113 ORDINANZA DWAR IL-PRIVILEĠĠI U S-SETGĦAT TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI Biex tistabbilixxi l-privileġġi tal-Kamra tad-Deputati, biex tagħti lill-Kamra tad-Deputa tixi setgħat u biex tagħmel provvedimenti dwar ħwejjeġ oħra li għandhom x’jaqsmu ma’ daqshekk. L-ORDINANZA XX tal-1942, kif emendata bl-Ordinanza VI tal-1959; bl-Atti: XIII tal-1974, XXII tal-1976, IV u XIII tal-1983 u XI tal-1995; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007. L-ORDINANZA XX tal-1942, kif emendata bl-Ordinanza VI tal-1959; bl-Atti: XIII tal-1974, XXII tal-1976, IV u XIII tal-1983 u XI tal-1995; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007. 1. Titolu fil-qosor. Emendat: IV.1983.2. It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza huwa l-Ordinanza dwar il-Privileġġi u s-Setgħat tal-Kamra tad-Deputati. 2. Immunità minn proċedimenti legali. Emendat: IV.1983.2. Ebda proċediment ċivili jew krimina li ma jista’ jsir kontra ebda membru tal-Kamra tad-Deputati (hawnhekk ’il quddiem imsejjħa "il-Kamra") għal kliem li jingħad minn u quddiem il-Kamra jew Kumitat tagħha, sew Kumitat tal-Kamra kollha jew Kumitat Magħżul, jew għal kliem miktub minnu f’rapport lil dik il-Kamra jew Kumitat, jew minħabba xi materja jew ħaġa miġjuba minnu b’petizzjoni, abbozz, riżoluzzjoni, mozzjoni jew xort’oħra. 3. (1) Fiż-żmien tas-sessjoni l-membri tal-Kamra tad-Deputati igawdu l-benefiċċju tal-ħelsien mill-arrest għal dejn ċivili bastali dan ma jkunx ġej minn frodi jew biksur xort’oħra tal-Kodiċi Kriminali. (2) Il-privileġġi mogħtijin b’din l-Ordinanza huma b’żieda u mhux minflok privileġġi oħra mogħtijin taħt disposizzjonijiet ta’ liġi oħra illi issa qiegħda sseħħ. 4. Setgħa tal-Kamra li ġġiegħel xhieda jidhru quddiemha. Emendat: XXII.1976.4;IV. 1983.2. (1) Il-Kamra tista’ tordna d-dehra quddiemha ta’ xhieda u periti biex jagħtu x-xiehda jew il-fehma fuq ħwejjeġ li jkollhom x’jaqsmu jew li jkollhom konnessjoni mal-Gvern ta’ Malta, jew fuq ħwejjeġ li l-Kamra jkun jidhirlha illi huwa fl-interess pubbliku li jkollha tagħrif dwarhom. (2) Kap. 12. Kap. 12. L-artikoli 566, 588, 589, 590(1) u 590(2) (sa fejn għandu x’jaqsam mal-kixfa ta’ ħwejjeġ navali, militari jew tal-forza tal-ajru) tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili igħoddu għax-xhieda u għall-periti li jagħtu x-xiehda jew il-fehma tagħhom quddiem il-Kamra. (3) Kap. 12. Kap. 12. Il-Kamra tista’ tagħti l-ġurament jew tirċievi l-affermazzjoni, meta din tista’ ssir f’qorti tal-ġustizzja skont l-artikolu 111 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili ta’ dawk kollha li jinstemgħu quddiemha kif jingħad hawn fuq. (4) Dan il-ġurament jew din l-affermazzjoni jittieħdu f’idejn l-Iskrivan tal-Kamra. 5. Ix-xhieda jissejħu b’mandat. Emendat: IV.1983.2. Kap. 12. (1) Ix-xhieda u l-periti jiġu ordnati biex jidhru b’mandat maħruġ b’ordni tal-Kamra iffirmat mill-Iskrivan tal-Kamra. (2) Il-mandat jista’ jkun fih l-ordni li jinġiebu dokumenti, kotba, karti jew ħwejjeġ oħra illi l-Kamra jidhirlha meħtieġa skont il-każ li jkun: Iżda ħaddm’hu obbligat li jġib dokumenti illi ma jistgħux jintalbu taħt id-disposizzjonijiet tal-artikolu 637 tal-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ. (3) Kopja