220.04 REGOLI TA’ PROĊEDURA L-AVVIŻ LEGALI 97 ta’ l-1970, kif emendat bl-Avviżi Legali 39 u 101 ta’ l-1973; bl-AttX ta’ l-2000; u bl-Avviż Legali 411 ta’ l-2007. L-AVVIŻ LEGALI 97 ta’ l-1970, kif emendat bl-Avviżi Legali 39 u 101 ta’ l-1973; bl-AttX ta’ l-2000; u bl-Avviż Legali 411 ta’ l-2007. Titolu 1. Titolu. It-titolu ta’ dawn ir-Regoli hu Regoli ta’ Proċedura. Tifsir 2. Tifsir. (1) F’dawn ir-regoli- "tifel jew tifla " tfisser persuna taħt l-età ta’ erba tax-il sena; " titlaqqa’ qorti ġdida " tinkludi li l-qorti eżistenti tiġi xolta; " membru " meta tintuża dwar qorti marzja li ma tinkludix il-president; "deċiżjoni speċjali " tfisser meta tintuża dwar- (a) l-artikolu 104 ta’ l-Att, kull deċiżjoni li qortimarzja li tista’ tagħti skond dak l-artikolu; (b) l-artikolu 122 ta’ l-Att, deċiżjoni skond is-subartikolu (2) ta’ dak l-artikolu li l-akkużat mhux ħati minħabba ġenn; (ċ) ir-regola 63(3), deċiżjoni li l-akkużat huwa ħati ta’ l-akkuża salvil-eċċezzjoni jew tibdil speċifikat fid-deċiżjoni; "l-Att " tfisser l-Att dwar il-Forzi Armati ta’ Malta; Kap. 220. Kap. 220. "persuna ta’ età żgħira " tfisser persuna li tkun laħqet l-età ta’ erba tax-il sena u li hi taħt l-età ta’ sbatax-il sena. (2) Espressjonijiet oħra użati f’dawn ir-Regoli għandhom l-istess tifsir daqs li kieku dawn ir-Regoli kienu parti mill-Att. Arrest u Evitar ta’ Dewmien 3. Evitar ta’ dewmien mill-uffiċjali kmandanti fl-investigazzjoni ta’ akkużi. (1) Meta persuna hija miżmuma taħt ar rest minn awtorità militari, l-uffiċjal kmandant tagħha għandu, sakemm ikun prattikabbli, fi żmien tmienja u erbgħin siegħa minn meta jsirjaf li tkun hekk miżmuma, iġiegħel li dik il-persuna tinġieb quddiem u, jgħarrafha bl-akkuża kontriha u jibda jinvestiga l-akkuża. (2) Kull każ fejn persuna ta li tkun qed tinżamm taħt ar rest għal iktar mill-perijodu ta’ tmienja u erbgħin siegħa imsemmi f’din ir-regola bla ma tkun inbdiet dik l-investigazzjoni u r-raġuni għaliex dan ikun ġara għandhom jiġu rapportati mill-uffiċjal kmandant tagħha lil awtorità superjuri. 4. Rapporti ta’ dewmien ta’ tmintijiem. Ir-rapport meħtieġ bl-artikolu 81(2) ta’ l-Att dwar il-ħtieġa ta’ żmien iktar biex akkużat jiġi proċessat għandu jkun skond il-formula murija fl-Ewwel Skeda u għandu jkun iffirmat mill-uffiċjal kmandant tiegħu. Ir-rapport għandu jintbagħat lill-uffiċjal li jkun responsabbli li jlaqqa’ qorti marzjali għall-proċess ta’ l-akkużat u kopja tiegħu għandha tintbagħat direttament lill-Avukat Ġenerali. 5. L-arrest ma għandux ikun għal iżjed minn tnejn u sebgħ in ġurnata mingħajr il-permess ta’ awtorità superjuri. Akk użat ma għandux jinżamm f’arrest għal iżjed minn tnejn u sebgħ in ġurnata konsekuttivi mingħajr ma tkun tlaqqgħet qorti marzjali għall-proċess tiegħu, kemm-il darba l-uffiċjal li jkun responsabbli li jlaqqa’ l-qorti marzja li ma jordnax bil-miktub li ma għandux jiġi meħlus mill-arrest. Meta jagħti ordnitali dak l-uffiċjal għandu jagħti r-raġunijiet tiegħu għax ikun tah. Investigazzjoni ta’ akkużi mill-uffiċjal kmandant 6. Metodi ta’ investigazzjoni ta’ akkużi. Emendat: AttX ta’ l-2000. (1) Bla ħsara tas-sub-regoli), meta uffiċjal kmandant jinvestiga akkuża, għandu l-ewwel jaqrau, jekk ikun meħtieġ, jispjega l-akkuża lill-akkużat u għandumba għad- (a) jisma’ l-provihunnifsu skond ir-regola 7; jew (b) jara li l-provi jitniż/lu bil-miktub, skond is-sub-regola (2), u jaqrahom u jikkonsidrahom: Iżda- (a) nonostanti li hu jkun sema’ l-provi kollha jew parti minnhom hu nnifsu, hu jista’ iġiegħel li l-provi jitniż/lu bil-miktub; (b) wara li l-provi jkunu tniż/lubil-miktub u hu jkun ikkunsidrahom, hu nnifsu jista’ jisma’ l-provi skond ir-regola 7; u (ċ) qabel ma jissottometti lil awtorità superjuri akkuża kontra uffiċjal jew warr antofficer jew persuna ċivili li għaliha t-Taqsimiet III u IV ta’ l-Att huma applikati bl-artikolu 179 ta’ l-Att jew qabel ma jressaq uffiċjal bla kummissjoni jew suldat għal proċess minn qorti marzja li hu għandu jġiegħel li l-provi jitniż/lu bil-miktub. (2) Il-provi jistgħu jitniż/lu bil-miktub f’forma ta’ sommarju tal-provi meħuda skond ir-regola 8 jew f’forma ta’ estratt tal-provi skond ir-regola 9: Iżda sommarju tal-provi għandu jittieħed jekk- (a) l-akbar piena għar-reat li bih l-akkużat huwa akkużat tkun priġunerija għal għomru; jew (b) l-akkużat, f’xi żmien qabel ma l-akkuża kontrih tkun ġiet riferita lil awtorità superjuri skond ir-regola 11, ikun talab bil-miktub li jittieħed is-sommarju tal-provi; jew (ċ) l-uffiċjal kmandant huwa tal-fehma li jkun fl-interess tal-ġustizzja li jittieħed is-sommarju tal-provi. (3) Meta l-provi meħuda skond is-sub-regola (1) jikxfureat ieħor barra mir-reat li jkun is-suġġett ta’ l-investigazzjoni, akkuża ġdida dwar dak ir-reat tis ta’ tinġieb kontra l-akkużat b’żieda ma’, jew minflok, l-akkuża oriġinali u l-investigazzjoni ta’ l-akkuża oriġinali tista’ titqies, għall-finijiet ta’ dawn ir-Regoli, li hi l-investigazzjoni ta’ l-akkuża miżjuda jew sostitwita. (4) Meta persuna ċivili, li għaliha t-Taqsimiet III u IV ta’ l-Att huma applikati bl-artikolu 179 ta’ l-Att, hija akkużata b’reatli awtorità superjuri xierqa tista’ tittratta sommarjament, ma jkunx meħtieġ mill-uffiċjal kmandant tagħha li jaqra l-akkuża lill-akkużat; iżda jkun tħaris biżżejjed tad-disposizzjonijiet ta’ din ir-regola jekk l-uffiċjal kmandant tagħha jġiegħel li tintbagħat lill-akkużat kopja ta’ l-akkuża u ta’ l-estratt tal-provi u jikkonsidrahom flimkien ma’ kull dikjarazzjoni magħmula mill-akkużat taħt ir-regola 9(2). 7. Meta uffiċjal kmandant jinvestiga akkuża billi jisma’ l-provihunnifsu- (a) kull xhud tal-prosekuzzjoni għandu jixhed oralment fil-preżenza ta’ l-akkużat, jew inkella l-uffiċjal kmandant għandu jaqra lill-akkużat dikjarazzjoni bil-miktub magħmula mix-xhud: Iżda dikjarazzjoni bil-miktub ta’ xhud tal-prosekuzzjoni ma għandhiex tintuża jekk l-akkużat jitlob li x-xhud jixhedoralment; (b) l-akkużat għandu jitħalla jagħmel kontro-eżami lil kull xhud tal-prosekuzzjoni; (ċ) l-akkużat jista’, minn jeddu, jixhed bil-ġurament jew jagħmel dikjarazzjoni mingħajr ġurament; (d) l-akkużat jista’ jsejjaħ xhieda fid-difiża tiegħu, li għandhom jixhdu oralment u fil-preżenza tiegħu; (e) ix-xiehda ma għandhiex tingħata bil-ġurament kemm-il darba l-uffiċjal kmandant ma jordna x hekk jew l-akkużat ma jitlobx li jsir hekk; (f) jekk ix-xiehda tingħata bil-ġurament, l-uffiċjal kmandant għandu, salvid-drittijiet ta’ l-akkużat li jagħmel dikjarazzjoni mingħajr ġurament, jagħti l-ġurament lil kull wieħed mix-xhieda u lil kull interpretu skond ir-regola 32. 8. Sommarju tal-provi. Sommarju tal-provi għandu jittieħed bil-mod li ġeju għandu jkun skond il-formula murija fl-Ewwel Skeda: (a) għandu jittieħed fil-preżenza ta’ l-akkużat mill-uffiċjal kmandant jew minn xi uffiċjal ieħor fuq direttiva ta’ l-uffiċjal kmandant; (b) ix-xhieda tal-prosekuzzjoni għandhom jagħtu x-xiehda tagħhom oralment u l-akkużat jitħalla jagħmel kontro-eżami lil kull xhud tal-prosekuzzjoni: Iżda, jekk persuna ma tkunx tista’ tiġi mġegħla t attendi bħala xhud tal-prosekuzzjoni jew jekk, minħabba l-eżiġenzi tas-servizz jew minħabba xi raġunijiet oħra (inklużi l-ispiża u t-telf ta’ żmien involuti), l-attendenza ta’ xi xhud tal-prosekuzzjoni ma tistax, fil-fehma ta’ l-uffiċjal li jkun qed jieħu s-sommarju (li tiġi ċertifikata minnubil-miktub), tiġi prokurata malajr, dikjarazzjoni bil-miktub tax-xiehda tagħha, li tkun tidher li hi ffirmata minnu, tista’ tinqara lill-akkużat u tiġi mdaħħla fis-sommarju tal-provi; iżda, jekk dak ix-xhud jista’ jiġi mġiegħel li jattendi, l-akkużat jista’ jinsisti li jattendi għall-kontro-eżami; (ċ) wara li l-provi kollha kontra l-akkużat ikunu ngħataw, l-akkużat għandu jiġi mistoqsi: "Tix tieq tgħid xi ħaġa? Inti mhux obbliga t tagħmel hekk, iżda jekk tixtieq, inti tista’ tixhed bil-ġurament, jew tagħmel dikjarazzjoni mingħajr ġurament. Kull xiehda li tagħti jew dikjarazzjoni li tagħmel titniżżel bil-miktub u tista’ tinġieb bħala prova. " Kull xiehda mogħtija jew dikjarazzjoni magħmula mill-akkużat għandha titniżżel bil-miktub u, minnufih wara, ir-record tax-xiehda jew tad-dikjarazzjoni tiegħu tinqaralu u tiġi korretta fejn ikun meħtieġ, u hu għandu jiffirmaha kemm-il darba ma jopponix li jagħmel hekk; (d) l-akkużat jista’ jsejjaħ xhieda għad-difiża tiegħu, li jixhdu oralment; (e) la l-akkużat u lanqas ix-xhieda tad-difiża ma jistgħu jiġu kontro-eżaminati; (f) id-deposizzjoni ta’ kull xhud (ħlief dik ta’ l-akkużat) li jixhed oralment għandha tiġi mniż/lab il-miktub u, minnufih wara, ir-record tad-deposizzjoni tiegħu għandha tinqralu, tiġi korretta fejn meħtieġ u iffirmata minnu; (g) ir-record tad-deposizzjoni tista’ tkun f’forma narrativa, salv li kull mistoqsija magħmula lil xhud f’kontro-eżami mill-akkużat, u t-tweġiba tagħha, għandhom jitniż/lu verbatim jekk l-akkużat hekk jitlob; (h) il-ġurament jingħata skond ir-regola 32 mill-uffiċjal li jkun qed jieħu s-sommarju tal-provi lil kull xhud, qabel ma jibda jixhed, u lil kull interpretu: Iżda, meta tifel jew tifla ta ’ età żgħira, imsejħa bħala xhud, ma jifhmux, fil-fehma ta’ l-uffiċjal li jkun qed jieħu s-sommarju x’inhuġurament, ix-xiehda tagħhom tista’ tittieħed għalkemm mhux bil-ġurament, jekk fil-fehma ta’ l-uffiċjal li jkun qed jieħu s-sommarju, jkollhom intelliġenza biżżejjed biex tiġġustifika t-teħid tax-xiehda u jkunu jifhmu d-dmir li jgħidu l-verità; u (i) fi tmiem it-teħid tas-sommarju tal-provi, l-uffiċjal li jkun qed jieħdu għandu jiċċertifika fuq u li hu jkun ħares id-disposizzjonijiet ta’ din ir-regola. 9. Estratt tal-provi. (1) Estratt tal-provi għandu jsir bil-mod li ġeju għandu jkun skond il-formula murija fl-Ewwel Skeda: (a) għandu jsir mill-uffiċjal kmandant jew minn xi uffiċjal ieħor fuq direttiva ta’ l-uffiċjal kmandant; (b) l-akkużat ma għandux ikun preżenti fil-waqt li jkun qed isir l-estratt tal-provi; (ċ) għandu jkun magħmul minn dikjarazzjonijiet iffirmati minn dawk ix-xhieda kif ikunu meħtieġa biex tiġi pruvata l-akkuża: Iżda jekk, fil-każ ta’ xi xhud, dikjarazzjoni ffirmata ma tkunx tista’ tinġieb malajr, precis tax-xiehda li tingħata minn dak ix-xhud tista tiġi inkluża minflok dikjarazzjoni ffirmata; u (d) ġurament ma għandux jingħata lil xhud li jagħmel dikjarazzjoni biex tiġi inkluża f’estratt tal-provi, iżda jistgħu jintużaw, meta jkun meħtieġ, dikjarazzjonijiet bil-ġurament li jkunu diġà saru. (2) Meta jkun sa r estratt tal-provi skond is-sub-regola (1), kopja tiegħu għandha tingħata lill-akkużat u mbagħad għandu jiġi mwissi kif ġej: "Din hija kopja ta’ l-estratt tal-provi fil-każ tiegħek; intim’inti obbliga ttgħid xejn dwar u sakemm inti ma tixtieqxhekk, iżda inti għan dek taqrah, u meta tkun qrajtu, jekk tixtieq tgħid xi ħaġa, dak li intitgħid jitniżżel bil-miktub u jista’ jinġieb bħala prova. " Kull dikjarazzjoni magħmula mill-akkużat wara li jkun qara l-estratt tal-provi għandha titniżżel bil-miktub u l-akkużat għandu jiġi mitlub biex jiffirmaha. Din id-dikjarazzjoni, u ċertifikat magħmul mill-persuna li tkun niż/let id-dikjarazzjoni li tgħid li l-akkużat kienimwissikifimiss skond din ir-regola, għandhom jitqegħdu ma’ l-estratt tal-provi u minn dak il-ħin jifformaw parti minnu. Dan iċ-ċertifikat għandu jkun skond il-formula murija fl-Ewwel Skeda. 10. Investigazzjoni qabel it-trattament sommarju mill-uffiċjal kmandant. Qabel ma uffiċjal kmandant jittratta akkuża sommarjament wara li l-provi jkunu tniż/lubil-miktub- (a) kull xhud tal-prosekuzzjoni li ma jkunx tax-xhieda tiegħu oralment għandu jagħmel hekk jekk l-akkużat hekk jitlob; u (b) l-uffiċjal kmandant għandu jagħti opportunità oħra lill-akkużat li jixhed bil-ġurament jew jagħmel dikjarazzjoni mingħajr ma jingħata ġurament u li jġib xhieda għad-difiża tiegħu. 11. Akkużi li jiġu riferiti lil awtorità superjuri. (1) Meta uffiċjal kmandant jissottometti lil awtorità superjuri akkuża kontra uffiċjal jew warr antofficer jew persuna ċivili li għaliha t-Taqsimiet III u IV ta’ l-Att huma applikati bl-artikolu 179 ta’ l-Att jew ikun ressaq uffiċjal bla kummissjoni jew suldat biex jiġi proċessat minn qorti marzjali, hu għandu jibgħat lill-awtorità superjuri- (a) kopja ta’ l-akkuża li fuqha l-akkużat ikun miżmum; (b) abbozz ta’ l-att ta’ l-akkuża li jkun fih l-akkużi li dwarhom l-uffiċjal kmandant iqis li l-akkużat għandu jiġi trattat sommarjament jew jiġi proċessat minn qorti marzjali; (ċ) is-sommarju jew l-estratt tal-provi; (d) dikjarazzjoni dwar ir-record tal-karattru u tas-servizz ta’ l-akkużat; u (e) rakkomandazzjoni dwar x’għandu jsir dwar l-akkuża. (2) Wara li uffiċjal kmandant ikunbagħat a kkuża lil awtorità superjuri skond is-sub-regola (1) huma għandux jillibera l-akkużat jekk ma tintba għatx lura lilu. Tħejjija ta’ atti ta’ l-akkuża u formulazzjoni ta’ akkużi 12. (1) Att ta’ l-akkuża għandu jkun il-kwistjoni kollha jew il-kwistjonijiet kollha li għandhom jiffurmaw is-suġġett tal-proċess fl-istess żmienu jista’ jkun fih iktar minn akkuża waħda jekk l-akkużi huma bażati fuq l-istess fatti jew jifformaw jew huma parti minn serje ta’ reati ta’ l-istess xorta jew ta’ xorta simili: Iżda akkużi taħt l-artikolu 50(1)(a), l-artikolu 51(1)(a), l-artikolu 59(a) u (e Iżda akkużi taħt l-artikolu 50(1)(a), l-artikolu 51(1)(a), l-artikolu 59(a) (meta l-akkuża tkun konnessa ma’ akkuża taħt xi wieħed mill-paragrafi msemmija qabel) jew l-artikolu 63 ta’ l-Att jistgħu jiġu inklużi fi kwalunkwe att ta’ l-akkuża, nonostanti li l-akkużi l-oħra f’dak l-att ta’ l-akkuża ma jkunux bażati fuq l-istess fatti jew ma jifformawx jew ma humiex parti minn serje ta’ reati ta’ l-istess xorta jew ta’ xorta simili. (2) Kull att ta’ l-akkuża għandu jkun ifformulat skond l-illustrazzjoni xierqa murija fit-Tieni Skeda. (3) Il-bidu ta’ kull att ta’ l-akkuża għandu jkun fil-forma xierqa murija fit-Tieni Skeda u għandu jagħti n-numru, ir-rank, l-isem u l-unità ta’ l-akkużat u juri bid-deskrizzjoni ta’ l-akkużat jew direttament b’affermazzjoni diretta li hu suġġett għal-liġi militari jew b’mod ieħor li hu suġġett li jiġi proċessat minn qorti marzjali. 13. Akkużi. (1) Kull akkuża għandha tindika reat wieħed biss. (2) Jistgħu jsiru akkużi dwar reati b’mod alternattiv f’akkużi separati iżda f’ebda każ ma għandhom reati jiġu mputati alternattivament fl-istess akkuża. Meta l-akkużi jkunu mqegħda alternattivament huma għandhom jitqegħdu fl-ordni ta’ gravità li tibda b l-iktar serja. (3) Kull akkuża għandha tkun magħmula f’żewġ partijiet, jiġifieri: (a) l-indikazzjoni tar-reat; u (b) il-parti kolaritajiet ta’ l-att, negliġenza jew nuqqas li jikkostitwixxi r-reat. (4) L-indikazzjoni ta’ reat, jekk ma jkunx reatċivi li, għandha tkun fil-forma murija fit-Tieni Skeda, jekk ikun reatċivi li għandha tkun magħmula minn dawk il-kliem kif ikunu biżżejijed biex jiddeskrivu dak ir-reat. (5) Il-parti kolaritajiet għandhom jgħidu: (a) dawk iċ-ċirkostanzi dwar ir-reatallegat li bihom l-akkużat ikun jista’ jafkullatt, negliġenza jew nuqqas li hemm maħsub li jiġi pruvat kontrih bħala li jikkostitwixxu r-reat; (b) meta r-reatimputat huwa tali li jista’ jiġi magħmul f’ċirkostanzi li jinvolvu grad ogħla ta’ piena jew f’ċirkostanzi li jinvolvu gradanqas ta’ piena, fatti li hemm il-ħsieb li jiġu pruvati li jirrendu lill-akkużat li jkun jista jeħel il-grad ta’ piena ogħla jekk jinstabħati; u (ċ) kull fatt addizzjonali li hemm il-ħsieb li jiġi pruvat li jirrendi lill-akkużat li jeħel piena ta’ stoppages jekk jinstabħati. 14. Akkużi flimkien. (1) Kwalunkwe numru ta’ akkużati jistgħu jiġu akkużati fl-istess att ta’ l-akkuża b’reati li huwa allegat li sarummnhom separatament jekk l-atti li fuqhom l-akkużi huma bażati huma hekk konnessi li jkun fl-interess tal-ġustizzja li jiġu proċessati flimkien. (2) (a) Kwalunkwe numru ta’ akkużati jistgħu jiġu akkużati flimkien b’akkuża waħda għal reatallegat li jkun sar minnhom flimkien. (b) Meta huma hekkakkużati kwalunkwe wieħed jew iżjed minn dawk l-akkużati jistgħu fl-istess ħin jiġu akkużati fl-istess att ta’ l-akkuża b’kull reat ieħor allegat li sar minnu jew minnhom individwalment jew flimkien, jekk dawk l-akkużi setgħu, kieku l-akkużat li għalih jirreferixxu kien proċessat separatament, ġew inklużi skond ir-regola 12(1) fl-istess att ta’ l-akkuża bħall-akkużi l-oħra kontrih. 15. Interpretazzjoni ta’ l-atti ta’ l-akkuża u ta’ l-akkużi. Fl-interpretazzjoni ta’ att ta’ l-akkuża għandha tiġi preżunta bħala li ssostniha kull propożizzjoni li tistara ġonevol-ment tiġi preżentata li hija impliċitament inkluża, għalkemm mhux espressa fiha, u l-indikazzjoni tar-reat u l-parti kolaritajiet tar-reat għandhom jinqraw u jiftehmu flimkien. Azzjoni minn awtorità superjuri meta tirċievi akkuża 16. Azzjoni minn awtorità superjuri meta tirċievi akkuża. Meta awtorità superjuri tirċievi akkuża, għandha, jekk ma tibgħatix lura lill-uffiċjal kmandant jew ma tittratta hix sommarjament hi stess jew hija stesstlaqqa’ qorti marzjali biex tipproċessa lill-akkużat, tibgħat l-akkuża jew lil awtorità superjuri xierqa sabiex dik l-awtorità tkun tista’ tittrattaha sommarjament jew lill-uffiċjal li hu responsabbli li jlaqqa’ l-qorti marzjali xierqa biex tipproċessa lill-akkużat, u għandha, meta hekk tibgħat l-akkuża, tibgħat lill-awtorità superjuri xierqa jew lil uffiċjal ieħor kwistjoni d-dokumenti msemmija fir-regola 11 flimkien mar-rakkomandazzjonijiet tagħha dwar x’għandu jsir dwar il-każ. Investigazzjoni u trattazzjonijiet sommarji ta’ akkużi minn awtorità superjuri xierqa 17. Dokumenti jingħataw lil uffiċjali, warr ant officers u persuni ċivili li jiġu trattati sommarjament. Awtorità superjuri xierqa għandha tiżgura qabel ma tinvestiga u tittratta sommarjament akkuża li akkużat ikun ingħata, mhux inqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel ma l-akkuża tkun ġiet hekk investigata u trattata, kopja ta’ l-att ta’ l-akkuża li jkun fih l-akkuża li fuqha jkun ser jiġi trattat u kopja tas-sommarju jew estratt tal-provi. 18. Investigazzjoni u trattazzjoni sommarja ta’ akkużi kontra uffiċjali, warr ant officers u persuni ċivili. Meta awtorità superjuri xierqa tinvestiga u tittratta sommarjament akkuża- (a) hi għandha l-ewwel taqra l-akkuża lill-akkużat; (b) ix-xhieda kontra l-akkużat jistgħu ma jixhdux oralment jekk l-akkużat ikun hekk qabel bil-miktub, iżda jekk l-akkużat ma jkunx hekk qabel huma għandhom jixhdu oralment fil-preżenza tiegħu u għandu jitħalla li jagħmlilhom kontro-eżami. Jekk ix-xhieda kontra l-akkużat ma jixhdux oralment l-awtorità superjuri xierqa għandha taqra s-sommarju u l-estratt tal-provi lill-akkużat jekk huhekk jltlob; (ċ) fid-difiża tiegħu l-akkużat jista’ jġib provi dwar il-fatti tal-kawża u dwar il-karattru tiegħu u biex inaqqas il-piena; (d) l-akkużat innifsu jista’ jixhed bil-ġurament, jagħmel dikjarazzjoni mingħajr ġurament jew jissottometti dikjarazzjoni bil-miktub; (e) kull xhud li jixhed għandu jagħmel hekk bil-ġurament u l-ġurament għandu jingħata mill-awtorità superjuri xierqa lil kull xhud u lil kull interpretu skond ir-regola 32; (f) meta awtorità superjuri xierqa tagħti piena ta’ telf ta’ anzjanità tar-rank l-award għandu jkun fil-forma xierqa murija fil-Ħames Skeda; (g) għandu jsir record ta l-proċedimenti skond il-formula murija fit-Tielet Skeda. 19. X’tista’ tagħmel iktar awtorità superjuri xierqa. Awtorità superjuri xierqa għandha, jekk akkużat jagħżel li jiġi proċessat minn qorti marzjali jew l-awtorità superjuri xierqa fil-kors ta’ l-investigazzjoni ta’ akkużat iddeċiedi li jkun aħjar jekk l-akkuża tiġi proċessata minn qorti marzjali, jew tlaqqa’ l-qorti marzja li hi stess jew tibgħat l-akkuża lil awtorità superjuri skond ir-regola 16. Kif qorti marzja li titlaqqa’ 20. Dmirijiet ta’ uffiċjal meta jkun qed ilaqqa’ qorti marzjali. (1) Bla ħsara tas-sub-regoli), meta uffiċjali laqqa’ qorti marzja li għandu- (a) joħroġ ordni li jlaqqa’ qorti marzja li skond il-forma xierqa murija fir-Raba’ Skeda; (b) jindika fuq liema akkużi l-akkużat għandu jiġi proċessat u jiżgura li l-akkużat ikun tressaq għal proċess minn qorti marzjali fuq dawk l-akkużi jew mill-uffiċjal kmandant tiegħu jew mill-awtorità superjuri xierqa li tkun investigathom; (ċ) jekk ikun tal-fehma li l-akkużi għandhom ikunu fuq atti ta’ l-akkuża separati, jordnahekk u jgħid f’liema ordni għandhom jiġu proċessati; (d) jordna, jekk hemm iktar minn akkużat wieħed, jekk l-akkużati għandhomx jiġu proċessati flimkien jew separatament; (e) jinnomina l-president u l-membri tal-qorti u l-membri ta’ riżerva skond ir-regola 21; (f) jekk ikun qed ilaqqa’ - (i) qortimarzjali ġenerali; jew (ii) qortimarzjali distrettwali jew fieldgeneral cour t-martial li fihom jidhirlu li għandu jkun hemm avukat imħallef, jieħu dawk il-passi meħtieġa biex jikseb in-nomina ta’ avukat imħallef minn jew f’isem l-Avukat Generali; u jekk ma ssirx dik in-nomina, hustess jinnomina persuna xierqa biex taġixxi bħala tali; (g) jinnomina uffiċjal suġġett għal-liġi militari jew avukat assistit minn uffiċjal tali biex ikun prosekutur jew iqabbad lil uffiċjal kmandant biex jinnomina uffiċjal suġġett għal-liġi militari biex ikun prosekutur: Iżda uffiċjal li jlaqqa’ qorti marzja li jista’ jinnomina żewġ uffiċjali tali biex jagħmluha ta’ prosekutur; (h) jistabbilixxi d-data, il-ħin u l-post għall-proċess; (i) jibgħat għand il-president l-att ta’ l-akkuża, l-ordni li jlaqqa’ l-qorti u kopja tas-sommarju jew estratt tal-provi li minnu kull provali fil-fehma tiegħu ma tkunx ammissibbli skond l-Att quddiem qortimarzja li tkun ġiet imneħħija; (j) jibgħat lil kull membru tal-qorti u lil kull membru ta’ riżerva kopja ta’ l-att ta’ l-akkuża; (k) jibgħat lill-prosekutur kopji ta’ l-att ta’ l-akkuża u ta’ l-ordni li jlaqqa’ qorti u s-sommarju jew l-estratt tal-provi oriġinali flimkien ma’ kopja tas-sommarju jew estratt li minnha ma jkuntneħħa xejn li turi dak (jekk ikun hemm) li jkun ġie mneħħi mill-kopja mibgħuta lill-president; (l) jibgħat lill-avukat imħallef (jekk ikun hemm) kopji ta’ l-att ta’ l-akkuża u ta’ l-ordni li jlaqqa’ l-qorti marzjali u kopja tas-sommarju jew ta’ l-estratt tal-provi li minnu ma jkuntneħħa xejn li turi dak (jekk ikun hemm) li jkun ġie mneħħi mill-kopja mibgħuta lill-president; (m) jiżgura li l-akkużat jingħata l-opportunità xierqa biex jipprepara d-difiża tiegħu skond ir-regola 23; u (n) jieħu passi skond ir-regola 88 biex jipprokura l-attendenza fil-qorti marzjali tax-xhieda kollha li għandhom jissejħu għall-prosekuzzjoni u x-xhieda kollha li l-attendenza tagħhom l-akkużat ikun raġonevolment talab skond ir-regola 23: Iżda l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jista’ jeħtieġ lill-akkużat li iħallas jew iwiegħed li jħallas, kif l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jidhirlu xieraq, l-ispejjeż ta’ l-attendenza ta’ xhud li hu jkun talab l-attendenza tiegħu u jekk l-akkużat jirrifjuta li jħallas jew li jwiegħed li jħallas, skond il-każ, dawk l-ispejjeż, l-uffiċjal kmandant ma jkunx iżjed obbligat li jieħu iktar passi biex jipprokura l-attendenza ta’ dak ix-xhud. (2) Meta uffiċjali laqqa’ fieldgeneral cour t-martial), (i) (sa fejn jeħtieġ li l-kopja tas-sommarju jew ta’ l-estratt tal-provi mibgħut lill-president tkun espurgata), (j), (k) u (l Meta uffiċjali laqqa’ fieldgeneral cour t-martial huma jkunx obbligat li jħares is-sub-regola (1)(g), (i) (sa fejn jeħtieġ li l-kopja tas-sommarju jew ta’ l-estratt tal-provi mibgħut lill-president tkun espurgata), (j), (k), jekk, fil-fehma tiegħu, ma jkunx prattikabbli li jagħmel hekk. (3) Kap.9. Kap. 9. Meta uffiċjali laqqa’ qorti marzja li għax ikun hemm ordni għal proċess mill-ġdid magħmul skond id-disposizzjonijiet tal-Kodiċi Kriminali kif applikati mill-artikolu 116(2) ta’ l-Att mill-Qorti ta’ l-Appell Kriminali- (a) is-sub-regola (1)(b) ma għandhiex tapplika iżda l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti għandu jordna li l-att ta’ l-akkuża jitħejja skond id-disposizzjomjiet ta’ l-artikolu 496 ta’ l-imsemmi Kodiċi u skond kull direttiva li tkun ingħatat mill-Qorti ta’ l-Appell Kriminali u li l-akkużat għandu jiġi proċessat fuq l-akkuża f’dak l-att ta’ l-akkuża; (b) meta jkun propost li titressaq xiehda mogħtija minn xi xhud fil-proċess oriġinali bħala xi ehda fil-proċess mill-ġdid skond id-disposizzjonijiet l-artikolu 508(6) ta’ l-imsemmi Kodiċi, l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti għandu jibgħat lill-akkużat malajr kemm ikun prattikabbli u f’ebda każ iktar tard minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel il-proċess mill-ġdid u wkoll lill-president, lill-avukat imħallef (jekk ikun hemm) u lill-prosekutur kopja ta’ dik ix-xiehda. 21. Nomina tal-president u tal-membri. L-uffiċjal li jlaqqa’ qorti għandu- (a) jinnomina l-president ta’ qorti marzjali b’ismu u jinnomina lill-membri jew b’isimhom jew billi jqabbad lil uffiċjal kmandant biex jinnomina uffiċjal ta’ rank speċifikat; u (b) jinnomina dawk il-membri ta’ riżerva kif jidhirlu spedjent jew b’isimhom jew billi jqabbad lil uffiċjal kmandant biex jinnomina uffiċjal ta’ rank speċifikat. 22. Uffiċjali taħt istruzzjoni. (1) Bla ħsara tar-regola 78, kull uffiċjal suġġett għal-liġi militari jista’, fuq direttiva ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jew fid-diskrezzjoni tal-president, jibqa’ ma’ qorti marzja li matul il-proċedimenti bħala uffiċjal taħt istruzzjoni. (2) Uffiċjal taħt istruzzjoni, għalkemm jitħalla joqgħod f’qorti magħluqa, ma għandu jieħu sehem f’ebda deliberazzjoni jew deċiżjoni tal-qorti. 