456 ATT DWAR L-UGWALJANZA GĦALL-IRĠIEL U N-NISA Biex iġib ’il quddiem l-ugwaljanza għall-irġiel u n-nisa. L-ATTI tal-2003; u bl-Atti, IX tal-2012, u u tal-2015. L-ATTI tal-2003; u bl-Atti, IX tal-2012, u u L-ATTI tal-2003; u bl-Atti, IX tal-2012, u u tal-2015. L-ATTI tal-2003, kif emendat bl-Avviż Legali 427 tal-2007; u bl-Atti IV tal-2009, IX tal-2012, XVIII tal-2014, u VIIXI L-ATTI tal-2003; u bl-Atti, IX tal-2012, u u tal-2015. L-ATTI tal-2003; u bl-Atti, IX tal-2012, u u L-ATTI tal-2003; u bl-Atti, IX tal-2012, u u tal-2015. L-ATTI tal-2003, kif emendat bl-Avviż Legali 427 tal-2007; u bl-Atti IV tal-2009, IX tal-2012, XVIII tal-2014, u VIIXI 1. Titolu fil-qosor. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Atthu Att dwar l-Ugwaljanza għall-Irġiel u n-Nisa. 2. Tifsir. Emendat: IV.2009.2; IX.2012.2; XI.2015.19. (1) F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma tkunx teħtieġ xort’oħra- " diskriminazzjoni " tfisser diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess, jew minħabba responsabbiltajiet liġġib il-familja, orjentazzjoni sesswali, età, reliġjon jew twemmin, oriġinietnika jew razzjali, jew identità tal-ġeneru, espressjoni tal-ġeneru jew karatteristiċi tas-sess li jinkludu t-trattament ta’ persuna b’mod inqas favorevoli mit-trattament li qiegħed jingħata, kien ingħata jew kieku jiġi trattat fuq dawn ir-raġunijiet u "jiddiskrimina" jew "tiddiskrimina" għandha tinftiehem skont hekk; "fastidju sesswali " tfisser l-attivitajiet illeġittimi elenkati fl-artikolu 9(1); "impieg " tfisser kull attività bi qligħ inkluż li l-persuna taħdem għal rasha u tinkludi l-promozzjoni u t-trasferiment għal xikariga oħra, kif ukoll l-aċċess għal taħriġ vokazzjonali jew professjonali, għalkemm żmien idum l-impieg jew l-esekuzzjoni jew it-terminazzjoni tiegħu; " Kummissarju " tfisser il-Kummissarju għall-promozzjoni tal-ugwaljanza maħtur jew maħtura taħt l-artikolu 11 ta’ dan l-Att, u " Kummissjoni " tfisser il-Kummissjoni mwaqqfa taħt dak l-artikolu; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għall-ugwaljanza; "persuni li jaħdmu għal rashom " skont id-Direttiva 2010/41/UE [żaħ tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa li jeżerċitaw attività li fiha jaħdmu għal rashom, tfisser il-persuni kollha li jeżerċitaw attività bi qligħ għal rashom, u l-konjuġi tal-persuni li jaħdmu għal rashom li ma jkunux impjegati jew imsieħba fin-negozju, fejn huma abitwalment jipparteċipaw fl-attivitajiet tal-persuna li tahħdem għal rasha u li jwettqu l-istess kompiti jew kompiti anċillari; " taħriġ vokazzjonali " tinkludi kull tip ta’ taħriġ vokazzjonali u taħriġ mill-ġdid. (2) Għall-finijiet ta’ dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tas-sens tat-test ma titlobx tifsira oħra, l-kliem "raġel" u "mara" jinkludurġielunisa ir rispettivament mill-età tagħhom. (3) Għall-finijiet tas-subartikolu (1) ikun hemm diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess jew minħabb r esponsabbiltajiet liġġib il-familja jew orjentazzjoni sesswali, età, reliġjon jew twemmin, oriġinietnika jew razzjali, jew identità tal-ġeneru, espressjoni tal-ġeneru, jew karatteristiċi tas-sess, meta: (a) jingħata trattament anqas favorevoli, direttament jew indirettament, lill-irġiel u li n-nisa minħabba fis-sess tagħhom jew minħabba responsabbiltajiet liġġib il-familja tagħhom jew minħabba l-orjentazzjoni sesswali tagħhom, l-età, ir-reliġjon jew it-twemmin, l-oriġini etnika jew razzjali, jew identità tal-ġeneru, espressjoni tal-ġeneru, jew karatteristiċi tas-sess; (b) mara tiġi ttrattata b’mod anqas favorevoli minħabba fitqala li tkun teżisti jew li tista’ sseħħ jew it-twelid ta’ tarbija; (ċ) l-irġiel u n-nisa jigu ttrattati b’mod anqas favorevoli minħabba f’li jkunu ġenituri, r-responsabbiltajiet liġġib il-familja jew għal xi raġuni oħra li jkollha x’taqsam mas-sess, u, jew orjentazzjoni sesswali, età, reliġjon jew twemmin, oriġinietnika jew razzjali, jew identità