiti politiċi għandhom jiġu esklużi. Il-Kummissjoni Elettorali għandha tirrapporta direttament lill-Parlament Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva L-Elezzjonijiet Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku L-Eżekuttiv Il-Governanza Ix-Xandir/ il-Midja Ir-Reliġjon Dikjarazzjoni ta' Prinċipji Il-Ġudikatura Il-votazzjoni għandha tkun possibbli fl- ambaxxati jew fil-konsolati jew bil-posta Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku għandha tiġi magħżula mill-Parlament (idealment minn maġġoranza kkwalifikata) Il-ħatriet tal-Avukat Ġenerali, il- Kummissarju tal-Pulizija, is-Segretarji Permanenti, u l-bordijiet tal-awtoritajiet pubbliċi b'setgħat eżekuttivi għandhom jiġu approvati mill-Parlament wara skrutinju pubbliku Il-pożizzjonijiet ta' fiduċja pubblika għandhom ikunu limitati għas-segretarjat privat tal-Ministeri/Segretarji Parlamentari — il-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku għandu jkollha rwol f'dan ir-rigward Il-kompożizzjoni tal-Awtorità tax-Xandir għandha tinħatar mill-Parlament u għandha tirrifletti l-ispettru politiku usa' u tinkludi rappreżentanti mis-soċjetà ċivili L-istazzjonijiet politiċi tar-radju u televiżjoni għandhom jiġu pprojbiti Dikjarazzjoni li Malta hija stat lajk u l- Artikolu 2 għandu jitħassar Il-prinċipju ta' sussidjarjetà għandu jiġi rifless fil-Kostituzzjoni u jservi bħala gwida għall-amministrazzjoni pubblika Il-ħatriet fil-ġudikatura għandhom ikunu awtoregolati (mill-ġudikatura nfishal u r- rwol tal-eżekuttiv, kemm fil-ħatra tagħhom kif ukoll fil-ħatra tal-entitajiet maħsuba biex jissorveljaw il-ġudikatura, għandhom jiġu eliminati L-Art. 1 għandu jiġi rivedut, fejn għandha titneħħa r-referenza għan-newtralità u s- superpoteri — biex jiġi rifless aħjar l- impenn ta' Malta għall-paċi u l-progress soċjali Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva L-Ombudsman/ L-Awditur Ġenerali Referendum Dikjarazzjoni ta' Prinċipji (Kap. Il) Il-Kostituzzjoni u referendum Id-drittijiet diġitali għandhom jingħataw rikonoxximent kostituzzjonali Jiġi propost proċess kostituzzjonali fejn il- kunflitti bejn l-Ombudsman/Awditur Ġenerali u l-Gvern jiġu solvuti f'qasir żmien Referendum abrogattiv li jkun protett mill-Kostituzzjoni Il-Kap. Il tal-Kostituzzjoni m'għandux jibqa' sempliċement bħala grupp ta' prinċipji dikjaratorji — iċ-ċittadini għandu jkollhom possibbiltà ta' rimedju quddiem il-Qrati Kostituzzjonali jekk dawn il- prinċipji jiġu mbagħbsa (paġna 35) It-tibdil fil-Kostituzzjoni għandu jkun suġġett għal referendum Iva Iva Iva 211. Claire Bonello f'isem Futur Ambjent Wieħed L-Ambjent Il-Kostituzzjoni Il-Governanza L-Elezzjonijiet L-Ombudsman Il-Parlament Tisħiħ fil-protezzjoni tal-ambjent u d-dritt li jiġi Iliberat l-aċċess għall-ispazji miftuħa — iċ-ċittadini għandu jkollhom id-dritt ta' rimedju f'dan ir-rigward Tisħiħ kostituzzjonali fejn ċertu perċentwal ta' art għandha tinbidel f'foresti/tkun arbuxxell/tkun spazju miftuħ Tipproponi drittijiet ta' rimedju miċ- ċittadini privati fejn awtorità pubblika ma tinfurzax il-liġijiet li hija meħtieġa tissalvagwardja. Tipproponi dritt kostituzzjonali għall- privatezza tal-komunikazzjonijiet li wieħed jagħmel Liġijiet biex jiġu ċċarati r-rwol u l-ħatriet tal-persuni li jiffurmaw entitajiet ikkontrollati mill-Gvern — nuqqas ta' trasparenza dwar kif jintgħażlu l-membri u lil min għandhom jagħtu kont ta' xogħolhom Tinbidel is-sistema elettorali sabiex ir- rappreżentanza parlamentari tiġi żgurata għall-partiti li jiksbu tal-inqas 39 tal-voti Rikonoxximent tad-deċiżjonijiet tal- Ombudsman Ugwaljanza bejn is-sessi fil-Parlament Limiti tal-mandati għall-PM u għall- Ministri Regolamentazzjoni tal-lobbving Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva 212. Mat Smith Varji L-Ambjent Varji Ir-Reliġjon Limitu għall-immigrazzjoni (sitt xhurl— qbil dwar immigrazzjoni miftuħa għandu jintlaħaq b'referendum Il-protezzjoni tal-ambjent Akkomodazzjoni nadifa għaż-żgħażagħ Maltin Rikonoxximent tar-reliġjon Kattolika/Kristjana Le Iva Le Iva 213. Alexander Voisin Il-Ħajja Protezzjoni mill-konċepiment Iva 214. George Hvzler, Kummissarju għall- Istandards fil- Ħajja Pubblika Il-Parlament Il-Ġudikatura IL-Anness 1 jelenka sommarju ta' proposti) Skwalifika mill-ħatra għal MP jekk wieħed ikollu kuntratt governattiv/fis- settur pubbliku (għajr jekk dan jiġi żvelat u jiġi eżentat minn riżoluzzjoni Parlamentari) Il-persuni ta' fiduċja/membri tal- awtoritajiet pubbliċi għandhom jiġu skwalifikati milli jinħatru MP (l-uffiċjali pubbliċi maħtura fuq mertu għandhom jiġu skwalifikati milli jinħatru MP jekk il- kariga tagħhom tiġġustifika din ir- restrizzjoni) Il-MP għandhom jitilfu s-siġġu tagħhom minħabba kondotta ħażina serja It-titolu ta' 'uffiċjal tal-Parlament' għandu japplika wkoll għall- Ombudsman, l-Awditur Ġenerali, il- Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika (mingħajr ma jikkundizzjona l- awtonomija tagħhom) L-awtonomija amministrattiva tas- servizz Parlamentari (rigward l-Art. 64)— is-setgħat li jinħatar persunal jingħataw lill-Ispeaker, l-Ombudsman eċċ., mingħajr il-ħtieġa tal-approvazzjoni tal- Gvern, bil-kundizzjoni li jiġu vvutati fondi mill-Parlament Il-Kumitat tal-Għażla tal-Ġudikanti għandu joħroġ sejħa pubblika għal postijiet vakanti u jevalwa l-kandidati eliġibbli li japplikaw abbażi ta' ordni ta' klassifikazzjoni skont il-mertu — dan japplika wkoll għall-ħatra tal-Kap tal- Ġustizzja, l-aġġudikanti fit-tribunali eċċ. (ara l-Art. 39) Iva (għandhom jiġu elenkati l- punti kollha) Il-Governanza / L-Eżekuttiv Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku Il-Governanza Il-membri tal-Ġudikatura M'GĦANDHOMX jiġu kkunsidrati bħala uffiċjali pubbliċi (l-Art. 124(2j(e)) Il-ħolqien ta' 'Servizz Ġudizzjarju' — membri tal-persunal iddeżinjati bħala 'uffiċjali tal-Qorti' mmexxija minn kap tal-ġustizzja għalkemm il-ħatra ta' persunal u r-responsabbiltà tad- dixxiplina għandha tkun tad-Direttur Ġenerali tal-Qrati. Id-DĠ għandu jimpjega persunal skont id-disponibbiltà ta' fondi Forzi ddixxiplinati — distinti mis-Servizz Pubbliku — ikklassifikati bħala 'forzi ddixxiplinati' (il-Forzi Armati, il-Pulizija u s-Servizz Korrezzjonali) Jipproponi definizzjoni komprensiva ta' 'impjegat pubbliku' (madankollu bl- esklużjoni tal-Ministri, il-MP u l- ġudikatura u l-membri tal-korpi maħtura uffiċjalment) Restrizzjonijiet fuq il-kummenti pubbliċi/involviment politiku minn impjegati pubbliċi (l-Art.41 u 42) Ir-rwol tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku —li tirregola l-prinċipju tal- mertu u twettaq investigazzjonijiet/ilmenti — għandha tintervjeni fil-proċess tal-għażla biss jekk jirriżulta li l-prinċipju tal-mertu jkun inkiser — għandu jkollha s-setgħa li tieħu azzjoni ta' rimedju f'dawn il-każijiet Il-ħatriet m'għandhomx jirrikjedu r- rakkomandazzjoni mill-PSC — il-PSC tista' tinterdixxi kwalunkwe persuna milli teżerċita funzjonijiet dwar l-għażla tal- impjegati pubbliċi L-Art. 110 jiġi emendat biex jipprevedi definizzjoni tal-'prinċipju tal-mertu' (inkluż ir-reklamar tal-kariga, proċess tal-għażla imparzjali, proċess biex jintlaħqu dawn l-istandards) skont kif jiġi stabbilit mill-PSC PSC — ir-rwol għandu jiġi ddefinit mill- ġdid — bħala gwardjan tal-mertu permezz tal-amministrazzjoni pubblika (l-isem għandu jinbidel f'dak ta' 'Kummissjoni dwar is-Servizzi Pubbliċi'J (ara paġna 61) Proposti dwar il-ġurisdizzjoni tal-PSC: tirregola u taġixxi bħala forum ta' appell dwar każijiet ta' dixxiplina li jikkonċernaw is-servizz pubbliku, inklużi appelli dwar it-tneħħija minn kariga fis- servizz pubbliku Il-kompożizzjoni tal-PSC: 5 membri — tnejn maħturin fuq ir-rakkomandazzjoni tal-PM, wieħed fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Mexxej tal-Oppożizzjoni (paġna 62)— bħal fil-każ tal-Awtorità tax-Xandir Il-membri tal-Awtorità tax-Xandir, il-PSC u l-Kummissjoni dwar l-Impjiegi għal perjodu ta' tliet snin wara t- terminazzjoni tal-ħatra ma jkunux eliġibbli għal impjieg mal-Gvern NB ara l-abbozz tal-klawżola numru 12: li tipprevedi proċess speċifiku dwar ħatriet importanti differenti, prinċipalment: iċ-Chairmen tal-Awtorità tax-Xandir, tal-PSC, tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, tal- Awditur Ġenerali, tal-Kummissarju tal- Pulizija eċċ. —li kollha kemm huma jinħatru/jitneħħew mill-President wara riżoluzzjoni ta' 34 tal-MP Il-PSC għandha tkun soġġetta għal reviżjoni ġudizzjarja (l-Art. 115 jitneħħa) Is-Segretarju Permanenti Ewlieni jista' juża mill-ġdid persunal minn impjegatur għal ieħor fl-amministrazzjoni pubblika kollha mingħajr ma jagħmel rikors għal proċess ta' għażla, iżda taħt ċerti