ta’ dan il-mandat għandha tiġi nnotifikata b’messaġġier tal-Kamra jew b’uffiċjal tal-Pulizija lix-xhud jew lill-perit, sew billi jagħtiha f’idejh stess jew billi jħalliha f’idejn xi ħadd tad-dar tiegħu, li ma jkunx taħt l-età, fil-lok fejn soltu huwa joqgħod, mhux anqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel iż-żmien li fihimissu jidher quddiem il-Kamra. (4) L-uffiċjal li jagħmel in-notifika għandu f’kull każ jagħmel riferta li biha juri lilminu kif saret in-notifika. 6. Meta s-setgħa sabiex tittieħed xiehda jew fehma ta’ perit tista’ tingħata lil ħadd ieħor. Emendat: XXII.1976.4;IV. 1983.2. Meta xhud jew perit ma jkunx jista’, għal xi raġuni tajba, jidher quddiem il-Kamra, jew meta l-Kamra jkun jidhirlha xieraq li x-xiehda jew il-fehma ta’ xhud jew perittittieħed f’lok ieħor milli fis-Sala tal-Kamra, il-Kamra tista’ taħtar persuna jew persuni, taħt dawk il-kondizzjonijiet jew ordnijiet kif f’kull każ partikolari jkun jidhirlha meħtieġ jew xieraq, biex jieħdu, f’isem il-Kamra, ix-xiehda jew fehma meħtie [a. Il-Kamra għandha tagħti lil din il-persuna jew lil waħda minn dawn il-persuni s-setgħa li tagħti l-ġurament jew tirċievi l-affermazzjoni. 7. Setgħa mogħtija lill-Kumitat tal-Kamra biex jieħu xi ehda jew fehma ta’ perit. Emendat: IV.1983.2. Sostitwit: XI.1995.2. Sostitwit: XI.1995.2. Il-Kamra tista’ tagħti s-setgħat tagħha dwar is-smigħ ta’ xhieda u ta’ periti, iżda mhux dwar l-għoti ta’ pieni, lill-Kumitat Permanenti dwar il-Privileġġ imsemmi fl-Ordni Permanenti tal-Kamra 120 D. 8. Diżubbidjenza għall-ordni tal-Kamra. Emendat: IV.1983.2. (1) Kull min, wara li jiġi nnotifikat b’kopja tal-mandat imsemmi fl-artikolu 5, jonqos, mingħajr raġuni xierqa, li jidher quddiem il-Kamra, jew meta jidher quddiem il-Kamra ma jkunx irid jieħu l-ġurament jew iwieġeb għal mistoqsijiet li skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jistgħu jsiru lilu fuq il-ħaġa fil-kwistjoni, jew ma jkunx iridiġibu juri lill-Kamra dokumenti, kotba, karti jew ħwejjeġ oħra li jkunu għandu jew taħt il-kontroll tiegħu, li kienordnat mill-Kamra li jġibu li hu obbligat li jġib, jew li jagħmel dak li jiġi ordnat mill-Kamra, isir ħati ta’ nuqqas ta’ qima lejn il-Kamra u jaqa’ taħt il-pieni msemmijin fl-artikolu 11. (2) Kull min jonqos li jidher quddiem il-Kamra meta jkun imsejjaħ kif jingħad hawn fuq, jista’ jkun imġiegħel jidher b’mandat ta’ arrest maħruġ b’ordni tal-Kamra, iffirmat mill-Iskrivan tal-Kamra u esegwit bil-Pulizija. 9. Ġurament falz. Emendat: IV.1983.2. Kap. 9. Ġurament jew affermazzjoni meħud jew magħmula minn xhud jew minn perit quddiem il-Kamra tad-Deputati jew Kumitat tal-Kamra, jitqiesu, għall-finijiet tal-Kodiċi Kriminali [żaħ bħa la ġurament jew affermazzjoni meħud jew magħmula quddiem qorti f’materji ċivili. 10. L-artikoli 4, 5 u 6 u l-Iskedi Au Ċ tal-Ordinanza dwar id-Drittijiet tax-Xhieda igħoddu għax-xhieda u għall-peritimsejħin taħt l-artikolu 4(1) u l-periti li jiġu hekk imsejħin jitqiesu, għall-finijiet tal-Iskeda A hawn fuq imsemmija, bħala xhieda msejħin sabiex jagħtu xiehda fuq ħwejjeġ xjentifiċi. 