23. Preparazzjoni tad-difiża. (1) Bla ħsara tas-sub-regola (2)- (a) akkużat li jkun tressaq biex jiġi proċessat minn qorti marzja li għandu jingħata opportunità xierqa biex jipprepara d-difiża tiegħu u għandu jitħalla jkollu komunikazzjoni xierqa ma’ l-uffiċjal jew l-avukat li jkun qed jiddefendi huma x-xhieda tiegħu; (b) uffiċjal jew avukat tad-difiża għandu jiġi nominat biex jiddefendi lill-akkużat li jkun tressaq biex jiġi proċessat minn qorti marzja li kemm-il darba l-akkużat ma jiddikjarax bil-miktub li huma jixtieqx li ssir dik in-nomina; (ċ) jekk il-prosekuzzjoni tkun ser issir minn uffiċjal li għandu kwalifiki legali jew minn avukat, l-akkużat għandu jiġi mgħarraf b’dan fi żmien biżżejjed biex hu jkun jista’, jekk hekk jixtiequ jekk ikun prattikabbli jagħmel arranġamenti biex jiddifendi huffiċjal li għandu kwalifiki legali jew avukat; (d) malajr kemm ikun prattikabbli wara li akkużat ikun tressaq għal proċess minn qorti marzjali u f’ebda każ inqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel il-proċess hu għandu jingħata- (i) kopja ta’ l-att ta’ l-akkuża; (ii) kopja mhux espurgata tas-sommarju jew estratt tal-provi lituri dak (jekk ikun hemm) li ġiemneħħi mill-kopja mibgħuta lill-president; (iii) avviż ta’ kull prova addizzjonali li l-prosekuzzjoni jkollha ħsieb li tressaq; u (iv) jekk l-akkużat hekk jeħtieġ, lista tar-ranks, ismijiet u unitajiet tal-president u tal-membri li jkunu ser jifformaw il-qorti u tal-membri ta’ riżerva; (e) meta l-akkużat jingħata kopja ta’ l-att ta’ l-akkuża, u tas-sommarju jew estratt tal-provi skond din ir-regola, hu għandu- (i) jekk ikun meħtieġ, ikollu l-akkuża spjegatalil; u (ii) jiġi nformat li, jekk jagħmel talba bil-miktub lill-uffiċjal kmandant tiegħu mhux inqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel il-proċess fejn jitlob l-attendenza fil-proċess tiegħu ta’ xi xhud (li ma jkunx xhud tal-prosekuzzjoni) li hu jkun jixtieq isejjaħ fid-difiża tiegħu (liema xhud għandu jissemma’ minnu) passi xierqa għandhom jittieħdu skond dawn ir-Regoli biex tiġi prokurata l-attendenza ta’ kull xhud tali fil-proċess tiegħu; (f) meta akkużat iku n notifikat b’kopja ta’ dikjarazzjoni bil-miktub li l-prosekutur ikollu ħsieb li jagħti lill-qorti u l-akkuzat għandu d-dritt jitlob li xi ehda orali għandha tingħata minflok dik ix-xiehda bil-miktub, hu għandu jiġi nformat bid-dritt tiegħu li jeħtieġ li xiehda tingħata minflok dik ix-xiehda bil-miktub; (g) meta huwa maħsub li żewġ akkużati jew iżjed jiġu akkużati flimkien avviz dwar dan għandu jingħata lil kull wieħed mill-akkużati meta jingħata kopja ta’ l-att ta’ l-akkuża. Kull wieħed mill-akkużati jista’, qabel il-proċess, b’avviż bil-miktub lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jitlob li jiġi proċessat għalih waħdu għar-raġuni li jiġi preġudikat fid-difiża tiegħu jekk ma jiġix proċessat għalih waħdu. F’każ bħal dan l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti għandu, jekk huwa tal-fehma li l-interessi tal-ġustizzja hekk jitolbu, jordna li l-akkużat li hekk talab li jiġi proċessat għalih waħdu; (h) meta att ta’ l-akkuża jkun fih iktar minn akkuża waħda, l-akkużat jista’, qabel il-proċess, b’avviż bil-miktub lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti, jitlob li jiġi proċessat separatament fuq kull akkuża f’dak l-att ta’ l-akkuża għar-raġuni li jiġi preġudikat fid-difiża tiegħu jekk ma jiġix proċessat separatament fuq dik l-akkuża, u f’każ bħal dak l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti għandu, jekk hu ta l-fehma li l-interessi tal-ġustizzja hekk jeħtieġu, jordna li l-akkużat jiġi proċessat separatament fuq dik l-akkuża. (2) Fil-każ ta’ fieldgeneral cour t-martia lid-disposizzjonijiet tas-sub-regola (1) jistgħu jiġu mħarsa biss meta jkun prattikabbli li jsirhekk. Laqgħa ta’ u għoti ta’ ġurament lill-qorti 24. Ħwejjeġ preliminari li għandhom jiġu kunsidrati mill-qorti qabel ma jibda l-proċess. (1) Meta qorti marzja li tiltaqa’, il-qorti għandha, qabel ma tibda l-proċess, tissodisfa ruħha f’qorti magħluqa- (a) li l-qorti ġiet imlaqqa’ skond l-Att u dawn ir-Regoli; (b) li l-qorti tkun magħmula minn mhux inqas minn numru ta’ uffiċjali kif meħtieġ bil-liġi; (ċ) li l-president u l-membri huma tar-rank meħtieġ; (d) li l-president u l-membri kienu ġew nominati bil-mod xieraq u ma humiex skwalifikati skond l-Att; (e) jekk hemm avukat imħallef, li hunominat bil-mod xieraq; (f) li l-akkużat jidher mill-att ta’ l-akkuża li hu suġġett għal-liġi militari jew b’mod ieħor suġġett għal proċess minn qorti marzjali u li hu suġġett għall-ġurisdizzjoni tal-qorti; u (g) li kull akkużahi fil-fatt korretta fil-liġi u formulata skond dawn ir-Regoli. (2) (a) Meta tinqala’ vaganza billi membru tal-qorti huwa skwalifikat skond l-Att jew billi jkun assenti meta l-qorti tiltaqa’, il-president jista jinnomina membru ta’ riżerva kwalifikat kif imiss biex jimla’ l-vaganza; (b) Il-president jista’, jekk l-interessi tal-ġustizzja hekk jeħtieġu, jissostitwixxi membru ta’ riżerva kwalifikat kif imiss minflok membru nominat mill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. (3) Jekk il-qorti ma hijiex sodisfattadwar xi ħaġa m semmija fis-sub-regola (1), u ma tkunx kompetenti li tirranġa dik il-ħaġa histess skond l-Att jew dawn ir-Regoli, hi għandha, qabel ma jibda l-proċess, tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti dwar dan. (4) Meta l-qorti tkun ħarset din ir-regola u tkun lesta biex tgħaddi għall-proċess, il-president għandu jiftaħ il-qorti u l-proċess għandu jibda. 25. Oġġezzjonijiet lill-qorti. (1) L-ordni li jlaqqa’ l-qorti u l-ismijiet ta’ l-uffiċjali nominati biex jipproċessaw lill-akkużat għandhom jinqraw b’mod li jismagħhom l-akkużat li għandu jingħata l-opportunità li joġġezzjona għal kwalunkwe wieħed minn dawk l-uffiċjali skond l-artikolu 98 ta’ l-Att. (2) Metaqorti titlaqqa’ biex tipproċessa aktar minn akkużat wieħed jew separatament jew flimkien, kull wieħed mill-akkużati għandu jingħata l-opportunità li joġġezzjona għal kwalunkwe wieħed mill-uffiċjali tal-qorti skond is-sub-regola ta’ qabel din u għandhom jiġu mistoqsija wieħed wieħed jekk għandhom xxi oġġezzjoni tali. (3) Akk użat għandu jgħid l-ismijiet ta’ l-uffiċjali kollha li joġġezzjona għalihom qabel ma xi oġġezzjoni tiġi deċiża. (4) Jekk issir oġġezzjoni għal iktar minn uffiċjal wieħed, l-oġġezzjoni għal kull uffiċjal għandha tiġi deċiża separatament u l-oġġezzjoni għall-anqas wieħed fir-rank għandha tiġi deċiża l-ewwel, kemm-il darba ma ssirx oġġezzjoni għall-president, f’liema każ l-oġġezzjoni għalih għandha tiġi deċiża qabel l-oġġezzjoni għal xi uffiċjal ieħor. (5) Akkużat jista’ jagħmel dikjarazzjoni u jsejjaħ kull persuna biex tagħmel dikjarazzjoni biex isostni l-oġġezzjoni tiegħu. (6) Uffiċjal li l-akkużat ikun oġġezzjonagħalih jista’ jiddikjara f’qorti miftuħa kull ħaġa rilevanti għall-oġġezzjoni ta’ l-akkużat sew jekk tkun favur u kemm jekk tkun kontra tagħha. (7) Oġġezzjoni għal uffiċjal għandha tiġi kunsidrata f’qorti magħluqa mill-uffiċjali l-oħra kollha tal-qorti inkluż kull uffiċjal li jkun ġie nominat mill-president skond is-sub-regola (9) minflok uffiċjal li jkun irtira. (8) Meta oġġezzjoni għal uffiċjal tiġi milqugħa dak l-uffiċjal għandu minnufih jirtira u ma jieħux iktar sehem fil-proċedimenti. (9) Meta uffiċjal (li ma jkunx il-president) li ssirlu oġġezzjoni jirtira u jkun hemm preżenti membru ta’ riżerva kwalifikat kif imiss, il-president għandu minnufih jinnominahbiex jieħu l-post ta’ l-uffiċjal li jkun irtira. (10) Il-qorti għandha tissodisfa lilha nnifisha li membru ta’ riżerva li jieħu post membru tal-qorti jkun tar-rank meħtieġ u ma jkunx skwalifikat skond l-Att u għandha tagħti lill-akkużat opportunità biex joġġezzjonagħali hutittratta oġġezzjoni tali skond din ir-regola. (11) Jekk tintlaqa’ oġġezzjoni għall-president, il-qorti għandha tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti mingħajr ma tkompli bil-proċess. (12) Jekk bħala konsegwenza li tintlaqa’ oġġezzjoni għal membru ma jkunx hemm uffiċjali biżżejjed biex tiġi furmataqorti skond l-Att, il-qorti għandha tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti mingħajr ma tkompli bil-proċess u l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jista’ jew jinnomina uffiċjal bħala membru biex jimla’ l-vaganza jew ilaqqa’ qorti oħra biex tipproċessa lill-akkużat. 26. Ġurament tal-qorti. (1) Minnufih wara li r-regola 25 tkun ġiet imħarsa, għandu jingħata l-ġurament lill-president u lil kull membru tal-qorti skond ir-regola 32 u fil-preżenza ta’ l-akkużat. (2) Jekk ikun hemm avukat imħallef, il-ġurament għandu jagħtihhu l-ewwel lill-president u mbagħad lil kull wieħed mill-membri tal-qorti. Jekk ma jkunx hemm avukat imħallef, il-ġurament għandu l-ewwel jingħata mill-president lill-membri tal-qorti u mbagħad lill-president minn xi wieħed mill-membri li jkun diġà ħal-ġurament. (3) Qorti tista’ tingħata ġurament darba biex tipproċessa kwalunkwe numru ta’ akkużati li jkunu qegħdin quddiemha, kemm jekk ikunu ser jiġu proċessati flimkien kemm separatament. (4) Metaqorti titlaqqa’ biex tipproċessa żewġ akkużati jew iżjed separatament u wieħed mill-akkużati joġġezzjona għall-president jew għal xi membru tal-qorti, il-qorti tista’, jekk jidhrilha xieraq, tipproċedi, biex tiddeċiedi dik l-oġġezzjoni skond ir-regola 25 jew tiddifferixxi l-proċess ta’ dak l-akkużat u jingħata l-ġurament lill-qorti għall-proċess ta’ l-akkużati l-oħra biss. 27. Wara li l-qorti tkun ħadet il-ġurament, għandu jingħata l-ġurament lill-avukat imħallef (jekk ikun hemm) skond ir-regola 32 u fil-preżenza ta’ l-akkużat. 28. Ġurament ta’ uffiċjali taħtistruzzjoni. Wara li l-qorti u l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) ikunu ħadu l-ġurament, għandu jingħata ġurament lil kull uffiċjal taħt istruzzjoni skond ir-regola 32 u fil-preżenza ta’ l-akkużat. 29. Nomina u ġurament ta’, u oġġezzjoni għall-interpreti u stenografi. (1) Persuna kompetenti u imparzjali tista’ tiġi nominata f’kull żmien biex tagħmilha ta’ interpretu jew stenografu fi proċess minn qorti marzjali u qabel ma tagħmel hekk għandha tingħata ġurament skond ir-regola 32 u fil-preżenza ta’ l-akkużat. (2) Qabel ma persuna tingħata ġurament bħala interpretu jew stenografu, l-akkużat għandu jingħata l-opportunità li joġġezzjona għaliha bl-istess mod kif oġġezzjoni tista’ ssir kontra membru tal-qorti u, jekk il-qorti jidhrilha li l-oġġezzjoni hija raġonevoli, dik il-persuna ma għandhiex tagħmilha ta’ interpretu jew stenografu. 30. Ebda dritt ta’ oġġezzjoni għal avukat imħallef, prosekutur, u uffiċjal taħt istruzzjoni. L-akkużat ma jkollu ebda dritt li joġġezzjona għal avukat imħallef, prosekutur jew xi uffiċjal taħt istruzzjoni. 31. Ordni għal proċess. (1) Metaqorti tkun tlaqqgħet biex tipproċessa żewġ akkużati jew iżjed separatament u tkun ħadet il-ġurament skond ir-regola 26(3), il-qorti għandha imbagħad tipproċessahom skond l-ordni indikata mill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jew, meta ma jkunta ebda indikazzjoni tali, f’dak l-ordni kif il-qorti jidhrilha xieraq. (2) Metaqorti tkun tlaqqgħet biex tipproċessa akkużat fuq akkużi li huma nklużi f’iktar minn att wieħed ta’ l-akkuża, il-qorti għandha tieħu l-att ta’ l-akkuża fl-ordni indikat mill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jew, meta huma jkunta ebda indikazzjoni tali, f’dak l-ordni kif jidhrilha xieraq. 32. Ġuramenti u affermazzjonijiet solenni. (1) Ġurament meħtieġ li jingħata skond dawn ir-Regoli għandu jingħata skond il-forma xierqa murija u bil-mod muri fis-Sitt Skeda: Iżda l-kliem tal-bidu tal-ġurament jistgħu jinbidlu f’dawk il-kliem u l-ġurament jista’ jingħata b’dak il-mod li l-persuna li tieħu l-ġurament tiddikjara li jorbotha fil-kuxjenza skond it-twemmin reliġjuż tagħha. (2) Bla ħsara tar-regola 26(2), kull ġurament għandu jingħata f’qorti marzjali minn president, membru tal-qorti jew avukat imħallef. (3) Meta persuna tkun tifel jew tifla jew persuna ta’ età żgħira l-ġurament għandu jkun skond il-forma xierqa murija fis-Sitt Skeda. (4) Meta persuna titħalla tagħmel affermazzjoni solenni minflok li tieħu ġurament, l-affermazzjoni għandha tkun fil-forma xierqa murija fis-Sitt Skeda. (5) Kap. 245. Kap. 245. Id-disposizzjonijiet ta’ l-Att dwar id-Dikjarazzjonijiet għandhom japplikaw għal proċedimenti quddiem uffiċjal kmandant, għat-teħid ta’ sommarji ta’ provi u proċedimenti quddiem awtorità superjuri xierqa kif japplikaw għal proċedimenti quddiem qorti marzjali. 33. Akkużat jiġi akkużat quddiem il-qorti. (1) Meta l-qorti u l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) ikunu ngħataw il-ġurament, l-akkużat għandu jiġi akkużat quddiem il-qorti. (2) Jekk ikun hemm iktar minn akkuża waħda kontra akkużat quddiem il-qorti hu għandu jiddikjara hux ħati jew le separatment fuq kull akkuża. (3) Jekk ikun hemm iżjed minn att ta’ l-akkuża wieħed kontra l-akkużat quddiem il-qorti, il-qorti għandha takkuża u tipproċessa lill-akkużat fuq dik l-akkużali tkun l-ewwel f’dak l-att ta’ akkuża u għandha tiddikjara d-deċiżjoni tagħha fuqu u jekk l-akkużat ikun iddikjara li huħa titħares is-sub-regola 43) qabel ma takkużah bl-akkuża f’xi att ta’ l-akkuża li jkun jmisswara. 34. Eċċezzjoni fuq il-ġurisdizzjoni tal-qorti. (1) L-akkużat, qabel ma jiddikjara hux ħati jew le, jista’ jagħmel eċċezzjoni fuq il-ġurisdizzjoni tal-qorti. Jekk jagħmel hekk- (a) l-akkużat jista’ jġib provi b’sustenn ta’ l-eċċezzjoni u l-prosekutur jista’ jġib provi bi tweġiba għaliha; u (b) il-prosekutur jista’ jindirizza l-qorti bi tweġiba għall-eċċezzjoni u l-akkużat jista’ jwieġeb għall-indirizz tal-prosekutur. (2) Jekk il-qorti tilqa’ l-eċċezzjoni hi għandha taġġorna u tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. (3) Metaqortitirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti skond din ir-regola, dak l-uffiċjal għandu- (a) jekk japprova d-deċiżjoni tal-qorti li tilqa’ l-eċċezzjoni, jxoljil-qorti; (b) jekk ma japprovax id-deċiżjoni tal-qorti- (i) jirreferi l-kwistjoni lura lill-qorti u jordna biex il-qorti tipproċedi bil-proċess; jew (ii) i laqqa’ qorti ġdida biex tipproċessa lill-akkużat. 