527 ATT DWAR IL-PROTEZZJONI TA’ INFORMATUR Biex jipprovdi għal proċeduri li bis-saħħa tagħhom impjegati, kemm fis-settur privat u kif ukoll fl-amministrazzjoni pubblika, jistgħu jiżvelaw informazzjoni dwar prattiċi mhux xierqa mill-prinċipali tagħhom jew minn impjegati oħra fl-impjieg tal-prinċipali tagħhom u biex jipproteġi impjegati illi jagħmlu dak l-iżvelar minn azzjoni ta’ detriment. ATT VIII tal-2013. ATT VIII tal-2013. TAQSIMA I PRELIMINARI U ĠENERALI 1. Titolu fil-qosor. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att hu l-Att dwar il-Protezzjoni ta’ Informatur. 2. Tifsir. (1) F’dan l-Att, kemm-il darba l-kuntest tal-kliem ma jeħtieġx xort’oħra: " amministrazzjoni pubblika " għandha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 2(1) tal-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika; [żaħ Kap. 497. Kap. 497. "atti ta’ korruzzjoni " għandha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 6 tal-Att dwar il-Kummissjoni Permanenti Kontra l-[ża] Korruzzjoni; [żaħ Kap. 326. Kap. 326. " awtorità " tfisser l-entitajiet preskritti li jirċievu żvelar estern, kif elenkati fl-Ewwel Skeda; "azzjoni ta’ detriment " tinkludi: (a) azzjoni li tikkaġuna offiża, telf jew ħsara; u, jew (b) vittimizzazzjoni, intimidazzjoni jew għoti ta’ fastidju; u, jew (ċ) detriment fuq il-post tax-xogħol; u, jew (d) Kap.9. Kap. 9. prosekuzzjoni taħt l-artikolu 101 tal-Kodiċi Kriminali dwar kalunnja; u, jew; (e) proċeduri ċivili jew kriminali jew proċeduri dixxiplinari; "detriment fuq il-post tax-xogħol " fir-rigward tal-ambjent tax-xogħol ta’ impjegat tinkludi: (a) li jiġi soġġett għal kull azzjoni dixxiplinari inkluż għal ksur ta’ etika jew kunfidenzjalità; (b) li jiġi mkeċċi, sospiż jew żgradat ħlief meta ġustifikat b’mod amministrattiv jew kummerċjali għal raġunijiet organizzattivi; (ċ) li jiġi trasferit kontra l-volontà tiegħu jew jiġi miċħud trasferiment jew promozzjoni ħlief meta ġustifikat b’mod amministrattiv jew kummerċjali għal raġunijiet organizzattivi; (d) li jiġi soġġett għal terminu jew kondizzjoni tal-impjieg jew irtirar li tinbidel jew tinżamm mibdula biżvantaġġ għalih; (e) li jiġi miċħud minn riferenza jew jingħata riferenza ħażina minn prinċipal ħlief fejn dan ikun ġustifikabbli fuq il-bażi tal-prestazzjoni tiegħu fuq ix-xogħol; (f) li ma jitħalliex jiġi appuntat f’xi impjieg, professjoni jew uffiċċju; jew (g) li jiġi mod ieħor affettwat ħażin fir-rigward tal-impjieg, professjoni jew uffiċċju tiegħu, inkluż opportunitajiet ta’ impjieg u sigurtà tax-xogħol; "External Whistleblowing Disclosure Unit" tfisser għal dak li jirrigwarda l-amministrazzjoni pubblika, dik is-sezzjoni, dak il-korp jew dik l-unità kif tista’ tiġi stabbilita sabiex taqdid-dmirijiet preskritti fl-artikolu 17; " impjegat " tfisser: (a) kull persuna li tkun għamlet jew taħdem taħt kuntratt ta’ servizz ma’ prinċipal u tinkludi kuntrattur jew subkuntrattur li jagħmel xogħol jew jagħti servizz jew li jkun intrabat li jagħmel xi xogħol jew jagħti xi servizzi; jew (b) Kap. 377 kull persuna li tkun intrabtet personalment li tagħmel xi xogħol jew ħidma għal ħadd ieħor, u taħt id-direzzjoni u l-kontroll immedjat ta’ persuna oħra, u tinkludi ħaddiem ta’ barra, iżda teskludi xogħol jew servizz mogħti fisfond professjonali, liema servizz japplika l-obbligu ta’ segretezza professjonali skont l-Att dwar Segretezza Professjonali, meta dak ix-xogħol jew servizz ma jkunx regolat b’kuntratt ta’ servizz speċifiku, u "ħaddiem ta’ barra" tfisser persuna li lilha oġġetti, materjali jew servizzi ta’ kull xorta jingħataw minn prinċipal għat-twettiq ta’ kull tip ta’ xogħol jew servizz meta x-xogħol jew is-servizz għandu jsir jew fid-dar tal-ħaddiem ta’ barra jew f’xi post ieħor li ma jkunx post taħt il-kontroll u direzzjoni ta’ dik il-persuna l-oħra; jew (ċ) kull persuna impjegata fl-amministrazzjoni pubblika, inkluż bħala membru ta’ korpdixxiplinat; (d) kull persuna li kienet impjegata hemm qabel; (e) kull persuna li hi jew kienet sekondata mill-prinċipal; jew (f) kull voluntier skont l-artikolu 2(1) tal-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji ukoll meta dak ix-xogħol jew servizz ma jkunx regolat minn kuntratt speċifikat ta’ servizz; (g) kull kandidat għall-impieg, fil-każ biss meta l-informazzjoni li tikkonċerna theddida kontra l-interess [żaħ pubbliku li tikkostitwixxi prattiċi mhux xierqa ġiet