378 ATT DWAR L-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR Biex jipprovdi għas-setgħat tad-Direttur Ġenerali (Affarijiet tal-Konsumatur), għat-twaqqif u l-funzjonijiet ta’ Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur u għat-twaqqif u l-kompetenza tat-Tribunal għat-Talbiet tal-Konsumatur u għal ħwejjeġ anċillari jew konsegwenti għalihom. L-, kif emendat bl-Atti, XIX tal-1996 L-, kif emendat bl-Atti, XXVI tal-2000 L-, kif emendat bl-Atti, XIX tal-1996 L-ATTXX VIII tal-1994, kif emendat bl-Atti V tal-1995, VI tal-2001 XV tal-2006 Avviż Legali 425 tal-2007 II tal-2008, u u tal-2011; bl-; u bl-Atti, XXX tal-2015 XXX tal-2016 VI tal-2001 XV tal-2006 Avviż Legali 425 tal-2007 II tal-2008, u u tal-2011; bl-; u bl-Atti, XXX tal-2015. VI tal-2001 XV tal-2006 Avviż Legali 425 tal-2007 II tal-2008, u u tal-2011; bl-; u bl-Atti, XXX tal-2015 XXX tal-2016 VI tal-2001 u XV tal-2006; bl-Avviż Legali 425 tal-2007; bl-Atti II tal-2008, XIV tal-2009, u VI u IX tal-2011; bl-Avviż Legali 426 tal-2012; u bl-AttiVI tal-2014, XXX tal-2015 u L-, kif emendat bl-Atti, XIX tal-1996 L-, kif emendat bl-Atti, XXVI tal-2000 L-, kif emendat bl-Atti, XIX tal-1996 L-ATTXX VIII tal-1994, kif emendat bl-Atti V tal-1995, VI tal-2001 XV tal-2006 Avviż Legali 425 tal-2007 II tal-2008, u u tal-2011; bl-; u bl-Atti, XXX tal-2015 XXX tal-2016 VI tal-2001 XV tal-2006 Avviż Legali 425 tal-2007 II tal-2008, u u tal-2011; bl-; u bl-Atti, XXX tal-2015. VI tal-2001 XV tal-2006 Avviż Legali 425 tal-2007 II tal-2008, u u tal-2011; bl-; u bl-Atti, XXX tal-2015 XXX tal-2016 VI tal-2001 u XV tal-2006; bl-Avviż Legali 425 tal-2007; bl-Atti II tal-2008, XIV tal-2009, u VI u IX tal-2011; bl-Avviż Legali 426 tal-2012; u bl-AttiVI tal-2014, XXX tal-2015 u TAQSIMA I Preliminari 1. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att hu l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur. Tifsir. Emendat: V.1995.20; XXVI.2000.2 XV.2006.3; II.2008.5, 6 VI.2011.75 XXX.2015.2 XXVI.2000.2; XV. 2006.3; II.2008.5, 6;; XXX.2016.2. Kap. 510. 2. F’dan l-Att kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra- "ADR" tfisser soluzzjoni alternattiva għat-tilwim; " Awtorità " tfisser l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur kif imwaqqfa bl-artikolu 3 tal-Att [żaħ dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet [żaħ tal-Konsumatur; [żaħ " Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta " tfisser l-Awtorità stabbilita taħt l-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta; Kap. 330. Kap. 330. " awtorità pubblika " għandu jkollha l-istess tifsira kif mogħtija lilha fl-artikolu 2 tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur; [żaħ Kap. 510. Kap. 510. " il-Bord " tfisser il-Bord tal-Gvernaturi kif mwaqqfa bl-artikolu 8 tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-[żaħ Affarijiet tal-Konsumatur; [żaħ Kap. 510. Kap. 510. " id-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju " tfisser id-Direttiva 2014/17/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-4 ta’ Frar 2014 dwar kuntratti ta’ kreditu għall-konsumaturi marbutin ma’ proprjetà immobbli residenzjali u li temenda d-Direttivi 2008/48/KE u 2013/36/UE u r-Regolament (UE) Nru 1093/2010, kif tista’ tiġi emendata minn żmien għal żmien, u tinkludi kull miżura ta’ implimentazzjoni, standards tekniċi ta’ implimentazzjoni, standards tekniċi regolatorji, linji gwida u miżuri simili li kienu jew li jistgħu jiġu maħruġin taħtha; " id-Direttur Ġenerali " tfisser id-Direttur Ġenerali (Affarijiet tal-Konsumatur) kif maħtur bl-artikolu 16 tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur [żaħ b'relevanza; "fond" tfisser kullimkien mnejn jitmexxa jew isir kull kummerċ jew negozju, magħduda posta jew vettura; "konsumatur " tfisser- (i) kull individwu li fi transazzjonijiet u ħwejjeġ oħra koperti b’dan l-Att jew b’regolamenti magħmulin taħt u, jkun qed jaġixxi għal għanijiet li ma jkollhomx x’jaqsmu mal-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni; u (ii) kull individwu ieħor li ma jkunx ix-xerrej jew benefiċjarju dirett, u sew jekk ikunx jew le membru tal-familja tal-konsumatur, li għax ikun espressament jew taċitament awtorizzat jew permess mill-konsumatur, se ta’ kkonsma, uża jew ibbenefika minn xi oġġetti jew servizzi pprovduti lill-konsumatur minn kummerċjant li jkun qed jaġixxi fil-kors ta’ xi kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni, inklużi oġġetti jew servizzi li jiġu pprovduti bħala parti minn skemi ta’ rigali u tħajjir ieħor simili jew analogu; u (iii) kull klassi jew kategorija oħra ta’ persuni sew naturali sew ġuridiċi li jistgħu, minn żmien għal żmien, jissemmew bħala "konsumaturi" għal kull raġuni jew xi waħda mir-raġunijiet ta’ dan l-Att b’regolamenti magħmulin mill-Ministru wara li jikkonsulta lill-Kunsill: Iżda għall-finijiet tat-Titolu I tat-Taqsima VII ta’ dan l-Att it-tifsira ta’ "konsumatur" għandha tikkonsisti biss fil-paragrafu (i) iktar ’il fuq; " kuntratt ta’ bejgħ " tfisser kull kuntratt li permezz tiegħu n-negozjant jittrasferixxi jew jimpenja ruħu li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ oġġetti lill-konsumatur u l-konsumatur i ħallas jew jimpenja ruħu li jħallas il-prezz ta’ dawn l-oġġetti, kif ukoll kull kuntratt li għandu bħala s-suġġett tiegħu kemm oġġetti kif ukoll servizzi; " kuntratt ta’ servizz " tfisser kull kuntratt li mhuwiex kuntratt ta’ bejgħ li abbażi tiegħu n-negozjanti forni jew jimpenja ruħu li jforni servizz lill-konsumatur u l-konsumatur i ħallas jew jimpenja ruħu li jħallas il-prezz għal dan; "entità kwalifikata " tfisser: (a) assoċjazzjoni tal-konsumaturi reġistrata, (b) korp pubbliku indipendenti, li għandu interess leġittimu f’li jiżgura l-protezzjoni tal-interessi kollettivi tal-konsumaturi f’Malta jew f’kull Stat Membru ieħor li fih jeżistu dawn il-korpi, (ċ) organizzazzjoni volontarja f’Maltaki fil-Ministru, wara li jikkonsulta mal-Kunsill, jista’ jinnomna permezz ta’ Avviż fil-Gazzetta, (d) organizzazzjoni volontarja f’xi Stat Membru ieħor li għandha l-għan li tħares l-interessi msemmija fil-paragrafu (b) skont il-kriterji mfassla fil-liġi nazzjonali tagħhom, (e) kull entità kwalifikata minn Stat Membru inkluża fil-lista ta’ entitajiet kwalifikati kif ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea; " kummerċjant " tfisser- (i) kull persuna, inkluż korp magħqud jew mhux magħqud, li għar-rigward ta’ kull transazzjoni jew ħaġ’oħra koperta b’dan l-Att jew regolamenti magħmulin taħt u tkun qegħda taġixxi għal raġunijiet li jkollhom x’jaqsmu mal-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni tiegħu; (ii) kull korp pubbliku kemm jekk korporat jew inkorporat li jipprovdi oġġetti jew servizzi lill-konsumatur għal kumpens; u (iii) kull persuna li għaliha japplika l-artikolu 4 tal-Kodiċi tal-Kummerċ [żaħ: Iżda l-Ministru wara li jikkonsulta lill-Kunsill jista’ minn żmien għal żmien b’Ordni li jippubblika fil-Gazzetta, isemmi bħala " kummerċjant " għall-għanijiet kollha tal-Att, lil kull kategorija jew klassi ta’ persuni u lil kull korp magħqud jew mhux magħqud sew jekk imwaqqaf b’liġi sew jekk le. Ordni li jsir mill-Ministru kif imsemmi qabel jista’ jiġi emendat, sostitwit jew revokat b’Ordni ieħor bħalu; "Kunsill" tfisser il-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur imwaqqaf taħt fit-Taqsima II ta’ dan l-Att; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għall-affarijiet tal-konsumatur; " għaqda ta’ konsumaturi " tfisser korp volontarju ta’ persuni li l-għan ewlieni tiegħu hu l-promozzjoni ta’ protezzjoni jew edukazzjoni tal-konsumatur; " għaqda ta’ konsumaturi reġistrata " tfisser għaqda ta’ konsumaturi reġistrata skont fit-Taqsima IV ta’ dan l-Att; "oġġetti " tinkludi kull proprjetà mobbli, sew tanġibbli sew intanġibbli, li jista’ jsir kummerċ minnha, inklużi annimali uħut ta’ liema speċi jkun kemm ħajkemmmejjet; "espressjonijiet " tinkludi kull kondizzjoni jew ħtieġa f’kull kuntratt, avviż, garanzija jew dikjarazzjoni oħra, sew jekk dawn jingħataw bil-fomm sew bil-miktub; "qorti ordinarja " għall-finijiet tat-Taqsima III ta’ dan l-Att tinkludi t-Tribunal għal Talbiet Żgħar imwaqqaf bl-Att dwar it-[żaħ Tribunal għal Talbiet Żgħar; [żaħ Kap. 380. Kap. 380. " Regolament dwar il-Koperazzjoni u l-Protezzjoni tal-Konsumatur " tfisser ir-Regolament (KE) Nru 2006/2004 [żaħ tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ Ottubru 2004 dwar il-koperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar tal-liġijiet tal-protezzjoni tal-konsumaturi (test b’rilevanza għaż-ŻEE); "residenti permanenti " tfisser persuna li jkun inħarġilha permess għal residenza skont l-artikolu 7 tal-Att dwar l-Immigrazzjoni; [żaħ Kap. 217. Kap. 217. "riklam" tfisser kull rappreżentazzjoni, inklużi katalogu, ċirkolari u lista ta’ prezzijiet, dwar xi kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni sabiex tinġieb ’il quddiem il-provvista jew it-trasferiment ta’ oġġetti jew servizzi, proprjetaċimmobbli, drittijiet jew obbligazzjonijiet u "reklamar" għandha tiftiehem skont hekk; " servizzi " tinkludi l-provdiment, fil-kors jew bi tkomplija ta’ xi kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni, ta’ kull għamla ta’ korsedukattiv, professjonali jew istruttiv, faċilitajiet għall-mogħdija ta’ żmien, divertiment, rikreazzjoni, attivitajiet sportivi u kulturali, programmi dwar l-estetika, is-saħħa u affarijiet li għandhom x’jaqsmu man-nutriment, servizzi ta’ sptar u ta’ infermerija, akkommodazzjoni u faċilitajiet analogi, ta’ kull għamla, u t-twettiq, bi tkomplija ta’ xi kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni, ta’ kull għamla oħra ta’ xi xogħol jew xi azzjoni bi skambju għal ħlas jew xi rigal; " Stat Membru " tfisser Stat li huwa firmatarju għall-ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea ffirmat f’Oporto fit-2 ta’ Mejju 1992 kif emendat permezz tal-Protokoll iffirmat fi Brussel fis-17 ta’ Marzu 1993 u emendat b’atti sussegwenti; "Tribunal" tfisser Tribunal għal Talbiet tal-Konsumatur imwaqqaf taħt fit-Taqsima III ta’ dan l-Att; "Tribunal tal-Appell " tfisser it-Tribunal tal-Appell għall-Kompetizzjoni u għall-Konsumatur kif imwaqqaf bl-artikolu 31 tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur [żaħ; " l-Uffiċċju " tfisser l-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur kif imwaqqaf taħt l-artikolu 16(1) tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur [żaħ. Kap. 510. Kap. 510. TAQSIMA II Direttur Ġenerali (Affarijiet tal-Konsumatur) u l-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur Emendat: VI.2011.76. 3. Id-Direttur Ġenerali għandu jkun responsabbli għall-amministrazzjoni u l-infurzar ta’ dan l-Att u għal dan il-għan għandu jeżerċita r-responsabbiltajiet vestiti fl-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur bl-artikolu 17 tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur, u b’dan l-Att: Iżda d-Direttur Ġenerali jista’ jiddelegaxisetgħa minn tiegħu lil kull uffiċjal jew impjegat tal-Awtorità. 4. (1) Ikun hemm Kunsill magħruf bħala "il-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur" li jkollu l-funzjonijiet u d-dmirijiet stabbiliti b’dan l-Att. Il-Kunsill ikun magħmul minn chairman u ħames membri oħra u wieħed minn dawn għandu jiġi appuntat viċicha irman. (2) Il-Ministru għandu jappunta: (a) iċ-chairman uerba’ membri oħra minn fost persuni li, minħabba l-esperjenza, il-kwalifiki jew l-attivitajiet tagħhom, fil-fehma tal-Ministru jistgħu jikkontrib-wixxu għall-promozzjoni tal-interessi tal-konsumatur; u (b) membru wieħed li, minħabba esperjenza, il-kwalifiki jew l-attivitajiet tiegħu, il-Ministru jqis li jista’ jġib ’il quddiem il-fehma tal-kummerċjanti. (3) Wieħed mill-membri, mhux iċ-chairman, imsemmija fis-subartikolu (2)(a) għandu jiġi appuntat wara konsultazzjoni ma’ dawk l-għaqdiet tal-konsumatur, jekk ikun hemm, li jkunu ġew irreġistrati taħt fit-Taqsima IV ta’ dan l-Att, u l-membru msemmi fil-paragrafu (bWieħed mill-membri, mhux iċ-chairman, imsemmija fis-subartikolu (2)(a) tal-istess subartikolu għandu jiġi appuntat wara konsultazzjoni ma’ dawk l-organizzazzjonijiet kostitwiti li l-Ministru jqis bħala li jirrappreżentaw l-interess tal-kummerċjant. (4) Il-membri maħturin għandhom jibqgħu fil-kariga għal dak iż-żmien, li ma jkunx iktar minn tliet snin, hekk kif jista’ jiġi stabbilit fl-ittra tal-ħatra tagħhom u jkunu jistgħu jerġgħu jinħatru. (5) Meta l-post ta’ membru maħtur ma jibqax jiġi okkupat qabel tmiem iż-żmien stabbilit fl-ittra tal-ħatra tiegħu, il-Ministru jaħtar persuna oħra sabiex toqgħod minflok dak il-membru għal dak iż-żmien, li ma jkunx żmien aktar minn tliet snin hekk kif il-Ministru jista’ jistabbilixxi fl-ittra tal-ħatra tiegħu. (6) Il-viċicha irman jagħmilha kull meta ċ-chairman Il-viċicha irman jagħmilha minflok iċ-cha irman ma jkunx jista’ leġittimament jattendi jew inkella jkun assenti minn laqgħa tal-Kunsill. (7) Persuna ma tkunx tista’ tinħatar membru tal-Kunsill, jew tibqa’ membru tal-Kunsill jekk dik il-persuna- (a) tkun membru tal-Kamra tad-Deputati; jew (b) tkun inabilitata jew interdetta skont il-liġi; jew (ċ) tkun ġiet dikjarata falluta jew tkun għamlet kompożizzjoni mal-kredituri tagħha; jew (d) tkun instabet ħatja ta’ - (i) reat li jolqot il-fiduċja pubblika; jew (ii) serq; jew (iii) frodi; jew (iv) li tkun xjentement laqgħet għandha oġġetti misruqa jew miksuba bi frodi; jew (v) Kap. 37. Kap. 454. Kap. 37. Kap. 454. kull reat kriminali jew ksur maħsub f’dan l-Att, regolamenti magħmula taħt u, fl-Ordinanza tad-[żaħ Dwana, u fl-Att dwar il-Metroloġija, jew f’kull liġi mħassra minn xi wieħed mill-Atti jew Ordinanzi msemmija jew b’kull liġi li tidħol minflokhom. (8) Minkejja kull disposizzjoni oħra ta’ dan l-artikolu l-Ministru jista’ f’kull żmien itemm il-ħatra ta’ membru maħtur jekk fil-fehma tiegħu dak il-membru maħtur ma jkunx iktar kapaċi li jibqa’ jżomm il-kariga tiegħu jew ikun sar inkapaċi li jibqa’ jwettaq sew il-funzjonijiet tiegħu. (9) Il-Ministru jaħtar uffiċjal li jkun iwettaq dmirijietu fis-servizz pubbliku sabiex jagħmilha ta’ segretarju tal-kunsill mingħajr jedd ta’ vot. 5. Funzjonijiet tal-kunsill. Sostitwit: VI.2011.79. Tkun il-funzjoni tal-Kunsill: (a) li jagħti parir lill-Ministru fuq il-miżuri għall-promozzjoni u l-protezzjoni tal-interessi tal-konsumaturi; (b) fuq talba tal-Ministru, li jagħmel jew jinkarigali jsir kull studju jew riċerka li jistgħu jenħtieġu biex iġibu ’l quddiem il-protezzjoni tal-konsumatur; (ċ) li jissorvelja l-ħdim u t-twettiq ta’ liġijiet li sew b’mod dirett jew mhux dirett jolqtu l-konsumatur f’Malta; (d) li jaġixxi bħala forum fejn ilaqqa’ flimkien lil dawk l-awtoritajiet pubbliċi li fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħhom jittrattaw sitwazzjonijiet ta’ kunflitt bejn l-interessi tal-kummerċjanti u dawk tal-konsumaturi jew li jkunu responsabbli biex iħarsu l-interessi tal-konsumaturi, bil-għan li jistabbilixxi relazzjoni ta’ koperazzjoni iżjed mill-qrib fost dawk l-awtoritajiet pubbliċi biex iġibu ’l quddiem il-benesseri tal-konsumaturi; (e) li jissorvelja l-iżvilupp ta’ għaqdiet ta’ konsumaturi f’Malta, u li jirrediġi u jirrevedi regoli ta’ prattika għal għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati sabiex iressaqhom quddiem il-Ministru; (f) li jeżamina u jaq ta’ dwar jekk għaqda ta’ konsumaturi ikollhiex il-ħtiġiet biex tkun għaqda ta’ konsumaturi reġistrata skont dan l-Att; u (g) li jwettaq kull funzjoni oħra jew dmir ieħor li jistgħu jingħatawlu mill-Ministru jew li jistgħu jingħataw lill-Kunsill b’din il-liġi jew b’kull liġi oħra. 6. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-Kunsill għandu jirregola l-proċedura tiegħu stess. (2) Il-Kunsill jiltaqa’ kemm il-darba jkun meħtieġ iżda f’ebda każ inqas minn darba kull xahar kalendarju. Il-laqgħat jissejħu miċ-cha irman jew fin-nuqqas tiegħu mill-viċicha irman, sew b’inizjattiva tiegħu, jew fuq talba ta’ tliet membri oħra tal-Kunsill. (3) F’laqgħa tal-Kunsill quorumjint għamel, jew mill-viċicha irmanfin F’laqgħa tal-Kunsill quorumjint għamel miċ-chair man-nuqqas tiegħu, u minn tliet membri oħra. (4) Id-deċiżjonijiet tal-Kunsill għandhom jittieħdu bil-maġġoranza tal-voti tal-membri preżenti u votanti, filwaqt li ċ-cha irman ikollu vot oriġinali u fil-każ ta’ votindaqs, vot ieħor jew casting vote. (5) Il-Kunsill xorta jista’ jiffunzjona minkejja kull vakanza fost il-membri tiegħu. (6) Membru tal-Kunsill li f’xi kwistjoni li tkun quddiem il-Kunsill ikollu xi interess konfliġġenti mal-kariga tiegħu ta’ membru tal-Kunsill għandu jiddikjara x-xorta ta’ interess li jkollu u jirtira minn kull laqgħa tal-Kunsill li ma tulha tkun qed tiġi diskussa dik il-kwistjoni. Kull dikjarazzjoni għandha tiġi reġistrata fil-minuti tal-laqgħa. 7. Setgħa ta’ għemil ta’ regolamenti. Sostitwit: XXVI.2000.4. Emendat: A.L. 425II.2008.8; VI.2011.75,80 XXX.2015.3; XXX.2016.3 Emendat: A.L.425 tal-2007; II.2008.8; VI.2011.75,80;. Emendat: A.L.425 tal-2007 (1) Il-Ministru jista’, wara li jikkonsulta lill-Kunsill, jagħmel regolamenti dwar kull ħaga li tolqot l-affarijiet tal-konsumatur sabiex jagħti effett iktar sħiħ li d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, u b’mod partikolari, iżda mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta’ dak hawn aktar qabel imsemmi, huwa jista’ jippreskrivi regolament i- (a) dwar kull aspett li jirrigwarda l-provdiment ta’ xi servizz, jew il-bejgħ jew kiri ta’ oġġetti offruti jew forniti lill-konsumaturi; li jistabbilixxu standards ta’ servizz minimi u ħtiġiet ta’ indikazzjoni ta’ prezzijiet għar-rigward ta’ dawk l-oġġetti jew servizzi, u li tiġi stipulata kull ħtieġa oħra sabiex tittejjeb it-trasparenza fil-prezzijiet u l-informazzjoni għall-konsumatur, u biex jinġieb ‘il quddiem paragun iktar faċli bejn l-oġġetti jew is-servizzi differenti li jkunu offruti lill-konsumaturi; (b) li jistabbilixxu regoli ta’ prattika għal għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati; (ċ) li jirregolaw ir-reklamar u kull prattika oħra simili sabiex jiġi żgurat li r-reklamar u kull prattika oħra simi li jkunu ġusti u li ma jkunux jieħdu vantaġġ mhux dovut fuq il-konsumaturi; (d) li jirregolaw skemi ta’ bolol tal-kummerċ, skemi ta’ rigali, offerti speċjali, attivitajiet promozzjonali ta’ bejgħ u skemi oħra simili, arranġamenti u attivitajiet, ikunu kif ikunu deskritti jew imsemmija, konnessi, anċillari jew relatati mal-provdiment ta’ xi servizz jew mal-bejgħ jew il-kiri ta’ oġġetti lill-konsumaturi u transazzjonijiet oħra konsumistiċi, inklużi skemi li jkunu jinvolvu l-użu u l-promozzjoni ta’ units, kupuni, punti, tokens, vouchers, li jirregolaw skemi ta’ bolol tal-kummerċ, skemi ta’ rigali, offerti speċjali, attivitajiet promozzjonali ta’ bejgħ u skemi oħra simili, arranġamenti u attivitajiet, ikunu kif ikunu deskritti jew imsemmija, konnessi, anċillari jew relatati mal-provdiment ta’ xi servizz jew mal-bejgħ jew il-kiri ta’ oġġetti lill-konsumaturi u transazzjonijiet oħra konsumistiċi, inklużi skemi li jkunu jinvolvu l-użu u l-promozzjoni ta’ units punti, bolol jew kull għamla oħra ta’ kumpens, rigal, sħubija, inċentiv, tħajjir jew benefiċċju ieħor, sew bi flus sewin natura, u kemm jekk dawn jistgħu jiġu skambjati, mifdija jew xort’oħra, li jinħarġu jew jitqassmu lil konsumaturi f’konnessjoni, sew direttament sew indirettament, max-xiri jew il-kiri ta’ oġġetti jew servizzi jew transazzjonijiet oħra mal-konsumatur; (e) li jirregolaw arranġamenti ta’ bejgħ remot u l-għemil ta’ kull ftehim meta l-konsumatur u l-kummerċjant ikunu jinsabu ‘l bogħod minn xulxin, u għal dan l-għan biex jistipulaw il-proċedura biex ikun jista’ jsir kull ftehim ta’ bejgħ remot, biex jipprovdu dwar li jiġu inklużi jew li jitħallew barra xi pattijiet u kondizzjonijiet partikolari, biex jistabbilixxu żmien ta’ tregwa għall-konsumaturi, biex jistabbilixxu livelli u eżenzjonijiet, u biex jistabbilixxu drittijiet konsumistiċi minimi, u biex jintroduċu miżuri biex jagħmlu offerti għal kull ftehim tali aktar trasparenti u informattivi, u biex jirregolaw kull aspett ieħor ta’ bejgħ remot; (f) biex jirregolaw offerti ta’ kreditu lill-konsumatur u l-għemil ta’ kull ftehim għall-provdiment ta’ pattijiet u faċilitajiet ta’ kreditu minn kummerċjanti jew persuni oħra lill-konsumaturi fil-kors ta’ xi kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni dwar, direttament jew indirettament, il-bejgħ jew l-offerta ta’ oġġetti, proprjetà immobbli jew servizzi, biex jistipulaw il-forma u l-proċedura kif għandu jsir kull ftehim ta’ kreditu lill-konsumatur, biex jistipulaw u jirregolaw il-pattijiet u l-kondizzjonijiet li jistgħu jew ma jistgħux jiġu adottati f’kull tali ftehim, biex jistabbilixxu livelli u eżenzjonijiet, il-metodu ta’ kalkolu tan-nefqa għall-kreditu, ir-reklamar, u miżuri oħra li jitqiesu meħtieġa jew adattati biex jiġu stabbiliti l-inqas drittijiet għad-debituri u biex jagħmlu l-offerti ta’ kreditu iktar trasparenti u informattivi, u biex jirregolaw kull aspett ieħor ta’ arranġamenti ta’ kreditu lill-konsumatur; u (g) sabiex jipprovdi għal kull ħwejjeġ oħra li jistgħu jkunu meħtieġa għall-finijiet li jkun hemm konformità mal-obbligi internazzjonali ta’ Malta li għandhom jikkonċernaw l-affarijiet tal-konsumatur, b’mod partikolari għall-finijiet ta’ konformità ma’ kull kondizzjoni, deskritta kif deskritta, tal-Unjoni Ewropea. (1A) Il-Ministru, li jaġixxi bil-parir tal-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta u tal-Kunsill, jista’ jagħmel regolamenti għal dawn l-għanijiet li ġejjin: (a) biex jittrasponu, jimplimentaw u, jew jagħtu effett għall-ħtiġiet tad-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju, u dawn jistgħu għal dak l-għan jintroduċu dispożizzjonijiet li jkunu aktar ebsin mid-Direttiva msemmija sabiex jiġu protetti l-konsumaturi, iżda dawk id-dispożizzjonijiet għandhom isiru kif hemm fil-liġijiet tal-Unjoni Ewropea, u iżda wkoll dawn id-dispożizzjonijiet m’għandhomx ikunu jvarjaw minn dawk stabbiliti fl-Artikolu 14(2) u fl-Anness II Taqsima A ta’ dik id-Direttiva, rigward informazzjoni standard li tingħata qabel il-kuntratt permezz ta’ Karta ta’ Informazzjoni Standardizzata Ewropea (ESIS), u l-Artikolu 17),) u l-Anness I tad-Direttiva rigward standard komuni u konsistenti tal-Unjoni Ewropea, biex tiġi kalkolata r-rata perċentwali annwali ta’ ħlas (APRC); (b) biex jipprovdu dwar is-setgħat u l-funzjonijiet tal-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta fir-rigward ta’ kull persuna jew ħaġa regolata mid-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju; (ċ) biex l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta tkun tista’ timponi kull applikazzjoni, ħlasijiet annwali u ħlasijiet oħra li jitħallsu dwar l-ammissjoni ta’ intermedjarju ta’ kreditu, u biex tiġbor drittijiet dwar kull talba jew kull ħaġa oħra li tista’ tiġi ppreżentata lill-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta, inkluż id-drittijiet u l-ħlasijiet għal kull permess, eżenzjoni jew benefiċċju ieħor, kif ukoll drittijiet u ħlasijiet dwar il-funzjonijiet regolatorji, superviżorji jew investigattivi tal-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta; (d) biex l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta tkun tista’ tagħmel, temenda jew tirrevoka Regoli dwar Intermedjarji ta’ Kreditu għall-aħjar twettiq ta’, u biex jiġu implimentati aħjar, id-dispożizzjonijiet tar-regolamenti li jittrasponu u, jew jimplimentaw id-Direttiva dwar il-Kreditu Ipotekarju, u sabiex jiġu implimentati kull linja gwida, rakkomandazzjoni u deċiżjoni maħruġa mill-Awtorità Bankarja Ewropea kif hemm fir-Regolament (UE) Nru 1093/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 li jistabbilixxi Awtorità Superviżorja Ewropea (Awtorità Bankarja Ewropea); (e) b’mod ġenerali biex jipprovdi dwar kull ħaġa oħra anċillari jew li jkollha x’taqsam ma’ dak imsemmi hawn qabel. (2) Regolamenti li jsiru taħt dan l-artikolu jistgħu jipprovdu wkoll għall-assenjament tas-setgħa u l-awtorità lid-Direttur Ġenerali biex jikkontrolla, jissorvelja, jibqa’ jieħu konjizzjoni jew jipprojbixxi kull skema, ftehim, attività jew arranġament, inkluża s-setgħa li jawtorizza, jeħtieġ liċenza, jissospendi, jirrestrinġi u biex jordna l-emenda, l-projbizzjoni, s-sospensjoni, l-irtirar jew it-tħassir ta’ xi skema, ftehim, attività jew arranġament partikolari, jew ta’ xi klassi jew kategorija partikolari tagħhom, u biex jimponi kull kondizzjoni u ħtieġa f’konnessjoni ma’ dan. (3) Ir-regolamenti li jsiru taħt dan l-artikolu jistgħu jipprovdu li kull persuna li tikser xi disposizzjoni tar-regolament iser jew: (a) tkun ħatja ta’ reat b’piena ta’ multa li ma teċċedix is-sebgħa u erbgħin elfeuro (€ 47,000), jew (b) tkun ħatja ta’ ksur b’piena ta’ multa amministrattiva li ma teċċedix is-sebgħa u erbgħin elfeuro (€ 47,000) u f’kull każpieni differenti jistgħu jiġu preskritti għall-reati jew ksur differenti. 7A. Setgħa li joħroġ linji gwida. Miżjud: II.2008.9. Emendat: VI.2011.75. Emendat: VI.2011.75. Id-Direttur Ġenerali jista’ minn żmien għal żmien, wara konsultazzjoni mal-Kunsill dwar il-Konsumatur, joħroġ linji gwida sabiex jipprovdi gwida ġenerali dwar l-interpretazzjoni tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. 8. Dikjarazzjonijiet ta’ avviż pubbliku. Emendat: XXVI.2000.5; VI.2011.75, 81. (1) Id-Direttur Ġenerali jista’ jagħmel jew joħroġ avviż pubbliku li fih jidentifika u jwissi jew jgħarraf dwar xi ħaġa minn dawn li ġejjin: (a) oġġetti li mhumiex tajba biżżejjed jew li huma perikolużi u persuni li jfornu dawk l-oġġetti; (b) servizzi li jingħataw b’mod mhux sodisfaċenti u persuni li jfornu dawk is-servizzi; (ċ) kull prattika ta’ kummerċ li hi ta’ detriment għall-interessi ta’ konsumaturi u ta’ persuni li jieħdu sehem f’kull prattika bħal dik; u (d) kull ħaġa oħra li tolqot jew tista’ tolqot ħażin kull interess tal-konsumaturi f’dak li għandu x’jaqsam max-xiri ta’ oġġetti jew l-għoti ta’ servizzi minn kummerċjanti. (2) Meta jintgħamel jew jinħareġ avviż skont kif hemm fis-subartikolu (1), id-Direttur Ġenerali għandu jsegwi il-prinċipji tas-sewwa u tal-oġġettività. (3) Kemm il-Gvern, id-Direttur Ġenerali kif ukoll kull uffiċjal pubbliku li jaġixxi fuq istruzzjonijiet mogħtija mid-Direttur Ġenerali jew taħt l-awtorità tiegħu, ikunu eżenti minn kull responsabbiltà legali għal kull ma jkunsarbonafi debitwettiq ta’ dan l-artikolu mid-Direttur Ġenerali jew minn kull uffiċjal pubbliku kif imsemmi qabel. Din l-eżenzjoni tapplika għall-persuni kollha li jippubblikaw, jistampaw, jirreġistraw, ixandru jew jikkomunikaw dik l-informazzjoni b’kull mod li jkun. 9. Isem il-Kunsill jew Uffiċċju ma għandux jintuża f’xi reklam. Emendat: XXVI.2000.6; A.L.425 tal-2007; VI.2011.75, 82. (1) Mingħajr preġudizzju għall-arranġamenti magħmulin kif hemm fl-artikolu 9A, kemm-il darba kummerċjant ma jkollux il-kunsens bil-miktub tad-Direttur Ġenerali, huwa m’għandux jagħmel jew iġiegħel lil min jagħmel xi deskrizzjoni f’għamla li tidher jew tinstema’, jew b’mod speċifiku jew billi hekk jiftiehem, li tkun tfisser illi: (a) xi oġġetti jew servizzi fornuti minn kummerċjant ikollhom l-approvazzjoni tal-Awtorità, tal-Uffiċċju jew tal-Kunsill; jew (b) xi attività mwettqa minn xi kummerċjanti kollha l-approvazzjoni, jew tkun qiegħda ssir bil-kooperazzjoni jew l-għajnuna tal-Awtorità, l-Uffiċċju jew il-Kunsill. (2) Meta ssir referenza għalisem tal-kummerċjant, isem kummerċjali, trade-mark jew it-tismija ta’ oġġetti jew servizzi provduti jew fornuti minn kummerċjant, bħala li għandhom x’jaqsmu ma’ deskrizzjoni msemmija fis-subartikolu (1), dak il-kummerċjant għandu jitqies għall-finijiet ta’ dan l-artikolu bħala li kien il-persuna responsabbli għall-għemil tad-deskrizzjoni, kemm-il-darba ma jġibx prova lid-deskrizzjoni tkun saret mingħajr ma hu kien jafbiha jew li hukell u x’jaqsam mal-għemil tagħha. (3) Meta kummerċjant, jinstabħati likiser dan l-artikolu huwa jeħel multa ta’ mhux anqas minn mija u għoxrin euro (€ 120) u mhux iżjed minnelfejn u tlettmija u ħamsin euro (€ 2,350). 9A. (1) Fil-promozzjoni ta’ prattiċi tajba ta’ negozju, id-Direttur Ġenerali għandu, bl-approvazzjoni tal-Bord, jagħmel arranġamenti għall-approvazzjoni ta’ kodiċi ta’ mġiba u jista’, skont dawn l-arranġamenti, jagħti l-approvazzjoni tiegħu jew jirtira l-approvazzjoni tiegħu minn kull kodiċi ta’ mġiba. (2) Kull arranġament bħal dak għandu jispeċifika l-kriterji li għandhom jiġu applikati mid-Direttur Ġenerali biex jiddetermina jekk għandux japprova jew jirtira l-approvazzjoni minn kodiċi ta’ mġiba. (3) Kull arranġament bħal dak għandu b’mod partikolari: (a) jispeċifika t-tip ta’ kodiċi ta’ mġiba li tista’ tkun is-suġġett ta’ applikazzjoni lid-Direttur Ġenerali għall-approvazzjoni li tindika l-karatteristiċi rekwiżiti tal-kodiċi ta’ mġiba, inkluż il-persuni li huma, jew li ser ikunu, suġġetti għall-kodiċi ta’ mġiba, il-manjiera li biha huwa, jew ser ikun, operat u l-persuni responsabbli għall-operat tiegħu; u (b) jipprovdi għall-użu skont l-arranġamenti ta’ simbolu uffiċjali maħsub biex juri li kodiċi ta’ mġiba huwa approvat mid-Direttur Ġenerali. (4) Id-Direttur Ġenerali għandu jippubblika kull arranġament taħt is-subartikolu (1) f’dik il-manjiera kif hu iqis xieraq. (5) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu "kodiċi ta’ mġiba" għandha jkollha l-istess tifsira mogħtija lilha fl-artikolu 51A. 10. Responsabbiltà ta’ kummerċjant għal dak li jagħmlu l-impjegati tiegħu, eċċ. Emendat: II.2008.10. (1) Metareat jew ksur bi ksur ta’ dan l-Att jew ta’ kull regolament magħmul bis-saħħa tiegħu jsir minn impjegat jew minn persuna oħra li taġixxi f’isem kummerċjant, il-kummerċjant ikun ħati wkoll tar-reat jew tal-ksur li jkun sar mill-impjegat jew mill-persuna l-oħra li tkun qed taġixxi f’ismu kemm-il darba ma jippruvax li jkun wettaq kull diliġenza raġonevoli sabiex jipprevjeni t-twettiq tar-reat jew tal-ksur mill-impjegat jew mill-persuna l-oħra li tkun qed taġixxi f’isem il-kummerċjant. (2) Fejn reat jew ksur ta’ xi disposizzjoni ta’ dan l-Att jew regolament li jaqa’ taħt u ssir minn korp inkorporat u jiġi ppruvat li dan sar bil-kunsens jew l-involviment ta’ jew huwa attribwibbli lil negliġenza kbira minn naħa ta’ persuna li hija direttur, manager, segretarja jew xi uffiċjal ieħor hekk deskritt tal-korp inkorporat jew persuna li kienet qed tallega li qed taġixxi f’tali kapaċità, tista’ tittieħed azzjoni kontra dik il-persuna kif ukoll kontra l-korp inkorporat u dan jista’ jingħata piena daqs likieku kien responsabbli għal dak ir-reat jew ksur. 11. Kunfidenzjalità. Emendat: A.L.425 tal-2007; VI.2011.75, 84. (1) Kull min ikun jew f’xi żmien kien membru tal-Kunsill m’għandux, kemm-il darba dan ma jkunx fit-twettiq ta’ dmirijietu jew funzjonijiet taħt dan l-Att jew taħt kull liġi oħra, jew meta jkunimiss lilu li jagħmel dan bis-saħħa ta’ disposizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ xi liġi oħra, sew b’mod dirett jew mhux dirett jikkomunikaw tagħrif li jkunu saru jafubih b’effett tal-fatt li kellu dik il-kariga jew uffiċċju. (2) Mingħajr preġudizzju għal kull responsabbiltà oħra taħt xi liġi oħra, kull min jikser dan l-artikolu jeħel, meta jinsabħati, multa ta’ mhux anqas minn mija u għoxrin euro (€ 120) u ta’ mhux iżjed minnelfejn tlettmija u ħamsin euro (€ 2,350), jew għal priġunerija ta’ mhux iżjed minn sitt xhur, jew għal dik il-multa u priġunerija flimkien. 12. (1) Mal-konklużjoni ta’ investigazzjoni, fejn jidher li d-Direttur Ġenerali li kummerċjantża ikunż tkun ġabż ġabet ruħużha bi ksur ta’ jew nuqqas ta’ osservanza tar-regolamenti magħmula taħt l-artikolu 7 jew taħt id-disposizzjonijiet tal-artikolu 9, jew bi ksur jew nuqqas ta’ osservanza tad-disposizzjonijiet tal-artikoli 44 sa 47, 51 sa 53, id-Direttur Ġenerali jista’, fid-diskrezzjoni tiegħuż tagħha, minflok ma joħroġ deċiżjoni fejn isib ksur jew jibda proċeduri kontra l-kummerċ jantża u, jew joħroġ ordni ta’ tħaris, jammonixxi lill-kummerċ jantża u jikseb mingħandużha garanzija bil-miktub li l-kummerċjantża sa jieqaf żtieqaf milli jkompliż tkompli jġibżġġib ruħużha skont ma hemm miktub fil-garanzija għal dak iż-żmien li ma jkunx iktar minn tliet snin, skont ma jiġi speċifikat mid-Direttur Ġenerali. Il-garanzija għandu jkun fiha dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet oħra li jista’ jkun hemm ftehim dwarhom, inkluż, fejn iċ-ċirkostanzi jkunu hekk jeħtieġu, l-għoti ta’ kumpens lill-konsumaturi milqutin. (2) Meta d-Direttur Ġenerali iqis li jkunhekk adatt, huwa jista’ jordna l-pubblikazzjoni ta’ dik il-garanzija minn tal-inqas f’żewġ gazzetti ta’ kuljum, u l-ispejjeż relattivi għal dan għandhom jitħallsu mill-kummerċjant. (3) Id-Direttur Ġenerali għandu jżomm reġistru għall-garanziji magħmula taħt dan l-artikolu, liema reġistru għandu jinżamm fl-uffiċċju prinċipali tal-Uffiċċju u kull persuna tkun tista’ tara r-reġistru matul dawk il-ħinijiet li jkunu stabbiliti mid-Direttur Ġenerali. (4) Kummerċjantża li jikser żtikser garanzija magħmula skont dan l-artikolu ikun, mingħajr preġudizzju għal xi responsabbiltà li titnissel minn din il-liġi jew xi liġi oħra, ħatiżja ta’ ksur kontra dan l-artikolu, u f’kull każ jibqa’ żtibqa’ marbutża bil-garanzija għaż-żmien li jifdal mill-perijodu tagħha. 12A. Sabiex jiżgura l-osservanza tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ta’ kull regolament magħmul taħt u, id-Direttur Ġenerali għandużha jkollużha l-poter li jagħmel żtagħmel investigazzjonijiet minn jeddużha jew fuq allegazzjoni raġonevoli bil-miktub ta’ ksur tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ta’ kull regolament magħmul taħtu. 12B. Ilmenti ta’ interess ġenerali. Miżjud: VI.2011.86. (1) Mingħajr ħsara għall-artikolu 12A, entità kwalifikata tista’ wkoll tagħmel ilment lid-Direttur Ġenerali li fir-rigward ta’ oġġetti u servizzi- (a) l-istruttura tas-suq konċernat jew xi aspett minn dik l-istruttura; (b) kull mġiba, sew fis-suq konċernat jew le, ta’ persuna jew iżjed li tipprovdi jew takkwista oġġetti jew servizzi fis-suq konċernat; jew (ċ) x imġiba fir-rigward tas-suq konċernat ta’ klijenti ta’ persuna li tipprovdi jew takkwista oġġetti jew servizzi, tkun jew tidher li tkun qegħda tagħmel ħsara b’mod sinifikanti lill-interessi tal-konsumatur. (2) Id-Direttur Ġenerali għandu, fi żmien ħamsa u erbgħ in ġurnata wara l-ġurnata li fiha jirċievi l-ilment, jippubblika risposta li tgħid kif hu jipproponi li jittratta l-ilment, u b’mod partikolari: (a) jekk huddeċidiex li jieħu azzjoni, jew li ma jieħux azzjoni, bħala risposta għall-ilment; u (b) jekk huddeċieda li jieħu azzjoni, x’azzjoni qed jipproponi li jieħu. (3) Ir-risposta għandha tagħti r-raġunijiet tad-Direttur Ġenerali għall-proposti tiegħu. (4) Id-Direttur Ġenerali- (a) għandu joħroġ gwida dwar il-preżentazzjoni mill-entità kwalifikata ta’ kull każ raġunat għall-ilment; u (b) jista’ joħroġ kwalunkwe gwida oħra kif jidher xieraq għall-finijiet ta’ dan l-artikolu. 13. Proċeduri kriminali. Emendat: XXVI.2000.8; II.2008.13; VI.2011.75, 87. (1) Meta investigazzjonijiet skont l-artikolu 12A ikunu marbuta ma’ reat taħt dan l-Att jew xi regolament magħmul taħt u, proċeduri kriminali jistgħu jiġu istitwiti fuq talba tad-Direttur Ġenerali biss. (2) F’kull proċediment imsemmi fis-subartikolu (1), id-Direttur Ġenerali, jew uffiċjal tal-Uffiċċju li jkun debitament awtorizzat li jaġixxi minfloku, jista’, minkejja kull disposizzjoni ta’ kull liġi oħra, imexxi l-prosekuzzjoni fil-Qorti tal-Maġistrati. (3) Fil-każ li tkun tenħtieġ ix-xhieda tad-Direttur Ġenerali jew l-uffiċjal prosekutur bħala parti mill-każ għall-prosekuzzjoni, huwa għandu jinstama’ qabel kull xhud ieħor, sakemm il-ħtieġa li jagħti x-xiehda tiegħu ma tokkorrix fi stadju ulterjuri tal-proċedimenti. 14. Ordnijiet ta’ kumpens. Emendat: A.L.425 tal-2007; II.2008.14; VI.2011.88. (1) Fuq talba wkoll verbali ta’ konsumatur a ggravat jew tal-uffiċjal prosekutur f’ismu, il-qorti għandha meta l-akkużat jinsabħati ta’ reatkontraxi disposizzjoni tal-Att u xi regolament magħmul taħt l-artikolu 7, toħroġ ordni ta’ kumpens li bih il-misjubħati għandu jkun ordnat iħallas lill-konsumatur a ggravat bħala kumpens sħiħ jew parzjali- (a) ammont li ma jkunx iktar minn sitt mitt euro (€ 600) għal kull telf ta’ flus, u (b) ammont li ma jkunx inqas minn ħamsa u tletineuro (€ 35) u mhux iktar minn seba’ mija u ħamsin euro (€ 750) bħala dan nimorali għal kull uġiegħ, għali, ansjetà u inkonvenjenza, għal dannimġarrba mill-konsumatur a ggravat b’riżultat tar-reat jew b’konsegwenza tiegħu. (2) Kull kumpens ordnat taħt is-subartikolu (1)(a) għandu jitnaqqas minn kull ammont li jista’ jingħata b’sentenza ta’ qorti jew tribunal ta’ ġurisdizzjoni ċivili dwar l-istess kwistjoni. (3) Ma għandhiex issir talba għall-ħruġ ta’ ordni ta’ kumpens meta dawk id-danni jkun sar ftehim dwarhom mal-kummerċjant jew meta l-konsumatur a ggravat ikun għamel talba quddiem qorti jew tribunal ta’ ġurisdizzjoni ċivili kontra l-akkużat dwar l-istess kwistjoni. (4) Ordni ta’ kumpens maħruġ taħt dan l-artikolu għandu jkun magħmul mingħajr preġudizzju għall-jedd li għandu l-konsumatur a ggravat li jibda azzjoni ċivili għat-teħid ta’ kull ammont dovut lilu bħala danni b’dan illi l-ammont li jkun issemma’ fl-ordni ta’ kumpens għandu jitnaqqas mill-ammont kollu dovut mill-akkużat bħala danni. (5) Jista’ jsir appell mill-akkużat dwar ordni ta’ kumpens magħmul taħt dan l-artikolu bl-istess mod kif isirappell minn sentenza. (6) Kap. 12. Kap. 12. Meta s-sentenza li jkun fiha l-ordni ta’ kumpens tgħaddi f’ġudikat, l-ordni ta’ kumpens imsemmi għandu jitqies li jikkostitwixxi titolu esekuttiv għall-finijiet tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u għandu jkun eżegwibbli bl-istess mod bħal likieku kien sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (f’kull każ fil-ġurisdizzjoni ċivili inferjuri tagħha) tal-ġżira fejn tkun tinsab il-qorti li toħroġ l-ordni ta’ kumpens. 14A. Proċeduri amministrattivi. Miżjud: II.2008.15. Emendat: XIV.2009.2; VI.2011.75. Emendat: XIV.2009.2; (1) Mal-bidu tal-investigazzjonijiet skont l-artikolu 12A li jikkonċerna allegat ksur ta’ xi disposizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ regolamenti magħmula taħt u, id-Direttur Ġenerali għandużha jiktebżtikteb lill-persuna investigata u jinfurmahaż tinfurmaha bin-natura tal-allegat ksuru jagħti lill-persuna kkonċernata perjodu ta’ mhux inqas minn ħmis tax-il ġurnata bħal mad-Direttur Ġenerali jista’ jiddeċiedi li huwa approprjat fiċ-ċirkostanzi. Waqt l-imsemmi perjodu, l-persuna kkonċernata tista’ tagħmel is-sottomissjonijiet tagħha lid-Direttur Ġenerali: Iżda d-Direttur Ġenerali jista’: (a) jeħtieġ li l-persuna involutaġġ ib prova ta’ l-eżattezza tal-pretensjonijiet fattwali fir-rigward ta’ xi prattika kummerċjali jekk, meta jitqies l-interess leġittimu tal-persuna involuta u ta’ kull parti oħra fil-proċeduri, dik il-ħtieġa tkun tidher ġustifikata fuq il-bażi taċ-ċirkostanzi tal-każ partikolari; u (b) jikkunsidra l-pretensjonijiet fattwali bħala mhux eżatti jekk ma tinġiebx il-prova meħtieġa skont il-paragrafu (a) ta’ dan il-proviso jew din titqies bħala waħda insuffiċjenti mid-Direttur Ġenerali. (2) Fejn, mal-konklużjoni ta’ investigazzjoni, wara li jiġu kkunsidrati s-sottomissjonijiet, jekk ikunu saru, lilu taħt is-subartikolu (1), jirriżulta lid-Direttur Ġenerali li seħħ ksur ta’ disposizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ kull regolament magħmul taħt u, huż hija għanduż għandha joħroġżtoħroġ deċiżjoni fejn isibżissib ksuru jagħti ż tagħti r-raġunijiet tiegħuż tagħha: Iżda, minflok deċiżjoni fejn jsib ksur, id-Direttur Ġenerali jista’ żtista’ jitlobżtitlob garanzija mingħand kummerċjantża skont l-artikolu 12. (3) Kopja tad-deċiżjoni maħruġa taħt is-subartikolu (2) għandha tiġi notifikata lill-persuna li kontra tagħha ttieħdet id-deċiżjoni. 14B. Miżuri intermedji. Miżjud: II.2008.15. Emendat: VI.2011.75,89. Emendat: VI.2011.75,89 (1) Minkejja d-disposizzjonijiet tal-artikolu 14A, f’każijiet ta’ urġenza minħabba ir-riskju ta’ ħsara immedjata u serja lill-interessi kollettivi tal-konsumaturi, id-Direttur Ġenerali jista’ żtista’, qabel il-konklużjoni tal-investigazzjoni, fuq il-bażi ta’ sejbiet primafacie ta’ ksur, jordnażt ordna miżuri intermedji sabiex jirrimedjaż tirrimedja s-sitwazzjoni qabel ma tintlaħaq deċiżjoni finali, u jagħti ż tagħti r-raġunijiet tiegħuż tagħha: Iżda l-persuna li kontra tagħha tali miżuri huma maħsuba, għandha tingħata opportunità raġonevoli sabiex tagħti l-opinjoni tagħha u tipproponi xiri medji. (2) Miżuri meħuda taħt is-subartikolu (1) għandu jkollhom effett immedjat u għandhom jibqgħu fis-seħħ għall-perjodu ta’ żmien stipulat fihom, sakemm ma jiġux revokati qabel mid-Direttur Ġenerali jew sakemm il-fatt li huwa taħt in vestigazzjoni ġie deċiż mid-Direttur Ġenerali qabel l-imsemmi perjodu, u jista’ jiġġedded sakemm huwa meħtieġ u approprjat. (3) Ordnijiet għal miżuri intermedji skont dan l-artikolu għandhom ikunu notifikati lill-persuna li qegħda tiġi investigata. (4) Kull persuna li taġixxi kontra miżura intermedja maħruġa mid-Direttur Ġenerali tkun ħatja ta’ ksur kontra dan l-artikolu. (5) Persuna li ġiet notifikata b’miżura intermedja tista’, fi żmien ħmistax-il ġurnata min-notifika tal-miżura, tappella mill-imsemmija miżura permezz ta’ rikors quddiem it-Tribunal tal-Appell: Iżda tali appell ma jkollux l-effett li jissospendi l-miżuri intermedji. (6) Ir-rikors tal-appell għandu jiġi notifikat lid-Direttur Ġenerali, li mhux aktar tard minn ħmis tax il-ġurnata minn tali notifika jippreżenta r-risposta tiegħu. (7) It-Tribunal tal-Appell jista’ jikkonferma jew jirrevoka l-miżuri intermedji jew jibdilhom fir-rigward ta’ kliem u kondizzjonijiet li t-Tribunal tal-Appell jista’ jikkunsidra xierqa. 15. (1) Il-Prim Ministru jista’ b’ordni fil-Gazzetta jordna lid-disposizzjonijiet tal-artikoli 10, 12, 12A, 13, 14, 14A u 14B u t-Taqsima X, XI u XII għandhom japplikaw ukoll għal kull reat u, jew ksur ta’ kull liġi oħra li tiġi amministrata mid-Direttur Ġenerali, jew li jiksru kull liġi li biha jiġu stabbiliti l-ogħla prezzijiet għal oġġetti jew servizzi, jew li biha jiġu stabbiliti l-inqas livelli għal oġġetti jew servizzi. (2) Id-disposizzjonijiet tal-artikoli 10, 12, 12A, 13, 14, 14A u 14B u t-Taqsimiet X, XI u XII għandhom japplikaw għal reati u, jew ksur taħt il-liġijiet imsemmija fl-artikolu 111. TAQSIMA III Tribunal għal Talbiet ta’ Konsumaturi 16. T waqqif ta’ Tribunali. (1) Ikun hemm żewġ Tribunali li jkunu magħrufin bħala "Tribunal għal Talbiet ta’ Konsumaturi (Malta) "u"Tribunal għal Talbiet ta’ Konsumaturi (Għawdex) "rispettivament. (2) It-Tribunal għal Talbiet ta’ Konsumaturi (Malta) ikollu, mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (3), ġurisdizzjoni jisma’ u jaqta’ dwar talbiet li jsiru minn konsumaturi meta n-negozju li dwar u tkun tirreferi t-talba jkun sar f’Malta, u għandu jagħmel is-seduti tiegħu f’dak il-post jew dawk il-postijiet f’Malta hekk kif il-Ministru jista’ jistabbilixxi b’ordni fil-Gazzetta. (3) It-Tribunal għal Talbiet ta’ Konsumaturi (Għawdex) ikollu ġurisdizzjoni jisma’ u jaqta’ dwar talbiet li jsiru mill-konsumaturi meta n-negozju li dwar u tkun tirreferi t-talba jkun sar fil-Gżejjer ta’ Għawdex jew ta’ Kemmuna, u għandu jagħmel is-seduti tiegħu f’dak il-post fil-Gżejjer ta’ Għawdex u ta’ Kemmuna hekk kif il-Ministru wara li jikkonsulta lill-Ministru responsabbli għall-Affarijiet ta’ Għawdex jista’ jistabbilixxi b’ordni fil-Gazzetta. (4) Għall-finijiet tas-subartikoli) negozju jitqies li jkun seħħ- (a) fil-każ ta’ bejgħ jew ta’ servizz li jkun sar jew ingħata fil-fond tal-kummerċjant, fil-gżira fejn ikun jinsab dak il-fond; (b) fil-każ ta’ bejgħ jew ta’ servizz li jkun sar jew ingħata barra mill-fond tal-kummerċjant- (i) meta l-bejgħ jew is-servizz ikun ġie kuntrattat telefonikament, bil-facsimile meta l-bejgħ jew is-servizz ikun ġie kuntrattat telefonikament, bil-facsim, bil-korrispondenza jew b’kull mezz ta’ komunikazzjoni mekkaniku jew elettroniku u l-kummerċjan tinnifsu ma jkunx resaq lejn il-konsumatur u offra l-bejgħ tal-oġġetti jew l-għoti tas-servizz, il-gżira fejn ikun jinsab il-fond tal-kummerċjant; (ii) fil-każijiet l-oħra fil-gżira fejn tkun saret il-konsenja tal-oġġetti jew fejn ikunu ingħataw is-servizzi; b’dan illi meta l-prodott ikun ġie konsenjat jew is-servizz ikun ġie provdut fil-Gżira ta’ Malta u parti fil-Gżira ta’ Għawdex jew fil-Gżira ta’ Kemmuna, jew ikun ġie konsenjat jew provdut waqt vjaġġ bejn il-Gżira ta’ Malta u l-Gżira ta’ Għawdex jew il-Gżira ta’ Kemmuna, iż-żewġ tribuna li jkollhom ġurisdizzjoni. (5) Kap. 12. Kap. 12. Meta skont id-disposizzjonijiet magħmulin fis-subartikolu (4), jew skont ir-regoli magħmulin skont l-artikolu 27, ma jkunx jista’ jiġi determinat liema tribunal ikollu ġurisdizzjoni, għandhom japplikaw mutatis mutandis dawk id-disposizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili li jiddeterminaw il-konflitt ta’ ġurisdizzjoni bejn il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-ġurisdizzjoni ċivili tagħha u l-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-ġurisdizzjoni ċivili inferjuri tagħha. 17. Arbitri. Emendat: II.2008.17. (1) Jippresjedi fuq kull tribunal, arbitru waħdu: Iżda iktar minn arbitru wieħed jistgħu jinħatru biex jippresjedu xi wieħed mit-tribunali msemmija, iżda għal kull każ ikun hemm arbitru wieħed biss. (2) L-arbitri jinħatru mill-Prim Ministru. Ħadd ma jkun kwalifikat jinħatar arbitru ħlief jekk- (a) ikun ċittadin ta’ Malta li jkun għalaq it-tletin sena; u (b) ikollu warrantu jkun ipprattika bħala avukat għal mill-inqas ħames snin. (3) Persuna tkun skwalifikata milli tinħatar arbitru jekk- (a) tkun membru tal-Kamra tad-Deputati; jew (b) tkun membru ta’ Kunsill Lokali; jew (ċ) tkun kummerċjant; jew (d) tkun instabet ħatja ta’ xi offiża jew xiksur imsemmi fl-artikolu 4(7)(d)(v). (4) L-arbitri ji rċevu dik ir-rimunerazzjoni li l-Prim Ministru jista’ jistabbilixxi b’avviż fil-Gazzetta, u dawn ma għandhomx jitwaqqfu mill-prattika tal-professjoni tagħhom. (5) L-arbitri jinħatru għal perijodu ta’ tliet sninu jkunu jistgħu jerġgħu jinħatru għal perijodu ieħor jew perijodi oħra ta’ tliet snin kull wieħed. (6) Fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu taħt dan l-Att, arbitruma jkun jaqa’ taħt ebda kontroll jew ordni ta’ xi persuna jew awtorità oħra u ma jistax jitneħħa mill-kariga jekk mhux mill-Qorti tal-Appell fuq talba għal dak l-għan mill-Prim Ministru imsejsa fuq imġieba ħażina jew inkapaċità li jwettaq dmirijietu minħabba f’inabilità fiżika jew debilità mentali. (7) Ir-rimunerazzjoni dovuta lill-arbitri u l-ispejjeż meħtieġa għall-amministrazzjoni tat-tribuna li għandhom jitħallsu mill-Fond Konsolidat mingħajr il-ħtieġa ta’ xi approprjazzjoni oħra. 18. Astensjoni jew rikuża ta’ arbitri. Arbitru għandu jastjeni u jista’ jiġi rikużat fl-istess ċirkostanzi li jokkorru fil-każ ta’ mħallef tal-qrati superjuri. 19. Ġurament li jittieħed minn arbitru. Kull min jinħatar bħala arbitru ma għandux jibda jwettaq id-dmirijiet tal-kariga tiegħu sakemm ma jkunx ħaquddiem l-Avukat Ġenerali ġurament biex jeżamina u jaqta l-każijiet li jinġiebu quddiem u mingħajr dewmien, b’mod imparzjali u b’ekwità skont il-li [i. 20. Ġurisdizzjoni tat-Tribunal. Emendat: XXVI.2000.9; A.L.425 tal-2007; VI.2011.90. (1) Tribunal ikollu ġurisdizzjoni li jisma’ u jaqta’ talbiet magħmula minn konsumaturi kontra kummerċjanti meta l-valur tat-talba, minbarra l-imgħax u l-ispejjeż, ma jkunx aktar minn tliet elefuħames mitteuro (€ 3,500), u meta t-talba jkollha x’taqsam ma’, toħroġ minn jew tkun dwar, sew direttament sew indirettament- (a) ix-xiri jew kiri minn konsumatur ta’ oġġetti mingħand kummerċjant; (b) l-għoti ta’ servizzi minn kummerċjant lil konsumatur. (2) Il-ġurisdizzjoni ta’ tribunal ma għandhiex tkun waħda esklussiva, u l-għażla tkun f’idejn il-konsumatur dwar jekk għandu xiġibazzjoni kontra kummerċjant quddiem tribunal jew quddiem il-qrati ordinarji, b’dan illi- (a) meta tkun inġiebet azzjoni quddiem it-Tribunal minn konsumatur, dak il-konsumatur ma jkollux jedd jerġa’ wkoll iġibazzjoni li toħroġ mill-istess talba quddiem il-qorti ordinarja; u (b) meta tkun inġiebet azzjoni quddiem il-qrati ordinarji minn konsumatur, jew f’każ miġjub minn kummerċjant kontra konsumatur u l-konsumatur jagħmel kontro-talba, il-partijiet kollha fil-kawża jkunu jistgħu, jekk it-talba u l-kontro-talba li jista’ jkun hemm ikunu jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni ta’ tribunal, permezz ta’ nota konġuntiva li tiġi preżentata fl-atti tal-kawża jitolbu lil dik il-qorti tittrasferixxi l-każ li t-Tribunal. Malli jiġri dan il-qorti ordinarja għandha permezz tar-Reġistratur tittrasferixxi kopja tal-atti ta’ dik il-kawża lit-Tribunal u tieqaf milli tkompli tisma’ dak il-każ. Id-drittijiet tar-reġistru għar-rigward tal-każ quddiem il-qrati ordinarji għandhom f’kull każ jiġu kanċellati, u sakemm il-partijiet ma jiftehmux xort’oħra fin-nota imsemmija, l-ispejjeż jiġu kanċellati bl-istess mod bħal li kieku l-każ ikun ġie ċedut mill-attur: Iżdakaż ma għandux jiġi trasferit għal tribunal meta l-valur tat-talba jew kontro-talba stabbilit skont ma hemm provdut fis-subartikolu (1) ikun iktar minn tliet elefuħames mitteuro (€ 3,500); u (ċ) kummerċjant ikun jista’ jagħmel kontro-talba kontra konsumatur li toħroġ minn kwistjoni msemmija fis-subartikolu (1) quddiem it-Tribunal f’azzjoni miġjuba kontrihminn konsumatur. 21. Kif jinqatgħu l-kwistjonijiet quddiem it-Tribunal. Emendat: A.L.425 tal-2007; VI.2011.91. (1) Tribunaljaq ta l-kwistjonijiet f’talba jew kontro-talba preżentati quddiem u skont kull meritu u ġustizzja sostantiva tal-każ, u skont l-ekwità: Iżda kull kwistjoni li jista’ jkun hemm dwar il-preskrizzjoni għandha tinqata’ skont il-li [i. (2) Tribunal jista’, meta jaq ta l-kwistjonijiet f’talba jew kontro-talba preżentati quddiem u, jordna lill-kummerċjant iħallas lill-konsumatur ammont li ma jkunx inqas minn ħamsa u tletineuro (€ 35) u mhux iktar minn ħames mitteuro (€ 500) bħala dan nimorali għal kull ħsara, deni, ansejtà u inkonvenjenza. 22. Appelli. Emendat: XXVI.2000.10.; VI.2001.26II.2008.18; VI.2011.92VI.2001.26;. (1) Appell magħmul taħt is-subartikoli) isir minn deċiżjoni ta’ Tribunal permezz ta’ rikors li jiġi preżentat fi żmien għoxrin jum mid-data tad-deċiżjoni- (a) fil-każ ta’ appell mit-Tribunal tal-Konsumaturi (Malta) lill-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) li joqgħod f’Malta; u (b) fil-każ ta’ appell mit-Tribunal tal-Konsumaturi (Għawdex) lill-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) li joqgħod f’Għawdex. (2) Appell jista’ jsir fil-każijiet li ġejjin: (a) fuq kull ħaġa li jkollha x’taqsam mal-ġurisdizzjoni tat-Tribunal; jew (b) fuq kull kwistjoni ta’ preskrizzjoni; jew (ċ) meta t-tribunal ikunmar kontra l-prinċipji ta’ ġustizzja naturali u dik l-azzjoni tkun ippreġudikatil-jeddijiet ta’ min jappella. (3) Ikun hemm ukoll dritt ta’ appell fil-każijiet kollha fejn l-ammont fil-kwistjoni, kalkolat skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 20(1), jaqbeż l-elfumitejn euro. (4) Meta l-Qorti tal-Appell taqta’ li l-appell ikun fondat u ġustifikat, din għandha tħassar id-deċiżjoni tat-Tribunal u għandha hi stess taq ta’ t-talba u l-kontro-talba oriġinali skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 21. (5) Il-Qorti tal-Appell tista’, jekk tikkunsidra r-rikorsfrivolu jew vessatorju, tiċħad l-appell utordna lill-appellant biex iħallas penali li m’għandhiex tkun inqas minn mitejn u tletineuro u li ma tkunx iżjed minnelf, mija u sebgħin euro. (6) Kap. 12. Kap. 12. L-ammont tal-penali għandu jkun dovut u għandu jitħallas lill-Gvern bħala dejn ċivili, likwidu u ċert, u jista’ jiġi miġbur mir-Reġistratur. L-ordni msemmija fis-subartikolu (5) għandha tikkostitwixxi titolu eżekuttiv skont u għall-finijiet tat-Titolu VII tat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ. (7) Kap. 12. Kap. 12. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ b’regolamenti taħt dan is-subartikolu jistabbilixxi d-drittijiet li għandhom jitħallsu fir-reġistru tal-qorti għar-rigward tal-preżentata ta’ atti bil-miktub f’konnessjoni ma’ appell taħt dan l-artikolu: Iżda meta ma jkunu ġew hekk stabbiliti ebda drittijiet bħal dawk, għandhom japplikaw id-drittijiet li hemm fl-Iskeda Ali tinsab mal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ. (8) Kap. 12. Kap. 12. Il-Bordimwaqqaf taħt l-artikolu 29 tal-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivi li jista’ jagħmel regoli li jkunu jirregolaw l-appelli li jsiru taħt dan l-artikolu. 23. Proċedura. Emendat: XXVI.2000.11; VI.2011.75; IX.2011.64. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ kull regola magħmula skont l-artikolu 27 u skont id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), arbitru jirregola l-proċedimenti quddiem tribunal b il-mod li jaħseb li jkun l-aktar xieraq għall-finijiet li tintagħmel ġustizzja, skont id-dettami ta l-ġustizzja naturali. (2) Bla ħsara għal kull regola msemmija fis-subartikolu (1), arbitru- (a) għandu jiżgura li każ għandu, daqs kemm ikun b’mod raġonevoli possibbli, jinqata’ fl-istess jum tas-smigħ tiegħu; (b) għandu jitgħarraf b’kull mod li jista’ jidhirlu xieraq u ma jkunx marbut bil-prattika dwar l-aħjar prova jew dwar xiehda fuq kliem ħadd ieħor jekk ikun sodisfatt li x-xiehda li jkollu quddiem u tkun biżżejjed veritiera li biha jista’ jasal biex jaqta l-każ li jkun qed jittratta; (ċ) għandu jiddeżisti kemm jista’ jkun milli jqabbad periti tekniċi sabiex jagħtu l-parir espert tagħhom, u jekk jinħatru tali periti huwa għandu jifformula elenku ta’ dettalji li l-perit ikollu jirrelata dwarhom; (d) ma għandux joqgħod jagħti motivi imtawwlin dwar kif ikun wasal għad-deċiżjonijiet tiegħu, iżda jkun biżżejjed li jelenka d-dettalji ewlenin li jkun sejjes id-deċiżjoni tiegħu fuqhom; (e) jkollu l-istess setgħa daqs ma ġistrat li joqgħod fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-kompetenza ċivili tagħha jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza ċivili inferjuri tagħha u b’mod partikolari jkun jista’ jħarrek ix-xhieda u jamministralhom il-ġurament; u (f) għandu jiżgura li x-xiehda quddiem it-Tribunal għandha f’kull każ tingħata bil-ġurament. (3) Ebda proċediment quddiem tribunal ma jkun invalidu minħabba f’nuqqas ta’ tħaris ta’ xi formalità sakemm wieħed ikun mexa b’mod konformikemm jista’ jkun mar-regoli. (4) (a) Qabel ma talba tiġi preżentata quddiem tribunal, dik il-parti li tkun ser tagħmel it-talba għandha l-ewwel tirreferi t-talba lid-Direttur Ġenerali jew lil xi għaqda ta’ konsumaturi reġistrata li għandhom jippruvaw jwasslu lill-partijiet fi ftehim dwar il-kwistjonijiet li jkun hemm. (b) Jekk ma jkunx intlaħaq ftehim dwar il-kwistjonijiet kollha fi żmien ħmistax-il jum ta’ xogħol minn meta l-parti tkun irriferiet it-talba tagħha lid-Direttur Ġenerali jew lill-għaqda ta’ konsumaturi reġistrata, skont il-każ, dik il-parti tista’ mbagħad tressaq it-talba tagħha quddiem it-Tribunal. (5) Kap. 418. Kap. 418. Meta d-Direttur Ġenerali jirċievi talba riferita lilu mill-Awtorità ta’ Malta dwar il-Komunikazzjoni meta dik it-talba tkun ġiet ippreżentata lil dik l-Awtorità minn utent finali aggravat fir-rigward ta’ xi servizz ta’ komunikazzjoni jkun kif ikun ġie deskritt, li jaqa’ fil-ġurisdizzjoni tal-Awtorità, id-Direttur Ġenerali għandu għaldaqstant jaġixxi abbażi tat-talba li tkun ġietriferita lil u mill-Awtorità mingħajr mal-utent finali inkwistjoni jkun meħtieġ jerġa’ jippreżenta t-talba lid-Direttur Ġenerali: Iżda għall-finijiet ta’ dan is-subartikolu "servizz ta’ komunikazzjoni" tfisser kull servizz ta’ komunikazzjoni kif inhu regolat skont id-dispożizzjojnijiet tal-Att għat-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Malta dwar il-Komunikazzjoni [żaħ. (6) Kap. 108. Kap. 108. Ix-xhieda għandhom jitħallsu d-drittijiet skont l-Ordinanza dwar id-Drittijiet tax-Xhieda [żaħ. (7) Kap. 189. Kap. 189. Id-disposizzjonijiet tal-Att dwar Proċeduri Ġudizzjarji (Użu tal-Ilsien Ingliż) għandhom japplikaw għat-Tribunal. 24. Kif toħodd din it-Taqsima. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima jgħoddu għal talbiet li joħorġu minn xi bejgħ magħmul jew servizz mogħti wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan l-artikolu, u tkun kundizzjoni ta’ kull bejgħ jew servizz mogħti wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan l-artikolu li d-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom ikunu jgħoddu għal kull talba li toħroġ minnhom: Iżda konsumatur u kummerċjant ikunu jistgħu jaqblu li din fit-Taqsima tkun tgħodd ukoll għal bejgħ li jkun sar, jew servizz li jkun ġie provdut, qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-artikolu. (2) Il-partijiet fi transazzjoni li għalihom jirreferi s-subartikolu (1), ma jistgħux jiċħdu jew inaqqsu xi wieħed mill-jeddijiet mogħtija lil konsumatur taħt din fit-Taqsima. 25. Spejjeż u esekuzzjoni. Emendat: XXVI.2000.12; A.L.425 tal-2007; VI.2011.93. (1) F’kull deċiżjoni li jagħti l-arbitru għandu jiddeċiedi dwar l-ispejjeż li xi waħda mill-partijiet ikollha tħallas lill-parti l-oħra u sakemm ma jkunx hemm xi ċirkostanzi speċjali, il-parti li titlef il-każ għandha tiġi ordnata tħallas l-ispejjeż tal-parti l-oħra li favur tagħha jkun inqata l-każ: Iżda meta l-arbitru jkun sodisfatt li talba ppreżentata quddiem it-Tribunal jew id-difiża għar-rigward tagħha tkun waħda vessatorja jew frivola, huwa jista’ jordna lill-parti li tagħmel it-talba jew lill-intimat, skont il-każ, biex tħallas lill-parti l-oħra penali ta’ mhux iktar minn mija u għoxrin euro (€ 120). Kull ordni bħal dik għandha tkun motivata u esegwibbli bl-istess mod bħal li kieku kienet deċiżjoni tat-Tribunal. (2) L-ispejjeż ikunu limitati biss għal nefqiet li jkunu saru b’mod dirett dwar il-każ mill-parti li favur tagħha jkun ġie deċiż li jitħallsulha l-ispejjeż: Iżda f’ebda każ ma għandu jiġi deċiż dwar spejjeż li jkollhom x’jaqsmu ma’ nefqiet li jkunu jikkonsistu fi drittijiet legali jew kull dritt ieħor b’kull isem li jkunu mħallsa minn xi parti li tkun lilavukati, prokuraturi legali jew kull persuna oħra li tassisti lill-partijiet quddiem it-Tribunal. (3) Kap. 12. Kap. 12. Deċiżjoni tat-Tribunal li tkun saret resjudicata tis ta’ tiġi infurzata, abbażi tar-residenza tal-persuna li l-infurzar ikun qed isir kontriha, mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), bħala titolu eżekuttiv taħt il-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ: Iżda d-drittijiet li jitħallsu fil-Qorti dwar mandat maħruġ għall-fini li tiġi infurzata deċiżjoni tat-Tribunal għandhom ikunu jammontaw għal nofs id-drittijiet applikabbli tal-qorti li japplikaw fil-każ ta’ mandati maħruġin għall-fini ta’ infurzar ta’ sentenzi tal-Qorti tal-Maġistrati msemmija hawn qabel. 25A. Id-Direttur Ġenerali għandu jissorvelja mill-viċin id-deċiżjonijiet tat-Tribunal biex jidentifika kummerċjanti li l-imġiba tagħhom fis-suq tista’ tkun qiegħda tikser l-Att jew regolamenti magħmulin taħt u jew li ma jkunux qed jonoraw id-deċiżjonijiet tat-Tribunal jew tal-Qorti tal-Appell għad-detriment tal-konsumaturi u jista’ jieħu kull azzjoni taħt dan l-Att jew regolamenti magħmulin taħt u kontra dawk il-kummerċjanti biex jindirizza kull dannu lil konsumatur li jista’ jirriżulta mill-imġiba ta’ dawk il-kummerċjanti: Iżda kull azzjoni li jieħu d-Direttur Ġenerali taħt dan l-artikolu tkun mingħajr preġudizzju għall-obbligi tal-kummerċjant li jikkonforma ruħu mad-deċiżjoni tat-Tribunal jew tal-Qorti tal-Appell. 26. Reġistru, Segretarju u Deputat Segretarju. Emendat: VI.2011.95. (1) Kull tribunal ikollu r-Reġistru tiegħu. (2) Ir-records ta’ kull tribunal għandhom ikunu aċċessibbli għal kulħadd, u għandhom jingħataw kopji relattivi mal-ħlas tad-dritt preskritt lil kull persuna li titlobhom. (3) L-atti u records ta’ tribunal għandhom jiġu depożitati u miżmuma fil-post ki f il-Ministru jista’ jistabbilixxi, bi ftehim mal-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, b’ordni fil-Gazzetta. (4) Il-Ministru jaħtar Segretarju għal kull tribunal. (5) Bla ħsara għal dawk ir-regoli li jistgħu jsiru taħt din fit-Taqsima, is-segretarju jkollu l-istess funzjonijiet għar-rigward tat-tribunall-istess bħal ma għandhom ir-Reġistratur tal-Qrati u l-Arkivist tal-Qrati għar-rigward tal-qrati superjuri. (6) Il-Ministru jaħtar ukoll deputati segretarji li, bla ħsara għal regoli magħmula kif imsemmi qabel, ikollhom dawk id-dmirijiet li jingħatawlhom b’mod ġenerali mis-Segretarju u b’mod partikolari hekk kif jitwettqu minn deputati reġistraturi fil-qrati superjuri. (7) Qabel ma jibdew iwettqu l-funzjonijiet tal-kariga tagħhom, segretarju u deputat segretarju għandhom jieħdu u jiffirmaw ġurament quddiem Kummissjunarju għall-Ġuramenti li jkunu se jwettqu dmirijiethom b’mod ġustu imparzjali skont il-li [i. 27. Regoli. Il-Ministru jista’, bi ftehim mal-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, jagħmel regolamenti għall-ħdim aħjar tat-tribunali imwaqqfin b’din fit-Taqsima u jista’ mingħajr preġudizzju għall-modġeneriku ta’ dan il-paragrafu jagħmel regoli li: (a) jifformulaw il-proċedura ta’ quddiem it-tribunali jew tal-appelli li jsiru minn deċiżjonijiet tat-tribunali; (b) jistabbilixxu kif għandhom isiru l-proċedimenti quddiem it-tribunali jew f’appelli mit-tribunali; (ċ) jistabbilixxu r-rati tal-ispejjeż fi proċedimenti li jsiru quddiem it-tribunali; (d) jistabbilixxu d-drittijiet li jistgħu ikunu dovuti li r-reġistru tat-tribunal; (e) jifformulaw id-dmirijiet tas-segretarji u deputati segretarji; u (f) jippreskrivu kull ħaġa oħra li tista’ jew għandha tkun hemm preskritta skont din fit-Taqsima. TAQSIMA IV Għaqdiet ta’ Konsumaturi 28. Ħ tiġiet għal reġistrazzjonijiet. Emendat: XXVI.2000.13. Għaqda ta’ konsumaturi reġistrata hija għaqda ta’ konsumaturi li tissodisfa l-Kunsill li tkun qiegħda tikkonforma ruħha ma’ dawn il-ħtiġiet li ġejjin: (a) li l-għaqda jkollha għadd ta’ membri regolari ta’ mill-inqas mitt membru maġġorenni li jkunu ċittadinimaltin jew residenti permanenti f’Malta; (b) li l-istatut tal-għaqda jistabbilixxi l-prinċipju li l-għan ewlieni tas-soċjetà huwa l-promozzjoni ta’ protezzjoni tal-konsumatur, u li din tmexxi, tgħarraf u teduka lill-konsumaturi; (ċ) li l-istatut ikun jipprovdi li l-għaqda titmexxa minn persuni li jiġu eletti b’mod ħieles mill-membri tal-għaqda f’elezzjoni li ssir mill-inqas darba kull sena kalendarja; (d) li l-għaqda ma jkollhiex bħala wieħed mill-għanijiet tagħha li tagħmel xi qligħ; u (e) li l-għaqda tkun indipendenti minn kull għaqda, organizzazzjoni jew gruppi oħra li l-għan ewlieni tagħhom ma jkunx dak li jipproteġu l-konsumaturi. 29. Kif tapplika għal għarfien. Emendat: A.L.426 tal-2012. (1) Kull għaqda ta’ konsumaturi li tkun tixtieq tiġi rikonoxxuta bħala għaqda ta’ konsumaturi reġistrata għandha tissottometti lill-Kunsill dan li ġej: (a) applikazzjoni fuq il-formula adatta maħruġa taħt l-awtorità tal-Kunsill; (b) kopja sħiħa aġġornata tal-istatut tagħha debitament ċertifikat mill-persuna li jkollha l-ogħla kariga esekuttiva mal-għaqda; (ċ) lista tal-membri tal-għaqda inklużi l-indirizzi rispettivi tagħhom u n-numri ta’ dokumenti ta’ identifikazzjoni legalment validi; u (d) l-indirizz uffiċjali tal-għaqda. (2) Il-Kunsill għandu mal-ewwel opportunità li jkollu jeżamina u jivverifika jekk l-għaqda tkunx tissodisfa l-ħtiġiet stipulati fl-artikolu 28. Meta dawn il-ħtiġiet ikunu twettqu, il-Kunsill jirreġistra lil min japplika bħala għaqda ta’ konsumaturi reġistrata, u joħroġ ċertifikat lill-għaqda li bih jikkonferma r-reġistrazzjoni tal-imsemmija għaqda u d-data ta’ dik ir-reġistrazzjoni. (3) Meta l-Kunsill jaq tagħha li għaqda ma tissodisfax il-ħtiġiet għar-reġistrazzjoni, dan għandu fi żmien erba tax-il jum mid-data tad-deċiżjoni tiegħu jinnotifika b’dan bil-miktub lil minikun applika filwaqt li jsemmi kif wasal għal dik id-deċiżjoni. (4) Il-Kunsill jista’ jirrifjuta li jirreġistra għaqda ta’ konsumaturi taħt isem jew tismija li jikkunsidra offensivi jew inkella mhux mixtieqa. (5) Ċertifikat maħruġ mill-Kunsill li jfisser li għaqda ta’ konsumaturi partikolari hija għaqda ta’ konsumaturi reġistrata konformi mal-ħtiġiet kollha stipulati taħt is-subartikolu (1), ikun prova valida u konklusiva ta’ dan il-fatt għall-finijiet u effetti kollha tal-li [i. (6) Ebda dritt ma għandu jitħallas dwar ir-reġistrazzjoni ta’ għaqda ta’ konsumaturi mal-Kunsill. 30. Reġistru ta’ għaqdiet ta’ konsumaturi. (1) Il-Kunsill iżomm reġistru tal-għaqdiet ta’ konsumaturi kollha, fejn jissemmew isimhom, id-dati tar-reġistrazzjoni, l-għadd ta’ membri u kull partikolarità oħra li l-Kunsill jista’ jqis xierqa. (2) Ir-reġistru jkun aċċessibbli għall-ispezzjon ta’ kulħadd bla ebda ħlas f’kull ħinumkien hekk kif jista’ jiġi stabbilit mill-Kunsill: Iżda l-identità tal-membri ta’ għaqda ta’ konsumaturi reġistrata ma għandiex tkun aċċessibbli għal skrutinju pubbliku. 31. Obbligu li jinżammdettalji dwar il-membri. Emendat: A.L.426 tal-2012. Kull għaqda ta’ konsumaturi reġistrata għandha żżomm dettalji għalkollox aġġornati tal-ismijiet, indirizzi u n-numri tad-dokumenti ta’ identifikazzjoni legalment validi tal-membri tagħha. 32. Obbligu li jingħata tagħrif lill-Kunsill. (1) Għaqda ta’ konsumaturi reġistrata għandha tissottometti lill-Kunsill kull rapport u tagħrif dwar il-membri komponenti u l-attivitajiet tagħha hekk kif jistgħu minn żmien għal żmien jenħtieġu. Mingħajr preġudizzju għal dak imsemmi qabel, kull għaqda ta’ konsumaturi reġistrata għandha f’kull sena kalendarja mhux iktar tard mill-aħħar ta’ Marzu tippreżenta għand il-Kunsill rapport dwar il-membri komponenti tagħha fil-31 ta’ Diċembru tas-sena ta’ qabel. (2) Għaqda ta’ konsumaturi reġistrata għandha tipprovdi lill-Kunsill b’kopja tal-emendi tal-istatut tagħha, liema kopja għandha tkun debitament ċertifikata mill-persuna li jkollha l-ogħla kariga esekuttiva fl-għaqda. Kull emenda bħal dik għandha tiġi notifikata lill-Kunsill fi żmien erba tax-iljum minn meta tiġi approvata mill-għaqda msemmija. 33. Il-Kunsill għandu jippubblika lista ta’ kull sena. Kemm jista’ jkun malajr wara li tgħaddi kull sena kalendarja waħda wara l-oħra iżda mhux aktar tard minn tmiem Mejju ta’ kull sena, il-Kunsill għandu jippubblika b’tagħrif ġenerali fil-Gazzetta lista tal-għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati li jkunu debitament reġistrati miegħu fil-31 ta’ Diċembru tas-sena ta’ qabel. 34. Stqarrijiet foloz jew mhux veritieri, eċċ. Emendat: A.L.425 tal-2007; VI.2011.96. Kull minxjentement jew bi traskuraġni jagħmel stqarrija jew dikjarazzjoni falza jew mhux veritiera jew mod ieħor jagħti tagħrif falz jew mhux veritier lill-Kunsill taħt xi waħda mid-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima jeħel, meta jinsabħati, multasael fejn tliet mija u ħamsin euro (€ 2,350) jew priġunerija għal mhux iżjed minn sitt xhur, jew għal dik il-multa u priġunerija flimkien. 35. Għaqda ta’ konsumaturi reġistrata għandha jkollha l-jeddijiet, benefiċċji, privileġġi u eżenzjonijiet mogħtija b’din fit-Taqsima għaldaqstant żmien kemm iddumhekk reġistrata u tkompli tikkonforma ruħha mal-ħtiġiet ta’ din fit-Taqsima. 36. Eżenzjoni mir-responsabbiltà. Emendat: II.2008.20. (1) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ kull liġi oħra, għaqda ta’ konsumaturi reġistrata u kull wieħed mill-uffiċjali tagħha fil-qadi ta’ dmirijiet u f’isimha jkun eżenti minn kull responsabbiltà kemm ċivili jew kriminali, dwar kull pubblikazzjoni, stqarrija jew komunikazzjoni jew attività oħra, li jkunu saru bonafideli jkunu maħsub in unikament għall-aħjar tagħrif jew edukazzjoni jew protezzjoni tal-konsumaturi. Din l-eżenzjoni tapplika għall-persuni kollha li jippubblikaw, jistampaw, jirreġistraw, ixandru jew jikkomunikaw din l-informazzjoni b’xi mod li jkun. (2) Għall-finijiet tas-subartikolu (1), pubblikazzjoni, stqarrija, komunikazzjoni jew attività titqies li tkun bona fi demetadin ma ssirx jew ma tintgħamilx bi traskuraġni jew dolożament, meta din tkun issegwi l-prinċipji tas-sewwa u tal-oġġettività, u ma tkunx biksur ta’ xi regoli ta’ prattika magħmula skont l-artikolu 7(1)(b). (3) Kull minjallega malefide minn għaqda ta’ konsumaturi reġistrata jkun jinkombi fuq u li jipprova dawk l-allegazzjonijiet. 37. Għaqdiet ta’ Konsumaturi Reġistrati u prosekuzzjonijiet. Emendat: VI.2011.75. (1) Għaqda ta’ konsumaturi reġistrata tista’ f’isimha tagħmel rapporti jew ilmenti lill-awtorità kompetenti fuq kull ksur ta’ dan l-Att, ta’ kull liġi amministrata mid-Direttur Ġenerali jew ta’ kull liġi jew regolament li l-Prim Ministru jista’ minn żmien għal żmien jistabbilixxi b’avviż li jiġi pubblikat fil-Gazzetta. (2) F’kull prosekuzzjoni li ssir mill-awtorità kompetenti wara xi rapport jew ilment bis-saħħa tas-subartikolu (1), għandu jissejjaħ rappreżentant tal-għaqda biex jixhed dwar il-fatti li l-għaqda tkun tafbihom dwar l-ilment jew ir-rapport u biex jindika lill-qorti kull xiehda dwar l-akkuża li jista’ jkun jafbiha. (3) Filwaqt li jkunu qegħdin isiru il-proċedimenti kriminali mibnijin fuq ilment jew rapport li jsiru mill-għaqda, uffiċjal li jkun debitament awtorizzat mill-għaqda għal dan l-għan ikollu jedd jieħu sehem u jassisti fil-prosekuzzjoni tar-reati msemmija. 38. Eżenzjoni mit-taxxa fuq l-income. Għaqda ta’ konsumaturi reġistrata tkun eżenti mill-ħlas ta’ taxxa fuq l-income. 39. Għajnuna lil għaqdiet ta' konsumaturi reġistrati. Il-Ministru jista’, fuq il-parir tal-Kunsill, jagħti lil kull għaqda ta’ konsumaturi reġistrata dik l-għajnuna u dawk il-faċilitajiet li jista’ minn żmien għal żmien iqis xierqa sabiex għaqda tkun tista’ twettaq dmirijietha. 40. Konsultazzjoni u inizjattivi ma’ għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati. (1) Kull meta jqis li jkun hekk meħtieġ, il-Kunsill jista’ jikkonsulta ruħu ma’ għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati dwar kull ħaġa li għandha x’taqsam jew li toħroġ mill-provvista ta’ oġġetti u servizzi lill-konsumaturi. (2) Il-Kunsill jista’ wkoll jieħu inizjattivi jew jipparteċipa f’kampannji ma’ għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati kif jidhirlu xieraq minn żmien għal żmien. 41. Tħassir ta’ reġistrazzjoni. Emendat: II.2008.21. Il-Kunsill għandu jħassar ir-reġistrazzjoni ta’ għaqda ta’ konsumaturi reġistrata f’wieħed minn dawn il-każijiet meta- (a) issir talba għal tħassir mill-għaqda stess; (b) ikun sodisfatt li l-għaqda ma tkunx iktar konformi mal-ħtiġiet stipulati fl-artikolu 28; (ċ) għal kull raġuni li tkun, l-istatut li jirregola l-għaqda ma jkunx konformi mad-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima; (d) ikun sodisfatt li l-għaqda tkun temmetteżisti jew taħdem; (e) ikun sodisfatt li hemm prova biżżejjed li r-reġistrazzjoni ta’ għaqda kienet inkisbet bifrodi, negliġenza jew żball serju; (f) l-għaqda tinstab, jew kull min jaġixxi f’isimha jinstab, ħati ta’ reat taħt l-artikolu 34; jew (g) l-għaqda tkun għal diversi drabiaġixxiet bi ksur tar-regoli ta’ prattika magħmula taħt l-artikolu 7(1)(b), jew li tkun f’xi ħaġa serja aġixxiet, ukoll jekk darba waħda biss, bi ksur ta’ dawk ir-regoli. 42. Għaqdiet oħra ta’ konsumaturi. Ebda ħaġa f’din fit-Taqsima ma għandha titqies bħala li tostakola jew tillimita l-jedd ta’ persuni li jwaqqfu għaqdiet għall-protezzjoni u l-promozzjoni ta’ interessi tal-konsumaturi mingħajr ma jkunu jikkwalifikaw skont l-artikolu 28. F’każ bħal dan għaqda mhux reġistrata ma jkollha ebda dritt li tiġi konsultata, tingħata għajnuna jew tingħaraf mill-Kunsill, jew għal kull dritt, privileġġ jew eżenzjoni oħrajn mogħtija b’din fit-Taqsima lil għaqdiet ta’ konsumaturi reġistrati. TAQSIMA V Dikjarazzjoni ta’ prinċipji Miżjuda: XXVI.2000.15. 43. Drittijiet favur il-konsumatur. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Il-prinċipji dikjarati fis-subartikolu (2) ma għandhomx ikunu direttament esegwibbli f’xi qorti jew tribunal, iżda għandhom jinżammu fl-interpretazzjoni u l-implementazzjoni ta’ dan l-Att u tar-regolamenti kollha magħmula taħtu. (2) Il-konsumaturi jkollhom drit t- (a) għal aċċess adegwat għal oġġetti u servizzi essenzjali bażiċi bi prezzijiet raġonevoli u li jkunu jistgħu jagħżlu minn firxa wiesgħa ta’ oġġetti u servizzi; (b) li jkunu protetti minn oġġetti, proċessi ta’ produzzjoni u servizzi li jagħmlu ħsara lis-saħħa; (ċ) għal aċċess adegwat għal informazzjoni dwar oġġetti jew servizzi li tkun ċara, korretta u ma tqarraqx; (d) li jikkomponu u jingħaqdu ma’ għaqdiet favur il-konsumatur u li kull interess favur il-konsumatur jiġi rappreżentat fl-għemil u l-eżekuzzjoni ta’ policygovernattiva, u fl-iżvilupp ta’ oġġetti u servizzi; (e) għal protezzjoni minn kull prattika ta’ kummerċ mhux legali jew mhux ġust; (f) li talbiet ġustifikati jiġu rranġati b’mod ġust inkluż il-kumpens adegwat għal rappreżentazzjoni ħażina, oġġetti diżut li jew servizzi mhux sodisfaċenti; u (g) għal rimedju effettiv, imgħaġġel u bi spejjeż baxxi fit-tilwim li jista’ jkollhom mal-kummerċjanti. (3) Konsumatur ma jistajwarrabeb da dritt stabbilit favurih minn jew taħt dan l-Att. TAQSIMA VI Soluzzjoni Alternattiva għat-Tilwim għall-Konsumatur Miżjuda: XXX.2015.5. Tifsir. Miżjud: XXX.2015.5. 43A. F’din fit-Taqsima, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra: "din fit-Taqsima " tinkludi kull regolamenti magħmula taħt din fit-Taqsima; u "entità tal-ADRresidwa " tfisser kull entità bħal dik li l-Ministru jista’, wara konsultazzjoni mal-Kunsill, jaħtar sabiex tieħu ħsieb tilwim l il-konsumaturi jista’ jkollhom man-negozjanti għal liema tilwimma teżisti ebda entità tal-ADR kompetenti mwaqqfa sabiex tieħu ħsieb tilwim bħal dak. 43B. Dritt ta’ aċċess tal-konsumatur għall-proċeduri ADR. Miżjud: XXX.2015.5. Il-konsumaturi għandhom id-dritt ta’ aċċess għall-proċeduri tal-ADR li jikkonċernaw dak it-tilwim li jista’ jkollhom ma’ negozjanti: Iżda meta ma jkunx hemm entità tal-ADR kompetenti sabiex tieħu ħsieb li tinstab soluzzjoni għal dan it-tilwim, dan it-tilwim għandu jintbagħat lil dik l-entità tal-ADRresidwa jew dawk l-entitajiet tal-ADR residwi li jistgħu minn żmien għal żmien ikunu maħtura abbażi ta’ din fit-Taqsima. 43Ċ. Entità tal-ADRresidwa jew entitajiet tal-ADRresidwi. Miżjud: XXX.2015.5. (1) L-entità elenkata fit-Tielet Skeda ma’ dan l-Att għandha twettaq il-funzjoni ta’ entità tal-ADRresidwa. Il-Ministru jista’, wara konsultazzjoni mal-Kunsill, b’ordni jaħtar kull entità jew entitajiet oħra sabiex taqdil-funzjoni ta’ entità jew entitajiet tal-ADRresidważi, li ema entità jew entitajiet għandhom ikunu elenkati fit-Tielet Skeda: Iżda l-Ministru jista’, wara konsultazzjoni mal-Kunsill, b’ordni jemenda dik l-Iskeda, u b’mod partikolari l-Ministru jista’ jaħtar entitajiet differenti sabiex jieħdu ħsieb tipi differenti ta’ tilwim: Iżda wkoll il-Ministru jista’ b’ordni jemenda dik l-Iskeda wara talba bil-miktub mill-Kunsill jekk ikun sodisfatt li l-Kunsill wasal għall-konklużjoni li entità li kienet ġiet maħtura bħala entità tal-ADRresidwa ma tissodisfax jew ma għadhiex tissodisfa aktar waħda jew aktar mill-kundizzjonijiet taħt din fit-Taqsima. (2) Entità maħtura sabiex twettaq il-funzjonijiet ta’ entità tal-ADRresidwa għandha, meta tagħmel dan, taħdem b’mod indipendenti mill-Kunsill, dan iżda mhux meta jrid ikun hemm konformità ma’ kull ordni leġittima, deskritta kif deskritta, li l-Kunsill jista’ jimponi sabiex jiżgura li dik l-entità żżomm mal-obbligi tagħha skont il-liġi waqt li twettaq ir-rwol tagħha bħala entità tal-ADRresidwa. 43D. Ir-rwol tal-Kunsill bħala l-awtorità kompetenti u regolatorja tal-ADR taħt din it-Taqsima. Miżjud: XXX.2015.5. (1) Il-Kunsill għandu jkun l-awtorità kompetenti u regolatorja tal-ADR u waqt li jwettaq dan ir-rwol, il-Kunsill għandu jaqdi l-funzjonijiet li ġejjin: (a) jiddeċiedi jekk entità hijiex kwalifikata sabiex taħdem bħala entità tal-ADR; (b) jiċċekkja l-operat u l-imġiba tal-entitajiet tal-ADR; (ċ) jiżgura li l-entitajiet tal-ADR jikkonformaw mal-obbligi li għandhom skont il-liġi u jiżgura li negozjanti josservaw l-obbligi tagħhom skont il-liġi fir-rigward tal-ADR, u, fejn hu neċessarju, jieħu dawk il-miżuri li jista’ jqis li huma xierqa; u (d) jaqdi funzjonijiet oħra li l-Ministru jista’ minn żmien għal żmien jitlob li jaqdi marbuta mal-proċeduri tal-ADR ġewwa Malta. (2) Il-Kunsill għandu, waqt li jwettaq il-funzjonijiet tiegħu taħt din fit-Taqsima, jaħdem b’mod indipendenti u ma għandux jieħu jew ifittexistruzzjonijiet, deskritti kif deskritti, minn persuni oħra. (3) Sakemm mhux xort’oħra stabbilit bil-liġi, il-Kunsill għandu jirregola l-proċedura tiegħu waqt li jwettaq il-funzjonijiet tiegħu taħt din fit-Taqsima. (4) Il-Kunsill għandu jwettaq il-funzjonijiet regolatorji tiegħu, deskritti kif deskritti, permezz taċ-Chairmanu, jew permezz ta’ wieħed jew aktar mill-uffiċjali pubbliċi u, jew entità jew entitajiet li minn żmien għal żmien ikunu hekk awtorizzati mill-Kunsill: Iżda ebda waħda minn dawn il-funzjonijiet ma għandha titwettaq minn entità liġiet jew li kienet ġiet maħtura sabiex taħdem bħala entità tal-ADRresidwa, jew hija jew kienet entità tal-ADR. 43E. Applikazzjoni ta’ wħud mid-dispożizzjoni-jiet tal-infurzar tat-Taqsima XII. Miżjud: XXX.2015.5. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 102, 103, 104, 105 u 106 tat-Taqsima XII, sa fejn japplikaw meta d-Direttur Ġenerali jkun qiegħed iwettaq is-setgħat tiegħu ta’ infurzar waqt il-qadi tal-funzjonijiet regolatorji tiegħu, għandhom bl-istess mod japplikaw fuq iċ-Cha irman tal-Kunsill meta jkun qiegħed jaħdem sabiex tkun żgurata l-konformità mal-kundizzjonijiet applikabbli tal-ADR tal-konsumatur kif preskritti bil-liġi jew ma’ kull deċiżjoni regolatorja li l-Kunsill jista’ jieħu abbażi tas-setgħat tiegħu taħt din fit-Taqsima. 43F. Deċiżjoni regolatorja meħuda mill-Kunsill taħt din fit-Taqsima tista’ tiġi kkontestata bl-istess moddaqs li kieku kienet deċiżjoni meħuda mid-Direttur Ġenerali taħt dan l-Att, u d-dispożizzjonijiet tat-Taqsima XII, sa fejn japplikaw għal kull aspett tal-appell minn deċiżjoni bħal dik meħuda mill-Kunsill quddiem it-Tribunal tal-Appell jew quddiem il-Qorti tal-Appell, skont il-każ, għandha tapplika skont hekk. 43G. Setgħa ta’ għemil ta’ regolamenti. Miżjud: XXX.2015.5. Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti fuq kull aspett li jikkonċerna proċeduri dwar soluzzjoni alternattiva għat-tilwim konsumatur ma’ negozjant, fuq ir-rwol u l-funzjonijiet tal-Kunsill taħt din fit-Taqsima, u fuq il-ħidma aħjar ta’ proċeduri tal-ADR bħal dawn, kif ukoll is-setgħa tal-Kunsill li jimponi penali amministrattivi ta’ mhux aktar minn ħamsinelfeuro (€ 50,000) u, jew ta’ mhux aktar minn mitteuro (€ 100) għal kull ġurnata li fiha jkun hemm nuqqas ta’ konformità, u l-proċedura li għandha tkun segwita mill-Kunsill qabel ma tittieħed deċiżjoni dwar jekk il-penali bħal dawn għandhomx ikunu imponuti jew le taħt din fit-Taqsima. TAQSIMA VII Klawżoli mhux ġusti f’kuntratt i Miżjuda: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.22. 44. (1) Ma jistgħux jintużaw f’kuntratti li jsiru mal-konsumatur espressjonijiet mhux ġusti, jew espressjonijiet jew kombinazzjoni ta’ espressjonijiet li jkunu mhux ġustif’il li jkollhom bħala skop jew effett xi wieħed mill-iskopijiet u effetti msemmija fis-subartikolu (2), u kull espressjoni pprojbita kif hawn aktar qabel imsemmi li tiddaħħal f’xi kuntratt li jsir mal-konsumatur għandha titqies bħal li kieku qatt ma tkun hekk iddaħħlet. (2) L-espressjonijiet imsemmija fis-subartikolu (1) jinkludu espressjonijiet li jkollhom l-iskop jew l-effettli- (a) jeskludu jew jillimitaw ir-responsabbiltà ta’ kummerċjant minħabba fil-frodi jew in-negliġenza gravi tiegħu nnifsu jew dik tal-impjegati jew l-aġenti tiegħu, jew minħabba f’xi nuqqas li jwettaq xi obbligazzjoni li tkun tikkostitwixxi xi wieħed mill-elementi fundamentali tal-kuntratt; (b) jistabbilixxu perjodu, li jkun b’mod xejn raġonevoli wieħed qasir, li fih il-kummerċjant ikun jista’ jiġi avżat b’xi difetti; (ċ) jeskludu jew jillimitaw id-drittijiet legali ta’ konsumatur kontra l-kummerċjant fil-każ ta’ nuqqas totali jew parzjali ta’ twettiq jew ta’ twettiq in adegwat mill-kummerċjant ta’ xi waħda mill-obbligazzjonijiet kontrattwali tiegħu; (d) jipprojbixxu lill-konsumatur mit-tpaċija ta’ xi dejn dovut lill-kummerċjant dwar xi talba li l-konsumatur jista’ jkollu kontra l-istess kummerċjant; (e) jagħmlu xi ftehim li jkun jorbot lill-konsumatur filwaqt li l-provdiment ta’ servizzi jew oġġetti mill-kummerċjant jkun suġġett għal xi kondizzjoni li r-realizzazzjoni tagħha tkun tiddependi biss mir-rieda tal-kummerċjant; (f) jippermettu lill-kummerċjant li jżommammontimħallsa mill-konsumatur jekk il-konsumatur jiddeċiedi li ma għandux jikkonkludi jew iwettaq il-kuntratt, mingħajr ma jiġi pprovdut għall-konsumatur li jirċievi kumpens f’ammont ekwivalenti mingħand il-kummerċjant meta l-kummerċjant ikun dik il-parti li tkun qegħda tħassar il-kuntratt; (g) jeħtieġu lil konsumatur li jkun naqas milli jwettaq l-obbligazzjoni tiegħu, li jħallas b’kumpens lill-kummerċjant ammont li jkunsproporzjonatament għoli ħdejn il-valur tal-oġġetti jew is-servizzi mixtrijin jew mikrijin; (h) jistabbilixxu l-kumpens li għandu jitħallas minn konsumatur li jkun naqas li jwettaq l-obbligazzjonijiet tiegħu, mingħajr ma jipprovdu għal kumpens daqsin sew mill-kummerċjant li jkun naqas mill-istess ħaġa; (i) jillimitaw il-mezzi ta’ provi li l-konsumatur jista’ jġib; (j) jġiegħlu lill-konsumatur i warrabxi raġuni għal xi talba kontra l-kummerċjant f’każ ta’ tilwima; (k) jipprojbixxu lill-konsumatur milli jikseb it-tħassir tal-kuntratt jekk il-kummerċjant jonqos milli jwettaq l-obbligazzjonijiet tiegħu; (l) jirrestrinġu d-dritt tal-konsumatur li jħassar il-kuntratt jekk il-kummerċjant, f’dak li għandu x’jaqsam ma’ kull garanzija mogħtija, ma jwettaqx l-obbligazzjoni tiegħu jew jonqos milli hekk jagħmel f’perjodu raġonevoli; (m) ikunu irrevokabilment jorbtu lill-konsumatur b’pattijiet li ma kellu ebda opportunità reali li jifhem sew qabel ma jagħmel il-kuntratt; (n) bihom il-kummerċjant ikun jista’ jibdel il-pattijiet ta’ kuntratt unilateralment, mingħajr ebda raġuni validali tkun speċifikata fil-kuntratt; (o) bihom il-kummerċjant ikun jista’ jibdel unilateralment, mingħajr ebda raġuni valida, il-karatteristiċi tal-prodott jew tas-servizz li jkun se jiġi pprovdut; (p) jipprovdu għall-prezz tal-oġġetti li jiġi stabbilit fil-waqt tal-kunsinna mill-kummerċjant jew li jkunu jippermettulu li jżid il-prezz mingħajr f’kull każ ma jagħti lill-konsumatur id-dritt korrispondenti li jħassar il-kuntratt jekk il-prezz fina li jkun daqstant għoli kif imqabbel mal-prezz miftiehem meta jkun sar il-kuntratt; (q) jagħtu lok lil-prezz jinbidel minħabba f’fatturi li jkunu jiddependu biss mir-rieda tal-kummerċjant; (r) jagħtu lill-kummerċjant id-dritt li jistabbilixxi unilateralment jekk l-oġġetti jew is-servizzi mogħtija jkunux konformi mal-kuntratt; (s) jagħtu lill-kummerċjant id-dritt esklużiv li jinterpretaw xi frażi mill-kuntratt; (t) jillimitaw jew jeliminaw l-obbligazzjoni tal-kummerċjant li jirrispetta rabtiet li jkunu għamlu l-aġenti jew l-impjegati tiegħu; (u) jobbligaw lill-konsumatur li jwettaq l-obbligazzjonijiet tiegħu fejn il-kummerċjant ma jwettaqx tiegħu; (v) jippermettu lill-kummerċjant il-possibiltà li jittrasferixxi d-drittijiet u l-obbligazzjonijiet kollha tiegħu taħt il-kuntratt fejn dan jista’ jservi biex inaqqas kull garanzija li l-konsumatur ikollu, mingħajr il-kunsens tal-konsumatur; (w) jipprovdu dwar li jkun hemm xi rabta immedjata u finali mill-konsumatur malli jiffirma l-kuntratt, filwaqt li l-kummerċjant jidħol fil-kuntratt kif suġġett għal xi kondizzjoni li t-twettiq tagħha jkun jiddependi biss mir-rieda tal-kummerċjant; (x) jippermettu lill-kummerċjant li jistabbilixxi jew ibiddel unilateralment iż-żmien li fih jikkunsinna oġġetti jew jipprovdi xi servizz; (y) jeskludu jew jillimitaw ir-responsabbiltà legali ta’ kummerċjant jew fornitur fil-każ li konsumaturimut jew ikorri, liema mewt jew korriment jirriżulta minn att jew omissjoni ta’ dak il-kummerċjant jew fornitur; (z) jawtorizzaw lill-kummerċjant jew lill-fornituri xoljil-kuntratt fuq bażi diskrezzjonali meta l-istess faċilità ma tingħatax lill-konsumatur, jew jippermettu lill-kummerċjant jew lill-fornitur li jżomm is-somom imħallsa għal servizzi li jkunu għadhom ma ġewx ipprovduti minnu fil-każ li jkun il-kummerċjant jew il-fornitur i nnifsu li jxoljil-kuntratt; (aa) jawtorizzaw lill-kummerċjant jew lill-fornitur li jtemm kuntratt ta’ tul ta’ żmien mhux stabbilit mingħajr ma tingħata twissija raġonevoli ħlief meta jkun hemm raġunijiet serji sabiex dan isir; (bb) jestendu awtomatikament kuntratt għal tul ta’ żmien fiss meta l-konsumatur ma jindikax mod ieħor, meta l-iskadenza ffissata għall-konsumatur sabiex jesprimi din ix-xewqa tiegħu li ma jestendix il-kuntratt i ssir fi żmien qabel li ma jkunx wieħed raġonevoli; (ċċ) jeskludu jew ifixklu d-dritt li għandu l-konsumatur li jieħu azzjoni legali jew li jeżerċita xiri medju legali ieħor, b’mod partikolari billi jeħtieġu lill-konsumatur li jieħu xi kwistjoni għal arbitraġġ li ma jkunx jaqa’ taħt xi disposizzjoni tal-liġi, biex b’hekk jirrestrinġu l-evidenza li jkollu f’idejh jew jimponu fuq u l-oneru tal-provali, skont il-liġi li tkun tapplika, għandu jinkombi fuq il-parti l-oħra fil-kuntratt. (3) Il-Ministru jista’, wara li jikkonsulta lill-Kunsill, b’regolamenti jemenda, jissostitwixxi jew jirrevoka xi waħda mill-espressjonijiet elenkati fis-subartikolu (2). (4) L-elenku ta’ espressjonijiet stipulati fis-subartikolu (2) mhix lista eżawrjenti, u għaldaqstant ebda ħaġa li tinsab fis-subartikolu) ma għandha tiftiehem bħala li tillimita jew xort’oħra tippreġudika l-ġeneralità tad-disposizzjonijiet tal-artikolu 45. (5) F’din fit-Taqsima, l-espressjoni "oġġetti" għandha tinkludi proprjetà immobbli. 45. Tifsira ta’ att mhux ġust. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.23. Emendat: II.2008.23. (1) Espressjoni mhux ġusta tfisser espressjoni f’kuntratt li jsir mal-konsumatur, li sew waħidha sew f’rabta ma xi espressjoni waħda jew iktar, oħra- (a) toħloq żbilanċ sinjifikanti bejn id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet tal-partijiet fil-kuntratt b’detriment tal-konsumatur; jew (b) tikkaġuna li t-twettiq tal-kuntratt ikun, b’mod mhux dovut, detrimentali għall-konsumatur; jew (ċ) tikkaġuna li t-twettiq tal-kuntratt ikun, b’mod sinjifikanti, differenti minn dak li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistennihli jkun; jew (d) tkun inkompatibbli ma’ kull ħtieġa ta’ bonafidi. (2) Il-grad ta’ kemm es pressjoni ma tkunx waħda ġusta għandu jitqies skont kif ġej: (a) ix-xorta tal-oġġetti jew tas-servizzi li dwarhom ikun sar il-kuntratt; (b) iż-żmien meta jkun sar il-kuntratt; u (ċ) iċ-ċirkostanzi kollha li jakkumpanjaw l-għemil tal-kuntratt u l-espressjonijiet l-oħra kollha tal-kuntratt jew ta’ kuntratt ieħor li jkun jiddependi fuqu. Dawk iċ-ċirkostanzi jistgħu wkoll jinkludu: (i) kemm kull parti tkun taftin negozja; (ii) jekk konsumatur kienx a ssoġġettat għal xi pressjoni mhux dovuta; u (iii) jekk in-nuqqas ta’ konoxxenza jew sengħa tal-konsumatur kienux ta’ vantaġġ mhux dovut kontrih: Iżda sa fejn hi miktuba b’lingwa kif ordinarjament mitkellma u intelliġibli li tista’ tiftiehem, l-evalwazzjoni jekk espressjoni hijiex ġusta ma għandhiex tkun relatata- (a) mat-tifsira tal-oġġett prinċipali tal-kuntratt, jew (b) mal-adegwatezza tal-prezz jew rinumerazzjoni, meta mqabbla mal-oġġetti jew is-servizzi pprovduti għaliha. (3) Id-disposizzjonijiet tal-artikolu 44 sa 47 għandhom ikunu japplikaw għal kuntratti magħmula jew esegwiti wara l-bidu fis-seħħ ta’ dawn l-artikoli. 46. X’jiġrimeta tiddaħħal espressjoni mhux ġusta jew projbita. Miżjud: XXVI.2000.15. Kuntratt li jsir mal-konsumatur li jkun jinkludi xi es pressjonijiet projbiti jew mhux ġusti ma jkunx jorbot lill-konsumatur kemm-il darba l-kuntratt ma jkunx jista’ jibqa’ jeżisti mingħajr dik l-espressjoni mhux ġusta. 47. Użu ta’ lingwaġġ mitkellem f’kuntratt li jsir mal-konsumatur. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: XIV.2009.4. Emendat: XIV.2009.4. (1) F’kuntratt li jsir mal-konsumatur, fejn l-espressjonijiet kollha jew x’uħud minnhom li jkunu offruti minn kummerċjant lil konsumatur jkunu bil-miktub, dawk l-espressjonijiet għandhom jinkitbu b’lingwa kif ordinarjament mitkellma u intelliġibbli li tista’ tiftiehem mill-konsumaturi li l-kuntratt ikun indirizzat lejhom. (2) Meta xi es pressjoni tkun ambivalenti jew ikun hemm xi dubbju dwar it-tifsira ta’ xi espressjoni, għandha tipprevalixxi t-tifsira l-iktar favorevoli għall-konsumatur: Iżda dan is-subartikolu ma għandux japplika għall-proċeduri miġjuba taħt l-artikolu 94. 47A. Protezzjoni fil-każ ta’ espressjoni li tapplika liġi ta’ pajjiż li mhuwiex Membru. Miżjud: II.2008.24. Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom japplikaw minkejja kull espressjoni f’kuntratt mal-konsumatur li tapplika jew tallega li tapplika l-liġi ta’ Stat li mhux Membru, jekk il-kuntratt għandu rabta mill-qrib mat-territorju ta’ xi Stat Membru. 47B. Applikabbiltà fuq liġijiet oħra. Miżjud: II.2008.24. Kap. 16. Kap. 13. Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom jipprevalu fuq kull disposizzjoni kuntrarja li fihom il-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi tal-Kummerċ. 47Ċ. L-għan ta’ din fit-Taqsima huwa dak li jimplimenta d-disposizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13 tal-5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur u d-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom jiġu applikati u interpretati b’dan il-mod. TAQSIMA VII I Prattiċi kummerċjali mhux ġusti u skemi illeċiti Titolu I Prattiċi kummerċjali mhux ġusti Miżjud: II.2008.25. 48. Ri klami qarrieqa. Miżjud: XXVI.2000.15. (Mħassar bl-Att II.2008.27). 49. Tifsira ta’ reklamar komparattiv. Miżjud: XXVI.2000.15. (Mħassar bl-Att II.2008.27). 50. Reklamar komparattiv permess. Miżjud: XXVI.2000.15. (Mħassar bl-Att II.2008.27). 51. L-offerta ta’ rigali u premjijiet. Miżjud: XXVI.2000.15. (Mħassar bl-Att II.2008.27). Interpretazzjoni. Miżjud: II.2008.28. Emendat: VI.2014.4. Emendat: VI.2014.4. 51A. F’dan it-Titolu, sakemm il-kuntest ma jitlobx mod ieħor: "deċiżjoni transazzjonali " tfisser kwalunkwe deċiżjoni meħuda minn konsumatur dwar jekk, kif u taħt liema kondizzjonijiet: (i) jixtri prodott, jew (ii) iħallas il-prezz sħiħ jew parti mill-prezz ta’ prodott, jew (iii) iżomm jew jiddisponi minn prodott, jew (iv) jeżerita x idritt kontrattwali fir-rigward tal-prodott, kemm jekk il-konsumatur jiddeċiedi li jieħu jew ma jieħux xiazzjoni; "diliġenza professjonali " tfisser l-istandard ta’ sengħa u kura li kummerċjant huwa raġonevolment mistenni li jeżerċita fir-rigward ta’ konsumaturi, proporzjonat ma’ prattika onesta fis-suq u, jew mal-prinċipju ġenerali tal-bonafede fil-qasam ta’ attività tal-kummerċjant; " disposizzjonijiet amministrattivi " tfisser kull disposizzjoni f’miżura maħruġa minn kull Ministeru tal-Gvern jew dipartiment, awtorità lokali jew kull korp pubbliku li jorbot lin-nies li jindirizza, inkluż kull ordni liċenza, permess, warrant jew deċiżjoni; "il-ħolqien ta’ distorsjoni sostanzjali fl-imġieba ekonomika ta’ konsumaturi" tfisser l-użu ta’ prattika kummerċjali sabiex tiġi mfixkla b’mod apprezzabbli l-kapaċità tal-konsumatur li jagħmel deċiżjoni infurmata, jew imġiegħel jieħu deċijoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra; " influwenza mhux xierqa " tfisser l-isfruttament ta’ pożizzjoni ta’ poter fil-konfront tal-konsumatur sabiex tiġi applikata pressjoni fuq u, ukoll mingħajr l-użu jew it-theddid tal-użu tal-forza fiżika, b’mod li jillimita sostanzjalment il-kapaċità tal-konsumatur li jieħu deċiżjoni informata; " kummerċjant " tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li, fi prattiċi kummerċjali koperti minn dan it-Titolu, taġixxi għal skopijiet marbuta mal-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni tagħha u kull min jaġixxi f’isem jew fl-interessi ta’ kummerċjant; "kodiċi ta’ kondotta " tfisser kull ftehim jew sett ta’ regoli mhux imposti b’liġi, regolament jew disposizzjoni amministrattiva li jfissru l-imġieba ta’ kummerċjanti li jassumu l-obbligu li josservaw il-kodiċi fejn għandhom x’jaqsmu waħda jew iktar prattiċi kummerċjali partikolari jew setturi ta’ negozju; "prattiċi kummerċjali " tfisser kwalunkwe att, omissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali inklużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant, konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott lill-konsumaturi kemm jekk iseħħ qabel, waqt jew wara t-transazzjoni kummerċjali inrelazzjoni mal-prodott; "prodott " tfisser kull merkanzija jew servizz inkluża proprjetà immobbli, drittijiet u obbligi; "professjoni regolata u attività professjonali regolata " għandha l-istess tifsira bħal dik mogħtija fl-Att dwar ir-Rikonoxximent Reċiproku ta’ Kwalifiki [żaħ; "sid ta’ kodiċi " tfisser kwalunkwe entità, inkluż kummerċjant jew grupp ta’ kummerċjanti, responsabbli mit-tfassil u r-reviżjoni ta’ kodiċi ta’ kondotta u, jew mill-monitoraġġ tal-konformità mal-kodiċi minn dawk li assu mew l-obbligu li josservawh; "stedina għax-xiri " tfisser komunikazzjoni kummerċjali li tindika karatteristiċi tal-prodott u l-prezz f’mod adegwat għall-mezzi ta’ komunikazzjoni kummerċjali li ntużaw, li hija tali li twassal lil konsumatur li jagħmel ix-xiri. 51B. Prattiċi kummerċjali mhux ġusti. Miżjud: II.2008.28. (1) Il-prattiċi kummerċjali mhux ġusti għandhom ikunu projbiti. (2) Prattika kummerċjali tkun mhux ġusta jekk: (a) tmur kontra l-ħtiġiet tad-diliġenza professjonali, u (b) toħloq distorsjoni sostanzjali jew tista’ toħloq distorsjoni sostanzjali fl-imġieba ekonomika, fir-rigward tal-prodott, tal-konsumatur medju li tilħaq jew li lilu tkun indirizzata, jew tal-membru medju tal-grupp meta xi prattika kummerċjali tkun diretta lejn grupp partikolari ta’ konsumaturi: Iżda, barra minn prattiċi ta’ reklamar ta’ stqarrijiet eżaġerati jew stqarrijiet li mhumiex intiżi sabiex jittieħdu litteralment, prattiċi kummerċjali li x’aktarx joħolqu distorsjoni sostanzjali fl-imġieba ekonomika biss ta’ grupp identifikabbli b’mod ċar ta’ konsumaturi li huma partikolarment vulnerabbli għall-prattika jew għall-prodott li għalih din tirreferi minħabba fil-mardmentali jew fiżiku, l-età jew il-kredulità tagħhom b’mod li l-kummerċjant jista’ raġonevolment ikun mistenni li jipprevedi, għandhom jiġu eżaminati mill-perspettiva ta’ membru medju ta’ dak il-grupp. (3) B’mod partikolari, tkun mhux ġusta, prattika kummerċjali li tqarraq kif stabbilit fl-artikoli 51Ċu 51D, jew aggressiva skont it-termini tal-artikolu 51E. (4) Dawk il-prattiċi kummerċjali imniżżla fl-Ewwel Skeda għandhom f’kull ċirkostanza jitqiesu bħala mhux ġusti. 51Ċ. Azzjonijiet qarrieqa. Miżjud: II.2008.28. Prattika kummerċjali għandha titqies bħala qarrieqa jekk: (a) ikun fiha tagħrif falz; jew (b) b’xi mod, ukoll bil-preżentazzjoni totali tagħha, tqarraq bil-konsumatur medju, ukoll jekk it-tagħrif ikun korrett fattwalment, fir-rigward ta’ wieħed jew iktar mill-elementi li ġejjin, u li f’kull każiġġiegħlu jew x’aktar xiġġiegħlu jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra: (i) l-eżistenza jew in-natura tal-prodott; (ii) il-karatteristiċi ewlenin tal-prodott, bħad-disponibbiltà, il-benefiċċji, ir-riskji, l-eżekuzzjoni, il-kompożizzjoni, l-aċċessorji, l-assistenza ta’ wara l-bejgħ għall-konsumatur u t-trattament ta’ ilmenti, il-metodi u d-data ta’ manifattura jew tal-provvista, il-kunsinna, l-idoneità għall-għan, l-użu, il-kwantità, l-ispeċifikazzjoni, l-oriġini ġeografika jew kummerċjali jew ir-riżultati li wieħed jistenna mill-użu tiegħu, jew ir-riżultati u l-karatteristiċi importanti ta’ eżamijiet jew kontrolli magħmula tal-prodott; (iii) il-firxa tal-impenji min-naħa tal-kummerċjantża, l-għanijiet għall-prattika kummerċjali u n-natura tal-proċess tal-bejgħ, kwalunkwe stqarrija jew simbolu fir-rigward ta’ sponsorizzazzjoni diretta jew indiretta jew approvazzjoni tal-kummerċ jantża jew tal-prodott; (iv) il-prezz jew il-modki f il-prezz huwa kalkolat, jew l-eżistenza ta’ vantaġġ speċifiku fil-prezz; (v) il-bżonn ta’ servizz, parti, sostituzzjoni jew tiswija; (vi) in-natura, l-attributi u d-drittijiet tal-kummerċjant jew tal-aġent tiegħu, bħall-identità u l-assi tiegħu, il-kwalifiki, l-istatus, l-approvazzjoni, l-affiljazzjoni jew il-konnessjonijiet tiegħu u d-drittijiet tiegħu fuq proprjetà industrijali, kummerċjali jew intellettwali jew il-premji li ngħata u r-rikonoxximenti mogħtija lilu; (vii) id-drittijiet tal-konsumatur, inkluż id-dritt ta’ tiswija tibdil jew rimborż skont fit-Taqsima IX tal-Att, jew ir-riskji li jista’ jiffaċċa; jew (ċ) fil-kuntest fattwali tagħha, meta jitqiesu l-karatteristiċi u ċ-ċirkostanzi kollha tagħha, hija tikkawża jew x’aktarx tikkawża li l-konsumatur medju jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra, u tinvolvi: (i) kwalunkwe kummerċjalizzazzjoni ta’ prodott, inkluż reklamar komparattiv, li joħloq konfużjoni bejn kwalunkwe prodotti, trademarks, ismijiet kummerċjali u marki oħrajn distintivi ta’ kompetitur; jew (ii) nuqqas ta’ konformità mill-kummerċjant mal-impenji kontenuti f’dawk il-kodiċijiet ta’ kondotta li fuqhom il-kummerċjant impenja ruħu li jirregola lil u nnifsu, fejn - (a) l-impenn mhux wieħed lijaspira iżda huwa sodu li jista’ jiġi verifikat, u (b) il-kummerċjant jindika fi prattika kummerċjali li huwa marbut mill-kodiċi. 51D. Ommissjonijiet qarrieqa. Miżjud: II.2008.28. Emendat: VI.2014.5. Emendat: VI.2014.5. (1) Prattika kummerċjali għandha titqies bħala qarrieqa jekk: (a) fil-kuntest fattwali tagħha, meta jitqiesu l-karatteristiċi u ċ-ċirkostanzi kollha tagħha u l-limitazzjonijiet tal-mezz ta’ komunikazzjoni, tħalli barra tagħrif importanti li l-konsumatur medju għandu bżonn, skont il-kuntest, sabiex jieħu deċiżjoni transazzjonali informata u għaldaqstant tikkawża li l-konsumatur medju jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra; jew (b) ikkunsidrat il-fatti deskritti fil-paragrafu (a), kummerċjant jaħbi jew jipprovdi b’manjiera mhux ċara, mhux intelliġibbli, ambigwa u, jew mhux f’waqtha, dak it-tagħrif important imsemmi f’dak il-paragrafu, jew jonqos milli jidentifika l-intenzjoni kummerċjali wara l-prattika kummerċjali jekk din ma tkunx diġà apparenti mill-kuntest u fejn, f’kull każ din tikkawża jew x’aktarx tikkawża li l-konsumatur medju jieġu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra. (2) Fejn il-mezz użat sabiex tiġi kkomunikata l-prattika kummerċjali jimponi limitazzjonijiet ta’ spazju jew ta’ żmien, għandu jittieħed kont ta’ dawn il-limitazzjonijiet u ta’ kull miżura meħuda mill-kummerċjant sabiex jagħmel it-tagħrif disponibbli għall-konsumaturi permezz ta’ mezzi oħra meta jiġi deċiż jekk xi tagħrif tħalliex barra. (3) F’każ ta’ stedina għax-xiri, it-tagħrif li ġej għandu jitqies bħala importanti, jekk ma jkunx diġà apparenti mill-kuntest: (a) il-karatteristiċi ewlenin tal-prodott, sa fejn xieraq għall-mezz u l-prodott; (b) l-indirizz ġeografiku u l-identità tal-kummerċjantża, bħall-isem kummerċjali tiegħuż tagħha u, fejn ikun applikabbli, l-indirizz ġeografiku u l-identità tal-kummerċjantżali f’ismu qiegħed jaġixxi; (ċ) il-prezz inkluż it-taxxi, jew fejn in-natura tal-prodott tfisser li l-prezz ma jistax b’mod raġonevoli jiġi kalkolat minn qabel, il-mod li bih il-prezz hu kalkolat, kif ukoll, fejn ikun xieraq, kull ammont ta’ ħlas addizzjonali għat-trasport ta’ merkanzija, ħlas ta’ kunsinna jew ħlas postali jew, fejn dawn l-ammonti ta’ ħlas ma jistgħux jiġu raġonevolment kalkolati minn qabel, il-fatt li tali ammonti ta’ ħlas addizzjonali jistgħu jkunu dovuti; (d) l-arranġamenti għall-ħlas, il-kunsinna, l-eżekuzzjoni u għat-trattament tal-ilmenti, jekk dawn ma jikkonformawx mal-ħtiġiet tad-diliġenza professjonali; (e) għal prodotti u transazzjonijiet li jinvolvu d-dritt ta’ rtirar jew ta’ kanċellazzjoni, l-eżistenza ta’ dan id-dritt. (4) Il-ħtiġiet ta’ tagħrif stabbiliti mill-liġi tal-Unjoni Ewropea fir-rigward ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali inkluż ir-reklamar jew il-kummerċjalizzazzjoni jitqiesu bħala importanti. 51E. Prattiċi kummerċjali aggressivi. Miżjud: II.2008.28. (1) Prattika kummerċjali għandha titqies bħala aggressiva jekk, fil-kuntest fattwali tagħha, meta jitqiesu l-karatteristiċi u ċ-ċirkostanzi kollha tagħha, permezz ta’ fastidju, kostrizzjoni, inkluż l-użu tal-forza fiżika, jew ta’ influwenza mhux xierqa, tfixkel b’mod sinifikanti jew x’aktarx tfixkel konsiderevolment il-libertà tal-għażla jew l-imġieba tal-konsumatur medju fir-rigward tal-prodott u b’hekk tikkawża jew x’aktarx tikkawża li huwa jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra. (2) Fid-determinazzjoni jekk prattika kummerċjali tużax il-fastidju, il-kostrizzjoni, inklu l-użu tal-forza fiżika, jew l-influwenza mhux xierqa, għandhom jitqiesu dawn li ġejjin: (a) iż-żmien, il-lok, in-natura u l-persistenza tagħha; (b) l-użu tal-lingwa ġġ użat jew l-imġieba ta’ theddid jew abbużiv; (ċ) l-isfruttament mill-kummerċjant ta’ kwalunkwe sfortuna jew ċirkostanza speċifika ta’ tali gravità li tfixkel il-ġudizzju tal-konsumatur, li biha l-kummerċjant ikunjaf, sabiex jinfluwenza d-deċijoni tal-konsumatur fir-rigward tal-prodott; (d) kwalunkwe ostak li mhux kontrattwali, onerużi jew sproporzjonati imposti mill-kummerċjant fejn konsumatur ikun jixtieq jeżerċita xi drittijiet mogħtija fil-kuntratt, inkluż id-drittijiet tat-tħassir tal-kuntratt jew tal-bidla għal prodott ieħor jew għal kummerċjant ieħor; (e) kwalunkwe theddida li tittieħed jew kull azzjoni li legalment ma tistax tittieħed. 