35. (1) Qabel ma jiddikjara hux ħati jew ledwar a kkuża, l-akkużat jista joġġezzjona għaliha minħabba li ma tkunx korretta skond il-liġi jew ma tkunx formulata skond dawn ir-Regoli, u jekk jagħmel hekk, il-prosekutur jista’ jindirizza lill-qorti bi tweġiba għall-oġġezzjoni u l-akkużat jista’ jwieġeb għall-indirizz tal-prosekutur. (2) Jekk il-qorti tilqa’ l-oġġezzjoni, għandha jew temenda l-akkuża, jekk dan ikun jista jsir skond ir-regola 80, jew taġġorna u tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti: Iżda jekk ikun hemm akkuża oħra jew att ta’ l-akkuża quddiem il-qorti, il-qorti tista’ qabel ma taġġorna skond din ir-regola, tipproċedi dwar dik l-akkuża l-oħra jew dak l-att ta’ l-akkuża l-ieħor. (3) Metaqortitirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti skond din ir-regola, l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti għandu- (a) jekk japprova d-deċiżjoni tal-qorti li tilqa’ l-oġġezzjoni- (i) ixoljil-qorti; jew (ii) meta hemm akkuża oħra jew att ta’ l-akkuża ieħor quddiem il-qorti li għalihom ma tkunx tirriferixxi l-oġġezzjoni u li l-qorti għadha ma pproċessat x, jordna lill-qorti biex tipproċedi dwar dik l-akkuża l-oħra jew dak l-att ta’ l-akkuża l-ieħor biss; jew (iii) jemenda l-akkuża li jkollha li għaliha l-oġġezzjoni tirriferixxi jekk dan ikun jista’ jsir skond ir-regola 81, u jordna l-qorti biex tipproċedi dwarha kif emendata; (b) jekk ma japprovax id-deċiżjoni tal-qorti li tilqa’ l-oġġezzjoni- (i) jordna lill-qorti li tipproċedi dwar l-akkuża; jew (ii) meta jkun hemm akkuża oħra jew att ta’ l-akkuża ieħor quddiem il-qorti li għalihom l-oġġezzjoni ma tkunx tirriferixxi u li l-qorti tkun għadha ma ipproċessat x, jordna lill-qorti biex tipproċedi dwar dik l-akkuża l-oħra jew dak l-att ta’ l-akkuża l-ieħor biss; jew (iii) i laqqa’ qorti ġdida biex tipproċessa lill-akkużat. 36. Eċċezzjoni biex ma jsirx il-proċess. (1) Qabel ma jiddikjara hux ħati jew le l-akkużat jista’ jagħti eċċezzjoni preliminari li l-proċess m’għandux isir għab-bażi ta’ l-artikolu 131 jew l-artikolu 133 ta’ l-Att. Jekk jagħmel hekk- (a) l-akkużat jista’ jġib provi biex isostni l-eċċezzjoni u l-prosekutur jista’ jġib provi bi tweġiba għaliha; u (b) il-prosekutur jista’ jindirizza lill-qorti bi tweġiba għall-eċċezzjoni u l-akkużat jista’ jwieġeb għall-indirizz tal-prosekutur. (2) Jekk il-qorti tilqa’ l-eċċezzjoni hi għandha taġġorna u tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti: Iżda jekk ikun hemm akkuża oħra jew att ta’ l-akkuża ieħor quddiem il-qorti, il-qorti tista’, qabel ma taġġorna skond din ir-regola, tipproċedi dwar dik l-akkuża l-oħra jew dak l-att ta’ l-akkuża ieħor. (3) Metaqortitirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti skond din ir-regola, dak l-uffiċjal għandu- (a) jekk japprova d-deċiżjoni tal-qorti li tilqa’ l-eċċezzjoni- (i) ixoljil-qorti; jew (ii) jekk ikun hemm akkuża oħra jew att ta’ l-akkuża ieħor quddiem il-qorti li għalihom l-eċċezzjoni lill-qorti tirriferixxi u li l-qorti ma tkunx ipproċessat, jordna lill-qorti biex tipproċedi dwar dik l-akkuża l-oħra jew dak l-att ta’ l-akkuża l-ieħor biss; (b) jekk ma japprovax id-deċiżjoni tal-qorti li tilqa’ l-eċċezzjoni- (i) jordna lill-qorti tipproċedi dwar l-akkuża; jew (ii) meta jkun hemm akkuża oħra jew att ta’ l-akkuża ieħor quddiem il-qorti li għalihom l-eċċezzjoni ma tkunx tirriferixxi u li l-qorti ma tkunx ipproċessat, jordna lill-qorti biex tipproċedi dwar dik l-akkuża l-oħra jew dak l-att ta’ l-akkuża l-ieħor biss; jew (iii) i laqqa’ qorti ġdida biex tipproċessa lill-akkużat. 37. Rikors ta’ akkużat li jkun qed jiġi proċessat ma’ ħadd ieħor li jiġi proċessat separatament. Meta żewġ akkużati jew iżjed huma akkużati flimkien jew huma akkużati fl-istess att ta’ l-akkuża b’reati li huwa allegat li għamlu separatament, kull wieħed mill-akkużati jista’, qabel ma jiddikjara hux ħati jew le ta’ l-akkuża jew ta’ l-akkużi, jagħmel rikors lill-qorti biex jiġi proċessat separatament għar-raġuni li jiġi preġudikat fid-difiża tiegħu jekk ma jiġix proċessat separatament. Jekk l-akkużat jagħmel dak ir-rikors, il-prosekutur jista’ jindirizza l-qorti bi tweġiba għalih u l-akkużat jista’ jwieġeb għall-indirizz tal-prosekutur. Jekk il-qorti tkun tal-fehma li l-interessi tal-ġustizzja hekk jeħtieġu għandha tilqa’ r-rikors u tipproċessa separatament l-akkużat li jkun għamlu. 38. Meta att ta’ l-akkuża jkun fih aktar minn akkuża waħda, l-akkużat jista’, qabel ma jiddikjara hux ħati jew le ta’ l-akkużi, jagħmel rikors lill-qorti biex jiġi proċessat separatament fuq kwalsja si akkuża li jkun hemm fl-att ta’ l-akkuża għar-raġuni li jiġi preġudikat fid-difiża tiegħu jekk ma jiġix proċessat separatament fuq dik l-akkuża. Jekk l-akkużat jagħmel dak ir-rikors il-prosekutur jista’ jindirizza lill-qorti bi tweġiba għalih u l-akkużat jista’ jirrispondi għall-indirizz tal-prosekutur. Jekk il-qorti tkun tal-fehma li l-interessi tal-ġustizzja hekk jeħtieġu għandha tilqa’ r-rikors u tipproċessa lill-akkużat separatament fuq l-akkuża li għaliha r-rikors jirriferixxi bħal li kieku dik l-akkuża kienet imdaħħla f’att ta’ akkuża separat. 39. Eċċezzjonijiet għall-akkuża. (1) Wara li kull eċċezzjoni taħt ir-regola 36, kull oġġezzjoni taħt ir-regola 35, u kull rikors taħt ir-regoli 37 u 38, ikunu ġew deċiżi, l-akkużat għandu jkun meħtieġ (bla ħsara tas-sub-regola (2)) li jiddikjara hux ħati jew le għal kull akkuża li jkun hemm kontra tiegħu. (2) Metaqorti jkollha s-setgħa skond l-artikolu 104 ta’ l-Att li ssib lill-akkużat ħati ta’ akkuża li ma tkunx dik li biha ġie akkużat jew ħati li għamel ir-reat f’ċirkostanzi li jinvolvu grad inqas ta’ piena jew meta tkun tista’, wara li tisma’ l-provi, tagħti deċiżjoni speċjali ta’ ħtija bla ħsara ta’ l-eċċezzjonijiet jew tibdiliet skond ir-regola 63, l-akkużat jista’ jiddikjara li huħati ta’ dak ir-reat l-ieħor jew tar-reatimputat bħala li sar f’ċirkostanzi li jinvolvu grad inqas ta’ piena jew tar-reatimputat suġġett għal dawk l-eċċezzjonijiet jew tibdiliet. 40. (1) Jekk akkużat jiddikjara li huħati ta’ akkuża skond ir-regola 39), il-president jew l-avukat imħallef għandu, qabel ma l-qorti tiddeċiedi li taċċetta d-dikjarazzjoni, jispjega lill-akkużat in-natura ta’ l-akkuża u l-effett ġenerali tad-dikjarazzjoni tiegħu u b’mod partikolari d-differenza fil-proċedura meta akkużat jiddikjara li huħati u meta akkużat jiddikjara li mhux ħati. (2) Qorti ma għandhiex taċċetta dikjarazzjoni ta’ ħtija skond ir-regola 39) jekk - (a) il-qorti ma tkunx sodisfatta li l-akkużat jifhem in-natura ta’ l-akkuża jew l-effett tad-dikjarazzjoni tiegħu; jew (b) il-president, meta jikkunsidra ċ-ċirkostanzi kollha, jidhirlu li l-akkużat ma għandux jiddikjara li huħati; jew (ċ) l-akkużat jista’ jeħel jekk jinsabħat il-piena ta’ priġunerija għal għomru. (3) Fil-każ ta’ dikjarazzjoni ta’ ħtija skond ir-regola 39(2), qorti għandha wkoll ma taċċettax id-dikjarazzjoni kemm-il darba l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti ma jaqbilx u hi tkun sodisfatta mill-ġustizzja li jsirhekk. Il-fatt li l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jaqbel jista’ jiġi indikat mill-prosekutur. (4) Meta dikjarazzjoni ta’ ħtija skond ir-regola 39) ma tiġix aċċettata mill-qorti u l-akkużat jew jirrifjuta li jagħmel dikjarazzjoni dwar l-akkuża jew jagħmel dikjarazzjoni li ma tkunx tiftiehem, il-qorti għandha tniżżel dikjarazzjoni ta’ mhux ħati. (5) Metaqorti tkun sodisfatta li tista’ b’mod xieraq taċċetta dikjarazzjoni ta’ ħtija skond ir-regola 39), hi għandha tagħti sentenza ta’ ħati ta’ l-akkuża. 41. Dikjarazzjoni ta’ ħtija ta’ akkużi alternattivi. (1) Meta akkużat jiddikjara li huħati ta’ l-ewwel waħda minn żewġ akkużi jew iżjed alternattivi, il-qorti, jekk tilqa’ d-dikjarazzjoni ta’ ħati ta’ l-akkużat, għandha tirreġistra deċiżjoni ta’ ħtija dwar l-ewwel akkuża u l-prosekutur għandu jirtira kull akkuża alternattiva qabel ma l-akkużat jiġi akkużat dwarha. (2) Meta akkużat jiddikjara li huħati ta’ akkuża waħda minn tnejn jew iżjed akkużimniż/lin fl-alternattiv li ma tkunx l-ewwel waħda minn dawk l-akkużi, il-qorti tista’ - (a) tipproċedi daqs li kieku l-akkużat iddikjara li mhux ħati ta’ l-akkużi kollha; jew (b) bil-kunsens ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti (li jista’ jingħata mill-prosekutur) tirreġistra deċiżjoni ta’ ħati ta’ l-akkuża li għaliha l-akkużat ikun iddikjara li huħati u deċiżjoni ta’ mhux ħati ta’ kull akkuża alternattiva li tkun imressqa quddiemha fl-att ta’ l-akkuża. Meta qortitirreġistra dawk id-deċiżjonijiet, il-prosekutur għandu qabel ma l-akkużat jiġi akkużat dwarhom quddiem il-qorti jirtira kull akkuża li tkun alternattiva għall-akkużali tagħha l-qorti tkun sabet lill-akkużat ħati u li tkun qegħda wara jha fl-att ta’ l-akkuża. Proċedura wara li tiġi reġistrata deċiżjoni ta’ ħati 42. Ordni tal-proċess meta jkun hemm dikjarazzjonijiet ta’ ħati u dikjarazzjonijiet ta’ mhux ħati. Wara li l-qorti tkun irreġistrat deċiżjoni ta’ ħati, jekk ma jkunx hemm akkuża oħra fl-istess att ta’ l-akkuża, li tagħha l-akkużat ikun iddikjara li mhux ħati u ebda akkużat ieħor li jkun iddikjara li mhux ħati ta’ l-akkuża f’dak l-att ta’ l-akkuża, hi għandha tipproċedi skond ir-regola 43. Jekk ikun hemm akkuża oħra fl-att ta’ l-akkużali tagħha l-akkużat ikun iddikjara li mhux ħati jew ikun hemm akkużat ieħor li jkun iddikjara li mhux ħati ta’ akkużali jkun hemm fl-att ta’ l-akkuża, il-qorti ma għandhiex timxi skond ir-regola 43 qabel ma tkun ittrattat dik l-akkuża l-oħra jew tkun ipproċessat dak l-akkużat l-ieħor u tkun ippronunzjat u irreġistrat id-deċiżjoni tagħha dwar dik l-akkuża jew dak l-akkużat. 43. Proċedura dwar deċiżjoni ta’ ħtija wara dikjarazzjonijiet ta’ ħati. (1) Wara li l-qorti tkun irreġistrat deċiżjoni ta’ ħati ta’ akkużali tagħha akkużat ikun iddikjara li huħati, il-prosekutur għandu, bla ħsara tar-regola 42, jaqra s-sommarju jew l-estratt tal-provi lill-qorti jew jgħarraf lill-qorti bil-fatti li jkunu jinsabu fih: Iżda jekk kopja espurgata tas-sommarju jew ta’ l-estratt kienet mogħtija lill-president, il-prosekutur ma għandux jaqra lill-qorti dawk il-partijiet tas-sommarju jew ta’ l-estratt li jkunu ġew mneħħija jew jinforma lill-qorti bil-fatti li jkunu jinsabu f’dawk il-partijiet, u ma għandux jagħti s-sommarju jew l-estratt oriġinali lill-qorti qabel ma jispiċċa l-proċess. (2) Jekk ma jkunx hemm sommarju jew estratt tal-provi jew is-sommarju jew l-estratt ikunu, fil-fehma tal-qorti, mhux adegwati, jew mhux kompleti, il-qorti għandha tisma’ u tirreġistra skond dawn ir-Regoli provi biżżejjed biex tkun tista’ tistabbilixxi s-sentenza. (3) Wara li s-sub-regoli) jkunu tħarsu, l-akkużat jista’ - (a) iġibprovi dwar il-karattru tiegħu u biex inaqqas il-piena; u (b) jindirizza lill-qorti biex inaqqas il-piena. (4) Wara li s-sub-regola (3) tkun ġiet imħarsa, il-qorti għandha tipproċedi skond ir-regola 68(1), (2),). Tibdil ta’ dikjarazzjoni 44. Tibdil ta’ dikjarazzjoni. (1) Akkużat li jkun iddikjara li mhux ħati jista’ fi kwalunkwe ħin qabel ma l-qorti tkun għalqet biex tikkonsidra s-sentenza jirtira d-dikjarazzjoni tiegħu ta’ mhux ħati u jibdel minflokha dikjarazzjoni li huħati (inkluża dikjarazzjoni ta’ ħati skond ir-regola 39(2)) u f’dak il-każ il-qorti għandha, jekk tkun sodisfatta li tista’ taċċetta l-aħħar dikjarazzjoni ta’ l-akkużat skond dawn ir-Regoli, tirreġistra deċiżjoni skond id-dikjarazzjoni mibdula ta’ l-akkużat u sa fejn ikun meħtieġ tipproċedi skond ir-regola 43. (2) Jekk f’xi żmien matul il-proċess ikun jidher lill-qorti li akkużat li jkun iddikjara li huħati ma jifhimx l-effetti tad-dikjarazzjoni tiegħu jew in-natura ta’ l-akkuża, il-qorti għandha tniżżel dikjarazzjoni ta’ mhux ħati u tkompli bil-proċess skondhekk. (3) Metaqortitniżżel dikjarazzjoni ta’ mhux ħatidwar xi akkuża skond is-sub-regola (2), għanda, jekk kien hemm akkuża mqegħda bħala alternattiva għaliha li l-prosekutur ikun irtira skond ir-regola 41, terġa’ ddaħħal kull akkuża alternattiva tali, takkuża lill-akkużat biha u tipproċedi daqs li kieku qatt ma ġiet irtirata. Proċeduri dwar dikjarazzjonijiet ta’ mhux ħati 45. Rikors għall-aġġornament tal-proċess. Wara li tkun tniż/let dikjarazzjoni ta’ mhux ħati ta’ xi akkuża- (a) il-qorti għandha tistaqsi lill-akkużat jekk jixtieqx jitlob aġġornament għal raġuni li xi regoli minn dawn dwar il-proċedura qabel il-proċess ma jkunux ġew imħarsa u li ġie preġudikat bihom jew għar-raġuni li ma kellux opportunità biżżejjed biex jipprepara d-difiża tiegħu; (b) jekk l-akkużat jitlob aġġ ornament- (i) l-akkużat jista’ jressaq provi biex isostni t-talba tiegħu u l-prosekutur jista’ jressaq provi bi tweġiba għaliha; u (ii) il-prosekutur jista’ jindirizza lill-qorti bi tweġiba għat-talba u l-akkużat jista’ jirrispondi għall-indirizz tal-prosekutur; (ċ) il-qorti tista’ taġġorna jekk jidhrilha li l-interessi tal-ġustizzja hekk jeħtieġu. 46. Il-każ tal-prosekuzzjoni. (1) Il-prosekutur jista’, jekk jixtieq, u għandu, jekk mitlub mill-qorti, jagħmel ir-rekwiżitorja biex jispjega l-akkuża, fejn meħtieġ, u n-natura u l-effett ġenerali tal-provi li biħsiebu jressaq. (2) Ix-xhieda tal-prosekuzzjoni għandhom imbagħad jissejħu u jixhdu. 47. Sejħa ta’ xhieda li x-xiehda tagħhom ma tkunx tinsab fis-sommarju jew fl-estratt tal-provi. Jekk il-prosekutur ikun fiħsiebu jressaq provi li ma jkunux jinsabu f’xi sommarju jew estratt tal-provi mogħti lill-akkużat, avviż ta’ dak il-ħsieb flimkien mal-parti kolaritajiet tal-provi għandu, meta jkun prattikabbli, jingħata lill-akkużat fi żmien raġonevoli jew qabel ma jitressqu l-provi. Jekk dawk il-provi jitressqu mingħajr ma dak l-avviż jew partikolaritajiet ikunu ngħataw, il-qorti tista’, jekk l-akkużat hekk jixtieq, jew taġġorna wara li jitressqu l-provi jew tħalli li kwalunkwe kontro-eżami li jinqala’ minn dawk il-provi jiġi pospost, u l-qorti għandha tinforma lill-akkużat bid-dritt tiegħu li jitlob dak l-aġġornament jew posponiment. 48. Avviż li l akkużat li xhud ma jkunx ser jissejjaħ mill-prosekutur. Il-prosekutur ma jkunx marbut li jsejjaħ ix-xhieda kollha kontra l-akkużat li x-xiehda tagħhom tkun tinsab fis-sommarju jew estratt tal-provi u lanqas ma jkun marbut li jsejjaħ xhud li jkun avża lill-akkużat li jkun serisejjaħ skond ir-regola 47, iżda jekk il-prosekutur ma jkunx fiħsieb u jsejjaħxhud tali biex jixhed hu għandu joffrih għall-kontro-eżami mill-akkużat, jew jagħti lill-akkużat a vviż xieraq li mhux biħsieb u jsejjaħ lix-xhudu li l-akkużat jitħalla jikkomunika miegħu u jsejjħu bħala xhud tad-difiża, jekk ikun jixtiequ jekk ix-xhud ikun disponibbli. Sejħa u eżami ta’ xhud 49. Għoti ta’ ġurament li x-xhieda. Ħlief kif provdut xort’oħra bl-Att għandu jingħata ġurament lil kull xhud skond ir-regola 32 qabel ma jixhed u fil-preżenza ta’ l-akkużat. 