439.20 REGOLAMENT DWAR IL-PROTEZZJONI TA’ ANNIMALI LI JINTUŻAW GĦAL SKOPIJIET XJENTIFIĊI L-AVVIŻ LEGALI 161 tal-2017. L-AVVIŻ LEGALI 161 tal-2017. 1. (1) It-titolu ta’ dawn ir-regolamenti huwa r-Regolamenti dwar il-Protezzjoni ta’ Annimali li jintużaw għal Skopijiet Xjentifiċi. (2) L-iskop ta’ dawn ir-regolamenti huwa li jittrasponu d-Direttiva 2010/63/UE. (3) Dawn ir-regolamenti jistabbilixxu miżuri għall-protezzjoni tal-annimali li jintużaw għall-iskopijet xjentifiċi jew edukattivi u għal dan il-għan, dawn ir-regolamenti jistabbilixxu dawn ir-regoli li ġejjin: (a) it-tibdil u t-tnaqqis tal-użu tal-annimali fi proċeduri u r-raffinament tat-trobbija, ż-żamma, l-kura u l-użu tal-annimali fi proċeduri; (b) l-oriġini, it-trobbija, l-immarkar, il-kura u ż-żamma u l-qtil ta’ annimali; (ċ) l-operat ta’ minirabbi, tal-fornituri u tal-utenti; (d) l-evalwazzjoni u l-awtorizzazzjoni ta’ proġetti li jinvolvu l-użu tal-annimali fi proċeduri. (4) (a) Dawn ir-regolamenti għandhom japplikaw meta l-annimali li jkunu wżati jew ikunu maħsuba li se jintużaw fi proċeduri, jew ikunu mrobbija speċifikamant biex l-organi jew it-tessuti tagħhom ikunu jistgħu jintużaw għal skopijiet xjentifiċi, (b) Dawn ir-regolamenti għandhom japplikaw sakemm l-annimali msemmija fil-paragrafu (a) ikunu ġew maqtula, impoġġija mill-ġdid jew meħudin lura lejn abitat adatt jew f’sistema ta’ trobbija. (ċ) L-eliminazzjoni ta’ wġigħ, tbatija, skonfort jew ħsara fit-tul bl-użu tajjeb ta’ anestesija, analġeżija jew metodi oħra m’għandhiex teskludi annimali li jkun jintuża fi proċedura mill-iskop ta’ dawn ir-regolamenti. (5) Dawn ir-regolamenti għandhom japplikaw għal dawn l-annimali li ġejjin: (a) annimali vertebrati ħajjin mhux umani, li jinkludu: (i) forom ta’ larva li jieklu b’mod indipendenti; u (ii) forom ta’ fetu ta’ mammiferisa mill-aħħar terz tal-iżvilupp normali tagħhom; (b) ċefalopodi ħajjin. (6) Dawn ir-regolamenti għandhom japplikaw meta annimali jkunu jintużaw jew ikunu maħsub li jintużaw fi proċeduri, li jkunu fi stadju aktar bikri ta’ żvilupp minn dak imsemmi fil-paragrafu (a) tas-sub regolament (5), jekk l-annimal ikun ser jitħalla jgħix lil hinn minn dak l-istadju ta’ żvilupp u, b’riżultat tal-proċeduri li jkunu saru, jkun probabbli ser jesperjenzawġigħ, tbatija, skonfort jew ħsara fit-tul wara li jkun laħaq dak l-istadju ta’ żvilupp. (7) Dawn ir-regolamenti m’għandhomx japplikaw għal: (a) prattiċi agrikoli mhux esperimentali; (b) prattiċi veterinarji kliniċi mhux esperimentali; (ċ) testijiet kliniċi veterinarji meħtieġa għall-awtorizzazzjoni fis-suq ta’ prodott mediku veterinarju; (d) prattiċi li jkunu saru għal finijiet ta’ trobbija tal-annimali rikonoxxuta; (e) prattiċi li jkunu saru għall-fini primarja ta’ identifikazzjoni ta’ annimali; (f) prattiċi li probabbilment ma jkunux ser jikkawżaw u ġiegħ, tbatija, skomfort jew ħsara fit-tul ekwivalenti għal, jew aktar minn, dak li jkun ikkawżat mill-introduzzjoni ta’ labra skont prattika veterinarja tajba. (8) Dawn ir-regolamenti għandhom japplikaw mingħajr ħsara għall-dawk ir-regolamenti relatati mal-prodotti kosmetiċi. 2. Miżuri nazzjonali aktar restrittivi. (1) L-awtorità kompetenti ta’ Malta tis ta’, ma żommxx fis-seħħ dispożizzjonijiet maħsuba biex jiżguraw protezzjoni aktar estensiva għal annimali li jaqgħu taħt l-iskop ta’ dawn ir-regolamenti. (2) L-awtorità kompetenti għandha tapplika dawk il-miżuri amministrattivi kollha neċessarji skont il-ħtiġiet ta’ dawn ir-regolamenti biex tiżgura li ma jkunx hemm ksur ta’ dawn ir-regolamenti, kif ukoll biex tnaqqas ir-riskju għal konsumaturi aħħarinu kull riskju supplimentari għall-annimali u għall-ambjent. Dawn il-miżuri għandhom ikunu skont il-ħtiġijiet tal-katina alimentari u tas-saħħa tal-annimali. (3) Dawn il-miżuri għandhom jinkludu il-konfiska diretta tal-prodotti, s-sospensjoni tal-attivitajiet mwettqa mis-sid jew detentur tal-annimali, li jkunu primarjament responsabbli għat-trattament xieraq tal-annimali, u r-revoka, it-teħid jew sospensjoni tal-awtorizzazzjoni, liċenza jew permess f’dak li għandu x’jaqsam ma’ dawk l-attivitajiet meta dawn ikunu qegħdin joħolqu riskju lill-konsumaturi aħħarinu lill-ambjent. L-applikazzjoni ta’ multi amministrattivi u pieni effettivi u dissważivi skont l-artikoli 45 u 47 tal-Att għandhom ukoll japplikaw f’dan ir-rigward. Tifsir. 3. Għall-fini ta’ dawn ir-regolamenti, it-tifsiriet li ġejjin għandhom japplikaw: "l-Att " tfisser l-Att dwar it-Trattament Xieraq ta’ l-Annimali; Kap. 439. Kap. 439. " awtorità kompetenti " tfisser id-Dipartiment għas-Servizzi Veterinarji ta’ Malta li hija nominata mill-Gvern ta’ Malta biex twettaq l-obbligi li jirriżultaw minn dawn ir-regolamenti; "fornitur " tfisser kull persuna fiżika jew ġuridika, ħlief għal persuna li trabbi, li tipprovdi annimali bil-għan li jintużaw fi proċeduri jew għall-użu ta’ tessuti jew organi għal finijiet xjentifiċi, kemm jekk għal korrispettiv finanzjarju kif ukoll jekk mhux għalhekk; "persuna li trabbi" tfisser kull persuna naturali jew ġuridika li tkun trab bi l-annimali msemmija fl-Anness I bil-għan li dawn ikunu jintużaw fi proċeduri jew għall-użu ta’ tessuti jew organi tagħhom għall-finijiet xjentifiċi, jew li jkunu jrabbu annimali oħra primarjament għal dawn il-finijiet, kemm jekk dan isir għal korrispettiv finanzjarju kif ukoll jekk mhux għalhekk; "proċedura " tfisser kull użu, invażiv jew mhux invażiv, ta’ annimal għal skopijiet esperimentali jew xjentifiċi oħra, b’riżultat magħruf jew mhux magħruf, jew għal skopijiet edukattivi, li jistgħu jikkawżaw fl-annimal livell ta’ wġigħ, tbatija, skonfort jew ħsara fit-tul ekwivalenti għal, jew aktar minn, dak ikkawżat bl-introduzzjoni ta’ labra, skont prattika veterinarja tajba. Dan jinkludi kull azzjoni maħsuba biex, jew li tista’, tirriżulta fit-twelid jew it-tfaqqis ta’ annimal jew il-ħolqien u l-manteniment ta’ razza ta’ annimal modifikat ġenetikament f’kull kundizzjoni bħal din, iżda bl-esklużjoni tal-qtil ta’ annimali li jkunu ser jintużaw biss l-organi jew it-tessuti tagħhom; " proġett " tfisser programm ta’ ħidma li jkollu oġġettiv xjentifiku stabbilit u li jkun jinvolvi proċess wieħed jew aktar; " stabbiliment " tfisser kull installazzjoni, bini, grupp ta’ bini jew postijiet oħra u tista’ tinkludi post li ma jkunx magħluq għalkollox jew kopert u faċilitajiet mobbli; "utent" tfisser kull persuna fiżika jew ġuridika li tuża l-annimali fi proċeduri, kemm jekk għal korrispettiv finanzjarju kif ukoll jekk jekk mhux għalhekk. 4. Prinċipju ta’ tibdil, tnaqqisurfinar. (1) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li, kull fejn ikun possibbli, għandhom jintużaw metodi jew strateġiji ta’ ttestijar xjentifikament sodisfaċenti, li ma jinvolvux l-użu ta’ annimali ħajjin. (2) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li n-numru ta’ annimali li jkunu ser jintużaw fi proċeduri jkun wieħed minimu, mingħajr ma tfixkel l-għanijiet tal-proġett; (3) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura r-raffinament tat-trobbija, akkommodazzjoni u ħarsien, kif ukoll ir-raffiniment ta’ metodi li jintużaw fi proċeduri, billi telimina jew tnaqqas għall-mimimu kull uġigħ, tbatija, skomfort possibli jew ħsara fit-tul għall-annimali. (4) Dan ir-regolament għandu jiġi ma għażul f’dak li għandu x’jaqsam mal-implementazzijoni skont ir-regolament 13. 5. Finijiet ta’ proċeduri. Proċeduri jistgħu jiġu mwettqa biss għall-finijiet li ġejjin: (a) riċerka bażika; (b) ri ċerka li tiġi applikata b’kull wieħed minn dawn l-għanijiet li ġejjin: (i) biex jiġi evitat, għall-prevenzjoni, dijanjożi jew trattament ta’ mard, nuqqas ta’ saħħa jew abnormali ta’ oħra jew l-effetti tagħhom fuq il-bniedem, annimali jew pjanti; (ii) għall-valutazzjoni, identifikazzjoni, regolament jew modifikazzjoni tal-kundizzjonijiet fiżjoloġiċi tal-bniedem, annimali jew pjanti; jew (iii) it-trattament xieraq tal-annimali u t-titjib tal-kundizzjonijiet tal-produzzjoni għall-annimali mrobbija għall-finijiet agrikoli. (ċ) għall-finijiet tal-paragrafu (b) fl-iżvilupp, manifattura jew ittestjar tal-kwalità, l-effikaċja u s-sigurtà ta’ drogi, affarijiet tal-ikel u għalf u sustanzi jew prodotti oħra; (d) protezzjoni tal-ambjent naturali fl-interessi tas-saħħa jew tat-trattament xieraq tal-bniedem jew tal-annimali; (e) riċerka bil-għan li jiġu konservati l-ispeċi; (f) edukazzjoni ogħla, jew taħriġ għall-akkwist, żamma jew titjib ta’ ħiliet professjonali; (g) inkjestiforensiċi. 6. Metodi ta’ qtil. (1) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura użomm sistema ta’ qtil ta’ annimali b’uġigħ, tbatija uskomfort minimu. (2) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li l-annimali jiġu maqtula minn persuna kompetenti fl-istabbiliment ta’ minirabbi, tal-fornitur jew tal-utent tal-annimali: Iżda fil-każ ta’ studju barra mill-istabbiliment, l-annimal jista’ jiġi maqtul minn persuna kompetenti. (3) Fir-rigward tal-annimali elenkati fl-Anness IV, għandu jintuża l-metodu adatt ta’ qtil kif stabbilit f’dik l-Anness. (4) L-awtoritjiet kompetenti jistgħu jagħtu eżenzjonijiet mill-ħtiġijiet mnissla fis-sub regolament (3): (a) biex jippermettu l-użu ta’ metodu ieħor kemm il-darba, abbażi ta’ evidenza xjentifika, l-metodu jkun meqjus bħala wieħed mhux krudili; jew (b) meta, abbażi ta’ ġustifikazzjoni xjentifika, il-fini tal-proċedura ma tkunx tista’ tintlaħaq bl-użu ta’ metodu tal-qatla li hu imniżżel fuq l-Anness IV (5) Is-sub-regolamenti) m’għandhomx japplikaw meta annimal jinqatel f’emerġenza għal ċirkostanzi ta’ trattament xieraq tal-annimal, saħħa pubblika, sigurtà pubblika, saħħa tal-annimal jew ambjentali. 7. Speċi fil-periklu tal-estinzjoni. (1) Kampjuni ta’ dawk l-ispeċi li huma filperiklu tal-estinzjoni huma mniżżlin fl-Anness A li jinsab mar-Regolament tal-Kunsill (KE) NRU 338/97 tad-9 ta’ Diċembruta 1996 dwar il-protezzjoni ta’ speċi slavaġ ta’ fawna u flora billi jkun regolat il-kummerċ fihom, li ma jaqgħux taħt l-iskop tal-Artikolu 7(1) ta’ dak ir-Regolament, m’għandhomx jintużaw fi proċeduri, ħlief għal dawk il-proċeduri li jkunu jilħqu dawn il-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) il-proċedura jkollha wieħed mill-għanijiet imsemmija fil-paragrafi (b)(i), (ċ) jew (eil-proċedura jkollha wieħed mill-għanijiet imsemmija fil-paragrafi (b)(i), (ċ) tar-regolament 5; u (b) li jkun hemm ġustifikazzjoni xjentifika kemm-il darba l-fini tal-proċedura ma tkunx tista’ tintlaħaq bl-użu ta’ speċi ħlief għal dawk elenkati f’dak l-Anness. (2) Is-sub-regolament (1) m’għandux japplika għal speċi ta’ primati mhux umani. 