308 ATT LI JIRREGOLA L-QSIM TA’ WIRT Biex jagħmel disposizzjonijiet ġodda għal-likwidazzjoni u għall-qsim ta’ wirt u biex jipprovdi għal ħwejjeġ li għandhom x’jaqsmu miegħu u inċidentali għalih. Sarliġibl-, kif emendat bl-. Sarliġibl-, kif emendat bl-Sarliġibl-, kif emendat bl-. Sar liġi bl-ATT XIII tal-1984 Att XXIV tal-1995 Sarliġibl-, kif emendat bl-. Sarliġibl-, kif emendat bl-Sarliġibl-, kif emendat bl-. Sar liġi bl-ATT XIII tal-1984 Att XXIV tal-1995 1. Titolu fil-qosor. Dan l-Att jista’ jissejjaħ l-Att li jirregola l-Qsim ta’ Wirt. Tifsir. Emendat: XXIV.1995.362. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra- "beni" tfisser kull ħaġa jew jedd kif imsemmija fit-Titolu I tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi Ċivili; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja; "preskritt " tfisser preskritt b’regolamenti magħmula taħt dan l-Att; " Reġistratur " tfisser ir-Reġistratur tal-Qrati; "Tribunal" tfisser it-Tribunal ta’ Arbitraġġ dwar il-Qsim ta’ Wirt stabbilit bl-artikolu 4; " uffiċjal pubbliku"u "servizz pubbliku " għandhom l-istess tifsir kif mogħti lilhom bl-artikolu 124 tal-Kostituzzjoni [żaħ. 3. Qsim ta’ beni komuni. (1) Meta żewġ persuni jew aktar ikollhom xibeni komuni li jiġu għandhom minn wirt, dawk il-beni jistgħu jkunu suġġetti li jinqasmu skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att fuq talba magħmula kif provdut fis-subartikolu (2): Iżda ma għandha ssir ebda talba bħal dik ħlief wara li jkunu għaddew tliet snin mill-ftuħ tas-suċċessjoni. (2) Dik it-talba tista’ ssir b’rikors li t-Tribunal minn wieħed jew aktar mill-komproprjetarji li fiż-żmien tal-ftuħ tas-suċċessjoni jew ikollhom bejniethom mhux inqas minn ħamsin fil-mija tal-ishma tal-benihekk komuni jew flimkien jikkostitwixxu mhux inqas minn ħamsin fil-mija tan-numru tal-komproprjetarji kollha. (3) Id-disposizzjonijiet tas-subartikoli ta’ qabel ta’ dan l-artikolu jkunu bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 906 tal-Kodiċi Ċivili. (4) Iżda meta l-azzjoni tinġieb quddiem it-Tribunal jew tintbagħat lil u skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, it-Tribunal ikollu sakemm dik l-azzjoni hija pendenti quddiemu, l-ġurisdizzjoni esklużiva dwar l-oġġett ta’ dik l-azzjoni u ebda azzjoni oħra dwar l-istess talba ma għandha tinġieb quddiem xiqorti tal-ewwel grad. 4. Tribunal ta’ Arbitraġġ. (1) Qed jiġi b’dan stabbilit tribunalli jkun magħruf bħala t-Tribunal ta’ Arbitraġġ dwar il-Qsim ta’ Wirt. (2) It-Tribunal għandu jisma’ u jiddeċiedi kull talba li tinġieb quddiem u skont dan l-Att u kull regolamenti magħmula bis-saħħa tiegħu. 5. Kostituzzjoni tat-Tribunal. Emendat: XXIV.1995.362. (1) It-Tribunal ikun magħmul minn arbitru wieħed jew minn tliet arbitri li jkunu maħtura u li għandhom iservu skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. Ħlief meta l-komproprjetarji kollha jaqblu li t-Tribunal għandu jkun magħmul minn tliet arbitri, it-Tribunal ikun magħmul minn arbitru wieħed. (2) Arbitru jkun wieħed minn panel ta’ persuni maħtura mill-President tar-Repubblika li jaġixxi skont il-parir tal-Prim Ministru minn fost persuni li fil-fehma tal-Prim Ministru jkunu idonei li jaqdu d-dmirijiet u l-funzjonijiet ta’ arbitri għall-finijiet ta’ dan l-Att. (3) Persuna tkun skwalifikata milli tinħatar jew li sservi bħala arbitru sakemm tkun membru tal-Kamra tad-Deputati. (4) L-arbitri joqogħdu fuq it-Tribunal jew skont minimissu jew skont dak it-tqassim ta’ dmirijiet u skont dawk id-disposizzjonijiet dwar min ma jistax iservi u ċirkostanzi oħra, kif il-Ministru jista’ jistabbilixxi jew kif jista’ jiġi preskritt. (5) Qabel ma jibda jisma’ xi rikors miġjub quddiem it-Tribunal, l-arbitru, jekk ma jkollux kariga ġudizzjarja, għandu jieħu ġurament li jeżamina u jiddeċiedi r-rikorsfedelment, b’imparzjalità u skont dan l-Att; u dak il-ġurament jittieħed quddiem il-Qorti tal-Appell. (6) Kap. 12. Kap. 12. Il-Ministru għandu jinnomina uffiċjal pubbliku biex ikun Segretarju tat-Tribunal, u jista’ wkoll iqabbad uffiċjali pubbliċi oħra biex jgħinu lis-Segretarju fil-qadi ta’ dmirijietu. Is-Segretarju tat-Tribunal ikollu muta tis mutandis dawk is-setgħat u d-dmirijiet li bil-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivi li huma vestiti fir-Reġistratur tal-Qrati. (7) Ir-Reġistru tal-Qrati Superjuri jkun ir-Reġistru tat-Tribunal, u l-proċessi kollha tat-Tribunal jinżammu f’dak ir-Reġistru taħt il-ħarsien tar-Reġistratur. 6. Funzjonijiet ta’ arbitri. (1) Persuna maħtura fuq il-panel ta’ arbitri għandha sservi għall-perijodu speċifikat fil-ħatra tagħha li jkun perijodu ta’ mhux inqas minn tliet sninu jekk ma jiġi speċifikat ebda perijodu bħal dak għandha sservi għal perijodu ta’ tliet snin. (2) Arbitru jista’ jitneħħa mill-kariga matul il-perijodu tal-ħatra tiegħu biss fl-istess ċirkostanzi u bl-istess mod bħal imħallef tal-qrati superjuri. (3) Arbitru filwaqt li jkun qiegħed iservi f’każ partikolari għandu, minkejja li jkun intemm il-perijodu tal-ħatra tiegħu, ikomplihekk iservi fil-proċedimenti li fihom ikun qed iservi bħala arbitru sakemm jintemmu dawk il-proċedimenti u wara għall-fini tal-interpretazzjoni, korrezzjoni u biex iżid dak li jkun tħalla b arra f’xi deċiżjoni mogħtija f’dawk il-proċedimenti. 7. Rikors għal arbi traġġ. Rikors li t-Tribunal magħmul kif provdut fl-artikolu 3 għandu jiġi ppreżentat fir-Reġistru tat-Tribunal b’dak il-mod, bil-ħlas ta’ dawk id-drittijiet u flimkien ma’ dawk id-dokumenti kif jista’ jiġi preskritt. 8. Notifika ta’ rikors lill-intimati. (1) Kopja tar-rikors flimkien mad-dokumenti u n-noti ppreżentati miegħu għandhom jiġu notifikati lil kull wieħed mill-komproprjetarji intimati. (2) L-intimati għandhom fi żmien għoxrin jum tax-xogħol minnotifika tar-rikors jippreżentaw risposta għalih li fiha jgħidu l-punti kollha li fuqhom ma jaqblux ma’ dak li jkun jinsab fir-rikors jew fid-dokumenti ppreżentati miegħu. 9. Proċessi tal-qorti jintbagħtu lit-Tribunal. (1) Fejn ikun hemm pendenti quddiem qorti tal-ewwel gradazzjoni għall-qsim ta’ beniereditarji, il-parti jew il-partijiet li bejniethom jistgħu, kieku l-kawża ma kenitx hekk pendenti, jagħmlu rikors skont l-artikolu 3, jistgħu b’nota jew b’noti ppreżentati fir-reġistru tal-qorti li quddiemha tkun pendent il-kawża jitolbu lill-qorti biex tibgħat il-kawża quddiem it-Tribunal, u l-qorti għandha ma’ dantordna li l-proċess tal-kawża jintbagħat lit-Tribunal. (2) Il-preżentata ta’ dik in-nota jew ta’ dawk in-noti, skont il-każ, titqies li tkun irtir ta l-azzjoni mill-ġurisdizzjoni ta’ dik il-qorti, u rikors li t-Tribunal għal deċiżjoni fuq it-talba li tkun tinsab fl-att li bih ikunu nbdew il-proċedimenti quddiem il-qorti: Iżda ma jitħallsu ebda drittijiet tar-Reġistru għax dik l-azzjoni ma tkunx tkompliet. (3) It-Tribunal għandu jisma’ u jiddeċiedi l-kwistjoni mibgħuta lil u kif intqal qabel fil-limiti tat-talba, tal-eċċezzjonijiet għaliha u ta’ kull kontra-talba li tkun saret u fuq il-provi ppreżentati skont il-liġi, sew jekk ikunu saru jew ġew ippreżentati quddiem il-qorti sew quddiem it-Tribunal. 10. (1) Ir-rikors, jew l-azzjoni mibgħuta lit-Tribunal taħt l-artikolu 9, għandha titqiegħed għas-smigħ f’data kmieni. (2) It-Tribunal għandu jżomm is-seduti tiegħu u jagħti d-deċiżjoni tiegħu, magħduda kull deċiżjoni preliminari jew parzjali, fil-pubbliku, kemm-il darba l-partijiet kollha ma jiftehmux xort’oħra. (3) Kap. 12. Kap. 12. It-Tribunal għandu jisma’ r-rikorsi skont ir-regoli stabbiliti fil-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili sa fejn dawn ikunu applikabbli għall-proċedimenti quddiem it-Tribunal u li ma jkunux kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. (4) Kap. 16. Kap. 16. It-Tribunal għandu jiddeċiedi kull kwistjoni quddiem u skont id-disposizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili dwar il-qsim ta’ wirt u ta’ kull liġi oħra sa fejn tkun applikabbli għall-kwistjoni quddiem it-Tribunal, u għandu jiddeċiedi l-ispejjeż skont dan. Dawk l-ispejjeż għandhom jinkludu l-ispejjeż li jkunu saru minn kull parti quddiem il-qorti tal-ewwel grad f’kull kawża li tintbagħat lit-Tribunal skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. (5) Kull deċiżjoni għandha tkun iffirmata mill-arbitru, u meta jkun hemm tliet arbitri, minn kull wieħed mill-arbitri: Iżda arbitru li ma jaqbilx m’għandux għalfejn jiffirma d-deċiżjoni, imma dan il-fatt għandu jissemma mill-arbitri l-oħra. (6) Id-deċiżjoni mogħtija mit-Tribunal tkun finali u konklużiva. (7) Minkejja d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (6), it-Tribunal għandu s-setgħa li f’kull żmien jagħti, fuq it-talba ta’ kull waħda mill-partijiet, interpretazzjoni tad-deċiżjoni jew ta’ xi punti deċiżi fiha, u jikkoreġi kull żball f’xi deċiżjoni jew iżid dak li jkun tħalla barra mid-deċiżjoni. 11. Dehra quddiem it-Tribunal. Il-partijiet jistgħu jidhru quddiem it-Tribunal sew huma nfushom jew jistgħu jkunu rappreżentati kif imiss minn persuna oħra. 12. Żmien għall-għoti ta’ deċiżjoni. (1) Kemm-il darba l-partijiet kollha fil-proċedimenti ta’ arbitraġġ ma jiftehmux xort’oħra, it-Tribunal għandu jagħti d-deċiżjoni mhux iktar tard minn sitt xhur mill-jum li fih l-intimati jkunu ppreżentaw ir-risposta tagħhom jew mill-jum li fih ikun għalaq iż-żmien għall-preżentata tar-risposta, skont liema jkun l-ewwel. (2) Meta d-deċiżjoni ma tkunx tista’ tingħata fiż-żmien imsemmi fis-subartikolu ta’ qabel dan, dak iż-żmien jista’ jiġi mtawwal għal perijodi oħra, li kull wieħed minnhom ma jkunx itwal minn sitt xhur, fuq it-talba tar-rikorrenti jew mit-Tribunal f’ċirkostanzi eċċezzjonali li għandhom jingħadu espressament u jitniżżlu fil-proċess tal-arbitraġġ. (3) Meta xi perijodu msemmi fis-subartikoli ta’ qabel ta’ dan l-artikolu ma jkunx għal xi raġun imġedded kif hemmhekk provdut, il-proċedimenti għandhom jitqiesu li ġew differiti sinedie u d-disposizzjonijiet tal-artikoli 964 u 965 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għandhom, mutatis mutandis, japplikaw għal dawk il-proċedimenti; u f’kull każ bħal dak il-perijodu msemmi fis-subartikolu (1) għandu jibda jgħodd mid-data meta l-kawża terġa’ tiġi appuntata. 13. Setgħat ġenerali tat-Tribunal. Kap. 12. (1) It-Tribunal ikollu dawk is-setgħat li bil-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivi li huma vestiti fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. (2) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, it-Tribunal ikollu s-setgħa li jħarrek xhieda u li jagħti l-ġurament, li jaħtar esperti biex jirrapportaw fuq ħwejjeġ ta’ xorta teknika li jkun hemm fil-kwistjoni, u li jeħtieġ lil kull persuna li fil-fehma tiegħu jkollha tagħrif speċjali fuq xi ħaġa rilevanti, jew fuq xi waħda mill-kwistjonijiet li jirreferi għalihom ir-rikors, jew tal-kwistjoni mibgħuta lit-Tribunal, li tagħti bil-miktub jew xort’oħra u li tikkonferma bil-ġurament, dik il-fehma u dawk il-parti kolaritajiet dwar ir-rikors, magħdud il-qsim f’ishma ta’ kull beni mobbli jew immobbli, kif it-Tribunal jista’ jeħtieġ, u jista’ jawtorizza lil kull persuna li tagħti l-ġurament għal dak l-għan. 14. Funzjoni tat-Tribunal. (1) It-Tribunal għandu jagħmel dak li jista’ biex iwassal lill-partijiet għal ftehim fuq il-ħwejjeġ li dwarhom ikun hemm kwistjoni. (2) Meta jintlaħaq ftehim it-Tribunal għandu jagħmel procèsverbal tiegħu u għandu jdaħħal il-ftehim fid-deċiżjoni wara li dak il-procèsverbal jiġi ffirmat mill-partijiet jew mir-rappreżentanti legali tagħhom jew xort’oħra jkun aċċettat u jkun hemm qbil dwar u b’att li jkun iffirmat u ppreżentat b’nota fir-Reġistru tat-Tribunal. 15. Astensjoni jew rikuża ta’ arbitri. Kap. 12. L-arbitru jista’ jiġi rikużat, jew jista’ jastjeni, milli joqgħod fit-Tribunal f’kull waħda miċ-ċirkostanzi msemmija fl-artikolu 734 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili; u f’kull każ bħal dak id-disposizzjonijiet tas-Sub-Titolu II tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb ta’ dak il-Kodiċi għandhom japplikaw sa fejn ikunu applikabbli u bla ħsara għad-disposizzjonijiet l-oħra ta’ dan l-Att. 16. Effetti ta’ deċiżjonijiet tat-Tribunal. Kap. 12. (1) L-esekuzzjoni tad-deċiżjonijiet tat-Tribunal għandha titwettaq bil-mod preskritt fil-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, u tiġi vestita fit-Tribunali nnifsu. (2) Meta d-deċiżjoni tkun teħtieġatt pubbliku, it-Tribunal għandu jaħtar nutar biex jippubblika l-attu kuraturi biex jirrappreżentaw dawk li jonqsu li jidhru fuq l-att, u għandu jistabbilixxi l-post, id-data u l-ħin għall-pubblikazzjoni tal-att. 17. Drittijiet ta’ arbitri u ta’ esperti. Kap. 12. Id-drittijiet li għandhom jitħallsu lill-arbitri u lil kull esperti nominati minnhom għandhom ikunu dawk stabbiliti għal periti legali u periti oħra taħt il-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, u d-disposizzjonijiet ta’ dak il-Kodiċi applikabbli għall-periti għandhom japplikaw għal dawk l-arbitri jew esperti: Iżda dawk id-drittijiet ma jitħallsux lill-arbitri li jkollhom kariga ġudizzjarja jew li jkunu magħżula mis-servizz pubbliku. 18. Setgħa għall-egħmil ta’ regolamenti. Il-Ministru jista’ minn żmien għal żmien jagħmel regolamenti li jirregolaw il-proċedura tat-Tribunal u bla ħsara għall-ġeneralità ta’ dak li ntqal qabel, jista’ jagħmel regolament ili- (a) jippreskrivu x’għandu jkun fihom ir-rikors li t-Tribunal, ir-risposta għalih, u kull att ieħor bil-miktub ta’ proċediment quddiem it-Tribunal, il-mod kif jiġi ppreżentat kull att bħal dak, u d-dokumenti li għandhom jiġu ppreżentati magħhom; (b) jippreskrivu l-proċedura għan-notifika ta’ kull att lill-parti l-oħra; (ċ) jippreskrivu l-proċedura kif tiġi stabbilita mit-Tribuna li d-data tas-smigħ tar-rikorsu għall-għoti tal-avviż ta’ dik id-data lill-partijiet konċernati; (d) jippreskrivu d-drittijiet, barra minn dawk provdut għalihom fl-artikolu 17, ħlasijiet u spejjeż li għandhom jitħallsu dwar kull proċediment quddiem it-Tribunal, magħduda d-drittijiet tar-Reġistru għad-deċiżjoni jew biex ma tkomplix il-kawża; (e) jippreskrivu d-drittijiet li għandhom jitħallsu lil persuna dwar id-dehra jew l-assistenza lil parti fil-proċedimenti quddiem it-Tribunal; (f) jippreskrivu d-dritt li għandu jitħallas lir-Reġistru għall-ħruġ ta’ xi kopji uffiċjali ta’ deċiżjoni jew dokument fil-proċess tat-Tribunal; (g) jippreskrivu kull ħaġ’oħra li tkun meħtieġa sabiex jitwettqu aħjar il-funzjonijiet tat-Tribunal.