50. Xhieda jinżammu barra mill-qorti. Matul proċess xhud li ma jkunx il-prosekutur jew l-akkużat ma għandux, ħlief bil-permess tal-qorti, ikun fil-qorti meta ma jkunx qed jiġi eżaminat, u jekk, fil-waqt li jkun qed jiġi eżaminat tinqala’ diskussjoni dwar għandhiex tiġi aċċettata jew le mistoqsija dwar ix-xiehda l-qorti tista’ tordna lix-xhud biex jirtira matul dik id-diskussjoni. 51. Eżami ta’ xhieda. (1) Xhud jista’ jiġi eżaminat mill-persuna l issejjaħlu u jista’ jiġi kontro-eżaminat mill-parti opposta fil-proċedimenti u meta jispiċċa xi kontro-eżami bħal dak jista’ jiġi eżaminat mill-ġdid mill-persuna li se jħitlu fuq ħwejjeġ li jinqalgħu mill-kontro-eżami. (2) Il-persuna li teżamina xhud għandha tagħmel il-mistoqsijiet tagħha li x-xhudoralment u kemm-il darba ma ssirx oġġezzjoni mix-xhud, mill-qorti, mill-avukat imħallef, mill-prosekutur jew mill-akkużat, ix-xhud għandu jwieġeb minnufih. Jekk issir dik l-oġġezzjoni ix-xhud ma għandu x iwieġeb għal dik l-oġġezzjoni sakemm tiġi deċiża. (3) Il-qorti tista’ tħalli lil-kontro-eżami jew l-eżami mill-ġdid jiġi pospost. 52. (1) Il-president, l-avukat imħallef u, bil-permess tal-president, kull membru tal-qorti jista’ jagħmel mistoqsijiet lil xhud. (2) Meta tingħata risposta fuq xi mistoqsija tali, il-prosekutur u l-akkużat jistgħu jagħmlu lix-xhud dawk il-mistoqsijiet li jinqalgħu mir-risposta li jkuntaki f il-qorti jidhrilha xieraq. 53. Qari ta’ xiehda lil xhud. (1) Ir-record li jkun sar tax-xiehda mogħtija minn xhud għandu jinqral u qabel ma jirtira mill-qorti u meta jkun sar dan hu jista’ jitlob lir-record jiġi korrett jew jispjega x-xiehda li jkunta. Jekk issir xi korrezzjoni tali jew tkun ingħatat x i spjegazzjoni, il-prosekutur u l-akkużat jistgħu jagħmlu dawk il-mistoqsijiet li x-xhud dwar il-korrezzjoni jew l-ispjegazzjoni kif jidher xieraq lill-qorti. (2) Meta jkun hemm imqabbad stenografu, ma jkunx meħtieġ li tiġi mħarsa is-sub-regola (1), jekk, fil-fehma tal-qorti u ta’ l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) ma jkunx meħtieġ li jsirhekk: Iżda jekk xi xhudhekk jitlob is-sub-regola (1) għandha tiġi mħarsa. 54. Sejħa ta’ xhieda mill-qorti u sejħa mill-ġdid ta’ xhieda. (1) Il-qorti tista’, f’kull żmien qabel ma tagħlaq biex tiddeċiedi fuq is-sentenza jew jekk ikunhemm avukat imħallef qabel ma jagħmel l-indirizz, issejjaħ xhud jew issejjaħ mill-ġdid xhud, jekk fil-fehma tal-qorti jkun fl-interessi tal-ġustizzja li jsirhekk. Jekk il-qorti ssejjaħ xhud jew issejjaħ mill-ġdid xhud skond din ir-regola, il-prosekutur u l-akkużat jistgħu jagħmlu dawk il-mistoqsijiet li x-xhudki f il-qorti jidhrilha xieraq. (2) Il-prosekutur u l-akkużat jistgħu, f’kull żmien qabel ma l-qorti tagħlaq biex tiddeċiedi fuq is-sentenza jew jekk ikunhemm avukat imħallef qabel ma jibda l-indirizz, isejjaħ mill-ġdid xhud bil-permess tal-qorti u l-prosekutur u l-akkużat jistgħu jagħmlu dawk il-mistoqsijiet li x-xhudki f il-qorti jidhrilha xieraq. Sottomissjoni li ma hemmx każ għar-replika u twaqqif ta’ każijiet 55. Sottomissjoni li ma hemmx każ għar-replika u setgħa tal-qorti li twaqqaf każ. (1) Meta jiġi konkluż il-każ tal-prosekuzzjoni, l-akkużat jista jissottometti lill-qorti dwar kull akkuża, li l-prosekuzzjoni tkun naqset li tistabbilixxi każ prima facie li għalihhu għandu jirrispondi u li ma għandux jintalab li jiddefendi ruħu fuq dik l-akkuża. Jekk l-akkużat jagħmel sottomissjoni bħal dik, il-prosekutur jista’ jindirizza lill-qorti bi tweġiba għaliha u l-akkużat jista’ jirrispondi għall-indirizz tal-prosekutur. (2) Il-qorti ma għandhiex tilqa’ s-sottomissjoni kemm-il darba ma tkunx sodisfat tali- (a) il-prosekuzzjoni ma stabbilitx każ prima facie fuq l-akkuża kif magħmula; u (b) hi ma tistax fuq il-provi mressqa tagħti deċiżjoni speċjali jew skond l-artikolu 104 ta’ l-Att jew ir-regola 63(3). (3) Jekk il-qorti tilqa’ s-sottomissjoni għandha ssib lill-akkużat mhux ħati ta’ l-akkuża li għaliha tirriferixxi u tiddikjara f’qorti miftuħa din id-deċiżjoni minnufih; jekk il-qorti ma tilqax is-sottomissjoni għandha tipproċedi dwar ir-reat ki f imputat. (4) Irrispettivament jekk saritx sottomissjoni jew le skond din ir-regola, il-qorti tista’ f’kull żmien wara l-konklużjoni tal-każ tal-prosekuzzjoni, u wara li tisma’ lill-prosekutur, issib lill-akkużat mhux ħati ta’ l-akkuża, u jekk tagħmel hekk għandha tiddikjara f’qorti miftuħa din id-deċiżjoni minnufih. Id-difiża 56. (1) Wara l-konklużjoni tal-każ tal-prosekuzzjoni, il-president jew l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) għandu jispjega lill-akkużat li- (a) jekk jixtieq, hu jista’ jixhed bil-ġuramant bħala xhud jew jagħmel dikjarazzjoni mingħajr il-ġurament, iżda, li huma huwiex obbligat li jagħmel la waħda u lanqas l-oħra; (b) jekk jixhed bil-ġurament, hu jkun suġġett li jsirlu kontro-eżami mill-prosekutur u li jsirulu mistoqsijiet mill-qorti u mill-avukat imħallef (jekk ikun hemm), iżda li, jekk jagħmel dikjarazzjoni mingħajr ġurament, ħadd ma jkollu d-dritt li jagħmillu mistoqsijiet; u (ċ) kemm jekk jixhed jew jagħmel dikjarazzjoni u kemm jekk ma jgħidxejn, hu jista’ jsejjaħ xhieda favur tiegħu kemm dwar il-fatti tal-każ ukemm dwar il-karattru tiegħu. (2) Wara li l-president jew l-avukat imħallef ikun ħares is-sub-regola (1), hu għandu jistaqsi lill-akkużat jekk hux biħsieb u jixhed bil-ġurament jew jagħmel dikjarazzjoni mingħajr ġurament u jekk hux fiħsieb u jsejjaħxi xhud favur tiegħu u, jekk hekk, jekk ix-xhudhux xhud dwar il-fatti jew dwar il-karattru biss. (3) Jekk l-akkużat ikun fiħsiebu jsejjaħ xhud dwar il-fatti tal-każ barra minnu hu jista’ jagħmel indirizz preliminari fejn juri x’inhu l-każ tad-difiża qabel ma jinġiebu l-provi tad-difiża. 57. (1) Wara li r-regola 56 tkun ġiet imħarsa, ix-xhieda tad-difiża (jekk ikun hemm) għandhom jissejħu u jixhdu. (2) Ir-regoli 49, 50, 51, 52, 53 u 54 għandhom japplikaw għal xhieda u provi tad-difiża kif japplikaw għal xhieda u provi tal-prosekuzzjoni. 58. Konfutazzjoni ta’ provi. Wara li x-xhieda tad-difiża jkunu xehdu l-prosekutur jista’, bil-permess tal-qorti, isejjaħ xhud jew isejjaħ mill-ġdid xhud biex jixhed dwar xi ħaġa li qajjimha l-akkużat fid-difiża tiegħu li l-prosekuzzjoni ma setgħetx b’mod xieraq issemmi lill-qorti qabel ma l-akkuża t espona d-difiża tiegħu jew li l-prosekuzzjoni ma setgħetx raġonevolment tipprevedi. 59. (1) Wara li jkunu nġiebu l-provi kollha l-prosekutur u l-akkużat jistgħu kull wieħed jagħmel indirizz ta’ l-egħluq lill-qorti. (2) L-akkużat ikollu d-dritt li jagħmel l-indirizz ta’ l-egħluq tiegħu wara l-indirizz tal-prosekutur. (3) Meta żewġ akkużati jew iżjed ikunu ra ppreżentati mill-istess uffiċjal difensur jew avukat dan jista’ jagħmel indirizz ta’ l-egħluq wieħed. 60. Għoti ta’ dikjarazzjoni bil-miktub mill-akkużat. Għall-finijiet tar-regola 56, il-preżentazzjoni mill-akkużat ta’ dikjarazzjoni bil-miktub għandha titqies bħala s-sejħa ta’ xhud minnu. Indirizz ta’ l-Avukat Imħallef 61. Indirizz ta’ l-avukat imħallef. Wara l-indirizzi ta’ l-egħluq, jekk ikunhemm avukat imħallef, dan għandu jagħmel indirizz li fih jiġbor fil-qosor il-provi u jesponi lill-qort il-liġi dwar il-każ f’qorti miftuħa. Deliberazzjoni fuq, u dikjarazzjoni ta’, deċizjoni fuq akkuża 62. Deliberazzjoni fuq deċiżjoni dwar l-akkuża. (1) Wara l-indirizz ta’ l-egħluq, jew jekk ikunhemm avukat imħallef wara l-indirizz tiegħu, il-qorti għandha tagħlaq biex tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha dwar l-akkuża. (2) Fil-waqt li l-qorti tkun qed tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha dwar l-akkużaħaddma jista’ jkun preżenti ħlief il-president u l-membri tal-qorti u xi uffiċjal taħt istruzzjoni. (3) Jekk ikun hemm avukat imħallef u l-qorti, fil-waqt li tkun qed tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha dwar l-akkuża, tkun teħtieġ iktar pariri minn għandu, il-qorti għandha tissospendi d-deliberazzjoni tagħha u titlob u tingħata dak il-parir f’qorti miftuħa. 63. Għoti ta’ opinjoni fuq, u formazzjoni ta’, deċiżjoni. (1) L-opinjoni tal-president u ta’ kull wieħed mill-membri dwar id-deċiżjoni għandha tingħata f’qorti magħluqa, oralment, u fuq kull akkuża separata u l-opinjonijiet tagħhom għandhom jingħataw fl-ordni ta’ anzjanità billi jibda l-anqas wieħed fir-rank. (2) Ħlief kif provdut xort’oħra bis-sub-regola (4) il-qorti għandha tirreġistra dwar kull akkużali dwarha l-akkużat ikun iddikjara li mhux ħati- (a) deċiżjoni ta’ ħati jew deċiżjoni speċjali skond l-artikolu 104 jew l-artikolu 122(2) ta’ l-Att jew is-sub-regola (3); jew (b) deċiżjoni ta’ mhux ħati jew ta’ mhux ħati u meħlus mill-akkuża bl-unur. (3) Meta l-qorti tkun tal-feh ma dwar xi akkuża li l-fatti li jsibu li ġew pruvati bil-provi ma jaqblux mal-fatti allegati fil-partiko-laritajiet ta’ l-akkuża, iżda b’dan akollu huma biżżejjed biex jippruvaw ir-reat imsemmi fl-akkuża u li d-differenza ma hijiex hekk sostanzjali li ippreġudikat l-akkużat fid-difiża tiegħu, il-qorti tista’ minflok li tirreġistra deċiżjoni ta’ mhux ħati, tirreġistra deċiżjoni li l-akkużat huwa ħati ta’ l-akkuża bla ħsara għal kull eċċezzjoni jew tibdil li tista’ tispeċifika fid-deċiżjoni. (4) Meta l-qorti tkun irreġistrat deċiżjoni ta’ ħati ta’ akkużali tkun magħmula alternattivament, hi għandha ssib lill-akkużat mhux ħati ta’ kull akkuża alternattiva għaliha li tkun imqegħda quddiemha fl-att ta’ l-akkuża u matirreġistra ebda deċiżjoni fuq kull akkuża alternattiva għaliha li tkun imqegħda wara jha fl-att ta’ l-akkuża. 64. Deċiżjoni tiġi dikjarata. (1) Id-deċiżjoni fuq kull akkuża għandha tingħata f’qorti miftuħa minnufih. (2) Kull deċiżjoni li tkun teħtieġ konferma għandha tingħata bħala li hi suġġetta għall-konferma. (3) Id-deċiżjoni għandha tkun fil-forma xierqa murija fir-Raba’ Skeda. Proċedura wara d-dikjarazzjoni ta’ deċiżjoni 65. Temm ta’ proċeduri fuq dikjarazzjoni ta’ l-akkuzat li huħati qabel id-deliberazzjoni fuq sentenza. Wara li l-qorti tkun tat id-deċiżjoni tagħha dwar xi akkuża li dwarha l-qorti tkun irreġistrat dikjarazzjoni ta’ mhux ħati, jekk ikun hemm akkuża oħra fl-istess att ta’ l-akkuża li dwarha l-qorti tkun laqgħet dikjarazzjoni ta’ ħati, il-qorti għandha tħares ir-regola 43) dwar dik l-akkuża qabel ma tkompli bil-proċess. 66. Proċess ta’ akkużi f’atti oħra ta’ l-akkuża qabel id-deliberazzjoni fuq is-sentenza. Meta jkun hemm att ta’ l-akkuża ieħor kontra l-akkużat quddiem il-qorti, il-qorti ma għandhiex tħares ir-regoli 67, 68 u 69 sakemm ma tkunx akkużat u ipproċessat lill-akkużat u tkun ħarset ir-regola 64 u, jekk ikun meħtieġ, ir-regola 65, dwar kull akkuża f’dak l-att l-ieħor ta’ l-akkuża kemm-il darba dak l-att ta’ l-akkuża ma jkunx irtirat skond ir-regola 79. 67. Liberazzjoni ta’ l-akkużat. Jekk id-deċiżjonijiet fuq l-akkużi kollha kontra l-akkużat ikunu ta’ mhux ħat il-qorti għandha tordna li l-akkużat jiġi liberat u l-president u l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) għandu jniżżel id-data fuq, u jiffirma r-records tal-proċedimenti. Il-president jew l-avukat imħallef għandu mbagħad jibgħat ir-records kif indikat fl-ordni li jlaqqa’ l-qorti. 68. Ir-record ta’ l-akkużat u talba għal mitigazzjoni. (1) Jekk id-deċiżjoni dwar akkuża kontra l-akkużat tkun ta’ ħati, jew il-qorti tagħti deċiżjoni speċjali skond l-artikolu 104 ta’ l-Att jew ir-regola 63(3) il-qorti qabel ma tagħti s-sentenza tagħha għandha kull meta jkun possibbli tisma’ provi dwar l-età, ir-rank tas-servizz tiegħu. Dak ir-record Jekk id-deċiżjoni dwar akkuża kontra l-akkużat tkun ta’ ħati, jew il-qorti tagħti deċiżjoni speċjali skond l-artikolu 104 ta’ l-Att jew ir-regola 63(3) il-qorti qabel ma tagħti s-sentenza tagħha għandha kull meta jkun possibbli tisma’ provi dwar l-età, ir-ranku r-record tas-servizz għandu jinkludi: (a) kull atti magħrufa ta’ qlubija jew kondotta eċċezzjonali ta’ l-akkużat u kull dekorazzjoni li jkollu dritt għaliha; u (b) partikolaritajiet ta’ kull reat li tiegħu l-akkużat ikun instabħati ma tul is-servizz tiegħu u li jkun imniżżel fil-kotba tas-servizz dwar l-akkużat u t-tul ta’ żmien li hu jkunilu taħt ar rest jistenna biex jiġi proċessat jew magħluqx ’imkien skond sentenza li jkun qed jiskonta. (2) Provi dwar il-ħwejjeġ imsemmija fis-sub-regola (1) jistgħu jingħataw minn xhud li jipproduċi lill-qorti dikjarazzjoni bil-miktub li jkun fiha sommarju tar-reġistrazzjomjiet fil-kotba tas-servizz dwar l-akkużat, wara li x-xhud ikun fil-qorti ivverifika dik id-dikjarazzjoni u għaraf lill-akkużat bħala l-persuna li għaliha tirreferixxi. Dik id-dikjarazzjoni għandha tkun fil-forma murija fir-Raba’ Skeda. (3) B’żieda mal-provi li jkunu jinsabu fid-dikjarazzjoni msemmija fis-sub-regola (2), ikun id-dmir tal-prosekutur kull meta jkun possibbli li jsejjaħ bħala x hud uffiċjal biex jagħti lill-qorti kull informazzjoni li jkollhom l-awtoritajiet militari dwar- (a) l-ambjent familjari ta’ l-akkużat u responsabbiltajiet u kull ċirkostanzi oħra li setgħu iktar iwassluh għall-egħmil tar-reatimputat; (b) il-kondotta ġenerali tiegħu fis-servizz; u (ċ) il-parti kolaritajiet tar-reati li ma jkunux jidhru fid-dikjarazzjoni hawn fuq imsemmija li tagħhom l-akkużat ikun instabħati minn qorti ċivili li ma jkunux reatili tagħhom instabħati meta kien ta’ l-età ta’ taħt l-erba tax-il sena, u li huma ta’ l-istess xorta ġenerali bħal dak li tiegħu l-akkużat ikun instabhati mill-qorti marzjali: Iżda l-qorti ma għandha tiġi mgħarrfa b’ebda reat ċivili tali kemm-il darba d-deċiżjoni ma tiġix pruvata skond l-artikolu 173 ta’ l-Att, jew l-akkużat ikun ammetta, wara li l-iskop li għaliha l-ammissjoni tkun meħtieġa jiġi spjegat lilu, li hu jkun instabħati tar-reat. (4) L-akkużat jista’ jagħmel kontro-eżami lil kull xhud li jixhed skond is-sub-regoli) u jekk l-akkużat hekk jeħtieġ il-kotba tas-servizz, jew kopja awtentikata kifimiss tar-reġistrazzjonijiet relevanti fihom, għandhom jiġu prodotti, u jekk il-kontenut tal-formula jkun b’xi mod mhux skond il-kotba tas-servizz jew dik il-kopja awtentikata, il-qorti għandha ġġiegħel li l-formula tiġi korrettaskond hekk. (5) Wara li s-sub-regoli (1), (2),) ikunu ġew imħarsa l-akkużat jista’ - (a) jixhed bil-ġurament u jsejjaħ xhieda, biex titnaqqas il-piena, u dwar il-karattru tiegħu; u (b) jindirizza lill-qorti biex inaqqas il-piena. 69. (1) Qabel ma l-qorti tagħlaq biex tiddelibera fuq is-sentenza tagħha, l-akkużat jista’ jitlob lill-qorti biex tieħu inkonsiderazzjoni kull reat ieħor kontra l-Att li hu jkun għamel ta’ xorta bħal dak li tiegħu hu jkun instabħati, u, meta ssir dik it-talba, il-qorti tista’ taqbel li tieħu inkonsiderazzjoni kull reat ieħor tali kif jidher xieraq lill-qorti. (2) Lista tar-reati li l-qorti taqbel li tieħu inkonsiderazzjoni għandha tinqara lill-akkużat mill-president jew mill-avukat imħallef, li għandu jistaqsi lill-akkużat jekk jammettix li għamilhom. L-akkużat għandu jiffirma l-lista tar-reati li jammetti li għamel u l-qorti għandha tieħu inkonsiderazzjoni r-reati f’din il-lista. Il-lista għandha tkun iffirmata mill-president u tiġi annessama r-record tal-proċedimenti bħala dokument. Deliberazzjoni fuq is-sentenza 70. Persuni li jkollhom dritt li jkunu preżenti matul id-deliberazzjoni ta’ sentenza. Waqt li l-qorti tkun qed tiddelibera fuq is-sentenza tagħha ħadd ma jista’ jkun preżenti ħlief il-president, il-membri, l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) u xi uffiċjal taħt istruzzjoni. 71. Sentenza u rakkomandazzjo-nijiet għal klemenza. (1) Il-qorti għandha tagħti sentenza waħda dwar ir-reati kollha li tagħhom l-akkużat ikun instabħati. Is-sentenza għandha tkun fil-forma xierqa murija fil-Ħames Skeda. (2) L-opinjoni tal-president u ta’ kull wieħed mill-membri dwar is-sentenza għandha tingħata oralment u f’qorti magħluqa u l-opinjonijiet tagħhom għandhom jingħataw bl-ordni ta’ anzjanità billi jibda lanqas wieħed fir-rank. (3) Meta l-qorti tkun qablet li tieħu inkonsiderazzjoni reat li ma jkunx inkluż fl-att ta’ l-akkuża, il-qorti għandha tagħti sentenza xierqa kemm għar-reat li tiegħu l-akkużat instabħati kif ukoll għar-reat l-ieħor li tkun qed tieħu inkonsiderazzjoni, iżda li ma tkunx ikbar mill-ogħla sentenza li tista’ tingħata skond l-Att għar-reat li tiegħu l-akkużat ikun instabħat isalv li tista’ tinkludi fis-sentenza tagħha direzzjoni li jista’ jsir dak it-tnaqqis mill-paga ta’ l-akkużat kifset għa kellha s-setgħa li tordna li jsir kieku l-akkużat kien instab ħati tar-reat meħudin konsiderazzjoni kif ukoll tar-reat li tiegħu instabħati. (4) Il-qorti tista’ tagħmel rakkomandazzjoni għal klemenza u jekk tagħmel hekk għandha tniżżel fil-proċediment ir-raġunijiet tagħha għal dak l-egħmil. 72. Posponiment ta’ deliberazzjoni fuq sentenza. Meta żewġ akkużati jew iżjed jiġu proċessati separatament mill-istess qorti fuq akkużi li joħorġu mill-istess att, il-qorti tista’, jekk taħseb li l-interessi tal-ġustizzja hekk jeħtieġu, tipposponi d-deliberazzjoni tagħha fuq is-sentenza li tkun ser tingħata lil kawlunkwe wieħed jew iżjed minn wieħed minn dawk l-akkużati sakemm tkun irreġistratu annunzjat i d-deċiżjoni tagħha dwar dawk l-akkużati kollha. Dikjarazzjoni ta’ sentenza u tmiem ta’ proċess 73. Dikjarazzjoni ta’ sentenza u tmiem ta’ proċess. (1) Is-sentenza, u kull rakkomandazzjoni għal klemenza flimkien mar-raġunijiet għaliex saret, għandhom jiġu dikjarati f’qorti miftuħa. Is-sentenza għandha wkoll tiġi dikjarata bħala suġġetta għall-konferma. (2) Meta s-sub-regola (1) tkun ġiet mħarsa, il-president jista’ jiddikjara f’qorti miftuħa li l-proċess intemm. (3) Minnu fih kif jintemm il-proċess il-president u l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) għandu jagħmel id-data fuq, u jiffirma, ir-record tal-proċedimenti. Il-president jew l-avukat imħallef għandu mba għad jgħaddihom kif indikat fl-ordni li jlaqqa’ l-qorti. Dmirijiet ġenerali tal-president, tal-prosekutur u ta’ l-uffiċjal difensur jew ta’ l-avukat 74. Dmirijiet ġenerali tal-president. Ikun id-dmir tal-president li jiżgura li l-proċess jitmexxa skond l-Att u skond dawn ir-Regoli u b’mod li jixraq lil qorti ta’ ġustizzja u b’mod partikolari - (a) li jiżgura li l-prosekutur u l-uffiċjal difensur jew l-avukat difensur iġibu ruħhom skond dawn ir-Regoli; (b) li jiżgura li l-akkużat ma jbagħtiebda żvantaġġ minħabba l-qagħda tiegħu bħala tali jew minħabba li ma jafx jew li mhux kapaċi jeżamina jew li jagħmel kontro-eżami lix-xhieda jew li jagħmel il-provi tiegħu ċari u li jiftehmu, jew għal xi raġuni oħra; (ċ) jiżgura li uffiċjal taħt istruzzjoni ma jagħtix l-opinjoni tiegħu lill-qorti fuq xi ħaġa dwar il-proċess qabel ma l-qorti tkun waslet għad-deċiżjoni tagħha, u lanqas dwar sentenza qabel ma l-qorti tkun iddeċidiet fuq is-sentenza; (d) meta ma jkunx hemm avukat imħallef preżenti, li jiżgura li ikun qed isir recordxieraq tal-proċedimenti skond ir-regola 89 u li r-record tal-proċedimenti u tal-ħwejjeġ eżibiti jkunu mħarsa skond ir-regola 91. 75. Dmirijiet ġenerali tal-prosekutur u ta’ l-uffiċjal jew l-avukat difensur. (1) Ikun id-dmir tal-prosekutur u ta’ l-uffiċjal jew l-avukat difensur li jgħinu lill-qorti fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja, li jittrattaw lill-qorti u lill-avukat imħallef bil-qima li tixraq u li jippreżentaw il-każijiet tagħhom b’mod ġust u partikolarment- (a) li jimxu skond dawn ir-Regoli u l-prattika tal-qrati ċivili f’Malta dwar l-eżami, il-kontro-eżami u l-eżami mill-ġdid ta’ xhieda; (b) li ma jirriferixx u għal xejn li mhux rilevanti għall-akkuża li tkun quddiem il-qorti; u (ċ) li ma jiddikjarawx bħala fatt xi ħaġa li ma hijiex pruvata jew li ma hux fiħsiebhom jippruvaw. (2) Bla ħsara tal-ġeneralità ta’ xi disposizzjoni tas-sub-regola (1), ikun id-dmir tal-prosekutur li jġib il-fatti kollha quddiem il-qorti u li ma jipprofittax ruħu minn, jew ma jżommx lura, provi li jkunu għaf-favur ta’, l-akkużat. 76. L-avukat difensur. (1) Bla ħsara ta’ dawn ir-Regoli l-persuni li ġejjin jistgħu jkunu avukati difensuri f’qorti marzjali: (a) kull persuna kwalifikata bħala avukat jew prokuratur legali skond il-liġita Malta; u (b) bil-kunsens ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti, kull persuna li tkun magħrufa minnu li jkollha f’xi pajjiż tal-Common wealth jew f’territorju barra minn Malta drittijiet u dmirijiet bħal dawk ta’ avukat jew prokuratur legali f’Malta, u li tkun suġġetta għal piena jew rijabilitazzjoni għal ksur ta’ regoli professjonali. (2) Kull dritt mogħti b’dawn ir-Regoli li l akkużat f’qorti marzjali biex isejjaħ jew jeżamina xhieda jew biex jindirizza l-qorti, kull dritt ta’ l-akkużat li joġġezzjona għall-ammissibiltà ta’ provi f’qorti marzjali u kull dritt mogħti lill-akkużat bir-regoli 23(1)(e), (g) u (h Kull dritt mogħti b’dawn ir-Regoli li l akkużat f’qorti marzjali biex isejjaħ jew jeżamina xhieda jew biex jindirizza l-qorti, kull dritt ta’ l-akkużat li joġġezzjona għall-ammissibiltà ta’ provi f’qorti marzjali u kull dritt mogħti lill-akkużat bir-regoli 23(1)(e), (g), 25, 29, 34, 35, 36, 37, 38, 45, 55, 69, 77(2), 89 u 91(2) jista’ jiġi eżerċitat mill-uffiċjal jew mill-avukat difensur tiegħu f’ismu, u kull riferenza f’dawn ir-Regoli għal xi indirizz, talba, rikors, sottomissjoni, oġġezzjoni jew eċċezzjoni dwar il-ġurisdizzjoni jew li m’għandux isir il-proċess magħmula, jew offerti f’qorti marzjali mill-akkużat għandha tiftiehem bħala li tinkludi kull indirizz, talba, rikors, sottomissjoni, oġġezzjoni jew eċċezzjoni dwar il-ġurisdizzjoni jew li m’għandux isir il-proċess, magħmula jew offerti f’qorti marzjali mill-uffiċjal jew avukat difensur tiegħu f’ismu. (3) Jekk l-akkużat ikun ser ikollu difensur fil-każ tiegħu quddiem qorti marzjali li ma jkunx nominat mill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti l-akkużat għandu jagħti avviż tal-fatt lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti mhux iżjed tard minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel il-proċess. Setgħat u dmirijiet ta’ avukat imħallef 77. Dmirijiet ġenerali ta’ avukat imħallef. (1) L-avukat imħallef ikun responsabbli għall-qadi xieraq ta’ dmirijiet u lejn l-Avukat Ġenerali. (2) Il-prosekutur u l-akkużat rispettivament huma, f’kull żmien wara li l-avukat imħallef jiġi nominat għal proċess, intitolati għall-parir tiegħu fuq xi kwistjoni ta’ liġi jew proċedura relattiva għall-akkuża jew għall-proċess kemm jekk ikunu barra jew ġol-qorti, salv li meta jkun fil-qorti dan isir bil-permess tal-qorti. (3) Meta tiltaqa’ l-qorti l-avukat imħallef għandu jagħti parir lill-qorti dwar xi difett fil-kostituzzjoni tal-qorti jew fl-att ta’ l-akkuża, u matul il-proċess hu għandu jagħti parir lill-qorti fuq il-kwistjonijiet kollha ta’ liġi jew proċedura li jistgħu jinqalgħu. Il-qorti għandha tilqa’ l-parir tiegħu fuq dawk il-kwistjonijiet kollha kemm-il darba ma jkollhiex raġunijiet sodibiex ma tagħmil xhekk, u, jekk il-qorti ma tilqax il-parir, ir-raġunijiet tagħha għax ma għamlitxhekk għandhom jitniż/lu fil-proċess. (4) Wara l-indirizzi ta’ l-egħluq l-avukat imħallef għandu jiġbor il-provi fil-qosor u jagħti parir lill-qorti fuq il-liġi li tirriferixxi għall-każ qabel ma l-qorti tagħlaq biex tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha. Jekk matul id-deliberazzjoni fuq id-deċiżjoni tagħha l-qorti tkun teħtieġ aktar pariri mingħand l-avukat imħallef, hi għandha tissospendi d-deliberazzjoni tagħha u titlob biex tingħata dak il-parir f’qorti miftuħa. (5) Jekk meta l-qorti tannunzja deċiżjoni ta’ ħati jew deċiżjoni speċjali jew skond l-artikolu 104 ta’ l-Att jew skond ir-regola 63(3) l-avukat imħallef ikun tal-fehma li dik id-deċiżjoni jew deċiżjoni speċjali tkun kontra l-liġi relattiva għall-każ, hu għandu għal dar b’oħra, iżda għal mhux iktar minn darba, jagħti parir lill-qorti liema deċiżjonijiet, fil-fehma tiegħu, il-qorti tista’ tasal għalihom. Il-qorti għandha mbagħad tikkonsidra mill-ġdid id-deċiżjoni f’qorti magħluqa. Ir-record tal-proċedimenti dwar dik il-konsiderazzjoni mill-ġdid għandu jkun fil-forma murija fir-Raba’ Skeda. (6) L-avukat imħallef għandu jkun preżenti kull meta l-qorti tkun qed tiltaqa’ fil-miftuħ jew fil-magħluq, ħlief meta l-qorti tkun qed tiddelibera fuq id-deċiżjoni dwar l-akkuża jew fuq ir-reviżjoni ta’ dik id-deċiżjoni. (7) L-avukat imħaalef għandu flimkien mal-president l-istess dmir li jiżgura li l-akkużat ma jbagħtiebda żvantaġġ minħabba l-qagħda tiegħu bħala tali jew minħabba li ma jafx jew li mhux kapaċi jeżamina jew li jagħmel kontro-eżami lix-xhieda jew li jagħmel il-provi tiegħu ċari u li jiftehmu, jew għal xi raġuni oħra. (8) L-avukat imħallef ikun responsabbli li jara li jsirrecord xieraq tal-proċedimenti skond ir-regola 89 u għall-ħarsien tar-record tal-proċedimenti skond ir-regola 91. 78. Avukat imħallef ikun waħdu. (1) Meta jkunhemm avukat imħallef u- (a) matul il-proċess tinqala’ xi kwistjoni dwar l-ammissibbiltà tal-provi; jew (b) matul il-proċess ta’ iktar minn akkużat wieħed isir rikors minn xi wieħed mill-akkużati biex isirlu proċess għalih waħdu; jew (ċ) isir rikors mill-akkużat biex akkuża tiġi trattata separatament, il-president jista’ jordna li dik il-kwistjoni tiġi deċiża mill-avukat imħallef mingħajr ma jkun hemm il-president u l-membri tal-qorti u xi uffiċjal taħt istruzzjoni. Meta l-president hekk jordna, hu, il-membri tal-qorti u kull uffiċjal taħtistruzzjoni għandhom jirtiraw mill-qorti. (2) L-avukat imħallef għandu, meta l-president u l-membri tal-qorti u kull uffiċjal taħtistruzzjoni jkunu rtiraw skond is-sub-regola (1), jisma’ l-argumenti u l-provi dwar il-kwistjoni u jiddeċiedi dwarha u jagħti dawk ir-raġunijiet dwar dan kif jidhirlu xieraq. Wara li l-avukat imħallef ikun tad-deċiżjoni tiegħu il-president u l-membri tal-qorti u kull uffiċjal taħtistruzzjoni għandhom jerġgħu lura fil-kamra tal-qorti u l-avukat imħallef għandu jiddikjara d-deċiżjoni tiegħu lilhom u l-qorti għandha timxi skond id-deċiżjoni tiegħu. (3) Meta avukat imħallef ikun fil-qorti waħdu skond din ir-regola l-proċedimenti quddiem u għandhom ikunu parti mill-proċedimenti tal-qorti, u l-artikoli 64(1), 65, 99, 100), 101, 105 u 106 ta’ l-Att u r-regoli 32, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 75, 76, 82, 83, 84, 88, 89, 90, 91, 94, 95 u 101 għandhom japplikaw għal proċedimenti quddiem avukat imħallef li jkun fil-qorti waħdu kif japplikaw għal proċedimenti quddiem il-president u l-membri tal-qorti, u kull ħaġa li hi awtorizzata b’dawk l-artikoli u b’dawk ir-regoli li tistassir mill-qorti jew mill-president tista’ ssir mill-avukat imħallef meta jkun waħdu fil-qorti. (4) Meta avukat imħallef ikun waħdu fil-qorti skond din ir-regola u persuna suġġetta għal-liġi militari tagħmel reat kontra l-artikolu 64(1) ta’ l-Att, l-avukat imħallef għandu jirraporta l-ġrajja lill-president li għandu jieħu dik l-azzjoni kif jidhirlu xieraq. (5) L-avukat imħallef ikun responsabbli biex jiżgura li l-president u l-membri ma jarawx ir-record tal-proċedimenti quddiem l-avukat imħallef meta jkun waħdu fil-qorti sakemm il-qorti tagħti d-deċiżjoni tagħha. Irtir u emenda ta’ atti ta’ l-akkuża u ta’ akkużi 79. Irtir ta’ atti ta’ l-akkuża u ta’ akkużi. Qorti tista’ bil-kunsens ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti (li jista’ jiġi mogħti permezz tal-prosekutur) tħalli lill-prosekutur jirtira akkuża qabel ma l-akkużat ikun ġie akkużat biha quddiem il-qorti jew att ta’ l-akkuża qabel ma l-akkużat jiġi akkużat quddiem il-qorti b’xi akkuża li tkun fiha. 80. Emenda ta’ atti ta’ l-akkuża u ta’ akkużi mill-qorti. (1) F’kull żmien matul il-proċess jekk ikun jidher lill-qorti li jkun hemm fl-atti ta’ l-akkuża- (a) żball fl-isem jew fid-deskrizzjoni ta’ l-akkużat; (b) żball li jkun dovut għal żball jew nuqqas ta’ skrivan; il-qorti tista’ temenda l-att ta’ l-akkuża sabiex tikkoreġi l-iżball. (2) Jekk f’xi żmien matul proċess li fih ikunhemm avukat imħallef ikun jidher lill-qorti, qabel ma tagħlaq biex tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha, li jkun meħtieġ fl-interessi tal-ġustizzjali żżid ma’, tnaqqas jew tibdel xi ħaġa f’akkuża u dan ma jkunx jista’ jsir skond is-sub-regola (1) hi tista’, jekk dik iż-żieda, tnaqqis jew tibdil jistgħu jsiru mingħajr ma ssir inġustizzja ma’ l-akkużat, hekk temenda l-akkuża jekk l-avukat imħallef jaqbel li jsirhekk. (3) Jekk f’xi żmien matul proċess li fih ma jkunx hemm avukat imħallef ikun jidher lill-qorti, qabel ma tagħlaq biex tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha, li fl-interessi tal-ġustizzja jkun meħtieġ li żżid ma’, tnaqqas jew tibdel xi ħaġa f’akkuża u dan ma jkunx jista’ jsir skond is-sub-regola (1), hi tista’ taġġorna u tirrapporta l-opinjoni tagħha lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti, li jista- (a) jemenda l-akkuża jekk ikun jista’ skond ir-regola 81 u jordna li l-qorti tipproċedi dwar l-akkuża kif emendata wara li avviż xieraq ta’ l-emenda jkun ingħata lill-akkużat; jew (b) jordna lill-qorti biex tipproċedi dwar l-akkuża mingħajr ma jemendaha; jew (ċ) i sejjaħqor tiġdida biex tipproċessa lill-akkużat. 81. Emenda ta’ akkużi mill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. Metaqortitirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti skond jew ir-regola 35(2) jew skond ir-regola 80(3), hu jista jemenda l-akkuża li dwarha l-qorti tkun irrapportatlu billi jżid ma’, inaqqas minn, jew jibdel l-akkużakif, fil-fehma tiegħu, ikun meħtieġ fl-interessi tal-ġustizzja jekk ikun sodisfatt li b’hekk l-akkużat ma jiġix ittrattat b’mod m’hux ekwu. Laqgħa u aġġornament tal-qorti 82. Bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta’ l-Att u ta’ dawn ir-Regoli dwar aġġornament, proċess jista’ jitkompla minn ġurnata għall-oħra u l-qorti għandha tiltaqa’ għal dak il-ħin f’kull ġurnata kif ikun raġonevoli fiċ-ċirkostanzi: Iżda l-qorti ma għandhiex tiltaqa’ fil-ħdud, fil-Milied jew il-Ġim għal-Kbira jekk fil-fehma tal-qorti jew ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti l-eżiġenzi tas-servizz ma jkunux hekk jeħtieġu. 83. Aġġ ornament. (1) Matul proċess il-qorti tista’ taġġorna minn żmien għal żmien u minn post għal ieħor kif l-interessi tal-ġustizzja jeħtieġu. (2) Qorti tista’ taġġorna f’kull ħin biex tikkonsulta ruħha ma’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti dwar punt ta’ li [i. (3) Jekk matul proċess tinqala’ xi raġuni li minħabba fiha jkun jaqbel li l-qorti ma tkomplix tisma’ l-każ, il-qorti għandha taġġorna u tirraporta dwar dan lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. (4) Jekk f’xi żmien matul il-proċess l-akkużat jimradu jkun jidher lill-qorti li l-marda hihekk li ma jkunx prattikabbli li l-proċess jitkompla, il-qorti għandha taċċerta ruħha dwar il-fatti tal-marda u għandha taġġorna u tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. 84. Spezzjon mill-qorti. Jekk f’xi żmien matul il-proċess qabel ma l-qorti tagħlaq biex tiddelibera fuq id-deċiżjoni tagħha jkun jidher lill-qorti li għandha, fl-interess tal-ġustizzja, tispezzjonaxi post jew xi ħaġa, hi tista’ taġġorna għal dan l-iskop. Meta l-qorti tispezzjonaxi post jew xi ħaġa, l-president, il-membri tal-qorti, l-avukat imħallef (jekk ikun hemm), l-prosekutur, l-akkużat u l-uffiċjal jew l-avukat (jekk ikun hemm) difensur għandhom ikunu preżenti. 85. Assenza tal-president, membri jew imħallef. (1) Jekk wara li jkun inbeda proċess il-presidentimut jew b’mod ieħor ma jkunx jista’ jattendi, il-qorti għandha taġġorna u l-membru l-aktar anzjan għandu jirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ qorti. (2) Jekk wara li jkun beda proċess xi membru tal-qorti jmut jew b’mod ieħor ma jkunx jista’ jattendi, il-qorti, jekk ma tkunx b’daqs hekkni/let taħt l-anqas numru legali, għandha tkompli bil-proċess, iżda jekk titniżżel taħt l-anqas numru legali għandha taġġorna u l-president għandu jirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. (3) Jekk avukat imħallef li kien ġie nominat għal proċessimut jew b’mod ieħor ma jkunx jista’ jattendi, il-qorti għandha taġġorna u tirrapporta lill-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti. (4) Jekk il-president jew membru tal-qorti jkun assenti ma tul xi parti tal-proċess, huma għandux jieħu iktar sehem fi h u dawk il-passi għandhom jittieħdu daqs li kieku l-president jew il-membru, skond il-każ, kienmiet. (5) Ma jistax jiżdied uffiċjal mal-qorti jekk l-akkużat ikun ġie akkużat quddiem il-qorti. 86. Mhux fi stat li jiġi proċessat uġenn. (1) Meta fil-proċess ta’ persuna l-kwistjoni jekk hix fi stat li tiġi proċessata għandha tiġi deċiża skond id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 122(5) ta’ l-Att, il-qorti għandha tisma’ provi dwar il-kondizzjoni ta’ l-akkużat. Jekk wara li tikkonsidra l-provi tkun tal-fehma li l-akkużat ikun fistat li jiġi proċessat, għandha tipproċedi bil-proċess; iżda jekk tkun tal-fehma li l-akkużat ma jkunx fi stat li jiġi proċessat hi għandha hekk tiddeċiedi u d-deċiżjoni tagħha għandha tingħata f’qorti miftuħa minnufihu bħala li hi suġġetta għal konferma. (2) Jekk il-qorti, fil-kors tad-deliberazzjoni fuq id-deċiżjoni tagħha dwar akkuża t iddeċiedi skond l-artikolu 122(2) ta’ l-Att li l-akkużat ma kienx ħati tar-reat minħabba ġenn, id-deċiżjoni tagħha għandha tingħata f’qorti miftuħa minnufihu bħala li hi suġġetta għal konferma. (3) Minnufih wara li tkun ingħatat deċiżjoni skond jew is-sub-regola (1) jew is-sub-regola (2) il-president għandu jiddikjara f’qorti miftuħa li l-proċediment intemmu u wara dan il-president u l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) għandhom jagħmlu d-data fuq, u jiffirmaw, ir-record tal-proċedimenti. Il-president jew l-avukat imħallef għandu mbagħad jibgħathom kif indikat fl-ordni li jlaqqa’ l-qorti. Intervista lil u attendenza ta’ xhieda 87. Intervista lil xhieda. (1) Il-prosekuzzjoni ma għandhiex mingħajr il-kunsens ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti, jew, wara li l-proċess ikun beda, mingħajr il-permess tal-president, tintervista xi xhud imsejjaħ mid-difiża waqt is-sommarju tal-provi jew li l-attendenza tiegħu fil-proċess tkun intalbet mill-akkużat skond ir-regola 23(1)(e). (2) Ħlief kif provdut fir-regola 48, la l-akkużat u l-anqas xi persuna f’ismuma għandha, mingħajr il-kunsens ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti, jew wara li l-proċess ikun beda mingħajr il-permess tal-president, tintervista xi xhud imsejjaħ mill-prosekuzzjoni waqt is-sommarju tal-provi jew lix-xhieda tiegħu tkun inkluża fl-estratt tal-provi, jew li dwar u l-prosekuzzjoni tkun tatavviż lill-akkużat skond ir-regola 47 li hu fiħsiebha ssejjaħlu bħala xhud fil-proċess. 88. Biex tinkiseb l-attendenza ta’ xhieda. (1) Xhud li jkun suġġett għal-liġi militari jista’ jiġi ordnat mill-awtorità militari xierqa biex jattendi għall-kompilazzjoni tas-sommarju tal-provi jew għal proċess minn qorti marzjali. (2) Xhud li ma jkunx suġġett għal-liġi militari jista’ jiġi mħarrek biex jattendi- (a) għall-kompilazzjoni tas-sommarju tal-provi b’ordni iffirmat mill-uffiċjal kmandant ta’ l-akkużat; jew (b) għal proċess minn qorti marzjali b’ordni ffirmat minn uffiċjal awtorizzat li jlaqqa’ qorti marzjali jew minn staffofficer f’ismu, jew, wara li tkun iltaqgħet il-qorti, mill-president. (3) It-taħrika msemmija fis-sub-regola (2) għandha, meta tkun dwar il-kompilazzjoni tas-sommarju tal-provi, tkun fil-forma xierqa murija fl-Ewwel Skeda, u, meta tkun dwar proċess minn qorti marzja li tkun fil-forma xierqa murija fir-Raba S keda, u għandha tiġi notifikata lix-xhud jew personalment jew billi titħalla ma’ xi persuna oħra fir-residenza normali jew fil-post normali tax-xogħol tax-xhud. (4) Id-disposizzjonijiet ta’ l-artikolu 106 ta’ l-Att għandhom japplikaw għal proċedimenti fil-kompilazzjoni tas-sommarju tal-provi kif japplikaw dwar proċedimenti f’qorti marzjali, u meta ikunu hekk applikati għandhom jiftehmu daqs li kieku l-kliem "uffiċjal li jieħu s-sommarju tal-provi" huma sostitwiti għall-kliem "president tal-qorti marzjali". Record tal-proċedimenti. 89. Record tal-proċedimenti. (1) Il-proċedimenti ta’ qorti marzjali ġenerali u qorti marzjali distrettwali għandhom jiġu reġistrati skond id-disposizzlonijiet li ġejjin: (a) il-proċedimenti ta’ qorti marzja li għandhom jiġu reġistrati skond il-forma xierqa murija fir-Raba S keda u b’dettal biżżejjed biex l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jkun jista’ jsegwi l-proċedimenti u jiġġudika l-meriti tal-każ; (b) meta ma jkunx hemm stenografu preżent ix-xiehda għandha tittieħed f’forma narrativa kemm jista’ jkun bil-kliem użati: Iżda jekk il-qorti, l-avukat imħallef, il-prosekutur jew l-akkużat jidhirlu li jkun hekk meħtieġ, kull mistoqsija u tweġiba partikolari għandhom jitniż/luverbatim; (ċ) meta ssir oġġezzjoni, sottomissjoni jew rikors matul proċess li fih ma jkunx hemm stenografu, għandu jsir record ta l-proċedimenti dwar l-oġġezzjoni, is-sottomissjoni jew ir-rikors jekk u b’dak id-dettall il-qorti jew l-avukat imħallef jidhrilhom xieraq: Iżda jekk il-prosekutur jew l-akkużat hekk jitlob għandha ssir nota ta’ oġġezzjoni, sottomissjoni jew rikors, ir-raġuni li għalihom saru, il-parir ta’ l-avukat imħallef (jekk ikun hemm) fuqhom u d-deċiżjoni tal-qorti; (d) meta xi indirizz mill-prosekutur jew mill-akkużat jew l-indirizz ta’ l-avukat imħallef ma jkunux bil-miktub u ma jkunx hemm stenografu preżenti ikun meħtieġ biss li jitniżżel daqstant minn dak l-indirizz ki f il-qorti jew l-avukat imħallef jidhrilhom xieraq: Iżda jekk il-prosekutur jew l-akkużat hekk jitlob għandha ssir nota ta’ xi punt partikolari minn dak l-indirizz; (e) ma għandhiex titniżżel fir-record tal-proċedimenti xi ħaġa li ma tifformax parti mill-proċess; iżda jekk xi kumment jew rapport jidher lill-qorti li jkun meħtieġ, il-president jista’ jibgħat u lill-awtorità militari xierqa f’dokument separat. (2) Il-proċedimenti ta’ fieldgeneral cour t-martial għandhom kemm jista’ jkun prattikabbli jiġu reġistrati skond id-dispos iz-zjonijiet tas-sub-regola (1) u r-record għandu f’kull każ ikun fih l-isem tal-president u tal-membri li jikkostitwixxu l-qorti u ta’ l-avukat imħallef (jekk ikun hemm), l-isem u d-deskrizzloni ta’ l-akkużat, l-att ta’ l-akkuża, l-eċċezzjonijiet kollha, deskrizzjoni fil-qosor tal-provi u d-deċiżjoni ussentenza. 90. Ħwejjeġ esibiti. (1) Bla ħsara tas-sub-regola (2), kull dokument jew oġġett milqugħ bħala prova għandu jiġi esibit. (2) Meta dokument jew ktieb oriġina li jiġi prodott lill-qorti minn xhud, il-qorti tista’ fuq talba tax-xhud tqabbel kopja tiegħu jew estratt tal-partijiet relevanti minnuma’ l-oriġinal, u wara li tkun sodisfatta li dik il-kopja jew l-estratt ikunu korretti u l-president jew l-avukat imħallef ikun iċċertika fuqhom li l-qorti tkun qabblithom ma’ l-oriġinal u sa bithom korretti, il-qorti tista’ tagħti lura d-dokument jew il-ktieb li x-xhud u tannett il-kopja jew l-estratt mar-record tal-proċedimenti bħala esibit. (3) Kullesibit għandu-(a) ikun markat b’numru jew b’ittra u ffirmat mill-president jew mill-avukat imħallef jew ikollu tikketta li jkun fiha n-numru jew l-ittra u l-firma tal-president jew ta’ l-avukat imħallef fuqha; (b) jitwaħħal jew jinżamm mar-record tal-proċedimenti, kemm-il darba fil-fehma tal-qorti meta tikkunsidra x-xorta ta’ l-esibit jew għal xi raġuni oħra tajba ma jkunx spedjent li jitwaħħal jew jinżamm mar-record. (4) Meta esibit ma jkunx imwaħħal jew ma jinżammx mar-record tal-proċedimenti skond is-sub-regola (3)(b), il-president għandu jiżgura li jittieħdu passi xierqa għall-ħarsien tiegħu. 91. Kustodja u spezzjon tar-record tal-proċedimenti matul proċess. (1) Matul proċess li fih ma jkunx hemm avukat imħallef, ir-record tal-proċedimenti u l-esibiti għandhom jitqiesu li huma fil-kustodja tal-president. Matul proċess li fih ikunhemm avukat imħallef ir-recordu l-esibiti għandhom jitqiesu li huma fil-kustodja ta’ l-avukat imħallef, ħlief meta ma jkunx preżenti f’qorti magħluqa meta għandhom jitqiesu li huma fil-kustodja tal-president. (2) Bil-permess tal-qorti, il-prosekutur jew l-akkużat jista’ f’kull żmien raġonevoli qabel ma jintemm il-proċess jinqral u xi parti partikolari mir-record tal-proċedimenti, u, jekk jittieħdu prekawzjonijiet xierqa għas-sigurezza tiegħu, jeżamina kwalunkwe esibit. Konferma, reviżjoni u promulgazzjoni 92. Konferma u promulgazzjoni. (1) Meta uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jirċievi record tal-proċedimenti ta’ qorti marzjali u d-deċiżjoni tal-qorti tkun teħtieġ konferma, hu għandu jirreġistra d-deċiżjoni tiegħu dwarha u dwar kull sentenza fuq ir-record Meta uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jirċievi recordtal tal-proċedimenti fil-forma xierqa murija fir-Raba’ Skeda, u dak ir-record tad-deċiżjoni tiegħu għandu jifforma parti mill-proċedimenti. (2) Metaqorti tkun aċċettat dikjarazzjoni ta’ ħati magħmula skond ir-regola 39(2), l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jista’ jikkonferma d-deċiżjoni tagħha nonostanti li l-qorti tkun aċċettat id-dikjarazzjoni mingħajr il-kunsens ta’ l-uffiċjal li jlaqqa’ l-qorti jekk, fil-fehma ta’ l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma, ikun fl-interessi tal-ġustizzja li jagħmel hekk. (3) Metaqorti ma tkunx laqgħet eċċezzjoni dwar il-ġurisdizzjoni tal-qorti jew eċċezzjoni li m’għandux isir il-proċess jew ma tkunx laqgħet oġġezzjoni għal akkuża, ma jkunx meħtieġ li l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma japprova speċifikament id-deċiżjoni tal-qorti, iżda l-approvazzjoni tiegħu għandha tiftiehem mill-konferma tiegħu tad-deċiżjoni fuq l-akkuża li għaliha l-eċċezzjoni jew l-oġġezzjoni tirriferixxi. Jekk ma japprovax id-deċiżjoni tal-qorti li ma tilqax l-eċċezzjoni jew li ma tilqax l-oġġezzjoni, hu għandu jżomm il-konferma tad-deċiżjoni fuq l-akkuża li għaliha l-eċċezzjoni jew l-oġġezzjoni tirriferixxi. (4) Uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jista’ jagħti r-raġunijiet tiegħu għaxżam mil-konferma f’kull każ, iżda jekk iżomm konferma fejn il-qorti ma tkunx laqgħet eċċezzjoni għal ġurisdizzjoni jew eċċezzjoni li m’għandux isir il-proċess jew ma tkunx laqgħet oġġezzjoni għall-akkuża, għax huma japprovax id-deċiżjoni tal-qorti, hu għandu meta jirreġistra d-deċiżjoni tiegħu skond is-sub-regola (1) jgħidliżammil-konferma minħabba f’hekk. (5) Jekk is-sentenza ta’ qorti marzja li tkun espressa mhux formalment, l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jista’ fil-konferma tas-sentenza jibdel il-forma tagħha sabiex tkun espressakif xieraq. (6) Kull meta jkun jidher li jkun hemm provi biżżejjed jew ikun hemm dikjarazzjoni ta’ ħati skond jew ir-regola 39) hekk li jiġġustifikaw id-deċiżjoni tal-qorti, dik id-deċiżjoni u kull sentenza leġittima konsegwenzja li tista’ tiġi konfermata, u jekk tiġi konfermata tkun valida, nonostanti xi devjazzjoni minn dawn ir-sub-regoli, jekk l-akkużat ma jkunx ġie preġudikat b’dik id-devjazzjoni. (7) Meta uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jkun ikkonferma deċiżjoni u sentenza ta’ qorti jew ikun żamm il-konferma tagħhom, hu għandu jibgħat ir-record tal-proċedimenti lill-uffiċjal kmandant ta’ l-akkużat għall-promulgazzjoni lill-akkużat tad-deċiżjoni u tas-sentenza, jew tal-fatt li l-konferma tkun inżammet, skond il-każ. Il-fatt tal-promulgazzjoni għandu jiġi reġistrat fir-record tal-proċedimenti fil-forma murija fir-Raba’ Skeda. Jekk il-konferma tkun ġiet miżmuma minħabba li l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma ma ja pprovax id-deċiżjoni tal-qorti li ma taċċettax eċċezzjoni għall-ġurisdizzjoni jew eċċezzjoni li m’għandux isir il-proċess jew li ma tilqax oġġezzjoni għall-akkuża, l-akkużat għandu jiġi nformat. 93. Reviżjoni. (1) Il-proċedimenti u d-deċiżjoni ta’ qorti għandhom meta jiġu riveduti jiġu reġistrati fir-record tal-proċedimenti fil-forma xierqa murija fir-Raba’ Skeda, u l-president għandu jagħmel id-data fuq u jiffirma dak ir-recordu d-deċiżjoni u jibgħat u lura lill-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma, wara li jkun ġie ffirmat mill-avukat imħallef (jekk ikun hemm). (2) Meta akkużat jiġi liberat wara reviżjoni d-deċiżjoni riveduta għandha tiġi komunikata lill-akkużat b’dak il-mod kif jista’ jiġi speċifikat mill-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma. Telf ta’ proċedimenti 94. Telf tar-recordoriġinali tal-proċedimenti qabel il-konferma. (1) Jekk qabel il-konferma jintilefir-recordkollu oriġinali tal-proċedimenti ta’ qorti marzjali jew parti minnu u tkun teżisti kopja, dik il-kopja tista’, jekk il-president jew l-avukat imħallef jiċċertifika li tkun korretta, tiġi aċċettata biex tintuża minflok l-oriġinal. (2) Jekk qabel il-konferma jintilefir-record jew il-parti minnu li tkun mitlufa jkunu jistgħu jiġu kostitwiti mill-ġdid hekk li l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jkun jista’ jsegwi l-kors tal-proċedimenti u jiġġudika l-meriti tal-kawża, ir-record Jekk qabel il-konferma jintilefir-recordkollu oriġinali tal-proċedimenti ta’ qorti marzjali jew parti minnu u ma tkunx teżisti kopja tiegħu, iżda l-provi tal-proċedimenti tal-qorti jkunu jistgħu jiġu prokurati hekk li r-record kifkostitwit mill-ġdid jista’, bil-kunsens ta’ l-akkużat, jiġi aċċettat u użat minflok l-oriġinal: Iżda meta parti biss tar-recordħiħ, u f’dak il-każ ma jkunx meħtieġ li l-parti tar-record Iżda meta parti biss tar-recordoriġinali tal-proċedimenti ta’ qorti marzja li tkun mitlufa, u dik il-parti li jkun baqa’ tkun biżżejjed biex l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma jkun jista’ jsegwi l-kors tal-proċedimenti u jiġġudika l-meriti tal-kawża, dik il-parti li tibqa’ tista’, bil-kunsens ta’ l-akkużat, tiġi aċċettata u użata daqs likieku kienet records li ntilfet tiġi kostitwita mill-ġdid. (3) Jekk qabel il-konferma jintilefir-recordoriġinali tal-proċedimenti ta’ qorti marzjal i kollu jew parti minnu u dak it-telf ma jkunx jista’ jiġi sostitwit skond is-sub-regola (1) jew is-sub-regola (2), l-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma għandu jżomm il-konferma u jirreġistra d-deċiżjoni tiegħu fil-forma xierqa murija fir-Raba’ Skeda. 95. Jekk wara l-konferma jintilefir-record biżżejjed ta’ l-akkuża, deċiżjoni, sentenza u proċedimenti quddiem il-qorti u tal-konferma tad-deċiżjoni u tas-sentenza jkun baqa’ jew jista’ jiġi kostitwit mill-ġdid hekk li l-każ ikun jista’ jiġi rivedut jew is-sentenza tiġi kunsidrata mill-ġdid, dik il-kopja jew ir-record Jekk wara l-konferma jintilefir-recordkollu oriġinali tal-proċedimenti ta’ qorti marzjali jew parti minnu u kopja tiegħu tkun ċertifikata mill-president jew mill-avukat imħallef li hi korretta jew recordkostitwit mill-ġdid jew il-parti li tibqa’ mir-record tista’ tiġi aċċettata uwżata minflok l-oriġinal. Spejjeż għal kopja tar-record 96. Spejjeż għal kopji tar-record tal-proċedimenti. Emendat: A.L.411 ta’ l-2007. Ir-rata li biha kopja tar-record tal-proċedimenti ta’ qorti marzja li għandha tingħata skond l-artikolu 139) ta’ l-Att għandha tkun kemm hu kalkolat li tiswa spejjeż il-kopja meħtieġa iżda mhux iżjed minn ħames ċenteżmi (0.05) għal kull folja ta’ tnejn u sebgħ inkelma. Petizzjonijiet 97. Petizzjonijiet. (1) Jekk akkużat li jkun ngħata sentenza minn qorti marzjali jew li jkun instab minn qorti marzjali li mhux fistat li jiġi proċessat jew li mhux ħati minħabba ġenn ikun jixtieq jagħmel petizzjoni, qabel il-konferma, kontra d-deċiżjoni jew is-sentenza jew it-tnejn, hu għandu jippreżenta petizzjoni lill-uffiċjal li għandu l-jedd li jikkonferma fil-forma xierqa murija fis-Seba’ Skeda. (2) Jekk akkużat li jkun ingħata sentenza minn qorti marzjali jew li jkun instab minn qorti marzjali li mhux fistat li jiġi proċessat jew li mhux ħati minħabba ġenn ikun jixtieq li jagħmel petizzjoni, wara l-promulgazzjoni, kontra d-deċiżjoni sabiex ikun jista’ jeżerċita d-drtttiiiet mogħtija lilu bl-artikolu 117 ta’ l-Att jekk il-petizzjoni tiegħu tiġi miċħuda, hu għandu jippreżenta petizzjoni (hawnhekk iżjed ’il quddiem imsejħa "petizzjoni ta’ l-appell") fil-forma xierqa murija fis-Seba’ Skeda, fiż-żminijiet preskritti fl-artikolu 117(2) ta’ l-Att. (3) Jekk akkużat li jkun ingħata sentenza minn qorti marzjali jew li jkun instab minn qorti marzjali li mhux fistat li jiġi proċessat jew li mhux ħati minħabba ġenn ikun jixtieq jagħmel petizzjoni, wara l-promulgazzjoni, kontra d-deċiżjoni b’mod ieħor li ma jkunx permezz ta’ petizzjoni ta’ l-appell, hu għandu jippreżenta petizzjoni lill-awtorità ta’ reviżjoni f’kull żmien mhux aktar tard minn sitt xhur wara l-promulgazzjoni fil-forma xierqa murija fis-Seba’ Skeda. (4) Jekk akkużat li jkun ingħata sentenza minn qorti marzja li jkun jixtieq jagħmel petizzjoni, wara l-promulgazzloni, kontra s-sentenza, hu għandu jippreżenta petizzjoni lill-awtorità ta’ reviżjoni jew lill-uffiċjal awtorizzat biex jikkunsidra mill-ġdid sentenza ta’ qorti marzja li skond l-artikolu 115 ta’ l-Att f’kull żmien mhux aktar tard minn sitt xħur wara l-promulgazzjoni fil-forma xierqa murija fis-Seba’ Skeda. (5) Petizzjoni ta’ l-appell jew petizzjoni skond is-sub-regola (3) jew is-sub-regola (4) li tiġi preżentata lill-persuna li taħt il-ġurisdizzjoni immedjata tagħha jkun jinsab f’dak il-mument minjagħmel il-petizzjoni għandha titqies li ġiet preżentata lill-awtorità li lilha l-petizzjoni tkun indirizzata. Disposizzjonijiet mixxellanji 98. Eċċezzjonijiet għar-regoli minħabba esiġenzi tas-servizz. (1) Meta fil-fehma ta’ l-uffiċjal li hu jew li jkun responsabbli biex ilaqqa’ qorti marzjali biex tipproċessa lill-akkużat jew, jekk ma jkunx disponibbli, ta’ uffiċjal anzjan fuq il-post, l-esiġenzi tas-servizz jirrendu t-tħaris tad-disposizzjonijiet kollha jew ta’ uħud minnhom tar-regoli msemmija fis-sub-regola (4) mhux prattikabbli, l-uffiċjal li hu jew li jkun responsabbli li jlaqqa’ l-qorti biex tipproċessa lill-akkużat, jew l-uffiċjal anzjan fuq il-post skond il-każ, jista’ jagħmel dikjarazzjoni dwar dan fil-forma xierqa murija fir-Raba Skeda. (2) Kull dikjarazzjoni magħmula skond is-sub-regola (1) mill-uffiċjal anzjan fuq il-post għandha tintbagħat kemm jista’ jkun malajr lill-uffiċjal li hu jew li jkun responsabbli li jlaqqal-qorti biex tipproċessa lill-akkużat. (3) Meta tkun saret dikjarazzjoni skond is-sub-regola (1) ma jkunx meħtieġ it-tħaris ta’ kwalunkwe disposizzjoni ta’ dawn ir-regoli li tkun imsemmija f’dik id-dikjarazzjoni u dawn ir-Regoli għandhom jiftehmuskondhekk. (4) Id-disposizzjonijiet ta’ dawn ir-Regoli li dwarhom tista’ ssir dikjarazzjoni skond is-sub-regola (1) huma: (a) il-proviso(a) u (bil-proviso(a) għar-regola 6(2); (b) ir-regola 8(b) sa fejn tapplika għad-drittijiet ta’ l-akkużat li jinsisti li xhud għandu jiġi mġiegħel jattendi għall-kompilazzjoni tas-sommarju tal-provi għal kontro-eżami; (ċ) ir-regola 17 sa fejn tipprovdi lid-dokumenti speċifikati fiha għandhom jingħataw lill-akkużat mhux inqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel ma l-awtorità superjuri xierqa tinvestiga u tittratta sommarjament l-akkuża; (d) il-paragrafi (b) u (ċ) tar-regola 23(1), u l-paragrafu (dil-paragrafi (b) u (ċ) tagħha sa fejn jipprovdi li d-dokumenti speċifikati fiha għandhom jingħataw lill-akkużat mhux inqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel il-proċess tiegħu. (5) Jekk akkużat jiġi proċessat minn qorti marzjali jew jiġi trattat sommarjament minn awtorità superjuri xierqa, kull dikjarazzjoni li tkun saret fil-każ tiegħu skond is-sub-regola (1) għandha tiġi annessama r-record tal-proċedimenti tal-qorti jew mar-record magħmul mill-awtorità superjuri xierqa skond il-każ. 99. Eċċezzjoni mir-Regoli fl-interessi tas-sigurezza. (1) Meta fil-fehma ta’ l-uffiċjal li hu jew li jkun responsabbli li jlaqqa’ qorti marzjali biex tipproċessa lill-akkużat, jew, jekk ma jkunx disponibbli, fil-fehma ta’ l-uffiċjal anzjan fuq il-post, att ta’ l-akkuża, sommarju jew estratt tal-provi, jew dokument ieħor, jew kopja tiegħu, li huma meħtieġa b’dawn ir-Regoli li jingħataw li l akkużat ikun fihom informazzjoni li jekk tiġi mikxufa tkun jew tista’ tkun direttament jew indirettament ta’ siwi għall-għadu, l-uffiċjal li hu jew li jkun responsabbli li jlaqqa’ qorti marzjali biex tipproċessa lill-akkużat, jew l-uffiċjal anzjan fuq il-post, skond il-każ, jista’ jagħmel dikjarazzjoni dwar dan fil-forma xierqa murija fir-Raba’ Skeda li tispeċifika d-dokument li jkun. (2) Kull dikjarazzjoni magħmula skond is-sub-regola (1) mill-uffiċjal anzjan fil-post għandha tintbagħat minn u kemm jista’ jkun malajr lil l-uffiċjal li hu jew li jkun responsabbli li jlaqqa’ qorti marzjali biex tipproċessa lill-akkużat. (3) Meta tkun saret dikjarazzjoni skond is-sub-regola (1) ma jkun meħtieġ li jingħata lill-akkużat ebda dokument imsemmi f’dik id-dikjarazzjoni, jew kopja ta’ dak id-dokument, u jkun tħaris biżżejjed ta’ dawn ir-Regoli jekk l-akkużat jingħata opportunità xierqa biex jispezzjona dak id-dokument waqt li jkun qed jipprepara d-difiża tiegħu. (4) Jekk akkużat jitressaq għal proċess minn qorti marzjali jew jiġi trattat sommarjament mill-awtorità superjuri xierqa, kull dikjarazzjoni li tkun saret fil-każ tiegħu skond is-sub-regola (1) għandha tiġi annessama r-record tal-proċedimenti tal-qorti marzjali jew mar-record magħmul mill-awtorità superjuri xierqa skond il-każ. 100. Tibdil mill-formuli fl-Iskeda. Devjazzjoni jew nuqqas minn formula jew minn forma ta’ kliem murija fi Skeda li tinsab ma’ dawn ir-Regoli ma għandhomx, minħabba biss dik id-devjazzjoni jew dak in-nuqqas, jirrendi xi dokument, att jew proċediment in validu. 101. Każijiet mhux koperti mir-Regoli. F’kull każ li ma hux provdut għalih b’dawn ir-Regoli għandu jittieħed dak il-kors li jkun jidher l-aħjar biex issir ġustizzja.