51F. Persuna li tagħmel prattiċi kummerċjali mhux ġusti skont l-artikoli 51B, 51Ċ, 51 Du 51E, tkun ħatja ta’ ksur kontra dan l-Att. 51G. Kontroll mis-sidien ta’ kodiċijiet. Miżjud: II.2008.28. (1) Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma jipprekludux kontroll ta’ prattiċi kummerċjali mhux ġusti mis-sidien ta’ kodiċijiet permezz ta’ kodiċijiet ta’ kondotta. (2) Appell lis-sidien tal-kodiċijiet sabiex jiżguraw qbil ma’ dawn il-kodiċijiet ta’ kondotta ma għandux jippreġudikaxi forma oħra ta’ rimedju li jeżisti taħt dan l-Att jew xi liġi oħra. 51H. Esklużjoni. Miżjud: II.2008.28. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma għandhomx japplikaw għal xi liġi oħra li tirrelata maċ-ċertifikazzjoni u l-indikazzjoni tal-istandard ta’ finezza ta’ artikoli ta’ metall prezzjuż. 51I. Skop. Miżjud: II.2008.28. Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu huma mingħajr preġudizzju għal: (a) kull disposizzjoni taħt il-liġi Maltija li tirregola kuntratti b’mod partikolari dawk li jirregolaw il-validità, il-formazzjoni jew l-effett tagħhom; (b) kull regola konnessa ma’ aspetti ta’ saħħa u sigurtà ta’ prodotti; (ċ) kull disposizzjoni taħt il-liġi Maltija li timplimenta Direttiva Komunitarja jew kull disposizzjoni taħt il-liġi Komunitarja li tirregola aspetti speċifiċi ta’ prattiċi kummerċjali inġusti, sa fejn dawk l-aspetti speċifiċi huma kkonċernati; (d) kull kondizzjoni ta’ stabbiliment jew reġimi ta’ awtorizzazzjoni, jew għall-kodiċi deontoloġiku ta’ kondotta jew regoli speċifiċi oħra li jiggvernaw professjonijiet regolati sabiex jinżammu livelli għolja ta’ integrità min-naħa tal-professjonisti; (e) kull rekwiżit ta’ xi liġi oħra fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u tal-proprjetà immobbli, li huma iktar restrittivi jew preskrittivi mir-rekwiżiti imposti mid-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu. 51J. Miżjud: II.2008.29. Miżjud: II.2008.29. L-għan ta’ dan it-Titolu huwa dak li jimplimenta d-Direttiva 2005/29 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Mejju 2005 dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern u d-disposizzjonijiet ta’ dan it-Titolu għandhom jiġu applikati u interpretati bl-istess mod. Titolu II Skemi illeċiti 52. Skemi ta’ bejgħ piramida li. Miżjud: XXVI.2000.15. (Mħassar bl-Att II.2008.30). 52A. Skemi ta’ chainletters. Miżjud: II.2008.31. (Mħassar bl-Att VI. 2014.6). 53. Dikjarazzjonijiet qarrieqa dwar ċerti skemi jew attivitajiet. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.32. Emendat: II.2008.32. (Mħassar bl-Att VI. 2014.6). Reati. 54. Reati. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: A.L.425 tal-2007. Emendat: A.L.425 tal-2007. (Mħassar bl-Att II.2008.33). Applikabbilità fuq 55. Applikabbilità fuq kull liġi oħra. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.34VI.2014.7. Kap. 13 Emendat: II.2008.34;. Emendat: II.2008.34; Kap. 13. Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom jipprevalixxu fuq kull ħaġa li tmur kuntrarju għalih u li tinsab fil-Kodiċi tal-Kummerċ. 55A. Disposizzjoni transitorja. Miżjud: II.2008.35. (1) Id-disposizzjonijiet tal-artikoli 48 sa 53 kif kienu qabel it-12 ta’ Diċembru 2007 jitqiesu li baqgħu fis-seħħ għall-fini ta’ kwalunkwe prosekuzzjoni li bdiet skont it-termini tal-imsemmija disposizzjonijiet qabel l-imsemmija data. (2) Fejn att li jikser l-artikoli 48 sa 53 kif kienu qabel it-12 ta’ Diċembru 2007 sar qabel l-imsemmija data imma mainbdiet l-ebda prosekuzzjoni sal-imsemmija data, id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima hekk kif fis-seħħ mit-12 ta’ Diċembru 2007 għandhom japplikaw, daqs likieku dan il-fatt seħħ wara l-imsemmija data. TAQSIMA IX Responsabbiltà għal prodotti difettużi Miżjuda: XXVI.2000.15; Emendata: II.2008.25. Tifsir. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: XV.2006.6; II.2008.36. Emendat: XV.2006.6; 56. F’din fit-Taqsima, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma tkunx teħtieġ xort’oħra- " ħsara personali " tinkludi kull marda u kull tħassir tal-kondizzjoni fiżika jew mentali ta’ persuna; "prodott " tfisser kull ħaġa mobbli u tinkludi: (a) kull ħaġa mobbli inkorporata fi prodott ieħor jew f’ħaġa immobbli, (b) l-elettriku, (ċ) il-gass, u (d) prodotti agrikoli primarji; " prodotti agrikoli primarji " tfisser kull prodott li tagħti l-art, ta’ annimali f’razzett u li jiġi mis-sajd u l-kaċċa; "produttur " tfisser- (a) il-manifattur ta’ prodott mitmum jew ipproċessat, jew (b) il-manifattur ta’ parti komponenti, jew (ċ) il-produttur ta’ xi materja prima, jew (d) il-produttur ta’ xi prodotti li tagħti l-art, ta’ annimali f’razzett u li jiġu mis-sajd u l-kaċċa, jew (e) kull min, għax i qiegħed ismu, t-trade mark jew xi dettall distintiv ieħor fuq il-prodott, jippreżenta lil u nnifsu bħala l-produttur tiegħu, jew (f) meta prodott jiġi manifatturat jew prodott barra minn Stat Membru, kull minn jimporta ġewwa Stat Membru prodott għall-bejgħ, kiri, self jew kull għamla oħra ta’ distribuzzjoni. 57. Responsabbiltà tal-produttur. Miżjud: XXVI.2000.15. Il-produttur ikun responsabbli għall-ħsara għalkollox jew f’parti kaġunata b’xi difett fil-prodott tiegħu. 58. Il-parti a ggravata jkollha biss il-piż li ġġib prova dwar il-ħsara, id-difett u r-relazzjoni kawża li bejn id-difett u l-ħsara u ma jkollhiex il-piż li ġġib prova dwar il-ħtija tal-produttur. 59. Responsabbiltà tal-fornitur tal-prodott. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Il-fornitur tal-prodott għandu jitqies bħala l-produttur jekk - (a) il-produttur ma jkunx jista’ jiġi identifikat u l-parti a ggravata tkun talbet lill-fornitur biex jipprovdilha l-identità u l-indirizz sħiħ tal-produttur jew tal-persuna li tkun forniet lill-fornitur bil-prodott, jew (b) fil-każ ta’ prodott importat meta l-importatur ma jkunx jista’ jiġi identifikat ukoll jekk isem il-produttur ikun indikat u l-parti a ggravata tkun talbet lill-fornitur biex jipprovdilha l-identità u l-indirizz sħiħ tal-importatur jew tal-persuna li tkun forniet lill-fornitur bil-prodott, u l-fornitur jonqos milli jagħmel dan fi żmien tletinjum minn meta tkun saritlu t-talba. (2) Talba taħt is-subartikolu (1) għandha - (a) ssir bil-miktub u tintbagħat bil-posta reġistrata jew b’ittra uffiċjali fil-post tan-negozju jew tal-kummerċ tal-fornitur; u (b) tindika l-prodott li jkun ikkaġuna l-ħsara, il-post minn fejn u, jekk ikun possibbli d-data approssimattiva, meta l-prodott ikun ġie akkwistat. (3) Il-fornitur ikollu l-piż li jġib prova li jkun ipprovda lill-parti a ggravata bl-informazzjoni meħtieġa taħt is-subartikolu (1) fiż-żmien hemm indikat. 60. Prodott difettuż. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Prodott ikun difettuż jekk dan jonqos milli jipprovdi dik is-sigurezza li persuna jkollha jedd li tistenna minnu fil-qies taċ-ċirkostanzi kollha, inklużi: (a) il-preżentazzjoni tal-prodott, kif ikun t mexxa fis-suq, u kull direzzjoni u twissija li jkunu ġew ipprovduti, (b) liema użu jista’ jkun raġonevolment mistenni mill-prodott, u (ċ) iż-żmien meta l-prodott ikun tqiegħed fiċ-ċirkolazzjoni. (2) Prodott ma jitqiesx bħala wieħed difettiż biss għaliex prodott aħjar sussegwentement jitqiegħed fiċ-ċirkolazzjoni. (3) Prodott jitqies difettuż jekk dan ma jkunx jipprovdi għas-sigurezzalisoltu jiġi provdut dwarha b’mudelli oħra tal-istess tip. 61. Danni li jistgħu jiġu rkuprati. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: A.L.425 tal-2007; VI.2011.97. Emendat: A.L.425 tal-2007 Id-danni li jistgħu jiġu rkuprati taħt din fit-Taqsima huma: (a) danni kaġunati bil-mewt jew ħsara fil-persuna; jew (b) telfien, ħsara, jew qirda ta’ xi oġġett ta’ proprjetà minbarra l-prodott difettuż i nnifsu, b’valur ta’ mill-anqas ħames mitteuro (€ 500), jew dak il-valur ieħor hekk kif il-Ministru jista’ jippreskrivi: Iżda- (i) l-oġġett ta’ proprjetà jkun ta’ tipsoltu maħsub għall-użu jew il-konsum privat, u (ii) l-oġġett ta’ proprjetà kien użat mill-parti a ggravata prinċipalment għall-użu jew il-konsum privat tagħha nnifisha. 62. Il-produttur ma jġorrebda responsabbiltà taħt din fit-Taqsima jekk iġibprova- (a) li huwa ma qiegħedx il-prodott fiċ-ċirkolazzjoni, jew (b) li, fil-qies taċ-ċirkostanzi, jkun probabbli li d-difett li jkun ikkaġuna l-ħsara ma kienx jeżisti fiż-żmien meta l-prodott ikun tqiegħed fiċ-ċirkolazzjoni minnu jew li dak id-difett beda jseħħ wara, jew (ċ) li l-prodott la ġie manifatturat minnu għall-bejgħ jew għal xi xorta ta’ distribuzzjoni b’għan ekonomiku lanqas ma ġiemanifatturat jew imqassam minnu filwaqt tal-kummerċ jew negozju tiegħu, jew (d) lid-difett involut ikun dovut minħabba fit-tħaris ta’ xi ħtieġa mandatorja imposta b’liġi jew minn xi awtorità pubblika, jew (e) li l-istat ta’ konoxxenza xjentifika u teknika filwaqt li huwa kien qiegħed il-prodott fiċ-ċirkolazzjoni ma kienet x daqstant li b’hekk setgħet ġiet skoperta l-eżistenza tad-difett, jew (f) fil-każ ta’ manifattur ta’ komponent jew il-produttur ta’ materja prima, li d-difett ikun attribwibbli għad-disinn tal-prodott li fih ikun twaħħal il-komponent jew ġiet inkorpora ta l-materja prima jew għall-istruzzjoni mogħtija mill-manifattur tal-prodott. 63. Ħlas provviżorju ta’ perit. Miżjud: XXVI.2000.15. Kap. 12. Il-Qorti tista, minkejja kull disposizzjoni tal-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, tordna lid-drittijiet ta’ perit għandhom provviżorjament jitħallsu jew jiġu depożitati mill-produttur jekk ikun hemm provi prima facieli l-ħsara tkun ġiet kaġunata minn difett fil-prodott. 64. Solidarjetà. Miżjud: XXVI.2000.15. Meta taħt din fit-Taqsima, żewġ persuni jew aktar jkunu responsabbli għall-istess ħsara, l-obbligazzjoni tagħhom tkun waħda solidali. 65. Kontribuzzjoni għall-ħsara mill-persuna aggravata. Miżjud: XXVI.2000.15. Kap. 16. L-artikolu 1051 tal-Kodiċi Ċivili għandu jkun japplika sabiex tiġi stabbilita r-responsabbiltà tal-produttur meta d-dannu jkun kaġunat sew minn xi difett fil-prodott sew biħtija tal-persuna a ggravata jew minnxi ħadd li l-persuna aggravata tkun responsabbli għalih. 66. Responsabbiltà jekk ikun hemmatt jew ommissjoni ta’ terzi. Miżjud: XXVI.2000.15. Ir-responsabbiltà tal-produttur ma għandhiex titnaqqas meta l-ħsara tkun kaġunata sew b’difett fil-prodott sew b’xi att jew ommissjoni ta’ terzi. 67. Preskrizzjoni. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: VI.2011.98. Emendat: VI.2011.98. (1) L-azzjoni għal danni taħt din fit-Taqsima għandha tiġi preskritta meta jgħaddu tliet snin mill-ġurnata meta l-parti a ggravata sarettaf, jew imissha raġonevolment sarettaf, bil-ħsara, bid-difettu bl-identità tal-produttur. (2) Minkejja s-subartikolu (1), l-azzjoni għad-danni taħt din fit-Taqsima għandha f’kull każ ti spiċċa mal-mogħdija tal-perjodu ta’ għaxar snin mid-data meta l-produttur ikun qiegħed fiċ-ċirkolazzjoni l-prodott attwali li jkun ikkaġuna l-ħsara kemm-il darba l-parti a ggravata ma tkunx sadatta nt bdiet proċedimenti legali kontra l-produttur. (3) Kap. 16. Kap. 16. Is-Sub-titoli I, II u IIIa t-Titolu XXV tal-Kodiċi Ċivili li jirrigwardaw il-kawżi li jimpedixxu, jissospendu u jiksru l-preskrizzjoni għandhom ikunu japplikaw għal azzjonijiet li jsiru taħt din fit-Taqsima. (4) Ikun jinkombi fuq il-produttur il-piż tal-prova dwar meta l-prodott attwali li kkaġuna d-dannu jkun tqiegħed fiċ-ċirkolazzjoni. 68. Projbizzjoni ta’ esklużjoni ta’ responsabbiltà. Miżjud: XXVI.2000.15. Ir-responsabbiltà ta’ produttur taħt din fit-Taqsima ma tistax tiġi limitata jew eskluża sew b’xi patt f’kuntratt, b’xi avviż jew b’kull mod ieħor li jista’ jkun. 69. Drittijiet oħra ta’ azzjoni mhumiex preklużi. Miżjud: XXVI.2000.15. Kap. 16. Id-disposizzjonijiet taħt din fit-Taqsima ma għandhomx jeskludu jew jillimitaw xi drittijiet jew rimedji li l-persuna aggravata jkollha taħt il-Kodiċi Ċivili jew xi liġi oħra. 70. Danni emerġenti minn aċċidenti nukleari. Miżjud: XXVI.2000.15. Id-disposizzjonijiet taħt din fit-Taqsima ma għandhomx japplikaw għal xiferiment jew ħsara li jiġġarbu minn aċċidenti nukleari li jkunu regolati b’xi ftehim internazzjonali li Malta tkun imsiehba fih. 71. Kif tapplika din it-Taqsima. Miżjud: XXVI.2000.15. Sostitwit: XV.2006.7. Emendat: II.2008.37. Sostitwit: XV.2006.7. Emendat: II.2008.37. Din fit-Taqsima għandha tapplika għal prodotti li jitqiegħdu fiċ-ċirkolazzjoni f’xi Stat Membru mill-1 ta’ Mejju, 2004. 71A. L-għan ta’ din fit-Taqsima huwa biex jiġu implimentati d-disposizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374 KEE tal-25 ta’ Lulju, 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u disposizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu mar-responsabbiltà għal prodotti difettużi, kif emendata bid-Direttiva 1999/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta’ Mejju, 1999, u din fit-Taqsima għandha tiġi applikata u interpretata skont hekk. TAQSIMA X Bejgħ ta’ oġġetti lil konsumaturi Miżjuda: XXVI.2000.15. Emendata: II.2008.25. 72. Tifsir. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.38. Emendat: II.2008.38. (1) F’din fit-Taqsima kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra: "bla ebda ħlas " tirreferi għall-esklużjoni tal-ispejjeż li jsiru biex iġibu l-oġġetti konformi mal-kuntratt ta’ bejgħ, partikolarment man-nefqa tal-pustaġġ, xogħol u materjal, liema spejjeż għandhom skont hekk jitħallsu mill-kummerċjant; "garanti" tfisser min ikun responsabbli lejn il-konsumatur għall-eżekuzzjoni ta’ garanzija kummerċjali u tinkludi lil kull persuna oħra li tkun qed taġixxi għall-garanti jew f’ismu; " garanzija kummerċjali " tfisser kull rappreżentazzjoni jew rabta tkun kif tkun deskritta jew mogħtija minn kummerċjant jew produttur lil konsumatur, irrispettivament minn jekk din tingħatax b’xi ħlas iktar jew mingħajr u, li jintraddlura l-prezz imħallas jew li jiġu rimpjazzati, imsewwija jew ittrattati oġġetti b’kull mod li jkun, jekk dawn ma jkunux skont l-ispeċifikazzjonijiet stipulati fid-dikjarazzjoni ta’ garanzija jew fir-rekla mar rilevanti; "oġġetti " tfisser kull biċċa proprjetà mobbli li tkun tanġibbli; "produttur " tfisser il-manifattur ta’ oġġetti magħmula għall-konsumatur, l-importatur ta’ oġġetti magħmula għall-konsumatur ġewwa Stat Membru jew ġoxipajjiż ieħor jew grupp ta’ pajjiżi oħra kif jistgħu, minn żmien għal żmien, jissemmew għal dan l-għan mill-Ministru b’avviż fil-Gazzetta, jew minn kull min jagħmilha ta’ produttur billi jqiegħed ismu, t-trademark jew sinjal distintiv ieħor tiegħu fuq l-oġġetti; "tiswija " tfisser fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità, il-proċess li bih oġ ġetti jinġiebu konformi mal-kuntratt ta’ bejgħ. (2) Kuntratti għall-provvista ta’ oġġetti magħmula għall-konsumatur li għad iridu jiġu manifatturati jew prodotti għandhom ukoll jitqiesu bħala kuntratti ta’ bejgħ għall-għanijiet ta’ din fit-Taqsima. (3) Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom ikunu japplikaw għal kuntratti ta’ bejgħ ta’ oġġetti lil konsumaturi magħmula jew esegwiti wara l-bidu fis-seħħ ta’ din fit-Taqsima. 73. Konformità mal-kuntratt. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Il-kummerċjanti għandhom l-obbligu jikkunsinnaw lill-konsumaturi oġġetti li jkunu konformi mad-deskrizzjoni u l-ispeċifikazzjonijiet fil-kuntratt tal-bejgħ, u skont hekk ikollhom l-obbligu li jiżguraw li l-oġġetti- (a) jkunu konformi mad-deskrizzjoni mogħtija mill-kummerċjantu jkollhom il-karatteristiċi, l-fattizzi u l-kwalitajiet tal-oġġetti li l-kummerċjant jkun wiegħed jew ikun wera jew xort’oħra ppreżenta lill-konsumatur bħala kampjun jew mudell; (b) jkunu adattati għall-iskop partikolari li għalih il-konsumatur ikun jeħtieġhom u li jkun għarraf bihom lill-kummerċjant meta kien qed jagħmel il-kuntratt; (ċ) jkunu adattati għall-iskop li għalih oġ ġetti tal-istess tip normalment jintużaw; u (d) jur u l-kwalità u l-kapaċità li huma normali f’oġġetti tal-istess tipu li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, fil-qies tax-xorta tal-oġġetti u meta jitqiesu d-dikjarazzjonijiet pubbliċi dwar il-karatteristiċi speċifiċi tal-oġġetti li jsiru dwarhom sew mill-kummerċjant, mill-produttur jew mir-rappreżentant tiegħu, partikolarment fl-irreklamar jew fuq it-tikketti. (2) L-obbligazzjoni tal-kummerċjant taħt is-subartikolu (1) meta jkun sar il-kuntratt, għandha tiskadi u tintemm f’dawn iċ-ċirkostanzi li ġejjin: (a) meta l-konsumatur kienjaf, jew ma setax raġonevolment ma jkunx jaf, bin-nuqqas ta’ konformità, jew (b) meta n-nuqqas ta’ konformità jkollha l-oriġini tagħha f’materjal fornit mill-konsumatur. (3) Il-kummerċjant ikun marbut b’dikjarazzjonijiet pubbliċi msemmija fis-subartikolu (1)(d) kemm-il darba huwa - (a) ma jurix li ma kienx jaf, u li ma setax raġonevolment ikunjaf, bid-dikjarazzjoni involuta, jew (b) ma jurixli saż-żmien meta jkun sar il-kuntratt id-dikjarazzjoni tkun ġiet korretta, jew (ċ) ma jurix li d-deċiżjoni li jinxtraw l-oġġetti ma setgħetx kienet influwenzata bid-dikjarazzjoni. (4) Kull nuqqas ta’ konformità li tirriżulta mill-istallazzjoni mhux tajba tal-oġġetti għandha titqies daqs li kieku kienet nuqqas ta’ konformità tal-oġġetti jekk l-istallazzjoni tkun parti mill-kuntratt tal-bejgħ tal-oġġetti u l-oġġetti kienu installati mill-kummerċjant jew taħt ir-responsabbiltà tiegħu. Dan għandu japplika wkoll jekk il-prodott, li jkun maħsub li jiġi installat mill-konsumatur, jiġi installat mill-konsumatur u l-installazzjoni mhux korretta tkun dovuta għal xi difett fl-istruzzjonijiet dwar l-istallazzjoni. 74. X’rimedji għandu l-konsumatur. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Il-kummerċjant ikun responsabbli li jipprovdi rimedju skont dan l-artikolu lill-konsumatur għal kull nuqqas ta’ konformità fl-oġġetti li kienet teżisti meta l-oġġetti ġew ikkunsinnati mill-kummerċjant lill-konsumatur. Bla ħsara għad-disposizzjonijiet l-oħra ta’ din fit-Taqsima, għandu jkun il-konsumatur li jiddeċiedi x’rimedju għandu jitlob. (2) Fil-każ ta’ tali nuqqas ta’ konformità, il-konsumatur ikollu jedd jew - (a) li l-oġġetti jinġiebu konformi bla ebda ħlas billi jissewwew jew jiġu rimpjazzati, skont l-artikolu 75(1), jew (b) li jirċievi ħlas lura ta’ tnaqqis fil-prezz adattat jew li ssir ir-rexx issjoni tal-kuntratt għar-rigward ta’ dawk l-oġġetti, skont l-artikolu 76). 75. (1) Sakemm ma jkunx impossibbli jew sproporzjonat, il-konsumatur jista’, fl-ewwel lok, jeħtieġ lill-kummerċjanti sewwi l-oġġetti jew inkella jirrimpjazzjahom, f’kull każ bla ebda ħlas. (2) Ri medju jitqies li jkun sproporzjonat jekk ikun jimponi spejjeż fuq il-kummerċjant li, b’paragun mar-rimedji alternattivi li jeżistu taħt din fit-Taqsima, ma jkunux raġonevoli, meta jitqiesu- (a) il-valur tal-oġġetti li kieku ma kienx hemm nuqqas ta’ konformità, (b) xi jkun ifisser dak in-nuqqas ta’ konformità, u (ċ) jekk ir-rimedju alternattiv ikunx jista’ jitlesta għalkollox mingħajr ebda inkonvenjenza sinjifikanti għall-konsumatur. (3) Kull tiswija jew rimpjazzament għandhom jitlestew, kemm ikun prattikament malajr, fi żmien raġonevoli u mingħajr ebda inkonvenjenza sinjifikanti għall-konsumatur, meta titqies ix-xorta tal-oġġetti u l-iskop li għalih il-konsumatur jkun ħtieġ dawk l-oġġetti. 76. (1) Il-konsumatur jista’ jeħtieġ riduzzjoni adattata fil-prezz jew li ssir ir-rexx issjoni tal-kuntratt- (a) meta l-konsumatur ma jkun jista’ jikseb la r-rimedju ta’ tiswija lanqas dak ta’ rimpjazzar, jew (b) jekk il-kummerċjant ma jkunx spiċċa r-rimedju ta’ tiswija jew ta’ rimpjazzar fi żmien raġonevoli, jew (ċ) jekk il-kummerċjant jkun jista’ biss jipprovdi jew jispiċċa r-rimedju ta’ tiswija jew rimpjazzar b’inkonvenjenza sinjifikanti għall-konsumatur. (2) Il-konsumatur ma jkollux jedd għar-rexx issjoni tal-kuntratt jekk in-nuqqas ta’ konformità miegħu jkun wieħed minuri u insinjifikanti. 77. Dritt għal rimedju li għandu l-aħħar bejjiegħ. Miżjud: XXVI.2000.15. Meta l-kummerċjant bħala l-aħħar bejjiegħ tal-oġġetti jkun responsabbli lejn il-konsumatur minħabba f’nuqqas ta’ konformità li tirriżulta minn xi att jew ommissjoni tal-produttur, tal-bejjiegħ ta’ qabel fl-istess rabta ta’ kuntratti jew ta’ kull intermedjarju ieħor, l-aħħar bejjiegħ ikollu jedd li jikseb ir-rimedji kontra l-persuna jew persuni responsabbli fir-rabta kontrattwali. 78. Il-kummerċjant għandu jkun responsabbli taħt id-disposizzjonijiet tal-artikoli 73 u 74 meta l-konsumatur jinduna bin-nuqqas ta’ konformità fi żmien sentejn mill-kunsinna tal-oġġetti. Dan il-perjodu għandu jiġi sospiż sakemm idumu għaddejin in-negozjati bejn il-kummerċjant u l-konsumatur bil-għan li jintlaħaq ftehim amikevoli. 79. Avviż li jingħata lill-kummerċjant. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Sabiex ikun jista’ jikseb benefiċċju mir-rimedji disponibbli taħt din fit-Taqsima, konsumatur għandu javża lill-kummerċjant bil-miktub b’kull nuqqas ta’ konformità fi żmien xahrejn mid-data meta l-konsumatur ikun intebaħ b’dak n-nuqqas ta’ konformità. (2) Għall-għanijiet ta’ dan l-artikolu, għandu jitqies bħala prova suffiċjenti li jkun ingħata avviż jekk in-notifika ssir b’att ġudizzjarju fiż-żmien preskritt, jew jekk il-konsumatur juri li l-ittra tkun intbagħtet bil-posta reġistrata fiż-żmien preskritt. 80. Preżunzjoni li jkun hemm nuqqas ta’ konformità. Miżjud: XXVI.2000.15. Sakemm ma jiġix ippruvat xort’oħra, kull nuqqas ta’ konformità li wieħed jista’ jinduna bih fi żmien sitt xhur mill-kunsinna tal-oġġetti għandu jitqies bħala li jkun eżista filwaqt tal-kunsinna, meta din il-presunzjoni tkun fil-biċċa l-kbira kompatibbli max-xorta tal-oġġetti jew max-xorta ta’ nuqqas ta’ konformità. 81. Ebda klawżola kuntrattwali jew ftehim magħmul mill-konsumatur mal-kummerċjant qabel ma n-nuqqas ta’ konformità jiġi mgħarraf lill-kummerċjant ma jkunu jorbtu lill-konsumatur jekk dawk il-klawżoli jew ftehim b’mod sewdirett sew mhux dirett ikunu jwarrbu jew jirrestrinġu d-drittijiet disponibbli taħt din fit-Taqsima. 82. Il-garanzija kummerċjali għandha tkun aktar vanta ġġuża. Miżjud: XXVI.2000.15. Garanzija kummerċjali hija garanzija addizzjonali li tqiegħed lill-benefiċjarju ta’ dik il-garanzija f’pożizzjoni iktar vantaġġuża mindik stabbilita bil-li [i. Garanzija kummerċjali ma għandhiex tkun tolqot ħażin rimedji oħra li jkunu disponibbli taħt kull liġi oħra li tkun tirregola r-responsabbiltà li toħroġ minn kuntratt jew delitt. 83. Ħtiġiet għal garanziji kummerċjali. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Garanzija kummerċjali għandha tiġi abbozzata f’forma bil-miktub b’mod ċar u leġibbli, f’lingwaġġ li jiftiehem u għandha tkun konformi ma’ dan li ġej: (a) li tkun formulata f’mill-inqas waħda mil-lingwi uffiċjali ta’ Malta; (b) li tkun tagħti l-isem u l-indirizz tal-garanti, u tkun tiddikjara biċ-ċar x’ikun l-indirizz permanenti tal-post tal-kummerċ jew tan-negozju u isem il-persuna li tkun qegħda tipprovdi lill-konsumatur bil-garanzija kummerċjali; (ċ) li tkun tiddikjara biċ-ċarx’ikun il-kontenut tal-garanzija inkluża l-firxa territorjali tagħha jekk din tkun waħda limitata kif ukoll iż-żmien li matulu din il-garanzija tibqa’ valida mid-data tax-xiri u jistgħu jiġu stipulati perjodi differenti għal komponenti differenti tal-oġġetti; (d) li tkun tispeċifika b’mod ċar il-mod kif konsumatur għandu jipproċedi biex jagħmel talba u jikseb l-esekuzzjoni tal-garanzija kummerċjali, il-persuna li tkun awtorizzata tesegwixxi l-garanzija kummerċjali u indirizz f’Malta fejn jistgħu jintbagħtu t-talbiet. Jekk persuna li tkun qed tipprovdi garanzija kummerċjali tonqos milli tipprovdi lill-konsumatur bl-informazzjoni meħtieġa taħt dan il-paragrafu, hija mbagħad tkun responsabbli għall-esekuzzjoni tal-garanzija kummerċjali bi spejjeż tagħha; (e) li tkun tiddikjara b’mod ċar jekk il-garanzija kummerċjali tkunx tista’ tiġi trasferita lil oħrajn. Kemm-il darba ma jiġix stipulat xort’oħra l-garanzija kummerċjali tista’ wkoll tkun disponibbli għal sidien sussegwenti ta’ dawk l-oġġetti li l-garanzija kummerċjali tkun tirreferi għalihom: Iżda kemm-il darba l-garanzija kummerċjali ma tiddikjarax speċifikatament xort’oħra, għandu jiftiehem li fil-każ ta’ oġġetti, il-garanzija kummerċjali tkun tkopri kull difett li jista’ jirriżulta matul il-perjodu ta’ garanzija; (f) li tipprovdi deskrizzjoni ċara tal-oġġetti jew is-servizzi koperti mill-garanzija kummerċjali; (g) li tistipula b’mod ċar dak li l-garanti jkun qed jintrabat li jagħmel jekk ikun hemm difett fl-oġġetti koperti bil-garanzija kummerċjali jew jekk is-servizzi koperti mill-garanzija ma jitwettqux kif dovut; u (h) li tiddikjara b’mod ċar li l-konsumatur ikunigaw diċerti drittijiet li tagħtih il-liġi għar-rigward tal-bejgħ ta’ oġġetti lil konsumaturi u li dawk id-drittijiet ma jintlaqtux ħażin mill-garanzija. (2) Fuq talba tal-konsumatur, il-kummerċjant għandu jagħmel disponibbli lill-konsumatur il-garanzija kummerċjali bil-miktub jew b’xi mezz ieħor li ma jitħassarx li jkun aċċessibbli u disponibbli għall-konsumatur. (3) Meta garanzija kummerċjali ma tkunx tħares il-ħtiġiet stipulati f’dan l-artikolu, il-validità tal-garanzija ma għandhiex tintlaqat u l-konsumatur għandu jibqa’ jkollu l-jedd li jagħmel kull talba bis-saħħa tagħha u jesiġi li tiġi onorata. 84. Responsabbiltà taħt garanzija kummerċjali. Miżjud: XXVI.2000.15. Meta kummerċjant jew xi ħadd ieħor jagħti garanzija kummerċjali lil konsumatur, irrispettivament meta jew kif din tingħata, għal daqshekk dak il-kummerċjant jew xi ħadd ieħor ikun responsabbli lejn il-konsumatur għall-osservanza tal-pattijiet u l-eżekuzzjoni tal-garanzija kummerċjali bħal li kieku kien il-garanti, kemm-il darba il-kummerċjant jew xi ħadd ieħor, skont il-każ, ma jġibx prova li huwa kien b’mod espressuċargħarraf lill-konsumatur xort’oħra filwaqt tal-kunsinna tal-oġġetti jew it-twettiq tas-servizz. 85. Garanzija kummerċjali ma għandhiex teskludi drittijiet taħt liġijiet oħra. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.39. Emendat: II.2008.39. Garanzija kummerċjali u kull dritt mogħti lil konsumatur taħt il-garanzija ma għandhom b’ebda mod, sew dirett sew indirett, jeskludu jew jillimitaw id-drittijiet ta’ konsumatur taħt dan l-Att jew taħt kull liġi oħra. Kull esklużjoni jew limitazzjoni simili li jiġu stipulati bi ksur ta’ din il-projbizzjoni għandhom ikunu nulli u ineffettivi. 86. Il-garanti jista’ biss jitlob dawk il-ħlasijiet stipulati. Miżjud: XXVI.2000.15. Garanti ma jistax, meta jkun qed iwettaq jew jesegwixxi garanzija kummerċjali, jitlob lil xi konsumatur biex iħallsu xidritt jew ħlas, ikun kif ikun magħruf, kemm-il darba dan ma jkunx ġie stipulat b’mod espressuċar fil-garanzija kummerċjali. 87. Spejjeż tal-ġarr. Miżjud: XXVI.2000.15. Il-garanti għandu jieħu fuq u l-ispiża ta’ kull ġarr li jrid isir f’dak li għandu x’jaqsam mat-twettiq ta’ garanzija kummerċjali kemm-il darba ma jiġix stipulat xort’oħra fil-garanzija kummerċjali. 88. Estensjoni ta’ garanzija kummerċjali. Miżjud: XXVI.2000.15. It-tul ta’ żmien ta’ garanzija kummerċjali għandu jittawwal awtomatikament għal żmien daqsin sew dak li matul u l-garant ikellu l-oġġetti jew parti mill-oġġetti fil-pussess tiegħu sabiex iwettaq jew jesegwixxi l-garanzija kummerċjali jew bħala riżultat tar-rikjam tal-oġġetti jew parti minnhom mill-manifattur. 89. Garanzija minn terzi. Miżjud: XXVI.2000.15. It-tismija mill-garanti ta’ terzi biex jesegwixxu garanzija kummerċjali ma teħlisx lill-garanti mill-obbligazzjoni li jkollu lejn il-konsumatur skont il-garanzija kummerċjali mogħtija lill-konsumatur. 90. Garanzija kummerċjali dikjarata fir-reklam. Miżjud: XXVI.2000.15. Garanzija kummerċjali sew dwar oġġetti sew dwar servizzi li tissemma f’dikjarazzjoni jew riklam minn xi persuna għandha tkun torbot lil dik il-persuna ukoll jekk dik il-garanzija kummerċjali ma tkunx speċifikatament imsemmija fil-kuntratt tal-bejgħ. 91. Jedd ta’ azzjoni taħt garanzija kummerċjali. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: A.L.425 tal-2007; VI.2011.100. Emendat: A.L.425 tal-2007 (1) Mingħajr preġudizzju għal kull rimedju ieħor li tagħti l-liġi, konsumatur jista’ jibda proċedimenti ċivili kontra garanti li jonqos milli josserva xi wieħed mill-pattijiet jew rabtiet stipulati f’garanzija kummerċjali. (2) Il-qorti tista’ fi proċedimenti ċivili li jsiru taħt din fit-Taqsima - (a) t ordna lill-garanti li jieħu dik l-azzjonirimedjali li tista’ tkun meħtieġa biex josserva il-pattijiet tal-garanzija, jew (b) t ordna lill-garanti li jwettaq l-obbligazzjonijiet tiegħu taħt il-garanzija kummerċjali b’sodisfazzjon tagħha f’dak iż-żmien li l-qorti tista’ tistabbilixxi. Meta tkun qed tagħmel dan il-qorti tista’ tordna lill-garanti jħallas lill-konsumatur ammont li ma jkunx ta’ iktar minn mija u għoxrin euro (€ 120) għal kull ġurnata ta’ nuqqas fil-każ ta’ non-osservanza wara l-iskadenza tal-perjodu stabbilit mill-qorti. 92. Disposizzjonijiet jipprevalixxu fuq liġijiet oħra. Miżjud: XXVI.2000.15. Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima, meta dawn ikunu iktar jaqblu għall-konsumatur, għandhom jipprevalixxu fuq id-disposizzjonijiet ta’ kull liġi oħra. 93. Rimpjazzar ta’ parts, servizz ta’ tiswija meta l-oġġetti jeħtieġu manutenzjoni. Miżjud: XXVI.2000.15. (1) Jekk l-oġġetti li jkunu s-suġġett ta’ kuntratt ta’ bejgħ lil konsumatur, ikunu ta’ xorta li tista’ teħtieġ manutenzjoni, jew possibilment ir-rimpjazzar ta’ parts, għal daqshekk sew il-parts għar-rimpjazzar sew is-servizz ta’ tiswija adattat għandhom ikunu disponibbli għal żmien raġonevoli mid-data tal-kunsinna tal-oġġetti mill-kummerċjant lill-konsumatur. (2) Il-kummerċjant jew il-produttur jista’ jirrilaxxa lil u nnifsu minn din l-obbligazzjoni billi jwissi b’mod speċifiku u espress lill-konsumatur bil-miktub, qabel ma jsir il-kuntratt, li huwa ma jkunx jipprovdi l-parts għar-rimpjazzar jew is-servizz ta’ tiswija. 93A. Protezzjoni fil-każ ta’ kuntratt li japplika l-liġi ta’ Stat li m’huwiex Membru. Miżjud: II.2008.40. Id-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom japplikaw minkejja kull klawżola f’kuntratt ta’ bejgħ ta’ oġġetti lill-konsumatur li japplika jew jallega li japplika l-liġi ta’ Stat li m’huwiex Membru, jekk il-kuntrat t intlaħaq jew għandu konnessjonijiet mill-qrib mat-territorju ta’ Stat Membru jew tali pajjiż ieħor jew grupp ta’ pajjiżi bħal mal-Ministru jista’ minn żmien għall-ieħor jagħżel għall-għan ta’ din id-disposizzjoni permezz ta’ nota ppubblikata fil-Gazzetta. 93B. L-għan ta’ din fit-Taqsima huwa dak li jimplimenta d-disposizzjonijiet tad-Direttiva 1999/44/EC dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom u d-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima għandhom ikunu applikati u interpretati b’dan il-mod. TAQSIMA XI Ordnijiet ta’ tħaris Miżjuda: XXVI.2000.15. Emendata: II.2008.25. 94. Ħruġ ta’ ordnijiet ta’ tħaris. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.41; VI.2011.75, 101. Emendat: II.2008.41; (1) Meta jkun hekk jaħseb li jkun raġonevolment adattat jew meħtieġ fl-interess pubbliku, id-Direttur Ġenerali jista’, sew jekk ikunx jew le fl-istess żmien ma’ deċiżjoni lissib ksur taħt l-artikolu 14A, b’inizjattiva tiegħu nnifsu jew wara li ssirlu talba bil-miktub minn korp kwalifikanti, joħroġ ordni ta’ tħaris- (a) lil xi persuna fejn jeħtieġ- (i) it-tħassir jew it-tibdil ta’ pattijiet f’kuntratt li jsir mal-konsumatur lid-Direttur Ġenerali jkun iqis li ma jkunx wieħed ġust għall-konsumaturi skont id-disposizzjonijiet tat-Taqsima VI ta’ dan l-Att; u (ii) l-inkorporazzjoni ta’ pattijiet f’kuntratt li jsir mal-konsumatur lid-Direttur Ġenerali jkun iqis li jkunu meħtieġa għall-aħjar tagħrif tal-konsumaturi, jew sabiex jipprevjeni żbilanċ konsiderevoli bejn l-obbligazzjonijiet u d-drittijiet tal-partijiet, u dan għall-benefiċċju tal-konsumaturi; (b) fejn jeħtieġ lil xi persuna involuta jew tipproponi li tinvolvi ruħha fi kwalunkwe prattika kummerċjali li mhux ġustabiex ma tkomplix għaddejja jew tieqaf minn dik il-prattika u, jew li tieħu kwalunkwe miżura speċifikata fl-ordni ta’ tħaris, inkluża dikjarazzjoni korrettiva fiż-żmien speċifikat fih sabiex jiġi żgurat li d-disposizzjonijiet tat-Taqsima VII ta’ dan l-Att jiġu osservati; (ċ) fejn jeħtieġ lil xi persuna li tieħu dawk il-miżuri speċifikati fl-ordni ta’ tħaris, inkluża dikjarazzjoni korrettiva, fiż-żmien speċifikat fl-ordni ta’ tħaris sabiex jiġi żgurat li dan l-Att jew regolamenti magħmulin taħt u jew kull liġi oħra li tittratta dwar id-drittijiet u l-protezzjoni tal-konsumatur li tista’ tiġi hekkimsemmija b’Ordni fil-Gazzetta mill-Ministru wara li jikkonsulta lill-Kunsill, jiġu mħarsa; u (d) fejn jeħtieġ lil xi persuna li tieqaf jew tiddeżisti milli twettaq xireat jew ksur kontra dan l-Att jew regolamenti magħmulin taħt u jew kull liġi oħra li tittratta dwar id-drittijiet u l-protezzjoni tal-konsumatur li tista’ tiġi hekkimsemmija b’Ordni fil-Gazzetta mill-Ministru wara li jikkonsulta lill-Kunsill. (2) L-entità kwalifikata li titlob ordni ta’ tħaris skont is-subartikolu (1) trid tissodisfa d-Direttur Ġenerali li ipprovat tikseb it-tmiem tal-ksur b’konsultazzjoni jew mal-konvenut waħdu jew mal-konvenut u entità kwalifikata oħra u li t-tmiem ma nkisibx fi żmien ġimgħa tejn mit-talba għat-tmiem. (3) Fejn entità kwalifikata hija minn Stat Membru ieħor, id-Direttur Ġenerali għandu jittratta l-lista ta’ entitajiet kwalifikati ppubblikata mill-Kummissjoni Ewropea bħala evidenza konklussiva tal-kapaċità legali tal-entità legali li tippreżenta tali applikazzjoni bil-miktub f’Malta. (4) Fejn l-entità kwalifikata hija minn Malta u tali entità mhix inkluża fil-lista ta’ entitajiet kwalifikati ppubblikati mill-Kummissjoni Ewropea, id-Direttur Ġenerali fuq talba tal-entità kwalifikata kkonċernata, għandu jikkomunika lill-Kummissjoni Ewropea l-isem u l-oġġetti ta’ tali entità u li tali entità kwalifikata għandha tiżdied mal-lista ta’ entitajiet kwalifikati sabiex jiffaċilita r-rimedju ta’ ksur intrakomunitarji. (5) Id-Direttur Ġenerali għandu, meta jkun qed joħroġ ordni ta’ tħaris taħt dan l-artikolu- (a) jinnotifika kopja tal-ordni ta’ tħaris lil kull persuna li l-ordni tkun inħar ġet kontriha; (b) jinkludi flimkien mal-ordni ta’ tħaris, informazzjoni rigward id-dritt li jiġi ppreżentat rikorsquddiemtl-Tribunal tal-Appell skont l-artikolu 97; u (ċ) jiddikjara fil-qosor ir-raġunijiet tiegħu għall-ħrug ta’ dik l-ordni ta’ tħaris, liema raġunijiet għandhom jiġu notifikati lil kull persuna li kontriha tinħareġ l-ordni ta’ tħaris u, jekk ikun hemm, lill-entità kwalifikata li fuq applikazzjoni tiegħu tinħareg l-ordni ta’ tħaris; (d) jinnotifika l-persuna, kontra minsar l-ordni, nuqqas ta’ osservanza tal-ordni jista’ jwassal għall-impożizzjoni ta’ multa amministrattiva. (6) Ebda mandat kawtelatorju jew xi ordni ieħor taħt xi liġi oħra ma għandhom jinħarġu minn xi qorti jew tribunal li jkun iżomm jew jirrestrinġi lid-Direttur Ġenerali milli joħroġ ordni ta’ tħaris taħt dan l-Att. (7) Entità kwalifikata, meta dan ikun qed jagħmel applikazzjoni taħt din fit-Taqsima, ma jkunx meħtieġ li jkollu jew li jġib provadwar xi interess fi, jew jintlaqat mill-kwistjoni jew azzjoni involuta. (8) Kull persuna li tonqos milli tobdi ordni ta’ tħaris maħruġ mid-Direttur Ġenerali għandu jkun ħati ta’ ksur kontra dan l-artikolu. 95. Diskrezzjoni tad-Direttur Ġenerali fil-ħruġ ta’ ordni ta’ tħaris. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.42; VI.2011.75, 102. Emendat: II.2008.42; (1) Ikun fid-diskrezzjoni tad-Direttur Ġenerali dwar jekk joħroġx ordni ta’ tħaris jew le wara li tkun saritlu talba bil-miktub minn entità kwalifikata skont l-artikolu 94. (2) Jekk id-Direttur Ġenerali jiddeċiedi li ma għandux joħroġ ordni ta’ tħaris wara li tkun saritlu applikazzjoni minn entità kwalifikata, huwa għandu, fi żmien sebat ijiem mid-data tad-deċiżjoni tiegħu, javża bil-miktub lill-entità kwalifikata u lill-persuni likontrihom ikun qed jintalab l-ordni ta’ tħaris bid-deċiżjoni tiegħu filwaqt li jiddikjara r-raġunijiet tiegħu għaldaqstant. (3) Entità kwalifikata tista’ fi żmien ħmistax il-ġurnata minn meta tiġi notifkata bid-deċiżjoni tad-Direttur Ġenerali li ma joħroġx ordni ta’ tħaris, tippreżenta rikors quddiem it-Tribunal tal-Appell għall-ħruġ ta’ ordni li tkun teħtieġ li d-Direttur Ġenerali li joħroġ ordni ta’ tħaris taħt l-artikolu 94. Dawk il-persuni likontrihom tkun qed tintalab li ssir ordni ta’ tħaris għandhom ikunu partijiet fil-kawża, u jkun id-dmir tal-korp kwalifikanti li jinnotifika lil dawk il-persuni skont hekk. (4) Fit-twettiq tal-funzjonijiet u setgħat tiegħu taħt din fit-Taqsima d-Direttur Ġenerali għandu f’kull każ jaġixxi b’mod kemm jista’ jkun spedittiv. Fil-każ ta’ applikazzjoni minn entità kwalifikata, id-Direttur Ġenerali għandu jagħti d-deċiżjoni tiegħu fi żmien ħmistax il-ġurnata minn meta jkun irċieva l-applikazzjoni. 96. Ordni ta’ tħaris għandu jkollha seħħ immedjat. Miżjud: XXVI.2000.15. Ordni ta’ tħaris għandha tibda sseħħ b’effett immedjat. 97. Applikazzjoni għal revoka ta’ ordni ta’ tħaris. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.43; VI.2011.75, 103. Emendat: II.2008.43; (1) Persuna li kontriha tkun saret ordni ta’ tħaris tista’, fi żmien ħmistax-il ġurnata minn notifika tal-ordni ta’ tħaris, tappella mill-imsemmi ordni permezz ta’ rikors preżentat quddiem it-Tribunal tal-Appell għar-revoka jew emenda tal-ordni ta’ tħaris. Kawża bħal dik tista’ ssir biss għal dawn ir-raġunijiet li ġejjin: (a) fuq xi punt ta’ liġi materjali; jew (b) jekk l-għemil ta’ ordni ta’ tħaris ikun gravementirraġonevoli jew mhux ġustifikat. (2) It-Tribunal tal-Appell jista’ jikkonferma, jew iħassar l-ordni ta’ tħaris b’kull terminu jew kondizzjoni li t-Tribunal tal-Appell jqis xieraq. (3) Persuna li kontriha tkun inħarġet ordni ta’ tħaris tista’ matippreżentax appell quddiem it-Tribunal tal-Appell skont dan is-subartikolu jekk hija tkun qabel iddaħħlet fil-kawża skont l-artikolu 95. 98. L-appel li jinstemgħu u jiġu deċiżi b’urġenza. Miżjud: XXVI.2000.15. Sostitwit: II.2008.44. Emendat: VI.2011.104. Sostitwit: II.2008.44. Emendat: VI.2011.104. Appelli ppreżentati taħt l-artikolu 95 u 97 għandhom jinstemgħu u jiġu deċiżi mit-Tribunal tal-Appell b’urġenza u bl-iktar mod spedittiv possibbli. 99. Ebda ħtieġa li jiġi ppruvat it-telfien attwali. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: VI.2011.75. Emendat: VI.2011.75. Id-Direttur Ġenerali, meta jkun qed joħroġ ordni ta’ tħaris taħt l-artikolu 94, ma jkunx meħtieġ li jġib prova dwar- (a) it-telfien jew il-ħsara attwali, jew (b) it-traskuraġni, negliġenza jew ħtijada parti tal-persuna l i kontriha ssir l-ordni. 100. Id-Direttur Ġenerali jipprova jikseb konformità volontarja. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: VI.2011.75. Emendat: VI.2011.75. Id-Direttur Ġenerali għandu, kull meta jqis li jkun possibbli u raġonevoli li hekk jagħmel, jipprova l-ewwel jikseb konformità volontarja mill-persuna jew il-persuni involuti, ma’ dan l-Att jew ma’ regolamenti magħmulin taħtu jew ma’ kull liġi oħra li tkun tittratta mad-drittijiet u l-protezzjoni tal-konsumatur hekk kif jista’ jiġi stabbilit mill-Ministru wara li jikkonsulta lill-Kunsill b’Ordni fil-Gazzetta, qabel ma jgħaddi għall-ħruġ ta’ ordni ta’ tħaris taħt l-artikolu 94. 101. Id-Direttur Ġenerali jista’ jeħtieġ il-pubblikazzjoni. Miżjud: XXVI.2000.15. Sostitwit: II.2008.45. Emendat: VI.2011.75. Sostitwit: II.2008.45. Emendat: VI.2011.75. (1) Id-Direttur Ġenerali jista’, sabiex jelimina jew inaqqas l-effetti kontinwi ta’ non-konformità ma’ xi disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ma’ regolamenti magħmulin taħtu jew ma’ kull liġi oħra li tittratta dwar id-drittijiet u l-protezzjoni tal-konsumatur hekk kif jista’ jiġi msemmi mill-Ministru wara li jikkonsulta lill-Kunsill b’Ordni fil-Gazzetta, jista’ b’avviż bil-miktub jitlob lil xi persuna- (a) li tippubblika kopja tal-ordni ta’ tħaris magħmula taħt l-artikolu 94 kontra persuna tali, kollha kemm hi jew f’parti minnha u f’dik l-għamla li jqis li jkun adattu adegwat u, jew (b) li tippubblika dikjarazzjoni korrettiva kif mitlub mill-ordni ta’ tħaris għar-rigward ta’ kull ksur ta’ dan l-Att, kontra regolamenti magħmulin taħt u, jew kontra kull liġi oħra li tittratta d-drittijiet u l-protezzjoni tal-konsumatur hekk kif jista’ jiġi msemmi mill-Ministru wara li jikkonsulta mal-Kunsill b’Ordni fil-Gazzetta. (2) Il-pubblikazzjoni għandha ssir f’mill-inqas żewġ gazzetti ta’ kuljum u jekk xieraq f’xi mezz ieħor ta’ komunikazzjoni fi żmien sebat ijiem minn meta l-persuna tirċievi l-avviż u din għandha ssir bi spejjeż tal-persuna li tkun ġiet notifikata b’dak l-avviż. Meta dik il-pubblikazzjoni ma ssirx kif hawn aktar qabel imsemmi, id-Direttur Ġenerali jista’ jgħaddi biex jagħmel dik il-pubblikazzjoni huwa nnifsu, f’liema każ ikollu d-dritt li jirkupra mingħand il-persuna li jkun lilha ġie notifikat l-avviż, l-ispejjeż kollha magħmula, bħala dejn ċivili. TAQSIMA XI I Infurzar Miżjuda: XXVI.2000.15. Emendata: II.2008.25. 102. Produzzjoni ta’ awtorizzazzjoni bil-miktub. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: XV.2006.9II.2008.5, 46; VI.2011.75 Emendat: XV.2006.9;. Emendat: XV.2006.9; (1) Id-Direttur Ġenerali jista’ jawtorizza bil-miktub jawtorizza uffiċjal pubbliku, jew bil-kunsens tal-Ministru, kull persuna impjegata minn korp inkorporat stabbilit mil-liġi, sabiex jaqdi kwalunkwe waħda mill-funzjonijiet tiegħu jew jeżerċita kwalunkwe poter mogħti lil u taħt dan l-Att. Kull uffiċjal jew persuna tali għandu, meta jkun hekk meħtieġ li jagħmel, jipproduċi l-awtorizzazzjoni bil-miktub i ffirmata mid-Direttur Ġenerali. (2) Meta jsir skambju ta’ uffiċjali minn awtoritajiet kompetenti skont ir-Regolament dwar il-Koperazzjoni u l-Protezzjoni tal-[ża] Konsumatur, id-Direttur Ġenerali jista’ jawtorizza bil-miktub lil dawn l-uffiċjali biex jaqdu, għalkollox jew biss f’parti, kull funzjoni jew jeżerċitaw xi poter mogħti lil u taħt din fit-Taqsima. 103. Dħul bi skop ta’ spezzjon. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: VI.2011.75. Emendat: VI.2011.75. (1) Bil-għan li jkun jista’ jwettaq il-funzjonijiet tiegħu taħt dan l-Att, id-Direttur Ġenerali jista’ - (a) jidħol u jfittex f’kull fond minbarra xi fondużat esklużivament bħala post ta’ residenza; (b) jagħmel kull spezzjon, imexxi kull test u wara li jħallas jew jagħmel sejħa għal offerti, jieħu oġġetti; u (ċ) jieħu kull ktieb, dokument jew record ikun kif ikun li jinżamm jew jinħażen. Ebda dħul u tfittxija ma għandha ssir bejn is-sebgħa ta’ filgħaxija u s-sebgħa ta’ filgħodu, kemm-il darba d-Direttur Ġenerali ma jkollux għaliex jaħseb li xi dewmien jista’ joħloq it-telf ta’ xi informazzjoni meħtie [a. (2) Meta d-Direttur Ġenerali jieħu xiktieb, dokument jew record taħt dan l-artikolu, huwa jista’ jżomm dak il-ktieb, dokument jew record Metad-Direttur Ġenerali jieħu xiktieb, dokument jew recordta- (a) għal daqs kemm ikun meħtieġ sabiex dan ikun jista’ jiġi spezzjonat u jsiru jew jittieħdu kopji ta’ estratti minn u, jew (b) jekk dan ikun meħtieġ biex jinġieb bi prova fi proċedimenti għal reat taħt dan l-Att jew regolamenti magħmulin taħtu. (3) Id-Direttur Ġenerali għandu jagħti lill-persuna li mingħandha tkun ittieħdet xi ħaġa, riċevuta għal dak li jkun ittieħed. (4) Jekk id-Direttur Ġenerali jżomm l-oriġinal ta’ xiktieb, dokument jew record, huwa għandu jippermetti lil sidu li jkollu aċċess raġonevoli għalih jew għal kopja tiegħu kemm jista’ jkun malajr. (5) Kap.9. Kap. 9. Ebda ħaġa f’din fit-Taqsima ma għandha titqies li tnaqqas mis-setgħat tal-Pulizija taħt il-Kodiċi Kriminal jew taħt xi liġi oħra. (6) Fil-kors ta’ kull dħul u tfittxija taħt din fit-Taqsima, id-Direttur Ġenerali jista’ jitlob l-għajnuna tal-Pulizija. 104. (1) Id-Direttur Ġenerali jista’, bil-għan li jwettaq il-funzjonijiet tiegħu taħt dan l-Att, jeħtieġ lil kull persuna sabiex tipprovdi informazzjoni b’kull mod, inklu ż- (a) billi twieġeb għal kull mistoqsija sew bil-fomm sew bil-miktub; jew (b) billi tipproduċi kull ktieb, dokument jew record ieħorhekk ki f id-Direttur Ġenerali jista’ jqis li jkun meħtieġ. (2) Persuna ma għandhiex tenħtieġ twieġeb għal xi mistoqsija jekk ir-risposta tista’ tinkriminaha. 104A. Assistenza reċiproka ma’ awtoritajiet oħra. Miżjud: XV.2006.10. Emendat: II.2008.5VI.2011.75. Kap. 440 Emendat: II.2008.5;. Emendat: II.2008.5; Kap. 440. (1) Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, id-Direttur Ġenerali jista’, biex ikun jista’ jaqdil-funzjoni tiegħu bħala awtorità kompetenti taħt ir-Regolament dwar il-Koperazzjoni u l-Protezzjoni tal-Konsumatur, jitlob, jirċievi, jikxef u jiskambja informazzjoni fi kwistjonijiet li jirrigwardaw l-assistenza reċiproka ma’ awtoritajiet kompetenti oħra skont ir-Regolament dwar il-Koperazzjoni u l-Protezzjoni tal-Konsumatur u l-Att dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data. (2) Minkejja id-disposizzjonijiet ta’ kull liġi oħra, id-Direttur Ġenerali jista’ jipproduċi bħala prova quddiem qorti jew tribunal kull informazzjoni, inklużi dokumenti, riżultanzi, stqarrijiet, kopji veri u awtentikati jew tagħrif ieħor li tiġi riċevuta mingħand awtoritajiet kompetenti skont is-subartikolu (1). 105. Kull min- (a) xjentementifixkel, iħebb għal, jhedded, jirreżisti jew jindaħal lid-Direttur Ġenerali jew lil xi uffiċjal pubbliku jew lil xi persuna awtorizzata fl-eżerċizzju ta’ dmirijiet u taħt din fit-Taqsima, jew jittanta jagħmel dan; jew (b) juża lingwaġġ ta’ theddid, abbużiv jew insolenti mad-Direttur Ġenerali jew ma’ uffiċjal pubbliku jew ma’ persuna awtorizzata filwaqt li jkun qed iwettaq dmirijietu taħt din fit-Taqsima; jew (ċ) jirrifjuta jew jonqos milli jagħti informazzjoni kif mitlub taħt din it-taqsima jew inkella jipprovdi informazzjoni falza jew qarrieqa, għandu, meta jinsabħati, jkun ħati ta’ reat taħt dan l-Att. 106. Reati. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: A.L.425II.2008.48; VI.2011.105 Emendat: A.L.425 tal-2007;. Emendat: A.L.425 tal-2007 Persuna li tkun ħatja ta’ reat taħt dan l-Att jew xi regolament magħmul taħt u għandha, kemm-il darba ma tiġix preskritta piena oħra għaliha, meta tinsabhekk ħatjate ħel multa ta’ mhux inqas minn erbgħa u sebgħin euro (€ 470) u mhux iktar minn sebgħa u erbgħin elfeuro (€ 47,000). 106A. Multi amministrattivi. Miżjud: II.2008.49. Emendat: VI.2011.75, 106. Emendat: VI.2011.75, 106 (1) Id-Direttur Ġenerali jista’ żtista’ jimponiżtimponi multa amministrattiva fuq persuna lid-Direttur Ġenerali, wara investigazzjoni taħt l-artikolu 14A, jsibżissib ħatja ta’ ksur ta’ disposizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ kwalunkwe regolament magħmul taħtu. (2) Multa amministrattiva imposta għal ksur taħt is-subartikolu (1) għandha tkun ta’ mhux inqas minn erba’ mija u sebgħin euro (€ 470) u mhux iktar minn sebgħa u erbgħin elfeuro (€ 47,000): Iżda fil-każ fejn ordni ta’ tħaris ma jiġi x obdut id-Direttur Ġenerali jista’ żtista jimponiż timponi wkoll multa ta’ mhux anqas minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (€ 116.47) u mhux aktar minn mitejn u tletineuro (€ 230) kull jum, għal kull ġurnata li fiha ma jiġix obdut. (3) Sabiex jiġi deċiż l-ammont tal-multa amministrattiva fir-rigward tal-ksur tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, id-Direttur Ġenerali għandużha jsegwi żssegwi r-regoli tat-Tieni Skeda, u fir-rigward ta’ ksur tar-regolamenti magħmula taħt dan l-Att u ksur tad-disposizzjonijiet ta’ liġijiet oħra amministrati mid-Direttur Ġenerali, id-Direttur Ġenerali għandu jsegwi żssegwi r-regoli rispettivi li jiddeterminaw l-ammont tal-multa amministrattiva preskritti fihom. (4) Id-Direttur Ġenerali jista’ żtista’, flimkien mal-Ministru, minn żmien għall-żmien jemendaż temenda, jew jibdel it-Tieni Skeda. (5) Qabel ma tiġi imposta l-multa amministrattiva taħt dan l-artikolu, id-Direttur Ġenerali għandużha jiktebżtikteb lill-persuna kkonċernata, jav żaha li multa amministrattiva tista’ tiġi imposta u jinformaha bl-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta u r-raġunijiet speċifiċi li għalihom qed tiġi imposta u jagħti ż tagħti lill-persuna kkonċernata perjodu ta’ mhux inqas minn ħmis tax i l-ġurnata bħal mad-Direttur Ġenerali jista’ jiddetermina li huwa approprjat fiċ-ċirkostanzi, waqt liema perjodu l-persuna kkonċernata tista’ tagħmel is-sottomissjonijiet tagħha lid-Direttur Ġenerali: Iżda meta d-Direttur Ġenerali juża ż tuża’ l-proċedura pprovduta fl-artikolu 14A, il-perjodu mogħti għas-sottomissjonijiet fl-imsemmi artikolu u f’dan l-artikolu jistgħu jingħataw flimkien. (6) Qabel ma jiddeċiediżtiddeċiedi dwar jekk tiġix imposta l-multa amministrattiva, id-Direttur Ġenerali għandu jikkunsidraż tikkunsidra s-sottomissjonijiet, jekk hemm, magħmula taħt is-subartikolu (5). (7) Jekk wara li jgħaddi l-perjodu li waqtu is-sottomissjonijiet jistgħu isiru skont is-subartikolu (5), id-Direttur Ġenerali jikkunsidraż tikkunsidra li l-persuna kkonċernata ma tagħtix evidenza valida jew raġuni li turi li l-multa amministrattiva imsemmija fis-subartikolu (5) m’għandux jiġi impost, id-Direttur Ġenerali għandużha jimponiżtimponi multa amministrattiva skont dan l-Att u għandużha jinnotifikaż tinnotifika bil-miktub lill-persuna kkonċernata fejn tispeċifika n-natura tal-ksur u l-ammont tal-multa amministrattiva dovuta: Iżda fejn id-Direttur Ġenerali u żażużat l-proċedura pprovduta taħt l-artikolu 14A, l-imsemmija notifika tista’ tingħata fid-deċiżjoni, lissi b il-ksur, maħruġa taħt l-artikolu 14A. (8) Kap. 12. Kap. 12. L-avviż imsemmi fis-subartikolu (7) għandu, mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ appell taħt l-artikolu 110Ċ, man-notifika tal-kopja permezz ta’ att ġudizzjarju fuq il-persuna indikata fl-avviż, jikkostitwixxi titolu eżekuttiv għall-effetti u l-finijet tat-Titolu VII tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ. (9) Kap. 12. Kap. 12. Minkejja d-disposizzjonijiet tal-artikolu 256(2) tal-Kodiċi [żaħ ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, it-titolu eżekuttiv imsemmi fis-subartikolu (8) m’għandux jiġi infurzat qabel ma jgħaddu ħmistax-il ġurnata min-notifika tal-att ġudizzjarju imsemmi fih: Iżda fejn appell kontra multa amministrattiva jiġi ppreżentat skont l-artikolu 110Ċ, id-disposizzjonijiet tal-istess artikolu għandhom japplikaw. 107. Ordnita-qorti. Miżjud: XXVI.2000.15. Meta l-qorti jirriżultalha li persuna tkun għamlet reat taħt dan l-Att jew regolamenti magħmulin taħt u, il-qorti tista’, mingħajr preġudizzju għal kull ordni oħra li tista’ tagħmel taħt kull liġi oħra- (a) tordna r-restituzzjoni ta’ kull flus, proprjetà jew korrispettiv ieħor li jkun ingħata mill-konsumatur; (b) tagħmel ordni ta’ twettiq speċifiku kontra dik il-persuna; u (ċ) tagħmel kull ordni oħra li l-qorti tqis li tkun adattata. 107A. Ordni mid-Direttur Ġenerali. Miżjud: II.2008.50. Emendat: VI.2011.75. Emendat: VI.2011.75. Fejn id-Direttur Ġenerali jiddeċiediżtiddeċiedi li hemm ksur taħt l-artikolu 14A, hużhi jista’ żtista’, mingħajr preġudizzju għal kull rimedju ieħor pprovdut taħt dan l-Att, jordna r-restituzzjoni ta’ kwalunkwe flus jew proprjetà mogħtija mill-konsumatur. 107B. Rifużjoni tal-flejjes imħallsa. Miżjud: II.2008.50. Emendat: VI.2014.8. Emendat: VI.2014.8. Parteċipanti, għajr dawk li jistabbilixxu, iħaddmu jew iġibu ’l quddiem skemi ta’ bejgħ piramida li skont ir-regola 14 tal-Ewwel Skeda għandu jkollhom d-dritt li mhux aktar tard minn sentejn mid-data li fiha għamlu l-aħħar pagament li jibdew azzjoni quddiem il-qrati ordinarji sabiex jitolbu rifużjoni sħiħa tal-ammonti kollha mħallsa minnhom lill-iskema. 108. Sakemm mhux preskritt terminu differenti għaliha, il-prosekuzzjoni ta’ reat jew il-bidu ta’ proċeduri amministrattivi taħt dan l-Att jew regolamenti magħmula taħt u, għandu jkun preskritt bl-iskadenza ta’ tliet snin minn meta r-reat jew l-ksur jiġi allegat li jkun sar. 109. Eżenzjoni minn responsabbiltà Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.52. Sostitwit: VI.2011.107. Sostitwit: VI.2011.107. Ma tista’ tittieħed ebda azzjoni kontra d-Direttur Ġenerali jew xi uffiċjal tiegħu jew xi persuna awtorizzata li jkun qed jaġixxi taħt id-direzzjoni jew kontroll tiegħu, jew kontraxi membru tal-Kunsill, għal xi att jew ommissjoni li jkollhom x’jaqsmu ma’ dan l-Att, jew ma’ regolamenti magħmulin taħt u, sakemm dak l-att jew ommissjoni ma jkunux ġew magħmula b’malafede. 110. Notifika ta’ ordnijiet jew avviżi magħmulin taħt dan l-Att. Miżjud: XXVI.2000.15. Emendat: II.2008.53. Emendat: II.2008.53. (Mħassar bl-Att VI. 2011.108). 110A. Il-Bord tal-Appell għall-Affarijiet tal-Konsumatur. Miżjud: II.2008.54. (Mħassar bl-Att VI. 2011.110). 110B. Appell mid-deċiżjonijiet, ordnijiet jew miżuri minbarra mill-impożizzjoni mid-Direttur Ġenerali ta’ multa amministrattiva. Miżjud: II.2008.54. Emendat: VI.2011.75, 111. Emendat: VI.2011.75, 111 (1) Għandu jkun hemm appell li t-Tribunal tal-Appell mid-deċiżjonijiet, ordnijiet jew miżuri tad-Direttur Ġenerali magħmula taħt dan l-Att. (2) Kull persuna aggravata minn deċiżjoni, ordni jew miżura għandha dritt ta’ appell quddiem it-Tribunal tal-Appell: Iżda f’kull każ, persuna li tagħmel appell lit-Tribunal tal-Appell għandha tispjega wkoll l-interess ġuridiku tagħha f’dik d-deċiżjoni, ordni jew miżura li minnuqed tappella. (3) Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 110Ċ- (a) appell minn deċiżjoni, ordni jew miżura tad-Direttur Ġenerali għandu jsir permezz ta’ talba u għandu jiġi ppreżentat li r-Reġistratur tat-Tribunal tal-Appell fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-data li fiha l-imsemmija deċiżjoni, ordni jew miżura ġiet notifikata lill-persuna li qed tappella; u (b) it-talba ta’ appell għandha tiġi notifikata lid-Direttur, Ġenerali li mhux aktar tard minn ħmis tax i l-ġurnata minn din in-notifika għandu jippreżentaż tippreżenta r-risposta tiegħuż tagħha għaliha, mar-Reġistratur tat-Tribunal tal-Appell. 110Ċ. Appell kontra multa amministrattiva imposta mid-Direttur Ġenerali. Miżjud: II.2008.54. Emendat: VI.2011.75, 112. Emendat: VI.2011.75, 112 (1) Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima, il-proċedura li trid tiġi segwita fir-rigward ta’ appelli minn multi amministrattivi imposti mid-Direttur Ġenerali għandha tkun regolata mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. (2) Persuna li hija notifikata b’att ġudizzjarju msemmi fl-artikolu 106A(8) tista’ fi żmien ħmistax il-ġurnata mid-data ta’ tali notifikati ppreżenta appell quddiem it-Tribunal tal-Appell fejn tikkontesta l-multa amministrattiva hekk iffissata. (3) It-Tribunal tal-Appell m’għandux iħassar il-multa amministrattiva kif iffissata sakemm tali multa ma tistax ex lege tiġi imposta fiċ-ċirkostanzi tal-każ, jew ma tistax ex lege tiġi ffissata fl-ammont stabbilit mid-Direttur Ġenerali wara li jiġi kkunsidrat kif xieraq il-prinċipju ta’ proporzjonalità. (4) It-Tribunal tal-Appell għandu mingħajr dewmien jipprepara l-appell sabiex jinstema’ f’data kmieni, liema data f’kull każ m’għandiex tkun aktar tard minn tletinġurnata mid-data tan-notifika tal-appell lid-Direttur Ġenerali. (5) L-appell u n-notifika tad-data stabbilita għas-smigħ għandha tiġi notifikata lid-Direttur Ġenerali mingħajr dewmien, u d-Direttur Ġenerali għandu jippreżenta r-risposta tiegħu fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-data tan-notifika tal-appell. (6) Id-deċiżjoni tat-Tribunal tal-Appell, fuq appell imsemmi fis-subartikolu (2) li tikkonferma l-imposizzjoni ta’ multa stabbilita mid-Direttur Ġenerali jew tnaqqas tali multa, kif issir resjudicata titqies bħala deċiżjoni tat-Tribunal tal-Appell ekwivalenti għal deċiżjoni tal-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili li tordna ħlas mill-appellant ta’ multa amministrattiva kif konfermata jew imnaqqsa. (7) Għandu jkun hemm dritt ta’ appell lill-Qorti tal-Appell għall-partijiet kollha fil-proċedura quddiem it-Tribunal tal-Appell skont l-artikolu 110F. 110 D. Deċiżjonijiet tat-Tribunal tal-Appell. Miżjud: II.2008.54. Emendat: VI.2011.113. Emendat: VI.2011.113. (1) Meta t-Tribunal tal-Appell jiddeċiedi appell għandu jikkunsidra l-merti tal-appell, jikkonferma jew jħassar id-deċiżjoni, ordni jew miżura appellata parzjalment jew bis-sħiħ, u jagħti bil-miktub ir-raġunijiet għad-deċiżjoni tiegħu. Tali deċiżjoni għandha tkun pubblika u tiġi kkomunikata lill-partijiet fl-appell. (2) Suġġetti għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 110F, id-deċiżjonijiet tat-Tribunal tal-Appell huma finali u jorbtu. (3) Meta t-Tribunal tal-Appell iqis li wara li ġiet ikkunsidrata d-deċiżjoni tiegħu tal-appell u l-fatti rilevanti kollha hemm biżżejjed raġunijiet li jagħmlu ekwu li jsirhekk, hu jista’ jew exofficio jew permezz ta’ rikors mill-konsumatur li huwa parti fl-appell, jordna li l-ispejjeż, jew kollha jew parti minnhom, ta’ parti li qiegħda tidher quddiem it-Tribunal tal-Appell li jirrelataw ma’ t-tqabbid ta’ avukat u, jew konsulent tekniku għandhom jitħallsu lill-konsumatur ikkonċernat mill-parti l-oħra fl-appell fl-ordni tal-ismijiet kif imsemmija. 110E. Proċedura tat-Tribunal tal-Appell. Miżjud: II.2008.54. Emendat: VI.2011.75, 114. Emendat: VI.2011.75, 114 (1) It-Tribunal tal-Appell għandu jipprova jiddeċiedi appell fi żmien sitt inġurnata minn meta jgħaddi l-perjodu li minnu d-Direttur Ġenerali jista’ żtista’ jippreżentaż tippreżenta risposta għall-appell imsemmi aktar ’il fuq u f’kull każ għandu jagħti d-deċiżjoni finali tiegħu mhux aktar tard minn tletin ġurnata minn meta l-partijiet jiddikjaraw li kkonkludew il-provi u għamlu s-sottomissjonijiet finali. (2) Il-Ministru jista’ permezz ta’ regolamenti magħmula taħt dan l-Att, jemenda kull terminu msemmi fis-subartikolu (1). 110F. Appell quddiem il-Qorti tal-Appell. Miżjud: II.2008.54. Emendat: VI.2011.75, 115. Emendat: VI.2011.75, 115 (1) Kull parti f’appell quddiem it-Tribunal tal-Appell, inkluż id-Direttur Ġenerali, li jħossu aggravat minn deċiżjoni tat-Tribunal tal-Appell jista’, fuq punti ta’ liġi jew punti ta’ ġustizzja naturali, jappella quddiem il-Qorti tal-Appell permezz ta’ rikors li jiġi preżentat fir-reġistru ta’ dik il-Qorti fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-data tad-deċiżjoni tat-Tribunal tal-Appell. (2) Kap. 12. Kap. 12. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ permezz ta’ regolamenti taħt dan is-subartikolu jistabbilixxi tariffi pagabbli fir-reġistru tal-Qorti fir-rigward tal-preżentata ta’ atti ġudizzjarji fir-reġistru tal-qorti b’rabta mal-appelli taħt dan l-artikolu: Iżda sakemm dan it-tariffi jiġu stabbiliti għandhom japplikaw it-tariffi stabbiliti fl-Iskeda A tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ. (3) Kap. 12. Kap. 12. Il-Bord stabbilit taħt l-artikolu 29 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivi li jista’ jagħmel Regoli tal-Qorti li jirregolaw l-appelli quddiem il-Qorti tal-Appell taħt dan l-artikolu. 110 G. L-istatus tad-deċiżjoni, ordni jew miżura fejn appell huwa pendenti quddiem it-Tribunal tal-Appell jew il-Qorti tal-Appell. Miżjud: II.2008.54. Emendat: VI.2011.75, 116. Emendat: VI.2011.75, 116 (1) Kwalunkwe deċiżjoni, ordni jew miżura tad-Direttur Ġenerali li huwa pendenti fuq appellkemm jekk quddiem it-Tribunal tal-Appell jew il-Qorti tal-Appell, għandha tibqa’ valida u għandha tiġi osservata mill-partijiet kollha li fuqhom tapplika d-deċiżjoni, l-ordni jew il-miżura. (2) It-Tribunal tal-Appell jew il-Qorti Ċivili skont il-każ, fejn tikkunsidra approprjat, tista’ fuq talba ta’ parti fl-appell, tissospendi d-deċiżjoni, ordni jew miżura tad-Direttur Ġenerali sakemm ma jiġix deċiż l-appell. It-Tribunal tal-Appell jew il-Qorti tal-Appell meta tiddeċiedi li tissospendi d-deċiżjoni, l-ordni jew il-miżura għandha tagħti r-raġunijiet tagħha għaliex qed tagħmel hekk: Iżda fil-każ ta’ ordni ta’ tħaris, it-Tribunal tal-Appell jew il-Qorti tal-Appell tista’, tul id-dewmien tal-każ, timmodifika l-ordni ta’ tħaris kifhitqis neċessar juminflok tissospendih. 110 H. Notifika u pubblikazzjoni ta’ deċiżjonijiet. Miżjud: VI.2011.117. Kap. 510. (1) Kull deċiżjoni jew ordni tad-Direttur Ġenerali mogħtija skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att għandha tkun notifikata lill-partijiet konċernati u lil minressaq l-ilment skont l-artikolu 64 tal-Att dwar l-Awtorità ta’ Malta għall-Kompetizzjoni u [żaħ għall-Affarijiet tal-Konsumatur waqt li tingħata konsiderazzjoni li s-sigrieti tan-negozju jew informazzjoni kunfidenzjali oħra. (2) It-Tribunal tal-Appell u d-Direttur Ġenerali għandhom jippubblikaw mingħajr dewmien żejjed id-deċiżjonijiet jew ordnijiet meħuda taħt dan l-Att u permezz t’hekk it-Tribunal tal-Appell u d-Direttur Ġenerali għandhom iqisu l-interess leġittimu tal-partijiet konċernati fil-protezzjoni tas-sigrieti tan-negozju tagħhom jew informazzjoni kunfidenzjali oħra. (3) Kull deċiżjoni mogħtija mit-Tribunal tal-Appell fil-proċedimenti quddiem u għandhom jitqiesu li ġew notifikati lill-partijiet fid-data ta’ meta ġiet pronuzjata. (4) It-Tribunal tal-Appell għandu jipprovdi: (a) kemm verżjoni kompleta kif ukoll verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni tiegħu f’dokument jew fuq xi mezz ieħor durabbli lid-Direttur Ġenerali; u (b) kopja tad-deċiżjoni tiegħu, fuq talba, lill-partijiet fil-każ, u jiżgura meta jagħmel hekk il-protezzjoni tas-sigrieti tan-negozju jew ta’ informazzjoni kunfidenzjali oħra. TAQSIMA XIII Mixxellanji Emenda ta: XXVI.2000.14; II.2008.25; VI.2011.118. Imħassra: VI.2014.9. 111. Id-Direttur Ġenerali jamministra ċertu liġijiet. Emendat: XIX.1996.10; XXVI.2000.14; VI.2011.75. (Mħassar bl-Att VI. 2014.9).