tal-ġeneru, espressjoni tal-ġeneru, jew karatteristiċi tas-sess; (d) kull trattament ibbażat fuq provvediment, kriterju jew prattika li kieku kien iqiegħed persuni ta’ sess wieħed fiżvantaġġ partikolari meta mqabbla ma’ persuni tas-sess l-ieħor jew tal-istess sess jew orjentazzjoni sesswali, età, reliġjon jew twemmin, oriġinietnika jew razzjali, jew identità tal-ġeneru, espressjoni tal-ġeneru, jew karatteristiċi tas-sess ħlief jekk dak il-provvediment, kriterju jew dik il-prattika jkunu xierqa jew meħtieġa u jkunu jistgħu jiġu ġustifikati permezz ta’ fatturi oġġettivi li ma jkollhomx x’jaqsmu mas-sess. (4) Ebda ħaġa fis-subartikolu (2) m’għandha titqies bħala li tikkostitwixxi diskriminazzjoni sakemm dak it-trattament- (a) jingħata sabiex in-nisa jkollhom protezzjoni speċjali matul it-twellid jew it-tqala tagħhom; (b) ikun jikkostitwixxi miżuri ta’ azzjoni pożittiva bil-għan li tinkiseb u gwaljanza għall-irġiel u n-nisa. (4A) Diskriminazzjoni indiretta tista’ tiġi ppruvata permezz ta’ kwalunkwe mezz ta’ prova inkluż bil-mezz ta’ statistika. (5) Dwar l-aċċess għall-impieg, trattament anqas favorevoli li jkun ibbazat fuq xi kara tteristika li jkollha x’taqsam mas-sess m’għandux jikkostitwixxi diskriminazzjoni meta minħabba fl-attivitajiet okkupazzjonali partikolari involuti, jew fil-kuntest li fih dawn jitwettqu, dik il-karatteristika tkun tikkostitwixxi ħtieġa okkupazzjonali ġenwina u meta dak it-trattament jibqa’ fil-limiti ta’ dak li jkun adattu meħtieġ fiċ-ċirkostanzi: Iżda l-piż tal-prova għandu jkun fuq minjal lega li hemm ħtieġa okkupazzjonali ġenwina. 3. Skop ta’ dan l-Att. Ebda ħaġa f’dan l-Att m’għandha tiftiehem bħala li tolqot xi regola dwar il-prattika reliġjuża, l-aċċess għas-saċerdozju jew is-sħubija f’xi ordni reliġjuż jew komunitajiet reliġjużi oħra. 4. Diskriminazzjoni fl-impieg. (1) Priniċipali ma jistgħux jiddiskriminaw, direttament jew indirettament, kontra persuna fl-arranġamenti li jsiru biex jiġi stabbilit jew meta jkun qed jiġi stabbilit min għandu jiġi offrutimpieg jew fil-pattijiet u l-kondizzjonijiet li l-impieg jiġi offrut abbażi tagħhom jew fid-deċiżjoni dwar min għandu jkun mkeċċi mix-xogħol. (2) Kap. 452. Kap. 452. Mingħajr preġudizzju għad-diposizzjonijiet tal-artikolu 26 tal-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali, prinċipali jitqiesu wkoll li jkunu ddiskriminaw kontra persuna jekk dawk il-prinċipali- (a) imexx u x-xogħol, jagħtu promozzjonijiet, iqassmu l-ħidma, joffru opportunitajiet ta’ taħriġ jew xort’oħra jirranġaw il-kondizzjonijiet tax-xogħolhekk li impjegati jiġu assenjati status inqas favorevoli minn oħrajn minħabba fis-sess jew minħabba responsabbiltajiet liġġib il-familja; jew (b) jibdlu l-kondizzjonijiet tax-xogħol, jew il-pattijiet ta’ impieg ta’ impjegati għad-detriment ta’ dawk l-impjegati wara li dawk l-impjegati jkunu invokaw xi dritt mogħti lilhom taħt dan l-Att jew ikunu talbu it-twettiq favur tagħhom ta’ xi obbligazzjoni jew dmir taħt dan l-Att; jew (ċ) jonqsu mill-obbligazzjoni li għandhom li jissopprimu l-fastidju sesswali kif provdut taħt l-artikolu 9(2). 5. Rapport fuq il-proċeduri ta’ impieg. (1) Ikun id-dmir ta’ prinċipali fuq talba ta’ persuna li tallega li jkun sarfastidju sesswali jew diskriminazzjoni kontriha, jew fuq talba li ssirilhom mill-Kummissarju li jaġixxu minħabba f’xilment jew xort’oħra, li jipprovdu lil dik il-persuna jew lill-Kummissarju, skont il-każ u fi żmien għaxart ijiem tax-xogħol minn meta ssir dik it-talba, rapport fuq l-allegazzjoni li tkun saret jew il-proċeduri użati mill-prinċipali fil-kwistjoni allegata li tikkostitwixxi fastidju sesswali jew diskriminazzjoni bħal dik. (2) Il-prinċipali ikollhom jedd għar-rifużjoni ta’ dawk l-ispejjeż raġonevoli li jsiru minnhom biex jabbozza u jagħmel ir-rapport mingħand il-persuna li titlob dak ir-rapport: Iżda dawk l-ispejjeż jistgħu jintalbu mingħand il-persuna responsabbli għal fastidju sesswali jew diskriminazzjoni jekk jirriżulta li