kundizzjonijiet: it-tibdil irid ikun ibbażat fuq il-mertu tal-impjegat — m'għandux jikkostitwixxi promozzjoni — il-ħatriet li jinvolvu l-Kamra, Korp Indipendenti, jew forza ddixxiplinata għandhom jirrikjedu l-kunsens tal-Kap tagħhom — dawn it- trasferimenti għandhom jevitaw sitwazzjonijiet ambigwi fejn impjegat ikun membru ta' servizzi differenti Il-ħatriet u t-tneħħija tal-Ombudsman, il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, l-Awditur Ġenerali, il- Kummissarju tal-Pulizija, il-Kmandant tal-Forzi Armati, il-Kap tas-Servizz tas- Sigurtà għandhom isiru mill-President b'3A tal-voti tal-MP. Jekk il-Parlament jonqos milli jiddeċiedi fi żmien xahar, allura l-President ikollu s-setgħa li jiddeċiedi (paġna 64) — ara wkoll l- abbozz tal-klawżola N12 Segretarju Permanenti għandu jitneħħa mill-President fuq rakkomandazzjoni tal- PM li għandu jikkonsulta lill-PSC Il-Kapijiet tad-Dipartimenti għandhom jinħatru fuq bażi ta' mertu skont il- ġurisdizzjoni tal-PSC Il-persuni ta' fiduċja— għandhom jikkostitwixxu kategorija distinta ta' impjegati pubbliċi — għandhom jiġu preklużi milli jeżerċitaw setgħat ikkonferiti bil-liġi fuq il-Ministri / awtoritajiet oħrajn Għandu jiġi ddikjarat li ħatra bħala persuna ta' fiduċja tiskadi ladarba l- Ministru li jkun għamel il-ħatra ma jibqax fil-kariga tiegħu 215. Assoċjazzjoni tal-Imħallfin u l-Maġistrati Il-Ġudikatura L-età tal-irtirar għandha tiżdied għal 68 sena (jiġi emendat l-Art. 97)—fejn imħallef ikollu l-għażla li jiddeċiedi jekk jirtirax jew le fl-età ta' 65 Kuntrarju għal kwalunkwe proposta li mħallef jitneħħa mill-kariga għajr jekk ikun hemm maġġoranza ta' 34 tal- Parlament — tipproponi, madankollu, li jkun hemm ukoll dritt ta' appell quddiem il-Qorti Kostituzzjonali Tipproponi li fl-esklużjoni mis-sħubija mal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja skont l-Art. 101A (4) għandhom jiżdiedu l-Awditur Ġenerali u l-Kummissarju tal-Pulizija u persuni oħrajn li jistgħu jieħdu deċiżjonijiet li jistgħu jiġu kkontestati quddiem qorti Rigward l-Art. 101B, rigward id-dixxiplina ta' mħallef eċċ. mill-Kumitat għall- Imħallfin u l-Maġistrati, jekk ikun hemm appell allura l-effett tad-deċiżjoni għandu jiġi sospiż pendenti l-appell Iva Iva 216. Anton Tabone (eks Ministru għal Għawdex) Għawdex Jirreferi għall-Kunsill Ċiviku ta' Għawdex 1961-73- huwa favur ta' gżira reġjun Iva 217. Fondazzjoni Ideat Ir-Reliġjon Dikjarazzjoni ta' Prinċipji Varji Varji Varji Il-projbizzjoni ta' diskriminazzjoni Ir-rikonoxximent tar-reliġjon Kattolika u ta' reliġjonijiet oħrajn Ir-rikonoxximent tad-drittijiet tal-persuni b'diżabbiltà — titħassar ir-referenza għal tinkapaċitat' Tiġi eliminata r-referenza għall-piena kapitali (l-Art. 33(1)) Id-dritt tal-Istat għal esproprjazzjoni b'fini ta' salvagwardja (konservazzjoni) ta' proprjetà (37(2)(k)) Il-libertà tal-espressjoni għandha tiġi estiża għall-mezzi diġitali Il-kwalifiki rigward il-forzi tal-ordni pubblika - tiġi eliminata kwalunkwe Iva Le Iva Iva Iva Il-President L-Elezzjonijiet L-Ombudsman Separazzjoni tas-Setgħat L-Eżekuttiv Il-Ġudikatura referenza għal orjentazzjoni sesswali (45(5)) President — rwol għas-salvagwardja tal- Kostituzzjoni — iservi bħala kontroll u bilanċ rigward organi oħrajn tal-Istat — il- President jintgħażel minn fost persuni li għal ċertu żmien kienu assenti mill- politika Il-'Gwardjani tal-Kostituzzjoni' huma kontabbli għall-President li huwa responsabbli — aktar awtonomija fil- ħatra ta' karigi ewlenin differenti, pereżempju l-Avukat Ġenerali, l- Ombudsman, eċċ. (pjuttost MHUX ċarl Il-Parlament — inqas distretti elettorali biex jiġu permessi forom differenti ta' votazzjoni Ir-raġuni u l-mekkaniżmu għal kwalunkwe żieda fis-siġġijiet għandhom jiġu ddikjarati b'mod ċar Tiġi permessa votazzjoni permezz ta' mezzi diġitali Jingħata l-vot liċ-ċittadini ta' 16-il sena irrispettivament mill-post fejn jirrisjedu Ir-rwol u l-ħatra tal-Ombudsman għandhom jiġu ddikjarati Il-PM għandu jkun jista' jxolji l-Parlament biss fuq mozzjoni tal-Parlament Il-ħatra ta' teknokrati bħala Ministri Is-Segretarji Parlamentari għandhom jintgħażlu mill-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku wara sejħa pubblika — m'għandhomx ikunu ħatriet politiċi iżda ħatriet apolitiċi u jkollhom is-sigurtà tal- mandat Il-ħatriet ġudizzjarji għandhom ikunu trasparenti u jsiru wara sejħa pubblika — isiru ħatriet ġudizzjarji biex jagħmlu rakkomandazzjonijiet lill-President it- terminazzjoni ta' ħatra ġudizzjarja Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva għandha ssir wara rakkomandazzjoni tal-Bord tad-Dixxiplina bi dritt għal appell quddiem il-Qorti u l-President Il-Kunsilli Lokali għandhom jissemmew Iva gvern lokali — ir-rwol tagħhom għandu jiġi ddefinit aħjar Ix-Xandir/ il-Midja J Ir-rwol tal-Awtorità tax-Xandir għandu Iva jiġi rivedut biex ikun rilevanti fl-era diġitali Il-Kummissjoni Ir-rwol tal-Kummissjoni dwar l-Impjiegi dwar l-Impjiegi għandu jiġi estiż għal kull forma ta' diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol 218. Dr M. L-Ambjent/ L-inklużjoni ta' kapitolu dwar il- Iva Louise Gatt Il-Wirt Storiku protezzjoni tal-ambjent u l-wirt storiku - ġeneriku 219. (47) L-Ambjent/ L-inklużjoni ta' kapitolu dwar il- Iva Rosanne Il-Wirt Kulturali protezzjoni tal-ambjent u l-wirt storiku - Micallef ġeneriku 220. Wiebke L-Ambjent L-inklużjoni ta' kapitolu dwar il- Iva Micallef protezzjoni tal-ambjent u l-wirt storiku - Evnaud ġeneriku Il-Ħajja Il-protezzjoni tal-ħajja mill-konċepiment (Iva Anness: It-Tieni Parti Isem Suġġetti Kummenti Il-kummenti tiegħi (Fejn 'Iva' tfisser li s- suġġeriment huwa ta' rilevanza diretta għall-Kostituzzjoni) 221. Rosanne L-Ambjent Id-dispożizzjonijiet dwar il- Le (mhux qiegħda Micallef protezzjoni tal-wirt storiku, l- tintalab l-infurzabbiltà ambjent, l-arkeoloġija, il-pajsaġġ skont il-Kostituzzjoni, storiku jsiru direttament infurzabbli l iżda l-emenda tal- permezz tal-istrutturi, tar-riżorsi leġiżlazzjoni ordinarja li amministrattivi u tar-rimedji legali twassal għal titjib fl- effettivi meħtieġa infurzar) 222. Wiebke L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Micallef Evnaud 223. Wiebke Il-Ħajja Il-protezzjoni tad-dritt għall-ħajja Iva (jiġu esklużi l-abort Micallef Evnaud mill-mument tal-konċepiment sal- u l-ewtanasja) mewt naturali 224. (49)Jo L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Caruana 225. (50) Maria J L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Bezzina 226. Patrick L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Bezzina 227. Godfrev L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Sciberras 228. (51) Naomi J L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Bajada Voung 229. John Derek J L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Moss 230. (52) Rita L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Simpson 231. Luke L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Caruana 232. Ronald L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Sultana 233. Stephen L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Saliba 234. Sandro L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Sammut 235. (53) Ina L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Cutajar 236. (54) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Dolores Von Moll 237. (55) Anna J L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Spiteri 238. Rupert Separazzjoni tas- Tiġi msemmija b'mod espliċitu s- Iva Grech Setgħat Separazzjoni tas-Setgħat 239. Rupert Il-Ġudikatura Tiġi revokata s-setgħa tal-Eżekuttiv li) Iva Grech jaħtar il-Ġudikatura 240. Rupert L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Grech 241. Patrick L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Schembri 242. Norbert L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Fenech 243. Edward L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Psaila 244. (56) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Veronica Calleja 245. (57) Marv. J L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Rose Azzopardi 246. Jamie L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Mercieca 247. Samuel L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Scicluna 248. (57) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Charmaine Formosa 249. David L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Voungman 250. David L-Ambjent Jiġi emendat l-Artikolu 9(1) tal- Iva Voungman Kostituzzjoni billi jiżdiedu l-kliem 'u l-ibħra tal-madwar' wara l-kelma 'paesaġġ' 251. John Dikjarazzjoni ta' Jiġi emendat l-Artikolu 21 biex tiġi Le — għall-istess raġuni Demanuele Prinċipji (il- żgurata