miksuba matul il-proċess tar-reklutaġġ jew f’xi stadju ta’ negozjati qabel ma jiġi konkluż il-kuntratt; [żaħ " informatur " tfisser kull impjegat li jiżvela lill-uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta jew lill-unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta, skont il-każ, kemm jekk l-informazzjoni tikkwalifika jew ma tikkwalifikax bħala żvelar protett taħt dan l-Att; "korpdixxi plinat " għandha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 47(1) tal-Kostituzzjoni [żaħ; "korpimwaqqaf bil-liġi " tfisser kull korporazzjoni jew korp ieħor magħqudimwaqqaf bil-liġi; " kuntratt ta’ servizz " tfisser: (i) ftehim sew verbali jew bil-miktub, f’kull forma, li permezz tiegħu persuna tintrabat li toffri servizz lil jew tagħmel xogħol għal prinċipal, bi ħlas; u (ii) ftehim, ukoll jekk ikun taċitu, fejn persuna taqbel li toffri servizz għal, jew fuq it-talba ta’ organizzazzjoni volontarja, mingħajr ħlas; " linji gwida " tfisser is-sett ta’ regoli maħruġa minn awtorità, minn żmien għal żmien, għal iżjed implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att, u kull regolament maħruġa taħtu; " membru " fir-rigward ta’ korpdixxiplinat tinkludi kull persuna li taħt il-liġi li tirregola d-dixxiplina ta’ dak il-korp, hija soġġetta għal dik id-dixxiplina; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja; " organizzazzjoni " tfisser kull entità legali, sew jekkikollha jew ma jkollhiex personalità ġuridika; " organizzazzjoni volontarja " għandha l-istess tifsira mogħtija lilha bl-artikolu 2(1) tal-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji [żaħ ir rispettivament minn jekk dik l-organizzazzjoni hijiex elenkata skont l-imsemmi Att; Kap. 492. Kap. 492. "persuna " tfisser persuna fiżika; "prattiċi mhux xierqa " tfisser azzjoni jew serje ta’ azzjonijiet meta: (a) persuna naqset, qiegħda tonqos jew x’aktarx ser tonqos milli tħares kull liġi u/jew obbligu legali li tkun soġġetta għalih; jew (b) is-saħħa u s-sigurtà ta’ xi individwu kienet, qiegħda jew x’aktarx ser tkun fil-periklu; jew (ċ) l-ambjent kellu, għandu jew x’aktarx ser ikollu ħsara; jew (d) twettqet jew x’aktarx titwettaq jew x’aktarx twettaq att ta’ korruzzjoni; jew (e) reat kriminali li seħħ, qiegħed iseħħ jew x’aktarx seriseħħ; jew (f) nuqqas ta’ ġustizzja li seħħ, qiegħed iseħħ jew x’aktarx seriseħħ; jew (g) ti xħim li seħħ, qiegħed iseħħ jew x’aktarx seriseħħ; jew (h) persuna tabbuża mill-awtorità tagħha; jew (i) informazzjoni li qisha turi illi xi kwistjoni li taqa’ taħt xi wieħed mill-paragrafi preċedenti kienet, qiegħda jew x’aktarx ser tkun moħbija deliberatament: Iżda fl-interpretazzjoni ta’ din it-tifsira għandha tiġi meqjusa r-regola de minimis sabiex kwistjonijiet verażgħar jew mhux ta’ importanza ma jaqgħux taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att; " prinċipal" tfisser kull persuna fiżika, organizzazzjoni ġuridika jew korpimwaqqaf bil-liġi sew jekk jifforma parti mill-amministrazzjoni pubblika jew mis-settur privat li: (a) jkun għamel kuntratt ta’ servizz ma’ impjegat; jew (b) jimpjega jew jingaġġa jew jippermetti kull persuna oħra, b’kull mod sabiex tgħin fil-qadi ta’, jew twettiq tan-negozju tiegħu; jew (i) jkun jixtieq jimpjega aktar nies, u għandha tinkludi organizzazzjoni volontarja fir-rigward ta’ voluntiera li jagħtu servizzi lil dik l-organizzazzjoni volontorja fuq bażi volontarja jew mod ieħor; "tixħim " tfisser kull aġir bi ksur tal-artikoli 112 jew 115 jew tal-artikolu 121 sa fejn tiġi estiża l-applikazzjoni tal-artikoli 112 u 115 tal-Kodiċi Kriminali; " uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta " tfisser dak l-uffiċjal fi ħdan l-impjieg inkarigat bit-twettiq tal-funzjonijiet preskritti bl-artikolu 12; " Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta " tfisser dak l-uffiċjal, uffiċċju jew sezzjoni fi ħdan awtorità li twettaq il-funzjonijiet preskritti bl-artikolu 17 u, għal dak li jirrigwarda l-amministrazzjoni pubblika l-External Whistleblowing Disclosure Unit; "żvelar estern " tfisser żvelar magħmul skont is-Sezzjoni 3 tat-Taqsima III; "żvelar intern" tfisser żvelar magħmul skont is-Sezzjoni 2 tat-Taqsima III; "żvelar protett " tfisser żvelar intern jew żvelar estern ta’ informazzjoni, magħmul bil-miktub jew f’kull forma oħra li tista’ tkun preskritta. (2) Meta dan l-Att jirreferi għal kwistjoni li tista’ tkun preskritta, sakemm dan l-Att ma jinnominax espressament il-persuna awtorizzata u l-mod kif issir in-nomina, dik il-kwistjoni tista’ tiġi preskritta mill-Ministru permezz ta’ regolamenti jew mill-awtorità permezz ta’ linji gwida jew permezz ta’ waħda minnhom jew kollha kif jista’ jiġi stabbilit, u fil-każ ta’ xi kun flitt, regolament mill-Ministru għandu jipprevali fuq linja gwida. (3) Dan l-Att m’għandux japplika għal membri ta’ korpdixxiplinat jew għal membri tas-Servizzi ta’ Sigurtà jew xi persuni impjegati fis-servizz barrani, konsulari u diplomatiku tal-Gvern sakemm il-Ministru ma jagħmilx regolamenti li jirregolaw il-modki f id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att japplikaw għalihom, u permezz ta’ hekk, il-Ministru jista’ jimmodifika jew ma japplikax id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att kif ikun neċessarju għall-finijiet tal-ħarsien tas-sigurtà nazzjonali, id-difiża, intelligence, l-ordni pubbliku u r-relazzjonijiet internazzjonali tal-Istat. TAQSIMA II PROJBIZZJONI TA’ AZZJONI TA’ DETRIMENT 3. Projbizzjoni ta’ azzjoni ta’ detriment. Mingħajr ħsara għall-eċċezzjonijiet imsemmija f’dan l-Att, minkejja kull projbizzjoni ta’, jew restrizzjoni fuq, l-iżvelar ta’ informazzjoni taħt xi liġi, stat ta’ dritt, kuntratt, ġurament jew prattika, l-ebda informatur m’għandu jkun soġġett għal xi azzjoni ta’ detriment minħabba fil-fatt li jkun żvela din l-informazzjoni. 4. Żvelar protett. Kap. 9. (1) Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Kriminali [żaħ jew ta’ kull liġi oħra, l-ebda informatur li jagħmel żvelar protett m’għandu jkun soġġett għal xi proċeduri ċivili jew kriminali jew għal proċeduri dixxiplinarjitalli jkun għamel dak l-iżvelar. (2) Il-protezzjoni li tingħata lill-informatur ma għandhiex tkun preġudikata fuq il-bażi biss li l-informatur li għamel l-iżvelar kien bonafide, żbaljat dwar dak li kienet tfisser jew li kull theddida perċepita għall-interess pubbliku li fuqha kien ibbażat l-iżvelar ma seħħitx jew li l-persuna li għamlet l-iżvelar ma osservatx kompletament il-ħtiġiet proċedurali ta’ dan l-Att jew ta’ xi regolamenti jew linji gwida magħmula taħtu. 5. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-proviso tas-subartikolu (2) u tad-dispożizzjonijiet tas-subartikoli), l-ebda dispożizzjoni f’din fit-Taqsima ma għandha tipprevjeni milli jinbdew proċeduri kriminali kontra l-informatur meta l-imsemmi informatur kien l-awtur jew kompliċi f’prattika mhux xierqa li tikkostitwixxi reat jew kontravvenzjoni taħt xi liġi applikabbli qabel ma tkun ġiet żvelata. (2) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subparagrafu (ii) tas-subartikolu (3), l-ebda dispożizzjoni f’din fit-Taqsima ma għandha tiġi interpretata bħala li qed tipprovdi immunità lil xi informatur dwar prattika mhux xierqa minn xi proċeduri dixxiplinarji jew ċivili jew minn responsabbiltà li tirriżulta mill-azzjonijiet tiegħu stess. Iżda: (i) kull qorti, jew tribunal, li tkun qed tieħu konjizzjoni ta’ proċeduri mmexxija kontra xi informat ur bbażati fuq il-fatt li l-imsemmija persuna kienet l-awtur jew kompliċi f’prattika mhux xierqa li ġiet irrapportata mill-istess persuna għandha, meta tiġi biex tagħti s-sentenza jew tieħu deċiżjoni, tqis b’mod xieraq il-fatt li l-iżvelar sar minn dik il-persuna b’dak il-mod li jidhrilha xieraq u l-piena tal-informatur tista’ tiġi mnaqqsa jew maħfura u l-qorti jew it-tribunal għandha espressament tirreferi għad-dispożizzjoni ta’ dan l-artikolu fid-deċiżjoni tagħha; u (ii) f’kull proċediment ċivili immexxija kontra l-informat ur bbażat fuq il-fatt li l-imsemmija persuna kienet l-awtur jew kienet kompliċi f’prattika mhux xierqa li ġiet irrapportata mill-istess persuna, il-qorti għandha, jekk issib li l-infur matur huwa responsabbli għall-ħlas ta’ danni, żżomm l-informatur responsabbli biss għal dik il-parti tad-danni li seta’ jikkawża u għandha, minkejja d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 1049, 1050 u 1051A tal-Kodiċi Ċivili jew ta’ xi liġi oħra, ma żżommux responsabbli insolidumma’ oħrajn: Iżda l-eżenzjoni mir-responsabbiltà in solidumpprovduta b’dan is-subparagrafu ma tapplikax fil-każ ta’ danni li jirriżultaw minn omiċidju volontarju jew minn offiżagravi fuq il-persuna; u (iii) meta l-informatur ikun impjegat fl-amministrazzjoni pubblika u qed jitmexxew kontrihproċeduri dixxiplinarji bbażati fuq il-fatt li kien l-awtur jew kien kompliċi fil-prattika mhux xierqa msemmija li ġiet irrapportata minnu, l-amministrazzjoni pubblika għandha tiżgura li tnaqqas l-effett tal-piena, u għandha, fejn possibbli, ma titlobx li jiġi mkeċċi l-informatur bħala piena imposta bl-imsemmija proċeduri dixxiplinarji. (3) Minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, meta f’proċeduri kriminali kif provdut fis-subartikolu (1) ikunu tmexxew kontra l-informatur: (i) il-prosekuzzjoni tiddikjara fir-records tal-proċeduri li l-akkużat żvela prattika mhux xierqa li tikkostitwixxi reat krimina li soġġett għall-piena ta’ priġunerija ta’ aktar minn sena li jkun assista l-pulizija biex tiġi arrestata l-persuna jew jiġu arrestati l-persuni li kkommettew ir-reat kriminali msemmi; jew (ii) l-informatur jipprova għas-sodisfazzjon tal-qorti lir-rapport ikun b’hekk għen lill-pulizija, il-piena għal reat bħal dan għandha tiġi imnaqqsa fir-rigward ta’ priġunerija b’grad wieħed jew tnejnu fir-rigward ta’ xi pieni ta’ flus għandha tiġi mnaqqsa b’terz jew b’nofs: Iżda l-qorti tista’ meta tikkunsidra li ċ-ċirkostanzi tal-każhekk jistħoqqilhom, wara li tkun semgħet x-xiehda kollha u wara li ssi b l-informaturħati tista’ jew tnaqqas aktar il-piena jew teżenta l-informatur kompletament mill-piena: Iżda wkoll meta l-qorti tapplika l-proviso ta’ hawn fuq sabiex teżenta lill-informatur mill-piena kompletament, għandha tagħmel rapport lill-President tar-Repubblika fejn jiġu mniżżla r-raġunijiet tal-azzjonijiet tagħha u għandha b’mod espress tagħmel referenza għal dan l-artikolu fir-rapport tagħha. (4) L-Avukat Ġenerali, wara konsultazzjoni mal-Kummissarju tal-Pulizija u ma’ imħallef tal-qrati superjuri, li f’dak iż-żmien tal-konsultazzjoni ma jkunx imħallef assenjat biex ikollu konjizzjoni ta’ każijiet kriminali, jista’ jekk fil-fehma individwali tiegħu jkun sodisfatt li jkun xieraq li jsir hekk, kemm mingħajr kondizzjoni jew taħt xi kondizzjonijiet kif jidhirlu xieraq, joħroġ ċertifikat bil-miktub li jeżenta lill-informatur li għalih japplika s-subartikolu (1) mill-proċeduri kriminali, kif provdut fis-subartikolu (1) u f’każ bħal dan l-Avukat Ġenerali għandu jagħmel rapport lill-President tar-Repubblika fejn jiġu mniżżla r-raġunijiet tal-azzjonijiet tiegħu u għandu b’mod espress jagħmel referenza għal dan l-artikolu fir-rapport tiegħu. 6. Projbizzjoni ta’ żvelar ta’ informazzjoni li tidentifika l-informatur. (1) Kull uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta jew Unità dwar min jiżvela informazzjoni protetta li lilhom tiġi żvelata jew riferita informazzjoni protetta ma jistgħux jiżvelaw informazzjoni li tidentifika jew tista’ twassal għall-identifikazzjoni tal-informatur sakemm l-informatur b’mod es peress ma jagħtix il-kunsens tiegħu bil-miktub sabiex tiġi żvelata l-informazzjoni. (2) L-Unità dwar min jiżvela informazzjoni protetta m’għandhiex tikkomunika l-kontenut tal-iżvelar lil dipartimenti oħra fi ħdan l-awtorità li l-unità tkun tagħmel parti minnha sakemm ma jkun investigat debitament l-iżvelar u stabbilietilli huwa neċessarju jew xieraq fl-interess pubbliku għat-twettiq ta’ aktar investigazzjoni minn dawk id-dipartimenti l-oħra jew mal-pulizija fir-rigward ta’ prattika mhux xierqa li tikkostitwixxi reat jew mal-pulizija fir-rigward ta’ prattika mhux xierqa li tikkostitwixxi reat kriminali jew kontravvenzjoni taħt xi li [i. Minkejja xi dispożizzjoni taħt liġi oħra, l-awtorità ma għandhiex tkun ristretta b’xi mod biex taqsam informazzjoni mal-Unità dwar min jiżvela informazzjoni protetta dwar l-investigazzjonijiet tagħha minn żmien għal żmien sabiex l-unità tiddetermina jekk għandhiex kull informazzjoni relevanti dwar il-każ li jkun taħt in vestigazzjoni. (3) Għandhom jinħarġu minn kull awtorità linji gwida li jelenkaw: (a) id-dmirijiet ta’ komunikazzjoni bejn l-unità dwar min jiżvela informazzjoni protetta u l-infor matur u r-restrizzjonijiet fuqhom; u (b) ir-regoli għal żvelar lil dipartimenti oħra tal-awtorità jew lil awtoritajiet jew entitajiet oħra tal-Istat. (4) Il-protezzjoni pprovduta f’dan l-artikolu ma għandhiex tkun soġġetta għal xi eċċezzjonijiet u l-ebda qorti ma tista’ tordna l-iżvelar tal-identità ta’ xi informatur mingħajr il-kunsens tiegħu. 7. Rikors lill-Qorti Ċivili. (1) Persuna li temmenli azzjoni ta’ detrimenti ttieħdet jew tista’ tittieħed kontra tagħha bħala tpattija għal żvelar protett tista’ tippreżenta rikors quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili għal- (a) ordni li teħtieġ lill-persuna li ħadet l-azzjoni ta’ detriment li tirrimedja dik l-azzjoni; jew (b) inibizzjoni. (2) Il-Qorti, sakemm tiddeċiedi dwar ir-rikors taħt dan l-artikolu tista’: (a) tagħmel ordni interim; jew (b) tagħti inibizzjoni interim. (3) Jekk, fid-deċiżjoni dwar ir-rikors taħt is-subartikolu (2), il-Qorti tkun sodisfat ta li persuna ħadet jew bi ħsiebha tieħu azzjoni ta’ detriment kontra l-persuna bħal a tpattija għal żvelar protett, il-Qorti tista’: (a) t ordna lill-persuna li ħadet jew bi ħsiebha tieħu azzjoni ta’ detriment li tirrimedja dik l-azzjoni u tistabbilixxi l-ammont ta’ danni, inklużi iżda mhux limitati għal, dan nimorali kif il-Qorti tista’ tiddetermina, dovuti lill-persuna li sofriet l-azzjoni ta’ detriment; jew (b) t ordna inibizzjoni taħt dawk it-termini li jidhrilha xierqa. (4) Kap. 12. Kap. 12. Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, inibizzjoni mogħtija skont is-subartikolu (3)(b) għandha tkun għal perjodu indefinit sakemm isir rikors għar-revoka tagħha u ma jkunx hemm bżonn li tiġi segwita b’azzjoni skont il-mertu. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 873 u 875 tal-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għandhom japplikaw għal mandati maħruġa taħt is-subartikolu (3). (5) Kap. 12. Kap. 12. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 829 sa 838B tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili m’għandhomx japplikaw għal inibizzjonijiet mogħtija skont is-subartikolu (3)(b). (6) Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Iskeda Ali tinsab mal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, ma jitħallas ebda dritt tar-reġistru għall-preżentata ta’ rikors i ppreżentat fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili mill-persuna msemmija fis-subartikolu (1) iżda jekk jintlaqa’ r-rikors, l-ispejjeż jiġu dekretati kontra l-intimat. 8. Dritt għal kumpens wara azzjoni ta’ detriment. Kull persuna li setgħet sofrietazzjoni ta’ detriment bħala riżultat li tkun għamlet żvelar protett għandha, bla ħsara għal kull dritt ieħor taħt xi liġi oħra, ikollha dritt għal kumpens għal kull dannis offerti. TAQSIMA III ŻVELAR SEZZJONI 1 ŻVELAR PROTETT 9. Żvelar protett. (1) Żvelar huwa żvelar protett jekk- (a) ikun magħmul bonafide; u (b) l-informat ur jemmen b’mod raġjonevoli li dak iż-żmien li sar l-iżvelar ibbażat fuq informazzjoni li jkollu f’dak il-mument li: (i) l-informazzjoni żvelata, u kull allegazzjoni fiha, huma sostanzjalment veri; (ii) l-informazzjoni żvelata x’aktar xturi li tkun qed isseħħ prattika mhux xierqa mill-prinċipal ta’ dik il-persuna, impjegat ieħor tal-prinċipal tagħha jew minn persuni li jaġixxu f’isem u fl-interessi tal-prinċipal; u (ċ) l-iżvelar ma jkunx magħmul għall-finijiet ta’ gwadann personali. (2) Il-protezzjonijiet mogħtija b’dan l-artikolu m’għandhomx japplikaw għal impjegat li xjentement jiżvela informazzjoni lijaf, jew raġjonevolment kienimissu jkun jaf, li hija falza u kull persuna jew organizzazzjoni, barra minn prinċipal jew uffċjali jew azzjonisti tal-istess meta organizzazzjoni, li jkunu preġudikati bl-iżvelar ta’ dik l-informazzjoni falza mogħtija li tkun ġiet żvelata taħt dan l-Att, ma għandhiex bis-saħħa ta’ dan l-Att, tfixkel il-proċeduri ta’ kull azzjoni legali jew fl-infurzar ta’ xi ri medju legali disponibbli lil dik il-persuna jew organizzazzjoni taħt xi liġi oħra, fir-rigward tal-imsemmi preġudizzju: Iżda dak ir-rimedju għandu jkun disponibbli biss jekk l-identità tal-informatur ġiet miksuba jew b’mod ieħor ġiet żvelata skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att. (3) Kap.9. Kap. 9. Huwa reat punibbli skont l-artikolu 101 tal-Kodiċi [ża] Kriminali li persuna tipprovdi informazzjoni falza skont it-termini ta’ dan l-Att. 10. Informazzjoni protetta bi privileġġ professjonali legali. Kap. 377. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 6A(ċ) tal-Att dwar Segretezza Professjonali, xejn f’dan l-Att ma jawtorizza persuna biex tiżvela informazzjoni protetta bil-privileġġ professjonali legali u żvelar ta’ dik l-informazzjoni mhuwiex żvelar protett għall-finijiet ta’ dan l-Att. 11. Ż velar magħmul b’mod anonimu. (1) Ż velar magħmul b’mod anonimu m’għandux ikun ikkonsidrat bħala żvelar protett skont dan l-Att. (2) Uffiċjal li jirrapporta dwar min jiżvela informazzjoni protetta jew l-Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta jista’ jirċievi u jipproċessaż velara nonimu u jista’ iqis dak l-iżvelar meta jkun qed jiġi determinat jekk tkunx saret prattika mhux xierqa: Iżda meta uffiċjal li jirrapporta dwar min jiżvela informazzjoni protetta jew l-Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta, wara li jkunu ġew meqjusa ċ-ċirkostanzi rilevanti kollha, jikkunsidraw il li l-informazzjoni anonimali jkunu irċevew hija x’aktarx tinġurja jew tkun li belluża, din l-informazzjoni ma għandhiex titqies aktar. SEZZJONI 2 Ż VELAR INTERN 12. Proċeduri interni biex tiġi riċevuta u trattata informazzjoni protetta. (1) Kull prinċipal għandu jkollu operabbli proċeduri interni biex tiġi riċevuta u trattata informazzjoni dwar prattiċi mhux xierqa magħmula fi ħdan jew minn dik l-organizzazzjoni; dawk il-proċeduri interni għandhom tal-anqas jidentifikaw il-persuna jew persuni fi ħdan l-organizzazzjoni, f’dan l-Attmsejħa l-"uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta", li lilhom jista’ jsir żvelar protett. (2) Informazzjoni dwar l-eżistenza ta’ proċeduri interni, u informazzjoni adegwata dwar kif jintużaw il-proċeduri għandha tkun pubblikata b’mod estensiv fi ħdan l-organizzazzjoni u għandha tkun pubblikata mill-ġdid f’intervalli regolari. (3) Ż velar intern huwa żvelar protett magħmul skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att jekk ikun magħmul minn impjegat lil prinċipal sostanzjalment fil-mod stabbilit bi proċeduri interni mwaqqfa mill-prinċipal biex jirċievu u jittrattaw dak l-iżvelar. (4) Għall-finijiet ta’ Taqsima III, Sezzjoni 2,"prinċipal" għandha l-istess tifsira mogħtija lilha fit-Tieni Skeda. 13. Notifika lill-informatur. (1) L-uffiċjal li jirrapporta dwar min jiżvela informazzjoni protetta għandu, fi żmien raġjonevoli wara li jirċievi żvelar intern, jinnotifika lill-informatur fuq l-istat tal-prattika mhux xierqa żvelata jew dawk il-kwistjonijiet kif jistgħu jkunu preskritti. (2) Għall-finijiet tal-artikolu 16, fejn ikun jidher minn azzjoni esterna illi azzjoni tkun ittieħdet biex tirrimedja l-prattika mhux xierqa, ma jkunx neċessarju għall-uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta li jinnotifika lill-informatur. (3) Fl-eventwalità li żvelar ta’ informazzjoni protetta taħt din fit-Taqsima twassal biex tiġi skoperta prattika mhux xierqa li tikkostitwixxi reat kriminali jew kontravvenzjoni taħt xi liġi applikabbli, l-uffiċjal li jirrapporta dwar min jiżvela informazzjoni protetta jista’ jgħaddi r-rapport li jkun irċieva lill-pulizija sabiex issir investigazzjoni fuqu: Iżda jekk is-suġġett materjali tar-rapport ikun ġie ikkoreġut l-ebda dispożizzjoni ta’ xi liġi ma għandha tiġi interpretata bħala li timponi obbligu fuq uffiċjal li jirrapporta dwar min jiżvela informazzjoni protetta sabiex jirrapporta dwar dan. 14. Żvelar intern jista’ jkun magħmul lill-kap jew viċikap tal-organizzazzjoni, li għandhom jitqiesu li jkunu uffiċjali li jirrapportaw dwar min jiżvela informazzjoni protetta u soġġetti għad-disposizzjonjiet tal-artikoli 6 u 13, jekk: (a) l-organizzazzjoni m’għandhiex proċeduri interni mwaqqfa u pubblikati biex tirċievi u tittratta informazzjoni dwar prattika mhux xierqa; jew (b) l-informat ur jemmen fuq bażi raġjonevoli illi l-uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta huwa jew jista’ jkun involut fl-allegata prattika mhux xierqa; jew (ċ) l-informat ur jemmen fuq bażi raġjonevoli li l-uffiċjal li jirrapporta dwar żvelar ta’ informazzjoni protetta mhuwiex, minħabba f’xi relazzjoni jew assoċjazzjoni ma’ persuna li hija jew ser tkun involuta fl-allegata prattika mhux xierqa, persuna xierqa li lilha jsir l-iżvelar. SEZZJONI 3 ŻVELAR ESTERN 15. Protezzjoni ta’ żvelar estern. Ħlief kif provdut f’din fit-Taqsima, żvelar estern għandu jkun protett biss jekk l-iżvelar intern skont is-Sezzjoni 2 ta’ din it-Taqsima kien diġà magħmul jew kien hemm tent attiv li jsir. 16. Żvelar estern magħmul lill-Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta tal-awtorità. (1) Żvelar estern jista’ jkun magħmul lill-Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta tal-awtorità kif provdut fl-Ewwel Skeda jekk l-informat ur jemmen b’mod raġjonevoli- (a) illi l-kap tal-organizzazzjoni huwa jew ser ikun involut fil-prattika mhux xierqa allegata fl-iżvelar; jew (b) illi referenza immedjata lill-awtorità hija ġustifikata minħabba fl-urġenza tal-każ li miegħu għandu x’jaqsam l-iżvelar, jew xi ċirkostanzi eċċezzjonali oħra; jew (ċ) fiż-żmien li jagħmel l-iżvelar estern, illi huser ikun soġġett għal detriment fuq il-post tax-xogħol mill-prinċipal tiegħu jekk jagħmel żvelar intern; jew (d) illi l-evidenza dwar il-prattika mhux xierqa x’aktarx ser tin ħeba jew tkun meqruda jekk jagħmel żvelar intern; jew (e) illi għalkemm żvelar intern kien sar qabel, l-informatur ma kienx informat dwar l-istat tal-kwistjoni żvelata jew ikun b’mod raġjonevoli evidenti għall-informatur illi ma ttieħdet l-ebda azzjoni jew rakkomandazzjoni ta’ azzjoni dwar il-kwistjoni li għandha x’taqsam mal-iżvelar fi żmien raġjonevoli wara dak l-iżvelar. (2) Biex jiġi stabbilit għall-finijiet tas-subartikolu (1) jekk huwiex raġjonevoli għall-informatur li jagħmel l-iżvelar lill-awtorità, għandhom jitqiesu, b’mod partikolari: (a) kemm tkun serja l-allegata prattika mhux xierqa; (b) jekk il-prattika mhux xierqa hijiex qed tkompli jew x’aktarx li ser sseħħ fil-futur; (ċ) jekk l-iżvelar huwiex magħmul bi ksur ta’ obbligu ta’ kunfidenzjalità dovut mill-prinċipal lil xi persuna oħra; (d) f’każilli jaqa’ taħt is-subartikolu (1)(e), kull azzjoni li tkun ittieħdet jew huwa mistenni b’mod raġjonevoli li tkun ittieħdet mill-prinċipal bħala riżultat tal-iżvelar preċedenti; u (e) jekk meta ġie magħmul l-iżvelar lill-awtorità, l-impjega t ħarisx xi proċedura li l-użu tagħha minnu kienet awtorizzata mill-prinċipal skont l-artikolu 12(1). (3) Jekk persuna tagħmel żvelar lil awtorità skont din fit-Taqsima, l-awtorità għandha fi żmien ħamsa u erbgħ in ġurnata wara li tirċievi l-iżvelar, tikkonsidra u tilħaq konklużjoni jekk huwiex xieraq li l-iżvelar jiġi magħmul b’mod estern. (4) Jekk l-awtorità tikkonkludi li żvelar mhux suppost li sar b’mod esternal lura l-awtorità għandha, fi żmien raġjonevoli li ma jaqbiżx ħamsa u erbgħin jum, tinnotifika bil-miktub lill-informatur illi għandu jsir żvelar intern skont is-Sezzjoni 2 ta’ din fit-Taqsima u li l-awtorità mhijiex sertitratta iżjed dak l-iżvelar. (5) Jekk l-awtorità tikkonkludi illiżvelarsar b’mod proprju, allura l-awtorità għandha fi żmien raġjonevoli tinnotifika bil-miktub lill-persuna li għamlet l-iżvelar dwar l-istat tal-prattika mhux xierqa żvelata jew dawk il-kwistjonijiet kif jista’ jiġi preskritt. 17. T waqqif ta’ unitajiet dwar min jiżvela informazzjoni protetta. (1) L-awtoritajiet kollha msemmija fl-Ewwel Skeda għandhom iwaqqfu Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta. (2) L-Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta għandha tkun inkarigata li tirċievi u tipproċessa kull żvelar estern li għandu x’jaqsam mal-attivitajiet tal-persuni li joperaw fi ħdan is-settu r regolat mill-awtorità rilevanti kif mniżżel fl-Ewwel Skeda sabiex jiġi stabbilit jekk l-iżvelar għandux jiġi riferit għal aktar investigazzjoni u l-kondizzjonijiet li taħthom dik ir-riferenza għandha sseħħ. 18. Riferenza ta’ informazzjoni lil awtorità oħra. (1) Meta l-awtorità li lilha jsir l-iżvelar protett tikkonsidra li l-informazzjoni żvelata tista’ tkun investigata aħjar minn awtorità oħra, jew fil-każ ta’ prattika mhux xierqa li tikkostitwixxi reat kriminali jew kontravvenzjoni ta’ xi liġi oħra applikabbli mill-pulizija, l-awtorità li lilha jsir l-iżvelar protett tista’, fi żmien ta’ mhux aktar minn tletin ġurnata, tirreferi dik l-informazzjoni lil dik l-awtorità l-oħra jew lill-pulizija skont il-każ u tinforma debitament minnufih bil-miktub lill-informatur: Iżda l-identità tal-informatur ma għandhiex tiġi żvelata mingħajr il-kunsens tiegħu bil-miktub minn qabel. (2) Żvelar protett ma jieqafx ikun żvelar protett minħabba f’li jiġi riferit għand awtorità oħra jew lill-pulizija. TAQSIMA IV REATI U PIEN I 19. L-użu jew it-theddid ta’ vjolenza. Kull persuna li, bil-ħsieb li ġġiegħel lil xi persuna oħra li ma tagħmilx jew li tagħmel xi għemil li dik il-persuna l-oħra għandha jedd bil-liġi li tagħmel jew li ma tagħmilx skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att, mingħajr dritt u mingħajr setgħa bil-liġi- (a) tuża jew thedded li tuża vjolenza fuq dik il-persuna, jew fuq martu, żewġha jew uliedha, jew fuq xi persuna oħra li tgħix magħha, jew tagħmel jew thedded li tagħmel ħsara lill-proprjetà tagħha; (b) kontinwament timxi wara dik il-persuna l-oħra minn post għall-ieħor; (ċ) tgħasses jew iddawwar id-dar jew post ieħor fejn dik il-persuna l-oħra toqgħod, jew l-inħawi ta’ dik id-dar jew dak il-post; (d) iċċaħħad lil dik il-persuna, jew b’xi mod tfixkilha fl-użu ta’ xi għodod, ilbies jew proprjetà oħra ta’ dik il-persuna l-oħra jew użati minnha, tkun ħatja ta’ xi reatuteħel meta tinsab ħatja priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn sena jew multa minn ħames mitteuro (€ 500) saħamestelefeuro (€ 5,000) jew dik il-priġunerija u multa flimkien, bla ħsara għal piena akbar li jkun hemm għal dak ir-reat taħt xi leġislazzjoni oħra: Iżda jekk b’dan l-għemil il-ħati jkun fil-fatt laħaq l-għan tiegħu l-piena ta’ priġunerija għandha tiżdied b’minn gradsa żewġ gradi u l-multa tkun ta’ mhux inqas minn elfuħames mitteuro (€ 1,500) u ta’ mhux iżjed minn għaxar telefeuro (€ 10,000). TAQSIMA V REGOLAMENTI U LINJIGWIDA 20. Regolamenti u linjigwida. (1) B’żieda ma’ materji li l-Ministru għandu s-setgħa biex jippreskrivi regoli taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-Ministru jista’ minn żmien għal żmien jagħmel regolamenti b’mod ġenerali għall-implimentazzjoni aħjar ta’ dan l-Att u sabiex: (i) jistabbilixxi l-proċeduri interni li prinċipali għandu jkollhom rigward kif tiġi riċevuta u kif tiġi trattata informazzjoni dwar prattiċi mhux xierqa li jkunu saru fi ħdan jew mill-organizzazzjoni; (ii) jistabbilixxi l-proċeduri li awtorità skont l-Ewwel Skeda għandu jkollha sabiex titċievi u tmexxiż velar estern; (iii) jistabbilixxi regoli ta’ żvelar bejn l-Unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta u dipartimenti oħra fi ħdan l-awtorità li l-Unità tifforma parti minnha; (iv) jistipula d-dmirijiet ta’ komunikazzjoni bejn l-unità dwar rapporti ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta u l-informatur u restrizzjonijiet fuqhom; u (v) jistabbilixxi regoli għall-implimentazzjoni aħjar ta’ dan l-Att. (2) Awtorità tista’, b’żieda ma’ kull funzjoni oħra tagħha taħt dan l-Att, minn żmien għal żmien toħroġ u tippubblika linji gwida fuq kull kwistjoni li dwarha l-Ministru jista’ jagħmel regolamenti inklużi linji gwida li jistabbilixxu l-proċeduri li jkunu disponibbli skont il-liġi lil dawk li jkunu jixtiequ li jiżvelaw prattika mhux xierqa. (3) Linji gwida maħruġa minn awtorità għandhom ikunu vinkolanti fuq l-organizzazzjonijiet kollha li l-attivitajiet tagħhom huma regolati minn dik l-awtorità. (4) Ħlief għal emendi għal-linji gwida li jkunu purament ta’ natura amministrattiva u jkunu dikjarati b’mod espresshekk mill-awtorità, li jidħlu fis-seħħ minnufih wara l-pubblikazzjoni tagħhom fuq is-sit elettroniku uffiċjali tal-imsemmija awtorità, kull linja gwida ġdida jew emenda ta’ linja gwida għandhom jidħlu fis-seħħ fi żmien ħmistax-il jum wara li jiġu pubblikati fuq is-sit elettroniku uffiċjali jew f’dik id-data iżjed tard kif jista’ jkun hemm dikjarat. TAQSIMA VI MIXXELLANJI 21. Kun flitt bejn kuntratt ta’ sevizz u dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att. Kull dispożizzjoni f’kuntratt ta’ servizz jew ftehim ieħor bejn impjegat u prinċipal tkun nullasa fejn - (a) t kun turi li teskludi xi dispożizzjoni ta’ dan l-Att, inkluż ftehim li ma jittieħdux jew ma jitkomplewx xi proċeduri taħt dan l-Att jew xi proċeduri għal ksur tal-kuntratt; jew (b) t kunturi li tipprekludi lill-impjegat jew ikollha l-effett li tiskoraġġixxi lill-impjegat milli jagħmel żvelar protett skont it-termini ta’ dan l-Att. 22. Persuni jew klassi ta’ persuni eżenti. Il-Ministru jista’, għall-finijiet ta’ ħarsien ta’ sigurtà nazzjonali, difiża, ordni pubblika u r-relazzjonijiet internazzjonali tal-Istat, b’avviż fil-Gazzetta jeżenta xi persuna jew klassi ta’ persuni mingħajr effett retrospettiv minn kull dispożizzjoni jew xi dispożizzjoni ta’ dan l-Att fuq kull bażi li jidhirlu suffiċjenti. Kull eżenzjoni bħal din tista’ tiġi soġġetta għal dawk il-kondizzjonjiet jew tista’ tiġi soġġetta sabiex tissodisfa dawk il-proċeduri, il-formalitajiet jew l-obbligi l-oħra, kif il-Ministru jista’ jqis xieraq. 23. Applikabilità tal-Att. Dan l-Att għandu japplika għal żvelar ta’ informazzjoni li seħħ wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att, irrispettivament jekk il-prattika mhux xierqa, li tkun is-suġġett tal-iżvelar, tkun twettqet qabel jew wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att.