11. Pieni. Emendat: XIII.1974.2; IV. 1983.2, 3,4. Sostitwit: XI.1995.3. Emendat: A.L.409 tal-2007. Emendat: A.L.409 tal-2007. (1) Meta l-iSpeaker ikun primafacie jidhirlu" tfisser lilment li jkun sar ikun jallega ksur ta’ xi regola stabbilita b’din l-Ordinanza jew fl-iStanding Orderstal Meta l-iSpeaker ikun primafacie jidhirlu li persuna, sew jekk tkun Membru tal-Kamra sew jekk le, tkun għamlet xi wieħed mill-attijiet imsemmijin fis-subartikolu (4), huwa għandu jirriferi l-kwistjoni lil kumitatimwaqqaf skont l-artikolu 7 u li jkun magħruf bħala l-Kumitat tal-Privileġ prima facie-Kamra tad-Deputati jew ta’ xi riżoluzzjoni approvata mill-Kamra tad-Deputati dwar attijiet imsemmija fis-subartikolu (4), u ma għandha f’ebda każ tkun tfisser jew timplika xi stqarrija ta’ ħtija jew ta’ innoċenza. (2) Jiġu delegati setgħat lill-Kumitat sabiex dan jeżamina l-provi kif hemm fl-artikolu 6 dwar l-eżami tax-xhieda u periti, dokumenti jew rapporti u ċ-chairman ikollu jedd jagħti ġurament jew jirċievi l-affermazzjoni skont l-artikolu 7. (3) Il-Kumitat għandu, wara li jkun għamel dawk l-eżamijiet li jidhrulu xierqa u, meta jkun possibbli, wara li jkun sema’ lill-persuna li tkun allegatament qegħda twettaq l-attijiet, jagħmel rapport lill-Kamra fejn jirrakkomanda illi: (a) il-Kamrat awtorizza lill-iSpeaker sabiex jordna lill-pulizija eżekuttiva biex tressaq lill-persuna li tkun allegatament għamlet dawk l-attijiet quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), li għandu jkollha ġurisdizzjoni skont hekk; u dik il-qorti ma għandux ikollha ġurisdizzjoni bħal dik sakemm ma tkunx saret ordni kif imsemmija mill-iSpeaker; jew (b) il-Kamra tirrisolvi li għall-attijiet hekk magħmulin tkun tista’ adegwatament tingħata piena ta’ twiddiba, u f’dak il-każ dik il-persuna għandha titwiddeb mill-iSpeaker. (4) Dawn li ġejjin ikunu r-reati kontra dan l-Att, jiġifieri - (a) kull att ta’ nuqqas ta’ qima lill-awtorità tal-Kamra bi kliem jew b’ġesti minn xhud jew persuna oħra quddiem il-Kamra jew Kumitat tal-Kamra; (b) kull insult jew nuqqas ta’ qima lill-persuna li tkun tippresjedi laqgħa tal-Kamra jew ta’ xi kumitat tagħha u kull insult jew nuqqas ta’ qima lil wieħed mill-Membri tal-Kamra, ukoll jekk dak il-Membru ma jkunx preżenti fil-waqt tal-insult jew tan-nuqqas ta’ qima, meta fil-każ il-wieħed jew l-ieħor l-insult jew in-nuqqas ta’ qima jsir u quddiem il-Kamra jew ta’ xi kumitat tagħha waqt xi laqgħa tagħhom; (ċ) kull ksur ta’ regolamenti, ordnijiet jew direzzjonijiet magħmulin jew mogħtijin mill-Kamra dwar id-dħul ta’ barranin fis-Sala tal-Kamra u l-imġieba tagħhom hemm ġew; (d) kull minjaħbat għal Membru, ifixklu jew jinsultah fil-waqt li jkun sejjer jew ġej lura mill-Kamra jew minħabba d-dmirijiet tiegħu fil-Kamra, jew kull min, b’forza, b’insult jew b’tehdid, ifittex li jġiegħel Membru il li jiddikjara ruħu favur jew kontra proposta jew xi ħaġa li tkun għadha miexja jew li tkun sejra tinġieb quddiem il-Kamra; (e) kull min jibgħa t ittra ta’ tehdid lil Membru tal-Kamra dwar id-dmirijiet tiegħu fil-Kamra; (f) kull minjaħbat għal uffiċjal tal-Kamra, jew jindaħal fid-dmirijiet tiegħu jew jagħmillur eżistenza fil-waqt li dan ikun qiegħed jaqdi jew minħabba li jkun qeda d-dmirijiet tiegħu; (g) kull miniqajjem jew jieħu sehem fi storbju fil-Kamra jew fil-qrib tas-Sala tal-Kamra, jew ġewwa fiha stess, filwaqt ta’ laqgħa tal-Kamra, b’mod li minħabba f’hekk il-proċedimenti tal-Kamra jitwaqqfu jew x’aktarx ikollhom jitwaqqfu; (h) kull min jikkorrompi, ibeżża’, ihedded, iqar raq xhud jew b’xi mod mhux xieraq jinfluwenzah dwar ix-xiehda li jkun imissu jagħti quddiem il-Kamra jew Kumitat tagħha; (i) kull miniġib quddiem il-Kamra jew Kumitat tagħha dokument falz, mhux veru, maħluq jew iffalsifikat bil-ħsieb li jqarraq lill-Kamra jew lil dak il-Kumitat; (j) il-pubblikazzjoni ta’ kull libellli jagħti malafama lill-iSpeaker jew lil xi membru li tolqot xi ħaġa magħmula minnu jew li ntqalet minnu bħala Speaker jew bħala Membru fil-Kamra jew f’kumitat tagħha; (k) il-pubblikazzjoni volontarja jew bi traskuraġni ta’ xi rapport falz jew mgħawweġ ta’ xi dibattitu jew proċedimenti tal-Kamra jew ta’ xi Kumitat tagħha. (5) Bla ħsara għal kull piena ogħla li tista’ tkun maħsuba skont id-disposizzjonijiet ta’ xi liġi oħra, kull min jikkommetti xi wieħed mir-reati msemmija fis-subartikolu (4) jkun ħati ta’ reat kontra dan l-Att u jeħel meta jinsabħati, il-piena ta’ twiddiba, jew ta’ priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sitt xhur jew multa ta’ mhux izjed minnelf, mija uerbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69) jew għal dik il-multa u priġunerija flimkien. (6) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu- " pubblikazzjoni " tfisser kull att li bih kull stampat jiġi jew jista’ jiġi kkomunikat jew imgħarraf lil xi persuna jew li bih kliem jew immaġni viżwa li jiġu mxandra; u "xandir" tfisser xandir ta’ kliem jew immaġni viżwali bil-mezz ta’ telegrafija mingħajr fili jew bil-fili jew bit-tnejn, sew jekk dawk il-kliem jew l-immaġni jkunu fil-fatt riċevuti minn xi persuna sew jekk le. (7) Persuna titqiesħatja tal-attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(j) u (k) ta jekk il-pubblikazzjoni msemmija fis-subartikolu (4)(j) u (kPersuna titqiesħatja tal-attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(j) ta jekk il-pubblikazzjoni msemmija fis-subartikolu (4)(j) tikkonsisti fil-pubblika z-zjoni ta’ dak il-libell li jagħti malafama, rapport falz jew mgħawweġ, f’forma stampata f’Malta, jew fid-distribuzzjoni f’Malta ta’ stampat li jkun fih dak il-libell li jagħti malafama, rapport falz jew mgħawweġ ikun x’ikun il-post li minnu joriġina dak l-istampat, jew kull xandir f’xi post f’Malta jew minn xi post barra minn Malta ta’ dak il-libell li jagħti malafama jew ta’ dak ir-rapport falz jew mgħawweġ. (8) Fil-każ ta’ persuna ħatja ta’ reat imsemmi fis-subartikolu (4)(j) l-qorti tista’ b’żieda mal-pieni stabbiliti bis-subartikolu (3), tordna fil-każ ta’ gazzettali, f’ħarġa ta’ wara li ma tkunx iżjed tard mit-tieni waħda, u fil-każ ta’ mezz tax-xandir fil-ġurnata li tiġi minnufih wara li fiha jingħata l-ordni, lis-sentenza li biha l-akkużat ikun instabħati ta’ dak l-att għandha tiġi pubblikata jew imxandra, skont il-każ, mingħajr ħlas fl-istess ilsien li fih ikun sar ir-reat; u jekk sa dak iż-żmien ta’ dik is-sentenza, jew minnufih wara, il-gazzetta tkun waqfet mill-pubblikazzjoni jew il-mezz tax-xandir ma jkunx baqa’ jxandar, jew fil-każ ta’ xi pubblikazzjoni oħra, il-qorti tista’ fl-ordni jew f’ordni ieħor li tagħti wara, tordna lis-sentenza tiġi pubblikata jew imxandra għas-spejjeż tal-persuna hekk misjuba ħatja f’gazzetta oħra jew fuq mezz ieħor ta’ xandir fi żmien li ma jkunx iktar minn xahar. (9) Fil-każ ta’ persuna misjuba ħatja ta’ reat imsemmi fis-subartikolu (4)(k) tal-qorti tista’, b’żieda mal-pieni stabbiliti fis-subartikolu (5), tordna lil min jagħmel ir-reat li jippubblika mingħajr ħlas, f’dik id-data u f’dak il-ħin li l-qorti tista’ tistabbilixxi, fl-istess gazzetta jew fuq l-istess mezz tax-xandir, skont il-każ, dikjarazzjoni bħala kontradizzjoni jew spjegazzjoni. (10) In-nuqqas ta’ tħaris ta’ ordni magħmul taħt is-subartikoli) jitqies li jikkostitwixxi reat kontra din l-Ordinanza u jkun suġġett għall-istess pieni kif provdut fis-subartikolu (5). (11) Kull persuna li tkun kompliċi ta’ xi attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(a) sa (k Kull persuna li tkun kompliċi ta’ xi attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(a) ta titqies li tkun ħatjata l-istess attijiet u teħel il-pieni stabbiliti fl-imsemmisu bartikolu. (12) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu l-Kamra tista’ tagħti piena ta’ twiddiba lil kull min fil-preżenza tal-Kamra jikkommetti att ta’ nuqqas ta’ dixxiplina u jista’ jordna li dik il-persuna ma għandhiex titħallat attendi għal seduta tal-Kamra bħala barranija għal dak iż-żmien li l-Kamra tista’ tiddeċiedi dwar u li jkun perijodu li ma jkunx iktar mill-aħħar jum tas-seduta tal-Kamra li matulha jkun ingħata dak l-ordni. (13) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta’ kull standingorder jew riżoluzzjoni li l-Kamra tad-Deputati tista’ tagħmel minn żmien għal żmien sabiex tirregola l-kondotta tal-membri tagħha u l-ordni filwaqt tal-proċedimenti tagħha. 12. Immunità għal kull ħaġa magħmula bis-setgħa tal-Kamra. Emendat: IV.1983.2. Ħaddma hu responsabbli għal danni jew xort’oħra b’kull mod li jkun, għal xi ħaġa magħmula bis-setgħa tal-Kamra u fil-limiti tas-setgħa li din għandha skont il-liġi jew taħt inkella bis-saħħa ta’ mandat maħruġ b’dik is-setgħa. 13. Proċedura. Emendat: IV.1983.2,3. Imħassar bl-Att XI.1995.4. 14. Esekuzzjoni tal-ordni li jagħti l-piena. Emendat: VI.1959.3;IV.1983.2,3. Imħassar bl-Att XI.1995.4. 15. Is-setgħat u l-privileġġi hawn mogħtijin lill-Kamra u lill-iSpeaker tal-Kamra huma xorta waħda mogħtija lill-Kumitati tal-Kamra, sew jekk il-Kumitati jkunu tal-Kamra kollha kemm jekk ikunu Kumitati Magħżulin, u liċ-chairman Is-setgħat u l-privileġġi hawn mogħtijin lill-Kamra u lill-iSpeakertal tagħhom. 16. Kodiċi ta’ Etika. Miżjud: XI.1995.5. (1) Il-Kamra tad-Deputati tista’, permezz ta’ riżoluzzjoni, tadotta Kodiċi ta’ Etika li jirregola l-imġieba tal-membri tagħha u jkun id-dmir tal-membri kollha tal-Kamra li jġibu ruħhom skont dak il-Kodiċi ta’ Etika li jkun fis-seħħ. (2) Miżjuda: XI.1995.6. Miżjuda: XI.1995.6. Sa dak iż-żmien meta l-Kamra tad-Deputati tadotta Kodiċi ta’ Etika bil-mezz ta’ riżoluzzjoni skont is-subartikolu (1), il-Kodiċi ta’ Etika li hemm fl-Iskeda li tinsab ma’ din l-Ordinanza għandu jitqies bħala kodiċi ta’ etika li ġie adottat b’riżoluzzjoni tal-Kamra skont is-subartikolu (1) u jista’ jiġi emendat jew isir ieħor minfloku skont hekk.