8. Primati mhux umani. (1) Bla ħsara għas-sub-regolament (2), kampjuni ta’ primati mhux umani m’għandhomx jintużaw fi proċeduri, bl-eċċezzjoni tal-proċeduri li jilħqu l-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) il-proċedura jkollha wieħed mill-finijiet imsemmija: (i) fis-subparagrafi (b)(i) jew (ċ fis-subparagrafi (b) tar-regolament 5 li huma magħmula bil-għan li jiġu evitati, għall-prevenzjoni, dijanjosi jew trattament ta’ kundizzjonijiet kliniċi perikolużi jew li potenzjalment ikunu qegħdinipoġġuħajjet il-bniedem fil-periklu; jew (ii) is-subparagrafi (a) jew (eis-subparagrafi (a) tar-regolament 5; u (b) jkun hemm ġustifikazzjoni xjentifika kemm-il darba l-fini tal-proċedura ma tkunx tista’ tintlaħaq bl-użu taspeċi ħlief għal primati mhux umani u b l-użu ta’ speci mhux imnissla fl-Anness: Iżda kondizzjoni klinika debilitanti għall-iskop ta' dawn ir-regolamenti tfisser tnaqqis fil-kapaċità fiżika jew abiltà psikoloġika li jiffunzjona. (2) Kampjuni ta’ primati mhux umani, elenkati fl-Anness A li jinsab fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 338/97, li ma jaqgħux taħt l-iskop tal-Artikolu 7(1) ta’ dak ir-Regolament, m’għandhomx jintużaw fi proċeduri ħlief għal dawk il-proċeduri li jilħqu l-kundizzjonijiet li ġejjin: (a) il-proċedura jkollha wieħed mill-finijiet imsemmija: (i) fis-subparagrafi (b)(i) u (ċ fis-subparagrafi (b) tar-regolament 5, tkun qiegħda ssir bil-ħsieb li jiġu evitati, għall-prevenzjoni, dijanjosi jew trattament ta’ kundizzjonijiet kliniċi perikolużi jew li potenzjalment ikunu qegħdinipoġġuħajjet il-bniedem fil-periklu; (ii) is-subparagrafu (e) tar-regolament 5; u (b) jkun hemm ġustifikazzjoni xjentifika kemm-il darba l-fini tal-proċedura ma tkunx tista’ tintlaħaq bl-użu ta’ speċi ħlief għal primati mhux umani u b l-użu ta’ speċi mhux elenkati f’dak l-Anness. (3) Minkejja s-sub-regolamenti), xadinikbar ma għandhomx jintużaw fi proċeduri, suġġett għall-użu tal-klawsola ta' salvagwardja fir-regolament 55(2). 9. Annimali li jinqabdu mis-selvaġġ (1) L-annimali li jinqabdu mis-selvaġġ m’għandhomx jintużaw fi proċeduri. (2) L-awtorità kompetenti għandha tagħti eżenzjonijiet mis-sub-regolament (1) fuq il-bażi ta' ġustifikazzjoni xjentifika b'effett li l-iskop tal-proċess ma jistax jintlaħaq bl-użu ta' annimalli kientrabba għall-użu fi proċeduri. (3) Il-qbid ta’ annimali mill-ambjent natura li għandu jsir biss minn persuni kompetenti li jużaw metodi li ma jikkawżawx lill-annimali u ġigħ, tbatija, skomfort jew ħsara fit-tul li jistghu jigu evitati: Iżda kwalunkwe annimalli, waqt jew wara l-qbid, jinstab li humidrub jew dgħajjef, għandu jiġi eżaminat minn veterinarju jew persuna kompetenti oħra u għandha tittieħed azzjoni biex timminimizza t-tbatija tal-annimal. L-awtorità kompetenti tista’ tagħti eżenzjonijiet mir-rekwiżit li tittieħed azzjoni sabiex tiġi minimizzata t-tbatija tal-annimal jekk hemm ġustifikazzjoni xjentifika. 10. Annimali li jitrabbew għall-użu fi proċeduri (1) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li annimali tal-ispeċi elenkati fl-Anness I jistgħu jintużaw biss fi proċeduri fejn dawk l-annimali jkunu trabbew għall-użu fi proċeduri: Iżda madankollu, mid-dati stabbiliti fl-Anness II, l-awtorità kompetenti għandha tiżgura li l-primati mhux umani elenkati fih jistgħu jintużaw fi proċeduri biss meta jkunu l-wild ta’ primati mhux umani li jkunu trabbew fil-magħluq jew fejn ikunu ġejjin minn kolonji awtosuffiċjenti. Iżda wkoll għall-finijiet ta' dan ir-regolament, "kolonja awtosuffiċjenti" tfisser kolonja li fiha l-annimali huma mrobbija biss mill-kolonja jew minn kolonji oħra, iżda mhux meħuda mis-selvaġġ, u fejn l-annimali jinżammu f'mod li jiżgura li huma mdorrija għall-bnedmin. (2) L-awtorità kompetenti tista’ tagħti eżenzjonijiet mis-sub regolament (1) abbażi ta' ġustifikazzjoni xjentifika. 11. Annimali ta’ speċi domestika li jgħixu fit-triq u fis-salvaġġ. (1) Annimali ta’ speċi domestika mingħajr sid m’għandhomx jintużaw fi proċeduri. (2) L-awtorità kompetenti tista' tagħti biss eżenzjonijiet mis-sub regolament (1) suġġett għall-kondizzjonijiet li ġejjin: (a) hemm ħtieġa essenzjali għal studji li jikkonċernaw is-saħħa u l-benesseri tal-annimali jew theddid serju għall-ambjent jew għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali; u (b) hemm ġustifikazzjoni xjentifika b'effett li l-iskop tal-proċedura jista' jinkiseb biss bl-użu ta' annimal li jgħix fit-triq jew annimal salvaġġ. 12. Proceduri. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-proċeduri jitwettqu fi stabbilmenti tal-utent: Iżda l-awtorità kompetenti tista’ tagħti eżenzjoni mill-ewwel subregolament jekk ikun hemm ġustifikazzjoni xjentifika. (2) Proċeduri jistgħu jitwettqu biss fil-qafas ta’ proġett. 13. Għażla tal-metodi. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-proċedura ma titwettaqx jekk kemm-il darba metodu ieħor jew strateġija oħra li twassal tar-riżultat mixtieq hija rikonoxxuta taħt il-leġislazzjoni tal-Unjoni, li fihom ma jintużawx ta' annimalħaj. (2) Meta jkun hemm għażla bejn proċeduri, l-kriterji tal-għażla għandhom ikunu bbażati billi tingħata importanza għall-ħtiġiet li ġejjin: (a) in-numru minimu ta’ annimali li għandhom jintużaw; (b) l-użu ta’ annimali bl-inqas kapaċità li jħossu wġigħ, tbatija, skomfort jew ħsara fit-tul; (ċ) jikkawżaw l-inqas uġigħ, tbatija, tensjoni skomfort jew ħsara fit-tul; u l-aktar riżultati sodisfaċenti li jkunu provduti. (3) Il-mewt bħala l-punt ta’ tmiem ta’ proċedura għandha tiġi evitata kemm jista’ jkunu tinbidel għal punti ta’ tmiem bikrija u mhux krudili. Meta l-mewt bħala l-punt ta’ tmiem tkun inevitabbli, il-proċedura għandha titfassal biex: (a) tirriżulta fl-inqas imwiet possibbli ta’ annimali; u (b) tnaqqas id-dewmien u l-intensità ta’ tbatija għall-annimal mill-inqas possibbli, u tiggarantixxi mewt b’inqas uġigħ, kemm-il darba dan ikun teknikament u fiżikament vijabbli u possibbli. 14. Anestesija. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li, sakemm ma jkunx inadegwat, proċessi jitwettqu taħt anestesija ġenerali jew lokali, u li l-anal ġesiku jew metodu adegwat ieħor jintuża biex jiġi żgurat li l-uġigħ, tbatija u skonfort jinżammu għal minimu: Iżda proċeduri li jinvolvu ferimenti serji li jistgħu jikkawża w uġigħ gravi m'għandhomx jitwettqu mingħajranestesija. (2) Meta jiġi deċiż kemm għandha tintuża anestesija b’mod adatt, għandha tingħata importanza għal dan li ġej: (a) jekk l-anestesija tkunx aktar trawmatika għall-annimal mill-proċedura nnifisha; u (b) jekk l-anestesija tkunx inkompatibbli mal-iskop tal-proċedura. (3) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-annimali ma jingħatawx prodotti farmaċewtiċi biex twaqqaf jew tirristrinġi milli jesprimu l-uġigħ tagħhom mingħajr livell adatt ta’ anastesija jew anal ġeżija: Iżda f’każijiet bħal dawn, għandha tingħata ġustifikazzjoni xjentifika, flimkien mad-dettalji tal-metodu anestetiku jew anal ġeżiku. (4) Annimalli jista’ jbati minnuġigħladarba jkun għadda l-effett tal-anestesija għandu jingħata trattament b’analġeżiċi preventivi u post-operattivi jew metodi oħrajn adatti li jtaffu l-uġigħ kemm-il darba dan ikun kompatibbli mal-iskop tal-proċedura. (5) Ki f l-iskop tal-proċedura jkun intlaħaq għandha tittieħed azzjoni adattabiex tiġi mnaqqsa t-tbatija tal-annimal. 15. Klassifikazzjoni tas-severi ta’ tal-proċeduri. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-proċeduri jkunu kollha kklassifikati bħala "mingħajr irkupru", ""ħfief", "moderati", jew "severi" fuq bażi ta’ każ b'każ bl-użu tal-kriterji stabbiliti fl-Anness VIII. (2) Bla ħsara għall-użu tal-klawsola ta' salvagwardja fir-regolament 55(3), l-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-proċedura ma titwettaqx jekk tinvolvi u ġigħ kbir, tbatija jew skonfort li x'aktar x idumżmien twil u ma jistax jittaffa. 16. Użu mill-ġdid ta’ annimali fi proċeduri. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li annimal li jkun diġà użat fi proċedura waħda jew iktar, meta jista’ jintuża wkoll annimal ieħor li ma jkunx intuża f'ebda proċedura, jistgħu jerġgħu jintużaw biss fi proċedura ġdida sakemm il-kundizzjonijiet li ġejjin ikunu sodisfatti: (a) is-severità attwali tal-proċeduri preċedenti kienet waħda "ħafifa" jew "moderata"; (b) jkun intwera li l-istat tas-saħħa ġenerali u t-trattament xieraq tal-annimal ikun ġie rkuprat għalkollox; (ċ) il-proċedura ulterjuri tkun klassifikata bħala "ħafifa", "moderata" jew "mingħajr irkupru"; u (d) tkun skont il-parir veterinarju, filwaqt li tingħata importanza għall-esperjenza tul il-ħajja tal-annimal. (2) F'ċirkostanzi eċċezzjonali, permezz ta' deroga mill-paragrafu (a) tas-sub regolament (1) u wara eżami veterinarju tal-annimal, l-awtorità kompetenti tista' tippermetti użu mill-ġdid ta' annimal, sakemm l-annimal ma jkunx intuża aktar minn darba fi proċess li jinvolvi wġigħ, skonfort jew tbatija severa ekwivalenti. 17. Tmiem tal-proċedura. (1) Proċedura għandha titqies li tkun intemmet meta ma jkunx meħtieġ li jsiru aktar osservazzjonijiet għal dik il-proċedura jew, fir-rigward ta' razez ġodda ta' annimali ġenetikament modifikati, meta l-frieħ ma jibqgħux osservati jew mistennija jħossu wġigħ, tbatija, skonfort jew ħsara dejjiema ekwivalenti għal, jew aktar minn, dak ikkawżat bl-introduzzjoni ta' labra. (2) Fit-tmiem ta’ proċedura, deċiżjoni biex l-annimal jinżamm ħaj għandha tittieħed minn veterinarju. Annimal għandu jinqatel meta x’aktarx ikun ser jibqa’ f’uġigħ, tbatija, skomfort jew ħsara fit-tulmoderati jew gravi. (3) Meta annimal i kun sejjer jinżammħaj, għandu jirċievi kura u ż-żamma adatta għall-istat tas-saħħa tiegħu. 18. Skambju ta' organi u tessuti. Malta flimkien ma' Stati Membri oħra għandhom jiffaċilitaw, meta jkun xieraq, li jistabilixxu programmi għall-iskambju ta' organi u tessuti tal-annimali maqtula. 19. Il-ħelsien tal-annimali u ttqegħid tagħhom fid-djar. L-awtorità kompetenti f'Malta tista’ tippermetti li annimaliwżati jew maħsuba li jintużaw fi proċeduri li jitqiegħdu fid-djar, jew jintbagħtu lura f'abitat adatt jew sistema ta’ trobbija adatta għall-ispeċi, sakemm il-kundizzjonijiet li ġejjin ikunu sodisfatti: (a) l-istat ta' saħħa tal-annimal tkun tippermetti dan; (b) ma jkunx hemm periklu għas-saħħa pubblika, saħħa tal-annimal jew l-ambjent; u (ċ) ikunu ttieħdu miżuri xierqa biex jissalvagwardjaw it-trattament xieraq tal-annimal. 20. Awtorizzazzjoni ta’ minirabbi, il-fornituri u l-utenti. (1) Kull minirabbi, il-fornituri u l-utenti għandhom ikunu awtorizzati minnurreġistrati mal-awtorità kompetenti. Tali awtorizzazzjoni tista’ tingħata għal perjodu limitat: Iżda l-awtorizzazzjoni għandha tingħata biss jekk minirabbi, fornitur jew utent u l-istabbiliment tiegħu ikun f'konformità mar-rekwiżiti ta' dawn ir-regolamenti. (2) L-awtorizzazzjoni għandha tispeċifika l-persuna responsabbli biex jiġi żgurat konformità mad-dispożizzjonijiet ta’ dawn ir-regolamenti u l-persuna jew persuni msemmija fir-regolament 24(1) u fir-regolament 25. (3) It-tiġdid tal-awtorizzazzjoni għandha tkun meħtieġa għal kull bidla sinifikanti fl-istruttura jew fil-funzjoni ta' stabbiliment ta' minirabbi, tal-fornitur jew tal-utent li tista' taffettwa b’mod negattiv it-trattament xieraq tal-annimali. (4) L-awtorità kompetenti f'Malta trid tiżgura li tiġi nnotifikata għal kwalunkwe tibdiliet li ssir tal-persuna jew persuni msemmija fis-sub regolament (2). 21. Sospensjoni u rtirar ta' awtorizzazzjoni. (1) Meta minirabbi, il-fornitur jew l-utent ma jibqax jikkonforma mar-rekwiżiti stabbiliti f'dawn ir-regolamenti, l-awtorità kompetenti għandha tieħu azzjoni xierqa ta' rimedju, jew tirrikjedi li din l-azzjoni għandha tittieħed, jew tissospendi jew tirtira l-awtorizzazzjoni tagħha. (2) Hija l-awtorità kompetenti li għandha tiżgura ruħha li, meta l-awtorizzazzjoni tkun ġiet sospiża jew irtirata, it-trattament xieraq tal-annimali li jibqa’ miżmum fl-istabbiliment ma jintlaqatx ħażin. 22. Rekwiżiti għall-installazzjonijiet u t-tagħmir. (1) L-awtorità kompetenti ta' Malta għandha tiżgura ruħha li l-istabbilimenti kollha ta' minirabbi, ta’ fornitur jew ta’ utent ikollhom stallazzjonijiet u tagħmir adatti għall-ispeċi ta' annimali miżmumin u, fejn il-proċeduri huma mwettqa, għat-twettiq tal-proċeduri. (2) Id-disinn, il-kostruzzjoni u l-metodi tal-operat tal-installazzjonijiet u t-tagħmir imsemmijin fis-sub regolament (1) għandhom jiżguraw li l-proċeduri jitwettqu bl-aktar mod effettiv possibbli, u jimmiraw li jiksbu riżultati affidabbli bl-użu ta’ numru minimu ta' annimali u jikkawżaw l-inqas ammont ta' wġigħ, tbatija, skomfort jew ħsara fit-tul. (3) Għall-finijiet tal-implimentazzjoni tas-sub regolamenti), l-awtorità kompetenti ta' Malta għandha tiżgura li jkun hemm konformità mar-rekwiżiti rilevanti kif stipulati fl-Anness III 23. Kompetenza tal-persunal. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li kull minirabbi, kull fornitur u kull utent ikollhom biżżejjed persunal fil-post. (2) Il-persunal għandu jiġi edukat adegwatament u mħareġġ tajjeb qabel ma jwettaq kwalunkwe waħda mill-funzjonijiet li ġejjin: (a) twettiq ta' proċeduri fuq annimali; (b) tfassil ta’ proċeduri u proġetti; (ċ) jieħu ħsieb l-annimali; jew (d) qtil ta' annimali: Iżda persuni li jwettqu l-funzjonijiet imsemmijin fil-paragrafu (b) għandhom ikunu rċevew tagħlim f'xi dixxiplina xjentifika rilevanti għax-xogħol li qed iwettqu u għandu jkollhom konoxxenza ta’ speċji speċifiċi: Iżda wkoll il-persunal li jwettaq il-funzjonijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (ċ) jew (d Iżda wkoll il-persunal li jwettaq il-funzjonijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (ċ) għandu jiġi sorveljat fit-twettiq tal-kompiti tiegħu sakemm ikun wera l-kompetenza rikjesta: Iżda wkoll l-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura, li r-rekwiżiti stabbiliti f'dan il-paragrafu jkunu sodisfatti, permezz ta’ awtorizzazzjoni jew b'mezzi oħra. (3) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tippubblika, fuq il-bażi tal-elementi stipulati fl-Anness V, ir-rekwiżiti minimi rigward l-edukazzjoni u t-taħriġ u r-rekwiżiti għall-kisba, iż-żamma u wiri tal-kompetenza meħtieġa għall-funzjonijiet stabbiliti fis-sub regolament (2). 24. Rekwiżiti speċifiċi għall-persunal. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li kull minirabbi, kull fornitur u kull utent ikollhom persuna jew diversi persuni fuq il-post li għandhom: (a) ikunu responsabbli biex jissorveljaw it-trattament xieraq u l-kura tal-annimali fl-istabbiliment; (b) jiżguraw li l-persunal li jittratta mal-annimali jkollu aċċess għall-informazzjoni speċifika dwar l-ispeċi miżmuma fl-istabbiliment; (ċ) ikunu responsabbli biex jiżguraw li l-persunal ikunedukat b’mod adatt, kompetenti u mħarreġ kontinwament u li jkun sorveljat sakemm juri l-kompetenza meħtie [a. (2) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-persuni msemmija fir-regolament 40(2)(b) għandhom: (a) jiżguraw li kwalunkwe uġigħ bla bżonn, tbatija, skonfort jew ħsara fit-tul li qed tiġi eżerċitata fuq l-annimali matul l-proċess titwaqqaf; u (b) jiżgura li l-proġetti jitwettqu f'konformità mal-awtorizzazzjoni tal-proġett jew, fil-każijiet imsemmija fir-regolament 42, skont l-applikazzjoni mibgħuta lill-awtorità kompetenti jew kwalunkwe deċiżjoni meħuda mill-awtorità kompetenti, u jiżguraw li fil-każ ta' nuqqas ta' konformità, il-miżuri adatti biex jirrattifikawha jittieħdu u jiġu rreġistrati. 25. Veterinarju maħtur. L-awtorità kompetenti ta' Malta għandha tiżgura li kull minirabbi, kull fornitur u kull utent ikollu veterinarju maħtur b'kompetenza fil-mediċina tal-annimali tal-laboratorju, jew espert kwalifikat meta jkun aktar adatt, li jingħataw ludoveri konsultattivi fir-rigward tat-trattament xieraq tal-annimali. 26. Korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li kull minirabbi, kull fornitur u kull utent jistabbilixxi korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali. (2) Il-korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali għandu jinkludi minn tal-inqas persuna jew persuni responsabbli għat-trattament xieraq u l-kura tal-annimali u, fil-każ ta’ utent, membru xjentifiku. Il-korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali għandu jirċievi wkoll kontribut mill-veterinarju maħtur jew persuna kompetenti esperta msemmija fir-regolament 25. (3) L-awtorità kompetenti f'Malta tista' tippermetti lil minirabbi, lill-fornituri u lill-utent iż-żgħar biex iwettqu l-kompiti stabbiliti fir-regolament 27(1) b'mezzi oħra. 27. Il-kompiti tal-korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali. (1) Il-korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali għandu, bħala minimu, iwettaq il-kompiti li ġejjin: (a) jagħti pariri lill-persunal li jieħu ħsieb l-annimali dwar kwistjonijiet relatati mat-trattament xieraq tal-annimali, fir-rigward tal-akkwist tagħhom, akkomodazzjoni, kura u l-użu; (b) jagħti pariri lill-persunal dwar l-applikazzjoni tar-rekwiżit tas-sostituzzjoni, it-tnaqqis u r-raffinament, u żżommu infurmat bl-iżviluppi tekniċi u xjentifiċi reċenti rigward l-applikazzjoni ta' dak ir-rekwiżit; (ċ) jistabbilixxi u janalizza proċessi operazzjonali interni fir-rigward tal-monitoraġġ, ir-rappurtar u s-segwitu fir-rigward tat-trattament xieraq tal-annimali, miżmumin jew użati fl-istabbiliment; (d) isegwi l-iżvilupp u l-eżitu tal-proġetti, filwaqt li jieħdu ħsieb l-effett fuq l-annimali użati, u jidentifika u jagħti pariri rigward l-elementi li jikkontribwixxu għal aktar sostituzzjoni, tnaqqis u r-raffinament; u (e) jagħti pariri dwar skemi għat-tqegħid fidjar, inkluż is-soċjalizzazzjoni adatta ta l-annimali li jitqiegħdu lura fidjar. (2) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li r-reġistri ta’ kwalunkwe parir mogħti mill-korp dwar it-trattament xieraq tal-annimali u d-deċiżjonijiet meħuda rigward il-parir jinżammu għal mill-inqas 3 snin: Iżda r-rekords għandhom ikunu disponibbli għall-awtorità kompetenti meta jintalbu. 28. Strateġija għat-tnissil tal-primati mhux umani L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li minirabbi primati mhux umani jkollu strateġija stabbilita biex iżid il-proporzjon tal-annimali li jkunu l-wild ta' primati mhux umani li jkunu ġew mnissla fil-magħluq. 29. Meta jkun ser isir tqegħid lura fidjar, minirabbi, il-fornituri u l-utenti li minn għandhom l-annimali jkunu maħsuba li jitqiegħdu lura fidjar għandu jkollhom skema stabbilita ta’ tqegħid lura fidjar li tkun tiżgura s-soċjalizzazzjoni tal-annimali li jitqiegħdu lura fidjar. Fil-każ ta’ annimali slavaġ, meta jkun adatt, għandu jiġi stabbilit programm ta’ rijabilitazzjoni qabel ma jintbagħtu lura fl-abitat naturali tagħhom 30. Reġistri tal-annimali. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura lil kull minirabbi, il-fornituri u l-utenti jżommu reġistri ta’ mill-anqas dan li ġej: (a) in-numru u l-ispeċi ta' annimali mrobbija, akkwistati, fornuti, użati fi proċeduri, meħlusin jew imqiegħda lura fidjar; (b) l-oriġini tal-annimali, inkluż jekk ikunux trabbew għall-użu fi proċeduri; (ċ) id-dati meta l-annimali jkunu ġew akkwistati, fornuti, meħlusin jew imqiegħda fidjar; (d) mingħand min l-annimali jiġu akkwistati; (e) l-isem u l-indirizz ta' min jirċievi l-annimali; (f) in-numru u l-ispeċi tal-annimali li jkunumietu jew inqatlu f’kull stabbiliment. Rigward l-annimali li jkunumietu, l-kawża tal-mewt għandha, meta tkun magħrufa, tiġi reġistrata; u (g) fil-każ ta’ utenti, l-proġetti li għalihom l-annimali jkunu ntużaw. (2) Ir-reġistri msemmija fis-sub regolament (1) għandhom jinżammu għal minimu ta' 5 sninu jkunu disponibbli għall-awtorità kompetenti meta mitluba. 31. Informazzjoni dwar klieb, qtates u primati mhux umani. (1) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li kull minirabbi, kull fornitur u kull utent iżomm l-informazzjoni li ġejja dwar kull kelb, qatt u s u primat mhux uman: (a) l-identità; (b) il-post u d-data tat-twelid, meta jkunu disponibbli il-post; (ċ) jekk trab biex għall-użu fi proċeduri; u (d) fil-każ ta' primati mhux umani, jekk ikunx il-wild ta' primati mhux umani li jkunu trabbew fil-magħluq. (2) Kull kelb, qatt u s u primat mhux uman għandu jkollu fajl individwali bl-istorja tiegħu, li jsegwi l-annimal sakemm jinżamm għall-iskopijiet ta' dawn ir-regolamenti: Iżda l-fajl għandu jinbeda mit-twelid jew kemm jista’ jkun malajr wara u għandu jkopri kull informazzjoni riproduttiva, veterinarja u infomrazzjoni soċjali rilevanti dwar l-annimal individwali u l-proġetti li fihom ġie użat. (3) L-informazzjoni msemmija f'dan l-artikolu għandha tinżamm għal minimu ta' 3 snin wara l-mewt jew it-tqiegħed lura fid-dar tal-annimalu għandha tkun disponibbli għall-awtorità kompetenti meta tkun mitluba: Iżda fil-każ ta' tqegħid lura fid-dar, il-kura veterinarja rilevanti u informazzjoni soċjali mill-fajl individwali tal-istorja msemmija fis-sub regolament (2), għandha takkumpanja l-annimal. 32. Immarkar u identifikazzjoni ta' klieb, qtates u primati mhux umani. (1) Kull kelb, qattus jew primat mhux uman għandu jiġi pprovdut, mhux aktar tard miż-żmien tat-tiftim, b'marka ta' identifikazzjoni individwali permanenti b’mod li jikkawża l-inqas uġigħ possibbli. (2) Metakelb, qattus jew primat mhux uman ikun trasferit minn għand wieħed li jrabbi, fornitur jew utent lil ħaddiehor qabel ma’ jinfatam, u ma jkunx prattiku li jiġi mmarkat minn qabel, rekord, li jispeċifika b'mod partikolari lilommu, għandu jiġi miżmum mir-riċevitur sakemm jiġi mmarkat. (3) Metakelb, qattus jew primat mhux uman, li ma jkunx immarkat, li jkun infatam, jasal għandx iħadd li jrabbi, għand fornitur jew għandutent, għandu jiġi mmarkat b'mod permanenti mill-aktar fis possibbli u b’mod li jikkawża l-inqas uġigħ possibbli. (4) Minirabbi, fornitur u utent għandu jipprovdi, fuq talba tal-awtorità kompetenti, raġunijiet għal fejn l-annimal ma jkunx immarkat. 33. Kura u akkomodazzjoni (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha, sa fejn il-kura u ż-żamma tal-annimali hija kkonċernata, tiżgura li: (a) l-annimali kollha għandhom jiġu pprovduti b'akkomodazzjoni, ambjent, ikel, ilma u kura li huma xierqa għal saħħithomughat-trattament xieraq taghhom. (b) kwalunkwe restrizzjoni fuq kemm annimal jista' jissodisfa l-ħtiġijiet fiżjoloġiċi u etoloġiċi tiegħu għandha tinżamm għall-minimu; (ċ) il-kundizzjonijiet ambjentali li fihom kienu trabbew l-annimali, inżammu jew ġewuzati għandhom jiġu verifikati kuljum; (d) jkunu saru arranġamenti sabiex jiżguraw li kwalunkwe difett jew uġigħ, tbatija, skomfort jew ħsara fit-tul li setgħu ġew evitati, u li jiġu skoperti, jigu eliminati malajr kemm jista' jkun; u (e) l-annimali jigu ttrasportati taħt kondizzjonijiet adatti. (2) Għall-finijiet tal-sub regolament (1), l-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-istandards tal-kura u ż-żamma stabbiliti fl-Anness III jkunu applikati mid-dati previsti fih. (3) L-awtorità kompetenti f'Malta tista’ tippermetti eżenzjonijiet mir-rekwiżiti tas-sub regolament (1)(a) jew (2) għal raġunijiet xjentifiċi, u trattament xieraq tal-annimali jew għal ragunijiet ta’ saħħet l-annimal. 34. Spezzjonijiet mill-awtorità kompetenti. (1) L-awtorità kompetenti għandha twettaq spezzjonijiet regolari ta' kull minirabbi, kull fornitur u kull utent, inklużi l-istabbilimenti tagħhom, sabiex jivverifikaw il-konformità mal-ħtiġiet ta' dawn ir-regolamenti. (2) L-awtorità kompetenti għandha tadatta l-frekwenza tal-ispezzjonijiet abbażi ta’ analiżi tar-riskju għal kull stabbiliment, filwaqt li tingħata importanza: (a) għan-numru u l-ispeċi ta’ annimali fil-post; (b) għar-registru ta’ minirabbi, tal-fornitur jew tal-utent fil-konformità mal-ħtiġiet ta' dawn ir-regolamenti; (ċ) għan-numru u t-tipi ta’ proġett imwettqa mill-utenti ikkonċernat; u (d) għal kwalunkwe informazzjoni li tista' tindika nuqqas ta' konformità. (3) L-ispezzjonijiet għandhom jitwettqu fuq mill-anqas terz tal-utenti kull sena f'konformità mal-analiżi tar-riskju msemmija fis-sub regolament (2). Madankollu, minirabbi, il-fornituri u l-utenti ta' primati mhux umani għandhom jiġu spezzjonati mill-inqas darba f’sena. (4) Proporzjon adatt tal-ispezzjonijiet għandu jitwettaq mingħajr avviż minn qabel. (5) Ir-rekords tal-ispezzjonijiet kollha għandhom jinżammu għal mill-inqas 5 snin. 35. Kontrolli tal-ispezzjonijiet imwettqa f'Malta. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tagħti l-assistenza kollha meħtieġa lill-esperti tal-Kummissjoni fit-twettiq tad-dmir tagħhom li jwettqu kontrolli tal-infrastruttura u l-operazzjoni tal-ispezzjonijiet nazzjonali f'Malta kull meta jkun hemm raġuni debita għal tħassib, filwaqt li jitqiesu interalia, il-proporzjon ta' spezzjonijiet imwettqa mingħajr avviż minn qabel. (2) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tieħu miżuri biex jittieħed kont tar-riżultati tal-kontroll imsemmi fil-sub regolament (1). 36. Awtorizzazzjoni tal-proġett. (1) Bla ħsara għar-regolament 42, il-proġetti ma jitwettqux mingħajr l-awtorizzazzjoni minn qabel mill-awtorità kompetenti ta' Malta, u li proġetti jitwettqu f'konformità mal-awtorizzazzjoni jew, fil-każijiet imsemmija fir-regolament 42, skont l-applikazzjoni mibgħuta lill-awtorità kompetenti jew kwalunkwe deċiżjoni meħuda mill-awtorità kompetenti. (2) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tassigura li l-ebda proġett ma jitwettaq sakemm ma jkunx hemm evalwazzjoni tal-proġett favorevoli mill-awtorità kompetenti li tkun ġiet riċevuta skont ir-regolament 38. 37. Applikazzjoni għal awtorizzazzjoni tal-proġett. (1) L-awtorità kompetenti ta' Malta għandha tiżgura li applikazzjoni għal awtorizzazzjoni tal-proġett tiġi sottomessa mill-utent jew mill-persuna responsabbli għall-proġett. L-applikazzjoni għandha tinkludi mill-inqas dan li ġej: (a) il-proposta tal-proġett; (b) sommarju mhux tekniku tal-proġett; u (c) informazzjoni dwar l-elementi stipulati fl-Anness VI. (2) L-awtorità kompetenti f'Malta tista’ jirrinunzja għall-ħtieġa fis-sub regolament (1)(b) għal proġetti msemmijin fir-regolament 42(1). 38. Evalwazzjoni tal-proġett. (1) L-evalwazzjoni tal-proġett għandha titwettaq bi grad ta' dettall adatt għat-tip ta' proġett u għandha tivverifika li l-proġett jissodisfa l-kriterji li ġejjin: (a) il-proġett hu ġustifikat minn perspettiva xjentifika jew edukattiva jew meħtieġ mil-liġi; (b) l-għanijiet tal-proġett jiġġustifikaw l-użu tal-annimali; u (ċ) il-proġett huwa mfassal b'mod li jippermetti li l-proċeduri li għandhom jitwettqu bl-aktar modumanu sensittivi ambjentalment possibbli. (2) L-evalwazzjoni tal-proġett għandha tikkonsisti b'mod partikolari minn dan li ġej: (a) evalwazzjoni tal-għanijiet tal-proġett, il-benefiċċji xjentifiċi jew il-valur edukattiv mistennija; (b) valutazzjoni tal-konformità tal-proġett mar-rekwiżit tas-sostituzzjoni, it-tnaqqis u r-raffinament; (ċ) valutazzjoni u assenjazzjoni tal-klassifikazzjoni tas-severità tal-proċeduri; (d) analiżi tal-benefiċċju kontra l-ħsara tal-proġett, sabiex jivvaluta jekk il-ħsara li l-annimal fir-rigward ta’ sofferenza, u ġiegħ jew distress li huwa ġustifikat bir-riżultat mistenni meta meħuda inkonsiderazzjoni l-etika u li jista’ jkun ta’ benefiċċju għall-esseri umani, annimali u l-ambjent; (e) valutazzjoni ta' kwalunkwe ġustifikazzjoni msemmija fir-regolamenti 6 sa 12, 14, 16 u 33; u (f) determinazzjoni dwar jekk u meta l-proġett jistax jiġi vvalutat b'mod retrospettiv. (3) L-awtorità kompetenti li twettaq l-evalwazzjoni tal-proġett għandha tikkunsidra kompetenza b'mod partikolari fl-oqsma li ġejjin: (a) l-oqsma ta' użu xjentifiku li għalihom ikunu annimali ser jintużaw inkluż, sostituzzjoni, tnaqqis urfinar fl-oqsma rispettivi; (b) id-disinn esperimentali, inkluża statistika fejn xieraq; (ċ) il-prattika veterinarja fix-xjenza tal-annimali fil-laboratorju jew annimali selvaġġi prattika veterinarja fejn xieraq; (d) it-trobbija u kura, fir-rigward tal-ispeċijiet maħsuba li jintużaw. (4) Il-proċess ta' evalwazzjoni tal-proġett għandha tkun trasparenti.: Iżda soġġett għall-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali u l-informazzjoni kunfidenzjali, l-evalwazzjoni tal-proġett għandha ssir b'mod imparzjali u tista' tinkludi l-opinjoni tal-partijiet indipendenti. 39. Valutazzjoni retrospettiva. (1) Skont ir-regolament 38(2)(f), il-valutazzjoni retrospettiva għandha titwettaq mill-awtorità kompetenti li għandha, fuq il-bażi tad-dokumentazzjoni meħtieġa ppreżentata mill-utent, tevalwa dan li ġej: (a) jekk l-għanijiet tal-proġett ikunuxintlaħqu; (b) il-ħsara il tkun ikkawżata lill-annimali, inkluż n-numri u l-ispeċi ta' annimali użati, u s-severità tal-proċeduri; u (ċ) l-elementi li jistgħu jikkontribwixxu għal implimentazzjoni aqwa tar-rekwiżit tas-sostituzzjoni, it-tnaqqis u r-raffinament. (2) Il-proġetti kollha li jużaw primati mhux umani u proġetti li jinvolvu proċedimenti li huma klassifikati bħala "severi", inklużi dawk imsemmija fir-regolament 15(2), għandha ssirilhom valutazzjoni retrospettiva. (3) Bla ħsara għas-subregolament (2) u b'deroga mir-regolament 38(2)(f), l-awtorità kompetenti f'Malta tis ta’ teżenta dawk il-proġetti li jinvolvu biss proċedurikklassifikati bħala "ħfief" jew "" mingħajr irkupru"mir-rekwiżit għal valutazzjoni retrospettiva. 40. Għoti ta' awtorizzazzjonijiet ta' proġetti. (1) L-awtorizzazzjoni ta’ proġett għandha tkun limitata għal proċeduri li kienu suġġetti għal: (a) evalwazzjoni tal-proġett; u (b) il-klassifikazzjonijiet tas-severità mogħtija lil dawk il-proċeduri. (2) L-awtorizzazzjoni tal-proġett għandha tispeċifika dan li ġej: (a) l-utent li jwettaq il-proġett; (b) il-persuni responsabbli għall-implimentazzjoni ġenerali tal-proġett u l-konformità tagħha mal-awtorizzazzjoni tal-proġett; (ċ) l-istabbilimenti li fihom il-proġett ser jitwettaq, fejn hu applikabbli; u (d) kwalunkwe kundizzjoni speċifika wara l-evalwazzjoni tal-proġett, inkluż jekk u meta l-proġett għandux jiġi vvalutat b'mod retrospettiv. (3) L-awtorizzazzjonijiet ta' proġetti għandhom jingħataw għal perjodu li ma jaqbiżx 5 snin. (4) L-awtorità kompetenti f'Malta tista' tippermetti l-awtorizzazzjoni ta' proġetti ġeneriċi multipli mwettqa mill-istess utent jekk tali proġetti jkunu jissodisfaw ir-rekwiżiti regolatorji jew jekk dawk il-proġetti jużaw annimali għal produzzjoni jew skopijiet dijanjostiċi b'metodi stabbiliti. 41. Deċiżjonijiet ta' awtorizzazzjoni. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tieħu deċiżjoni dwar l-awtorizzazzjoni li għandha tiġi avżata lill-applikant sa mhux aktar tard minn erbgħin jum ta’ ħidma minn meta jirċievi l-applikazzjoni kompluta u korretta. Dan il-perjodu għandu jinkludi l-evalwazzjoni tal-proġett. (2) Meta tkun iġġustifikata minħabba il-komplessità jew in-natura multidixxiplinari tal-proġett, l-awtorità kompetenti tista' testendi l-perjodu msemmi fis-sub regolament (1) għal darba, b'perijodu addizzjonali li ma jeċċedix 15-il jum ta' ħidma. L-estensjoni u kemm iddum għandha tkun debitament motivata u għandha tiġi notifikata lill-applikant qabel ma jiskadi l-perjodu msemmi fis-sub regolament (1). (3) L-awtorità kompetenti għandha tagħraf lill-applikant bl-applikazzjonijiet kollha għal awtorizzazzjonijiet kemm jista' jkun malajr, u għandhom jindikaw l-perjodu msemmi fis-sub regolament (1) li fih id-deċiżjoni għandha tittieħed. (4) Fil-każ ta' applikazzjoni mhux kompluta jew inkorretta, l-awtorità kompetenti għandha, kemm jista' jkun malajr, tinforma lill-applikant dwar il-ħtieġa li jipprovdi kwalunkwe dokumenti supplimentari u dwar kwalunkwe effetti possibbli fuq il-perijodu ta' żmien applikabbli. 42. Proċedura amministrattiva simplifikata. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta tista' tiddeċiedi li tintroduċi proċedura amministrattiva ssimplifikata għal proġetti li fihom proċeduri kklassifikati bħala "mingħajr irkupru", "ħfief " jew ""moderati’ u li ma jużawx primati mhux umani, li huma meħtieġa biex jissodisfaw rekwiżiti regolatorji, jew dawk li jużaw annimali għal produzzjoni jew skopijiet dijanjostiċi b'metodi stabbiliti. (2) Metatigi jintrodotta proċedura amministrattiva ssimplifikata, l-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li d-disposizzjonijiet li ġejjin ikunu sodisfatti: (a) l-applikazzjoni tispeċifika elementi msemmija fir-reglament 40(2)(a), (b) u (ċl-applikazzjoni tispeċifika elementi msemmija fir-reglament 40(2)(a), (b); (b) li l-evalwazzjoni tal-proġett jitwettaq f'konformità mar-regolament 38; u (ċ) li l-perijodu msemmi fir-regolament 41(1) ma jinqabiżx. (3) Jekk proġett jinbidel b'tali mod li jista' jkollhom impatt negattiv fuq il-benesseri tal-annimali, l-awtorità kompetenti f'Malta għandha teħtieġ evalwazzjoni tal-proġett ulterjuri b'eżitu favorevoli. (4) Ir-regolament 40), ir-regolament 41(3) u r-regolament 44(3),) għandhom japplikaw mutatis mutandis għal proġetti li jitħallew jiġu mwettqa f'konformità ma' dan ir-regolament. 43. Sommarji mhux tekniċi tal-proġetti. (1) Soġġett għall-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali u l-informazzjoni kunfidenzjali, is-sommarju mhux tekniku tal-proġett għandu jipprovdi dan li ġej: (a) informazzjoni dwar l-għanijiet tal-proġett, inkluż il-ħsara mbassra u l-benefiċċji u n-numru u t-tipi ta' annimali li ser jintużaw; u (b) prova tal-konformità mar-rekwiżit tas-sostituzzjoni, it-tnaqqis u r-raffinament; (2) Iżda s-sommarju mhux tekniku tal-proġett għandu jkun anonimu u għandu jkun fih l-ismijiet u l-indirizzi tal-utent u l-persunal tagħha. (3) L-awtorità kompetenti f'Malta tista’ titlob lill-sommarju mhux tekniku tal-proġett jispeċifika jekk proġett għandhiex issirlu valutazzjoni retrospettiva u sa meta. F'tali każ, l-awtorità kompetenti għandha tiżgura li s-sommarju mhux tekniku tal-proġett jiġi aġġornat bir-riżultati ta' kwalunkwe valutazzjoni retrospettiva. (4) L-awtorità kompetenti għandha tippubblika s-sommarji mhux tekniċi tal-proġetti awtorizzati u kwalunkwe aġġornament għalihom. 44. Emenda, tiġdid jew irtirar ta' awtorizzazzjonijiet ta' proġetti. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiżgura li l-emenda jew tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta' proġett hija meħtieġa għal kull bidla tal-proġett li jista' jkollu impatt negattiv fuq it-trattament xieraq tal-annimali. (2) Kull emenda jew tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ -proġett għandha tkun soġġetta għal eżitu ieħor favorevoli tal-evalwazzjoni tal-proġett. (3) L-awtorità kompetenti tista' tirtira l-awtorizzazzjoni tal-proġett. Meta l-proġett ma jitwettaqx b'konformità mal-awtorizzazzjoni tal-proġett. (4) Meta l-awtorizzazzjoni tal-proġett jiġi rtirat, il-benesseri tal-annimali użati jew maħsuba li jintużaw fil-proġett m’għandux jintlaqat ħażin. (5) L-awtorità kompetenti għandha tistabbilixxi u tippubblika kundizzjonijiet għall-emendar u t-tiġdid tal-awtorizzazzjonijiet. 45. (1) L-awtorità kompetenti għandha tiżgura li d-dokumentazzjoni rilevanti kollha, inklużi l-awtorizzazzjonijiet tal-proġett u r-riżultat tal-evalwazzjoni tal-proġett jinżammu għall-inqas 3 snin mid-data ta' skadenza tal-awtorizzazzjoni tal-proġett jew mill-iskadenza tal-perjodu msemmi fir-regolament 41(1) u għandha tkun disponibbli għall-awtorità kompetenti. (2) Bla ħsara għall-paragrafu (1), id-dokumentazzjoni għal proġetti li jkollha ssirilhom valutazzjoni retrospettiva għandhom jinżammu sakemm l-valutazzjoni retrospettiva tkun tlestiet. 46. Evitar ta' duplikazzjoni ta' proċeduri L-awtorità kompetenti f'Malta għandha taċċetta data minn Stati Membri oħra lih iġġenerata minn proċessi rikonoxxuti mil-leġislazzjoni tal-Unjoni, sakemm ulterjuri proċeduri jeħtieġ li jitwettqu rigward dik id-data għall-protezzjoni tas-saħħa pubblika, is-sigurtà jew l-ambjent. 