dak il-fastidju sesswali jew diskriminazzjoni fil-fatt ikun seħħ. 6. Banek u istituzzjonijiet finanzjarji. (1) Ebda bank jew istituzzjoni finanzjarja jew kumpannija tal-assigurazzjoni m’għandhom jiddiskriminaw kontra xi persuna fl-għoti ta’ xi faċilità dwar it-twaqqif, it-tagħmir jew l-inawgurazzjoni jew l-estensjoni ta’ xi negozju jew l-inawgurazzjoni jew l-estensjoni ta’ xi għamla ta’ impieg ta’ persuna għal rasha jew tal-assigurazzjoni ta’ dak in-negozju jew ta’ dik il-persuna. (2) Ebda ħaġa fis-subartikolu (1) m’għandha titqies li tikkostitwixxi diskriminazzjoni sakemm il-kondizzjonijiet li taħthom tiġi offruta jew miżmuma l-faċilità jew l-assigurazzjoni jkunu jirriflettu konsiderazzjonijiet ġenwini bbażati fuq ir-riskju finanzjarju fl-għoti ta’ dawk il-faċilitajiet jew ta’ dik l-assigurazzjoni. 7. Parteċipazzjoni ta’ konjuġi fl-attivitajiet ta’ sieħeb minnhom bħala persuna li tkun taħdem għal rasha. (1) Il-konjuġi ta’ ħaddiema li jaħdmu għal rashom li ma jkunux impjegati tagħhom jew sħab magħhom, u li jipparteċipaw fl-attivitajiet tal-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u li jwettqu l-istess ħidmiet jew ħidmiet anċillari bħal konjuġi tagħhom, ikollhom jedd jirċievu mingħand il-konjuġi tagħhom kumpens xieraq għall-attività tagħhom li jkun daqsin sew il-valur tal-kontribuzzjoni li huma jagħmlu. (2) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma japplikawx meta tkun tissussisti bejn il-konjuġi sistema ta’ komunjoni tal-akkwisti jew ta’ komunjoni tar-residwi taħt amministrazzjoni separata. 8. Edukazzjoni u gwida vokazzjonali. (1) Ebda stabbiliment edukattiv jew stabbiliment ieħor li jagħti taħriġ jew gwida vokazzjonali ma jista’ jiddiskrimina kontraxi ħadd- (a) fl-attendenza għal xikors, taħriġ jew gwida vokazzjonali; jew (b) fl-għoti ta’ appoġġ edukattiv għal studenti jew trainees; jew (ċ) fl-għażla u fl-implimentazzjoni tal-kurrikula; jew (d) fil-valutazzjoni ta’ kull ħila jew konoxxenza tal-istudenti jew trainees. (2) Jekk il-persuni responsabbli għal tali stabbilimenti u entijiet jonqsu milli jwettqu l-obbligu li jkollhom li jissopprimu l-fastidju sesswali kif provdut taħt l-artikolu 9(2), tali nuqqas ikun għall-finijiet tas-subartikolu (1) jikkostitwixxi diskriminazzjoni. (3) Ikun id-dmir ta’ stabbilimenti u entijiet edukattivi li jipprovdu taħriġ vokazzjonali, fil-parametri tal-kompetenza tagħhom li jiżguraw li l-kurrikula u l-kotbaskolastiċi ma jkunux jippropagaw ebda diskriminazzjoni. 9. (1) Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 29 tal-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali [żaħ, persuni ma jistgħux jagħtu fastidju sesswali lil xi persuni oħra, jiġifieri: (a) lija ssoġġettaw lil persuni oħra jagħmlu xi att ta’ intimità fiżika; jew (b) li jitolbu favuri sesswali mingħand persuni oħra; jew (ċ) lija ssoġġettaw lil persuni oħra għall-għemil ta’ xi att jew it-twettieq ta’ ximġieba li jkollhom konnotazzjonijiet sesswali, inklużi kliem mitkellma, mossi jew l-għemil, il-wiri jew iċ-ċirkolazzjoni ta’ kliem miktuba, stampi jew xi materjal ieħor, meta l-att, il-kliem jew l-imġieba ma jkunux jogħġbu lill-persuni li jkunu indirizzati lejhomu jkunu jistgħu raġonevolment jitqiesu bħala li huma offensivi, u miljanti jew intimidatorji fir-rigward tal-persuni li jkunu diretti lejhom, jew (d) meta l-persunihekkassoġġettati jew mitluba jiġu ttrattati b’mod anqas favorevoli minħabba f’li għax dawk il-persuni jkunu ċaħdu jew ċedew għal dak l-assoġġettament jew talba, jista’ jkun raġonevolment antiċipat li dawk il-persuni jkunu se jiġu ttrattati b’dak il-mod. (2) (a) Persuni responsabbli għal xi post tax-xogħol, stabbiliment jew enti edukattivi li jipprovdi taħriġ jew gwida vokazzjonali jew għal xi stabbiliment fejn jiġu offruti oġġetti, servizzi jew faċilitajiet ta’ akkomodazzjoni lill-pubbliku, m’għandhomx jippermettu lil persuni oħra li jkollhom jedd ikunu preżenti fi, jew li jagħmlu użu minn xi faċilità, oġġett jew servizz i pprovdut f’dak il-post, li jġarrbu fastidju sesswali f’dak il-post. (b) Persuni li jkunu responsabbli kif hawn qabel imsemmi jistgħu jiddefendu ruħhom dwar dak li jkunu għamlu billi jġibu prova li huma jkunu ħadu dawk il-passi li jistgħu jkunu raġonevolment prattikabbli biex jipprevjenu dak il-fastidju sesswali. (3) Persuni li jagħtu fastidju sesswali lil xi ħadd ieħor ikunu ħatja ta’ reat kontra dan l-artikolu u jistgħu, mingħajr preġudizzju għal kull responsabbiltà ulterjuri taħt kull liġi oħra, meta jinsabu ħatja jeħlu multa ta’ mhux iżjed minnelfejn u tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37) jew priġunerija għal mhux iżjed minn sitt xhur jew dik il-multa u priġunerija flimkien. 10. (1) Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 26 tal-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali, persuni ma jistgħux jippubblikaw, jew jesponu jew iġiegħlu li jiġi pubblikat jew espost xireklam, jew, xort’oħra li jirreklamaw postbattal għal xi impieg li jkun jiddiskrimina bejn min ikun qed ifittex ix-xogħol jew jitlob mingħand min ikun qed ifittex ix-xogħol informazzjoni li tkun tirrigwarda l-ħajja privata tagħhom jew il-pjanijiet li jkollhom dwar it-tkabbir tal-familja tagħhom: Iżda d-disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu m’għandhomx japplikaw f’dawk il-każijiet fejn il-prinċipali jġibu prova li x-xogħol li jkollu x’jaqsam ma’ dak li jkun ġie reklamat ikun jista’ biss isir minn persuna ta’ xi sess speċifiku. (2) Persuni ma jistgħux jippubblikaw jew jesponu jew iġiegħlu li jiġi ppubblikat jew espostxireklam li jkun jippromwovi d-diskriminazzjoni jew li jkun xort’oħra jiddiskrimina. (3) Persuni li jiksru s-subartikolu) ikunu ħatja ta’ reat kontra dan l-artikolu u jistgħu, meta jinsabu ħatja, jeħlu l-pieni li hemm għall-kontravvenzjonijiet. (4) Għall-finijiet tas-subartikolu (1), reklamar tinkludit-tixrid ta’ informazzjoni dwar il-postbattal bil-fomm minn persuna għall-oħra. 11. Kummissjoni Nazzjonali għall-Promozzjoni tal-Ugwaljanza għall-Irġiel u n-Nisa. Emendat: VII.2015.15. (1) Il-Prim Ministru għandu bil-parir tal-Ministru jaħtar Kummissjoni li tkun magħrufa bħala l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Promozzjoni tal-Ugwaljanza għall-Irġiel u n-Nisa (hawn iżjed ’il quddiem imsejjħa "il-Kummissjoni") komposta minn president li jissejjaħ jew tissejjaħ il-Kummissarju għall-Promozzjoni tal-Ugwaljanza (hawn iżjed ’il quddiem imsejjaħ "il-") u seba’ membri oħra, li mill-anqas tlieta minnhom ikunu nisa; u wieħed mis-seba’ membri għandu jkun persuna b’diżabilità. (2) Il-membri kollha tal-Kummissjoni jinħatru mill-Prim Ministru minn fost dawk il-persuni li jkun jidhirlu li jkunu l-aktar adatti li jittrattaw kwistjonijiet ta’ ugwaljanza għall-irġiel unisa, u, jew, kwistjonijiet amministrattivi li jkollhom x’jaqsmu ma’ dan. (3) Il-membri tal-Kummissjoni għandhom jibqgħu fil-kariga għal żmien sentejn u jistgħu jerġgħu jiġu maħtura fi tmiem iż-żmien tal-kariga. (4) Il-Prim Ministru jista’ jtemm il-ħatra ta’ membri tal-Kummissjoni jekk ikun sodisfat tilli persuni: (a) mingħajr il-kunsens tal-Kummissjoni jkunu naqsu milli jattendu għal laqgħat tal-Kummissjoni matul perjodu kontinwu ta’ sitt xhur; (b) jkunu ġew dikjarati falluti jew ikunu għamlu arranġament mal-kredituri tagħhom, jew ikunu insolventi jew ikunu instabu ħatja ta’ delitt volontarju kontra l-persuna; jew (ċ) ma jkunux kapaċi jwettqu dmirijiethom. (5) Il-quorum tal-Kummissjoni jkun ta’ erba’ membri, li persuna minnhom tkun il-Kummissarju. (6) Il-validità tal-proċedimenti tal-Kummissjoni ma jintlaqtux b’xi vakanza fost il-membri tal-Kummissjoni jew b’xi difett fil-ħatra ta’ xi membru. (7) Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni għandhom jittieħdu bil-maġġoranza tal-voti tal-membri preżenti. Il-Kummissarju jkollu jew ikollha wkoll votdeċiżiv. (8) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u tar-regolamenti magħmulin taħt u, il-Kummissjoni tista’ taħt ar sotto-kumitati u, b’mod ġenerali, għandha tirregola l-proċeduri tagħha. 