36 ORDlNANZA DWAR IT-TĦARIS MILL-MARD Biex temenda u tikkonsolida l-liġijiet għat-tħaris mid-dħul u t-tixrid tal-mardinfettiv, kontaġjuż u epidemiku li jolqot il-bniedem jew l-annimali. L-ORDINANZA VIII tal-1908, kif emendata bl-Ordinanza V tal-1912; bl-Atti: II tal-1926, XI tal-1928, XXXVIII tal-1933; bl-Ordinanzi: XXX tal-1937, XXI tal-1938, XXXVIII tal-1939, XIII tal-1944. F’din l-Ordinanza ġew inkorporati wkoll l-Artikoli 1 u 2 tal-ORDlNANZAII tal-1867. Din l-Ordinanza ġiet sussegwentement emendata bl-Atti: XLI tal-1948, X tal-1953, XX tal-1957; bl-Ordinanza ta’ Emerġenza VI tal-1958; bl-Ordinanzi: XVI tal-1960, XVI u XVII tal-1961, XXV tal-1962; bl-Avviż Legali 4 tal-1963; bl-Atti: XXXVI tal-1965, XI tal-1968, XII tal-1972, XXI tal-1976, XI tal-1977, XXV tal-1980, XLIX tal-1981, III tal-1982, XIII tal-1983, VIII u XX tal-1990 u XVIII tal-1992; u bl-Avviż Legali 407 tal-2007. L-ORDINANZA VIII tal-1908, kif emendata bl-Ordinanza V tal-1912; bl-Atti: II tal-1926, XI tal-1928, XXXVIII tal-1933; bl-Ordinanzi: XXX tal-1937, XXI tal-1938, XXXVIII tal-1939, XIII tal-1944. F’din l-Ordinanza ġew inkorporati wkoll l-Artikoli 1 u 2 tal-ORDlNANZAII tal-1867. Din l-Ordinanza ġiet sussegwentement emendata bl-Atti: XLI tal-1948, X tal-1953, XX tal-1957; bl-Ordinanza ta’ Emerġenza VI tal-1958; bl-Ordinanzi: XVI tal-1960, XVI u XVII tal-1961, XXV tal-1962; bl-Avviż Legali 4 tal-1963; bl-Atti: XXXVI tal-1965, XI tal-1968, XII tal-1972, XXI tal-1976, XI tal-1977, XXV tal-1980, XLIX tal-1981, III tal-1982, XIII tal-1983, VIII u XX tal-1990 u XVIII tal-1992; u bl-Avviż Legali 407 tal-2007. 1. Titolu fil-qosor. It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza huwa l-Ordinanza dwar it-Tħaris mill-Mard. DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI U TIFSIR Tifsir. Emendat: X.1953.2; A.L.4XXXVII.1965.2; XII.1972.2 XI.1977.2; XLIX.1981.6 XX.1990.2; XVIII.1992.2A.L.4 tal-1963; XXXVII.1965.2; XII.1972.2; XI.1977.2; XLIX.1981.6;. 2. F’din l-Ordinanza u f’kull regolament magħmul bis-saħħa tagħha, kemm-il darba mill-kuntest ma jkunx jidher xort’oħra- " annimali " tfisser kull ħolqien li jgħix fil-qasam tal-annimali u li mhuwiex bniedem; "bastiment " tfisser kull bastiment tal-qlugħ jew tal-istim, u kull biċċa tal-baħar jew dgħajsa; "bhejjem " tfisser gniedes, baqar, barrin, bufli, għoġliet, uerħiet; "dairy" tfisser kull qasam, razzett, maqjel għall-baqar, deposit u tal-ħalib, ħanut għall-bejgħ tal-ħalib, jew post ieħor fejn jingħata l-ħalib, jew fejn jinżammħalib għall-bejgħ, u kull lok fejn jinżammu annimali li minnhom jingħata l-ħalib; "dar " tfisser dar li fiha jgħammru n-nies u kull mezzanin, kamra jew bini ieħor użat bħala dar li fiha jgħammru n-nies, kif ukoll skejjel, fabbriki u bini ieħor li fih ikun hemm nies impjegati; "detentur " tfisser fil-każ ta’ dar jew biċċa minnha, il-persuna li toqgħod fiha jew li għandha l-ħsieb, it-treġija jew il-kontroll tagħha, sew f’isimha kemm f’isem ħadd ieħor, u, fil-każ ta’ bastiment, il-kaptan jew persuna oħra li jkollha l-inkarigu tiegħu; "fabbrika " tfisser ukoll ħanut tax-xogħol u post tax-xogħol; "ħut" tinkludi ħutim ġewnaħ, molluski u krostaċej, sew tal-ilma ħelu jew tal-ilma baħar; " għal f" tfisser ħaxix, silla, u kull ħaġ ‘oħral isoltu tingħatha bħala ikel għall-annimali; "kamra mortwarja " tfisser lok magħżul mill-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika biex jinżammu fih il-katavri sakemm jiġu midfuna; "karkassa " tfisser il-ġisem ta’ annimalmejjet, u f’din il-kelma jidħlu biċċa minn karkassa u l-laħam, il-għadam, il-ġilda, id-dwiefer, il-qrun, it-truf u kull biċċa oħra tal-annimal, mifruda għaliha waħidha jew flimkien mal-bċejjeċ l-oħra, u kull biċċa minn dawn il-bċejjeċ; "marda " (kif uża taf fit-Taqsima I ta’ din l-Ordinanza) tfisser kull marda infettiva jew kontaġjuża u perikoluża għall-bniedem, u tikkomprendi l-marda tar-"rabja", iżda mhux kull mard venerju; "marda " (kif uża taf fit-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza) tfisser kull marda infettiva jew kontaġjuza, u tinkludi l-preżenza ta’ annimali jew pjanti parassiti li jgħixu fuq barra tal-ġisem jew li jabitaw fil-ġewwieni tal-annimali, u liema marda tkun perikoluża għall-bniedem jew għall-annimali, inkella għat-tnejn; "marid " tfisser wieħed li għandu marda; "nhar"jew "binhar " tfisser iż-żmien ta’ bejn tlugħu nżulix-xemx; "sid" tfisser, fil-każ ta’ bini jew ta’ biċċa minnu, il-persuna li jkollha l-jeddiddaħħal il-kera tal-fond, jew, li kienikollha dan il-jedd kieku l-fond kien mikri, u tfisser ukoll tutur u kuratur jew amministratur ieħor, kif ukoll, fil-każ ta’ proprjetà pubblika, il-persuna li għandha f’idejha l-amministrazzjoni tagħha; "sid id-dairy" tfisser kull ragħa jil-baqar, bejjiegħ il-ħalib, jew detentur ta’ dairy; " Suprintendent " tfisser it-Tabib Prinċipali tal-Gvern u Su printendent tas-Saħħa Pubblika; "suspetta " tfisser persuna suspetta li għandha marda; "tiben" tfisser tibenu kull ħaġ ‘oħral isoltu jagħmluha bħala firxa għal taħt l-annimali, jew li xort’oħra sservi għall-annimali, jew li għandha x’taqsam magħhom; "tjur " tfisser pullam, dundjani, wiżż, papri, fargħuni, u ħamiem domestiku u ħamiem tat-tiġrija; "triq " tfisser ukoll kull sqaq, bankina, pjazza, spazju fil-beraħ u mogħdija, sew jekk huma jew mhumiex għall-mogħdija tal-pubbliku, u sew jekk fihom hemm jew ma hemm x djar; " uffiċjal mediku tal-gvern " ifisserta bib awtorizzat regolarment biex jeżerċita l-professjoni u li jkun fl-impieg tal-Gvern. 3. Ordnijiet u regolamenti mogħtijin jew magħmulin mill-Ministru kompetenti. Emendat: XVI.1961.2; A.L.4 tal-1963. (1) Kull ordni jew kull regolament li Ministru kompetenti, bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza, jista’ jagħti jew jagħmel, għandu jiġi mogħti jew magħmul mill-Ministru kompetenti bil-parir tal-Kunsill tas-Saħħa. (2) Id-disposizzjoni ta’ dan l-artikolu ma tgħoddx għall-ordnijiet imsemmijin fl-artikoli 78 u 88, u għal dawk li jingħataw mill-Ministru kompetenti taħt regolamenti magħmulin bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza. 4. Ir-regolamenti għandhom jinħarġu fil-Gazzetta tal-Gvern. Emendat: VI.1958.2; XVII.1961.2 XXV.1962.2; A.L.4 XVII.1961.2; tal-1963; A.L.46 tal-1965. (1) Ir-regolamenti magħmulin mill-Ministru kompetenti bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza għandhom jinħarġu fil-Gazzetta tal-Gvern, u għandhom l-istess effett daqs li kieku kienu biċċa minn din l-Ordinanza. (2) Dawn ir-regolamenti għandhom jiġu, mill-iżjed fis li jista’ jkun, imqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra tad-Deputati, illi għandha s-setgħa li tiddiżapprova jew li temenda dawn ir-regolamenti b’riżoluzzjoni, u r-regolamentihekk diż approvati jibqgħu mingħajr effett. TAQSIMA I TĦARIS TAL-BNIEDEM MILL-MARD Titolu ITĦARIS MILL-MARD INFETTIV U KONTAĠJUŻ 5. Avviż ta’ mard f’dar, eċċ. Kull meta x i ħadd min-nies li joqogħdu ġewwadar jew bini ieħor użati għall-abitazzjoni tan-nies, kompriżika panni, tined jew vaguni, ikollu marda, u din id-dar jew bini ma jkunux sptar għan-nies li jkollhom dik il-marda, il-kap tal-famlijali magħha jagħmel il-marid, jew, meta ma jkunx hemm, l-eqreb qarib tal-marid li jkun jinsab f’dik id-dar jew bini, jew li jkun idur bil-marid, u meta ma jkun hemm ebda waħda minn dawn il-persuni, id-detentur ta’ dik id-dar jew bini, għandu, kif isirja filli l-marid għandu marda li għaliha tgħodddin fit-Taqsima ta’ din l-Ordinanza, jagħti avviż lill-uffiċjal mediku distrettwali tad-distrett li fih dik id-dar jew bini jkunu qegħdin. 6. Avviż ta’ mard fuq bastimenti, eċċ. Meta x i ħadd abbord ta’ bastiment, jew f’lukanda jew f’alloġġ, jew f’kulleġġ jew fiskola, ikollu xi marda, il-kaptan tal-bastiment jew il-persuna li jkollha l-lukanda, l-alloġġ, il-kulleġġ jew l-iskola, hekk kif isiru jafuilli l-marid għandu marda li għaliha tgħodddin fit-Taqsima ta’ din l-Ordinanza, għandhom jagħtu avviż tagħha lis-Suprintendent jew lill-uffiċjal mediku distrettwali. 7. Dmirijiet ta’ kull tabib. Kull tabib li jkollu marid taħt il-kura tiegħu, jew li jkun ġie msejjaħ biex jarah għandu minnufih, hekk kif jinduna li l-marid għandu marda li għaliha tgħodddin fit-Taqsima tal-Ordinanza, jibgħat lis-Suprintendent ċertifikat li jkun fih l-isem, l-indirizz u l-età tal-marid, u l-marda li, fil-fehma ta’ dak it-tabib, għandu l-marid. 8. Meta n-nuqqas tal-avviż ma jitqiesx bħala kontravvenzjoni. Kull persuna obbligata taħt l-artikoli 5 u 6 li tagħti avviż, illi tonqos li tagħti dan l-avviż, hija ħatja ta’ kontravvenzjoni: Iżda jekk persuna ma tkunx obbligata tagħti a vviż qabel persuna oħra imma biss fin-nuqqas ta’ din il-persuna l-oħra, hija ma titqiesx li kisret id-disposizzjonijiet tal-artikoli hawn fuq imsemmija, kemm-il darba tipprova biżżejjed fil-fehma tal-qorti, illi hija kellha raġun taħseb 1il-avviż kien ġa ġie mogħtikif imiss: lżda wkoll, id-disposizzjonijiet hawn fuq imsemmija ma jgħoddux, kemm-il darba jiġi ppruvat biżżejjed, fil-fehma tal-qorti, illi l-persuna obbligata għall-avviż, malli sarettaf bil-marda, sejħet tabib. 9. Setgħa tal-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika li jordna l-għamla tal-formula taċ-ċertifikat li għandu jiġi mogħti mit-tabib. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2; A.L.407 tal-2007. (1) Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’, minn żmien għal żmien, jordna kif għandha tkun il-formula taċ-ċertifikat li jiġi mħolli skont l-artikolu 7, u din il-formulahekk ordnata għandha tiġi wżata fil-każijiet kollha illi fihom għandu jingħata dak iċ-ċertifikat. (2) Dawn il-form u li jiġu mogħtija mill-Gvern, bla ħlas lil kull tabib li jitlobhom u li joqgħod jew li jeżerċita l-professjoni tiegħu f’distrett. (3) Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’ jordna, b’notifikazzjoni maħruġa fil-Gazzetta tal-Gvern, illi għal kull ċertifikat mibgħut kif imiss taħt din l-Ordinanza, dwar kull marda li tiġi msemmija f’dik in-notifikazzjoni, is-Suprintendent għandu jħallas li t-tabib, dritt ta’ mhux anqas minn disgħa u għoxrin ċenteżmu (0.29) u mhux iżjed minn tmienja u ħams in ċenteżmu (0.58), kemm-il darba l-każ jiġri fl-eżerċizzju privat tal-professjoni tiegħu, u dritt ta’ mhux anqas minn tnax-il ċenteżmu (0.12) u mhux iżjed minn tlieta u għoxrin ċenteżmu (0.23), kemm-il darba l-każ jiġri fl-eżerċizzju tal-professjoni tiegħu, bħala tabib ta’ istitut jew korp pubbliku. (4) Kull ordni bħal dan jista’ jkun permanenti jew għal xi żmien: f’dan l-aħħar każ, fin-notifikazzjoni għandu jiġi stabbilit iż-żmien li għalih dan l-ordni għandu jibqa’ jseħħ. 10. (1) Għall-finijiet tal-artikoli 5 sad-9 inklużivament, il-kelmiet "marda li għaliha tgħodddin fit-Taqsima tal-Ordinanza", "ifissru kull waħda mill-mardiet hawn taħt imsemmija, jiġifieri -pesta, ġidri, kolera, difterite, krupp membranuż, tifu, yellowfever, lebbra u l-meninġiteċerebro-spinali epidemiku. (2) Għall-finijiet tal-artikoli 7 u 9, il-kelmiet "marda li għaliha tgħodddin fit-Taqsima tal-Ordinanza", ifissru kull waħda mill-mardiet infettivi jew kontaġjużi hawn taħt imsemmija, jiġifieri-skarlatina jew deni ta l-iskarlatina, tifojde jew denienteriku, deni tal-malarja, denirqiq, deni ta’ wara l-ħlas, u l-mardiet magħrufin bl-isem ta’ ħożba, irsipla, ġidrir-riħ, influwenza, s ogħla konvulsiva, rabja u tiżi tuberkulari. 11. Setgħa tal-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika li jagħmel jgħoddu l-artikoli 5, 6 u 7 għal mardiet oħra. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2. (1) Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’, minn żmien għal żmien, b’notifikazzjoni jordna lid-disposizzjonijiet tal-artikoli 5, 6 u 7 għandhom igħoddu għal mard ieħor ukoll infettiv jew kontaġjuż minbarra milli għall-mard imsemmi fis-subartikolu (2) tal-aħħar artikolu qabel dan. (2) In-notifikazzjoni li biha kull ordni bħal dan jiġi mogħti, għandha ssemmi dik il-marda l-oħra jew dak il-mard l-ieħor li għaliha jew għalihom ikunu jgħoddu d-disposizzjonijiet tal-artikoli hawn fuq imsemmija. (3) Kull ordni bħal dan jista’ jkun permanenti jew għal xi żmien: f’dan l-aħħar każ, fin-notifikazzjoni hawn fuq imsemmija għandu jiġi stabbilit iż-żmien li għalih dan l-ordni għandu jibqa’ jseħħ. (4) In-notifikazzjoni li biha dan l-ordni jiġi mogħti għandha tiġi maħruġa fil-Gazzetta tal-Gvern u f’gazzetta ta’ kuljum, għal tlitt ijiem tax-xogħol ta’ wara xulxin, u kopja tagħha għandha tiġi mwaħħla fil-għassa prinċipali ta’ kull distrett tal-Pulizija. (5) L-ordni jibda jseħħ mill-jum li jiġi stabbilit mill-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika, iżda mhux qabel ġimgħa mill-ħruġ ta’ dik in-notifikazzjoni, u, minn dak il-jum u matul iż-żmien li dak l-ordni jibqa’ jseħħ, kull marda infettiva jew kontaġjuża msemmija f’dak l-ordni titqies bħala waħda mill-mardiet li għalihom tgħodddin fit-Taqsima tal-Ordinanza. (6) F’każijiet urġenti, ikun biżżejjed li jingħata avviżt littijiem qabel, u l-fatt biss li ż-żmien ġie hekk imqassar fin-notifikazzjoni huprova biżżejjed tal-urġenza tal-każ. 12. Spezzjon ta’ djar. Emendat: III.1982.2. (1) Is-Suprintendent jew kull uffiċjal mediku tas-saħħa jista’ jidħol, f’kull ħin, binhar jew bil-lejl, wara li jagħti avviż ta’ siegħa, f’kull dar jew lok ieħor, fejn huwa jkollu raġun jaħseb li hemm, jew li m’ilux kien hemm, jew li hemm tgħix xi persuna li se ta’ kellha kuntatt ma’ xi marda, każ ta’ marda u jeżamina u jispezzjona kull persuna il li tkun tinsabhemm, illi tkun hemm jew jissuġġetta lil kull persuna bħal dik biex isirulha dawk l-eżamijiet mediċi li jidhirlu xierqa fl-interess tas-saħħa pubblika, sabiex jara jekk dik il-persuna għandhiex, jew m’ilux kellhiex, dik il-marda. (2) Kemm-il darba dak id-dħul, eżami, spezzjon jew eżami mediku ma jitħalliex li jsir, kull maġistrat jista’, meta s-Suprintendent jew l-uffiċjal fuq imsemmijurih taħt ġurament li hemm raġuni tajba, joħroġ mandat li bih jawtorizza dak id-dħul, eżami, spezzjon jew eżami mediku. (3) Kull min, meta joħroġ dan il-mandat u jiġi ppreżentat lil u, ma jħallix lis-Suprintendent jew lill-uffiċjal mediku tas-saħħa jidħol fil-fond, jew ifixklu fl-ispezzjon, fl-eżami jew fl-eżami mediku, hawn fuq imsemmijin, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 13. Restrizzjoni tal-moviment ta’ persuna suspettata li jkollha mard. Miżjud: III.1982.3. (1) Meta s-Suprintendent ikollu raġuni jissuspetta li persuna tista’ xxerred mard huwa jista’, b’ordni, jirrestrinġi l-moviment ta’ dik il-persuna jew jissospendiha milli tattendi għax-xogħol tagħha għal perijodu ta’ mhux iżjed minn erba’ ġimgħat, liema perijodu jista’ jiġi mtawwal sa għax arġimgħat sabiex jiġu finalizzati dawk l-eżamijiet mikrobijoloġiċi li jistgħu jkunu meħtie [a. (2) Kull persuna li taġixxi kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu tkun ħatja ta’ reat kontra din l-Ordinanza. 14. Setgħa tas-Suprintendent li jordna linies morda jiġu iżolati. Emendat: III.1982.4. (1) Is-Suprintendent jew uffiċjal mediku tas-saħħa, meta jsibilli xi waħda mill-persuni li kienu jinsabu fil-lokm innu spezzjonat, skont l-artikolu 12, għandha tabilħaqq marda, jista’ jordna, barra minn miżuri sanitarji oħra, lill-maridu lil kull persuna oħra li tkun iddurbih, jew lis-Suprintendent ikollu raġun jaħseb li setgħat tittieħed, jiġu iżolati jew jingħataw kura medika, jew it-tnejn skont kif meħtieġ, sakemm is-Suprintendent ikun sodisfatt li dak l-iżolament jew il-kura mhux iżjed meħtieġ. (2) Kull min ma jobdix, jew ma jħallix lil xi ħadd jobdi dan l-ordni kif jingħad hawn fuq, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. (3) Kull kura ordnata mis-Suprintendent jew minn uffiċjal mediku tas-saħħa skont is-subartikolu (1) għandha tingħata mingħajr ħlas. 15. Setgħa tas-Suprintendent li jiżgura ħelsien minn infezzjoni. Miżjud: III.1982.5. (1) Is-Suprintendent jista’ jordnali kull persunali, ikollha xogħol li l-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’ jistabbilixxi b’avviż ippubblikat fil-Gazzetta, u li tkun meqjusa mill-imsemmi Su printendent li tista’ xxerred mard, li minn żmien għal żmien isirulha dawk l-eżamijiet u dawk l-investigazzjonijiet kif jidhirlu xieraq sabiex jiżgura li dik il-persuna tkun ħielsa minn infezzjoni. (2) Kull persuna li ma tobdix jew li ma tħallix lil xi persuna oħra milli tobdi xi ordni bħal dak tkun ħatja ta’ reat taħt din l-Ordinanza. 16. Dmir tas-Suprintendent li jordna t-tnaddif u d-diżinfezzjoni ta’ dar. Emendat: XLI.1948.2; III.1982.6. Meta fil-fehma tas-Suprintendent it-tnaddif u diżinfezzjoni ta’ dar, jew ta’ biċċa minnha, u ta’ kull oġġett li jkun hemm fiha billi jkun bid-dud jew xort’oħra il li jista’ jżomm l-infezzjoni, inkella d-distruzzjoni ta’ dak l-oġġett, jistgħu ma jħallux jew iwaqqfu t-tixrid ta’ marda, is-Suprintendent jista’, b’avviż bil-miktub, igħarraf li d-detentur, jew, jekk id-dar tkun battala, lis-sid ta’ dik id-dar jew ta’ biċċa minnha, illid-daru kull oġġett li hemm ġewwa fiha jiġu mnaddfinuddiżinfettati, inkella, fil-każ ta’ oġġetti, jiġu distrutti mid-dipartiment tas-saħħa, kemm-il darba s-sid jew id-detentur ma jiddikjarax lis-Suprintendent, fiż-żmien li jiġi mogħti fl-avviż, illi t-tnaddif u diżinfezzjoni ta’ dik id-dar jew ta’ biċċa minnha u ta’ kull oġġett ta’ ġewwa fiha, inkella d-distruzzjoni ta’ dak l-oġġett, sejjer jagħmilhom huwa nnifsu, b’mod li jissodisfa lis-Suprintendent jew lill-uffiċjal mediku tas-saħħa, jew lil tabibimqabbad bil-miktub għal dan il-ħsieb mis-Suprintendent jew lil spettur tas-saħħa, fiż-żmien stabbilit fl-avviż. 17. Diżinfezzjoni minn uffiċjal tad-dipartiment tas-saħħa. (1) Kemm-il darba fiż-żmien hawn fuq imsemmil-persuna mogħtija l-avviż ma tagħmilx lis-Suprintendent id-dikjarazzjoni kif jingħad hawn fuq, inkella, jekk wara li tagħmel din id-dikjarazzjoni lis-Suprintendent ma tna ddafx jew ma tiddiżinfettax id-dar jew biċċa minnha, u kull oġġett hawn fuq imsemmi jew ma tiddistruġġix l-oġġett fiż-żmien mogħti lilha fl-avviż, inkella, għalkemm ebda avviż ma jkun ingħata, is-sid jew id-detentur jagħti l-kunsens tiegħu, it-tnaddif u d-disinfezzjoni tad-dar jew ta’ biċċa minnha u tal-oġġetti ta’ ġewwa fiha, jew meta hemm il-ħtieġ, id-distruzzjoni tal-oġġetti, isiru mill-uffiċjali tad-dipartiment tas-saħħa bi spejjeż tal-Gvern. (2) Kull minxjentement ifixkel lill-uffiċjali fuq imsemmija fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet tagħhom, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 18. L-uffiċjali jistgħu jidħlu f’kull lok. L-uffiċjali msemmija fl-artikolu 16 jistgħu jidħlu, f’kull ħin, binhar, f’kull lok, biex jagħtu effett li d-disposizzjoni tal-aħħar artikolu qabel dan. 19. Twarrib ta’ persuni minn dar infettata. (1) Kemm-il darba, minħabba li f’dar jew f’biċċa minnha, ikun hemm, jew m’ilux kien hemm, marda, inkella sabiex din id-dar jew biċċa minnha tiġi ddiżinfettata, ikun meħtieġ, fil-fehma tas-Suprintendent, li jiġu maħruġa minn hemm in-nies li jkunu joqgħodu fiha, illi ma jkunux morda huma nfishom, jew illi ma jkunux meħtieġa fid-dar biex iduru b’xi ħadd ieħor li jkun marid, jista’ jordna li jiġu maħruġa u, kemm-il darba, f’kull każ bħal dan, dawn in-nies, jew il-ġenituri tagħhom, jew persuna oħra li jkollha l-ħsieb tagħhom, ma jagħtux il-kunsens biex jiġu hekk maħruġa, kull maġistrat jista’, fuq dikjarazzjoni maħlufa tas-Suprintendent li hu meħtieġ li dawk in-nies jiġu maħruġa, jagħti mandat li jawtorizza lill-Pulizija li toħroġ lil dawk in-nies, taħt dawk il-kondizzjonijiet li hu jidhirlu xierqa dwar il-ħin li fih għandhom jinħarġu u dwar kull ċirkostanza oħra. (2) Is-Suprintendent għandu, u b’din id-disposizzjoni hu mogħtis-setgħa li jagħti, bla ħlas, irkovru jew alloġġ temporanju, u, jekk jinħtieġ, l-ikel ukoll u n-nies meħtieġa biex jaqduhom, lin-nies li jkunu joqogħdu fid-dar jew f’biċċa minnha matul iż-żmien li ma jkunux jistgħu jmorru lura fiha. (3) Kull min ifixkel l-esekuzzjoni ta’ ordni mogħti minn maġistrat taħt dan l-artikolu, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 20. T indif ta’ persuna li tkun, jew ilbiesha, jkun, mdewda. Miżjud: XLI.1948.3. Emendat: III.1982.7; VIII.1990.3. Emendat: III.1982.7; (1) Meta s-Suprintendent jidhirlu, fuq rapport ta’ uffiċjal mediku tal-gvern, illi xi persuna, jew ilbies ta’ dik il-persuna, tkun jew ikunu mdewda, f’dak il-każ, jekk dik il-persuna taċċetta li tittieħed fistazzjon tat-tindif, l-imsemmi Su printendent jista’ iġiegħel li tittieħed f’dik l-istazzjon. Jekk dik il-persuna ma taċċettax, hija tista’ tinġieb quddiem Qorti tal-Maġistrati bħala qorti ta’ ġudikatura kriminali, u l-qorti, jekk jidhirlha illi jinħtieġ li hija jew ilbiesha għandhom jitnaddfu, tista’ toħroġ ordni sabiex tittieħed f’dik l-istazzjonu sabiex tinżamm hemm għal matul dak iż-żmien u taħt dawk il-kondizzjonijiet li jkunu msemmijin fl-ordni: Iżda s-Suprintendent jista’ jawtorizza lit-tindif isir fil-post tar-residenza ta’ dik il-persuna, jew f’dak il-post l-ieħor li s-Suprintendent jista’ jordna. (2) Meta persuna tkun ittieħdet f’xi stazzjon tat-tindif skont l-aħħar su bartikolu qabel dan, is-Suprintendent għandu jieħu dawk il-miżuri illi huwa jidhirlu li huma meħtieġa sabiex dik il-persuna u ħwejjiġha jitnaddfu mid-dud. (3) It-tindif ta’ nisa taħt dan l-artikolu għandu jsir biss minn mara, awtorizzata għalhekk mis-Suprintendent, taħt it-tmexxija ta’ uffiċjal mediku tal-gvern. (4) Kull kunsens meħtieġ li għandu jingħata għall-finijiet ta’ dan l-artikolu jista’, fil-każ ta’ persuna taħt l-età ta’ tmintax-il sena jew mhux responsabbli minħabba li moħħha nieqes, jingħata, minflokha minn missierha jew ommha jew minn persuna oħra li jkollha ħsieb dik il-persuna. (5) Ma jsirebda ħlas għat-tindif ta’ persuna jew tal-ilbies tagħha jew għal xi ser vizz ieħor li għandu x’jaqsam ma’ dan li jingħata skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 21. Ħlas għall-ħsara magħmula bid-diżinfezzjoni. Emendat: XLI.1948.4. (1) Meta bis-saħħa tas-setgħat taħt l-artikolu 16, l-uffiċjali tad-dipartiment tas-saħħa jiddiżinfettaw dar, jew biċċa minnha, jew oġġett li jkun hemm ġew, jew jiddistruġġu dan l-oġġett, il-Gvern għandu jħallas kumpens ġust lis-sid jew detentur ta’ dik id-dar, jew biċċa minnha, jew lis-sid ta’ dak l-oġġett, skont il-każ, għal kull ħsara li tkun saret bla bżonn bid-diżinfezzjoni f’dik id-dar, f’dik il-biċċa minnha jew fl-oġġett, jew meta jkun ġie distrut toġġett, għat-telfalitbatiet b’dik id-distruzzjoni. (2) Jekk dan il-kumpens jiġi rrifjutat, jista’ jintalab b’azzjoni quddiem il-qorti kompetenti. (3) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-kelma "dar" tfisser ukoll maħżen, tinda jew vagun, u kull bastiment li jkun jinsab f’port jew fil-baħar territorjali ta’ Malta. (4) Fil-każ ta’ qirda b’ordni tas-Suprintendent ta’ xi oġġett i mniġġsin jew imdewdin, is-Suprintendent ikun jista’ jagħti kumpens għalihom billi jibdel kull oġġett meqrud, jew xi wieħed jew ieħor minn dawk l-oġġetti, b’oħrajn, jew ieħor li jkun, jew oħrajn li jkunu, sustanzjalment bħalu jew bħalhom. 22. (1) Is-Suprintendent jista’, b’avviż bil-miktub, jordna lis-sid ta’ ħwejjeġ tas-sodda, ta’ lbies jew ta’ ħwejjeġ oħra li setgħu jiġu infettati, li jikkunsinna dawn il-ħwejjeġ lil wieħed mill-uffiċjali tad-dipartiment tas-saħħa sabiex jinġarru barra biex jiġu distrutti jew iddiżinfettati. (2) Kull min ma jobdix dan l-ordni jsir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. (3) Il-ħwejjeġ tas-sodda, l-ilbies u kull ħaġ ‘oħra li jkunu ġew iddiżinfettati mid-dipartiment tas-saħħa għandhom jingħataw lura lis-sid mingħajr ebda spiża, u kemm-il darba x i ħaġa minnhom tkunbatiet ħsara jew ġiet distrutta, il-Gvern għandu jikkumpensa lil sidha għaliha; u, dan il-kumpens, jekk irrifjutat, jista’ jintalab b’azzjoni quddiem il-qorti kompetenti. 