130 ATT DWAR IL-ĦELSIEN MILL-VINKOLU TA’ ĠID MARBUT B’FEDE KOMMESS** Ara ukoll 1-Att dwar 1-Estensjoni tal-Ħelsien mill-Vinkolu ta’ Ġid marbut b’Fedekommess għal proprjetà miżmuma b’fewdu. (Kapitolu 212). Biex jipprovdi għall-ħelsien mill-vinkolu ta’ ġid marbut b'fedekommess. Sarliġi bl-ATT XII tal-1950, u ġie emendat bl-Avviż Legali 148 tal-1975. Sarliġi bl-ATT XII tal-1950, u ġie emendat bl-Avviż Legali 148 tal-1975. 1. Titolu fil-qosor. Dan l-Att jista’ jissejjaħ l-Att dwar il-Ħelsien mill-Vinkolu ta’ Ġid marbut b’Fedekommess. Tifsir. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tat-test ma tfissirx xort’oħra- " imsejjaħ " tfisser il-bniedem illi, bl-att tat-twaqqif ta’ fedekommess, imissu jidħol fit-tgawdija tal-ġid immobbli marbut b’dak il-fedekommess, mill-jum tal-mewt tal-possessur ta’ dak il-ġid; "jum li jgħodd" tfisser il-jum li fih dan l-Att jibda jseħħ; " mobbli " , b’dak kollu li jista’ jkun hemm kuntrarju għal dan f’xi liġi oħra, tfisser ukoll kull xorta ta’ ħlasijiet fis-sena għal dejjem u, mingħajr ħsara għal dik il-ġeneralità, kapitali għal ħlasijiet fis-sena adformambullae u krediti għall-imgħax minn flejjes dar imqegħdin fil-Massa Frumentarja u "immobbli" tkun tfisser kif jaqbel ma’ dan; "possessur" tfisser il-bniede m illi fil-jum li jgħodd għandu taħt idejh b’vinkolu, skont il-liġi, ġid marbut f’fedekommess. 3. Taħsir tal-fedekommessi. Mill-jum li jgħodd, il-fedekommessi kollha ta’ kull xorta fuq mobbli u immobbli, imwaqqfin kien meta kien, sew jekk huma għal dejjem jew għal xi żmien, jitħassru, u l-ġidsa dakinhar marbut bihom isir tal-possessur ta’ dak il-ġid mobbli u immobbli, ħieles minn kull xkiel iżda b’dawk il-piżijiet, ipoteki awtorizzati u djun li kienu jolqtu l-ġid imxekkel: Iżda - (a) fil-każ ta’ fedekommessi indiviżibbli fuq immobbli, l-immobbli hekk meħlusin mill-fedekommess isiru tal-possessur, ħielsa minn kull xkiel, f’nofs biss, mgħobbi b’nofs il-piżijiet, l-ipoteki awtorizzati u d-djun li kienu jolqtu dawk l-immobbli fil-jum li jgħodd; fil-waqt li n-nofs l-ieħor tal-immobbli hekk meħlusin, u mgħobbi bin-nofs l-ieħor tal-imsemmija piżijiet, ipoteki u djun, ħieles minn xkiel, isir għal dik lihil-proprjetà tal-imsejjaħ (sew jekk fil-jum li jgħodd ikun ħajjew le), iżda suġġett għat-tgawdija għal ħajt u mill-possessur. Is-Subtitolu I tat-Tito1 u III tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi Ċivili ikuni għodd għat-tgawdijiet għal ħajja hekk imwaqqfin, immal-artikoli 331, 350, 351, l-artikoli minn 354 sa 362 it-tnejn magħdudin, u l-artikolu 352(3) ta’ dak il-Kodiċi ma jkunux igħoddu. L-artikolu 352) tal-imsemmi Kodiċi Ċivi li ma jkunux igħoddu għall-imsemmi ja tgawdija għal ħajja fil-waqt li tkun f’idejn il-possessur, iżda jkunu jgħoddu għal ċessjonarju ta’ dik it-tgawdija għal ħajja taħt l-artikolu 348 tal-imsemmi Kodiċi Ċivili; [żaħ (b) Ipoteki fuq il-ġid imxekkel. meta ġid marbut b’fedekommess ikun ġie, fil-waqt li kienhekk marbut, milqut b’ipoteka b’setgħa mogħtija minn qorti kompetenti, din l-ipoteka tkun taħkem fuq il-ġid meħlus mix-xkiel bis-saħħa ta’ dan l-Att b’seħħ fuq l-ipoteki l-oħra kollha; (ċ) Ħatra tal-imsejħin taħt fedekommessi. fil-każ ta’ fedekommess indi viżibbli fuq immobbli li bis-saħħa tiegħu l-possessur ikollu l-jedd għall-ħatra tal-imsejjaħ, il-possessur, f’dawn il-fedekommessi, jkollu l-jedd li jinqeda b’dak il-jedd ta’ ħatra dwar l-imsejjaħ, f’dak in-nofs tal-ġid li, bis-saħħa ta’ dan l-Att, in-nuda proprietas tiegħu ssir tal-imsejjaħ. 4. F’kull qasma ta’ immobbli marbutin b’fedekommess fil-jum li jgħoddu f’kull negozju jew kuntratt dwar dawk l-immobbli, għall-imsejjaħ għandu jidher kuratur maħtur għalhekk mis-Sekon d’Awla tal-Qorti Ċivili jew minn kull qorti kompetenti. Ir-rikors li fih tintala b il-ħatra ta’ kuratur jinħtieġ li jiġi notifikat b’mod speċjali lil min jidher li għandu jingħadd b’imsejjaħ, jekk dan ikun magħruf u jekk ikun f’Malta fiż-żmien li r-rikors jiġi mressaq: Iżda l-imsejjaħ tal-ġid marbut b’fedekommess jekk magħruf u jkun f’Malta ikollu dejjem parti fil-proċeduri. 5. Ordnijiet mogħtija fuq derogi. Kull ordni fl-interess ta’ niesimsejħin għal suċċessjoni taħt fedekommess, mogħti minn xiqorti f’xi deroga ta’ fedekommess, jitqies li ma għandux iseħħ mill-jum li jgħodd: Iżda kull ordni bħal dan, jekk usa fejn għandu x’jaqsam ma’ immobbli marbutin b’fedekommess indiviżibbli jew ma’ nefqa ta’ flus fix-xiri tal-immobbli bħal dawn, jibqa’ iseħħ dwar in-nofs tal-immobbli marbut b’dak il-fedekommess li, skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, in-nuda proprietas tiegħu tgħaddi skont l-att tat-twaqqif tal-fedekommess sakemm dan it-trasferiment iseħħ. 6. Kuntratti li imissufedekommessidi viżibbli. Ebda kuntratt jew negozju ieħor intervivos magħmul jew li sar qabel il-jum li jgħoddma jista’ jiġi mħassar jew imbiddel minħabba li kien dwar ħwejjeġ marbutin b’fedekommess di viżibbli. 7. (1) Kull estensjoni taż-żmien xort’oħra meħtieġ għall-egħluq tal-preskrizzjoni, ordnat b’xi liġi speċjalment dwar ħwejjeġ marbutin b’fedekommess, hija b’dan l-Atti mneħħija. (2) Iż-żmien meħtieġ għall-egħluq ta’ xi preskrizzjoni li beda jgħaddi minn qabel il-jum li jgħodd, ikun jew dak meħtieġ mill-liġi ta’ qabel il-jum li jgħodd jew dak li mill-jum li jgħodd jinħtieġ skont is-subartikolu (1), skont liema minn dawn iż-żewġ li ġijiet twassal l-ewwel għal-egħluq tal-preskrizzjoni. 8. Jeddijiet ta’ amministrazzjoni u juspatronatus. Dan l-Att ma jkun x igħodd għal jeddijiet ta’ ħatra għal benefiċċju jew għal kull għamla ta’ juspatronatus f’benefiċċji ta’ knejjes, jew għal jeddijiet maħluqin, għal xi żmien jew għal dejjem, sew b’att intervivos Dan l-Att ma jkun x igħodd għal jeddijiet ta’ ħatra għal benefiċċju jew għal kull għamla ta’ juspatronatusf jew b’testment, li bihom persuna jew iżjed minn waħda ikunu maħtura sabiex iħaddmu jew igawdu dawk il-jeddijiet suċċessivament, u l-liġijiet li issa jinsabu fis-seħħ dwar jeddijiet bħal dawn jibqgħu jseħħu dwarhom. 9. L-artikolu 761 tal-Kodiċi Ċivi li jibqa’ fis-seħħ. Kap. 16. Ebda ħaġa f’dan l-Att ma tbiddel id-disposizzjonijiet li jinsabu fl-artikolu 761(2) tal-Kodiċi Ċivili. 10. Disposizzjoni transitorja. L-ordnijiet u d-degrieti kollha li jawtorizzaw il-bejgħ ta’ ġid marbut b’fedekommess fil-jum li jgħodd jintemmu, u l-proprjetà issir ħielsa mill-vinkolu fl-istess jum u dan mingħajr preġudizzju tal-artikolu 5.