l-infurzabbiltà permezz tal- / bħal dik ta' Rosanne Kostituzzjoni, istrutturi, tar-riżorsi amministrattivi / Micallef Kap. II) u tar-rimedji legali effettivi meħtieġa 252. John L-Ambjent Jiġi emendat l-Artikolu 9(2) biex jiġi / Iva Demanuele inkluż b'mod speċifiku t-'tniġġis mill-istorbju' 253. (58) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Odette Vella 254. (59) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Veronica Galea 255. Saviour L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Grech 256. (60) Joan L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef iżda / Le Ribi għandha tiżdied osservazzjoni finali li tagħmel kollegament mar- reponsabbiltà fl-interess tal- ġenerazzjonijiet futuri 257. Noel Cassar L-Ambjent Talba biex titwaqqaf id- degradazzjoni tal-ambjent u titħalla xi ħaġa għall-ġenerazzjonijiet futuri Le- għall-istess raġunijiet bħal dawk ta' Rosanne Micallef 258. Warren Sammut Varji Messaġġ sabiħ ħafna, li jfaħħar il- Kostituzzjoni kurrenti u jħeġġeġ biex l-ebda riforma ma titbiegħed wisq mill-Kostituzzjoni kurrenti, waqt li fl-istess ħin tiġi rikonoxxuta l-evoluzzjoni ta' pajjiżna mill-1964. Pereżempju: — tiġi żgurata kwalità ta' ħajja tajba għaċ-ċittadin, li huwa obbligat jikkontribwixxi għall-ekonomija b'saħħitha u ddiversifikata kurrenti — soċjetà inklużiva — tinżamm ir-reliġjon Kattolika Rumana, waqt li jitħalla spazju għal reliġjonijiet oħrajn u persuni oħrajn ta' twemmin ieħor jitħallew jintegraw ruħhom — — tissaħħaħ l-identità Maltija, inkluża n-natura ospitabbli tagħna — għandu jiġi kkunsidrat li Malta mhijiex belt-stat; — jissaħħu l-istat tad-dritt u l- kredenzjali demokratiċi tagħna - jissaħħaħ l-iżvilupp sostenibbli, li għandu jkun il-bażi tal-Kostituzzjoni tagħna — jinżammu ż-żewġ lingwi uffiċjali, waqt li tiġi promossa l-lingwa Maltija Iva 259. Warren Sammut Il-Projbizzjoni tad- Diskriminazzjoni L-ebda tolleranza għar-razziżmu u l- ksenofobija Le (pjuttost għandha tissaħħaħ il- leġiżlazzjoni normali bħal-liġi kriminali: sanzjonijiet aktar ħarxa, eċċ.) 260. Steve Zarb L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le 261. Joseph L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Bartolo 262. (61) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Isabelle Stabile 263. Victor L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Peter Chetcuti 264. Anthonv L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Gellel 265. Carmel L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Grima 266. Joseph L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Calleja 267. (62) L-Ambjent Il-projbizzjoni tat-tipjip fil-btieħi, fil- / Le Gertrude gallariji u fuq il-bjut bħala l-ewwel Tabone pass lejn il-promozzjoni ta' kwalità itjeb tal-arja 268. (63) Anna L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Maria Cutajar 269. Karl Grech / L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Sevchell 270. Joseph L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Noel Micallef 271. Joseph Varji Sejħa biex tinħoloq karta tad- Le Mangani drittijiet u l-obbligi taċ-ċittadini li tkun parallela mal-Kostituzzjoni, fejn tiġi indikata x'inhi l-imġiba aċċettabbli fis-soċjetà postmoderna tagħna, pereżempju r-rispett, l- obbidjenza, l-integrazzjoni u t- tolleranza, il-moderazzjoni fil-kiri tal-proprjetà, eċċ. 272. (64) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Elizabeth Sansone 273. (65) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le MariaChristina Micallef 274. John L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Galdes 275. L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Christopher Vella 276. Bernard L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Micallef 277. PeterJohn l L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Sutton 278. Thomas Il-Libertà tal- Il-midja għandha tinħeles mill- Iva Lofaro Espressjoni affiljazzjoni politika, din tal-aħħar timpedixxi l-libertà tal-ħsieb (fejn il- libertà tal-ħsieb hija parti integrali mil-libertà tal-espressjoni) 279. Thomas L-Istat tad-Dritt Jinħolqu mekkaniżmi ta' sorveljanza ) Le Lofaro biex jiġu pprevenuti t-tixħim u l- influwenza finanzjarja f'oqsma speċifiċi (pereżempju l-permessi) (u b'hekk jiġi msaħħaħ l-istat tad-dritt) 280. Salvu Axisa ) L-Elezzjonijiet Id-drittijiet tal-Maltin barra minn Iva Malta li jivvutaw. Il-Gvern għandu jiffinanzja lill-partiti Le politiċi biex tiġi eliminata l- korruzzjoni 281. John Betts / L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le 282. Marcus L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Brewster 283. Luigi L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Pellegrini 284. (66) Fiona J L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Hili 285. Romano L-Elezzjonijiet Malta għandha tkun distrett Iva Cassar elettorali wieħed Il-Parlament Jiġi limitat in-numru ta' MP biex Iva jammonta għal numru fard bejn 19 u31 Il-Ġudikatura Il-ħatra ta' membri tal-Ġudikatura (Iva (anke l-Avukat Ġenerali u l-Avukat tal-Istat) għal smigħ u l- approvazzjoni ta' 74 tal-Parlament Varji Titneħħa kwalunkwe referenza Iva għas-Segretarji Parlamentari fil- Kostituzzjoni u fi kwalunkwe leġiżlazzjoni relatata oħra 286. Charles Il-President Il-President għandu jinħatar mill- Iva Cilia poplu: il-President fil-kariga jagħmel lista mqassra ta' tliet persuni (appoġġjati minn imħallef irtirat) u wara l-poplu jivvota (u l- vot għandu jkun indipendenti mill- elezzjonijiet ġenerali) 287. (67) Louisa I L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Grech 288. (68) L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Rebecca Vella 289. Nicolas L-Ambjent L-istess bħal Rosanne Micallef Le Scerri 290. Mark L-Ambjent Jipproponi kapitolu separat fil- Iva Sultana Kostituzzjoni, dwar il-protezzjoni tal-ambjent u kwistjonijiet oħra relatati ma' dan, u b'hekk tiġi żgurata protezzjoni effettiva 291. (69) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Annabelle Bonello 292. (13) L-Ambjent Titneħħa l-protezzjoni tal-ambjent l Iva Kummissjoni mill-Kapitolu lI, li jimpedixxi li tkun Interdjoċesana direttament infurzabbli bil-qorti, u Ambjent titniżżel fil-Kapitolu IV Jiġu inklużi d-drittijiet speċifiċi tal- ġenerazzjonijiet futuri: — id-dritt għal ambjent nadif u b'saħħtu — il-protezzjoni mit-tibdil fil- klima — it-tgawdija tal-ambjent bħala ġid pubbliku — l-aċċess għall-ilma ta' kwalità u kwantità suffiċjenti sabiex tiġi żgurata kwalità ta' ħajja tajba -— ambjent b'saħħtu li ma jikkompromettix is-saħħa fiżika u mentali — aċċesslegali għar-riżorsi ġenetiċi f'Malta Kumment separat fuq il-proċess effettiv tar-riforma kostituzzjonali jista' jitressaq lill-Eċċellenza Tiegħu l-President 293. (70) Joanna J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Borg 294. Gianni L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Grioli 295. (71) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Desiree Falzon 296. Prof. Alex L-Ambjent Tissaħħaħ il-protezzjoni tal-ambjent / Iva Torpiano f'isem Din l-Art Ħelwa permezz tal-ħolqien ta' korp kostituzzjonali biex jiġu riċevuti applikazzjonijiet għar-reviżjoni ta' politiki u leġiżlazzjoni relatati mal- ambjent (mingħajr ma jiġu sostitwiti t-Tribunal ta' Reviżjoni tal- Ambjent u l-Ippjanar (EPRT), il-qrati jew l-Ombudsman għall-Ambjent) 297. Daniel L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Desira 298. (72) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Catherine Thomas 299. David L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mason 300. (73) Astrid J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vella 301. Patrick L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mercieca 302. Nigel L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bianco 303. Paul L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Xuereb 304. (73) Maria J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Concetta Xuereb 305. (74) Ruth L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bianco 306. Emmanuel ) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mallia 307. (75) Rachel J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Borg Cardona 308. Jean-Marc J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Boffa 309. (76) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vvonne Voung 310. John Gauci / L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva 311. Giovanni L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mamo 312. Robert L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva James Adev 313. Justine L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Lubnow 314. (77) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Jennifer