23. Minjeżerċita s-sengħa tal-ħasil tal-ħwejjeġ jista’ jiġi mġiegħel jagħti l-ismijiet tal-parruċċani. Emendat: A.L.407 tal-2007. (1) Kemm-il darba s-Suprintendent ikun tal-fehma li, sabiex jinżammit-tixrid ta’ marda, hu għandu jkunja fl-ismijiet tal-parruċċani ta’ persuna jew soċjetà li teżerċita s-sengħa jew l-industrija tal-ħasil tal-ħwejjeġ jew tal-mogħdija tagħhom bil-mangnu jew bil-ħadida, hu jista’ jordna lil din il-persuna jew soċjetà li tgħidlu l-ismijiet u l-indirizzi, inkella li tagħti h lista bid-dettalji kollha tan-nies li għalihom dik il-persuna jew soċjetà jagħmlu, jew fl-aħħar sitt ġimgħat ikunu għamlu dak il-ħasil, jew mogħdija bil-mangnu jew bil-ħadida, u din il-persuna jew soċjetà hija fid-dmir li tagħti dak it-tagħrif jew dik il-lista. (2) Is-Suprintendent għandu jħallas lil din il-persuna jew soċjetà, għat-tagħrif jew lista hawn fuq imsemmija, is-somma ta’ sitt ċenteżmi (0.06) għal kull ħamsa u għoxrin isem li jkun fiha, iżda s-somma kollha ma tista’ f’ebda każ taqbeż ħamsa u tletin ċenteżmu (0.35). (3) Kull min jonqosxjentement li jagħti dan it-tagħrif jew din il-lista, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 24. Projbizzjonijiet. (1) Ħadd ma jista- (a) xjentement jixħet, jew iġiegħel jew iħalli lil min jixħet f’kaxxa tar-refu se jew xort’oħra jesponi xi materjal jew oġġett infettati b’marda; (b) xjentement jagħti b’kiridar jew biċċa minn dar li fiha kien hemm xi ħadd li kellu marda, qabel ma dik id-dar jew biċċa minn dar u l-oġġetti kollha ta’ ġewwa fiha li setgħu jiġu infettati, ikunu ġew iddiżinfettati b’mod li jissodisfa lil wieħed mill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16, inkella, fil-każ ta’ dawk l-oġġetti, qabel ma dawk l-oġġetti, meta hu meħtieġ, ikunu ġew distrutti; (ċ) fil-waqt li qiegħed jagħti b’kiri jew juri biex jagħti b’kiridar jew biċċa minn dar, u meta jiġi mistoqsi minn dak li jkun qiegħed jiftiehem biex jikridikid-dar jew biċċa minn dar jekk hemmx, jew, jekk kienx hemm fis-sitt ġimgħat ta’ qabel x iħadd b’xi marda, xjentementi wieġeb il-falz fuq dik il-mistoqsija; (d) meta ma jibqax joqgħod f’dar jew f’biċċa minn dar li fiha kien hemm fis-sitt ġimgħat ta’ qabel x iħadd b’xi marda- (i) jonqos li jgħarraf lis-sid jew lid-detentur ta’ dik id-dar jew biċċa minn dar, illi kien hemm dik il-marda; jew (ii) xjentementi wieġeb il-falz meta jiġi mistoqsi mis-sid jew detentur ta’ dik id-dar jew biċċa minn dar jew minn dak li jkun qiegħed jiftiehem biex jikridikid-dar jew biċċa minn dar, jekk fis-sitt ġimgħat ta’ qabel kienx hemm fiha xi ħadd li kellu marda. (2) Għall-finijiet tas-subartikolu (1)(b) is-sid ta’ alloġġ jew ta’ lukanda jitqies bħala lokatur ta’ biċċa dar, rigward kull persuna li tmur toqgħod f’dak l-alloġġ jew f’dik il-lukanda. 25. Il-maġistrat jista’ jordna f’xi każijiet li l-marid jiġi meħud l-isptar. (1) Kull persuna li jkollha marda u li ma jkollhiex dar sewwa jew il-kumditajiet meħtieġa, jew tkun f’dar jew f’lok fejn ma jistgħux jittieħdu l-kawteli meħtieġa biex ma jħallux il-marda tixxerred, jew li tkun toqgħod f’kapanna jew f’vagun jew f’kamra jew f’dar li fiha jkunu joqogħdunies oħra, barra minn dawk li bilfors għandhom ikunu hemm biex iduru bil-marid, jew li tkun abbord ta’ bastiment, tista’, fuq ċertifikat i ffirmat minn tnejn mill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16, tiġi meħuda, b’ordni ta’ maġistrat, fuq talba tas-Suprintendent u bi spejjeż tal-Gvern, f’wieħed mill-isptarijiet tal-mardinfettiv fil-gżira li fiha dik il-persuna tkun tinsab, u tinżamm hemm bi spejjeż tal-Gvem sakemm tibqa’ fi stat ta’ infezzjoni. (2) Dan l-ordni tal-maġistrat ma jkunx meħtieġ meta 1-marid jittieħed l-isptar bil-kunsens tiegħu, jew tal-ġenitur jew tutur tiegħu. (3) L-ordni msemmi fis-subartikolu (1) jiġi mibgħut, f’Malta, lill-Kummissarju tal-Pulizija u, f’Għawdex, lill-uffiċjal tal-Pulizija l-iżjed anzjan. (4) Kull minifixkel l-esekuzzjoni tal-ordni tal-maġistrat mogħti kif jingħad hawn fuq, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. Ordni tal-maġistrat biex il-marid li ma jkollux dar sewwa jinżamm l-isptar. 26. (1) Meta, fuq rikors ta’ wieħed mill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16, il-maġistrat hu sodisfatt li persuna li għandha marda, illi qiegħda fisptar, jekk tħal li dan l-isptar ma jkollhiex dar jew kumditajiet biżżejjed fejn jistgħu jittieħdu l-kawteli meħtieġa sabiex il-marda ma tiġix imxerrda minn dik il-persuna, dan il-maġistrat jista’ jordna li dik il-persuna tinżamm f’dak l-isptar, bi spejjeż tal-Gvern, għal żmien li jiġi stabbilit fl-ordni, u jista’ wkoll iġedded dan iż-żmien għal kemm-il darba jidhirlu meħtieġ sabiex il-marda ma tixxerridx. (2) Dan l-ordni jista’ jiġi esegwit minn kull uffiċjal tad-dipartiment tas-saħħa, minn kull uffiċjal tal-Pulizija u minn kull uffiċjal tal-isptar. 27. Kull min- (a) meta jkollu marda, jesponi ruħu, mingħajr ma jieħu l-kawteli meħtieġa biex ma jħallix dik il-marda tixxerred, fi triq, f’post pubbliku, f’ħanut, f’lukanda, fitverna, f’alloġġ, fiknisja, jew f’xi post ieħor użat komun minn nies oħra li mhumiex tal-familja jew tad-dar tal-marid; jew (b) meta għandu l-ħsieb ta’ persuna li hujafli hija hekk marida, xjentement jesponi lil din il-persuna; jew (ċ) xjentement jagħti, jislef, ibigħ, jirgħan, jibgħat, iġorr jew jesponi jew iħalli li jinħaslu jew li jiġu sponuti f’post tal-ħasil, uża tinkomun minn nies oħra li mhumiex tal-familja jew tad-dar tal-marid, mingħajr qabel ma jiġu ddiżinfettati b’mod li jissodisfa lill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16, oġġetti tas-sodda, ilbies jew ħwejjeġ oħra li kienu esposti għall-infezzjoni b’dik il-marda, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 28. Tfal morda ma jistgħux imorru skola. (1) Il-ġenitur jew persuna oħra li jkollha l-ħsieb ta’ tifel li għandu jew li kellu marda, jew li joqgħod f’dar li fiha hemm, jew kien hemm dik il-marda, fis-sitt ġimgħat ta’ qabel, ma jistgħux, xjentement jew b’nuqqas ta’ kont, iħallu lil dak it-tifelimur skola, mingħajr ma jagħtul is-surmast jew direttur ieħor ta’ dik 1-iskola, ċertifikat ta’ tabib, li minnu jidher illi dak it-tifel hu ħieles minn mard jew infezzjoni, u li d-daru kull oġġetti ta’ ġewwa fiha li kien espost għall-infezzjoni ġew diżinfettati b’mod li jissodisfa lill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16. (2) Is-surmast jew direttur ieħor ta’ skola ma jistgħux, xjentement, iħallulitifelimur l-iskola bi ksur tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 29. Persuna li jkollha marda ma tistax taħdem xogħol li jkollu x’jaqsam ma’ ħwejjeġ ta’ ikel għal bejgħ. Ebda persuna li jkollha marda, jew li toqgħod f’dar infettata b’marda, ma tista’ taħleb annimali jew taħdem xogħol li għandu x’jaqsam ma’ ħwejjeġ ta’ ikel għal bejgħ, jew teżerċita sengħa jew negozju b’mod li jistgħu jxerrdu dik il-marda. 30. Nies morda ma jistgħux jiġu ttrasportati f’vetturi pubbliċi. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2. (1) Is-sid jew min ikollu l-ħsieb ta’ vettura pubblika ma jistax x jentement jittrasporta, u kull persuna oħra ma tistax xjentement tgħab bi, fuq din il-vettura, persuna li għandha marda, u persuna li għandha marda ma tistax tidħol f’din il-vettura, mingħajr ma jittieħdu l-kawteli meħtieġa, li jkunu ta’ sodisfazzjon tas-Suprintendent sabiex dik il-persuna hekk ma rida tinżamm iżolata. (2) Meta persuna li għandha marda tiġi ttrasportata f’vettura pubblika, is-sid jew min ikollu l-ħsieb tal-vettura, kif isirjaf bil-fatt, għandu jagħti avviż ta’ dan li s-Suprintendent u jieħu ħsieb li jiddiżinfetta dik il-vettura. Is-sid jew min ikollu l-ħsieb tal-vettura jista’ jitlob quddiem il-qorti kompetenti, kontra l-persuna li tkun ġiethekk ittrasportata somma biżżejjed li tkopri kull telf jew spiża li jkun bata minħabba dik id-diżinfezzjoni. (3) Hudmir tas-Suprintendent, fuq talba tas-sid jew ta’ min ikollu l-ħsieb tal-vettura, li jaħseb għad-diżinfezzjoni ta’ dik il-vettura, bla ħlas. (4) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, il-kelma "marda" tfisser pesta, ġidri, kolera, difterite, krupp membranuż, tifu, yellowfever, meninġiteċerebro-spinali epidemika, skarlatina jew deni ta l-iskarlatina, ħożba, va riċella u kull marda oħra li għaliha l-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika, b’regolament, jagħmel igħoddu d-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 31. Setgħa tas-Suprintendent dwar dairy meta l-marda tkun ġejja mill-ħalib. (1) Meta s-Suprintendent ikollu prova illi xi persuna għandha marda li tkun ġejja mill-ħalib mogħti minn dairy, jew illi l-ħalib ta’ din id-dairy kull persuna li taħdem fiha, jew li toqgħod fil-lok, jew li toqgħod f’lok li fih joqogħdunies li jaħdmu fid-dairy Meta s-Suprintendent ikollu prova illi xi persuna għandha marda li tkun ġejja mill-ħalib mogħti minn dairy, jew illi l-ħalib ta’ din id-dairy jista’ jġib dik il-marda, is-Suprintendent għandu jispezzjona dik id-dairy jew huwa stess jew permezz ta’ uffiċjal mediku tas-saħħa jew ta’ uffiċjal sanitarju ieħor. Is-Suprintendent jew l-uffiċjal li jaħtar floku għandu jeżamina din id-dairy u, kif ukoll l-annimali li jinżammu fiha, u għandu jqiegħed dawn l-annimali taħt kull proċess meħtieġ sabiex jara jekk għandhomxxi marda. (2) Wara din l-ispezzjoni, is-Suprintendent għandu, skont ma jkun il-każ, jew jordna lil sid id-dairy biex ma jagħtix ħalib minn dik id-dairy sakemm dan l-ordni ma jiġix imħassar, inkella, jiddikjara li mhux meħtieġ li jagħti dan l-ordni. (3) Għall-finijiet tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-ħalib mogħti minn annimali waqt li dawn ikunu provviżorjament barra mid-dairy fejn soltu jinżammu, jitqies bħala mogħti minn dik id-dairy. (4) Ordni mogħti bis-saħħa tas-subartikolu (2) għandu jiġi mħassar minnufih mallis-Suprintendent ikun sodisfat tilli mhux probabbli li l-ħalib ta’ dik id-dairy jista’ iżjediġib mard. 32. Sid id-dairy meta jħossu aggravat bl-ordni jista’ jappella. Emendat: VIII.1990.3. (1) Sid id-dairy tkun tinsab f’Malta, jew lill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), jekk id-dairy Sidid-dairy li jidhirlu li huaggravat minn dak l-ordni, jista’ jagħmel appell minn u lill-Qorti tal-Maġistrati (Malta), jekk id-dairy tkun tinsab f’Għawdex jew f’Kemmuna. (2) L-appell isir b’rikorsu bih jintalab li l-ordni hawn fuq imsemmi jiġimbiddel jew imħassar. (3) Kopja ta’ dan ir-rikors għandha tiġi nnotifikata lis-Suprintendent, illi għandu jiġi mgħarraf kif imiss bil-ġurnata li fiha, kif sejjer jingħadhawn ’il quddiem, l-appell fuq dak ir-rikors għandu jiġi mismugħ. (4) Wara l-preżentata mill-appellant ta’ dan ir-rikors il-qorti kompetenti taħtar il-ġurnata, mhux iżjed tard minn sitt ijiem tax-xogħol mill-preżentata, għad-dehra tal-partijiet quddiemha. (5) Il-qorti tista’ jew tordna lil sid id-dairy biex ma jissoktax jagħti ħalib, inkella tbiddel jew tħassar l-ordni li jkun ġie mogħti mis-Suprintendent. (6) Matul l-appell, l-ordni mogħti mis-Suprintendent jibqa’ jseħħ. (7) Kemm-il darba l-qortissi billi ma kienx hemm raġunijiet biżżejjed għall-ordni mogħti mis-Suprintendent u il li ma hemmx raġunijiet biex twettaq dak l-ordni, sid id-dairy ikollu jedd ta’ kumpens għall-ħsara li jkun bata minħabba dak l-ordni: u jekk dan il-kumpens jiġi rrifjutat, jista’ jintalab b’kawża quddiem il-qorti kompetenti. 33. Kull min ma jħallix issir l-ispezzjoni, eċċ., huħati ta’ reat taħt din l-Ordinanza. Kull min ma jħallix lis-Suprintendent jew uffiċjal ieħor imsemmi fl-artikolu 31 jagħmel l-eżami hemm imsemmi, jew jagħti ħalib biksur ta’ ordni tas-Suprintendent jew tal-qorti, mogħti taħt iż-żewġ artikoli ta’ qabel dan, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 34. Id-disposizzjonijiet tal-Att dwar is-Sigurtà fl-Ikel ma jaffettwawx l-artikoli 31, 32 u 33. Emendat: XI.1977.2; XL 1X.1981.6. Kap. 449. Id-disposizzjonijiet tal-artikoli 31, 32 u 33, u kull ħaġa magħmula taħthom ma jaffettwawx l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet dwar id-dairies, ħalib, butir u ġobon fl-Att dwar is-Sigurtà fl-Ikel jew f’xi leġislazzjoni oħra li tissostitwiha. 35. (1) Kull meta fil-fehma tas-Suprintendent, id-dehra jew it-tixrid ta’ marda hija ġejja mill-ħalib mogħti minn sid id-dairy, is-Suprintendent jista’ jordna lil dan is-sid jew sidien ta’ dairies Kull meta fil-fehma tas-Suprintendent, id-dehra jew it-tixrid ta’ marda hija ġejja mill-ħalib mogħti minn sid id-dairy, bl-ingrossa jew bl-imnut, jew tal-ħalib mogħti minn wieħed jew ieħor fost bosta sidien ta’ dairies li jagħtuh f’dak iż-żmien, mhux anqas minn erbgħa u għoxrin siegħa, illi hu jiffissalhom, indikazzjoni jew lista bid-dettalji kollha tal-ismijiet u tal-indirizzi, tal-parruċċani tagħhom, mill-aħjar lijafu, u dan is-sid jew sidien għandhom jagħtu din l-indikazzjoni jew lista. (2) Is-Suprintendent għandu jħallas lis-sid jew sidien ta’ dairies hawn fuq imsemmija somma ta’ sitt ċenteżmi (0.06) għal kull ħamsa u għoxrin isem li jkun fiha l-indikazzjoni jew il-lista, iżda s-somma kollha m’għandha qatt taqbeż ħamsa u tletċenteżmu (0.35). (3) Is-Suprintendent jista’ wkoll jordna, fil-każ imsemmi fis-subartikolu (1), li s-sid jew lis-sidien ta’ dairies li jagħtuh, f’dak iż-żmien, mhux anqas minn erbgħa u għoxrin siegħa, li hu jiffissalhom, indikazzjoni jew lista bid-dettalji kollha tal-ismijiet u l-indirizzi tan-nies li min għandhom, matul iż-żmien speċifikat mis-Suprintendent, ikunu ħadu l-ħalib jew xi parti mill-ħalib li jkunu biegħu jew qassmu. 36. Projbizzjoni li jinżammukatavri f’xi każijiet. (1) Ħadd ma jista’, mingħajr il-permess bil-miktub ta’ uffiċjal mediku tal-gvern, iżomm, għal iżjed minn erbgħa u għoxrin siegħa, il-katavru mhux midfun ta’ persuna limietet b’marda, ħlief f’kamra mhux użata bħala dar, post ta’ rqad jew tax-xogħol, iżda xejn f’dan l-artikolu m’hu ta’ xkiel għat-trasport tal-katavru għal kamra mortwarja, jekk dan it-trasport isir meħtieġ taħt disposizzjonijiet oħra tal-li [i. (2) Metax i ħaddimut fisptar jew f’xi lok ieħor li jkun qiegħed għal xi żmien għall-kura ta’ nies li jkollhom marda, u wieħed mill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16, jagħmel ċertifikatilli, fil-fehma tiegħu hu meħtieġ, biex jitneħħa l-periklul il-marda tittieħed jew li tixxerred l-infezzjoni, illi l-katavru ma jiġix meħud minn dak l-isptar jew lokieħor ħlief biex jiġi midfun minnufih, ħadd ma jkun jista’ jittrasporta l-katavru ħlief għal dak l-iskop: Iżda xejn f’dan l-artikolu m’hu ta’ xkiel għat-trasport tal-katavru minn sptar għal kamra mortwarja, u din il-kamra mortwarja, għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, titqies bħala biċċa mill-isptar. 37. Il-maġistrat jista’ f’xi każijiet jordna d-dfin ta’ katavri. (1) Meta- (a) il-katavru ta’ xi ħadd limiet b’marda jinżamm f’kamra li fiha joqogħdu jew jorqdunies oħra; jew (b) il-katavru mhux midfun ta’ xi ħadd limiet b’marda jinżamm f’lok ieħor milli f’kamra mhix użata bħal a dar, post ta’ rqad, jew tax-xogħol, għal iżjed minn erbgħa u għoxrin siegħa wara l-mewt mingħajr il-permess bil-miktub ta’ uffiċjal mediku tal-gvern; jew (ċ) katavru jinżamm f’dar jew f’kamra jew fuq bastiment, taħt ċirkostanzi tali illi, jekk jibqa’ hekk jinżamm, tista’ ssir ħsara għas-saħħa tan-nies li joqogħdu fihom, jew f’xi dar jew bini ieħor li jmiss magħhom jew qrib; jew (d) katavruma jiġi mitlub minn ħadd, jew ħadd ma jindaħal biex jidfnu, kull maġistrat jista’, fuq ċertifikati ffirmat minn tabi beż erċenti li jkollu l-kwalifiki meħtieġa, jordna t-trasport tal-katavru, bi spejjeż tal-Gvern, għal xikamra mort warja li tkun disponibbli u d-dfin tiegħu fi żmien li jiġi mogħti fl-ordni. (2) Dan il-maġistrat jista’ wkoll, jekk il-katavru jkun ta’ xi ħadd limiet b’marda, jew kemm-il darba jidhirlu meħtieġ id-dfin minnufih, jordna d-dfin minnufih tal-katavru mingħajr it-trasport għall-kamra mortwarja. 38. Dfin b’ordni tas-Suprintendent. Kemm-il darba ħadd mill-qraba jew ħbieb tal-mejjet ma jobbliga ruħu li jidfen il-katavru u fil-fatt jidfnu fiż-żmien mogħti f’dak l-ordni kif jingħad hawn fuq, hudmir tas-Suprintendent li jieħu ħsieb id-dfin ta’ dak il-katavru u kull spiża li ssir għalhekk tista’ tiġi mitluba lura minnu fil-qorti kompetenti mingħand kull min hu skont il-liġi obbligat għall-ispejjeż ta’ dik id-difna. 39. Trasport tal-katavru ta’ persuna limietet b’marda. (1) Il-katavru ta’ persuna limietet b’marda ma jistax jiġi ttrasportat f’vettura li ma tkunx karru tal-mejtin li qiegħed għal daqshekk, ħlief fuq iċ-ċertifikat ta’ wieħed mill-uffiċjali mediċi msemmijin fl-artikolu 16, illi jiddikjara illi ttieħdu l-kawteli kollha meħtieġa fl-interess tas-saħħa pubblika b’sodisfazzjon tiegħu. (2) Fin-nuqqas ta’ dan iċ-ċertifikat, ħadd ma jista’, xjentement, jittrasporta jew igħin fit-trasport, inkella jġiegħel jew jindaħal biex iġiegħel li jiġi ttrasportat dak il-katavru. 40. Ħadd ma jista’ ifixkel l-esekuzzjoni ta’ ordni mogħti minn maġistrat taħt l-artikolu 37. Kull min ifixkel l-esekuzzjoni ta’ ordni mogħti minn maġistrat bis-saħħa tal-artikolu 37, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 41. Xi disposizzjonijiet igħoddu wkoll meta hemm biss suspett ta’ marda. Miżjud: II.1926.2. Emendat: X.1953.4. Emendat: X.1953.4. Id-disposizzjonijiet tal-artikoli 5, 6, 7, 14, 19, 25, 26, 27, 28 u 29 igħoddu wkoll meta jkun hemm biss raġuni biex wieħed jissuspetta illi l-marda hija pesta, ġidri, koleraasjatika, difterite, krupp membranuż, yellowfever, skarlatina, lebbra jew va riċella. 42. Setgħa tal-Ministru li jagħmel regolamenti rigward persuni li jbagħtu minn ċertu mard. Miżjud: X.1953.5. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2. Emendat: A.L.4 tal-1963 Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’ jagħmel u wara jbiddel jew jirrevoka regolamenti biex jobbliga persuni lijbatu b’mard anfettiva ta’ natura kronika, li jissottomettu ruħhom għall-eżamijiet perjodiċi u/jew trattament b’dak il-modu minn dawk l-uffiċjali mediċi kif ikun preskritt b’dawn ir-regolamenti. 43. Setgħa tal-Ministru li jagħmel regolamenti. Miżjud: III.1982.8. Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’, sabiex iħares aħjar is-saħħa pubblika, b’regolamenti jippreskrivi miżuri sabiex- (a) tiġi kontrollata u regola tal-kwalità ta’ ilma, inkluż l-ilma vasti, li jista’ jintuża fit-tkabbir u tisqija tal-ħxejjex; (b) tiġi kontrollata u regola tax-xorta ta’ ħxejjex li jistgħu jitkabbru f’xi nħawi partikolari; u (ċ) jinqabdu u jinqerdu ħxejjex li jekk jittieklu jippreġudikaw jew jistgħu jkunu ta’ periklu għas-saħħa tal-konsumatur. Titolu II TĦARIS MINN MARDEPIDEMIKU 44. Setgħa tal-Ministru li jagħmel regolamenti għat-tħaris minn mard, eċċ. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2. Meta xi parti ta’ Malta tkun imhedda jew milquta b’xi marda perikoluża epidemika jew infettiva, il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’ jagħmel u wara li jagħmel ibiddel jew iħassar regolamenti, għall-iskopijiet hawn taħt imsemmija jew għal xi wieħed minnhom, jiġifieri: (a) għad-dfin bla dewmien tal-katavri; (b) għall-ispezzjon fid-djar; (ċ) għall-assistenza medika, tqassim ta’ mediċini, ftuħ ta’ sptarijiet, inkuraġġiment għall-indafa, ventilazzjoni u diż infezzjoni, u għall-kawteli li għandhom jittieħdu kontra t-tixrid ta’ marda; (d) biex ma jkunx hemm fid-djar jew f’xi biċċa minn dar numru żejjed ta’ nies b’mod li jista’ jkun ta’ ħsara għas-saħħa; u (e) għal kull skop ieħor jew ħaġ ‘oħra li l-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jidhirlu meħtieġa biex titħares jew tittaffa l-marda, u jista’ jordna li dawn ir-regolamenti, jew xi wieħed minnhom, għandhom iseħħu sew għal kull parti ta’ Malta, jew għal xi parti waħda jew iżjed tagħha biss u li jgħoddu għal kull bastiment fil-port jew fil-baħar territorjali ta’ Malta, għaz-żmien li jiġi msemmi f’dak l-ordni. 45. It-tobba eż erċenti għandhom jagħtu s-servizz tagħhom lil persuni li jkunu milquta b’marda. Meta f’xi parti ta’ Malta ikun hemm xi marda epidemika, it-tobba eż erċenti fid-distrett milqut bil-marda, kif ukoll l-uffiċjal mediku distrettwali u kull tabib eż erċenti ieħor imqabbad mill-Gvern biex jagħti l-assistenza tiegħu f’dak id-distrett fiż-żmien li tkun taħkem dik il-marda, għandhom jagħtu s-servizz tagħhom lin-nies li jkollhom dik il-marda, f’dak id-distrett. 46. L-armla u t-tfal ta’ tabi b eż erċenti, sew jekk fl-impieg tal-Gvern jew le, jew ta’ spettur tas-saħħa, illi jmut b’dik il-marda epidemika, u li jkunħa fl-eżerċizzju tad-dmirijiet tiegħu taħt din l-Ordinanza, għandhom jedd għal pensjoni. 47. Kemm tkun il-pensjoni. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2; A.L.407 tal-2007. (1) Il-pensjoni tal-armla tat-tabib eż erċenti li jmut kif jingħad hawn fuq, tkun ta’ mija uerbgħa u sebgħin euro u sebgħ in ċenteżmu (174.70) fis-sena u tiżdied bit-tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) għal kull tifel li jħalli l-mejjet. (2) Jekk it-tabib eż erċenti jkun armel fiż-żmien tal-mewt tiegħu, iżda jħalli tfal, inkella, jekk il-mara tkun ħajja fiż-żmien tal-mewt tiegħu, iżda tmut u tħallitfal, wara li tkun akkwistat il-jedd għall-pensjoni, lil kull wieħed mit-tfal tiġi mogħtija pensjoni ta’ somma, mhux anqas minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) fis-sena, kif tiġi stabbilita mill-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika. (3) Kemm-il darba t-tabib eż erċenti ma jħallila armla u lanqas tfal, iżda jħalli axxendenti jew aħwa subien jew bniet, jew neputijiet fil-linja dritta, li kienu jridu għalkollox il-għajxien tagħhom mingħandu, il-pensjoni msemmija fis-subartikolu (2) tiġi mogħtija lil dawn il-qraba f’dik il-proporzjoni u taħt dawk il-kondizzjonijiet li l-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jistabbilixxi. (4) Il-pensjoni tal-armla tal-ispettur tas-saħħa tkun ta’ wieħed utmenineuro utlieta u ħams in ċenteżmu (81.53) fis-sena, u tiżdied bitmin tax-il euro u tlieta u sitt inċenteżmu (18.63) għal kull tifel li jħalli l-mejjet. (5) Jekk l-ispettur tas-saħħa jkun armel, fiż-żmien tal-mewt tiegħu, iżda jħalli tfal, inkella, jekk il-mara tkun ħajja fiż-żmien tal-mewt tiegħu, iżdatmut, u tħallitfal, wara li tkun akkwistat il-jedd għall-pensjoni, lil kull wieħed mit-tfal tiġi mogħtija pensjoni ta’ somma, mhux anqas minn tmin tax-il euro u tlieta u sitt inċenteżmu (18.63) fis-sena, kif tiġi stabbilita mill-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika. (6) Id-disposizzjoni tas-subartikolu (3) dwar il-pensjoni li tmiss lil qraba ta’ tabi beż erċenti li jmut mingħajr ma jħalliarmla jew tfal, tgħodd ukoll, taħt l-istess ċirkostanzi, fil-każ ta’ mewt ta’ spettur tas-saħħa. 48. (1) Jekk l-armla ta’ tabi beżerċenti titlef il-jedd għall-pensjoni, kif jingħad hawn taħt, kull wieħed mit-tfal ikollu jedd għal pensjoni ta’ mhux anqas minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) fis-sena. (2) Fil-każ li l-pensjoni tintilef mill-armla ta’ spettur tas-saħħa, kull wieħed mil-tfal ikollu jedd għal pensjoni ta’ tmin tax-il euro u tlieta u sitt inċenteżmu (18.63) fis-sena. (3) Il-pensjoni tintilef- (a) meta l-armla terġa’ tiżżewweġ; (b) meta t-tfalbniet jew subien isiru tal-età, inkella, fil-każ ta’ bniet, meta jiżżewġu, ukoll jekk fiż-żmien li jkunu għadhom taħt l-età. 49. Setgħa tal-Ministru li jagħmel igħodd l-art. 46. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2. (1) Meta f’xi parti ta’ Malta ikun hemm marda epidemika, il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’, b’regolamenti, jagħmel igħoddu d-disposizzjonijiet tal-artikolu 46 għall-mara u t-tfal ta’ kull persuna oħra, barra minn dawk imsemmijin f’dak l-artikolu, li tkun impjegata mal-Gvern, jew taħt il-Gvern, biex tagħti s-servizz tagħha fiż-żmien li tkun taħkem dik il-marda, u li tmut b’dik il-marda epidemika, illi tkun ħadet fl-eżerċizzju tad-dmirijiet tagħha. (2) B’dawn ir-regolamenti jiġi wkoll stabbilit kemm għandhom ikunu l-pensjonijiet li għalihom ikollhom jedd il-mara u t-tfal ta’ din il-persuna. (3) Il-pensjonijiet mogħtijin bis-saħħa ta’ dan l-artikolu jistgħu jintilfu kif hemm stabbilit fl-aħħar artikolu qabel dan. 50. Setgħa tal-Ministru li jagħmel regolamenti dwar bastimenti, eċċ. Sostitwit: XIII.1944.2. Emendat: A.L.4 tal-1963; XL.1977.2. Emendat: A.L.4 tal-1963 (1) Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jista’ jordna b’regolament il-miżuri li għandhom jittieħdu sabiex ma jkunx hemm periklu għas-saħħa tan-nies minn bastimenti, ajruplani jew passiġġieri li jaslu Malta, kif ukoll miżuri sabiex il-bastimenti jew ajruplani jew passiġġieri li jitilqu minn Malta ma jġorrux magħhom infezzjonijiet. (2) Regolamenti bħal dawk imsemmijin hawn fuq jistgħu b’mod partikolari jaħsbu dwar- (a) is-sinjali li għandhom jittelgħu jew jingħataw minn bastimenti jew minn ajruplani li fuqhom ikollhom xikaż ta’ mard; (b) il-mistoqsijiet li għalihom għandhom iwieġbu sew il-kaptani ta’ bastimenti jew ajruplani kemm nies oħra abbord ta’ bastimenti jew ajruplani dwar id-dehra ta’ każijiet ta’ mardabbord u dwar ċirkostanzi oħra sanitarji matul is-safra jew meta jaslu Malta; (ċ) li l-bastimenti jew ajruplani jinżammu u linies jinżammu abbord ta’ bastiment jew fi stazzjon tal-kwarantina kif ukoll l-eżami ta’ bastimenti jew ajruplani, u ta’ nies abbord dawk il-bastimenti jew ajruplani dejjem qabel ma tingħata l-pratka; (d) id-dmirijiet li, f’każijiet ta’ mard, il-kaptani ta’ bastimenti jew ta’ ajruplani u oħrajn abbord ta’ bastimenti jew ajruplani għandhom jaqdu; (e) id-diżinfettar ta’ bastimenti u ajruplani u ta’ nies, bhejjem, merkanzija u kull oġġett ieħor li jkunu se jinżlu jew jinħattu minn dawk il-bastimenti u ajruplani; (f) il-miżuri li għandhom jittieħdu, fil-każ ta’ passiġġieri, bastimenti jew ajruplani li jkunu se jsiefru sabiex ma jġorrux il-mard magħhom minn Malta; (g) il-miżuri li għandhom jittieħdu kontransetti, ġrieden jew annimali oħra li jistgħu jġorru l-mard; (h) il-ġbir tal-ispejjeż li jkunu saru fid-diżinfettar jew xogħol ieħor li jsir f’bastimenti jew ajruplani għal miżuri li jittieħdu taħt ir-regolamenti; (i) il-ħlasijiet li għandhom isiru taħt ir-regolamenti u għal servizzi magħmulin bis-saħħa tagħhom, u l-ġbir ta’ dawk il-ħlasijiet; (j) it-tħaddim ta’ xi setgħat u l-qadi ta’ dmirijiet taħt ir-regolamenti mill-awtoritajiet imsemmijin fihom; (k) il-għamla u ix-xorta ta’ notifika jew kunsinna ta’ tagħrifiet u dokumenti oħra; (l) ġeneralment sabiex id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jkunu jistgħu jitmexxew aħjar u sabiex b’kull mod ma jitħalliex li l-mard jidħol Malta. 51. Setgħat ta’ uffiċjali li jidħlu f’postijiet jew li jitilgħu fuq bastimenti. Emendat: XXX.1937.26. Sostitiwit: XIII.1944.2. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2. Is-Suprintendent, il-tobba tal-port, u kull tabib ieħor jew uffiċjal tas-saħħa ieħor tal-gvern maħtur għal dak il-għan, kif ukoll kull uffiċjal ta’ kull dipartiment ieħor inkarigat bid-dmir li jħaddem u jmexxi r-regolamenti hawn fuq imsemmijin u sabiex igħin fit-tħaddim jew tmexxija tagħhom, ikollu s-setgħa li jidħol f’kull lok, fuq kull bastiment jew ajruplan sabiex iħaddem jew jissorvelja t-tħaddim ta’ kull regolament hekk maħruġ mill-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika kif imsemmi hawn qabel. 52. Ħadd ma jista’ jonqos li jobdi jew jesegwixxi dawn ir-regolamenti. Kull minxjentement jonqos jew jirrifjuta li jobdi jew li jesegwixxi kull regolament magħmul taħt id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, jew ifixkel l-esekuzzjoni tiegħu, isir ħati ta’ kontravvenzjoni taħt din l-Ordinanza. 53. Setgħa tal-uffiċjali tas-saħħa li jagħtu l-ġurament. Artikoli 1 u 2 tal-Ord. II tal-1867, inkorporati. (1) Is-Suprintendent, l-uffiċjal mediku jew uffiċjal ieħor li għandu d-dmiriżur bastimenti jew persuni qabel ma jieħdu l-pratka, u l-uffiċjal mediku jew uffiċjal ieħor li għandu taħt il-treġija tiegħu stazzjon tal-kwarantina, jistgħu jagħtu l-ġurament biex jiżguraw il-fatti li jidhrilhom meħtieġa għal skopijiet tas-saħħa pubblika. (2) Sostitwit: III.1982.9. Sostitwit: III.1982.9. L-uffiċjali tal-istazzjonijiet tal-kwarantina għandhom is-setgħat tal-uffiċjali tal-Pulizija. L-uffiċjal mediku jew uffiċjal ieħor li għandu taħt il-treġija tiegħu stazzjon tal-kwarantina jista’, fil-limiti ta’ dan l-istazzjon, jeżerċita s-setgħat kollha li għandu skont il-liġi Spettur tal-Pulizija, u kull gwardjan jew persuna oħra taħt dak l-uffiċjal jistgħu fl-istess limiti jeżerċitaw is-setgħat kollha li għandu, skont il-liġi, uffiċjal tal-Pulizija taħt il-grad ta’ spettur. Titolu III TILQIM KONTRA MARD LI JITTIEĦED Tifsir. 54. F’din it-taqsima - "ġenituri " tfisser il-missier, u fin-nuqqas tiegħu, l-omm; "preskritt " tfisser preskritt b’regolamenti; "tifel" tfisser kull persuna taħt l-età ta’ tmintax-il sena. 55. (1) Ħadd ma jista’ jiftaħ istituti għall-preparazzjoni tal-vaccinelymph, jew għall-preparazzjoni jew tilqim tal-vaccine Ħadd ma jista’ jiftaħ istituti għall-preparazzjoni tal-vaccinelymph jew sjer u għat-tħaris mill-mard tar-rabja jew mardiet oħra u għall-kura tagħhom, ħlief bis-saħħa ta’ liċenza mill-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika u suġġetta għall-kondizzjonijiet miġjubin fiha. (2) Kull istitut bħal dan għandu jkun f’kull każ taħt it-treġija u t-tmexxija ta’ tobba u suġġett għas-sorveljanza tas-Suprintendent. (3) It-talba għall-liċenza hawn fuq imsemmija għandha tintbagħat lis-Suprintendent, u din il-liċenza tinħareġ taħt il-firma tiegħu. (4) Il-liċenza msemmija fis-subartikolu (1) hija wkoll meħtieġa għall-bejgħ tal-vaċċina jew tas-sjeri hemmimsemmija. 56. Ċentri ta’ tilqim. Għandu jkun hemm ċentru f’Malta u ċentru f’Għawdex u dawk iċ-ċentri l-oħra lis-Suprintendent jista’ minn żmien għal żmien jidhirlu meħtieġa, sabiex jipprovdi tilqim b’xejn kontra difterite, tetnu, poliomyelitis u dak il-mard l-ieħor li s-Suprintendent jista’ b’avviż fil-Gazzetta jistabbilixxi. 57. T ilqim tat-tfal. Ikun id-dover tal-ġenituri jew ta’ xi persuna oħra li jkollha l-kustodja ta’ xi tifel li jkun laħaq it-tliet xhur u li ma jkunx diġa’ ġie mlaqqam skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għas-sodisfazzjon tas-Suprintendent, li tieħu jew li tara li jittieħed dak it-tifel f’xi wieħed miċ-ċentri msemmija fl-artikolu 56 sabiex dak il-tifel jitlaqqam kontra difterite, tetnu u poliomyelitis jew kontra kull mard li l-Ministru jista’ jippreskrivi sakemm jiġi żgurat it-tħaris kompletu kontinwu ta’ dak it-tifel. 58. Differiment ta’ tilqim. Meta l-uffiċjal inkarigat minn dak iċ-ċentru jkun tal-fehma li tifel ma jkunx f’qagħda biex jitlaqqam, dan għandu jagħti lill-ġenituri jew lill-persuna oħra li jkollha l-kustodja ta’ dak il-tifel, ċertifikat ta’ differiment li fuqu jkollu speċifikat id-data li fiha t-tifel għandu jerġa’ jittieħed fiċ-ċentru għat-tilqim, u l-ġenituri jew il-persuna li jkollha l-kustodja tat-tifel għandha tieħu jew tara li jittieħed dak it-tifel f’xi wieħed miċ-ċentri msemmija fl-artikolu 56 fid-data msemmija f’dak iċ-ċertifikat għall-fini ta’ tilqim: Iżda ma jista’ jinħareġ ebda ċertifikat għal trasferiment dwar tifel li jkun laħaq l-età ta’ sena jekk dak iċ-ċertifikat ma jkunx approvat minn uffiċjal mediku tas-saħħa. 59. T ilqim fid-dar tat-tifel. (1) Tabibdeputat mis-Suprintendent jista’ jżur id-dar ta’ xi tifel sa biex jeżamina u jlaqqam tifel li ma kienx ġie mlaqqam skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza. (2) L-eżami u t-tilqim għandu jsir bla ħlas. 60. Ċertifikat ta’ tilqim. Malli jispiċċa l-kors bażikukoll u ta’ tilqim, l-uffiċjal inkarigat miċ-ċentru għandu jibgħat ċertifikat f’dan is-sens lill-ġenituri jew lill-persuna l-oħra li jkollha l-kustodja tat-tifel. 61. Notamenti ta’ ċertifikati. Ikun id-dmir tal-uffiċjal inkarigat minn ċentru msemmi fl-artikolu 56 li jżomm dawk in-notamenti dwar l-istat ta’ tilqim ta’ tfal, kif ikun meħtieġ b’din l-Ordinanza jew b’xi regolamenti magħmula bis-saħħa tagħha, inkluż notament ta’ ċertifikati maħruġa lill-ġenituri jew lill-persuna l-oħra kif provdut bl-artikolu 60. 62. Avviż għal tilqim meta jiġi reġistrat twelid. Kap. 16. L-uffiċjal anzjan tal-Pulizija ta’ kull distrett għandu, fi żmien sebat ijiem mid-data li fiha jingħata l-avviż ta’ twelid ta’ xi tarbija skont l-artikolu 272 tal-Kodiċi Ċivili, jagħti avviż fuq il-formula preskritta lill-ġenituri jew lill-persuna li jkollha l-kustodja ta’ dik it-tarbija, li jeħtieġ li dik it-tarbija titlaqqam skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza. 63. Tilqim privat. Minkejja d-disposizzjonijiet tal-artikolu 57, il-ġenituri jew il-persuna l-oħra li jkollha l-kustodja ta’ xi tifel tista’ tieħu jew iġġiegħel li dak it-tifel jittieħed biex jitlaqqam minn tabib privat, u jekk dak it-tabib jagħmel dak it-tilqim, ikun obbligat i ħares id-dmirijiet kollha li għandhom x’jaqsmu ma’ dak it-tilqim kif b’din l-Ordinanza għandhom jitħarsu mill-uffiċjal inkarigat miċ-ċentru, u għandu fi żmien xahar mid-data ta’ dik it-tilqima, jagħti avviż bil-miktub tagħha lis-Suprintendent. 64. T ilqim b’ordni tal-qorti. Emendat: VIII.1990.3. Fuq tagħrif bil-miktub mogħti mis-Suprintendent jew minn xi tabib li jaġixxi minfloku li jkollu raġuni jaħseb illi tifel ma jkunx spiċċa l-kors bażiku ta’ tilqim jew dawk id-dożi l-oħra booster lis-Suprintendent jidhirlu meħtieġa biex titħares is-saħħa tat-tifel jew tal-komunità, u li hu jkunta avviż lill-ġenituri jew lill-persuna l-oħra li jkollha l-kustodja tat-tifel biex jieħdu ħsieb li dak it-tifel jitlaqqam skont id-disposizzjonijiet ta’ din it-Taqsima tal-Ordinanza, il-Kummissarju tal-Pulizija għandu jħarrek lil dawk il-ġenituri jew lil dik il-persuna l-oħra biex tidher quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, u jekk il-qortissib wara dak l-istħarriġ li jidhrilha meħtieġ li tagħmel, li dak it-tifel ma jkunx ġie mlaqqam skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, il-qorti tista’ tordna li dak it-tifel jitlaqqam bil-mod xieraq skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza f’dak iż-żmien li tippreskrivi dik il-qorti; u jekk, meta jagħlaq dak iż-żmien it-tifel ma jkunx ġie mlaqqam bil-mod xieraq skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, jew ma jiġix muri li ma jkunx f’qagħda biex jitlaqqam, il-persuna li dwarha jkun ingħata l-ordni tkun ħatja ta’ reat taħt din l-Ordinanza: Iżda fi prosekuzzjoni għal traskuraġni biex tifel jitlaqqam, ma tkunx meħtieġa bħala prova li l-persuna akkużata tkun irċeviet l-avviż imsemmi fl-artikolu 62. 65. Is-Suprintendent jista’ jitlob lill-ġenituri jew lill-persuna l-oħra li jkollha l-kustodja ta’ tifel, li ġġib prova li dak it-tifel ikun ġie mlaqqam skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 57 jew tal-artikolu 63. 66. T ilqim kontra t-tetnu. (1) Meta s-Suprintendent ikun tal-fehma li xi persuna jkollha riskju akbar li tieħu t-tetn u minħabba x-xogħol tagħha, dan jista’ jordna li dik il-persuna titlaqqam kontra dik il-marda b’dak il-modu f’dak il-post li jiddeċiedi s-Suprintendent. (2) Id-disposizzjonijiet tal-artikolu 63 għandhom japplikaw meta t-tilqim jingħata minn tabib privat. (3) Kull persuna li ma tobdix xi ordni bħal dan tkun ħatja ta’ reat taħt din l-Ordinanza. 67. Il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika jkollu s-setgħa li jagħmel regolamenti sabiex jiżgura t-tħaris tal-pubbliku permezz ta’ tilqim kontra mardu min għajr ħsara għall-ġeneralità ta’ dak li ntqal qabel, sabiex - (a) jippreskrivi l-formuli li jintużaw għall-avviżi u ċertifikati kif ikun meħtieġ taħt din fit-Taqsima ta’ din l-Ordinanza; (b) jirregola u jikkontrolla l-prattika ta’ xi xorta partikolari ta’ tilqim għal xi perijodu; (ċ) jippreskrivi l-kwalità u x-xorta ta’ xi vaċċina li tista’ tintuża; (d) jikkontrolla l-importazzjoni, il-ħażna, id-distribuzzjoni, il-bejgħ u l-użu ta’ kull vaċċina, u (e) jippreskrivi kull marda li kontra tagħha jkun obbligatorju t-tilqim skont l-artikolu 57. TAQSIMA II TĦARIS TA’ ANNIMALI MILL-MARD Titolu IIŻOLAMENT TA’ ANNIMALI MORDA U AVVIŻ LILL-PULIZIJA 68. Iżolament ta’ annimali morda. Avviż lill-Pulizija. Kull min ikollu għandu jew taħt il-ħsieb tiegħu annimalli jkollu marda hu obbli ga t- (a) iżomm kemm jista’ jkun dan l-annimali mwarrab minn annimali oħra li ma jkunux hekk morda; u (b) mill-aktar fis li jista’ jkun, jagħti avviż tal-marda lill-uffiċjai tal-Pulizija tad-distrett fejn l-annimal ikun jinsab. (2) L-uffiċjal li lilu jingħata dan l-avviż għandu minnufih jagħti rapport tiegħu lid-Direttur tal-Biedja. 69. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jagħmel regolamenti. Emendat: A.L.4 tal-1963. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jagħmel regolamenti. Emendat Il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’, minn żmien għal żmien, jagħmel u meta jagħmel, ibiddel jew iħassar regolamenti biex jordna u jirregola minn liema u lil liema persuna jew awtorità għandu jingħata l-avviż f’każ ta’ xi mardiet partikolari, jew ta’ marda ta’ annimal. Titolu II POSTIJIET U NAĦIET INFETTATI U QTIL TA’ ANNIMALI MORDA 70. Dikjarazzjoni ta’ marda mill-veterinarju tal-gvern. Kull veterinarju tal-gvern, illi jsir jafli fistalla, f’għalqa jew f’post ieħor, hemm jew m’ilux kien hemm xi marda jew sinjali suspetti ta’ marda, għandu minnufih jagħmel u jiffirma dikjarazzjoni tagħha u jibgħatha lid-Direttur tal-Biedja. 71. Avviż tad-dikjarazzjoni lid-detentur. Emendat: A.L.4 tal-1963 Avviż tad-dikjarazzjoni lid-detentur. Emendat. (1) Id-Direttur tal-Biedja għandu jieħu ħsieb li avviż ta’ din id-dikjarazzjoni, iffirmat minn u, jiġi nnotifikat li d-detentur tal-istalla, għalqa jew post ieħor, u wara din in-notifika, l-istalla, il-għalqa jew post ieħor, bl-artijiet kollha u l-bini li jmissu magħhom, u li jkunu f’idejn dak l-istess detentur, isiru u jkunu post infettat b’marda, bla ħsara ta’ kull deċiżjoni jew dikjarazzjoni tal-Ministru responsabbli għall-biedja fuq daqshekk, skont id-disposizzjoni tal-artikolu li ġej. (2) Id-Direttur tal-Biedja għandu mill-aktar fis li jista’ jgħarraf lill-Ministru responsabbli għall-biedja bid-dikjarazzjoni fuq imsemmija. 72. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jiddikjara post bħala "post infettat". Emendat: A.L.4 tal-1963. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jiddikjara post bħala "post infettat". Emendat (1) Il-Ministru responsabbli għall-biedja, meta jsib li hija eżat ta d-dikjarazzjoni magħmula mill-veterinarju tal-gvern dwar illi hemm jew m’ilux kien hemm dik il-marda, jiddikjara, b’ordni, illi l-post li fih hemm jew kien hemm il-marda, u, jekk ikun meħtieġ, ukoll l-area ta’ madwar u sanofs mil minn kull naħa ta’ dak il-post, huma postijiet infettati b’dik il-marda. (2) Jekk il-Ministru responsabbli għall-biedja ma jkunx sodisfatt mill-eżattezza ta’ dik id-dikjarazzjoni dwar li hemm jew li m’ilux kien hemm marda, hu joħroġ ordni b’dikjarazzjoni għal dan l-effett, u wara dan, mill-jum stabbilit f’dak l-ordni, il-post imsemmi fid-dikjarazzjoni ma jibqax iżjed post infettat b’marda. 73. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jiddikjara post bħala mhux iżjed infettat. Emendat: A.L.4 tal-1963. Il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’, f’kull żmien, meta jidhirlu li hu meħtieġ, fuq provali fil-fehma tiegħu tkun biżżejjed, jiddikjara post jew area infettati b’marda, jew xi biċċa minn dan il-post jew area, bħala ħielsa minn din il-marda. 74. L-ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jagħmel prova biżżejjed. Emendat: A.L.4 tal-1963. L-ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja li bih post jew area jiġu ddikjarati bħala post jew area infettati, jew li bih post jew area jew biċċa minn area, jiġu ddikjarati ħielsa minn marda, jew illi bih tiġi mħassra dikjarazzjoni, jagħmel prova biżżejjed għall-finijiet kollha tal-liġi, illi hemm, jew illi kien hemm, jew illi ma għadx hemm il-marda, jew tal-iżball tad-dikjarazzjoni u ta’ kull ċirkostanza oħra li tkun tatlok għal dak l-ordni. 75. Qtil ta’ annimali morda b’ordni tad-Direttur tal-Biedja. Id-Direttur tal-Biedja għandu jordna li jiġi maqtul kull annima lilli l-veterinarju tal-gvern ikun iddikjara li huma rid bil-pesta tal-bhejjem, bil-plewro-pnewmonja, bl-anthrax jew bil-glanders. 76. Qtil ta’ annimali suspetti. Emendat: XVI.1961.3. Qtil ta’ annimali suspetti. Emendat Id-Direttur tal-Biedja jista’, kull meta jidhirlu xieraq, jordna li jiġi maqtu l- (a) kull annimal suspett li għandu marda; (b) kull annimalli jkun, jew kien, fl-istess stalla, għalqa, jew post ieħor, jew fl-istess merħla, jew xort’oħra f’kuntatt ma’ bhejjem morda. 77. Kumpens għall-annimali maqtula. Sostitwit: XVI.1961.4. Emendat: A.L.4 tal-1963. Kumpens għall-annimali maqtula. Sostitwit: XVI.1961.4. Emendat Il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’ jagħmel regolamenti biex jippreskrivi- (a) ix-xorta u l-ammont tal-kumpens li għandu jilħallas, jekk ikun hemm, dwar annimali maqtula skont l-arlikoli 75 u 76; (b) il-każijiet li fihom dan il-kumpens għandu jitħallas; (ċ) il-kondizzjonijiet li taħthom dan il-kumpens għandu jitħallas; (d) kull ħaġa inċidentali jew supplementarja għal dan il-kumpens, magħduda b’mod partikolari d-delega tas-setgħat lill-uffiċjali tad-dipartiment tal-biedja dwar kull ħaġa preskritta b’dawn ir-regolamenti. 78. (1) Meta annimal jiġi maqtul taħt din l-Ordinanza, il-karkassa tal-annimali ssir tal-Gvern, u tiġi mirduma jew mibjugħa, jew isir minnha xort’oħra taħt l-ordnijiet tal-Ministru responsabbli għall-biedja, skont mal-istat tal-karkassa u ċirkostanzi l-oħra tal-każ ikunu jinħtieġu jew jitolbu. (2) Jekk, f’kull każ, is-somma li l-Gvern idaħħal mill-bejgħ ta’ karkassa, taħt dan l-artikolu, tkun iżjed mis-somma mħallsa bħala kumpens lil sid l-annimal maqtul, il-Gvern għandu jħallas iż-żejjed lil dan is-sid, wara li jnaqqas l-ispejjeż li jkunu meħtie [a. Titolu III ANNIMALI LI ĠEJJIN MINN BARRA 79. Żbark ta’ annimali ġejjin minn barra. Emendat: A.L.4 tal-1963. Ma jistgħux jinħattu annimali ġejjin minn barra ħlief f’dik in-naħa ta’ port li tiġi mogħtija mill-Ministru responsabbli għall-biedja għal daqshekk, u li tkun imsejħa bħala moll għall-iżbark ta’ annimali li jiġu minn barra. 80. Modu żmien tal-iżbark. L-annimali għandhom jiġu żbarkati bil-mod, fiż-żmien u taħt dik is-sorveljanza u kontroll li jordna d-Direttur tal-Biedja. 81. Viżta tal-veterinarju tal-gvern. Dawn l-annimali, hekk kif żbarkati, għandhom jiġu inviżtati mill-veterinarju tal-gvern jew minn persuna oħra maħtura mid-Direttur tal-Biedja biex tesegwixxi d-dmirijiet ta’ tabib veterinarju tal-gvern. 82. Annimali ta’ barra infettati. L-annimali li għandhom marda jew li huma suspetti li għandhom marda, għandhom jitqiesu bħala annimali ta’ barra infettati skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza. 83. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jordna li annimali ta’ barra jintbagħtu lura jew jiġu distrutti. Emendat: A.L.4 tal-1963. Il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’, meta jidhirlu li hu meħtieġ, jordna li dawn l-annimali jitreġġgħu lura bl-istess bastiment illi jkun ġiebhom f’Malta jew b’bastiment ieħor, bi spejjeż tal-importatur, inkella li jiġu distrutti. 84. Setgħa tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jagħmel regolamenti. Emendat: XXXVIII.1933.1; A.L.4 tal-1963. Il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’, meta jidhirlu li hu meħtieġ, sabiex jevita d-dħul ta’ mard f’Malta, (jew il-tixrid ta’ dan il-mard), jagħmel regolament i- (a) biex jipprojbixxi jew jirregola l-importazzjoni u l-iżbark f’Malta, jew it-trasport minn bejn il-gżira ta’ Malta u Għawdex, ta’ annimali jew ta’ xi xorta ta’ annimali, jew ta’ karkassi, ta’ għalf, tiben, demel jew ta’ kull ħaġ ‘oħra; (b) biex jiżgura illi l-annimali li jiġu minn barra jew li jiġu żbarkati kif jingħad hawn fuq, jinżammu, meta jaslu, kwarantina għaż-żmien imsemmi f’dawn ir-regolamenti. 85. Kwarantina ta’ annimali ta’ barra infettati. Emendat: XXXVIII.1933.2; A.L.4 tal-1963. Kwarantina ta’ annimali ta’ barra infettati. Emendat Meta, taħt ir-regolamentimsemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, jiġi ordnat illi annimali importati jew ittrasportati minn gżira għall-oħra, jinżammu kwarantina, dawn l-annimali jitqiesu bħala annimali ta’ barra infettati u jgħoddu għalihom dawn id-disposizzjonijiet li ġejjin: (a) l-annimali ta’ barra infettati jistgħu jiġu żbarkati biss f’parti ta’ port stabbilita għal daqshekk b’regolamenti magħmulin mill-Ministru responsabbli għall-biedja, u li tissejjaħ post ta’ kwarantina għall-annimali ta’ barra infettati; (b) dawn l-annimali għandhom jiġu żbarkati bil-mod, fiż-żmien u taħt dik is-sorveljanza u kontroll kif jordna d-Direttur tal-Biedja, u taħt dawk il-kondizzjonijiet, rigward l-annimali u l-bastiment li minn fuq u jiġu żbarkati, li l-Ministru responsabbli għall-biedja jordna; (ċ) meta jiġu żbarkati, l-annimali għandhom jitqiegħdu fi stalel jew postijiet oħra magħmulin għal daqshekk mill-Gvern fil-post tal-kwarantina jew f’postijiet oħra approvati mill-Ministru responsabbli għall-biedja; (d) l-annimali ma jiġux maħruġa mill-post tal-kwarantina ħlief taħt il-kondizzjonijiet li jiġu ordnati b’regolamenti magħmulin mill-Ministru responsabbli għall-biedja; (e) kull post ta’ kwarantina jitqies, għall-fini ta’ din l-Ordinanza, bħallok infettat. 86. Annimali ta’ barra miġjubin għall-wiri. Emendat: A.L.4 tal-1963. B’dak kollu li jingħad f’din fit-Taqsima tal-Ordinanza jew fir-regolamenti magħmulin bis-saħħa tagħha, il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’ jagħmel dawk ir-regolamenti li jidhirlu meħtieġa biex jippermetti l-iżbark ta’ annimali li jaslu minn barra, għal skop ta’ wiri jew għal xi skop eċċezzjonali ieħor, mingħajr ma jkunu suġġetti għall-kondizzjonijiet stabbiliti għall-importazzjoni ta’ annimali ta’ barra infettati. Titolu IV DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI DWAR IL-MARD TA’ L-ANNIMALI U TRASPORT TAGĦHOM MINN LOK GĦAL IEĦOR 87. Bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima tal-Ordinanza u skont ma jingħadfihom, il-Ministru responsabbli għall-biedja jista’ jagħmel, u wara li jagħmel, ibiddel jew iħassar regolamenti dwar waħda jew oħra mill-ħwejjeġ li ġejjin: (a) biex jipprojbixxi jew jirregola t-trasport ta’ annimali jew ta’ persuni għal post jew area infettati, jew ġewwa fihom, jew barra minnhom; (b) biex jipprojbixxi jew jirregola t-trasport ta’ annimali fi kwalunkwe gżira tal-arċipelagu Malti, jew ġewwa fiha, jew barra minnha, li fiha l-Ministru jkun sodisfatt li tkun dehret marda; (ċ) biex jordna jew jirregola l-iżolament jew il-firda minn xulxin ta’ annimali f’post jew area infettati; (d) biex jiddikjara kull area jew post li tkun area jew post ħielsa mill-mardu biex jipprojbixxi jew jirregola il-moviment ta’ annimali ġoxiarea jew post bħal dawn jew barra minnhom; (e) biex jipprojbixxi jew jirregola t-trasport ta’ karkassi, ta’ għalf, tiben, għodod, ċestuni jew oqfsa, demel jew ħwejjeġ oħra għal post jew area infettati, jew ġewwa fihom, jew barra minnhom; (f) biex jordna u jirregola d-distruzzjoni, l-irdim, jew x’għandu jsir jew kif għandu jsir bil-karkassi, għal f, tiben, għodod, ċestuni jew oqfsa, demel jew ħwejjeġ oħra li jkunu f’post jew area infettati, jew li jkunu nħarġu minn dak il-post jew area; (g) biex jordna u jirregola t-tindif u d-disinfezzjoni ta’ postijiet u areainfettati, jew ta’ biċċa minnhom; (h) biex jordna u jirregola d-disinfezzjoni ta’ ilbies ta’ nies li jiġu f’kuntatt ma’ annimali morda jew suspetti, jew li jaħdmu qalb dawn l-annimali, jew li jkunu f’post infettat, u l-kawteli li għandhom jittieħdu kontra t-tixrid ta’ mard minn dawn in-nies; (i) biex jipprojbixxi jew jirregola l-qlugħ ta’ karkassi li jkunu ġew mirduma; (j) biex jipprojbixxi jew jirregola l-wiri ta’ annimali morda jew suspetti, fi swieq jew f’postijiet oħra ta’ bejgħ, jew f’postijiet oħra pubbliċi jew privati, fejn soltu jitqiegħdu għall-wiri annimali għall-bejgħ, u t-tqegħid ta’ dawn l-annimali fistalel jew f’postijiet oħra ta’ ma’ ġenbswieq jew imgħaqqdin ma’ swieq, f’postijiet fejn soltu jinżammu l-annimali qabel il-wiri tagħhom għall-bejgħ; (k) biex jipprojbixxi li jintbagħtu jew jiġu ttrasportati jew jirregola kif għandhom jintbagħtu jew jiġu ttrasportati annimali morda jew suspetti, jew demel jew ħwejjeġ oħra li jistgħu jxerrdu mard; (l) biex jipprojbixxi jew jirregola t-trasport jew kif wieħed għandu jmexxi jew isuq annimali morda jew suspetti, fit-toroq jew f’positijiet oħra mnejn igħaddu n-nies jew f’kull post ieħor; (m) biex jordna u jirregola l-qbid jew it-tiżmim jew x’għandu jsir minn annimali morda jew suspetti, li jitqiegħdu għall-wiri, jiġu ttrasportati, jinżammu, jew li jsir minnhom xort’oħra, b’kontravvenzjoni għal din fit-Taqsima tal-Ordinanza jew għal xi ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja, mogħti bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza; u biex jordna u jirregola r-responsabbiltà tas-sid, jew ta’ persuna oħra li tkun għamlet il-kunsinna ta’ dawk l-annimali, jew tal-persuna li lilha tkun saret il-kunsinna tagħhom, għall-ispejjeż tal-qbid jew tat-tiżmim ta’ dawk l-annimali, jew ta’ dak li jsir minnhom; (n) biex jordna kif għandu jiġi stabbilit il-valur ta’ annimal maqtul, jew suġġett għall-qtil, taħt din l-Ordinanza; (o) biex jipprojbixxi jew jirregola s-swieq u l-wirjiet ta’ annimali, u l-bejgħ ta’ annimali u tal-prodotti tagħhom; (p) biex jordna u jirregola t-tindif u d-disinfezzjoni ta’ postijiet użati bħala swieq, jew għall-wirjiet jew bejgħ ta’ annimali, jew bħala kenn għalihom, u ta’ btieħi, kapanni, stalel jew postijiet oħra għall-użu ta’ annimali; (q) biex jiżgura li l-annimali li jiġu ttrasportati bil-baħar ikollhom ikelu xorb biżżejjed u l-ventilazzjoni meħtieġa matul it-trasport bil-baħar u fl-iżbark fl-art; (r) biex jipproteġi l-annimali minn kull tbatija żejda matul il-vjaġġ u fl-iżbark; (s) biex jipproteġi l-annimali minn kull tbatija żejda waqt it-trasport tagħhom ġoMalta; (t) biex jiżgura li l-annimali jkollhom ilma u ikel biżżejjed fiż-żmien li jkunu miżmuma; (u) biex jordna u jirregola l-imbullar tal-annimali; (v) biex jordna meta, u kif, il-klieb għandhom iġibu s-sarima jew kif għandhom jiġu indukrati; (w) biex jordna u jirregola l-qbid jew it-tiżmim ta’ klieb li jkunu jiġġerrew jew li jkunu bla sarima, jew li ma jkunux indukrati, u dak li għandu jsir minnhom (fost dan ukoll id-distruzzjoni tagħhom) u l-penali li għandha titħallas biex jittieħdu lura klieb maqbudin taħt dawn ir-regolamenti; (x) biex jordna u jirregola l-ħlas u l-ġbir ta’ spejjeż magħmul in rigward annimali; (y) biex jikkontrolla u jirregola t-trobbija u t-tiżmim ta’ annimali; (z) biex jikkontrolla u jirregola ċ-ċaqliq ta’ annimali minn post għal ieħor; (za) biex jikkontrolla u jirregola l-ġbir u t-trasport ta’ swill (za għall-annimali; u (zb) inġenerali, sabiex tiġi esegwita aħjar din fit-Taqsima ta’ din l-Ordinanza jew sabiex jiġi evitat b’kull mod ieħor it-tixrid ta’ mard. TAQSlMA III REATI U PROĊEDIMENTI Titolu IDETENZJONI TA’ BASTIMENT I 88. (1) Meta d-Direttur tal-Biedja hu sodisfat til lid-disposizzjonijiet tat-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza jew regolament magħmul bis-saħħa ta’ dawk id-disposizzjonijiet ma ġewx jew ma jkunux qegħdin jiġu mħarsa abbord ta’ bastiment li jkun qiegħed fil-port, hu għandu ta’ dan jagħmel rapport bil-miktub lill-Ministru responsabbli għall-biedja, bil-parti kolaritajiet tal-każ, u l-bastiment jista’ jinżamm sakemm il-Ministru responsabbli għall-biedja jordna xort’oħra. (2) L-uffiċjal li jżomm il-bastiment għandu jagħti minnufih lill-kaptan jew lill-persuna li jkollha l-inkargu tal-bastiment, kopja tar-rapport fuq imsemmi. 