353 ATT DWAR IS-SIGURTÀ FL-AVJAZZJONI ĊIVILI Biex jagħti seħħ lill-Konvenzjoni dwar Reati u Ċerti Atti Oħra Imwettqa Abbord Ajruplani (The Hague, 1970); u lill-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Atti Illegali Kontra s-Sigurezza tal-Avjazzjoni Ċivili (Montreal, 1971); u lill-Protokoll għall-Konvenzjoni ta’ Montreal (1988). Biex jagħti seħħ lill-Konvenzjoni dwar Reati u Ċerti Atti Oħra Imwettqa Abbord Ajruplani (Tokyo, 1963); lill-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Qbid Illegali ta’ Ajruplani (The Hague, 1970); u lill-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Atti Illegali Kontra s-Sigurezza tal-Avjazzjoni Ċivili (Montreal, 1971); u lill-Protokoll għall-Konvenzjoni ta’ Mont real L-, kif emendat blu bl-. L-, kif emendat blu bl-L-, kif emendat blu bl-. L-ATTXX tal-1991, kif emendat bl-Avviż Legali 425 tal-2007 Att XX tal-2016 L-, kif emendat blu bl-. L-, kif emendat blu bl-L-, kif emendat blu bl-. L-ATTXX tal-1991, kif emendat bl-Avviż Legali 425 tal-2007 Att XX tal-2016 TAQSIMA I Preliminari 1. Titolu fil-qosor. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att huwa l-Att dwar is-Sigurtà fl-Avjazzjoni Ċivili. Tifsir. Emendat: XX.2016.3. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra, l-espressjonijiet li ġejjin għandhom rispettivament it-tifsir li ġej, jiġifieri: "ajruplan" tfisser kull inġenji tal-ajru, sew jekk ikun inġenji ta l-ajru taħt kontroll Malti sew jekk le, li ma jkunx- (a) ajruplan militari; jew (b) ajruplan, li ma jkunx ajruplan militari, li jkun jappartjeni lill-Gvern ta’ Malta jew li jkun esklussivament imħaddem fis-servizz tal-Gvern ta’ Malta għal skopijiet ta’ dwana jew pulizija: Iżda l-Ministru jista’ b’ordni, li jista’ jinbidel jew jiġi revokat b’ordni sussegwenti, jipprovdi li kull disposizzjoni ta’ dan l-Att tkun tapplika b’modifikazzjonijiet jew mingħajrhom għal ajruplani bħal dawk imsemmijin fil-paragrafu (b) ta’ din it-tifsira; " kmandant " b’riferenza għal ajruplan tfisser il-membru tal-ekwipaġġ maħtur bħala kmandant ta’ dak l-ajruplan mill-operatur tiegħu, jew, jekk ma tkunx dik il-persuna, il-persuna li dak il-ħin tkun il-pilota fi kmand tal-ajruplan; " il-Konvenzjoni ta’ The Hague" tfisser il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Qbid Illegali ta’ Ajruplani, magħmula f’The Hague fis-16 ta Diċembru, 1970; " ajruplan taħt kontroll Malti " tfisser ajruplan- (a) li dak iż-żmien ikun reġistrat f’Malta; jew (b) li ma jkunx dak iż-żmien reġistrat f’xi pajjiż iżdali fil-każ tiegħu jew l-operatur tal-ajruplan jew kull min ikollu dritt bħala sid għal xi interess legali jew benefiku fih ikun jissodisfa dawn il-ħtiġiet li ġejjin, jiġifieri- (i) li jkun persuna kwalifikata li tkun sid ta’ interess legali jew benefiku f’ajruplanreġistrat f’Malta; u (ii) li jkun residenti f’Malta jew li jkollu l-post prinċipali ta’ negozju tiegħu f’Malta; jew (ċ) li, li jkun dak iż-żmien reġistrat f’xi pajjiż ieħor, ikun dak iż-żmien mikri b’amministrazzjoni sħiħa jew mikri mingħajr ekwipaġġ lil persuna li tissodisfa, jew lil persuni li kull waħda minnhom tissodisfa, il-ħtiġiet imsemmi jin qabel jew ikun mikri kemm mingħajr ekwipaġġ kif ukoll b’ekwipaġġ lil kumpannija tal-ajru reġistrata Malta; "ajruplan militari " tfisser ajruplan ta l-forzinavali, militari jew tal-ajru ta’ kull pajjiż; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għas-sigurtà fl-avjazzjoni ċivili: Iżda, għal kull dispożizzjoni relatata mal-estradizzjoni, u ħlief kif ipprovdut xort’oħra, il-kelma "Ministru" tfisser il-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja; "operatur " b’riferenza għal ajruplan tfisser il-persuna li dak iż-żmien ikollu t-tmexxija ta’ dak l-ajruplan; "pilota fikmand " b’riferenza għal ajruplan tfisser persuna li dak il-ħin tkun inkarigata biex tippilota l-ajruplan mingħajr ma tkun taħt ordni ta’ xi pilota ieħor fuq l-ajruplan; " il-Konvenzjoni ta’ Beijing (2010)" tfisser il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Atti Illegali Relatati mal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, magħmula f’Beijing, fiċ-Ċina fl-10 ta’ Settembru 2010; " il-Protokoll ta’ Beijing (2010)" tfisser il-Protokoll Supplimentari għall-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ qbid illegali ta’ ajruplani, magħmul f’Beijing, fiċ-Ċina fl-10 ta’ Settembru 2010, u li jemenda l-Konvenzjoni ta’ The Hague; " il-Konvenzjoni ta’ Montreal" tfisser il-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Atti Illegali Kontra s-Sigurezza tal-Avjazzjoni Ċivili, magħmula f’Mont real fit-23 ta’ Settembru, 1971; " il-Protokoll għall-Konvenzjoni ta’ Montreal" tfisser il-Protokoll għat-Trażżin ta’ Atti Illegali ta’ Vjolenza f’Ajruporti li Jservu l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, Supplimentari għall-Konvenzjoni għat-Trażżin ta’ Att Illegali Kontra s-Sigurezza tal-Avjazzjoni Ċivili, magħmula f’Mont real fit-23 ta’ Settembru, 1971, liema Protokoll ġie ffirmat f’Mont real fl-24 ta’ Frar, 1988; " il-Protokoll ta’ Montreal (2014)" tfisser il-Protokoll biex tiġi emendata l-Konvenzjoni dwar Reati u Ċerti Atti Oħra Imwettqa Abbord Ajruplani, magħmul f’Mont real fl-4 ta’ April 2014, u li jemenda l-Konvenzjoni ta’ Tokyo; " il-Konvenzjoni ta’ Tokyo" tfisser il-Konvenzjoni dwar Reati u Ċerti Atti Oħra Kommessi Abbord Ajruplan, magħmula fl-14 ta’ Settembru, 1963; " Uffiċjal tal-Pulizija " għandha l-istess tifsir kif mogħti lilha fl-Ordinanza dwar il-Pulizija ta’ Malta. Kap. 164. Kap. 164. TAQSIMA II Disposizzjonijiet li jagħtu seħħ lill-Konvenzjoni ta’ Tokyo (1963) u l-Protokoll ta’ Montreal (2014) Emendata: XX.2016.4. 