12. (1) Dawn il-funzjonijiet li ġejjin jappartjenu lill-Kummissarju, bl-għajnuna tal-Kummissjoni, jiġifieri: (a) l-identifikazzjoni, li tiġi stabbilita u aġġornata kull politika li direttament jew indirettament ikollha x’taqsam ma’ kwistjonijiet ta’ ugwaljanza għall-irġiel u n-nisa; (b) l-identifikazzjoni tal-ħtiġiet ta’ persuni li huma żvantaġġati minħabba fis-sess tagħhom u li jittieħdu dawk il-passi fis-setgħa tal-Kummissarju u jiġu proposti miżuri adatti biex jiġu indirizzati dawk il-ħtiġiet bl-iktar mod estensiv possibbli; (ċ) is-sorveljanza tal-implimentazzjoni ta’ kull politika nazzjonali dwar il-promozzjoni tal-ugwaljanza għall-irġiel u n-nisa; (d) il-koordinazzjoni bejn, u li tiġi żgurata l-koordinazzjoni meħtieġa bejn, dipartimenti tal-gvern u aġenziji oħra fl-implimentazzjoni ta’ miżuri, servizzi jew inizjattivi proposti mill-Gvern jew mill-Kummissjoni minn żmien għal żmien; (e) li jinżamm kuntatt dirett u kontinwu ma’ korpi lokali u esteri li jaħdmu fil-kamp ta’ kwistjonijiet ta’ ugwaljanza, u ma’ gruppi, aġenziji jew individwi oħra skont il-ħtieġa; (f) lissir ħid ma biex tinkiseb l-eliminazzjoni tad-diskriminazzjoni bejn l-irġiel u n-nisa; (g) li jsiru investigazzjonijiet ġenerali u indipendenti bil-għan li jiġi stabbilit jekk id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att ikunux qegħdin jiġu mħarsa; (h) li jiġu investigati b’mod indipendentilmenti ta’ xorta iktar partikolari jew individwali sabiex ikun jista’ jiġi stabbilit jekk id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att ikunux qegħdin jinkisru fil-konfront ta’ min ikun qed jagħmel l-ilment u, meta hekk jitqies adatt, li jagħmilha jew tagħmilha ta’ medjatur dwar dawk l-ilmenti; (i) l-indaġni u l-għoti ta’ pariri jew li jintlaħqu konklużjonijiet b’mod indipendenti dwar kull ħaġa li jkollha x’taqsam mal-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa hekk kif jistgħu jiġu riferiti mill-Ministru; (j) li tingħata assistenza indipendenti, meta u skont ma jkun adatt, lil persuni li jkunu qegħdinibatu m inn xi diskriminazzjoni meta dawn jiġu biex jiksbu d-drittijiet tagħhom taħt dan l-Att; (k) is-sorveljanza tat-twettiq ta’ dan l-Att, u meta jkun hekk meħtieġ, fuq talba tal-Ministru jew xort’oħra, li jiġu ppreżentati proposti biex l-Att jiġi emendat jew sostitwit; (l) it-twettiq ta’ kull funzjoni oħra li tista’ tiġi assenjata b’dan l-Att jew b’kull Att ieħor jew dawk il-funzjonijiet l-oħra li jistgħu jiġu assenjati mill-Ministru. (2) Mal-ħatra li ssir mill-Prim Ministru tal-ewwel membri, il-Kummissjoni jkollha personalità ġuridika separata minn dik tal-Gvern u r-rappreżentanza ġuridika tagħha tkun tvesti fil-Kummissarju: Iżda l-Kummissjoni tista’ taħtar lil xi membru tagħha wieħed jew aktar minn wieħed jew lil xi persuna oħra, biex jidhru f’isimha u għan-nom tagħha fi proċedimenti ġudizzjarji, u fuq kull att, kuntratt, ftehim jew dokument li jkun. 13. Ħaddiema tal-Kummissjoni. (1) Il-Kummissjoni tkun amministrata minn Direttur Eżekuttiv li jaġixxi jew taġixxi skont il-politika stabbilita mill-Kummissjoni u skont dawk l-istruzzjonijiet li jistgħu jingħataw mill-Kummissarju. (2) Id-Direttur Eżekuttiv jibqa’ jew tibqa’ fil-kariga taħt dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet li l-Kummissarju, bi ftehim mal-Ministru, jista’ jew tista’ tistabbilixxi. Meta d-Direttur Eżekuttiv ikun uffiċjal pubbliku ssekondat mill-Gvern, ikollu jew ikollha d-dritt mat-tmiem li jibqa’ jew tibqa’ tkun issekondata li jerġa’ jew terġa’ lura għall-kariga ta’ qabel mingħajr ebda telf ta’ grad jew senjorità. (3) Il-Kummissjoni tista’, wara konsultazzjonijiet mal-Ministru u bla ħsara għall-approvazzjoni ta’ dak il-Ministru dwar l-għadd, ir-rimunerazzjoni u l-pattijiet u l-kondizzjonijiet tagħhom ta’ servizz, jaħtar lil dawk l-uffiċjali li tqis li jkunu adatti. (4) Il-Prim Ministru jista’, fuq talba tal-Kummissjoni, minn żmien għal żmien jordnali uffiċjali pubbliċi jiġu assenjati sabiex jaqdu dmirijiethom mal-Kummissjoni f’dik il-kapaċità u b’seħħ minn dik id-data li tista’ tiġi speċifikata fl-ordni. (5) Il-perjodu li matulu ordni bħal ma hemm imsemmi qabel għandu jkun japplika għal xi uffiċjali speċifikati fih, għandu kemm-il darba l-uffiċjali ma jirtirawx mis-servizz pubbliku, jew xort’oħra jtemmu milli jkunu uffiċjali pubbliċi f’data li tiġi qabel, u fid-data speċifikata fl-ordni jew meta tiġrix iġrajja minn dawn li ġejjin, jiġifieri- (a) l-aċċettazzjoni minn dawk l-uffiċjali pubbliċi ta’ offerta ta’ impieg permanenti mal-Kummissjoni; jew (b) ir-revoka mill-Prim Ministru ta’ xi ordni minn u magħmula taħt dan l-artikolu dwar dawk l-uffiċjali. (6) Meta uffiċjali pubbliċi jiġu assenjati biex jaqdu dmirijiethom mal-Kummissjoni taħt dan l-artikolu, dawk l-uffiċjali għandhom, filwaqt ta’ dak iż-żmien li matulu dik l-ordni tkun isseħħ fir-rigward tagħhom, ikunu taħt l-awtorità amministrattiva u l-kontroll tal-Kummissjoni, iżda għandhom għal kull fini u raġuni oħra jibqgħu jitqiesu li jkunu u jiġu ttrattati bħala uffiċjali pubbliċi u mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta’ dak hawn qabel imsemmi dawk l-uffiċjali pubbliċi- (a) m’għandhomx fil-perijodu li matulu kienuhekk assenjati- (i) ikunu preklużi milli japplikaw għal trasferiment f’xi dipartiment tal-Gvern skont il-pattijiet u l-kondizzjonijiet tas-servizz mehmuża mal-ħatra taħt il-Gvern li huma kellhom fid-data meta huma jkunu hekk ġew assenjati f’dik il-kariga; jew (ii) ikunu impjegati b’mod li r-rimunerazzjoni u l-kondizzjonijiet ta’ servizz tagħhom jkunu inqas favorevoli minn dawk li jkunu mehmuża mal-ħatra taħt il-Gvern li huma kellhom fid-data meta jkunu ġewhekk assenjati jew li setgħu intehmżu matul dak il-perijodu li kieku dawk l-uffiċjali ma jkunux ġew hekk assenjati; u (b) Kap. 93. Kap. 58. Kap. 93. Kap. 58. ikollhom jedd li s-servizz tagħhom mal-Kummissjoni jitqiesu bħala servizz mal-Gvern għall-fini ta’ kull pensjoni, gratwità jew benefiċċju taħt l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet u l-Att dwar il-Pensjonijiet lil Nisa RomoluTfal Iltiema; [żaħu (ċ) kull applikazzjoni li ssir taħt il-paragrafu (a)(i) għandha titqies bl-istess mod bħal li kieku l-applikanti ma jkunux ġew hekk assenjati. (7) Il-Kummissjoni għandha tħallas lill-Gvern dawk il-kontribuzzjonijiet li jistgħu minn żmien għal żmien jiġu stabbiliti mill-Ministru responsabbli għall-finanzi għar-rigward tan-nefqa ta’ pensjonijiet u gratwitajiet li uffiċjali assenjati biex jaqdu dmirijiethom mal-Kummissjoni jaqilgħu, matul il-perijodu li fih huma jkunu ġew hekk assenjati. 14. Finanzjar tal-Kummissjoni. (1) Il-finanzjament tal-Kummissjoni għandu jsir minn flejjes allokati lilha mill-Ministru minn flus ivvotati mill-Parlament għal attivitajiet taħt il-Ministeru relattiv jew minn flus li jistgħu jingħatawlha jew jiġu allokati lilha minn sorsi oħra f’Malta jew barra minn Malta. (2) Mill-inqas xahrejn qabel tmiem is-sena finanzjarja tagħha l-Kummissjoni għandha tippreżenta lill-Ministru, pjan ta’ ħidma (inkluż pjan finanzjarju) li jkun ikopri l-attivitajiet proposti tal-Kummissjoni matul is-sena finanzjarja li jkun imiss matul is-sena finanzjarja li tiġi minnufih wara. Meta jiġi approvat mill-Ministru u mill-Ministru responsabbli għall-finanzi, dak il-pjan ta’ attività jkun l-estimi approvat tal-Kummissjoni. (3) Kontijiet. Il-Kummissjoni għandha żżomm kontijiet kif imiss tad-dħul u l-ħruġ tagħha u għandha tipprepara u tibgħat lill-Ministru dikjarazzjonijiet ta’ kontijiet dwar kull waħda mis-snin finanzjarji tagħha. (4) Verifika. Il-kontijiet tal-Kummissjoni għandhom jiġu verifikati minn awditur jew awdituri maħtura minnha bl-approvazzjoni tal-Ministru: Iżda l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista’ jeħtieġ li l-kotba u r-records tal-Kummissjoni jiġu verifikati jew eżaminati mill-Awditur Ġenerali li jkollu għal dak l-għan is-setgħa li jagħmel verifika fiżika jew kull verifika oħra, u jista’ jitlob u jikseb dik l-informazzjoni, skont ma tis ta’ tenħtieġ. (5) Is-sena finanzjarja tal-Kummissjoni tibda fl-1 ta’ Jannar u tintemm fil-31 ta’ Diċembru ta’ kull sena: Iżda l-ewwel sena finanzjarja tal-Kummissjoni tibda mal-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att u ttemm fil-31 ta’ Diċembru tas-sena li tiġi minnufih wara. 15. Rapport annwali. (1) Kemm jista’ jkun prattikament malajr wara tmiem kull sena kalendarja, imma f’kull każ mhux aktar tard mill-31 ta’ Marzu tas-sena li tiġi minnufih wara, l-Kummissjoni tista’ tippreżenta lill-Ministru rapport tal-attivitajiet tagħha matul is-sena (liema rapport hawnhekk iżjed ’il quddiem f’dan l-artikolu jissejjaħ bħala "r-rapport annwali"). (2) Kull rapport annwali għandu jinkludi fih rapport ġenerali tal-iżviluppi matul il-perjodu li jkun jirrigwarda għal dawk li huma kwistjonijiet li jinkwadraw fil-funzjonijiet tal-Kummissjoni u għandhom ukoll jinkludu rapport fuq l-attivitajiet, inizjattivi, investigazzjonijetu inizjattivi meħudin biex jissopprimu d-diskriminazzjoni u jippromwovu l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa. (3) Il-Ministru għandu, kemm jista’ jkun prattikament malajr iżda f’kull każ mhux iktar tard minn xahrejn wara li dan jiġi ppreżentat lil u mill-Kummissjoni, jara li kopja tar-rapport annwali flimkien ma’ kopja tal-pjan korrenti ta’ attività u finanzjarju tal-Kummissjoni jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra. 16. Eżenzjoni mit-taxxa fuq l-income. Kap. 123. Il-Kummissjoni tkun eżenti minn kull obbligu ta’ ħlas ta’ taxxa dwar l-income tagħha, taħt l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income Il-Kummissjoni tkun eżenti minn kull obbligu ta’ ħlas ta’ taxxa dwar l-income tagħha. 17. Ilmenti u investigazzjonijiet. (1) Il-Kummissarju jista’ jibda investigazzjonijiet minn jeddu dwar kull ħaġa li tinvolvi xi att jew ommissjoni li jkunu allegatament illeġittimi taħt id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. (2) Il-Kummissarju jista’ wkoll jibda investigazzjonijiet malli jirċievi lment bil-miktub minn persuni li jallegaw li jkunu l-vittma ta’ xi att jew ommissjoni kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. (3) Jekk ikun jidher lill-Kummissarju li persuni li jkunu jixtiequ jagħmluxilment taħt is-subartikolu (2) ikollhom bżonn l-għajnuna biex jifformulaw l-ilment, għandhom jittieħdu jew jiġu ordnati li jittieħdu mill-Kummissarju dawk il-passi raġonevoli li jistgħu jkunu meħtieġa biex jassistu lil dawk il-persuni jagħmlu l-ilment tagħhom. 18. (1) Wara li jagħmel jew tagħmel l-investigazzjoni l-Kummissarju jista’ jew tista’ - (a) jiċħad jew tiċħad l-ilment, jew (b) jiddeċiedi jew tiddeċiedi li l-ilment ikun ġie ppruvat u għaldaqshekk huwa għandu: (i) meta l-azzjoni li jkun sarilment dwarha tkun tikkostitwixxi reat, għandu jsir rapport lill-Kummissarju tal-Pulizija biex imexxi min-naħa tiegħu; jew (ii) meta l-azzjoni li jkun sarilment dwarha ma tkunx tikkostitwixxi reat, għandha tiġi interpellata l-persuna li kontriha jkun sar l-ilment sabiex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni, u tagħmilha ta’ medjatur bejn minjilmenta u dik il-persuna bil-għan li tiġi risolta l-kwistjoni. (2) Ir-riżultanzi tal-Kummissarju taħt is-subartikolu (1) ma jkunux vinkolanti fuq minjilmenta u l-persuna li kontriha jkun indirizzat l-ilment kemm-il darba dawn ma jiddikjarawx b’mod espress ubil-miktub li huma hekk marbutin. (3) Fir-rigward ta’ investigazzjonijiet ġenerali jew investigazzjonijiet li jsiru fuq ilmenti mill-Kummissarju, il-Ministru jista’ jippreskrivi: (a) l-proċedura li biha l-Kummissarju jista’ jitlob lil xi persuna tipprovdi dik l-informazzjoni li tista’ tkun meħtieġa għall-investigazzjoni, kif ukoll iż-żmien sa meta u l-mod kif dik l-informazzjoni għandha tiġi pprovduta; (b) il-proċeduri li għandhom jiġu segwiti meta persuna tonqos milli