89. Bastiment li jitlaq mill-port wara li jkun ġie miżmum mill-Kontrullur tad-Dwana. Emendat: XVI.1960.3; XXV.1980.4; A.L.407 tal-2007. Bastiment li jitlaq mill-port wara li jkun ġie miżmum mill-Kontrullur tad-Dwana. Emendat Kull meta, taħt din l-Ordinanza, bastiment jista’ jiġi miżmum, il-bastiment għandu jiġi hekk miżmum mill-Kontrullur tad-Dwana; u, kemm-il darba l-bastiment, wara li jiġi hekk miżmum jew wara n-notifika lill-kaptan ta’ avviż jew ordni għad-detenzjoni tiegħu, jitlaq mill-port mingħajr ma jkun ġie meħlus mill-awtorità kompetenti, il-kaptan tal-bastiment kif ukoll is-sidu kull persuna oħra li tipprokura t-tluq tal-bastiment, jekk dan is-sid jew persuna jkunu ħadu parti fil-kontravvenzjoni, jew ħallewha ssir, jeħlu jekk jinsabu ħatja, għal kull kontravvenzjoni, multa ta’ mhux iżjed minn elfmija u erbgħa u sittineuroudisgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69). 90. Piena jekk il-bastiment isiefer bl-uffiċjali tad-dwana abbord. Emendat: XXV.1980.4; A.L.407 tal-2007. Kemm-il darba bastiment li hekk jitlaq jieħu barra minn Malta, waqt li jkun jinsab abbord għall-esekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu, xi uffiċjal awtorizzat biex iżomm il-bastiment jew xi uffiċjal tad-dwana, is-sid u l-kaptan tal-bastiment jeħlu, kull wieħed minnhom, jekk jinsabu ħatja, il-ħlas ta’ kull spiża li tkun saret minħabba li dak l-uffiċjal ikun ġie meħud barra minn Malta u multa ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47) kuljum sakemm dak l-uffiċjal jiġi lura, jew sa dak iż-żmien meħtieġ biex jiġi lura Malta, wara li jħalli l-bastiment; u l-ispejjeż li jkollhom hekk jitħallsu jistgħu jintalbu bħala dejn ċivili. 91. Meta l-Kontrullur tad-Dwana jista jirrifjuta l-karti tat-tluq. Emendat: XVI.1960.3. Meta, taħt din l-Ordinanza, bastiment jista’ jiġi miżmum, il-Kontrullur tad-Dwana jista’ jirrifjuta li jagħti l-karti tat-tluq lil dan il-bastiment jew il-permess meħtieġ dwar it-tagħbija. Titolu II PIENI GĦAR-REATI KONTRA T-TAQSIMA I TA’ DIN L-ORDINANZAS u b-titolu IPIENI GĦAR-REATI KONTRA T-TITOLII U II 92. Reati taħt l-artikoli 5, 6, 12(3), 13, 14(2) u 21. Emendat: II.1926.3, 4; XXV.1980.4III.1982.10; A.L.407 XXV.1980.4; tal-2007. (1) Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 12(3), tal-artikolu 13, tal-artikolu 14(2), tal-artikolu 15(2), jew tal-artikolu 28, jeħel, meta jinsabħati, ammenda ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). (2) Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikoli 5 u 6, meta l-każ hu ta’ pesta, ġidri, koleraasjatika, yellowfever jew difterite, jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn tliet xhur, jew, jekk il-kontravvenzjoni tkun dwar il-mardiet l-oħra msemmijin fl-artikolu 41, ammenda ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). 93. Reati taħt l-artikolu 7. Kull tabib li jikser id-disposizzjoni tal-artikolu 7, jeħel meta jinsabħati, il-piena tal-multa. 94. Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 17(2), tal-artikolu 19(3), tal-artikolu 22(2), tal-artikolu 23, tal-artikolu 24(1)(a), tal-artikolu 27, tal-artikolu 30(2), tal-artikolu 35, tal-artikolu 36(1), tal-artikolu 39 jew tal-artikolu 40, jeħel, meta jinsabħat il-piena tal-ammenda. 95. Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 25(4), tal-artikolu 26, tal-artikolu 29, tal-artikolu 30(1), tal-artikolu 33 jew tal-artikolu 36(2) jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-multa mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). 96. Reati taħt l-artikolu 24(1)(b), (ċ) u (dReati taħt l-artikolu 24(1)(b), (ċ). Emendat: XLIX.1981.4. Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 24(1) (b) , (ċ) jew (d) jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-multa jew tal-priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn xahar. 97. Reati taħt l-artikolu 45. Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 45 jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-multa, u, fid-diskrezzjoni tal-qorti, il-piena tal-interdizzjoni mill-eżerċizzju tal-professjoni tiegħu għal żmien li l-qorti tistabbilixxi. 98. Reati taħt l-artikolu 52. Emendat: II.1926.5; XXV.1980.4; A.L.407 tal-2007. Kull minjinsab ħati ta’ kontravvenzjoni għall-artikolu 52 jeħel, l-ewwel darba, u fil-każ li l-kontravvenzjoni tkun ħafifa, il-piena tal-multa minn ħdax-il eurou ħamsa u sitt in ċenteżmu (11.65) sa tmienja u ħamsineuro u tlieta u għoxrin ċenteżmu (58.23); f’kull każ ieħor il-piena tal-multa mhux iżjed minn elfmija u erbgħa u sittineuroudisgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69). 99. Fil-każ ta’ kontravvenzjoni għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 23, tal-artikolu 24(1)(a), tal-artikolu 33, tal-artikolu 35 jew tal-artikolu 52, il-ħati jeħel ukoll, għal kull ġurnata lil-kontravvenzjoni tissokta, ammenda ta’ mhux iżjed minn - (a) ħdax-il eurou ħamsa u sitt in ċenteżmu (11.65) fil-każ ta’ kontravvenzjoni għall-artikolu 23; (b) tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) fil-każ ta’ kontravvenzjoni għall-artikolu 24(1)(a) jew tal-artikolu 35; (ċ) tmienja u ħamsineuro u tlieta u għoxrin ċenteżmu (58.23) fil-każ ta’ kontravvenzjoni għall-artikolu 33; jew (d) erba’ mija u ħamsa u sittineurousebgħa utmeninċenteżmu (465.87) fil-każ ta’ kontravvenzjoni għall-artikolu 52. 100. (1) Kull persuna li tikser xi regolamenti magħmula taħt l-artikolu 42 teħel, meta tinsab ħatja, multa ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). (2) Kull persuna li tikser xi regolamenti magħmula taħt l-artikolu 43 teħel, meta tinsab ħatja, multa ta’ mhux anqas minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). S u b-titolu II PIENI GĦAR-REATI TAĦT IT-TITOLU III 101. Reati taħt l-artikolu 55. Emendat: XXV.1980.4; A.L.407 tal-2007. Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 55 jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-multa mhux iżjed minn minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). 102. Piena għal traskuraġni għal tilqim. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2; XXV.1980.4. Sostitwit: III.1982.12. Emendat: A.L.407 tal-2007. Emendat: A.L.407 tal-2007. Kull ġenituri jew persuna oħra li jkollha l-kustodja ta’ xi tifelli tittraskura li tieħu lil dak it-tifel biex jitlaqqam jew biex dak it-tifel jittieħed għat-tilqim u kull persuna tal-età li tittraskura li titlaqqam jew li terġa’ titlaqqam kif provdut f’din l-Ordinanza, tista’ teħel multa (ammenda) ta’ mhux iżjed minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29). 103. Reati taħt l-artikolu 65. Emendat: III.1982.13. Kull min jikser id-disposizzjonijiet tal-artikolu 65, jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-ammenda. 104. Reati oħra mill-uffiċjal inkarigat minn ċentru ta’ tilqim, eċċ. Emendat: XXV.1980.4; III.1982.14; A.L.407 tal-2007. F’kull każ ieħor mhux imsemmi espressament fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu, kull uffiċjal inkarigat minn ċentru ta’ tilqim, tabib jew persuna oħra, skont il-każ, illi jagħmel kontravvenzjoni għad-disposizzjonijiet tat-Titolu III tat-Taqsima I ta’ din l-Ordinanza jeħel, meta jinsabħati, il-piena tal-ammenda mhux iżjed minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29). Titolu III PIENI GĦAR-REATI TAĦT IT-TAQSIMA II TA’ DIN L-ORDINANZA 105. Pieni għal reat taħt it-Taqsima II. Emendat: XXI.1976.2; XXV.1980.4; A.L.407 tal-2007. Bla ħsara tad-disposizzjonijiet tal-artikolu 109, kull min jinsab ħati ta’ kontravvenzjoni għad-disposizzjonijiet tat-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza, jeħel, għal kull kontravvenzjoni bħal din- (a) ammenda jew multa ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47); jew (b) jekk ir-reat ikun dwar iżjed minn erba’ annimali, ammenda ta’ mhux iżjed minn sitta u erbgħineuro u disgħa u ħams in ċenteżmu (46.59) għal kull annimal; jew (ċ) meta r-reat ikun dwar karkassi, għal f, tiben, demel, jew ħwejjeġ oħra (barra minn annimali) barra minn swill multa ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47) għal kull ħames mija u tmien kilogrammipiż ’l fuq mill-ewwel ħames mija u tmien kilogrammi b’żjieda mal-ewwel multa ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47). 106. Reati ġenerali. Emendat: A.L.4 tal-1963; XXI.1976.3; XLIX.1981.4. Bla ħsara tad-disposizzjonijiet tal-artikolu 109, kull min, mingħajr setgħa jew skuża leġittima, illi l-prova tagħha tmiss lil u, jagħmel xi haġa milli hemm imsemmija hawn taħt, huħati ta’ reattaħt fit-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza: (a) jekk jagħmel xi ħaġa b’kontravvenzjoni għad-disposizzjonijiet ta’ dik fit-Taqsima, jew għal ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew għal regolamenti magħmulin taħt dik fit-Taqsima; jew (b) jekk, meta taħt dik fit-Taqsima, jew taħt ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew taħt regolamenti magħmulin taħt dik fit-Taqsima, hu obbligat li jżomm annimalmifrudkemm jista’ jkun minn annimali oħra jew li jagħti bla dewmien avviż ta’ marda, jonqos li jagħmel dan; jew (ċ) jekk jonqos li jagħti avviż, juri li ċenzi, jobdi regolamenti, jew li jagħmel xi ħaġali, taħt id-disposizzjonijiet ta’ dik fit-Taqsima jew taħt ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew taħt regolamenti magħmulin taħt dik fit-Taqsima, hu obbligat li jagħti, juri, jobdi, jew jagħmel; jew (d) jekk jagħmel xi ħaġali, b’dik fit-Taqsima jew b’ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew b’regolamenti magħmulin taħt dik fit-Taqsima, hija magħmula jew iddikjarata kontra l-liġi; jew (e) jekk jagħmel jew jonqos li jagħmel xi ħaġa, li l-egħmil jew in-nuqqas tagħha hu ddikjarat f’dik fit-Taqsima jew f’ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew f’regolamenti magħmulin taħt dik fit-Taqsima kontravvenzjoni għal dik fit-Taqsima; jew (f) jekk jirrifjuta lil xi uffiċjal fl-esekuzzjoni ta’ dik fit-Taqsima jew ta’ ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew ta’ regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, id-dħul f’raba’, bini, bastiment, razzett, vettura jew dgħajsa, meta dan l-uffiċjal ikollu s-setgħa li jidħol fihom jew jeżaminhom, inkella jfixkel jew ma jħallix dak id-dħul jew eżami, inkella xort’oħra b’kull mod li jkun ifixkel jew ma jħallix, jew igħin lil ħadd ieħor biex ifixkel jew biex ma jħallix lil uffiċjal tal-Pulizija jew uffiċjal ieħor fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu; jew (g) jekk jixħet jew iqiegħed, jew iġiegħel, jew iħalli li tixteħet jew titqiegħed fil-baħar, ’il ġewwa minn ħames kilometri mix-xatt, il-karkassa ta’ annimallimiet b’marda jew li ġie maqtul minħabba li kellu jew li kiensuspett li kellu marda, u f’każ ta’ reċidiva fi żmien ta’ tnax-il xahar, f’kontravvenzjoni li taqa’ taħt l-istess paragrafu ta’ dan l-artikolu, hu jeħel, fid-diskrezzjoni tal-qorti, il-piena tal-priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn xahar, minflok il-multa li għaliha hu suġġett taħt l-artikolu 105. 107. Piena għall-użu ta’ liċenzi magħluqa, qlugħ ta’ karkassi, u reati partikolari oħra. Emendat: A.L.4 tal-1963; XXI.1976.4; XLIX.1981.4. Bla ħsara għad-disposizzjoni tal-artikolu 109, persuna tkun ħatja ta’ kontravvenzjoni għat-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza bl-egħmil ta’ xi ħaġa minn dan li ġej: (a) kull min, bil-ħsieb li kontra l-liġi jeħles milli jħares id-disposizzjonijiet tat-Tieni Taqsima ta’ din l-Ordinanza, jew ta’ ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew ta’ regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, jagħmel xi haġali għaliha tinħtieġ liċenza taħt din fit-Taqsima, jew ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja, jew regolament magħmul taħt din fit-Taqsima, mingħajr qabel ma jkollu dik il-liċenza; jew (b) kull min, meta hi meħteġa liċenza, għadil li jkollu din il-liċenza, jagħmel, bil-ħsieb hawn fuq imsemmi, il-ħaġa li għaliha tinħtieġ il-liċenza wara li din tkun għal qet; jew (ċ) kull minjuża, jew juri, jew jittenta li juża bħala liċenza, att li ma jkunx liċenza regolari, jew att li b’qerq jinġieb bħala liċenza, kemm-il darba ma jippruvax biżżejjed, fil-fehma tal-qorti, illi huma kienx jafuma setax bl-użu ta’ diliġenza ordinarja jkun jaf li dak l-att kienirregolari jew falz; jew (d) kull min jieħu jew jittenta jieħu liċenza, ċertifikat jew att ieħor li hu meħtieġ taħt dik fit-Taqsima jew taħt ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja, jew taħt regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, bil-mezz ta’ qerq, kemm-il darba ma jissodisfax lill-qorti illi huma kienxja filli bl-użu ta’ diliġenza ordinarja ma setax ikun jaf b’dak il-qerq; jew (e) kull min, bil-ħsieb li kontra l-liġi jeħles jew iġib fix-xejn id-disposizzjonijiet tat-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza, jew ta’ ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja, jew ta’ regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, jagħti jew joħroġatt li jkollu l-forma ta’ liċenza, jew ta’ ċertifikat jew ta’ att ieħor li għandu jkun magħmul jew maħruġ taħt dik fit-Taqsima jew taħt ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew taħt regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, biex jagħti li jsir jew jirregola t-trasport minn lok għal ieħor ta’ annimal partikolari jew li ssir xi ħaġa partikolari oħra, imma jiġi maħruġ in bjank, jiġifieri ma jkunx mimli qabel ma jiġi maħruġ b’mod li juri għal liema annimal jew ħaġ ‘oħra partikolari jkun jirreferixxi; jew (f) kull min jagħmel użu, jew juri, jew jittenta li jagħmel użu, għal xi skop imsemmif fit-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza jew f’ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja jew f’regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, minn att maħruġhekk inbjank, kemm-il darba ma jissodisfax lill-qorti illi huwa ma kienx jafu illi bl-użu ta’ diliġenza ordinarja ma setax ikun jaf b’dak il-fatt; jew (g) kull min, mingħajr setgħa skont il-liġi jew raġuni tajba, illi tagħhom il-provat miss lil u, jaqta’ minn taħt l-art jew iġiegħel lil min jaqta’, karkassa mirduma b’ordni tal-Pulizija jew tad-Direttur tal-Biedja; jew (h) kull min, wara ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja li jipprojbixxi, għalkollox jew taħt xi kondizzjonijiet, l-użu ta’ bastiment, vettura, maqjel jew post ieħor, għat-trasport ta’ annimali jew għal xi ħaġ ‘oħra li għandha x’taqsam ma’ dan it-trasport, jagħmel, mingħajr setgħa skont il-liġi jew raġuni tajba, illi tagħhom il-provat miss lilu, xi ħaġa kontra dak l-ordni. (2) U, bla ħsara tad-disposizzjonijiet tal-imsemmi artikolu 109, f’kull wieħed mill-każijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, il-ħati, f’każ ta’ reċidiva fi żmien ta’ tnax-il xahar, f’kontravvenzjoni li taqa’ taħt l-istess paragrafu ta’ dan l-artikolu, jeħel, fid-diskrezzjoni tal-qorti, il-piena tal-priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn xahrejn, minflok l-ammenda jew il-multa li għaliha hu suġġett taħt l-artikolu 105. 108. Konfiska ta’ annimal. Emendat: A.L.4 tal-1963. Jekk xi ħadd jiżbarka jew jinbarka jew jittenta jiżbarka jew jimbarka annimal jew xi ħaġ ‘oħra bi ksur tat-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza, jew ta’ ordni tal-Ministru responsabbli għall-biedja, jew regolament magħmul taħt dik fit-Taqsima, l-annimal jew il-ħaġa li bihom tkun saret il-kontravvenzjoni, jiġu kkonfiskati, u l-ħati jeħel ukoll il-piena li għaliha hu suġġett taħt din l-Ordinanza. 109. Pieni għal reati speċifiċi. Miżjud: XXI.1976.5. Sostitwit: XXV.1980.3. Emendat: A.L.407 tal-2007. Sostitwit: XXV.1980.3. Emendat: A.L.407 tal-2007. (1) Minkejja kull disposizzjoni oħra ta’ din l-Ordinanza, kull persuna li tinsabħatja ta’ reatkontraxi disposizzjoni ta’ xi regolament magħmul taħt din fit-Taqsima ta’ din l-Ordinanza- (a) meta dik id-disposizzjoni jew dawk id-disposizzjonijiet jirreferu għall-importazzjoni, ċaqliq, jew kwarantina ta’ klieb jew qtates, jew għall-żbark ta’ swill, pleasurecraft meta dik id-disposizzjoni jew dawk id-disposizzjonijiet jirreferu għall-importazzjoni, ċaqliq, jew kwarantina ta’ klieb jew qtates, jew għall-żbark ta’ swill minn xi bastiment, yacht, dgħajsa, jew bastiment ieħor jew xi inġenju tal-ajru, teħel multa ta’ mhux inqas minn erba’ mija u ħamsa u sittineurou sebgħa utmeninċenteż mu (465.87) iżda mhux iżjed minnelfejn tlietmija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37) jew priġunerija għal żmien ta’ mhux inqas minn tliet xhur iżda mhux iżjed minn sitt xhur; u (b) dwar kull regolamenti magħmula taħt l-artikolu 87(y), (ż) jew (ża)- (i) meta dik id-disposizzjoni jew dawk id-disposizzjonijiet jirreferu għall-ħtieġa ta’ xi liċenza jew awtorizzazzjoni, teħel multa ta’ mhux inqas minn elfmija u erbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69) iżda mhux iżjed minnelfejn tlietmija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37); u (ii) għal ksur ta’ xi disposizzjoni jew disposizzjonijiet oħra ta’ dawk ir-regolamenti, teħel multa ta’ mhux inqas minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47) iżda mhux iżjed minnelfejn tlietmija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37). (2) Kap. 446. Kap. 446. Id-disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Probati onmaja p-plikawx dwar xi reatimsemmi fis-subartikolu (1)(a). 110. Preżunzjoni. Jekk is-sid jew xi ħadd ieħor li jkollu l-ħsieb ta’ annimal ikun akkużat ta’ kontravvenzjoni għad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza dwar il-mard li għalih tgħodddin l-Ordinanza jew marda oħra ta’ dak l-annimal, hu preżun tilli huwa kien jaf bil-marda f’dak l-annimal, kemm-il darba ma jissodisfax lill-qorti, illi huwa ma kienx u illi bl-użu ta’ diliġenza ordinarja ma setax isir jafbiha. Titolu IV DISPOSIZZJONIJIET LI JGĦODDU GĦAT-TITOLI KOLLHA TA’ QABEL TAT-TAQSIMA III 111. Qorti kompetenti. Emendat: VIII.1990.3. Il-proċedimenti għar-reati kontra din l-Ordinanza għandhom isiru- (a) fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) meta r-reat isir fil-gżira ta’ Malta; (b) fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) meta r-reat isir f’Għawdex jew f’Kemmuna. 112. Uffiċjali prosekuturi. Emendat: XXXVIII.1939.2. Fil-proċedimenti kollha għar-reati kontra din l-Ordinanza, is-Suprintendent jew uffiċjal mediku tas-saħħa maħtur minnu, u fil-każ ta’ reati kontra t-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza, id-Direttur tal-Biedja jew tabib veterinarju tal-gvern maħtur minn u, jista’ jagħmel l-akkuża quddiem il-qorti, iġibprovi u jittratta l-kawża minflok il-Pulizija. 113. Prova tal-awtorizzazzjoni għall-prosekuzzjoni mogħtija mis-Suprintendent tas-Saħħa Pubblika. Emendat: XXXVIII.1939.3. Prova tal-awtorizzazzjoni għall-prosekuzzjoni mogħtija mis-Suprintendent tas-Saħħa Pubblika. Emendat Id-dikjarazzjoni mwettqa bil-ġurament ta’ kull wieħed mill-uffiċjali msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan li hu ġie maħtur mis-Suprintendent, jew, skont il-każ, mid-Direttur tal-Biedja, għall-ħsieb imsemmi f’dak l-artikolu, hija prova biżżejjed li huġiehekk maħtur, jekk din il-prova tiġi mitluba mill-imputat. 114. Xiehda ta’ uffiċjali prosekuturi. (1) Kull wieħed mill-uffiċjali msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, jista’ dejjem jinġieb bħala xhud fuq talba tal-imputat. (2) Kemm-il darba x-xiehda tiegħu tkun meħtieġa mill-prosekuzzjoni, hu għandu jiġi mismugħ qabel ma jibda d-dmirijiet ta’ uffiċjal prosekutur, barra minn meta l-ħtieġa tax-xiehda tiegħu tinqala’ wara. 115. Meta l-imputat hu m iġnun jew nieqes minn Malta. Emendat: XXXVIII.1939.5. (1) Meta l-imputat hu m iġnun jew nieqes minn Malta, u minn dikjarazzjoni maħlufa tas-Suprintendent jew ta’ uffiċjal mediku tas-saħħa jew, fil-każ ta’ reat kontra t-Taqsima II ta’ din l-Ordinanza, tad-Direttur tal-Biedja jew ta’ tabib veterinarju tal-gvern jinsabilli jinħtieġ bla dewmien li jitneħħa l-inkonvenjent magħmul bil-kontravvenzjoni, jew illi xort’oħra l-liġi tiġi esegwita, il-qorti tista’ tordna illiċ-ċitazzjoni tiġi notifikata, fl-ewwel każ, li r-rappreżentant leġittimu jew lill-persuna li jkollha l-ħsieb tal-imputat, u fit-tieni każ, jew meta, fl-ewwel każ, il-miġnun ma jkun taħt il-ħsieb ta’ ħadd, lil żewġ jew mart l-imputat, jew lil xi ħadd li jiġi minnu fil-qrib, mid-demm jew bi żwieġ jew lill-amministratur tal-beni tiegħu, jekk ikollu. (2) F’kull wieħed minn dawn il-każijiet, meta l-kontravvenzjoni tiġi ippruvata, il-qorti tagħti l-provvedimenti tal-artikolu 118 jew tal-artikolu 119: Iżda, dwar l-applikazzjoni ta’ pieni lill-ħati, il-qorti tħal li l-kawża għal meta dan jiġi lura, jew meta jkun tajjeb biex joqgħod fil-kawża. 116. Reċidiva. Bla ħsara ta’ disposizzjonijiet oħra ta’ din l-Ordinanza dwar ir-reċidiva, jekk wieħed, wara li jiġi kkundannat fuq kontravvenzjoni għal din l-Ordinanza, fi żmien tliet xhur minn dak in-nhar li tiġi skuntata jew maħfura l-piena, jagħmel kontravvenzjoni oħra għad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, il-qorti tista’ żżid il-piena għall-kontravvenzjoni l-oħra sad-doppju tal-ammont jew taż-żmien ta’ dik il-piena. 117. Setgħa tal-qorti li tħassar jew tissospendi l-liċenza f’xi każijiet. Fil-każ ta’ kundanna għat-tielet darba jew iżjed għall-istess kontravvenzjoni, meta din issir minn nies tal-ħwienet, bejjiegħa jew minn nies oħra li jaħdmu arti, sengħa jew xogħol ieħor b’liċenza mogħtija mill-awtorità pubblika, il-qorti tista’, jekk il-kontravvenzjoni jkollha x’taqsam mal-eżerċizzju ta’ dik l-arti, sengħa jew xogħol ieħor, tħassar il-liċenza jew tissospendiha għaż-żmien li jidhrilha fid-diskrezzjoni tagħha. 118. Fil-każ ta’ kontravvenzjoni għad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, il-qorti, barra milli tagħti l-piena, tordna lill-ħati, meta hu meħtieġ, li jneħħi l-inkonvenjent ikkaġunat bil-kontravvenzjoni, jew, skont iċ-ċirkostanzi, li jesegwixxi l-liġi, fi żmien biżżejjed għal daqshekk li jiġi mogħti mill-qorti; u kemm-il darba l-ħati jonqos li jesegwixxi dak l-ordni fiż-żmien hekk mogħti, jeħel ammenda ta’ mhux iżjed minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) għal kull ġurnatali, wara li jagħlaq dak iż-żmien, l-inkonvenjent jibqa’ jew il-liġi tibqa’ ma tiġi x esegwita: Iżda, kemm-il-darba jkun hemm ikkuntemplata piena speċjali f’xi waħda mid-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza għal meta l-kontravvenzjoni tissokta, għandha tingħata din il-piena speċjali. 119. Setgħa tal-qorti li tordna li l-inkonvenjent jitneħħa mill-Pulizija. Il-qorti tista’ wkoll tordna illi l-inkonvenjent jiġi mneħħi jew li l-liġi tiġi esegwita mill-Pulizija, bi spejjeż tal-ħati, illi f’dan il-każ, jista’ jiġi mġiegħel iħallas dik l-ispiża, b’mandat maħruġ mill-istess qorti. 120. Il-pieni tal-ammenda, tal-multa, tad-detenzjoni, u tal-priġunerija msemmijin f’din l-Ordinanza huma dawk l-istess imsemmijin fil-Kodiċi Kriminali, u d-disposizzjonijiet ta’ dak il-Kodiċi dwar dawk il-pieni jgħoddu għalihom meta jiġu mogħtija taħt din l-Ordinanza. 121. Reati li għalihom hemmpieni akbar. Kap. 9. Il-pieni stabbiliti f’din l-Ordinanza jgħoddu meta l-fatt ma jkunx jikkostitwixxi reat taħt il-Kodiċi Kriminali jew taħt liġi speċjali oħra, punibbli b’pieni akbar: f’dan il-każ jiġu mogħtija dawn il-pieni akbar. 122. Ir-reati taħt din l-Ordinanza jaqgħu taħt il-klassi tal-kontravvenzjoni-jiet. Kap. 9. Kull reat kontra d-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jaqa’, għall-finijiet tal-Kodiċi Kriminali, taħt il-klassi tal-kontravvenzjonijiet, ukoll meta l-pieni ikkuntemplati f’din l-Ordinanza huma akbar minn dawk stabbiliti f’dak il-Kodiċi għall-kontravvenzjonijiet. 123. Appell. Ma jingħatax appell mid-deċiżjonijiet jew mill-ordnijiet mogħtija taħt id-disposizzi onijiet tat-Taqsima I ta’ din l-Ordinanza, ħlief fil-każijiet imsemmijin fl-artikoli 5, 6, 7 u 8, fl-artikolu 24(1)(b), (ċ) u (d Ma jingħatax appell mid-deċiżjonijiet jew mill-ordnijiet mogħtija taħt id-disposizzi onijiet tat-Taqsima I ta’ din l-Ordinanza, ħlief fil-każijiet imsemmijin fl-artikoli 5, 6, 7 u 8, fl-artikolu 24(1)(b), (ċ), fl-artikoli 26, 30, 39 u 45, u f’kull każ ieħor imsemmi espressament f’dik fit-Taqsima: Iżda l-ordnijiet mogħtija taħt l-artikolu 26 u d-deċiżjonijiet taħt l-artikolu 45, jistgħu jiġu esegwiti matul l-appell. 124. Għad-danni ikkaġunati b’kontravvenzjoni għal din l-Ordinanza, il-persuna l itbati l-ħsara għandha azzjoni ċivili. 125. Riserva dwar kull ħaġa li saret taħt liġi mħassra b’din l-Ordinanza. Din l-Ordinanza ma tannulla ebda ħaġa magħmula legalment taħt liġijiet ta’ qabel imħassrin b’din l-Ordinanza. 126. Ir-regolamenti kollha magħmula taħt liġi mħassra b’din l-Ordinanza u li mhumiex inkompatibbli mad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, jibqgħu jseħħu sakemm isiru regolamenti oħra flokhom taħt din l-Ordinanza.