3. Tifsir għat-Taqsima II. Emendat: XX.2016.5. (1) Kap. 217. Kap. 217. F’din it-taqsima, ħlief fejn ir-rabta tal-kliem teħtieġ xort’oħra, l-espressjonijiet li ġejjin għandhom rispettivament it-tifsiriet li ġejjin, jiġifieri -"pajjiż tal-Konvenzjoni" tfisser pajjiż li fih tkun dak il-ħin qiegħda sseħħ il-Konvenzjoni ta’ Tokyo; u l-Ministru jista’, b’ordni jiċċertifika li kull pajjiż speċifikat fl-ordni jkun dak il-ħin pajjiż tal-Konvenzjoni, u kull ordni bħal dak li dak il-ħin ikun fis-seħħ, li iżda jista’ jiġi mibdul jew revokat b’ordni sussegwenti, għandu jkun xiehda konklussiva li l-pajjiż inkwestjoni jkun dak il-ħin pajjiż tal-Konvenzjoni; "Uffiċjal tal-Immigrazzjoni" għandha l-istess tifsir kif mogħti lilha bl-artikolu 2 tal-Att dwar l-Immigrazzjoni u tinkludi kull uffiċjal pubbliku li jkun qed jaġixxi taħt dik l-awtorità. (2) Għall-finijiet ta’ din fit-Taqsima - (a) il-perjodu li matulu ajruplan ikun qed itir għandu jitqies li jinkludi - (i) kull perjodu mill-mument meta l-bibien esterni kollha tal-ajru planjin għalqu wara l-imbark għal titjira sal-mument meta xibieb minn dawk jinfetaħ għall-iżbark wara t-tali titjira; u (ii) jekk l-ajru plan jagħmel inżulforzat, kull perjodu minn hemm ’il quddiem sakemm awtorità kompetenti tieħu fuqha r-responsabbiltà għall-ajruplanu għall-persuni u l-proprjetà abbord tal-ajruplan; u (iii) kull perjodu minn meta l-ajruplan, għalkemm ikun għadu fuq wiċċ il-baħar jew fuq l-art, ma jkunx jinstab fil-limiti territorjali ta’ xi pajjiż; (b) meta l-Istat tal-operatur ma jkunx l-istess bħall-Istat ta’ reġistrazzjoni, kull referenza għall-Istat ta’ reġistrazzjoni għandha titqies bħala referenza għall-Istat tal-operatur. (3) F’din fit-Taqsima, kull riferenza għal pajjiż jew il-limiti territorjali tiegħu tinkludi riferenza għall-ibħra territorjali, jekk ikun hemm, ta’ dak il-pajjiż. 4. Applikazzjoni tal-liġi kriminali għal reati fuq ajruplani. (1) Bla ħsara għas-subartikolu (2), kull att li jsir abbord ta’ ajruplan taħt kontroll Malti waqt li jkun f’titjira x’imkien ieħor milli fi jew fuq Malta u li, jekk isir f’Malta, ikun jikkostitwixxi reat taħt il-liġi fis-seħħ f’Malta jikkostitwixxi dak ir-reat. (2) Is-subartikolu (1) ma għandux japplika għal xi att li jkun, bi jew taħt il-liġi fis-seħħ f’Malta, espressament jew impliċitament awtorizzat meta jsir barra minn Malta. 5. Ġurisdizzjoni. Kap. 9. Għall-fini tal-artikolu 5 tal-Kodiċi Kriminali, reat li għalih jirreferi l-artikolu 4(1), għandu jitqies li jkun sar f’Malta. 5A. Ġurisdizzjoni meta Malta ma tkunx l-Istat ta’ reġistrazzjoni. Miżjud: XX.2016.6. Meta tiġi eżerċitata ġurisdizzjoni għal reati mwettqa abbord ta’ ajruplan, meta Malta ma tkunx l-Istat ta’ reġistrazzjoni, azzjoni kontra ajruplanwaqt titjira tista’ tittieħed biss fi kwalunkwe ċirkostanza minn dawn li ġejjin: (a) ir-reat għandu effett fuq it-territorju Malti; (b) ir-reat ikun ġie mwettaq minn jew kontra ċittadin Malti jew resident permanenti; (ċ) ir-reat huwa reat kontra s-sigurtà ta’ Malta; (d) ir-reat jikkonsisti fi ksur ta’ xi regoli jew regolamenti relatati mat-titjira jew manuvra ta’ ajruplan fis-seħħ f’Malta; (e) Kap.9. Kap. 9. l-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni huwa meħtieġ sabiex jiġi żgurat il-ħarsien minn Malta ta’ xi obbligu taħt ftehim multilaterali: Iżda t-terminu "resident permanenti" għandu jkollu l-istess tifsira mogħtija fl-artikolu 5(1)(d) tal-Kodiċi Kriminali. 5B. Ġurisdizzjoni fuq reati meta Malta tkun l-Istat tal-inżul. Miżjud: XX.2016.6. Kap. 9. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 5 tal-Kodiċi Kriminali, il-Qrati ta’ Malta għandhom ikunu wkoll kompetenti li jeżerċitaw ġurisdizzjoni fuq atti li jikkostitwixxu reat taħt il-liġi fis-seħħ f’Malta li jkunu ġew imwettqa jew ikunu ser jiġu mwettqa abbord ta’ ajruplan, fejn Malta tkun l-Istat tal-inżul, meta: (a) dak l-ajruplan jinżel fuq it-territorju Maltibl-allegatħati abbord tal-ajruplan; (b) dak l-ajruplan għandu l-aħħar punt ta’ tlugħ jew il-punt ta’ nżul maħsub li jmiss f’Malta bl-allegat ħati abbord tal-ajruplan; (ċ) is-siġurtà tal-ajruplan jew tal-persuni jew proprjetà, jew il-bonordni u d-dixxiplina abbord tal-ajruplan, jiġu pperikolati; (d) fejn Malta hija l-Istat tal-operatur meta dak l-ajruplan ikun mikri mingħajr ekwipaġġ lil kerrej li għandu l-post prinċipali tan-negozju tiegħu jew, jekk il-kerrej m’għandu l-ebda post ta’ negozju, li għandu residenza permanenti, f’Malta. 6. Setgħat tal-kmandant ta’ ajruplan. Emendat: A.L.425 tal-2007; XX.2016.7. (1) Jekk, dwar xi persuna li tkun abbord ta l-ajruplan li jkun qed itir, il-kmandant ikollu raġonevolment għal fejn jaħseb li l-persuna inkwistjoni tkun għamlet jew tkun se tagħmel xi reat kriminali jew li tkun għamlet jew tkun se tagħmel abbord tal-ajru planxi att li jqiegħed fil-periklu jew jista’ jqiegħed fil-periklu- (a) is-sigurezza tal-ajruplan jew tal-persuni jew proprjetà abbord tal-ajruplan; jew (b) il-bonordni jew dixxiplina abbord tal-ajruplan, allura, bla ħsara għall-artikolu 7, il-kmandant jista’ dwar dik il-persuna jieħu dawk il-miżuri raġonevoli, magħdud it-trażżin tal-persuna tagħha, skont kif ikun meħtieġ- (i) biex tiġi protetta s-sigurezza tal-ajruplan jew tal-persuni jew proprjetà abbord tal-ajruplan; jew (ii) biex jinżammu l-bonordni u d-dixxiplina abbord tal-ajruplan; jew (iii) biex il-kmandant ikun jista’ jikkonsenja dik il-persuna skont l-artikolu 7. (2) Meta l-kmandant tal-ajruplan ikun intitolat taħt is-subartikolu (1) li jrażżan lil xi persuna- (a) kull membru tal-ekwipaġġ tal-ajruplan jew kull persuna oħra abbord l-ajruplan jistgħu- (i) fuq it-talba jew bl-awtorità tal-kmandant, jagħti l-għajnuna biex iseħħ dak it-trażżin; (ii) mingħajr ma jiksbu l-awtorità tal-kmandant, jistgħu dwar xi persuna abbord l-ajruplan, jieħdu kull miżura bħal dawk imsemmija fis-subartikolu (1) li huma jkollhom raġonevolment għal fejn jaħsbu li tkun immedjatament meħtieġa biex tiġi protetta s-sigurezza tal-ajruplan jew tal-persuni jew proprjetà abbord l-ajruplan; u (b) kull membru tal-ekwipaġġ għandu, jekk il-kmandant ikun hekk jeħtieġ, jagħti dik l-għajnuna li l-kmandant jista’ jordna. (3) Kull membru tal-ekwipaġġ ta’ ajruplan li volontarjament u bla kawża raġonevoli jonqos li jassisti lill-kmandant tal-ajruplan fit-trażżin ta’ xi persuna meta jkun hekk meħtieġ ikun suġġett għal multa ta’ mhux iżjed minn elfumija u erbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69). (4) Kull min jirrifjuta li jsegwi istruzzjoni