tipprovdi dik l-informazzjoni ċ-ċirkostanzi, li fihom wara investigazzjoni kif hawn qabel imsemmi, l-Kummissjoni tista’ hinnifisha tieħu azzjoni legali. (4) Regolamenti taħt is-subartikolu (3) jistgħu jipprovdu, fil-każ ta’ diskriminazzjoni allegata minn xi persuna kontra l-oħra, l-arranġamenti li bihom il-Kummissjoni tista’ hinnifisha tirreferi l-kwistjoni lill-qorti ċivili kompetenti jew lit-Tribunal Industrijali għal rimedju: Iżda ebda ħaġa f’dan is-subartikolu m’għandha tipprevjeni lil xi persuna li jkollha interess legali millihinnifisha tibda xi azzjoni għal rimedju jew meta xi azzjoni tkun ittieħdet mill-Kummissjoni, millit intervjeni u ssir parti fil-kawża. (5) Il-Kummissarju u kull membru ieħor tal-Kummissjoni jew xi membru tal-ħaddiema tal-Kummissjoni għandhom jittrattaw kull ħaġa li jsiru jafubiha ma tul xi investigazzjoni bħala konfidenzjali u m’għandhomx jiżvelawha kemm-il darba dak l-iżvelar ma jkunx meħtieġ matul xi prosekuzzjoni jew azzjoni għal rimedju taħt dan l-Att. 19. (1) Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 30 tal-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonjiet Industrijali, kull minjal legali persuna tkun għamlet xi att fil-konfront tiegħu jew tagħha, li taħt xi waħda mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att ikun kontra l-liġi, jkollu jew ikollha dritt ta’ azzjoni quddiem il-qorti kompetenti ta’ ġurisdizzjoni ċivili fejn jitlob jew titlob lill-qorti tordna lill-konvenut jiddeżisti mill-attijiet tiegħu jew tagħha kontra l-liġi u, meta dan ikun japplika, tordna li jsir il-ħlas ta’ kumpens għal dik il-ħsara li jkun ġarrab jew tkun ġarrbet minħabba f’dak l-att kontra l-li [i. (2) Fi proċedimenti taħt is-subartikolu (1) u f’kull proċedimenti oħra li jikkonċernaw l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali quddiem awtorità kompetenti li ma tkunx Qortimsemmija fis-subartikolu (1), meta persuni li jikkunsidraw ruħhom trattati ħażin għaliex il-prinċipju ta’ trattament ugwali ma ġiex applikat għalihom jistabbilixxu, quddiem il-Qorti, jew quddiem dik l-awtorità kompetenti, fatti li minnhom jista’ jiġi preżunt li kien ingħata trattament inqas favorevoli, direttament jew indirettament, minħabba fis-sess jew minħabba responsabbiltajiet liġġib il-familja tagħhom, għandu jkun il-konvenut jew il-persuna li kontra tagħha jkunu inġiebu dawk il-proċedimenti li jġibu prova li ma kien hemm l-ebda ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali jew li dak it-trattament inqas favorevoli kien ġustifikat skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att, u l-Qorti jew dik l-awtorità kompetenti għandha tilqa’ l-ilment jekk il-konvenut jew il-persuna li kontra tagħha jkunu nġiebu dawk il-proċedimenti ma jġibx prova li huma wettaq xatt il legali. 20. Setgħa ta’ għemil ta’ regolamenti. Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti b’mod ġenerali sabiex jagħti seħħ lid-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, u l-infurzar tiegħu, u b’mod partikolari, imma mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta’ dak hawn qabel imsemmi: (a) biex jiġi pprovdut dwar kull kwistjoni li tkun meħtieġa jew awtorizzata bl-Att li tiġi preskritta; u (b) biex jipprovdi għal kull ħaġa relatata mal-ugwaljanza għall-irġiel u n-nisa; u (ċ) għall-eżenzjoni ta’ xi persuna, jew klassi ta’ persuni jew korp, mill-ħtiġiet tal-artikolu 4(1) sakemm dan ikun jirrigwarda l-artikolu 4(1)(a) u (b għall-eżenzjoni ta’ xi persuna, jew klassi ta’ persuni jew korp, mill-ħtiġiet tal-artikolu 4(1) sakemm dan ikun jirrigwarda l-artikolu 4(1)(a), l-artikolu 5 u l-artikolu 10 skont ma jista’ jiġi speċifikat fir-regolamenti hawn qabel imsemmija; iżda xi eżenzjoni bħal dik tista’ biss tiġi preskritta mill-Ministru wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni u sakemm dik l-ezenzjoni tkun għal perjodu ta’ żmien speċifikat li jista’ jiġġedded mill-Ministru wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni.