97 ORDINANZA DWAR IT-TORBIJA TAL-IFRAT Sabiex tagħmel provvedimenti għal liċenzi dwar gniedes tar-refgħa u għal ħwejjeġ oħra li għandhom x’jaqsmu magħhom. L-ORDINAN ZA XXXII tal-1938, kif emendata bl-Ordinanza XVII tal-1943; bl-Ordinanza ta’ Emerġenza XV tal-1958; bl-Ordinanza XXV tal-1962; bl-Avviż Legali 4 tal-1963; bl-Att XXXIII tal-1966 u XIII tal-1983; u bl-Avviż Legali 408 tal-2007. L-ORDINAN ZA XXXII tal-1938, kif emendata bl-Ordinanza XVII tal-1943; bl-Ordinanza ta’ Emerġenza XV tal-1958; bl-Ordinanza XXV tal-1962; bl-Avviż Legali 4 tal-1963; bl-Att XXXIII tal-1966 u XIII tal-1983; u bl-Avviż Legali 408 tal-2007. 1. Titolu fil-qosor. It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza huwa l-Ordinanza dwar it-Torbija tal-Ifrat. Tifsir. Emendat: XVII.1943.2. 2. F’din l-Ordinanza- "baqra" tfisser fart mara; " Direttur " ifisser id-Direttur tal-Biedja; "gendus" ifisser fartraġel mhux imsewwi miżmum għar-refgħa; "refgħa " tfisser it-tlaqqigħ ta’ gendus ma’ baqra u titqies li saret malli jsir l-att tat-tlaqqigħ, ukoll jekk dan it-tlaqqigħ jibqa’ mingħajr effett; u "tagħti għar-refgħa " jfisser skont dan ta’ hawn fuq; "sid" dwar xigendus jew baqra jfisser il-bniedem illi, għal dak iż-żmien, ikollu pussess tal-bhima jew din tkun taħt idejh, sew jekk bħala sid, bħala komproprjetarju, bħala kerrej jew xort’oħra. 3. Liċenza għal gniedes tar-refgħa, eċċ. Emendat: XVII.1943.3; A.L.408 tal-2007. (1) Is-sid ta’ gendus ma jistax juża dan il-gendus jew jippermetti jew iħalli li jiġi wżat jew joffriħbiex jiġi wżat għar-refgħa, ħlief jekk dan il-gend u s- (a) ikollu tnax-il xahar jew iżjed; u (b) ikun f’dak iż-żmien illiċenzjat għar-refgħa mid-Direttur. (2) Is-sid ta’ xi baqra ma jkunx jista’ jagħmel jew iħalli li dik il-baqra tingħata għar-refgħa minn gendus li f’dak iż-żmien ma jkollux sensja mid-Direttur tal-Biedja għar-refgħa, u lanqas ma jkun jista’ jittanta li l-baqra tiegħu tingħata għar-refgħa minn dak il-gendus. (3) Kull min jikser id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jeħel, meta jinsabħati, multa ta’ mhux iżjed minn sitta u erbgħineuro u disgħa u ħams in ċenteżmu (46.59), u l-qorti tista’, barra minn dan, tordna l-qtil jew it-tiswija tal-gendus li bih ikun sar ir-reat, bi spejjeż tas-sid. (4) Id-Direttur jista’ jagħti, jirrifjuta jew iħassar liċenza skont ir-regolamenti li jsiru taħt din l-Ordinanza. (5) F’kull proċediment għal reat taħt dan l-artikolu, il-provali fiż-żmien tar-reat kien hemm isseħħ għall-gendus liċenza taħt din l-Ordinanza, tmiss lill-akkużat. 4. Il-mewt jew il-mard ta’ gendus għandhom jiġu mgħarrfa. Meta l-gendus, illiċenzjat għar-refgħa kif jingħad hawn fuq, imut jew jimrad jew xort’oħra ma jibqax tajjeb għar-refgħa, sidu għandu minnufih igħarraf bil-fatt li d-Direttur. 5. Ħruġ ta' listi ta' gniedes bil-liċenza. Emendat: XXXIII.1966.2. Id-Direttur għandu, fix-xahar ta’ Lulju ta’ kull sena, iwaħħal fuq it-tabella tal-avviżi tad-Dipartiment tiegħu, lista ta’ gniedes bil-liċenza taħt l-artikolu 3, u għandu jsemmi fiha dwar kull gendus, in-nisel, il-post fejn huwa miżmum, l-indirizz tas-sid, u d-data tal-ħruġ jew tat-tiġdid tal-liċenza, flimkien ma’ lista tad-distretti li fihom, fil-fehma tiegħu, hemm numru biżżejjed ta’ gniedes b’dik il-liċenza. 