legali mogħtija minn jew f’isem il-kmandant, għall-fini tal-ħarsien tas-siġurtà tal-ajruplan jew tal-persuni jew proprjetà abbord tal-ajruplan, jeħel multa ta’ mhux aktar minn għaxar telefeuro (€ 10,000). (5) Uffiċjal tas-sigurtà matul it-titjira impjegat skont ftehim jew arranġament bejn Malta u xi pajjiż ieħor tal-Konvenzjoni jista’ jieħu miżuri preventivi raġonevoli mingħajr l-awtorità tal-kmandant meta jkollu raġonevolment għal fejn jaħseb li dik l-azzjoni hija meħtieġa b’mod immedjat biex titħares is-sigurtà tal-ajruplan jew tal-persuni abbord minn att ta’ interferenza illegali u, jekk dak il-ftehim jew arranġament hekk jipprovdi, minn twettiq ta’ reat. 7. Disposizzjonjiet anċillari għas-setgħat taħt l-artikolu 6. Emendat: A.L.425 tal-2007; XX.2016.8. (1) Meta persuna tkun taħt trażżin fuq ajruplan bis-saħħa tal-artikolu 6, il-kmandant tal-ajru plan għandu hekk kif ikun prattikabbli u jekk ikun possibbli qabel jinżel f’xi pajjiż, igħarraf lill-awtoritajiet f’dak il-pajjiż bil-fatt li abbord għandu persuna mrażżna, bir-raġunijiet ta’ dak it-trażżin u bi kwalunkwe deċiżjoni rigward il-konsenja ta’ dik il-persuna. (2) Kull trażżin impost fuq xi persuna abbord ta’ ajruplan li jsir bis-saħħa tal-artikolu 6 ma għandux jitkompla w ara l-waqt meta għall-ewwel darba wara dak it-trażżin l-ajruplan jieqaf milli jibqa’ jtirħlief- (a) għal kull perijodu (magħdud il-perijodu ta’ xi titjira oħra) bejn dak il-ħin u l-ewwel okkażjoni ta’ wara li fiha l-kmandant ikun jista’ b’kull kunsens meħtieġ tal-awtoritajiet xierqa jiżbarka jew jikkonsenja l-persuna mrażżna skont is-subartikolu (3); jew (b) jekk il-persuna mrażżna taqbel li tkompli l-vjaġġ tagħha taħt trażżin abbord ta’ dak l-ajruplan. (3) Jekk fil-każ ta’ xi persuna abbord ta’ ajruplan i l-kmandant ta’ ajruplan ikollu għal fejn raġonevolment- (a) jaħseb kif imsemmi fl-artikolu 6(1); u (b) jaħseb li jkun meħtieġ li jagħmel hekk sabiex tiġi protetta s-sigurezza tal-ajruplan jew tal-persuni jew proprjetà abbord tal-ajruplan jew biex tinżamm il-bonordni u d-dixxiplina abbord tal-ajruplan, huwa jista’ jiżbarka lil dik il-persuna f’kull pajjiż li fih jista’ jkun dak l-ajruplan u, jekk ikun konvenjenti, jikkonsenjaha lil persuna li jkollha l-funzjoni ta’ pulizija jew ta’ uffiċjal tal-immigrazzjoni. (4) Il-kmandant ta’ ajruplan- (a) jekk jiżbarka lil xi persuna bis-saħħa tas-subartikolu (3), fil-każ ta’ ajruplan taħt kontroll Malti, f’xi pajjiż jew, fil-każ ta’ kull ajruplan ieħor, f’Malta, għandu jirraporta l-fatt tal-iżbark, u r-raġunijiet għalih, lill-awtoritajiet fil-pajjiż tal-iżbark u għandu wkoll jitlob lill-awtoritajiet biex jinnotifikaw rappreżentant diplomatiku jew konsulari tal-pajjiż tan-nazzjonalità ta’ dik il-persuna; jew (b) jekk jikkonsenja lil xi persuna bis-saħħa tas-subartikolu (3), għandu fil-ħin tal-konsenja jagħti lill-uffiċjal xieraq dik ix-xiehda u dak it-tagħrif li leġittimament ikunu fil-pussess tiegħu dwar il-ħtieġa li jieħu miżuri kontra dik il-persuna bis-saħħa tal-artikolu 6. (5) Kull kmandant ta’ ajruplan li volontarjament u mingħajr kawża raġonevoli jonqos li jħares il-ħtieġa tas-subartikolu (4) jeħel, meta jinstabħati, multa ta’ elfumija u erbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69). 8. (1) Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Att dwar l-Estradizzjoni għal delitti kommessi abbord ta’ ajruplan li jkun qiegħed itir, kull ajruplanreġistrat f’pajjiż tal-Konvenzjoni jista’, f’kull ħin waqt li dak l-ajruplan ikun qiegħed itir, jitqies li jkun fil-ġurisdizzjoni ta’ dak il-pajjiż sew jekk f’dak il-ħin ikun jew ma jkunx ukoll fil-ġurisdizzjoni ta’ xi pajjiż ieħor. (2) Kap. 276. Kap. 276. Reati mwettqa abbord ajruplan għandhom jiġu ttrattati, għall-fini ta’ estradizzjoni bejn Malta u pajjiż ieħor tal-Konvenzjoni, daqs li kieku ġew imwettqa mhux biss fil-post fejn ġraw iżda wkoll f’Malta fi kwalunkwe ċirkostanza msemmija fl-artikolu 5B, u d-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Estradizzjoni għandhom japplikaw għall-imsemmija reati. 9. Disposizzjonijiet dwar xiehda f’konnessjoni ma’ ajruplani. (1) Meta, fi proċedimenti quddiemxiqorti f’Malta għal reat magħmul abbord ta’ ajruplan, tkun tenħtieġ ix-xiehda ta’ xi persuna u l-qorti tkun sodisfatta li dik il-persuna ma tkunx tista’ tinstab f’Malta, tkun ammissibbli bħala xi ehda quddiem dik il-qorti kull dikjarazzjoni dwar is-suġġett ta’ dawk il-proċedimenti li tkun saret qabel bil-ġurament minn dik il-persuna u li tkun hekk saret- (a) fil-preżenza tal-persuna imputata bir-reat; u (b) f’xi pajjiż ieħor tal-Konvenzjoni lil uffiċjal li jkollu funzjonijiet li jkunu jikkorrispondu għall-funzjonijiet, f’Malta, jew ta’ mħallef jew ta’ maġistrat jew ta’ uffiċjal konsulari. (2) Kull xiehda bħal dik għandha tiġi awtentikata bil-firma tal-imħallef, ta’ maġistrat jew uffiċjal konsulari, li quddiem u tkun saret, u għandha tiġi ċċertifikata minnu bħala li tkun ittieħdet fil-preżenza tal-persuna imputata kif intqal qabel. (3) Ma jkunx meħtieġ fi proċedimenti li tiġi ppruvata l-firma jew il-karattru uffiċjali tal-persuna li tkun qed tidher bħala li awtentikatxi xiehda, jew li tkun tat dak iċ-ċertifikat kif intqal qabel; u dak iċ-ċertifikat għandu, kemm-il darba ma jiġix ippruvat il-kuntrarju, jkun prova biżżejjed f’kull proċediment li l-persuna imputata kif intqal qabel kienet preżenti waqt li kienet qiegħda tingħata x-xiehda. 10. Eżenzjoni minn responsabbiltà għal atti kontra ħatjin taħt din it-Taqsima. Emendat: XX.2016.10. Il-kmandant ta’ ajruplan, kull membru ieħor tal-ekwipaġġ, kull passiġġier, kull uffiċjal tas-sigurtà matul it-titjira, kull sid jew operatur ta’ ajruplan jew kull min għan-nom tiegħu ssir titjira jieħu azzjoni kontra xi persuna bis-saħħa ta’ din fit-Taqsima jkun eżenti minn responsabbiltà ta’ xi miżuri meħuda kontra min jagħmel ir-reat skont din fit-Taqsima sew jekk min ikun għamel ir-reatjin stabħati sew jekk le. TAQSIMA III Disposizzjonijiet għall-eżekuzzjoni tal-Konvenzjoni ta’ The Hague (1970) u l-Protokoll ta’ Beijing (2010) Emenda ta: XX.2016.11. 