Fiorentino 315. Edwin L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Falzon 316. Paul L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Chetcuti 317. Dominic L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Cauchi 318. Anthonv L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Galea Debono 319. Anthonv Il-Ġudikatura Tinħatar wara taħriġ speċifiku u Iva Azzopardi tkun soġġetta għal eżami. L-ebda politiku ma għandu jkun involut fil- proċess tal-ħatra. Il-Parlament Remunerazzjoni adegwata tal-MP Iva L-Ombudsman Varji L-Ambjent soġġetta għall-projbizzjoni ta' xogħol privat u l-backbenchers ma għandhom jingħataw l-ebda ħatra. Għandu jingħata aktar qawwa (preżumibbilment aktar setgħat ta' infurzar) Tiġi emendata l-kompożizzjoni tal- Awtorità tal-Ippjanar Bħal Mark Sultana Le (billi dan huwa dettall, li jista' jiġi inkluż fl-Att tal-Ombudsman) Le Iva 320. Alfred L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Caruana 321. Antonio L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Desira Buttigieg 322. (77) Rita L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Zammit 323. Mario Il-Governanza Żieda fit-trasparenza u l-kontabbiltà / Iva Vella tal-mexxejja ta' pajjiżna, indipendenza ġenwina tal- ġudikatura u r-regolaturi nazzjonali, u sistemi ta' kontroll effettiv fuq il- persuni f'pożizzjonijiet ta' awtorità Il-Ħajja Il-protezzjoni tad-dritt għall-ħajja Iva mill-konċepiment sal-mewt naturali (kontra l-abort u kontra l-ewtanasja) 324.(78) Anna L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Briffa 325. (79) Maria J) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Williams 326. Mario L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Farrugia 327. Mario L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Sammut 328. (80) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vivienne Kamp 329. Julian L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mamo 330. Peter Gatt L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Il-Lingwa Il-Malti għandu jkun l-unika lingwa ( Iva (għalkemm l-ewwel uffiċjali, inkluż it-twaqqif ta' parti biss) awtorità biex jiġi protett Il-Ħajja Il-protezzjoni tad-dritt għall-ħajja Iva mill-konċepiment sal-mewt naturali (kontra l-abort u kontra l- ewtanasja), flimkien mar- rikonoxximent li kulħadd huwa persuna 331. Bernadette J L-Ambjent Il-protezzjoni ta' pajjiżna u tal-abitat Iva Borg naturali 332. Emmanuel ) L-Ambjent Tiżdied il-protezzjoni tal-ambjent u / Le (billi dan huwa Chetcuti jitrażżan l-iżvilupp spekulattiv dettall u jinvolvi l- ħolqien ta' mekkaniżmi ġodda jew it-titjib tal- mekkaniżmu) 333. (81) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Rosalba Ebejer Catania 334. Francis L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Micallef 335. Rob Fleri- L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Soler 336. Charles L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bonello 337. (82) Louise J) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Sultana 338. (83) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Christine Baluci 339. Daniel L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Micallef Grimaud 340. (84) Sarah J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bradv 341. (85) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Lorraine Conti 342. Simon Il-Wirt Kulturali Il-protezzjoni tal-wirt kulturali, Iva Abrahams inkluż infurzar ġudizzjarju Il-Governanza Il-politiċi għandhom jinżammu 'l Iva bogħod mill-ħatriet u l-promozzjoni tal-impjegati taċ-ċivil 343. Karl Cassar J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva 344. (86) Maria J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Testa 345. Martin L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Testa 346. (86) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Elizabeth Ellul 347. (87) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Victoria Camilleri Haber 348. (88) Phvilis ) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Camilleri 349. (89) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Alexandra Bianco 350.Timothv Il-Governanza Kopja sħiħa tar-rapport dwar Malta / Le (għandu jinqara Alden (Malta Report) minn Bertelsmann b'attenzjoni iżda huwa Stiftung għall-2019 ġiet mehmuża rapport dwar l-istat ta' mal-messaġġ fatt) 351. Mark L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bajada 352. Victor L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Falzon 353. Michael L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Briguglio 354. (90) Alice L-Ambjent Talba għal arja aktar nadifa, ħielsa) Le Mercieca minn trabijiet u dħaħen 355. (91) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Rebecca Micallef 356. Joshua L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Cremona 357. (92) Shirlev l L-Ambjent Sejħa għal riforma tal-Awtorità tal- j Le Xuereb Ippjanar, li qiegħda tieħu azzjoni li hija ta' detriment għall-ambjent fiżiku 358. Nick de Varji Kumment dwar il-fatt li qegħdin 20 / Le Giorgio sena tard fir-riforma tal- Kostituzzjoni għas-seklu 21 359. Bernard L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Storace 360. Alan L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Micallef 361. (93) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Christiane Brams 362. Joseph L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Azzopardi 363. Joachim L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Abela 364. Dvlan L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bulteel 365. (94) Ingrid J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Desira Buttigieg 366. Brian L-Ambjent Sejħa għall-emenda tal-liġijiet dwar / Le Farrugia l-ambjent biex jiġu koperti l-lakuni 367. (95) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Miriam Soler 368. (96) Astrid I L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vella 369. (97) Ann L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Caruana Montaldo 370. Edward L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Attard Montalto 371. Kenneth L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Baldacchinio 372. Patrick L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Sciberras 373. (98) Shirlev I L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mansfield 374. (99) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Romina Micallef Attard 375. (100) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Denise Gauci 376. (101) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Diana Cassar 377. Dolo L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Camilleri 378. (102)Svivie l L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Mifsud 379. John L-Ambjent Il-protezzjoni tal-ambjent u tal-wirt ( Iva Grima storiku Varji Tiġi mgħoddija liġi li t-tikkettar tal- f Le ikel fil-laned u l-pakketti għandu jsir f'kull lingwa, inkluż l-Ingliż 380. Saviour L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bonnici 381. (102) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Marie Claire Gatt 382. (103) Anna )J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Debono 383. (104) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Marianne Zammit 384. Anselm Ir-Reliġjon It-twemmin Kattoliku Ruman Iva Sciberras għandu jiġi kkonfermat bħala r- reliġjon uffiċjali ta' Malta Il-Lingwa Jiġi kkonfermat l-istatus tal-lingwa Iva Maltija u li l-ebda lingwa oħra ma tikseb importanza ikbar. L-avviżi kollha jiġu ppubblikati bil-Malti u, jekk ikun meħtieġ, tiżdied traduzzjoni l-Governanza Il-ħatra ta' kull pożizzjoni ewlenija / Iva (pereżempju l-Kummissarju tal- Pulizija) għandha ssir permezz ta' vot ta' maġġoranza parlamentari ta' 34 Il-Parlament Il-MP għandhom jiġu eletti biss jekk ( Iva jiksbu n-numru meħtieġ ta' voti. M'għandhomx jiżdiedu MP, pereżempju biex tiġi indirizzata l- kwistjoni tal-bilanċ bejn il-ġeneri Id-Demokrazija Jitwessa' d-dritt li wieħed jirrikorri Iva għal referenda (inqas firem u perjodu iqsar sabiex il-Gvern isejjaħ referendum) Il-President Il-President jinħatar mill-Parlament ( Iva u s-Sindki tal-Kunsilli Lokali. Il- President għandu jikseb maġġoranza ta' voti favorevoli ta' 74 tal-MP u s-Sindki kollha 385. Vincent L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vella 386. (102) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Laura Rapa 387. (103)Anne J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Finn 388. Lino L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Busuttil 389. (103) Marv J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Anne Agius 390. (104) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Dr Joan Ribi 391. (105) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Josephine Ann Cutajar 392. (106) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Nicoletta Moss 393. (107) Marv J L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Camilleri 394. Matthieu L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Camilleri Il-Lingwa Il-lingwa Maltija għandha tingħata Iva aktar viżibbiltà u kollox isir bilingwi. Mhuwiex aċċettabbli li xi affarijiet isiru bl-Ingliż biss 395. Justin L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Galea 396. Randolph L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Dumas 397. L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Christopher Mercieca 398. (108) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Dawn Saliba 399. Daniel L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Cauchi Ir-Reliġjon Tiġi eliminata kwalunkwe referenza ) Iva għar-reliġjon fl-Artikolu 2 tal- Kostituzzjoni 400. Il-Ħajja L-abort jiġi dekriminalizzat (kontra Iva Christopher l-idea tad-dritt għall-ħajja mill- Barbara f'isem konċepiment) Doctors of Choice 401. Norbert L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vella 402. (109) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Suzanne Maas 403. (110) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Caroline Aquilina 404. (111) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Geraldine Griffiths 405. Simon L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Camilleri 406. (112) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Svivia Scerri 407. Percv Id-Demokrazija Il-projbizzjoni tal-formazzjoni ta' Iva Palmier partiti politiċi b'ideoloġiji bbażati fuq reliġjon, razza, jew oriġini etnika 408. Norman L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Saliba 409. Biagio L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Vella 410. Ronald L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Calleja 411. Jordan L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Bonello Gauci 412. (113) Id-Demokrazija Il-kariga ta' Prim Ministru tiġi Iva Noelle Debono limitata għal massimu ta' żewġ mandati 413. George L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Cassola 414. Michael L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Briguglio 415. (114) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Abigail Ardelle Zammit 416. (115) L-Ambjent Bħal Mark Sultana Iva Samantha Mercieca 417. Marie L-Ambjent Il-protezzjoni tal-ambjent titneħħa / Iva Therese mill-Kapitolu Il li jimpedixxi li tkun Camenzuli direttament infurzabbli bil-qorti, u f'isem titniżżel fil-Kapitolu IV Kummissjoni Interdjoċesana Jiġu inklużi d-drittijiet speċifiċi tal- Ambjent ġenerazzjonijiet futuri: - id-dritt għal ambjent nadif u b'saħħtu - il-protezzjoni mit-tibdil fil- klima - it-tgawdija tal-ambjent bħala ġid pubbliku — l-aċċess għall-ilma ta' kwalità u kwantità suffiċjenti sabiex tiġi żgurata kwalità ta' ħajja tajba -— ambjent b'saħħtu li ma jikkompromettix is-saħħa fiżika u mentali - aċċesslegali għar-riżorsi ġenetiċi f'Malta Kumment separat fuq il-proċess effettiv tar-riforma kostituzzjonali jista' jitressaq lill-Eċċellenza Tiegħu l-President 418. Renee Laiviera f'isem NCPE Il-Lingwa tal- Kostituzzjoni Il-Projbizzjoni tad- Diskriminazzjoni Il-Governanza Varji Varji Il-Projbizzjoni tad- Diskriminazzjoni Varji Varji Jiġi żgurat li l-Kostituzzjoni tinkludi l-ġeneri kollha, pereżempju għandu jitneħħa l-isterjotip maskili u b'mod ġenerali jiġi żgurat li l-Kostituzzjoni kollha tadotta ton inklużiv Jittejbu l-projbizzjonijiet, fost oħrajn, tad-diskriminazzjoni billi jiġu elenkati r-raġunijiet li jinsabu fil-Liġi dwar l-Ugwaljanza u jiġi inkluż it- terminu ''effett jew għan', kif imniżżel fis-CEDAW (u b'hekk jiġi permess li l-liġijiet jew il-politiki li jkollhom effett diskriminatorju jiġu kkontestati) Tiġi rikonoxxuta l-ħtieġa għal bilanċ bejn il-ġeneri fil-ħajja pubblika u jiġu stabbiliti mekkaniżmi biex dan jitwettaq, inkluż fil-Parlament Tiġi inkluża referenza għall-ħtieġa li tiġi eliminata l-vjolenza abbażi tal- ġeneru Jiġi inkluż id-dritt għal għajnuna legali Jissaħħaħ l-Artikolu 45(11) tal- Kostituzzjoni biex tiġi aċċellerata l- kwalità sostantiva Jiġi pprojbit d-diskors ta' mibegħda u dak diskriminatorju Jiġu aġġornati l-prinċipji tad- drittijiet tal-bniedem b'mod ġenerali biex jiġi rifless il-mod li bih Malta u s-soċjetà Maltija evolvew mill-1964 u biex jiġi ffaċilitat l- infurzar tad-drittijiet Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva Iva 419. Oliver Scicluna f'isem CRPD Dikjarazzjoni ta' Prinċipji (Kapitolu II) Jagħmel riferimenti għal numru ta' artikoli li jinsabu fil-Kapitolu ll: 7. L-Istat jirrikonoxxi d-dritt taċ- ċittadini kollha għal xogħol u għandu jġib 'il quddiem dawk il- kondizzjonijiet, inkluż l- akkomodazzjoni raġjonevoli u l- aġġustamenti xierqa, li jagħmlu dan id-dritt effettiv. 10. L-edukazzjoni primarja għandha tkun obbligatorja, aċċessibbli għal kulħadd, u fl-iskejjel tal-Istat għandha tkun bla ħlas. 11. (1) L-istudenti kapaċi u meritevoli, ukoll jekk mingħajr risorsi finanzjarji, għandhom dritt li jilħqu l-ogħla gradi ta' edukazzjoni, u dan filwaqt illi jiġu pprovduti b'kull akkomodazzjoni raġjonevoli u aġġustament xieraq illi jkunu meħtieġa. (2) L-Istat għandu jagħti effett għal dan il-prinċipju permezz ta' boroż ta' studju, ta' kontribuzzjonijiet lill-familji tal- istudenti u provvedimenti oħra fuq il-bażi ta' eżamijiet jew assessjar kompetittivi. 12. (2) Huwa għandu jipprovdi għat- tħarriġ professjonali jew ta' vokazzjoni u miljorament tal- ħaddiema, f'konformità mal- bżonnijiet individwali u ħtiġijiet speċifiċi tagħhom. 17. (1) Kull ċittadin li ma jkunx jista' jaħdem, jew temporanjament jew inkella permanentement, u li ma jkunx provdut bir-risorsi meħtieġa għall-għixien għandu dritt għal manteniment u għajnuna soċjali. (2) Il-ħaddiema għandhom dritt għal assigurazzjoni xierqa fuq bażi kontributorja għall-ħtiġiet tagħhom f'każ ta' disgrazzja, mard, diżabilità, nuqqas funzjonali, xjuħija u disimpieg involontarju. (3) Kull persuna għandha dritt għal edukazzjoni u tħarriġ ta' vokazzjoni f'konformità mal- eżiġenzi partikolari tagħha, u bl- inklużjoni tal-akkomodazzjoni raġjonevoli u ta' kull aġġustament illi jkun neċessarju u xieraq. Il-Projbizzjoni tad- Diskriminazzjoni 45. (3) F'dan l-artikolu, il-kelma 'diskriminatorju' tfisser għoti ta' trattament differenti lil persuni differenti attribwibbli għal kollox jew prinċipalment għad-deskrizzjoni tagħhom rispettiva skont ir-razza, post ta' oriġini, opinjonijiet politiċi, kulur, fidi, diżabilità, sess, orjentazzjoni sesswali jew identità tal-ġeneru li minħabba fihom persuni ta' deskrizzjoni waħda bħal dawn ikunu suġġetti għal trattament inqas favorevoli jew restrizzjonijiet li persuni ta' deskrizzjoni oħra bħal dawn ma jkunux suġġetti għalihom jew ikunu mogħtija privileġġi jew vantaġġi li ma jkunux mogħtija lil persuni ta' deskrizzjoni oħra bħal dawn. (4) Is- subartikolu (1) ta' dan l-artikolu ma għandux jgħodd għal xi liġi safejn dik il-liġi tipprovdi — (d) li biha persuni ta' xi deskrizzjoni bħal dik kif hija msemmija fis-subartikolu (3) ta' dan l-artikolu jistgħu jiġu assoġġettati għal xi trattament inqas favorevoli jew restrizzjoni jew jistgħu jiġu mogħtija xi privileġġ jew vantaġġ li, meta jittieħed kont tax- xorta ta' dawn u ta' ċirkostanzi speċjali li jappartjenu lil dawk il- persuni jew lil persuni ta' xi deskrizzjoni oħra bħal dik u ta' kull disposizzjoni oħra ta' din il- Kostituzzjoni, ikun raġonevolment ġustifikabbli f'soċjetà demokratika; jew (e) għall-awtorizzazzjoni tat- teħid matul perijodu ta' emerġenza pubblika ta' miżuri li jkunu raġonevolment ġustifikabbli sabiex tiġi milqugħa s-sitwazzjoni li tkun teżisti matul dak il-perijodu ta' emerġenza pubblika: (6) Is- subartikolu (2) ta' dan l-artikolu ma għandux jgħodd għal xi ħaġa li tkun espressament jew b'implikazzjoni meħtieġa awtorizzata li ssir minn xi disposizzjoni bħal dik ta' liġi kif huwa msemmi fis-subartikolu (4) ta' dan l-artikolu. L-Elezzjonijiet Il-Parlament 56. (10) Fl-elezzjoni ta' membri tal- Kamra tad-Deputati — (a) il- votazzjoni tkun bil-vot u għandha ssir b'dak il-mod li ma jikxifx kif il- vot ta' xi elettur partikolari jkun ingħata; u (b) ħadd ma jitħalla jivvota għan-nom ta' ħaddieħor: Iżda jista' jsir provvediment b'liġi li bih, jekk persuna ma tkunx tista', minħabba nuqqas funzjonali, ta' natura temporanja jew permanenti, jew analfabetiżmu timmarka l-vot tagħha, tali vot jista' jiġi mmarkat għan-nom tagħha u fuq direttivi tagħha minn xi persuna oħra li tkun qiegħda tissorvelja uffiċjalment il-votazzjoni fil-post tal- votazzjoni. Iżda meta minħabba f'li persuna jkollha nuqqas funzjonali ma tkunx tista' timmarka l-vot tagħha, jista' jiġi provdut b'liġi li jekk dik il- persuna hekk titlob din tkun tista' tingħata mezz adegwat u speċjali li permezz tiegħu hija tkun tista' timmarka l-vot tagħha weħidha u mingħajr il-ħtieġa ta' ebda għajnuna. (11) Il-voti għandhom ikunu hekk magħmula sabiex eletturi jkunu jistgħu jiddistingwu bejn il-partiti politiċi li għalihom jappartjenu l-kandidati, jidentifikaw tali kandidati individwali, u jkunu ppreżentati b'informazzjoni rilevanti b'mod ċar u li jinftiehem. 67. (1) Bla ħsara għad- disposizzjonijiet ta' din il- Kostituzzjoni, il-Kamra tad-Deputati tista' tirregola l-proċedura tagħha stess: Iżda jistgħu jiġu implimentati fir-rigward ta' kwalunkwe membru tal-Kamra tar-Rappreżentanti, kif meħtieġa, akkomodazzjoni raġjonevoli u kull aġġustament xieraq skont it-termini tal-liġi, sabiex tiġi garantita l- parteċipazzjoni sħiħa u effettiva ta' tali membru fil-proċeduri tal- Kamra. 420. John Schembri L-Eżekuttiv Il-Prim Ministru ma jistax iservi għal aktar minn żewġ mandati Il-Ministri jistgħu jinħatru minn barra l-Parlament Iva 421. Paul Debono Il-President Varji L-Elezzjonijiet Il-President għandu jiġi elett mill- poplu. Għandu jingħata wkoll aktar setgħa mill-PM Il-ħatra ta' maġistrat inkwirenti biex jinvestiga kwistjonijiet li huma ta' natura pubblika Tibdil fis-sistema tal-votazzjoni, sabiex b'hekk il-poplu jivvota lil individwi, u b'hekk il-partiti ż-żgħar jingħataw opportunità jeleġixxu rappreżentanti fil-Parlament Iva 422. Achille Agius Il-Bandiera ta' Malta Jitneħħa l-George Cross minn fuq il- bandiera tagħna (l-Art. 3(2)) Iva 423. David Falzon Varji Id-deportazzjoni tal-barranin li jwettqu reati ta' natura serja Le 424. Mario Grech Il-President L-Elezzjonijiet Il-President għandu jinħatar għal ħajtu, u b'hekk titnaqqas l-ispiża fuq il-pensjonijiet; barra minn hekk, fl- aħħar tal-mandat ta' ħames snin, il- President ikun popolari ħafna u jkun hemm telf fil-kontinwità meta jinbidel il-President Tinbidel is-sistema elettorali sabiex b'hekk dawk li jilħqu l-kwota (fuq livell nazzjonali) jiġu eletti fil- Parlament Il-karta tal-vot għandha tinbidel sabiex b'hekk il-kandidati ma jibqgħux jiġu ppreżentati f'ordni alfabetiku, iżda l-ismijiet jitilgħu bix- xorti Iva Iva Le 425. Paul Borg Varji Internet b'xejn għall-persuni Iva diżokkupati Id-dritt li jkunu jistgħu jitkabbru numru limitat ta' pjanti tal-kannabis Trasport pubbliku b'xejn Id-dritt għall-ilma, l-elettriku u l- akkomodazzjoni 426. Michael Ir-Reliġjon Il-kultura Maltija ta' twemmin Iva Agius Kattoliku Ruman tingħata l-ewwel prijorità fil-Kostituzzjoni tagħna 427. Jonathan Il-Parlament Il-ħtieġa għal dixxiplina kontra l- Iva Gracev Ministri u l-ħtieġa wkoll għal sistema fejn Ministru responsabbli għal imġiba ħażina jiġi sospiż mill- Parlament u jitlef il-pensjoni tiegħu, b'mod ta' malajr 428. Jonathan Il-Ħajja L-abort jibqa' illegali Iva Gracev 429. Jonathan L-Eżekuttiv Il-Gvern ta' Malta għandu jkun dak f Iva Gracev il-partit politiku li jikseb maġġoranza ta' siġġijiet fil-Parlament 430. Martin L-Eżekuttiv Separazzjoni stretta bejn l-Eżekuttiv ) Iva Bugelli (il-Ministri) u l-MP, u li jkunu kontabbli għall-Kamra tar- Rappreżentanti kollha, fuq l-istess linji tan-Netherlands u l-Istati Uniti 431. Kathleen Varji Lista ta' emendi ssuġġeriti fl-Att Le iżda l-ittra għandha Grima f'isem dwar ir-Referendi (Kap. 237, il- titressaq lill-Eċċellenza FKNK Liġijiet ta' Malta) Tiegħu 432. Clive L-Eżekuttiv Jiġi emendat il-mekkaniżmu Iva Aquilina korrettiv sabiex b'hekk l-ebda partit singolu ma jitħalla jikseb 74 jew aktar tas-siġġijiet tal-Kamra tar- Rappreżentanti 433. L-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika L-Awditur Ġenerali L-emendi proposti fl-Artikolu 108 tal-Kostituzzjoni, liema emendi huma maħsuba biex isaħħu lill- Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju tiegħu, prinċipalment bl-estensjoni tal- ġurisdizzjoni tiegħu biex (fuq diskrezzjoni tiegħu) iwettaq verifiki ta' entitajiet privati li jkollhom jew jużaw fondi pubbliċi. Minbarra dan, l-estensjoni meħtieġa fis-setgħat biex jintalbu dokumenti, eċċ., u b'hekk ikun f'pożizzjoni li jwettaq b'mod effettiv dawn il-verifiki. Emenda oħra għandha l-għan li tiżgura l-kontinwità tal-uffiċċju meta l-kariga tiegħu tispiċċa, u ma jinħatarx sostitut, billi fil-kariga jinħatar l-uffiċjal l-aktar anzjan, tal- inqas sakemm timtela l-pożizzjoni. Finalment qed jiġi propost li l- Kostituzzjoni tiġi emendata biex ikun meħtieġ li kwalunkwe emenda tal-Kapitolu 396 tal-Liġijiet ta' Malta tgħaddi b'maġġoranza parlamentari ta' 34. Iva 434. Adrian Gellel Ir-Reliġjon Jinżammu l-Artikoli 2(1), 2(2) u 2(3) tal-Kostituzzjoni iżda jiġi emendat l- Artikolu 2(3) sabiex jiġi inkluż id- dritt li l-ġenituri jedukaw it-tfal tagħhom skont it-twemmin tagħhom Iva 435. Sharon Vassallo Il-Parlament Jinħatru membri fil-PAC, b'għarfien fil-kontabbiltà / finanzi, sabiex jużaw aħjar ir-rapporti tal-NAO Iva 436. Carmelo Agius Ir-Reliġjon Jiġu eliminati r-referenzi għar- reliġjon fil-Kostituzzjoni Iva 437. (116) Paulina C Attard Ir-Reliġjon Tinżamm ir-referenza għar-reliġjon fil-Kostituzzjoni, tiġi permessa l- libertà tar-reliġjon iżda din ma tkunx tista' tintuża biex jiġu introdotti setet jew reliġjonijiet li jippromwovu prinċipji li huma kuntrarji għad-drittijiet tal-bniedem jew li jikkompromettu l-prinċipji jew l-istandards tagħna Iva 438. Alex Felice Varji Ir-Reliġjon L-Ambjent Il-Parlament L-Eżekuttiv Il-President Varji Il-Kostituzzjoni għandha tirrifletti l- opinjonijiet kollha, u mhux biss taż- żewġ partiti Il-valuri Nsara u Ewropej għandhom jiġu protetti, waqt li jintlaqgħu opinjonijiet u valuri oħrajn bil- kundizzjoni li ma jmorrux kontra l- valuri fundamentali tagħna Tittejjeb il-protezzjoni tal-ambjent mir-rgħiba u l-effetti tar-rgħiba Tiġi pprovduta Kamra tar- Rappreżentanti żgħira, li parzjalment tiġi eletta u parzjalment tkun komposta minn nominazzjonijiet minn partiti differenti u b'hekk jiġu rrappreżentati l-interessi differenti. Għandu jitqies ukoll it-twaqqif tat- tieni kamra / pjattaforma ta' dibattitu / senat Il-pożizzjonijiet li jiġu eletti ma jinżammux għal aktar minn żewġ mandati Il-President m'għandux jibqa' sempliċement figura. Għandu jkollu setgħa fuq kwistjonijiet sensittivi bħas-sigurtà nazzjonali. Jinħoloq 'kulleġġ elettorali' magħmul: b'mod i. jirrifletti l- interessi varji u l-bilanċi tas-setgħat fil-pajjiż; dan il-kulleġġ elettorali għandu jaħtar il-President kif ukoll il- Kummissarju tal-Pulizija Iva 439. Charles Deguara f'isem l-Uffiċċju Nazzjonali tal- Verifika L-Awditur Ġenerali Numru ta' proposti bħala l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika Iva 440. Michael Il-President Jinħatar b'maġġoranza parlamentari / Iva Mifsud ta' 4 Varji Il-Kummissarju tal-Pulizija jinħatar b'maġġoranza parlamentari ta' 34 441. (117) Varji Il-persuni mhux Maltin ikkundannati Louise Gatt għal kwalunkwe reat m'għandhomx jintbagħtu l-ħabs iżda għandhom jiġu deportati u pprojbiti għal ħajjithom milli jerġgħu jiġu lura Malta. Il-proprjetà tagħhom għandha tiġi kkonfiskata mill-Istat. B'dan il-mod jiġu ffrankati l-flus tat- taxxi, u Malta tkun aktar ħielsa mill- kriminalità. 442. Matthew Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Joslin Malta 443. (118) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Geraldine Malta Attard 444. Joseph Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Attard Malta 445. (119) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva MarvAnn Malta Waterhouse 446. Nathaniel Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Calleja Malta 447. Mario Borg J Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Malta 448. Pierre Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Bellizzi Malta 449. Peter Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Bartolo Parnis Malta 450. Mario Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Psaila-Savona Malta 451. Anthonv Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Spiteri Malta 452. Ronald Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Cassar Malta Giacomotto 453. (119) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Elizabeth Malta Aquilina 454. lan Lawson ) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Malta 455. (120) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Marilena Malta Ireland nee Borg 456. (121) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Camille Cutajar Malta 457. Gino Galea J L-Ambjent Jipprotesta kontra d-degrad tal- Le ambjent, jagħti l-ħtija lill-Awtorità tal-Ippjanar, jitlob il-ħolqien ta' mekkaniżmu ta' sorveljanza b'awtorità suffiċjenti li jippreserva l- ambjent u ppropona wkoll proġetti ta' afforestazzjoni 458. Leonardo Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Zammit Munro. J Malta 459. Alan Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Charles Cordina J Malta 460. Stephen Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Hall Malta 461. Gino Galea ) Ir-Reliġjon Il-Knisja Kattolika Rumana għandha / Iva żżomm il-prominenza li tgawdi fil- Kostituzzjoni 462. Carmel L-Eżekuttiv u Dawn li ġejjin għandhom jinħatru / Iva Caruana l-Ġudikatura u permezz ta' vot parlamentari ta' 34: l-President l-Avukat Ġenerali, il-Kummissarju tal-Pulizija, l-Awtorità tax-Xandir, il- President, il-maħtur ta' 'gvern tajjeb', il-membri tal-Ġudikatura 463. Emvin Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Mifsud Malta 464. Gino Galea l Il-Ħajja Kontra l-abort Iva 465. Gino Galea ) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva 466. Simon ) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Cusens li qed j Malta jikteb f'isem il- paġna fuq Facebook imsemmija 'il- Moviment George Cross' li għandha 10,500 membru 467. Michelle Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Quinn Malta 468. David Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Spiteri Staines Malta 469. Joseph Ir-Reliġjon Tinżamm il-prominenza tal-Knisja Iva Mifsud Kattolika Rumana, kif inhi issa Varji Jiġi żgurat li kwalunkwe tibdil fil- Iva Kostituzzjoni jiġi approvat permezz ta' referendum Varji Il-fatt li d-dejn nazzjonali għandu Iva jiġi ddikjarat u l-figura tiegħu tiġi aġġornata għandu jsir rekwiżit kostituzzjonali Il-Parlament Tiġi żgurata r-rappreżentanza mhux / Iva biss tan-nisa, iżda wkoll tal-persuni omosesswali, lesbjani, anzjani, eċċ. 470. Alfred Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Cachia Malta 471. Gordon Il-Lingwa L-Ingliż jinżamm bħala lingwa Iva Caruana Dingli uffiċjali Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Malta 472. Clinton Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Farrugia Malta 473. Denise Varji Jiżdiedu l-pensjonijiet tan-nisa Le Briffa separati u ddivorzjati 474. (122) Il-President Jiżdiedu s-setgħat tal-President (u fl-/ Iva Josette istess ħin jitnaqqsu dawk tal-PM) Camilleri 475. Paul Cassar J Varji Jiġi introdott il-kunċett tar- Le responsabbiltà personali. Pereżempju jekk impjegat fiċ-ċivil jinsab responsabbli ta' xi nuqqas partikolari, għandu jħallas id-danni minn butu (minflok li d-danni jitħallsu għalih mill-kontribwenti) 476. Tancred Il-Ħajja Kontra l-abort u tiġi eliminata Iva Manfrċ kwalunkwe referenza għall-piena tal-mewt 477. Michael Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Zammit Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Malta Ir-Reliġjon Ir-reliġjon Kattolika Rumana Iva tinżamm bħala r-reliġjon ewlenija, waqt li jitħalla spazju għal reliġjonijiet oħrajn In-Newtralità Tinżamm in-newtralità bil- Iva kundizzjoni li nitħallew fil-paċi 478. Eric Montfort Varji Varji Il-Lingwa Ir-Reliġjon Varji Varji Tingħata ċ-ċittadinanza permezz ta' naturalizzazzjoni wara 12-il sena, mhux wara 5 snin Lealtà lejn il-Kostituzzjoni tagħna, u f'indempjenza ta' dan tista' faċilment tintilef iċ-ċittadinanza jew kwalunkwe forma ta' protezzjoni Jissaħħu l-lingwa Maltija u dik Ingliża Ir-reliġjon Kattolika Rumana għandha tibqa' dik ewlenija Ir-rwoli tal-Organizzazzjonijiet Nongovernattivi (NGOs) għandhom jiġu rikonoxxuti fil-Kostituzzjoni Il-ħatriet tal-Gvern isiru b'maġġornaza ta' 8096 ta' voti favur Le Iva Iva Iva Iva Iva 479. John Mark Attard Il-Ħajja Il-projbizzjoni tal-abort Iva 480. Saviour Sammut L-Ambjent Varji L-Ambjent Tittejjeb il-protezzjoni tal-ambjent permezz ta' miżuri differenti, pereżempju l-permessi ODZ jiġu deċiżi fil-Parlament b'maġġornaza ta' 34, eċċ. Il-pożizzjonijiet importanti jinħatru b'maġġornaza ta' 74, pereżempju l- Kummissarju tal-Pulizija Il-projbizzjoni li jitwaqqgħu siġar maturi; meta siġra jkollha titneħħa minn postha (minħabba l-fatt li ma jkunx hemm alternattiva għal dan) trid tiġi ttrapjantata u l-progress tagħha jiġi monitorjat Le Iva Le Ix-Xandir Id-Dritt għal- Libertà tal-Ħsieb L-Impjiegi Bilanċ u pluraliżmu fix-xandir; il- partiti politiċi jridu jiggarantixxu bilanċ fix-xandir, inkluż id-dritt ta' tweġiba immedjata. Wieħed għandu jistaqsi wkoll jekk hemmx skop għal xandir immanipolat mill- partiti politiċi Id-dritt li wieħed ikollu t-twemmin tiegħu (ta' kwalunkwe natura, inkluż twemmin reliġjuż jew politiku) għandu jiġi ggarantit, u għandha tiġi ggarantita wkoll l-libertà tal- espressjoni. Dawn, madankollu, għandhom ikunu soġġetti għar- rispett għad-drittijiet tal-persuni l- oħrajn. Id-dritt li wieħed jikseb paga ġusta, biex ikun hemm garanzija kontra l- evażjoni tat-taxxa, l-impjieg prekarju u l-isfruttament tal- ħaddiema. Iva Iva Iva 481. David Calleja Urrv Il-Bandiera ta' Malta Jinżamm il-George Cross Iva 482. Francis Cassar Il-President Il-President jinħatar permezz ta' elezzjonijiet demokratiċi Iva 483. Eric Montfort Varji Il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi għandu jkollu s-setgħa li jiddetermina n-numru ta' persuni ta' fiduċja, x'salarju għandu jkollhom, eċċ. Le 484. Marius Zulgis Il-Bandiera ta' Malta Jinżamm il-George Cross Iva 485. Michael Fenech Il-Bandiera ta' Malta Jinżamm il-George Cross Iva 7 486. Rav Il-Bandiera ta Jinżamm il-George Cross Iva Demanuele Malta Ir-Reliġjon Jinżamm l-istatus kurrenti tar- Iva reliġjon Kattolika Rumana Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Il-Lingwa Jinżamm l-istatus tal-lingwa Maltija, / Iva u tiġi emendata wkoll il-liġi b'tali mod li tittejjeb il-protezzjoni tagħha 487. Charles Varji Meta uffiċjal pubbliku jiġi akkużat Le Zammit quddiem qorti kriminali, għandu jkun il-maġistrat li jiddeċiedi dwar l- impjieg tiegħu, u mhux il- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku Varji Għajnuna legali mingħajr ħlas lil / Iva ċittadin Malti li jitlobha, mingħajr ma tkun soġġetta għal test tal-mezzi 488. Jesmond Il-Pensjonijiet Pensjoni għandha tkun pro rata Iva Scicluna għall-perjodu ta' xogħol li wieħed ikun kopra Varji Ir-refuġjati jirrikjedu ħiliet li Le jippermettulhom li jgħixu Varji Jittieħdu miżuri ekoloġiċi Le (preżumibbilment il-kittieb ried ifisser 'ekonomiċi') skont iċ- ċirkostanzi ekonomiċi tal-individwu Varji Il-pieni jew il-miżuri ta' dixxiplina Le għandhom jiġu attwati permezz ta' diskussjoni reċiproka 489. Jonathan Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross u l- Iva Vella Malta Bandiera Maltija ma għandha tinbidel bl-ebda mod 490. Peter Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Bugeja Malta 491. Fredrick It-Tgawdija tal- Jiġi emendat l-Artikolu 38 tal- Iva Attard Privatezza Kostituzzjoni biex jiġu protetti l- ħajja u l-privatezza tal-familji minn spekulaturi fil-qasam tal-bini li huma liberi li jinvadu l-privatezza u d-djar tal-persuni 492. Anthonv Il-Ħajja Il-projbizzjoni tal-abort Iva Dougall 493. Stephen Prinċipji Ġenerali ( Il-protezzjoni tal-wirt kulturali, Iva Petroni (Kapitolu lI tal- inkluż dak li jkun f'idejn privati, u Kostituzzjoni) dan huwa fl-interess tal- ġenerazzjonijiet futuri 494. Dr Charles. I Ir-Reliġjon Jiġi ċċarat it-terminu 'prinċipju' fl- Iva Xuereb Artikolu 2(2) tal-Kostituzzjoni Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross fuq il- Iva Malta Bandiera Maltija bl-għażla li jitneħħa fil-futur permezz ta' riżoluzzjoni appoġġjata b'vot ta' maġġoranza sempliċi fil-Parlament Prinċipji Ġenerali Jissaħħaħ l-Artikolu 9 biex jiġu Iva (Kapitolu lI tal- inklużi 'ambjent sħiħ' u 'l- Kostituzzjoni) memorja' kollettiva, din tal-aħħar bħala parti mill-identità nazzjonali tagħna Prinċipji Ġenerali ) Jiġi emendat l-Artikolu 11(2) biex Iva (Kapitolu lI tal- 'eżamijiet kompetittivi' tiġi Kostituzzjoni) sostitwita b''bażi ta' mertu' (din tal-aħħar tidher anakronistika) Prinċipji Ġenerali ) Jiġi emendat l-Artikolu 17(3) biex Iva (Kapitolu lI tal- 'inkapaċitati' tiġi sostitwita Kostituzzjoni) b'terminu aktar politikament, korrett bħal 'bi sfidi ta' abbiltà' 495. Sandro Il-Ħajja Il-protezzjoni tad-dritt għall-ħajja Iva Agius mill-mument tal-konċepiment sal- mewt naturali L-Eżekuttiv Il-ħatra ta' persuni għal Iva pożizzjonijiet sensittivi għandha teżiġi l-kunsens tal-Oppożizzjoni u tal-President Ir-Reliġjon Waqt li l-istatus tar-reliġjon Iva Kattolika Rumana bħala r-reliġjon uffiċjali Maltija għandu jiġi ppreservat, għandu jitħalla jiġi pprattikat twemmin ieħor 496. Kaccaturi Prinċipji Ġenerali ) Il-protezzjoni tad-drittijiet, id- Iva San Ubertu (Kapitolu lI tal- drawwiet indiġeni, il-privileġġi, il- Kostituzzjoni) prattiki legali u t-tradizzjonijiet tal- gruppi minoritarji 497. Saviour Varji Id-deportazzjoni tal-kriminali Le Zammit barranin wara li jqattgħu l- kundanna tagħhom il-ħabs 498. Walter Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Pavne Malta 499. (123) Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Lorraine Grech Malta 500. Stephen Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Sultana Malta 501. (124) Lucia ( Id-Dritt għall-Ħajja / Jiġi protett id-dritt għall-ħajja iżda, / Iva Custo' iktar importanti minn dan, għandu jiġi deċiż x'inhi l-pożizzjoni tagħna, billi fil-preżent aħna kontra l-kaċċa u favur l-abort, li tikkostitwixxi kontradizzjoni 502. Eric Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Montfort Malta 503. Anthonv Il-President Jipproponi li l-President jingħata Iva Lucian Cauchi setgħat addizzjonali u li jitwaqqaf 'Bord Presidenzjali' li jkollu anke s- setgħa li jtemm il-kariga tal-PM. Dan il-Bord Presidenzjali jkollu s- setgħa jagħżel ukoll il-Kummissarju tal-Pulizija u ċ-chairman tal- istituzzjonijiet kollha. 504. Jonathan Ir-Reliġjon Waqt li l-istatus tar-reliġjon Iva Gracev Kattolika Rumana bħala r-reliġjon uffiċjali Maltija għandu jiġi ppreservat, għandu jitħalla jiġi pprattikat twemmin ieħor. 505. (125) Il-Ħajja Kontra l-abort Iva Maria Carmela Farrugia 506. Lawrence Il-Bandiera ta' Jitneħħa l-George Cross Iva Galea Malta Il-Lingwa Il-lingwa Maltija biss għandha Iva tinżamm bħala l-lingwa uffiċjali tagħna. Varji Jissaħħaħ l-Artikolu 6 biex tingħata ( Iva supremazija lill-Kostituzzjoni fuq l- aspetti l-oħrajn kollha Prinċipji Ġenerali ) Isem il-Kapitolu Il tal-Kostituzzjoni Iva (Kapitolu lI tal- jinbidel f''Obbligi tal-Gvern' Kostituzzjoni) Varji Ġew proposti emendi varji, fil-kliem l Iva ta' artikoli differenti tal- Kostituzzjoni. Xi wħud minn dawn huma sempliċement tibdil fil-kliem (pereżempju, mil-lat semantiku, 'tkeċċija' tieħu post 'espulsjoni', u tibdil ieħor aktar sinifikanti pereżempju, fl-Artikolu 43(4) tinbidel ir-referenza għall- Commonwealth b'referenza għall- pajjiżi l-oħrajn kollha). 507. Rav Fava Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Malta President L-Armata u l-Pulizija jitqiegħdu taħt / Iva l-awtorità tal-President Varji Il-persuni u l-pożizzjonijiet ta' Iva fiduċja għandhom jiġu ddikjarati bħala inkostituzzjonali 508. Christopher Martin Il-Bandiera ta' Malta Varji Varji Il-President Is-Sistema Elettorali Is-Sistema Elettorali Varji Varji Jinżamm il-George Cross Tinħoloq paga minima tal-għajxien fil-Kostituzzjoni, flimkien ma' servizz tas-saħħa, edukazzjoni u benefiċċji soċjali mingħajr ħlas Is-servizzi ewlenin bħall-edukazzjoni u s-saħħa jiġu ddikjarati bħala 'strateġiċi' u b'hekk lil hinn mill- privatizzazzjoni Jiżdiedu r-rwoli tal-President, pereżempju l-veto fuq il-liġijiet mhux ċari; il-President jinħatar b'maġġoranza ta' 34 fil-Parlament; jitwaqqaf bord tal-etika ppresedut mill-President, liema Bord ikun jista' effettivament itemm il-mandat ta' MP fuq raġuni ta' nuqqasijiet; tali Bord ikun jista' jtemm ukoll il-kariga ta' membri tal-Ġudikatura, tal- Kummissarju tal-Pulizija u tal- Kmandant tal-Armata Jitneħħew id-distretti elettorali Il-votazzjoni tiġi konnessa mal- kontribuzzjoni netta taċ-ċittadini, biex jingħata aktar piż fil-votazzjoni lil dawk li jħallsu t-taxxa Jinħolqu setturi dwar il-formola tat- taxxa, fejn il-kontribwenti jiġu mistiedna jindikaw f'liema setturi jkunu jridu li jintefqu flushom. L- ippeżar ikkombinat tas-setturi ppreferuti jiġi kompjuterizzat, sabiex b'hekk il-Parlament jikkonċentra fuq dawn is-setturi L-isport għandu jiġi ffinanzjat, mingħajr ma tkun meħtieġa burokrazija effettiva Iċ-ċittadinanza tingħata b'mod 'awtomatiku' lill-persuni li jonoraw lil Malta, pereżempju permezz tal- isport, ix-xjenza, eċċ. Iva Iva Iva Iva Le Iva Le Le Le 509. Marc Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Clavton Malta 510. Paul Cassar J Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Malta 511. Gino Galea ) Il-Libertà tal- Jesprimi tħassib li kollox huwa Iva Espressjoni permess bl-iskuża tal-'libertà tal- espressjoni'. Madankollu, dan kien ilment, mhux proposta 512. Gino Galea ) Varji Ilment dwar il-popolazzjoni żejda Le 513. FrJohn Ir-Reliġjon Waqt li l-istatus tar-reliġjon Iva Vella OFM Kattolika Rumana bħala r-reliġjon uffiċjali Maltija għandu jiġi ppreservat, għandu jitħalla jiġi pprattikat twemmin ieħor 514. Ravmond Ir-Reliġjon Isem Alla għandu jiġi ppreservat fil- / Iva Grech Kostituzzjoni 515. Martin Il-Bandiera ta' Jinżamm il-George Cross Iva Fenech Malta 516. Alfred Il-Ħajja Il-ħajja tibda mal-konċepiment Iva Grech 517. Mark Prinċipji Ġenerali ) Il-protezzjoni tad-drittijiet, id- Iva Mifsud Bonnici Kaċċaturi San (Kapitolu lI tal- Kostituzzjoni) drawwiet indiġeni, il-privileġġi, il- prattiki legali u t-tradizzjonijiet tal- Ubertu gruppi minoritarji 518. Andrċ Ġie sottomess dokument imħejji Fenech f'isem il- b'mod professjonali intitolat Ethical Kamra tal- Business calls for Change (In- Kummerċ ta' Malta Negozju Etiku Jeżiġi Bidla). F'dan id- dokument tiġi diskussa l- governanza, u dak li l-awturi jqisu bħala t-tliet prinċipji tal-governanza tajba, jiġifieri l-kontabbiltà, it- trasparenza u r-rispett għall-istat tad-dritt. Il-proposti (ta' rilevanza kostituzzjonali) jinkludu: Il-Proċess x It-tneħħija tal-barrieri Iva Elettorali sistemiċi fil-proċess elettorali għall- elezzjoni tat-tielet partit fil- Parlament; Il-Parlament X Parlament iżgħar full-time Iva mgħammar b'unità ta' riċerka; Varji x It-tisħiħ tal-kummissarji tas- / Iva sorveljanza; Varji x Il-PAC u n-NAQO jiġu Iva trasposti f'awtorità waħda bis- setgħa li tressaq il-persuni/entitajiet il-qorti; Varji x Titwaqqaf Awtorità Kontra / Iva l-Korruzzjoni; Il-President x Il-President jingħata aktar Iva setgħat eżekuttivi; Il-Ġudikatura x Jiġi rivedut il-mekkaniżmu lIva fejn jinħatru l-membri tal- Ġudikatura; Varji x Il-Kummissarju tal-Pulizija Iva jinħatar b'maġġoranza ta' 74 tal-voti; Is-Servizz Pubbliku $ L-intervent politiku jiġi Iva pprojbit meta jinħatru s-Segretarji Permanenti; Varji x Jiġu introdotti kriterji ta' Iva eliġibbiltà għal ċerti karigi pubbliċi, inklużi dawk tal-ambaxxaturi; Separazzjoni tas- 1'$ Ir-riforma kostituzzjonali Iva Setgħat għandha ssaħħaħ is-separazzjoni tas-setgħat. 519. Martin Il-President Il-Kummissarju tal-Pulizija u l-Korpi f Iva Camilleri tal-Pulizija, kif ukoll il-Forzi Armati ta' Malta (AFM) u l-Kmandant tagħhom, għandhom ikunu taħt ir- responsabbiltà tal-President Il-Parlament Il-Privileġġ Parlamentari għandu jiġi ( Iva eliminat 520. John Il-President Il-President jiġi elett mill-poplu Iva Muscat Il-Kostituzzjoni Isir impossibbli li l-Kostituzzjoni tiġi / Iva emendata jew sostitwita, għajr jekk b'vot unanimu 521. Luca Varji L-Uffiċjali Pubbliċi għandhom jilbsu / Le Camilleri uniformi u jkunu identifikabbli b'mod ċar 522. Luca Varji Il-Ministri għandhom jinħatru abbażi / Iva Camilleri ta' meritokrazija u mhux mill-parti leġiżlattiva tal-Gvern 523. (126) Iris Varji Titneħħa r-referenza għas- Iva Galea Lowell 'superpoteri' fil-Kostituzzjoni Varji Li l-'artiġjanat' jissejjaħ 'xogħol Iva manwali' hija użanza ftit datata u mhux xierqa Il-Ħajja Kontra l-abort u l-ewtanasja Iva 524. Ambjent Jiġi emendat l-Artikolu 9 tal- Iva L-Awtorità għall- Kostituzzjoni biex jinqara kif ġej: Ambjent u r- 'L-Art. 9(2) L-Istat għandu Riżorsi jissalvagwardja l-ambjent għall- benefiċċju tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri. F'dan ir-rigward, l- Istat għandu jieħu miżuri biex jipproteġi, jikkonserva u jtejjeb l- ambjent u r-riżorsi tiegħu, b'mod partikolari għandu jieħu miżuri biex: (i) jindirizza kwalunkwe forma ta' degrad ambjentali f'Malta, inkluż dak tal-arja, l-ilma, l-art u l- bijodiversità, u jiġġieled kull forma ta' tniġġis; (ii) jippromwovi, irawwem u jieħu azzjoni biex jikkonserva l-ambjent, inkluż bl-adozzjoni ta' miżuri preventivi, rimedjali jew ristorativi biex jipproteġi l-ambjent skont il- prinċipju prekawzjonarju; (iii) jikkontribwixxi għas-salvagwardja tal-bijodiversità permezz tal- konservazzjoni tal-abitat naturali, u tal-fawna u l-flora; u (iv) jiżgura żvilupp sostenibbli tal-art u ż-żoni marittimi, kif ukoll l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali.' Fil-Kostituzzjoni jiġi inkluż il-kunċett li kulħadd għandu d-dmir li jieħu ħsieb l-ambjent Jissaħħaħ l-impenn lejn is- sostenibbiltà ambjentali fil- Kostituzzjoni Jiġi introdott id-dritt għal ambjent b'saħħtu fil-Kostituzzjoni Jiġi inkluż il-kunċett ta' drittijiet tan-natura' fil-Kostituzzjoni Iva Iva Iva Iva