47. Approċċi alternattivi. (1) L-awtorità kompetenti għandha tikkontribwixxi ma' awtoritajiet kompetenti oħrajn fi Stati Membri oħra għall-iżvilupp u l-validazzjoni ta' approċċi alternattivi li jistgħu jipprovdu l-istess jew ogħla livelli ta' informazzjoni bħal dawk li jinkisbu fi proċeduri jintużaw l-annimali: (2) L-awtorità kompetenti għandha, fuq livell nazzjonali, tiżgura il-promozzjoni ta' approċċi alternattivi u t-tixrid ta' informazzjoni dwarhom. (3) L-awtorità kompetenti għandha tinnomina punt wieħed ta' kuntatt biex tipprovdi parir ir-rilevanza regolatorja u adegwatezza ta' approċċi alternattivi proposti għall-validazzjoni. 48. (1) Il-Kunsill dwar ittrattament xieraq tal-annimali stabbilit għall-protezzjoni tal-annimali użati għal għanijiet xjentifiċi flimkien mad-Direttur għas-Servizzi Veterinarji għandu jagħti parir lill-korpgha t-trattament xieraq tal-annimali dwar materji li għandhom x'jaqsmu mal-akkwist, it-trobbija, l-akkomodazzjoni, il-kura u l-użu tal-annimali fi proċeduri u jiżgura qsim tal-aħjar prattika. (2) Il-Kunsill dwar it-trattament xieraq tal-annimali għandu wkoll jiskambja informazzjoni dwar il-funzjonament tal-entitajiet tal-annimali u evalwazzjoni ta' proġett u jikkondividi l-aħjar prattiċi fi ħdan l-Unjoni. 49. Rappurtaġġ. (1) Malta għanda sal-10 ta’ Novembru 2018, u kull ħames snin wara, tibgħat lill-Kummissjoni l-informazzjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ dawn ir-regolamenti u b’mod partikolari r-regolamenti 10(1), 26, 28, 34, 38, 39, 43 u 46. (2) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tiġbor u tagħmel disponibbli pubblikament, fuq bażi annwali, informazzjoni statistika dwar l-użu ta’ annimali fi proċeduri, inkluż informazzjoni dwar is-severi ta’ attwali tal-proċeduri u dwar l-oriġini u l-ispeċi ta’ primati mhux umani li jintużaw fi proċeduri. (3) Malta għanda tippreżenta din l-informazzjoni statistika lill-Kummissjoni sal-10 ta’ Novembru 2015 u kull sena wara. Malta għanda tippreżenta lill-Kummissjoni, kull sena, informazzjoni dettaljata dwar l-eżenzjonijiet mogħtija taħt ir-regolament 6(4)(a). 50. Klawsoli ta' salvagwardja. (1) Meta l-awtorità kompetenti f'Malta jkollha raġunijiet xjentifikament ġustifikabbli sabiex temmen li huwa essenzjali li tuża primati mhux umani għall-iskopijiet imsemmija fir-regolament 8(1)(a)(i) fir-rigward bnedmin, iżda fejn l-użu ma jkunx titwettaq bil-ħsieb tal-evitar, il-prevenzjoni, id-dijanjożi jew it-trattament ta’ debilitanti jew li potenzjalment kundizzjonijiet kliniċi periklu għall-ħajja, huwa jista' jadotta miżura proviżorja li tippermetti tali użu, sakemm l-għan ma jistax jintlaħaq bl-użu ta' speċii oħra ħlief il-primati mhux umani. (2) Meta l-awtorità kompetenti f'Malta jkollha raġunijiet bizzejjed biex temmen li l-azzjoni hija essenzjali għall-preservazzjoni tal-ispeċi konċernati jew f'każ ta' tfaqqigħ mhux mistenni ta' kundizzjoni klinika jew debilitanti periklu għall-ħajja tal-bnedmin, huwa jista' jadotta miżura proviżorja li tippermetti l-użu ta' xadinikbar fi proċeduri li jkollhom wieħed mill-għanijiet imsemmijin fil-paragrafu (b)(i), (ċ) jew (e) tar-regolament 5; sakemm l-għan tal-proċedura ma jistax jintlaħaq bl-użu ta' speċi oħra għajr dik tax-xadinikbar jew bl-użu ta' metodi alternattivi. Madankollu, ir-referenza għar-regolament 5(b Meta l-awtorità kompetenti f'Malta jkollha raġunijiet bizzejjed biex temmen li l-azzjoni hija essenzjali għall-preservazzjoni tal-ispeċi konċernati jew f'każ ta' tfaqqigħ mhux mistenni ta' kundizzjoni klinika jew debilitanti periklu għall-ħajja tal-bnedmin, huwa jista' jadotta miżura proviżorja li tippermetti l-użu ta' xadinikbar fi proċeduri li jkollhom wieħed mill-għanijiet imsemmijin fil-paragrafu (b)(i), (ċ) jew (e)(i) m'għandux jittieħed li tinkludi r-referenza għall-annimali u l-pjanti. (3) Fejn, għal raġunijiet xjentifikament ġustifikabbli u eċċezzjonali, l-awtorità kompetenti f'Malta jidhirlu li jkun meħtieġ sabiex jippermetti l-użu ta' proċedura li jinvolvi u ġigħ kbir, tbatija jew skonfort li x'aktar x idumżmien twil u ma jistax jittaffa, kif imsemmi fir-regolament 15(2), huwa jista' jadotta miżura proviżorja li tippermetti tali proċedura. L-awtorità kompetenti f'Malta jistgħu jiddeċiedu li ma jippermettux l-użu ta' primati mhux umani f'tali proċessi. (4) Meta l-awtorità kompetenti f'Malta t adotta miżura provviżorja skont is-sub regolamenti (1),), hija għandha immedjatament tinforma lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra b'dan, u jagħti r-raġunijiet għad-deċiżjoni tiegħu u jressaq il-provi tas-sitwazzjoni kif deskritt fis-sub regolamenti 1, 2 u 3 li fuqha l-miżura provviżorja tkun ibbażata. 51. Awtoritajiet kompetenti. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta għandha tkun responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ dawn ir-regolamenti. (2) L-awtorità kompetenti f'Malta tis ta’ taħt ar entitajiet li ma jkunux awtoritajiet pubbliċi għall-implimentazzjoni ta' kompiti speċifiċi stabbiliti f'dawn ir-regolamenti biss jekk ikun hemm evidenza li l-korp: (a) għandu l-kompetenza u l-infrastruttura meħtieġa biex iwettaq il-kompiti; u (b) huwa ħieles minn kull konflitt ta' interessi rigward it-twettiq tal-kompiti. (3) Entitajiet maħtura għandhom jitqiesu bħala awtoritajiet kompetenti għall-finijiet ta' dawn ir-regolamenti. 52. (1) Kull persuna li tonqos milli tħares dawn ir-regolamenti tkun ħatja ta' reat, u tista' teħel għad-dispożizzjonijiet u l-miżuri msemmija fir-regolament 2(2) u 2(3). (2) Kull dritt mogħti lill-awtorità kompetenti taħt dawn ir-regolamenti li japplikaw il-miżuri kollha neċessarji fir-regolament 2), għandha tingħata bla ħsara għal proċeduri kriminali oħrajn li jistgħu jittieħdu taħt l-Att jew xi liġi oħra meta persuna twettaq xireat billi tonqos milli jirrispettaw dawn ir-regolamenti. 53. Dispożizzjonijiet transitorji. (1) L-awtorità kompetenti f'Malta m’għandhiex tapplika liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi adottati skont ir-regolamenti 36 sa 45 għal proġetti li ġew approvati qabel l-1 ta' Jannar 2013 u t-tul tagħhom ma jestendix lil hinn mill-1 Jannar, 2018. (2) Proġetti li ġew approvati qabel l-1 ta' Jannar 2013 u t-tul tagħhom jestendi lil hinn mill-1 ta’ Jannar, 2018 għandhom jiksbu l-awtorizzazzjoni tal-proġett mill-1 ta’ Jannar, 2018. ANNESSI LISTA TA’ ANNIMALI MSEMMIJIN FIR-REGOLAMENT 10. 1. Ġurdien (Musmusculus) 2. Far (Rattus norvegicus) 3. Fenek tal-Indi (Cavia porcellus) 4. Ħamster tas-Sirja (dehbi) (Mesocricetusa uratus Ħamster tas-Sirja (dehbi) 5. Ħamster taċ-Ċina (Cricetulus griseus) 6. Ġerbill tal-Mongolja (Merionesunguiculatus) 7. Fenek (Oryctolaguscuniculus) 8. Kelb (Canis familiaris) 9. Qattus (Feliscatus) 10. L-ispeċi kollha ta’ primati mhux umani 11. Żrinġ (Xenopus (laevis, tropicalis), Rana (temporaria, pipiens Żrinġ (Xenopus (laevis, tropicalis)) 12. Ħuta żebra (Daniorerio) ANNESS II LISTA ta’ PRIMATI MHUX UMANI UDATIMSEMMIJA FIR-REGOLAMENT 10(1) <<table-27-0 >> ANNESS IIIĦTIĠIET GĦALL-ISTABBILIMENTI U GĦALL-KURA U Ż-ŻAMMA TAL- ANNIMALI Taqsima A: Taqsima ġenerali 1. Il-faċilitajiet fiżiċi: 1.1. Il-funzjonijiet u l-ippjanar ġenerali: (a) Kull faċilità għandha tinbena b’tali mod li toħloq ambjent li jqis il-ħtiġijiet fiżjoloġiċi u etoloġiċi tal-ispeċi li jinżammu fihom. Barra minhekk, il-faċilitajiet għandhom ikunu ppjanati u ġestiti b’mod li ma jippermettix aċċess għal persuni mhux awtorizzati u d-dħul jew il-ħarba tal-annimali. (b) L-istabbilimenti għandhom japplikaw programmattiv ta' manutenzjoni għall-prevenzjoni urimedju għal kull difett fil-bini jew fit-tagħmir. 1.2. Kmamar għaż-żamma (a) L-istabbilimenti għandhom ikollhom skeda regolari u effiċjenti għat-tindif tal-kmamar u għandhom iżommu standards ta' iġjene sodisfaċenti. (b) Il-hitan u l-artijiet għandhom ikollhom wiċċ magħmul minn materjal li jiflaħ għall-xedd u kedd konsiderevoli kkawżat mill-annimali u l-proċess tat-tindif. Il-materjal m’għandux ikun ta' detriment għas-saħħa tal-annimali u għandu jkun tali li l-annimali ma jkunux jistgħu jweġġgħu bih. Għandha tingħata protezzjoni wkoll lil kwalunkwe tagħmir jew oġġetti fissi sa biex la ssirilhom ħsara mill-annimali u lanqas ma jweġġgħu l-annimali magħhom. (ċ) Speċi li huma inkompatibbli, pereżempju predaturi u priża, jew annimali li jeħtieġu kundizzjonijiet ambjentali differenti, m’għandhomx jinżammu fl-istess post u lanqas, fil-każ ta' predatur u priża, fejn ikunu jistgħu jaraw, ixommu jew jisimgħu lil xulxin. 1.3. Postijiet ta’ proċess għal skopijiet ġenerali u għal skopijiet speċjali: (a) L-istabbilimenti għandhom, fejn ikun xieraq, ikollhom faċilitajiet ta' laboratorju sabiex isir u testijiet dijanjostiċi sempliċi, awtopsji, u/jew il-ġbir ta' kampjuni li fuqhom ikunu ser isiru investigazzjonijiet aktar estensivi f'laboratorju ximkien ieħor. Kmamar ġenerali u speċjali ta' proċedura għandhom ikunu disponibbli għal sitwazzjonijiet fejn mhuwiex mixtieq li jitwettqu proċeduri jew osservazzjonijiet fil-kmamar għaż-żamma. (b) Għandhom jiġu pprovduti faċilitajiet li jippermettu li l-annimali li għadhom kemm ġew akkwistati jkunu iżolati sakemm jiġi ddeterminat l-istat tas-saħħa tagħhom, u sakemm jiġi vvalutat u mnaqqas kemm jista’ ikun ir-riskju potenzjali għas-saħħa tal-annimali tal-post. (ċ) għandu jkun hemm faċilitajiet fejn jinżammu separatament l-annimali morda jew midruba 1.4 Kmamar għas-servizzi (a) Il-kmamar tal-ħżin għandhom ikunu mfassla, użati u miżmuma tajjeb sabiex titħares il-kwali ta’ tal-ikel u tal-friex fejn jorqdu l-annimali. Dawn il-kmamar għandhom ikunu kemm jista’ jkun protetti mill-ħniex u l-insetti. Materjali oħra, li jistgħu jkunu kkontaminati jew ikunu ta’ periklu għall-annimali jew għall-persunal, għandhom jinħażnu separatament. (b) Il-postijiet fejn isir it-tindif u l-ħasil għandhom ikunu kbar biżżejjed li jkun hemm fejn joqogħdu l-istallazzjonijiet meħtieġa biex jiddekontaminaw u jnaddfu t-tagħmir użat. Il-proċess tat-tindif għandu jkun ippjanat b’tali mod li t-tagħmir nadif u dak maħmuġ jibqgħu dejjem separati u b’hekk ma jiġix ikkontaminat it-tagħmir li jkun għadu kemm tnaddaf. (ċ) L-istabbilimenti għandhom jipprovdu għall-ħżin iġjeniku u r-rimisikur tal-karkassi u tal-iskart tal-annimali. (d) Fejn ikunu meħtieġa proċeduri kirurġiċi taħt kondizzjonijiet asettiċi għandhom ikunu pprovduti kamra waħda jew aktar minn waħda bit-tagħmir adatt, kif ukoll faċilitajiet għall-irkupru ta’ wara l-operazzjoni. 2. L-ambjent u l-kontroll tiegħu: 2.1. Ventilazzjoni u temperatura: (a) L-iżolament mis-sħana, it-tisħin u l-ventilazzjoni tal-kamra għaż-żamma temporanja għandhom jiżguraw li ċ-ċirkulazzjoni tal-arja, il-kwantitajiet ta’ trab u l-konċentrazzjoni ta’ gassijiet jinżammu f’limiti li mhumiex ta’ ħsara għall-annimali miżmuma. (b) It-temperatura u l-umdità relattiva fil-kmamar għaż-żamma temporanja għandhom jiġu adattati għall-ispeċi u għall-kategoriji ta’ età li jinżammu fihom. It-temperatura għandha titkejjel u tiġi rreġistrata kuljum. (ċ) L-annimali ma għandhomx jiġu ristretti f’postijiet fil-miftuħ fejn ikun hemm kondizzjonijiet klimatiċi li jistgħu jikkawżawlhom s konfort. 2.2 Id-dwal (a) F’każijiet fejn id-dawl natura li ma jipprovdix ċiklu xieraq ta’ dawl żdlam, hu meħtieġ li tiġi pprovduta sistema kontrollata ta’ dawl li tissodisfa l-ħtiġijiet bijoloġiċi tal-annimali kif ukoll tipprovdi ambjent tax-xogħol sodisfaċenti. (b) Għandu jkun hemm illuminazzjoni adegwata għall-proċeduri tatrobbija u ta’ spezzjoni tal-annimali. (ċ) Għandu jkun hemm perjodi regolari ta’ dawl, b’intensità adattata għall-ispeċi miżmumin. (d) Fil-każ ta’ annimali albini, id-dawl għandu jiġi adattat b’kunsiderazzjoni għall-fatt li dawn l-annimali huma sensittivi għad-dawl. 2.3 L-istorbju (a) Il-livelli tal-ħoss inkluż l-ultrasoniku ma għandhomx ikollomeffett ħażin fuq it-trattament xieraq tal-annimali. (b) L-istabbilimenti għandhom ikollhom sistemi ta’ allarm li ma jinstemgħux fil-firxa sensittiva tas-smigħ tal-annimali, basta jibqgħu jinstemgħu mill-bniedem. (ċ) Il-kmamar għaż-żamma temporanja għandhom fejn meħtieġ ikollhom materjali għall-isolazzjoni u l-assorbiment tal-ħsejjes. 2.4 Sistemi tal-allarm: (a) Stabbilimenti li jiddependu ħafna mit-tagħmir elettriku jew mekkaniku għall-kontroll u għall-protezzjoni tal-ambjent għandhom ikollhom sistema stand-by sa biex tħaddem is-servizzi essenzjali u s-sistemi tad-dwal ta’ emerġenza kif ukoll sabiex tiżgura li l-istess sistemi tal-allarm jibqgħu jaħdmu. (b) Sistemi tat-tisħin u sistemi tal-ventilazzjoni għandu jkollhom strumenti ta’ monitoraġġ u sistemi tal-allarm. (ċ) I struzzjonijiet ċari dwar proċeduri ta’ emerġenza għandhom jitqiegħdu fejn jarahom kulħadd. 3. Kura tal-annimali 3.1 Is-saħħa (a) L-istabbilimenti għandu jkollhom strateġija stabbilita li tiżgura li jinżammstat tas-saħħa tal-annimali li jissalvagwardja t-trattament xieraq tagħhom u li jissodisfa l-ħtiġiet xjentifiċi. Din l-istrateġija għandha tinkludi monitoraġġ regolari tas-saħħa, programm ta’ sorveljanza mikrobijoloġika u pjanijiet sabiex jittrattaw problemita ssaħħa, u għandha tiddefinixxi parametri tas-saħħa u proċeduri għad-dħul ta’ annimali ġodda. (b) L-annimali għandhom jiġu eżaminati mill-inqas darba kuljum minn persuna kompetenti. Dawn il-visti għandhom jiżguraw li kull annimal marid jew midrub jiġi identifikat u li tittieħed azzjoni adatta. 3.2. Annimali li jinqabdu mis-selvaġġ: (a) Kontenituri u mezzi ta’ trasport adattati għall-ispeċi għandhom ikunu disponibbli fuq il-post tal-qabda, f’każ li jkun hemm il-ħtieġa li l-annimali jiġu ttrasportati sabiex jiġu eżaminati jew ittrattati. (b) Għandha tingħata attenzjoni speċjali u jittieħdu miżuri adatti għall-klimatizzazzjoni, il-kwarantina, il-post fejn jinżammu, it-trobbija, kura tal-annimali meħuda mill-ambjent naturali, u kif ikun adatt, dispożizzjonijiet biex jinħelsu fi tmiem il-proċeduri. 3.3. Żamma u arrikkiment (a) Żam ma L-annimali, ħlief dawk li għandhom natural solitarju, għandhom jiġu miżmuma flimkien fi gruppi stabbli ta’ individwi li jkunu kompatibbli ma’ xulxin. F’każijiet fejn ikun permessalloġġ solitarju skont ir-regolament 33(3) id-durata għandha tkun limitata għall-perijodu minimu meħtieġ, u għandhom jinżammu l-kuntatti viżivi, tas-smigħ, tax-xamm u/jew tal-mess. L-introduzzjoni jew l-introduzzjoni mill-ġdid ta’ annimali fi gruppi stabbiliti ta’ annimali għandha tkun immonitorjata b’attenzjoni sabiex jiġu evitati problemi ta’ inkompatibbil ta’ u ta’ sfratt u tar-relazzjonijiet ta’ bejniethom. (b) Arrikkiment L-annimali kollha għandhom ikollhom spazju li jkun kumpless biżżejjed sabiex ikunu jistgħu jesprimu repertorju wiesgħa mill-imġiba naturali tagħhom. Għandu jitħallielhom ċertu kontroll u għażla tal-ambjent tagħhom sabiex titnaqqas l-imġiba li tkun riżultat ta’ skonfort. L-istabbilimenti għandu jkollhom stabbiliti tekniki xierqa ta’ arrikkiment, li jkabbru l-possibbiltajiet ta’ attivitajiet li l-annimali jkunu jistgħu jagħmlu u l-kapaċitajiet tagħhom, fosthom dawk li jagħmlu eżerċizzji fiżiċi, ifittxu għall-ikel, jagħmlu attivitajiet manipulattivi u konjittivi, kif ikun jixraq għall-ispeċijiet. L-arrikkiment mill-ambjent fil-kompartimenti għall-annimali għandu jkun adattat għall-ispeċi u għall-ħtiġijiet individwali tal-annimali konċernati. L-istrateġiji ta’ arrikkiment fl-istabbilimenti għandhom jiġu riveduti u aġġornati regolarment. (ċ) Kumpartimenti għall-annimali Il-kompartimenti għall-annimali ma għandhomx ikunu magħmula minn materjali li huma ta’ ħsara għas-saħħa tal-annimali. Id-disinn u l-bini tagħhom għandu jkun tali li ma jagħmilx ħsara lill-annimali. Sakemm ma jkunux ser jintremew wara l-użu, għandhom ikunu magħmulin minn materjali li jifilħu għat-tindif u għal tekniki ta’ dekontaminazzjoni. Id-disinn tal-art tal-kompartiment għall-annimali għandu jkun adattat għall-ispeċi u l-età tal-annimali u sabiex jitħaffef ix-xogħol tat-tneħħija tal-ħmieġ tal-annimali. 3.4. L-għalf (a) L-għamla, il-kontenut u l-preżentazzjoni tal-għalf għandhom jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ nutriment u ta’ mġiba tal-annimal. (b) Id-dieta tal-annimali għandu jkollha togħma tajba u ma għandhiex tkun ikkontaminata. Fl-għażla tal-materja prima, fil-produzzjoni, fil-preparazzjoni u fil-preżentazzjoni tal-għalf, l-istabbilimenti għandhom jieħdu l-miżuri sabiex il-kontaminazzjoni kimika, fiżika u mikrobijoloġika titnaqqas kemm jista’ jkun. (ċ) L-ippakkjar, it-trasport u l-ħażna għandhom ikunu tali li jiġu eliminati l-kontaminazzjoni, it-taħsir jew il-qerda tal-prodott. Id-delijiet tal-għalf, il-ħwat u l-utensi li l-oħra li jintużaw għat-tmigħ għandhom jiġu mnaddfa regolarment u, jekk ikun neċessarju, jiġu sterilizzati. (d) L-annimali kollha għandhom ikollhom aċċess għall-ikel, u r-roqgħa li minnha jiekoll-annimal għandha tkun kbira biżżejjed biex tillimita l-kompetizzjoni għall-għalf. 3.5. Tisqija (a) L-annimali għandhom ikollhom aċċess il-ħin kollu għal ilma tax-xorb mhux ikkontaminat. (b) Meta jintużaw sistemi tat-tisqija awtomatiċi, huma għandhom jiġu regolarmentiċċekkjati, għandhom jingħataw manutenzjoni u jiġu mlaħalħa bl-ilma regolarment sabiex jiġu evitati l-inċidenti. Jekk jintużaw gaġeġ b’qiegħ solidu, għandha tingħata attenzjoni sabiex irriskju ta’ għargħar jiġi mnaqqas kemm jista’ jkun. (ċ) Għandha tingħata attenzjoni sabiex il-provvista tal-ilma lill-akkwarji u l-vaski tiġi adattata għall-ħtiġijiet u għal-limiti ta’ tolleranza ta’ speċi individwali ta’ ħut, anfibji u rettili. 3.6 Postijiet tal-mistrieħ u tal-irqad: (a) L-annimali dejjem għandhom ikollhom materjali għall-friex jew strutturi fejn jorqdu adattati għall-ispeċi tagħhom, fosthom, materjali għat-tbejjit jew strutturi għat-tgħammir tagħhom. (b) Fil-kompartiment tal-annimal, kif adatt għall-ispeċi, għandu jiġi pprovdut post tal-mistrieħ sodu komdu għall-annimali kollha. Il-postijiet tal-irqad kollha għandhom jinżammundafux otti. 3.7. Trattament L-istabbilimenti għandhom jipprovdu programmi ta’ abitwazzjoni u taħriġ adatti għall-annimali, il-proċeduri u t-tul tal-proġett. Taqsima B: Taqsima dwar speċi speċifiċi Ġrieden, firien, ġerbills, ħamsters ufniek tal-Indi F'din it-tabella u f'oħrajn sussegwenti, għall-ġrieden, firien, ġerbills, ħamsters ufniek tal-Indi, "għoli tal-kompartiment" tfisser id-distanza vertikali bejn l-art u s-saqaf tal-kompartiment, u dan l-għoli għandu jkun japplika għal aktar minn 50 % tal-art tal-kompartiment qabel iż-żieda ta' mezzi ta' arrikkiment. Meta jfasslu proċeduri, għandha tingħata konsiderazzjoni lill-iżvilupp fiżiku potenzjali tal-annimali sabiex ikun żgurat spazju adegwat (kif deskritt fit-Tabelli 1.1 sa 1.5 ) għat-tul tal-istudju. Tabella 1.1 Ġrieden <<table-33-0 >> Tabella 1.2 Firien <<table-34-0 >> Tabella 1.3. Ġerbills <<table-35-0 >> Tabella 1.4. Ħamsters <<table-35-1 >> Tabella. 1. 5. Fniek tal-Indi<<table-36-0 >> 2. Fniek Matul riċerka agrikola, meta l-għan tal-proġett jitlob li l-annimali jinżammu f’kondizzjonijiet simili għal dawk kif jinżammu l-annimali tal-irziezet kummerċjali, iż-żamma tal-annimali għandha mill-inqas issegwi l-istandards stabbiliti fid-Direttiva 98/58/KE. Fil-kompartiment għandu jkun hemmerja li tkun xiftit ogħla mill-kumplament tal-art. Din l-erja għandha tkun tali li taħtha, l-annimal ikun jista’ jimteddu jpoġġi u jiċċaqlaq faċilment, u ma għandhiex tkun akbar minn 40 % tal-ispazju totali tal-art. Meta għal raġunijiet xjentifiċi jew veterinarji ma tkunx tista’ tintuża medda mgħollija, il-kompartiment għandu jkun 33 % akbar fil-każ ta’ fenek waħdu u 60 % akbar fil-każ ta’ żewġ tifniek. Meta tkun ipprovduta medda mgħollija għal fniek ta’ inqas minn 10 ġimgħat, id-daqs tal-medda mgħollija għandu jkun mill-inqas 50 cm b’25 cm u l-għoli ’l fuq mill-art għandu jkun tali li l-annimali jkunu jistgħu jużawh. Tabella 2.1. Fniek ta' aktar minn 10 ġimgħat ta' età Tabella 2.1 għandha tintuża kemm għall-gaġeġ kif ukoll għall-btieħi. L-erja addizzjonali ta’ arthi mill-inqas 3000 ċm2 għal kull fenek għat-tielet, ir-raba’, ilħameu s-sittfenek, filwaqt li mill-inqas 2500 ċm2 għandhom jiġu miżjuda għal kull fenek ieħor wara s-sitt fenek. <<table-37-0 >> Tabella 2.2 Fenka u l-boton <<table-37-1 >> Tabella 2.3. Fniek ta’ anqas minn 10 ġimgħat ta’ età Tabella 2.3 għandha tintuża kemm għall-gaġeġ kif ukoll għall-btieħi. <<table-37-2 >> Tabella 2.4. Fniek: L-aħjar qisien għaż-żoni mgħollija mill-art f’kompartimenti li jkollhom il-qisien murija fit-Tabella 2.1. <<table-38-0 >> 3. Qtates Il-qtates ma għandhomx jinżammu waħedhom għal aktar minn 24 siegħa kull darba. Qtates li jkunu ripetutament aggressivi maqtates oħra għandhom jinżammu waħedhom fil-każ biss li ma jkunx jista’ jinstab sieħeb jew sieħba kompatibbli. Ittensjoni soċjali fl-individwi kollha alloġġjati f’pari jew fi gruppi għandha tkun segwita mill-inqas darba fil-ġimgħa. Qtates nisa li jkollhom frieħ ta’ inqas minn erba’ ġimgħat jew li jkunu fl-aħħar ġimagħtejn tat-tqala jistgħu jinżammu waħedhom. Tabella 3 Qtates L-iċkenspazju li fih jistgħu jinżammu qatt u sa omm u l-boton tagħha huwa dak għal qattus wieħed, liema spazju għandu jiżdied gradwalment sabiex meta l-boton ikollu erba’ xhur ikun ingħata alloġġ ġdid simili għall-ħtiġiet ta’ spazju għall-adulti. L-erjas għat-tmigħ u t-trejs fejn iħammġu l-qtates ma għandhomx ikunu mbiegħda aktar min-nofsmetru u ma għandhomx jiġu mibdula ma’ xulxin. <<table-38-1 >> 4. Klieb Il-klieb għandhom kemm jista’ jkun jingħataw opportunitajiet ta’ ġirjiet barra. Huma ma għandhomx jinżammu waħedhom għal aktar minn 4 sigħat kull darba. Il-kompartiment fuq ġewwa ma għandux ikun inqas minn 50 % tal-ispazju minimu disponibbli għall-klieb, kif deskritt fit-Tabella 4.1. L-allokazzjonijiet ta’ spazju deskritti hawn taħt huma bbażati fuq il-ħtiġijiet talbeagles, iżda razez kbar bħall-klieb ta’ San Bernard jew l-Irish Wol fhounds għandu jkollhom allokazzjonijiet ferm akbar minn dawk deskritti fit-Tabella 4.1. Għal razez differenti minn tal-beagle li jintużaw fil-laboratorju, it-tolleranzi ta’ spazju għandhom jiġu determinati b’konsultazzjoni mal-persunal veterinarju. Tabella 4.1 Klieb Klieb li jkunu qed jinżammu bħala par jew fi grupp għandu mnejn ikollhom li spazju mnaqqas bin-nofs, (2m2) għal kelb li jkun jiżen anqas minn 20 kg, 4m2 għal kelb li jkun jiżen aktar minn 20 kg) waqt li jkunu għaddejjin minn proċeduri kif imsemmija f’dawn ir-regolamenti, jekk din is-separazzjoni tkun meħtieġa għal raġunijiet xjentifiċi. Iż-żmien ta’ dan it-tnaqqis bin-nofs għal kelb ma għandux ikun itwal minn 4 sigħat kull darba. Il-kelba li tkun qed tredda u l-boton tagħha għandu jkollhom l-istess tolleranza ta’ spazju daqskelba adulta ta’ piż ekwivalenti. Il-kompartiment tat-tnissil għandu jkun imfassal b’mod li jkun possibbli li l-kelba tkun tista’ tmur f’kompartiment addizzjonali jew f’post fl-għoli ‘l hinn mill-ġriewi. <<table-39-1 >> Tabella 4.2 Klieb-wara l-ftim <<table-39-0 >> Tabella 5. Inmsa<<table-40-0 >> 6. Primati mhux umani Il-primati mhux umani li għadhom żgħar ma għandhomx jiġu separati minnommhom sakemm ikollhom minn 6 sa 12-il xahar, jiddependi mill-ispeċi. L-ambjent għandu jippermetti li l-primati mhux umani jkunu jistgħu jwettqu programm kumpless ta’ attivitajiet kuljum. Il-kompartiment għandu jippermetti li l-primati mhux umani jkunu jistgħu jadottaw repertorju ta’ mġiba wiesa kemm jista’ jkun, għandu jipprovdilhom sens ta’ sigurtà u ambjent kumpless biżżejjed li jippermettilhom jiġru, jimxu, jixxabbtu u jaqbżu. Tabella 6.1 Marmosettiutamarini <<table-40-1>> Għal-marmosetsuta marini, is-separazzjoni mill-omm ma għandhiex isseħħ qabel ma jagħlqu 8 xhur. Tabella 6.2 Xadiniskojjat tlu <<table-41-1>> Għax-xadiniskojjat tlu, is-separazzjoni mill-omm ma għandhiex isseħħ qabel ma jagħlqu 6 xhur. Tabella 6.3 Makaki u vervetti <<table-41-0 >> Għall-makaki u l-vervetti, is-separazzjoni mill-omm m’għandhiex isseħħ qabel ma jagħlqu 8 xhur Tabella 6.4 Babwini <<table-42-0 >> Għall-babwini, is-separazzjoni mill-omm m’għandhiex isseħħ qabel ma jagħlqu 8 xhur 7. Annimali tal-irziezet Matul riċerka agrikola, meta l-għan tal-proġett jitlob li l-annimali jinżammu f’kondizzjonijiet simili għal dawk kif jinżammu l-annimali tal-irziezet kummerċjali, iż-żamma tal-annimali għandha tikkonforma mill-inqas mal-istandards stabbiliti fid-Direttivi 98/58/KE 91/629/KEE* u 91/630/KE fid-Direttivi 98/58/KE, E† Tabella 7.1 Annimali tal-ifrat <<table-43-1 >> Tabella 7.2 Ngħaġ u mogħoż <<table-43-0 >> Tabella 7.3 Majjali u majjal etti<<table-44-0 >> Tabella 7.4 Ekwini L-iqsar ġenb tal-kompartiment għandu jkun minimu ta’ 1,5 dra bil-għoli mill-gerriesa tal-annimal. L-għoli tal-kompartiment taħt saqaf għandu jippermetti lill-annimali li jkunu jistgħu jsulu sal-għoli tagħhom kollu. <<table-45-0 >> 8. Għasafar Matul riċerka agrikola, meta l-għan tal-proġett jitlob li l-annimali jinżammu f’kundizzjonijiet simili għal dawk kif jinżammu l-annimali tal-irziezet kummerċjali, iż-żamma tal-annimali għandha tikkonforma mill-inqas mal-istandards stabbiliti fid-Direttivi 98/58/KE 99/74/KE* u 2007/43/KE fid-Direttivi 98/58/KE, †. Tabella 8.1 Tjur domestiċi Meta dawn id-daqsijiet minimi tal-kompartimenti ma jistgħux jiġu pprovduti għal raġunijiet xjentifiċi, il-perjodu fl-għeluq għandu jkun iġġustifikat mill-esperimentatur, b’konsultazzjoni mal-persunal veterinarju. F’ċirkostanzi bħal dawn, it-tjur jistgħu jinżammu f’kompartimenti żgħar li jkun fiharrikkiment xieraq u b’erja minima ta’ art ta’ 0.75 m2. <<table-46-0 >> Tabella 8.2 Dundjani domestiċi Il-ġnub kollha tal-kompartimenti għandhom ikunu twal mill-inqas 1.5 m. Meta għal raġunijiet xjentifiċi ma jistgħux jiġu pprovduti dawn id-daqsijiet minimi tal kompartimenti, il-perijodu fl-għeluq għandu jkun iġġustifikat mill-isperimentatur b’konsultazzjoni mal-persunal veterinarju. F’dawk iċ-ċirkostanzi, l-għasafar jistgħu jinżammu f’kompartimentiiżgħar li jkun fihom arrikkiment adattu b’qies minimu ta’ art ta’ 0.75 m2 u għoli minimu ta’ 50 cm għall-għasafa reħfef minn 0.6 kg, 75cm għall-għasafa reħfef minn 4 kg, u 100 cm għall-għasafar itqal minn 4kg dawn jistgħu jintużaw biex jinżammu gruppi żgħar ta’ għasafar konformement mal-allokazzjonijiet ta’ spazju mogħtija fit-Tabella 8.2. <<table-47-0 >> Tabella 8.3 Summien <<table-47-1 >> Tabella 8.4 Papri u wiżż Meta dawn id-daqsijiet minimi tal-kompartimenti ma jistgħux jiġu pprovduti għal raġunijiet xjentifiċi, il-perjodu fl-għeluq għandu jkun iġġustifikat mill-esperimentatur, b’konsultazzjoni mal-persunal veterinarju. F’ċirkostanzi bħal dawn, it-tjur jistgħu jinżammu f’kompartimenti żgħar li jkun fiharrikkiment xieraq u b’erja minima ta’ art ta’ 75 m2. Dawn jistgħu jintużaw biex jinżammu gruppi żgħar ta’ tjur skont l-allokazzjonijiet ta’ spazju msemmija hawn fit-Tabella 8.4. <<table-48-0 >> Tabella 8.5 Papri uwiżż: Daqsijiet minimi tal-vaski <<table-48-1 >> Tabella 8.6 Ħamiem Il-kompartimenti għandhom ikunu twalu dojoq (pereżempju 2m b’1m) minflok kwadri biex l-għasafar ikunu jistgħu jittajjru xiftit. <<table-49-1 >> Tabella 8.7 Żebrifinch I l-kompartimenti għandhom ikunu twalu dojoq (pereżempju 2m b’1m) biex l-għasafar ikunu jistgħu jittajjru xiftit. Għal studji dwar it-tgħammir, il-pari jistgħu jinżammu f’kompartimentiiżgħar li jkun fihom arrikkiment adatt b’art ta’ daqs minimu ta’ 0.5 m2 u għoli minimu ta’ 40 cm. l-perijodu tal-għeluq għandu jkun iġġustifikat mill-isperimentatur b’konsultazzjoni mal-persunal veterinarju. <<table-49-0 >> 9. Anfibji Tabella 9.1 Urodeli akkwatiċi <<table-50-0 >> Tabella 9.2 Anurans akkwatiċi <<table-50-1 >> Tabella 9.3 Anurans semi akkwatiċi <<table-51-0 >> Tabella 9.4 Anuranssemiterrestri<<table-51-2>> Tabella 9.5 Anurans tas-Siġar <<table-51-1 >> Rettili Tabella 10.1 Kelonji akkwatiċi <<table-52-1 >> Tabella 10.2 Sriepterrestri<<table-52-0 >> 11. Ħut: 11.1. Provvista u kwalità tal-ilma: F’kull ħin għandu jkun hemm provvista adegwata ta’ ilma ta’ kwalità adatta. Il-fluss tal-ilma f’sistemi ta’ riċirkulazzjoni jew filtrazzjoni f’tankijiet għandu jkun biżżejjed li jiżgura li l-parametri tal-kwalità tal-ilma jinżammu f’livelli aċċettabbli. Fejn ikun meħtieġ, il-provvista tal-ilma għandha tiġi ffiltrata jew ittrattata biex jitneħħew is-sustanzi li jagħmlu l-ħsara lill-ħut. Il-parametri tal-kwalità tal-ilma għandhom dejjem jinżammu fil-firxa aċċettabbli li ssostni l-attivi ta’ normali u l-fiżjoloġija tal-ispeċi u l-istadju tal-iżvilupp partikolari. Il-fluss tal-ilma għandu jkun tali li jippermetti lill-ħut jgħumu tajjeb u jġiburwieħhom b’mod normali. Il-ħut għandu jingħata biżżejjed żmien biex jikklimatizza u jadatta għal tibdil fil-kondizzjonijiet tal-kwalità tal-ilma. 11.2. Ossiġenu, komposti tan-nitroġenu, pHusalinità: Il-konċentrazzjoni tal-ossiġenu għandha tkun adatta għall-ispeċi u l-kuntest fihom jinżammil-ħut. Fejn ikun meħtieġ għandha tiġi pprovduta arjazzjoni supplementari lill-ilma tat-tank. Il-konċentrazzjonijiet tal-komposti tan-nitroġenu għandhom jinżammu baxxi. Il-livell tal-pH għandu jiġi adattat għall-ispeċi u jinżammkemm jista’ jkun stabbli. Is-salinità għandha tiġi adattata għall-ħtiġijiet tal-ispeċi tal-ħut u għal li stadju tal-ħajja tal-ħut. Tibdil fis-salinità għandu jsir gradwalment. 11.3. Temperatura, dwal u ħsejjes: It-temperatura għandha tinżamm fil-limiti ottimali għall-ispeċi tal-ħut ikkonċnernati u tinżamm kemm jista’ jkun stabbli. Tibdil fit-temperatura għandu jsir gradwalment. Il-ħut għandu jingħata perijodi ta’ dawl adatti. Il-livelli tal-ħoss għandhom jinżammu kemm jista’ jkun baxxi u meta jkun possibbli t-tagħmir li joħloq ħsejjes jew vibrazzjoni, bħal ġeneraturi tal-elettriku jew sistemi talfiltrazzjoni, għandhom ikunu separati mit-tankijiet fejn jinżammil-ħut. 11.4. Densità tal-istokkjar u kumplessità ambjentali: Id-densità tal-istokkjar tal-ħut għandha tkun ibbażata fuq il-ħtiġijiet totali tal-ħut fir-rigward tal-kondizzjonijiet ambjentali, is-saħħa u t-trattament xieraq tagħhom. Il-ħut għandu jkollu volum ta’ ilma biżżejjed li jippermetti lu jgħum b’mod normali b’kont meħud tad-daqs, l-età, l-istat tas-saħħa u l-metodu tal-għalf tagħhom. Il-ħut għandu jkollu pprovdut ambjent ta’ arrikkiment adatt, bħalma huma postijiet fejn jistaħba jew sottostrat tal-qiegħ, dment li l-karatteristiċi tal-imġiba ma jissuġġerixxux li dan ma jkunx meħtieġ. 11.5. Għal fumaniġġar: Il-ħut għandu jingħalef b’dieta li tgħodd għali hu bi frekwenza adatta. Għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-għalf tal-ħut larva li waqt kwalunkwe transizzjoni minn dietaħajja għal waħda artifiċjali. Il-maneġġar tal-ħut għandu jinżamm limitat kemm jista’ jkun. ANNESS IV Metodi ta’ qtil tal-annimali 1. Fil-proċess ta’ qtil ta’ annimali, għandhom jintużaw il-metodi elenkati fit-tabella hawn taħt. <<image-54-3>>< <image-54-17>><<image-54-27>><<image-54-4>><<image-54-6>><<image-54-13>><<image-54-21>><<image-54-23>><<image-54-24>>< <image-54-28>> annima li jinżammu f’kondizzjonijiet simili għal dawk kif jinżammu l-annimali tal-<<image-54-8 >>< <image-54-20>><<image-54-2>><<image-54-7>><<image-54-12>><<image-54-16>><<image-54-26>><<image-54-30>><<image-54-1>><<image-54-5>><<image-54-11>><<image-54-19>><<image-54-22>><<image-54-25>><<image-54-29>><<image-54-0 >><<image-54-9>><<image-54-10>><<image-54-14>><<image-54-15>>< <image-54-18 >> (d) żvinar; jew (e) konferma tal-bidu tar-rigormortis 3. Tabella <<table-54-0 >><<table-54-4>><<table-54-1>><<table-54-2>><<table-54-3>><<table-55-0 >><<table-55-1>><<table-55-2 >>Ħ tiġiet: 1. Għandu, fejn adatt, jintuża b’sedazzjoni minn qabel. 2. Għandu jintuża biss fuq retti li kbar. <index-2>3.</index-2> Għandhom jingħataw dożi gradwa li biss. M’għandux jintuża għal rodenti f’forom ta’ fetu jew tat-twelid. 4. Għandu jintuża biss għal għasafar taħt il-1kg. Għasafar ta’ aktar minn 250g għandhom jingħataw sedattiv. 5. Għandu jintuża biss għal rodenti taħt il-1 kg. Rodenti ta’ aktar minn 150g għandhom jingħataw sedattiv. 6. Għandu jintuża biss għal fniek taħt il-1kg. Fniek ta’ aktar minn 150g għandhom jingħataw sedattiv. 7. Għandu jintuża biss għal għasafar taħt il-5 kg. 8. Għandu jintuża biss għal rodenti taħt il-5 kg. 9. Għandu jintuża biss għal fniek taħt il-5kg. 10. Għandu jintuża fuq annimali tat-twelid. 11. Għandu jintuża biss għal għasafar taħt il-250 g. 12. Għandu jintuża biss jekk metodi oħra mhumiex possibbli. 13. Meħtieġ tagħmir speċjali. 14. Għandu jintuża biss fuq majjali. <<image-55-0 >><<image-55-2>><<image-55-4>><<image-55-6>><<image-55-9>><<image-55-10>><<image-55-1>><<image-55-3>><<image-55-5>><<image-55-7>><<image-55-8>><<image-55-11 >> ANNESS VLISTA TA’ ELEMENTI MSEMMIJA FIR-REGOLAMENT 23(3) 1. Il-leġislazzjoni nazzjonali fis-seħħ b’rilevanza għall-ksib, it-tgħammir, il-kura u l-użu tal-annimali għal skopijiet xjentifiċi; 2. Prinċipji tal-etika fir-rigward tar-relazzjoni bejn il-bnedmin u l-annimali, il-valur intrinsiku tal-ħajja u argumenti favur u kontra l-użu tal-annimali għal skopijiet xjentifiċi; 3. Bijoloġija bażika u adatta speċifika għall-ispeċi fir-rigward tal-anatomija, l-aspetti fisjoloġiċi, it-trobbija, il-ġenetika u l-modifikazzjoni ġenetika; 4. L-imġiba tal-annimali, it-trobbija u l-arrikiment tal-ambjent tagħhom; 5. Metodi ta’ maneġġar u proċessi speċifiċi għall-ispeċi, fejn meħtieġ; 6. Il-ġestjoni tas-saħħa tal-annimali u l-iġjene; 7. Rikonoxximent speċifiku għall-ispeċi tal-iskonfort, l-uġigħ u t-tbatija tali speċi l-aktar komuni ta’ annimali tal-laboratorju; 8. Anestesija, metodi li jtaffu l-uġigħuqtil; 9. L-użu ta’ postijiet tal-qtil inqas krudili; 10. Rekwiżit tas-sostituzzjoni, it-tnaqqis u r-raffinament; 11. Tfassil ta’ proċessi u proġetti, fejn meħtieġ. ANNESS VILISTA TA’ ELEMENTI MSEMMIJA FIR-REGOLAMENT 37(1) (ċ) 1. Rilevanza u ġustifikazzjoni ta’ dan li ġej: (a) uż u tal-annimali, inkluż l-oriġini, l-għadd stmat, l-ispeċijiet u l-istadji tal-ħajja tagħhom; (b) proċessi. 2. Applikazzjoni ta’ metodi biex jiġi sostitwit, imnaqqas u rfinat l-użu tal-annimali fi proċessi. 3. L-użu previst ta’ anestesija, analġeżija u metodi oħra li jtaffu l-uġigħ. 4. Meta adatt, it-tnaqqis, l-evitar u t-taffija ta’ kwalunkwe forma ta’ tbatija għal annimal mit-twelid sal-mewt. 5. L-użu ta’ postijiet tal-qtil inqas krudili. 6. Strateġija sperimentali jew ta’ osservazzjoni u mudell statistiku użati biex il-kwantità, l-uġigħ, it-tbatija, l-iskonfort tal-annimali u l-impatt ambjentali jitnaqqsu kemm jista’ jkun. 7. L-użu ripetut ta’ annimali u l-effett kumulattiv ta’ dan fuq l-annimali. 8. Il-klassifikazzjoni tas-severità tal-proċessi proposta. 9. Meta adatt, l-evitar ta’ repetizzjoni mhux ġustifikata ta’ proċessi. 10. Kondizzjonijiet għaż-żamma, it-trobbija u l-kura tal-annimali. 11. Metodi ta’ qtil. 12. Kompetenza tal-persuni involuti fil-proġett. ANNESS VII Parti A-Laboratorju ta’ Referenza tal-Unjoni 1. Il-Laboratorju ta’ Referenza tal-Unjoni msemmi fir-regolament 49 hu ċ-Ċentru Konġunt ta’ Riċerka tal-Kummissjoni. Parti B- Dmirijiet u responsabbiltajiet tal-Laboratorju ta’ Referenza tal-Unjoni 2. Il-Laboratorju ta’ Referenza tal-Unjoni għandu jkun responsabbli, b’mod partikolari, sabiex: (a) jikkoordina u jippromwovi l-iżvilupp u l-użu ta’ alternattivi għal proċessi inkluż fl-oqsma ta’ riċerka bażika u applikata u ttestjar regolatorju; (b) jikkoordina l-validazzjoni ta’ approċċi alternattivi fil-livell tal-Unjoni; (ċ) jaġixxi bħala punt fokali għall-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-iżvilupp ta’ approċċi alternattivi; (d) jistabbilixxi, jieħu ħsieb u jamministra bażijiet tad-data u sistemi ta’ informazzjoni pubbliċi dwar a pproċċi alternattivi u l-istat ta’ żvilupp tagħhom; (e) jippromovi d-djalogu bejn il-leġislaturi, ir-regolaturi u l-partijiet kollha interessati, b’mod partikolari l-industrija, xjenzjati bijomediċi, organizzazzjonijiet tal-konsumaturi u gruppi dwar it-trattament xieraq tal-annimali, bil-ħsieb tal-iżvilupp, il-validazzjoni, ir-rikonoxximent internazzjonali, u l-applikazzjoni ta’ approċċi alternattivi. 3. Il-Laboratorju ta’ Referenza tal-Unjoni għandu jieħu sehem fil-validazzjoni ta’ approċċi alternattivi. ANNESS VII I KLASSIFIKAZZJONI TAS-SEVERITÀ TAL-PROĊESS I Is-severità ta’ proċedura għandha tiġi stabbilita mill-ammont ta’ wġigħ, tbatija, skonfort jew ħsara dejjiemali annimal wieħed mistenni li jġarrab matul il-proċess. Taqsima I: Kategoriji ta’ severità Mingħajr irkupru: Proċessi li jitwettqu kollha kemm huma taħtanestesija ġenerali li minnhom l-annimal ma jerġax jiġi lura f’sensih għandhom jiġu klassifikati bħala "mingħajr irkupru". Ħafif: Proċessi fuq annimalli b’riżultat tagħhom l-annimali x’aktarx li jġarrbu xiftit uġigħ, tbatija jew skonfort għal żmien qasir, kif ukoll proċessi bl-ebda xkiel sinifikanti għat-trattament xieraq jew il-kondizzjoni ġenerali tal-annimal għandhom jiġu klassifikati bħala "ħfief". Moderat: Proċessi fuq annimalli b’riżultat tagħhom l-annimali x’aktarx li jġarrbu uġigħ, tbatija jew skonfort moderat għal żmien qasir, kif ukoll proċessi li x’aktarx jikkawżax kiel moderat għat-trattament xieraq jew il-kondizzjoni ġenerali tal-annimal għandhom jiġu klassifikati bħala "moderati". Gravi: Proċessi fuq annimalli b’riżultat tagħhom l-annimali x’aktarx li jġarrbu uġigħ, tbatija jew skonfort gravi jew uġigħ, tbatija jew skonfort moderat għal żmien twil, kif ukoll proċessi li x’aktarx jikkawżawx kiel moderat għat-trattament xieraq jew il-kondizzjoni ġenerali tal-annimal għandhom jiġi klassifikati bħala "gravi". Taqsima II: Kriterji ta’ assenjazzjoni L-assenjazzjoni tal-kategorija tas-severità għandha tieħu kont ta’ kull intervent jew manipulazzjoni ta’ annimal fi proċess definit. Hija għandha tkun ibbażata fuq l aktar effetti gravi li x’aktarx jgħaddi minnhom annimal individwali wara lapplikazzjoni tat-teknika kollha adatta ta l-irfinar. Meta jiġi assenjat proċess għal kategorija partikolari, għandu jittieħed kont tat-tip ta’ proċess u għadd ta’ faturi oħra. Dawn il-fatturi kollha għandhom jiġu kkunsidrati fuq bażi ta’ każ b’każ. Il-fatturi relatati mal-proċess għandhom jinkludu: -it-tip ta’ manipulazzjoni, maniġġar, -in-natura tal-uġigħ, tbatija, skonfort jew ħsara dejjiema kkawżata mill-(elementi kollha ta’) il-proċess, u l-intensità, it-tul ta’ żmien, il-frekwenza u l-multipliċità tat-teknika użata, -tbatija kumulattiva fi proċess,-trażżin tal-espressjoni tal-imġiba naturali inkluż restrizzjonijiet fuq l-istandards tal-alloġġ, it-trobbija u l-kura. F fit-Taqsima III huma mogħtija eżempji ta’ proċessi assenjati għal kull kategorija ta’ severità abbażi ta’ fatturi relatati mat-tip tal-proċess biss. Huma għandhom jipprovdu l-ewwel indikazzjoni dwar liema klassifikazzjoni tkun l-aktar adatta għal ċertu tip ta’ proċess. Madanakollu, għall-iskopijiet tall-klassifikazzjoni finali ta’ severità tal-proċess, għandhom jitqiesu wkoll il-fatturi addizzjonali li ġejjin, ivvalutati abbażi ta’ każ b’każ: -it-tip tal-ispeċi u l-ġenotip, -il-maturità, l-età u s-sess tal-annimal, -l-esperjenza u t-taħriġ tal-annimal fir-rigward tal-proċess, -jekk l-annimal ser jerġa’ jintuża, is-severità reali tal-proċessi ta’ qabel, -il-metodi użati biex inaqqsu jew ineħħu l-uġigħ, it-tbatija u l-iskonfort, inklużi l-irfinar tal-alloġġ, it-trobbija u l-kondizzjonijiet ta’ kura, -tmiem mhux krudili. Taqsima III: Eżempji ta’ tipi differenti ta’ proċess assenjati għal kull kategorija ta’ severità abbażi ta’ fatturi relatati mat-tip tal-proċess 1. Ħafif (a) L-għoti tal-anestesija minbarra għall-iskop uniku ta’ qtil; (b) Studju farmakoċinetiku fejn tingħata doża waħda u jittieħed għadd limitat ta’ kampjuni tad-demm (total< 10 % tal-volum fiċ-ċirkulazzjoni) u s-sustanza mhix mistennija tikkawża xi effett negattiv evidenti; (ċ) Teħidnon-invażiv ta’ ritratti tal-annimali (eżempjuMRI) b’sedazzjoni jew anestesija kif meħtieġ; (d) Proċessi su perfiċjali, eż. bijopsiji tal-widna u tad-denb, introduzzjoni taħt il-ġilda ta’ mini-pompi u transpondersbla użu ta’ kirurġija; (e) Applikazzjoni ta’ apparat estern ta’ telemetrija li jikkawża bissx kiel ħafif għall-annimali jew xi ftit interferenza fl-attivi ta’ u l-imġiba normali; (f) Għoti ta’ sustanzi taħt il-ġilda, fil-muskoli, fil-vojt taż-żaqq, bitmigħ furzatu fil-vinisu perfiċjali, fejn is-sustanza għandha biss impatt ħafif fuq l-annimal, u l-volumi huma f’limiti adatti għad-daqs u l-ispeċi talannimal; (g) Provokazzjoni ta’ tumuri, jew tumu ri spontanji, li ma jikkawżaw ebda effetti kliniċi negattivi evidenti (eż. nodulinon-invażivi żgħar taħt il-ġilda); (h) T għammir ta’ annimali mibdul in ġenetikament li mistenni jirriżulta f’fenotip b’effetti ħfief; (i) Għalf ta’ dieti modifikati li ma jissodisfawx il-ħtiġijiet ta’ nutriment tal-annimali u mistennija jikkawżaw anormali ta’ klinika ħafifa matul iż-żmien tal-istudju; (j) Żamma f’gaġeġ meta biliċi għal żmien qasir (<24 siegħa); (k) Studji li jinvolvu ċ-ċaħda għal żmien qasir ta’ sieħba soċjali, għeluq solitarju f’gaġeġ għal żmien qasir ta’ firien jew ġriedenadulti ta’ razez soċjevoli; (l) Mudelli li jesponu lill-annimali għal stimoli noċivi assoċjati għal ħin qasir ma’ wġigħ, tbatija jew skonfort ħafif, u li l-annimali jistgħu jevitaw b’suċċess; (m) Kombinazzjoni jew akkumulazzjoni tal-eżempji li ġejjin tista’ tirriżulta fi klassifikazzjoni bħala "ħafif": (i) evalwazzjoni tal-kompożizzjoni tal-ġisem b’miżuri non-invażivi u trażżin minimu; (ii) monitoraġġ bl-ECG b’teknika non-invażiva bi ftit jew xejn trażżin ta’ annimali abitwati; (iii) applikazzjoni ta’ apparat estern tat-telemetrija li ma humistenni jikkawża l-ebda xkiel għal annimali soċjalment adattati u li ma jfixkilx l-attività u l-imġiba normali; (iv) tgħammir ta’ annimali mibdul in ġenetikament li ma huma mistennija jkollhom l-ebda fenotip negattiv klinikament evidenti; (v) żieda ta’ marki inerti fid-dietabiex jissegwa l-passaġġ tad-diġestjoni; (vi) irtirar tal-ikel għal inqas minn 24 siegħa għal firienadulti; (vii) testjar fil-miftuħ. 2. Moderat (a) Applikazzjoni frekwenti ta’ sustanzi għall-ittestjar li jipproduċu effetti kliniċi moderati, u teħid ta’ kampjuni tad-demm (>10 % tal-volum fiċ-ċirkulazzjoni) f’annimal konxju fi żmien ftitjiem mingħajr sostituzzjoni tal-volum; (b) Studji tad-dożi li joħolqu effetti akuti, testijiet għat-tossiċità żkarċinoġeniċità kronika, bi tmiem mhux letali; (ċ) Kirurġija taħtanestesija ġenerali u analġeżija adatta, assoċjata ma’ wġigħ, tbatija jew kondizzjoni ġenerali batuta wara l-operazzjoni. Eżempji jinkludu: torakotomija, kranjotomija, la parotomija, orki dektomija, linfa den ektomija, tiroj dektomija, kirurġijaortopedika bi stabbilizzazzjoni u ġestjoni effettivi tal-ferita, trapjant ta’ organu b’ġestjoni effettiva tar-riġett, impjant kirurġiku ta’ kateteri jew apparat bijomediku (eż. trasmettituri telemetriċi, mini-pompi eċċ.); (d) Mudelli ta’ provokazzjoni ta’ tumuri, jew tumu ri spontanji, li mistennijinjikkawżaw uġigħ jew skonfort moderat jew tfixkil moderat fl-imġiba normali; (e) Ir-radjazzjoni jew kemoterapija b’doża subletali, jew b’doża altrimenti letali iżda b’rikostituzzjoni tas-sistema immunitarja. L-effetti negattivi jkunu mistennija li jkunu ħfief jew moderati u ma jdumux ħafna (<5 ġranet); (f) T għammir ta’ annimali mibdul in ġenetikament li mistenni jirriżulta f’fenotip b’effetti moderati; (g) Ħolqien ta’ annimali mibdul in ġenetikament permezz ta’ proċessi kiruġiċi; (h) Użu ta’ gaġeġ meta boliċi li jinvolvi r-restrinġiment moderat taċ-ċaqliq għal perijodu twil (sa5 ġranet); (i) Studji b’dieti modifikati li ma jissodisfawx il-ħtiġijiet ta’ nutriment tal-annimali u mistennija jikkawżaw anormali ta’ klinika moderata matul iż-żmien tal-istudju; (j) Irtirar tal-ikel għal 48 siegħa għal firienadulti; (k) Provokazzjoni ta’ reazzjonijiet ta’ ħarba u evitar fejn l-annimalma’ jkunx jista’ jaħrab jew jevita l-istimolu, li mistennija tirriżulta fiskonfort moderat. 3. Gravi: (a) Ittestjar tat-tossiċità fejn it-tmiem huwa l-mewt, jew fejn mistennija fatalitajiet u jiġu pprovokati stati patofiżjoloġiċi gravi. Pereżempju, ittestjar tat-tossiċi ta’ akuta b’doża waħda (ara l-linji gwida tal-ittestjar tal-OECD); (b) Ittestjar ta’ apparat fejn in-nuqqas ta’ suċċess jista’ jikkawża wġigħ jew skonfort gravi jew il-mewt tal-annimal (eż. apparat għall-assistenza kardijaka); (ċ) Ittestjar tal-qawwa tat-tilqim ikkaratterizzat b’indeboliment persistenti tal-kondizzjoni, mard progressiv li jwassal għall-mewt, assoċjat ma’ wġigħ, skonfort jew tbatija moderata għal żmien twil tal-annimal; (d) Ir-radjazzjoni jew kemoterapija b’doża letali mingħajr rikostituzzjoni tas-sistema immunitarja, jew rikostituzzjoni bi produzzjoni tal-GVHD (graft versushostdisease); (e) Mudelli bi provokazzjoni ta’ tumuri, jew b’tum u ri spontanji, li mistennija jikkawżaw mardletali progress iv assoċjat ma’ wġigħ, skonfort jew tbatija moderata fit-tul. Pereżempju tumuri li jikkawżaw kakessja, tumuri in vażivi tal-għadam, tumuri li jirriżultaw f’tifrix meta statiku, u tumuri li jitħallew julċeraw; (f) Interventi kirurġiċi u m’humiex f’annimali taħtanestesija ġenerali, li mistennija jirriżultaw f’uġigħ, tbatija jew skonfort moderat persistenti jew gravi wara l-operazzjoni jew indeboliment gravi u persistenti tal-kondizzjoni ġenerali tal-annimali. Produzzjoni ta’ ksur instabbli, torakotomija mingħajr anal ġeżija adegwata, jew trawma li tipproduċi insuffiċjenza multipli tal-organi; (g) Trapjant ta’ organu fejn ir-riġett tal-organu x’aktarx li jwassal għal skonfort gravi jew indeboliment gravi tal-kondizzjoni ġenerali tal-annimali (eż. ksenotrapjant); (h) T għammir ta’ annimali bi problemi ġenetiċi li mistennija jġarrbu indeboliment gravi u persistenti tal-kondizzjoni ġenerali, pereżempju mudelli tal-marda ta’ Huntington, distrofija muskolari, newriterikorrenti kronika; (i) Użu ta’ gaġeġ meta boliċi li jinvolvi r-restrinġiment gravi taċ-ċaqliq għal perijodu twil; (j) Xokk elettriku inevitabbli (eż. biex jipproduċi t-telf totali tal-kontroll ("learnedhelplessness"); (k) Iżolament totali għal żminijiet twal tal-ispeċi soċjevoli, eż. klieb u primati mhux umani; (l) Tensjoni tal-immobilizzazzjoni biex tipprovoka ulċeri fl-istonku jew insuffiċjenza kardijaka fil-firien; (m) Testijiet furzati ta’ għawm jew eżerċizzju bit-tmiem jikkonsisti fl-eżawriment.