11. Tifsir. F’din fit-Taqsima, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra-"pajjiż tal-konvenzjoni" tfisser pajjiż li f’dak il-waqt fih tkun isseħħ i l-Konvenzjoni ta’ The Hague. 12. Ħtif ta’ ajruplani. Sostitwit: XX.2016.12. Kap. 9. (1) Mingħajr preġudizzju għal kull piena oħra li jista’ jkun hemm għar-reat taħt il-Kodici Kriminali jew taħt kull liġi oħra, kull min- (a) abbord ta’ ajruplan li jkun qed jagħmel servizz, illegalment, jew bil-forza jew b’theddida ta’ forza jew bl-isfurzar jew bi kwalunkwe forma oħra ta’ intimidazzjoni jew bi kwalunkwe mezz teknoloġiku, jieħu f’idejh jew jeżerċita l-kontroll ta’ dak l-ajruplan; jew (b) jhedded li jwettaq kwalunkwe att imsemmi fil-paragrafu (a) jew jikkawża illegalment li persuna oħra tirċievi dik it-theddida; jew (ċ) jorganizza jew jidderiġi lill-ħadd ieħor biex iwettaq reat imsemmi taħt il-paragrafu (a); jew (d) bi kwalunkwe mod ieħor jikkontribwixxi xjentement għat-twettiq ta’ reat wieħed jew aktar mir-reati msemmija fil-paragrafi (a) jew (bbi kwalunkwe mod ieħor jikkontribwixxi xjentement għat-twettiq ta’ reat wieħed jew aktar mir-reati msemmija fil-paragrafi (a), minn grupp ta’ persuni li jaġixxu biex jilħqu skop komuni meta dik il-kontribuzzjoni tkun saret bil-għan li titkompla l-attività kriminali ġenerali jew l-iskop tal-grupp jew fl-għarfien tal-intenzjoni tal-grupp biex iwettaq ir-reat jew reati konċernati; jew (e) jassisti illegalment lil min iwettaq ir-reat biex jevadi investigazzjoni, prosekuzzjoni jew piena relatata ma’ wieħed jew aktar mir-reati taħt paragrafi (a) sa (djassisti illegalment lil min iwettaq ir-reat biex jevadi investigazzjoni, prosekuzzjoni jew piena relatata ma’ wieħed jew aktar mir-reati taħt paragrafi (a), it-tnejn inklużi, jeħel, meta jinstabħati, piena ta’ priġunerija minn seba’ snin sagħomru. (2) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, ajruplan jitqies li jkun qed jagħmel servizz mill-bidu tat-tħejjija ta’ qabel it-titjira tal-ajruplan mill-persunal tal-art jew mill-ekwipaġġ għal titjira speċifika sa erbgħa u għoxrin siegħa wara xinżul. F’każ ta’ nżulforzat, it-titjira titqies li tkompli sakemm l-awtoritajiet kompetenti jieħdu fuqhom ir-responsabbiltà għall-ajruplanu għall-persuni u l-proprjetà abbord tal-ajruplan. 13. Applikabilità tal-Kodiċi Kriminali. Sostitwit: XX.2016.13. Kap. 9. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 121D, 248E(4) u 248E(4A) tal-Kodiċi Kriminali għandhom japplikaw mutatis mutandis għal kwalunkwe reat taħt din fit-Taqsima. (2) Kap.9. Kap. 9. Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 328K tal-Kodiċi Kriminali għandhom japplikaw ukoll mutatis mutandis għal kwalunkwe reat taħt dan is-subtitolu daqs li kieku r-referenza li fih għall-artikolu 328 Jkienet referenza għall-artikolu 121D. 14. (1) Kull min, meta jkun persuna li tkun qed tikkommetti r-reat ta’ ħtif ta’ ajruplan, jikkommetti, f’konnessjoni ma’ dak ir-reat, xi att ta’ vjolenza kontra xi passiġġier jew membru tal-ekwipaġġ ta’ dak l-ajruplan, jeħel l-istess piena li biha kien punibbli taħt xi liġi li f’dak il-waqt tkun isseħħ f’Malta kieku dak l-att kiensar f’Malta. (2) Kap.9. Kap. 9. Għall-finijiet tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu "att ta’ vjolenza" tfisser kull att li jikkostitwixxi reat skont l-artikoli 211, 212, 214, 216, 217, 218, 220 u 222 tal-Kodiċi Kriminali. 15. Ġurisdizzjoni. Emendat: XX.2016.14. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) meta reat taħt din fit-Taqsima jiġi kommess ’il barra minn Malta, il-persuna li tagħmel dak ir-reat tis ta’ tiġi trattata dwar u daqs likieku dak ir-reattwettaq f’Malta. (2) Kap.9. Kap. 9. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 5 tal-Kodiċi Kriminali, il-Qorti ta’ Malta għandha wkoll ikollha ġurisdizzjoni fuq l-imsemmija reati fejn: (a) ir-reat huwa mwettaq kontra ajruplanreġistrat f’Malta; jew (b) l-ajru plan li abbord tiegħu ġie mwettaq ir-reat jinżel Malta bil-ħati abbord tal-ajruplan; jew (ċ) ir-reat huwa mwettaq kontra jew abbord ta’ ajruplan mikri mingħajr ekwipaġġ lil kerrej li għandu l-post prinċipali tan-negozju tiegħu jew, jekk il-kerrej m’għandu l-ebda post ta’ negozju, li għandu residenza permanenti, f’Malta; jew (d) il-ħati huwa ċittadin Malti; jew (e) ir-reat ġie mwettaq kontra ċittadin Malti; jew (f) ir-reat ġie mwettaq minn persuna a polida li għandha residenza abitwali f’Malta. 16. Disposizzjonijiet dwar estradizzjoni. Emendat XX.2016.15. (1) Ir-reati taħt din fit-Taqsima għandhom jitqiesu li jkunu ġew inklużi bħala reati ta’ estradizzjoni u li jkun ġie provdut għalihom fit-trattati ta’ estradizzjoni kollha magħmula minn Malta mal-pajjiżi tal-Konvenzjoni u li jestendu għal, u jkunu obbligatorji għal, Malta fid-data tal-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att. (2) Kap. 276. Kap. 276. Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Att dwar l-Estradizzjoni [żaħ għal reati taħt din fit-Taqsima ta’ dan l-Att, kull ajruplanreġistrat f’Pajjiż tal-Konvenzjoni għandu, f’kull ħin waqt li dak l-ajruplan ikun f’servizz, jitqies li jkun fil-ġurisdizzjoni ta’ dak il-pajjiż, kemm jekk dak il-ħin ikun ukoll fil-ġurisdizzjoni ta’ xi pajjiż ieħor u sew jekk ma jkunx. (3) Kap. 276. Kap. 276. Meta l-Att dwar l-Estradizzjoni ma jkunx japplika fil-każ ta’ xi Stat li jkun parti fil-Konvenzjoni ta’ The Hague, il-Ministru jista’ jagħmel ordni li jipprovdi sabiex l-Att dwar l-Estradizzjoni [żaħ jkun japplika fil-każ ta’ dak l-Istat bl-istess effettu skont l-istess patti u kondizzjonijiet daqs kieku awtorizzat bl-artikoli 4 u 7 tal-Att [żaħ dwar l-Estradizzjoni u, għall-finijiet ta’ xi ordni bħal dak, dik il-Konvenzjoni tkun ekwivalenti għall-ispeċifikazzjoni ta’ pajjiż tal-Common wealth taħt l-imsemmi artikolu 4 u għandha tiġi trattata bħala arranġament bħal dak imsemmi fl-imsemmi artikolu 7. (4) Kap. 276. Kap. 276. Meta l-Att dwar l-Estradizzjoni jkun japplika għal xi Stat bis-saħħa biss ta’ ordni magħmul taħt is-subartikolu (3), ebda applikazzjoni għal estradizzjoni minn dak l-Istat ma għandha tirreferixxi għal xi delitti ta’ estradizzjoni skont it-tifsir mogħti fl-Att dwar l-Estradizzjoni bl-eċċezzjoni ta’ reati meqjusa li huma nklużi fil-lista ta’ delitti ta’ estradizzjoni skont is-subartikolu (1). 17. Partijiet Kontraenti fil-Konvenzjoni. Il-Ministru jista’, b’ordni fil-Gazzetta, jiċċertifika min huma l-partijiet kontraenti fil-Konvenzjoni ta’ The Hague usa fejn huma jkunu approfittaw ruħhom mid-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni, u kull ordni bħal dik tkun prova konklussiva tal-materji ċċertifikati fiha. TAQSIMA IV Disposizzjonijiet li jagħtu seħħ lill-Konvenzjoni ta’ Montreal (1971) u l-Protokoll għall-Konvenzjoni ta’ Montreal (1988) 18. Tifsir. (1) F’din fit-Taqsima, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra- " ajruport" tfisser kullarea ta’ art jew ilma maħsuba, mgħammra, maqtugħa għaliha jew komunement użata biex toffri faċilitajiet għat-tlugħ u nżul tal-ajruplani; "pajjiż tal-Konvenzjoni " tfisser pajjiż li fih f’dak il-ħin ikunu fis-seħħ il-Konvenzjoni ta’ Montreal (1970) u l-Protokoll għall-Konvenzjoni ta’ Montreal (1988). (2) Għall-finijiet ta’ din fit-Taqsima - (a) ajruplan jitqies li jkun f’titjira f’kull ħin mill-mument meta l-bibien esterni kollha tiegħu jingħalqu wara l-imbarks almument meta x ibieb minn dawk jinfetaħ għall-iżbark, u fil-każ ta’ nżulforzat, it-titjira titqies li tkompli sakemm l-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż li fih isir dak l-inżulforzat jieħdu fuqhom ir-responsabbiltà għall-ajruplanu għall-persuni u l-proprjetà abbord; (b) ajruplan jitqies li jkun qed jagħmel servizz mill-bidu tat-tħejjija ta’ qabel it-titjira tal-ajruplan mill-persunal tal-art jew mill-ekwipaġġ għal titjira speċifika sa erbgħa u għoxrin siegħa wara xinżul u l-perijodu ta’ dak is-servizz għandu jinkludi l-perijodu sħiħ li matul u l-ajruplan ikun qed itir. 19. Reat ta’ egħmil ta’ vjolenza abbord ajruplan f’titjira, eċċ. (1) Kull min illegalment u bil-ħsieb- (a) jagħmel att ta’ vjolenza kontra persuna abbord ajruplan f’titjira li jista’ jipperikola s-sigurezza ta’ dak l-ajruplan; jew (b) jiddistruġġi ajruplan li jkun qed jagħmel servizz jew jikkaġuna ħsara lil dak l-ajruplan b’tali mod li tinabilitah milli jtir jew li jista’ jipperikola s-sigurezza tiegħu f’titjira; jew (ċ) iqiegħed jew jikkaġuna li titqiegħed fuq ajruplan li jkun qed jagħmel servizz, b’xi mezz ikun li jkun, artifizju jew sustanza li jistgħu jiddistruġġu dak l-ajruplan, jew li jikkaġunawlu ħsara li tista’ tipperikola s-sigurezza tiegħu f’titjira; jew (d) jikkomunika tali informazzjoni li hu jkun jaf li hija falza sabiex jipperikola s-sigurezza ta’ ajruplan f’titjira, ikun suġġett għal priġunerija għal għomru. (2) Kull min illegalment u bil-ħsieb bl-użu ta’ xi artifizju, sustanza jew arma- (a) jagħmel att ta’ vjolenza kontra persuna f’ajruport li jservi avjazzjoni ċivili internazzjonali li jikkaġuna jew li jista’ jikkaġunaferita gravi jew mewt; jew (b) jiddistruġġi jew serjament jagħmel ħsara lill-faċilitajiet ta’ ajruport li jservi avjazzjoni ċivili internazzjonali jew l-ajruplani ta’ ġofih li ma jkunux qed jagħmlu servizz jew jisfrat ta s-servizzi tal-ajruport, jekk dak l-att jipperikola jew jista’ jipperikola s-sigurezza f’dak l-ajruport ikun suġġett għal priġunerija għal għomru jew għal xi kasti ganqas, li ma jkunx anqas minn priġunerija għal tliet snin skont ma jidhrilha l-qorti li hu xieraq. (3) Kap.9. Kap. 9. Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu "att ta’ vjolenza" tfisser kull att li jikkostitwixxi reat skont l-artikoli 211, 212, 214, 216, 217, 218, 220 u 222 tal-Kodiċi Kriminali jew xi att li bihissir splużjoni li min-natura tagħha tista’ tpoġġi l-ħajja fil-perikolu, jew tikkawża ħsara serja lill-proprjetà u hija malizzjożament ikkawżata permezz ta’ sustanza esplossiva, kemm jekk issir ħsara lil persuni jew lil proprjetà jew le; "sustanza esplożiva" għandha l-istess tifsir kif mogħti lilha bl-artikolu 314 tal-Kodiċi Kriminali [żaħ. 20. Distruzzjoni ta’, jew ħsaralil, faċilitajiet ta’ navigazzjoni fl-ajru. Kull min illegalment u bil-ħsieb jiddistruġġi jew jagħmel ħsara lil faċilitajiet ta’ navigazzjoni fl-ajru jew ifixkel it-tħaddim tagħhom b’tali mod li jista’ jipperikola s-sigurezza tal-ajruplan fit-titjira jkun suġġett għal priġunerija għal għomru. 21. Ġurisdizzjoni. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), meta reat taħt l-artikolu 19 jiġi kommess ’il barra minn Malta, il-persuna li tagħmel dak ir-reat tis ta’ tiġi trattata dwar u daqskieku dak ir-reat kien sar f’Malta. (2) Ebda qorti ma għandha tieħu konjizzjoni ta’ reat punibbli taħt l-artikolu 19 li jsir ’il barra minn Malta ħlief meta- (a) dak ir-reatisir abbordajruplanreġistrat f’Malta; jew (b) dak ir-reatisir abbord ajruplan li dak il-ħin ikun mikri mingħajr ekwipaġġ lil kerrej li jkollu l-post prinċipali ta’ negozju tiegħu, jew fejn ma’ jkollu ebda post ta’ negozju bħal dak, ir-residenza permanenti tiegħu f’Malta; jew (ċ) min ikun allegat li għamel ir-reat ikun ċittadin ta’ Malta jew ikun abbord l-ajruplan li dwaru jsir ir-reat meta jinżel f’Malta jew jinstab f’Malta. 22. Disposizzjonijiet dwar estradizzjoni. (1) Ir-reati taħt din fit-Taqsima għandhom jitqiesu li jkunu ġew inklużi bħala reati ta’ estradizzjoni u li jkun ġie provdut għalihom fit-trattati ta’ estradizzjoni kollha magħmula minn Malta mal-pajjiżi tal-Konvenzjoni u li jestendu għal, u jkunu obbligatorji għal, Malta fid-data tal-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att. (2) Kap. 276. Kap. 276. Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Att dwar l-Estradizzjoni [żaħ għal reati taħt dan l-Att, kull ajruplanreġistrat f’pajjiż tal-Konvenzjoni għandu, f’kull ħin waqt li dak l-ajruplan ikun f’titjira, jitqies li jkun fil-ġurisdizzjoni ta’ dak il-pajjiż sew jekk dak il-ħin ikun ukoll fil-ġurisdizzjoni ta’ xi pajjiż ieħor u sew jekk ma jkunx. (3) Kap. 276. Kap. 276. Meta l-Att dwar l-Estradizzjoni ma jkunx japplika fil-każ ta’ xi Stat li jkun parti fil-Konvenzjoni ta’ Montreal, jew fil-Protokol ta’ dik il-Konvenzjoni, il-Ministru jista’ jagħmel ordni li jipprovdi sabiex l-Att dwar l-Estradizzjoni jkun japplika fil-każ ta’ dak l-Istat bl-istess effettu skont l-istess patti u kondizzjonijiet kif awtorizzat bl-artikoli 4 u 7 tal-Att dwar l-Estradizzjoni u, għall-finijiet ta’ dak l-ordni, dik il-Konvenzjoni tkun ekwivalenti għall-ispeċifikazzjoni ta’ pajjiż tal-Common wealth taħt l-imsemmi artikolu 4 u għandha tiġi trattata bħala arranġament bħal dak imsemmi fl-imsemmi artikolu 7. (4) Kap. 276. Kap. 276. Meta l-Att dwar l-Estradizzjoni jkun japplika għal xi Stat bis-saħħa biss ta’ ordni magħmul taħt is-subartikolu (3), ebda applikazzjoni għal estradizzjoni minn dak l-Istat ma għandha tirreferixxi għal xi delitti ta’ estradizzjoni skont is-subartikolu (1). 23. Partijiet kontraenti tal-Konvenzjoni. Il-Ministru jista’ b’ordni fil-Gazzetta, jiċċertifika min huma l-partijiet kontraenti fil-Konvenzjoni ta’ Mont real u l-Protokol ta’ dik il-Konvenzjoni u sa fejn huma jkunu approfittaw ruħhom mid-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni, u kull ordni bħal dik tkun konklussiva tal-materji ċċertifikati fiha. TAQSIMA V Dispożizzjonijiet li jagħtu seħħ lill-Konvenzjoni ta’ Beijing (2010) Miżjuda: XX.2016.17. 24. Tifsir. Miżjud: XX.2016.17. (1) F’din fit-Taqsima, sakemm ir-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra-"pajjiż tal-Konvenzjoni" tfisser pajjiż li fih tkun dak il-ħin qiegħda sseħħ il-Konvenzjoni ta’ Beijing (2010). (2) Għall-finijiet ta’ din fit-Taqsima - (a) ajruplan jitqies li jkun qed itir f’kull ħin mill-mument meta l-bibien esterni kollha tal-ajru planjin għalqu wara l-imbark sal-mument meta xibieb minn dawk jinfetaħ għall-iżbark; fil-każ ta’ nżulforzat, it-titjira titqies li tkompli sakemm l-awtoritajiet kompetenti jieħdu fuqhom r-responsabbiltà għall-ajruplanu għall-persuni u l-proprjetà abbord tal-ajruplan; (b) ajruplan jitqies li jkun qed jagħmel servizz mill-bidu tat-tħejjija ta’ qabel it-titjira tal-ajruplan mill-persunal tal-art jew mill-ekwipaġġ għal titjira speċifika sa erbgħa u għoxrin siegħa wara xinżul; il-perjodu ta’ servizz għandu, fi kwalunkwe ċirkostanza, jinkludi l-perjodu kollu li matul u l-ajruplan ikun qed itir skont it-tifsira tal-paragrafu (a); (ċ) it-terminu "faċilitajiet ta’ navigazzjoni fl-ajru" jinkludi sinjali, data, informazzjoni jew sistemi meħtieġa għan-navigazzjoni tal-ajruplan; (d) it-terminu "kimika tossika "ifisser kwalunkwe kimika li permezz ta’ azzjoni kimika tagħha fuq il-proċessi tal-ħajja tista’ tikkawża mewt, inabilitazzjoni temporanja jew ħsara permanenti lill-bnedmin jew lill-annimali. It-tali terminu jinkludi l-kimiċi kollha, irrispettivament mill-oriġini jew metodu ta’ produzzjoni tagħhom, u irrispettivament minn jekk humiex prodotti fil-faċilitajiet, fil-munizzjon jew ximkien ieħor; (e) it-terminu "materjal radjuattiv" ifisser materjal nukleari u sustanzi radju attivi oħra li fihom nuklidi li jgħaddu minn proċess ta’ dis integrazzjoni spontanja (proċess akkumpanjat minn emissjoni ta’ wieħed jew aktar minn tip ta’ radjazzjoni jonizzanti, bħall-alpha-, beta-, partiċelli ta’ newtroni uraġġi gamma) u li jistgħu, minħabba l-proprjetajiet radjoloġiċi jew fissili tagħhom, jikkawżaw mewt, korriment serju jew ħsara sostanzjali lill-proprjetà jew lill-ambjent; (f) it-terminu "materjal nukleari " jfisser plutonju (plutonium), ħlief dak li għandu konċentrazzjoni isotopika li taqbeż it-80 fil-mija ta’ plutonju-238; uranju-233; uranju arrikkit bl-isotopi 235 jew 233; uranju li jkollu taħlita ta’ isotopi kif jinsabu fin-natura ħlief fil-forma ta’ metall mhux maħdum jew residwu ta’ metall mhux maħdum; jew kwalunkwe materjal li għandu fih wieħed jew aktar minn dawk imsemmijin hawn fuq; (g) it-terminu "uranju arrikkit bl-isotopi 235 jew 233"ifisseruranju li jkun fih l-isotopi 235 jew 233 jew it-tnejn f’ammont tali li l-proporzjon bejn is-somma ta’ dawn l-isotopi u dik tal-isotopu 238 tkun akbar mill-proporzjon bejn l-isotopu 235 u l-isotopu 238 kif tinstab fin-natura; (h) it-terminu "arma BCN"ifisser: (a) "armi bijoloġiċi", li huma: (i) mikrobjali jew aġenti bijoloġiċi oħra, jew tossini tkun xi tkun l-oriġini tagħhom jew metodu ta’ produzzjoni, ta’ tipi u fi kwantitajiet li ma jkollhomx ġustifikazzjoni għal skopijiet profilattiċi, protettivi jew skopijiet paċifiċi oħra; jew (ii) armi, apparat jew mezzi ta’ kunsinna maħsuba biex jużaw it-tali aġenti jew tossini għal skopijiet ostili jew f’kunflitt armat; (b) "armi kimiċi", li huma, flimkien jew separatament: (i) sustanzi kimiċi tossiċi u l-prekursuri tagħhom, ħlief fejn ikunu maħsuba għal: (A) skopijiet industrijali, agrikoli, ta’ riċerka, mediċi, farmaċewtiċi jew skopijiet paċifiċi oħra; jew (B) skopijiet ta’ protezzjoni, jiġifieri dawk l-iskopijiet relatati direttament mal-protezzjoni kontra s-sustanzi kimiċi tossiċi u mal-protezzjoni kontra l-armi kimiċi; jew (Ċ) skopijiet militari mhux konnessi mal-użu ta’ armi kimiċi u li ma jiddependux fuq l-użu tal-proprjetajiet tossiċi ta’ sustanzi kimiċi bħala metodu ta’ gwerra; jew (D) infurzar ta’ liġi inklużi skopijiet ta’ kontroll ta’ rvell domestiku, sakemm it-tipi u l-kwantitajiet huma konsistenti mat-tali skopijiet; (ii) munizzjonu apparat imfasslin speċifikament biex jikkawżaw mewt jew ħsara oħra permezz tal-proprjetajiet tossiċi ta’ dawk is-sustanzi kimiċi tossiċi speċifikati fis-subparagrafu (b)(i), li jkunu rilaxxati bħala riżultat tal-impjegar tat-talimunizzjonu apparat; (iii) kwalunkwe apparat imfassal speċifikament għall-użu b’rabta diretta mal-impjegar ta’ munizzjonu apparat speċifikat fis-subparagrafu (b)(ii); (ċ) armi nukleari u apparat splussiv nukleari ieħor; (i) it-terminu "prekursuri" jfisser kwalunkwe sustanza kimika reattiva li tieħu sehem fi kwalunkwe stadju fil-produzzjoni bi kwalunkwe metodu ta’ sustanza kimika tossika. Dan jinkludi kwalunkwe element importanti ta’ sistema kimika binarja jew multikomponenti; (j) it-termini "materjal ta’ origini"u"materjal fissjonabbli speċjali" għandu jkollhom l-istess tifsira li dawk it-termini għandhom fl-Istatut tal-Aġenzija tal-Enerġija Atomika Internazzjonali, magħmulfi New York fis-26 ta’ Ottubru 1956. 25. Reati. Miżjud: XX.2016.17. Kap. 9. Mingħajr preġudizzju għal kull piena oħra li jista’ jkun hemm għar-reat taħt il-Kodici Kriminali jew taħt kull liġi oħra, kull min- (a) jagħmel att ta’ vjolenza kontra persuna abbord ajruplan f’titjira li jista’ jipperikola s-sigurezza ta’ dak l-ajruplan; jew (b) jiddistruġġi ajruplan li jkun qed jagħmel servizz jew jikkaġuna ħsara lil dak l-ajruplan b’tali mod li tinabilitah milli jtir jew li jista’ jipperikola s-sigurezza tiegħu f’titjira; jew (ċ) iqiegħed jew jikkaġuna li titqiegħed fuq ajruplan li jkun qed jagħmel servizz, b’xi mezz ikun li jkun, apparat jew sustanza li jistgħu jiddistruġġu dak l-ajruplan, jew li jikkaġunawlu ħsara b’tali mod li tinabilitah milli jtir, jew li jikkaġunawlu ħsara li tista’ tipperikola s-sigurezza tiegħu f’titjira; jew (d) jiddistruġġi jew jikkaġuna ħsara lill-faċilitajiet ta’ navigazzjoni fl-ajru jew jinterferixxi fl-operat tagħhom, jekk dik l-azzjoni tista’ tipperikola s-sigurezza ta’ ajruplan f’titjira; (e) jikkomunika tali informazzjoni li hu jkun jaf li hija falza sabiex jipperikola s-sigurezza ta’ ajruplan f’titjira; jew (f) jutilizza ajruplan li jkun qed jagħmel servizz biex jikkawża mewt, korriment serju jew ħsara sostanzjali lill-proprjetà jew lill-ambjent; jew (g) jirrilaxxa jew iħott minn fuq ajruplan li jkun qed jagħmel servizz xi arma BCN jew sustanz a splussiva, radjuattiva jew oħrajn simili b’tali mod li jikkaġuna jew li jista’ jikkaġuna mewt, korriment serju jew ħsara sostanzjali lill-proprjetà jew lill-ambjent; jew (h) jutilizza kontra jew abbord ta’ ajruplan li jkun qed jagħmel servizz xi arma BCN jew sustanz a splussiva, radjuattiva jew oħrajn simili b’tali mod li jikkaġuna jew li jista’ jikkaġuna mewt, korriment serju jew ħsara sostanzjali lill-proprjetà jew lill-ambjent; jew (i) permezz ta’ kwalunkwe apparat, sustanza jew arma: (i) jagħmel att ta’ vjolenza kontra persuna f’ajruport li jaqdi l-avjazzjoni ċivili internazzjonali li tikkaġuna jew li tista’ tikkaġuna korriment serju jew mewt; jew (ii) jiddistruġġi jew jikkawża ħsara serja lill-faċilitajiet ta’ ajruport li jaqdi l-avjazzjoni ċivili internazzjonali jew ajruplan li ma jkunx qed jagħmel servizz li jkun jinsab hemm jew ifixkel is-servizzi tal-ajruport, jekk dak l-att jipperikola jew x’aktarx li jipperikola s-sigurtà f’dak l-ajruport; jew (j) jhedded li jwettaq xi attimsemmi fil-paragrafi (a) sa (ijhedded li jwettaq xi attimsemmi fil-paragrafi (a) jew jikkawża illegalment li persuna oħra tirċievi dik it-theddida; jew (k) ji ttrasporta jew jikkawża li jiġi trasportat, jew jiffaċilita t-trasport abbord ajruplan ta’: (i) kwalunkwe splussiv jew materjal radju attiv, fl-għarfien tal-intenzjoni li jiġi utilizzat biex jikkawża, jew b’theddida li jikkawża, b’kundizzjoni jew mingħajr kundizzjoni, skont il-liġi ta’ Malta, mewt jew korriment serju jew ħsara għall-iskop biex jintimida xi popolazzjoni, jew jikkonvinċi xi gvern jew organizzazzjoni internazzjonali biex jieħdu jew jastjenu milli jieħdu kwalunkwe azzjoni; jew (ii) xi arma BCN, fl-għarfien li hija arma BCN skont it-tifsira tal-artikolu 24; jew (iii) kwalunkwe materjal ta’ oriġini, materjal fissjonabbli speċjali, jew apparat jew materjali mfassal b’mod speċjali jew preparat għall-ipproċessar, użu jew produzzjoni ta’ materjal fissjonabbli speċjali, fl-għarfien li huwa maħsub biex jiġi utilizzat f’attività splussiva nukleari jew fi kwalunkwe attività nukleari oħra li ma tkunx taħt salvagwardji skont il-ftehim tas-salvagwardji mal-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika; jew (iv) kwalunkwe apparat, materjali jew software jew teknoloġija relatata li tikkontribwixxi b’mod sinifikanti għad-disinn, manifattura jew kunsinna ta’ arma BCN mingħajr awtorizzazzjoni legali u bl-intenzjoni li tkun ser tintuża għat-taliskop: Iżda fir-rigward ta’ attivitajiet li jinvolvu pajjiż tal-Konvenzjoni, inklużi dawk imwettqa minn persuna jew entità legali awtorizzata minn pajjiż tal-Konvenzjoni, ma jitqiesx reat taħt is-subparagrafiv) jekk it-trasport ta’ dawk l-oġġetti jew materjali huwa konsistenti ma’ jew huwa maħsub għal użu jew attività li huma konsistenti mad-drittijiet, responsabilitajiet u obbligi ta’ dak il-pajjiż taħt it-trattat ta’ non-proliferazzjoni multilaterali applikabbli li dak l-Istat huwa parti fih; jew (l) jorganizza jew jidderiġi lil ħadd ieħor biex iwettaq reat imsemmi taħt il-paragrafi (a) sa (kjorganizza jew jidderiġi lil ħadd ieħor biex iwettaq reat imsemmi taħt il-paragrafi (a); jew (m) bi kwalunkwe mod ieħor jikkontribwixxi xjentement għat-twettiq ta’ wieħed jew aktar mir-reati msemmija fil-paragrafi (a) sa (kbi kwalunkwe mod ieħor jikkontribwixxi xjentement għat-twettiq ta’ wieħed jew aktar mir-reati msemmija fil-paragrafi (a), minn grupp ta’ persuni li jaġixxu biex jilħqu skop komuni meta t-tali kontribuzzjoni tkun saret bil-għan li titkompla l-attività kriminali ġenerali jew l-iskop tal-grupp jew fl-għarfien tal-intenzjoni tal-grupp biex iwettaq ir-reat jew reati konċernati; jew (n) jassistiħati biex jevadi investigazzjoni, prosekuzzjoni jew piena relatata ma’ wieħed jew aktar mir-reati taħt il-paragrafi (a) sa (ljassistiħati biex jevadi investigazzjoni, prosekuzzjoni jew piena relatata ma’ wieħed jew aktar mir-reati taħt il-paragrafi (a), ikun ħati ta’ reatu meta jinstabħati jeħel piena ta’ priġunerija minn seba’ snin sagħomru. 26. Applikabilità tal-Kodiċi Kriminali. Miżjud: XX.2016.17. Kap. 9. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 121D, 248E(4) u 248E(4A) tal-Kodiċi Kriminali għandhom japplikaw mutatis mutandis għal kwalunkwe reat taħt din fit-Taqsima. (2) Kap.9. Kap. 9. Id-dispożizzjonijiet ta’ artikolu 328K tal-Kodiċi Kriminali għandhom ukoll japplikaw mutatis mutandis għal kwalunkwe reat taħt dan is-subtitolu daqs li kieku r-referenza li fih għall-artikolu 328 Jkienet referenza għall-artikolu 121D. 27. Ġurisdizzjoni. Miżjud: XX.2016.17. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2), fejn reat taħt din fit-Taqsima jiġi mwettaq barra minn Malta, il-persuna li tkun wettqet dak ir-reat tis ta’ tiġi ttrattata dwar u daqs li kieku r-reat ġie mwettaq f’Malta. (2) Kap.9. Kap. 9. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 5 tal-Kodiċi Kriminali, il-Qorti ta’ Malta għandha wkoll ikollha ġurisdizzjoni fuq l-imsemmija reati fejn: (a) ir-reat huwa mwettaq kontra ajruplanreġistrat f’Malta; jew (b) l-ajru plan li abbord tiegħu ġie mwettaq ir-reat jinżel Malta bil-ħati abbord tal-ajruplan; jew (ċ) ir-reat huwa mwettaq kontra jew abbord ta’ ajruplan mikri mingħajr ekwipaġġ lil kerrej li għandu l-post prinċipali tan-negozju tiegħu jew, jekk il-kerrej m’għandu l-ebda post ta’ negozju, li għandu residenza permanenti, f’Malta; jew (d) il-ħati huwa ċittadin Malti; jew (e) ir-reat ġie mwettaq kontra ċittadin Malti; jew (f) ir-reat ġie mwettaq minn persuna a polida li għandha residenza abitwali f’Malta. 28. Estradizzjoni. Miżjud: XX.2016.17. (1) Ir-reati taħt din fit-Taqsima għandhom jitqiesu li jkunu ġew inklużi bħala reati ta’ estradizzjoni u li jkun ġie pprovdut għalihom fit-trattati ta’ estradizzjoni kollha magħmula minn Malta mal-pajjiżi tal-Konvenzjoni u li jestendu għal, u jkunu obbligatorji għal, Malta fid-data tal-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att. (2) Kap. 276. Kap. 276. Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Att dwar l-Estradizzjoni għal reati taħt din fit-Taqsima, kull ajruplanreġistrat f’pajjiż tal-Konvenzjoni għandu, f’kull ħin waqt li dak l-ajruplan ikun f’titjira jew ikun qed jagħmel servizz, skont il-każ, jitqies li jkun fil-ġurisdizzjoni ta’ dak il-pajjiż, kemm jekk dak il-ħin ikun ukoll fil-ġurisdizzjoni ta’ xi pajjiż ieħor u sew jekk ma jkunx. (3) Kap. 276. Kap. 276. Meta l-Att dwar l-Estradizzjoni ma jkunx japplika fil-każ ta’ xi Stat li jkun parti fil-Konvenzjoni ta’ Beijing, il-Ministru jista’ jagħmel ordni li jipprovdi sabiex l-Att dwar l-Estradizzjoni jkun japplika fil-każ ta’ dak l-Istat bl-istess effettu skont l-istess patti u kundizzjonijiet daqs li kieku awtorizzat bl-artikoli 6 u 7 tal-Att dwar l-Estradizzjoni u, għall-finijiet ta’ xi ordni bħal dak, dik il-Konvenzjoni tkun ekwivalenti għal nomina ta’ pajjiż barrani taħt l-imsemmi artikolu 6 u għandha tiġi ttrattata bħala arranġament bħal dak imsemmi fl-imsemmi artikolu 7. (4) Kap. 276. Kap. 276. Meta l-Att dwar l-Estradizzjoni jkun japplika għal xi Stat bis-saħħa ta’ ordni magħmul taħt is-subartikolu (3), ebda applikazzjoni għal estradizzjoni minn dak l-Istat ma għandha tirreferixxi għal xi delitti ta’ estradizzjoni skont it-tifsir mogħti fl-Att dwar l-Estradizzjoni bl-eċċezzjoni ta’ reati meqjusa li huma inklużi fil-lista ta’ delitti ta’ estradizzjoni skont is-subartikolu (1). 29. Partijiet kontraenti fil-Konvenzjoni. Miżjud: XX.2016.17. Il-Ministru jista’, b’ordni fil-Gazzetta, jiċċertifika min huma l-partijiet kontraenti fil-Konvenzjoni ta’ Bei jingusa fejn huma jkunu approfittaw ruħhom mid-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni, u kull ordni bħal dik tkun prova konklussiva tal-materji ċċertifikati fiha. ĠENERALI 30. Ajruplani mħaddma minn organizzazzjoni mista jew internazzjonali. Enumerat mill-ġdid: XX.2016.16. Emendat: XX.2016.18. Jekk il-Ministru b’ordni jiddikjara - (a) li xi żew [Stati jew iżjed imsemmijin fl-ordni jkunu waqqfu organizzazzjoni jew aġenzija li tħaddem ajruplani; u (b) li wieħed minn dawk l-Istati ikun ġie speċifikat biex jeżerċita s-setgħa tal-Istat ta’ reġistrazzjoni jew tal-Istat ta’ Reġistru, skont il-każ,, jew biex ikun ikkunsidrat bħala l-Istat tagħha, dwar l-ajruplani kollha jew xi ajruplanhekk imħaddem, allura, għall-finijiet ta’ dawk id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att li l-Ordni jista’ jippreskrivi, l-Istat hekk speċifikat jew ikkunsidrat taħt il-paragrafu (b) jitqies li jkun l-Istat li fih l-ajruplani kollha hekk imħaddma, jew (skont il-każ) kull tali ajruplan speċifikat fl-ordni, huma reġistrati. 31. Regolamenti. Enumerat mill-ġdid: XX.2016.16. Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti għall-iskop li jingħata seħħ lil dan l-Att u mingħajr ħsara għall-ġeneralità ta’ dak imsemmi qabel, jista’ jipprovdi - (a) għall-proċedura fl-għoti ta’ għajnuna lil min jagħmel ir-reat biex jikkomunika ma’ rappreżentant tal-Istat li tiegħu ikun ċittadin; (b) għan-notifikazzjoni lil xi Stat barrani ta’ xi materja li għandha tiġi notifikata taħt dan l-Att; (ċ) għall-għoti lura u l-konservazzjoni tal-kontroll ta’ ajruplan lill-kmandant tal-ajruplan; (d) għall-għoti lura ta’ ajruplan u t-tagħbija tiegħu, wara li dak l-ajruplan u t-tagħbija jkunu ġew illegalment maqbuda, lil kull persuna li tkun leġittimament intitolata għall-pussess tagħhom; (e) għall-għoti ta’ għajnuna lill-passiġġieri u lill-ekwipaġġ biex ikomplu l-vjaġġ tagħhom wara l-qbid illegali ta’ ajruplan; u (f) għal biex issir kull investigazzjoni dwar atti illegali jew perikolużi abbord ajruplan. 32. Protezzjoni ta’ azzjoni meħuda bonafidi. Enumerat mill-ġdid: XX.2016.16. (1) Ebda kawża, prosekuzzjoni jew proċediment legali ieħor ma jistgħu jsiru kontra xi persuna għal xi ħaġal issir jew tkun maħsuba li ssir f’bona fidi insegwit u tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. (2) Ebda kawża jew proċediment legali ieħor ma jistgħu jsiru kontra l-Gvern ta’ Malta għal xi ħsara kkaġunata jew li tista’ tiġi kkaġunata għal xi ħaġal issir jew tkun maħsuba li ssir f’bona fidi insegwit u tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. 33. Awtorizzazzjoni għar-ratifika ta’ dawn il-Konvenzjonijiet. Enumerat mill-ġdid: XX.2016.16. Bis-saħħa ta’ dan l-Att, il-Gvern ta’ Malta huwa awtorizzat li jirratifika l-Konvenzjonijiet ta’ Tokyo, ta’ The Hague u ta’ Montreal, u l-Protokol tal-1988 għall-Konvenzjoni ta’ Montreal. 34. Ratifika. Miżjud: XX.2016.19. Bis-saħħa ta’ dan l-Att, il-Gvern ta’ Malta huwa awtorizzat li jirratifika l-Konvenzjoni ta’ Beijing (2010), il-Protokoll ta’ Beijing (2010) u l-Protokoll ta’ Montreal (2014).