6. Setgħa ta’ dħul u ta’ spezzjon. Id-Direttur jew kull uffiċjal ieħor li jagħmel floku, għandu, għall-finijiet tal-esekuzzjoni ta’ din l-Ordinanza, is-setgħa- (a) li jidħol f’kull ħin xieraq, f’kull fond jew post fejn ikollu raġun jaħseb li qegħdin isiru kontravvenzjonijiet għad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jew tar-regolamenti magħmulin bis-saħħa tagħha; (b) li jeżamina, sew waħdu jew flimkien ma’ persuna oħra, lid-Direttur jaħtar, l-ifrat li jsib f’dak il-fond jew post, u li huwa jkollu raġun jaħseb li qiegħed isir użu jew li sarużu minnhom b’kontravvenzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jew tar-regolamenti magħmulin bis-saħħa tagħħa. 7. Għajnuna ta' flus. Emendat: XV.1958.2; XXV.1962.2,4; A.L.4 ta' l-1963. Id-Direttur, bl-approvazzjoni tal-Ministru responsabbli għall-biedja, jista’, taħt il-kondizzjonijiet li jidhirlu xierqa, jagħti għajnuna ta’ flus li s-sidien ta’ gniedes illiċenzjati taħt l-artikolu 3. 8. Piena għal minjuża għar-refgħa gniedes jew baqar infettati. Emendat: A.L.408 tal-2007. Kull minxjentement juża għar-refgħa gniedes jew baqar morda bil-marsuttin tal-ifrat, bl-iskol, bl-afta, jew b’xi mard ieħor infettiv jew kuntaġjuż, jeħel, meta jinsabħati, multa ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47), u l-qorti tista’ tordna, barra minn dan, il-qirda tal-gniedes jew tal-baqar bi spejjeż tas-sid. 9. Pieni għal min ifixkel l-uffiċjal. Emendat: A.L.408 tal-2007. Kull min ma jħallix li d-Direttur jew lil uffiċjal ieħor li jkun jagħmel f’ismu, jidħol jew jispezzjonafond jew post, jew jimpedih jew ifixklu fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu taħt din l-Ordinanza, jeħel, meta jinsabħati, multa ta’ mhux iżjed minn sitta u erbgħineuro u disgħa u ħams in ċenteżmu (46.59). 10. Piena ġenerali. Emendat: A.L.408 tal-2007. Kull min jikser jew jonqos li jħares id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, li għalihom ma hemm ebda piena speċjali, jew min jikser jew jonqos li jħares ir-regolamenti magħmulin bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza jeħel, meta jinsabħati, ammenda ta’ mhux iżjed minn ħdax-il eurou ħamsa u sitt in ċenteżmu (11.65). 11. L-azzjoni għal reat taħt din l-Ordinanza taqa’ bil-preskrizzjoni wara tliet xhur minn dakinhar li jkun sar ir-reat: Iżda meta baqra tkun ġiet użata kontra d-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, l-azzjoni ma taqax bil-preskrizzjoni ħlief tmintax-il xahar wara li jkun sar ir-reat. 12. Regolamenti. Emendat: XV.1958.2; XXV.1962.2,4; A.L.4 tal-1963. Il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’ jagħmel regolament i- (a) biex jordna l-modu l-forma li bihom għandha ssir it-talba għal-liċenza; (b) dwar il-kondizzjonijiet (kompriżil-ħlas tad-dritt) li taħthom id-Direttur jista’ jagħti, jirrifjuta, jissospendi jew iħassar liċenza; (ċ) dwar is-self ta’ gniedes mis-Stud Farm tal-Gvern lil persuni f’distrett fejn in-numru tal-gniedes illiċenzjati taħt din l-Ordinanza ma jkunx biżżejjed; (d) biex jistabbilixxi r-rata ta’ dritt li għandu jitħallas għar-refgħa; u (e) in ġenerali sabiex jiġu esegwiti d-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza.