210 ATT DWAR L-IMPIEG TA’ PERSUNI B’DIŻABILITÀ Biex jipprovdi għall-impieg ta’ persuni b’dicabilità u għal ħwejjeġ li għandhom x’jaqsmu ma’ dak l-impieg jew anċillari għalih. L-ATTII tal-1969, kif emendat bl-Atti XIV tal-1969, XXII tal-1976, XI tal-1977 u XXVI tal-1995; bl-Avviż Legali 411 tal-2007; u bl-Atti XXII tal-2015 u XXVII tal-2016. L-ATTII tal-1969, kif emendat bl-Atti XIV tal-1969, XXII tal-1976, XI tal-1977 u XXVI tal-1995; bl-Avviż Legali 411 tal-2007; u bl-Atti XXII tal-2015 u XXVII tal-2016. 1. Titolu fil-qosor. Emendat: XXVI.1995.3. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att huwa l-Att dwar l-Impieg ta’ Persuni b’Diżabilità. Tifsir. Emendat: XIV.1969.18; XXII.1976.4 XI.1977.2; XXVI.1995.2,4 XXII.1976.4;; XXVII.2016.6. Kap. 343. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra- " l-Awtorità " tfisser l-Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol imwaqqfa bl-artikolu 3 tal-Att dwar is-Servizzi ta’ Impieg u Taħriġ; "età ta’ skola obbligatorja " relattivament għal persuna tfisser l-età li fiha dik il-persuna ma tibqax suġġetta għad-disposizzjonijiet tal-Att dwar l-Edukazzjoni; " għaqda ta’ persuni " tinkludi kull soċjetà ta’ persuni, kemm korporata jew mhux korporata, u kemm jekk għandha personalità legali jew le; "impieg xieraq " tfisser dak l-impieg, jew dak ix-xogħol li wieħed jaħdem għal rasu, li l-uffiċjal mediku dwar pjazzament, wara li jqis l-età, l-esperjenza u l-kwalifiki ta’ persuna b’diżabilità, jidhirlu xieraq għal dik il-persuna; " il-Korporazzjoni " tfisser Jobsplusimwaqqfa bl-artikolu 5 tal-Att dwar is-Servizzi ta’ Impieg u Taħriġ [żaħ; "korsijiet ta’ rijabilitazzjoni industrijali " tfisser dawk il-faċilitajiet ta’ taħriġ fiżiku, eżerċizzju u okkupazzjoni li jwasslu għall-għoti mill-ġdid ta’ abbiltà, li bihom persuni b’diżabilità jkollhom l-abbiltà, li jaħdmu bħala impjegati jew jaħdmu għal rashom, tax-xorta li huma kienu jaħdmu qabel ma saru diża bilitati jew ta’ xi xorta oħra li tkun adattata għall-età, esperjenza u kwalifiki tagħhom, jew biex jagħmlu użu minn kors ta’ taħriġ ta’ vokazzjoni, u tinkludi dawk il-faċilitajiet inċidentali oħra li l-Ministru jidhirlu li jkunu meħtieġa biex persuni li jkunu qed jattendu għal dawk il-korsijiet ikunu jistgħu jiksbu l-benefiċċju sħiħ ta’ dawk il-korsijiet; "korsijiet ta’ taħriġ ta’ vokazzjoni " tfisser faċilitajiet għat-taħriġ ta’ persuni b’diżabilità li jkollhom bżonn ta’ taħriġ biex jagħmilhom kompetenti biex jieħdu impieg jew jaħdmu għal rashom, ta’ xorta adattata għall-età, esperjenza u kwalifiki ġenerali tagħhom; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għax-xogħol; "persuna " tinkludi għaqda ta’ persuni; "persuna għamja " tfisser persuna li ma għandhiex dawl jew li l-vista tagħha tkun, jew ikun probabbli li ssir, hekk difettuża li ma tkunx tista’ ssib jew iżżommimpieg, jew li tagħmel xi xogħol għal rasha, li għalih il-vista tkun essenzjali; "persuna b’diżabilità " tfisser persuna, li tkun ’il fuq mill-età ta’ skola obbligatorja, li, minħabba korriment, mard, mankament mit-twelid jew xi diżabilità oħra fiżika jew menta li tkun sostanzjalment imfixkla milli tikseb jew iżżommimpieg jew milli tagħmel xi xogħol għal rasha, ta’ xorta li, kieku ma kienx għall-korriment, mard, mankament jew diżabilità kien ikun xieraq għall-età, esperjenza u kwalifiki tagħha; u l-kelma "diżabilità", dwar xi persuna, għandha tiftiehem f’dak is-sens; "persuna reġistrata " tfisser persuna li isimha jkun f’dak iż-żmien imdaħħal fir-reġistru; "persuna truxa li titkellem " tfisser persunali, anke b’apparat ta’ għajnuna għas-smiegħ, ikollha ftit jew xejn smigħutili u li l-mod normali ta’ komunikazzjoni tagħha jkun bil-kliem u bil-qari tax-xuftejn; "persunatruxa umuta " tfisser persuna li ma jkollhiex smiegħu tili u li l-mod normali ta’ komunikazzjoni tagħha jkun bis-sinjali, billi tispelli bis-swaba, jew bil-kitba; "preskritt " tfisser preskritt b’regolamenti magħmula mill-Ministru skont dan l-Att; " ir-reġistru " tfisser ir-reġistru ta’ persuni b’diżabilità miżmum skont l-artikolu 5; "servizzi dwar gwida għall-vokazzjoni " tfisser faċilitajiet maħsuba biex jiggwidaw persuni b’diżabilità fl-għażla tal-impieg jew xogħol għal rashom, ta’ xorta li tkun adattata għall-età, esperjenza u kwalifiki tagħhom; "servizz pubbliku " għandha l-istess tifsir kif mogħti lilha bl-artikolu 124 tal-Kostituzzjoni ta’ Malta; "servizzi ta’ ristabbiliment ta’ persuni b’diżabilità " tfisser dawk il-faċilitajiet li jkunu maħsuba biex iqiegħdu f’impieg xieraq persuni reġistrati; " uffiċjal mediku ta’ pjazzament " tfisser kull uffiċjal mediku bi kwalifiki adattati awtorizzat bil-miktub mill-Ministru. 3. Provvediment ta’ servizzi u korsijiet u arranġamenti mill-Ministru. Emendat: XXVI.1995.2,5. (1) Il-Ministru jista’ jipprovdi, jew jagħmel arranġamenti għall-provvediment minn xi di partiment tal-Gvern jew mill-Korporazzjoni jew mod ieħor ta’,- (a) servizzi dwar gwida għall-vokazzjoni; (b) korsijiet ta’ taħriġ ta’ vokazzjoni; (ċ) korsijiet ta’ rijabilitazzjoni industrijali; u (d) servizzi dwar ristabbiliment ta’ persuni b’diżabilità. (2) Meta xi persuna tkun qed tirċievi xi wieħed mis-servizzi jew qed tattendi xi wieħed mill-korsijiet imsemmija fis-subartikolu (1), għandha tkun taħt ħar sien mediku xieraq. (3) Kwalunkwe arranġament magħmul mill-Ministru skont is-subartikolu (1) jista’ jinkludi d-dispensa minn jew modifika ta’ kwalunkwe kwalifika jew kondizzjoni li għandha x’taqsam b’mod ġenerali mad-dħul, attendenza, jew mod ieħor, relattivament għal kwalunkwe servizzi dwar gwida għall-vokazzjoni jew korsijiet ta’ taħriġ ta’ vokazzjoni jew ta’ taħriġ industrijali provduti għal persuni li ma jkunux persuni b’diżabilità. 4. Ħlas ta’ spejjeż u għoti ta’ għajnuna. (1) Il-Ministru jista’ jħallas, jew jikkontribwixxi għal, spejjeż magħmula- (a) fil-provvediment ta’ korsijiet ta’ taħriġ ta’ vokazzjoni jew korsijiet ta’ rijabilitazzjoni industrijali msemmija fl-artikolu 3(1); u (b) minn persuni li jattendu għal dawk il-korsijiet fil-vjaġġar għall-post u mill-post fejn ikun qed isir il-kors, u jista’ wkoll, għal jew dwar dawk il-persuni, jagħti aktar għajnuna, fi flus jew innatura, kif hu jista’ minn żmien għal żmien jistabbilixxi. (2) Kwalunkwe għajnuna mogħtija skont is-subartikolu (1) tkun suġġetta għal dawk il-kondizzjonijiet li l-Ministru jista’ jimponi jew b’mod ġenerali jew dwar xi persuna partikolari. 5. Reġistru ta’ Persuni b’diżabilità. Emendat: XXVI.1995.2,6. (1) Il-Korporazjoni għandha tagħmel u żżomm Reġistru ta’ Persuni b’Diżabilità. (2) Ir-reġistru jkun f’dik il-forma, u jista’ jkun maqsum f’dawk il-partijiet, u r-reġistrazzjonijiet u tibdiliet fi h u t-tneħħija ta’ reġistrazzjonijiet minnu għandhom ikunu b’dak il-mod, kif il-Ministru jista’ jiddeċiedi. 6. Ċertifikat ta’ reġistrazzjoni. Kull persuna li isimha jkun imdaħħal fir-reġistru għandha tingħata ċertifikat ta’ reġistrazzjoni u dak id-dokument għandu, sakemm ma jiġix provat il-kuntrarju, ikun prova biż żejjed tal-fatti murija fih. 7. Setgħa ta’ egħmil ta’ regolamenti dwar ċertifikati ta’ reġistrazzjoni. Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti li jippreskrivu- (a) il-mod tal-ħruġ ta’ ċertifikati ta’ reġistrazzjoni; (b) il-kondizzjonijiet għall-ħruġ ta’ ċertifikat duplikat ta’ reġistrazzjoni meta jiġi ppruvat it-telf jew distruzzjoni aċċidentali taċ-ċertifikat oriġinali; (ċ) il-mod kif dak it-telf jew distruzzjoni aċċidentali għandha tiġi ppruvata; (d) il-kondizzjonijiet li taħthom, suġġetti għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, kull ċertifikat tali għandu jsir null u mhux validu; u (e) il-mod kif jiġi irtirat kwalunkwe ċertifikat maħruġ skont dan l-Att. 8. Setgħa ta’ egħmil ta’ regolamenti dwar dħul fir-reġistru. Emendat: XXVI.1995.7. (1) Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti li jippreskrivu ħwejjeġ li għandhom jikkostitwixxu l-kondizzjonijiet jew l-iskwalifiki dwar id-dħul jew it-tiżmim fir-reġistru tal-ismijiet ta’ kwalunkwe persuna, kemm b’mod ġenerali jew f’ċirkostanzi partikolari, inklużi, mingħajr ħsara għall-ġeneralità ta’ din is-setgħa, regolamenti li jippreskrivu l-mod li bih persuna tista’ tapplika biex isimha jiġi mdaħħal jew miżmum fir-reġistru. (2) Il-ħwejjeġ li jistgħu jiġu preskritti skont is-subartikolu (1) jkunu dawk illi, fil-fehma tal-Ministru, bil-parir tal-Awtorità, għandhom jiġu hekk preskritti sabiex jiġi żgurat li l-fatt li isempersuna jkun imdaħħal fir-reġistru jagħti assigurazzjoni xierqa li hija tkun persuna li tkun tista’ tikseb u żżommimpieg, jew li tagħmel xogħol għal rasha, bil-kondizzjonijiet li taħthom, skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, impieg jista’ jiġi offert lilha jew li tista’ tottjeni xogħol, u l-imsemmija ħwejjeġ, mingħajr ħsara għall-ġeneralità ta’ din id-disposizzjoni, għandhom jinkludu - (a) rifjut mhux raġonevoli jew nuqqas milli tattendi għal kors ta’ taħriġ tavokazzjoni jew kors ta’ rijabilitazzjoni industrijali; (b) rifjut mhux raġonevoli li taċċetta, jew nuqqas mhux raġonevoli milli żżomm, impieg adattat; (ċ) il-fatt li persuna ma tkunx ordinarjament residenti f’Malta; (d) karattru abitwalment ħażin. 9. Dħul u tiżmim ta’ ismijiet fir-reġistru. Emendat: XXVI.1995.2,8. (1) Meta jirċievi applikazzjoni magħmula bil-mod preskritt il-Korporazzjoni għandha, wara li tiżgura ruħha li kull kondizzjoni preskritta dwar id-dħul u t-tiżmim ta’ isem l-applikant fir-reġistru tkun soddisfatta u li ma jkun hemm ebda skwalifika preskritta dwar dak id-dħul jew tiżmim, tibgħat l-applikazzjoni lill-uffiċjal mediku dwar pjazzament li għandu jiddeċiedi jekk l-isem tal-applikant għandux jiġi mdaħħal jew miżmum fir-reġistru. (2) Meta uffiċjal mediku dwar pjazzament ikun soddisfatt li xi persuna li l-applikazzjoni tagħha tkun ġiet mibgħuta lilu skont is-subartikolu (1) tkun persuna b’diżabilità, u li d-diżabilità tagħha tkun mistennija li tkompli għal perijodu ta’ millanqas tnax-il xahar miż-żmien tad-dħul jew tiżmim, skont il-każ, ta’ isimha fir-reġistru, huwa għandu jinforma lill-Korporazzjoni li isem l-applikant għandu jiġi mdaħħal jew miżmum, skont il-każ, fir-reġistru u l-Korporazzjoni għandha tara li dak l-isem jiġi minnufihhekk imdaħħal jew miżmum. 10. Dewmien ta’ dħul fir-reġistru. Emendat: XXVI.1995.9. (1) Bla ħsara tad-disposizzjonijiet tas-subartikolu li jiġi minnufih wara dan, meta l-isem ta’ persuna jkun ġie mdaħħal fir-reġistru għandu jinżammhemm sakemm jiskadi dak il-perijodu li jkun ġie speċifikat minn uffiċjal mediku dwar pjazzament fiż-żmien tad-dħul bħala ż-żmien li matulu l-isem għandu jiġi miżmum fir-reġistru mingħajr applikazzjoni oħra jew sakemm jiskadi dak il-perijodu l-ieħor li dak l-isem ikun ġie mġiegħel li jiġi miżmum skont l-aħħar artikolu qabel dan. (2) Jekk f’xi żmien waqt li isemxi persuna jkun imdaħħal fir-reġistru l-Korporazzjoni tkun tal-fehma li xi kondizzjoni preskritta dwar it-tiżmim ta’ ismijiet fir-reġistru li tkun tapplika għal dik il-persuna ma tkunx soddisfatta, jew li dik il-persuna tkun suġġetta għal xiskwalifika preskrittadwar hekk, il-Korporazzjoni għandha tneħħi mir-reġistru isem dik il-persuna: Iżda, meta l-kondizzjoni jew skwalifika preskritta, skont il-każ, tkun ta’ natura medika, il-Korporazzjoni għandha, qabel ma tneħħi l-isem ta’ dik il-persuna mir-reġistru, tirriferixxi l-kwistjoni lill-uffiċjal mediku dwar pjazzament għad-deċiżjoni tiegħu u għandha timxi skont dik id-deċiżjoni. 11. L-uffiċjal mediku dwar pjazzament jista’ jieħu parir mediku ieħor. L-uffiċjal mediku dwar pjazzament jista’, qabel ma jasal għal deċiżjoni fuq xi kwistjoni riferita lilu skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, jieħu l-parir ta’ kwalunkwe uffiċjal mediku fis-servizz pubbliku li għandu jagħti l-parir tiegħu kemm jista’ jkun malajr. 12. Ebda applikazzjoni għad-dħul jew tiżmim fir-reġistruma tista’ ssir wara rifjut għal dħul jew tneħħija tal-isem mir-reġistru. Emendat: XXVI.1995.10. Meta l-applikazzjoni għad-dħul jew tiżmim ta’ isem ta’ persuna fir-reġistru tkun ġiet rifjutata mill-Korporazzjoni, jew meta l-isem ta’ persuna ma jkunx f’dak iż-żmien fir-reġistru minħabba deċiżjoni meħuda skont l-artikolu 10(2) jew determinazzjoni tal-Awtorità, ebda applikazzjoni oħra ma tista’ ssir għad-dħul jew tiżmim ta’ isem dik il-persuna fir-reġistru jekk iċ-ċirkostanzi dwar id-deċiżjoni jew id-determinazzjoni, skont il-każ, ma jkunux minn dak iż-żmien tbiddlu. 13. (1) Kull deċiżjoni meħuda skont jew bis-saħħa tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att għandha tiġi avżata bil-miktub mill-Korporazzjoni lill-persuna li għaliha tkun tapplika. (2) Meta xi persuna ma tkunx soddisfatta b’xi deċiżjoni meħuda kif intqal qabel (minbarra determinazzjoni tal-Awtorità), hija tista’ tappella lill-Awtorità kontra dik id-deċiżjoni b’dak il-modu f’dak iż-żmien kif il-Ministru jista’ jippreskrivi b’regolamenti magħmula skont dan l-artikolu. (3) Meta l-Ministru jkun tal-fehma li xi deċiżjoni meħuda skont jew bis-saħħa tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att (minbarra determinazzjoni tal-Awtorità) għandha tiġi riveduta mill-Awtorità, huwa għandu javża lill-Korporazzjoni dwar hekk u l-Korporazzjoni għandha tirriferixxi l-kwistjoni lill-Awtorità għall-konsiderazzjoni minnha. (4) L-Awtorità jista’, fid-determinazzjoni tagħha fuq kwalunkwe appell magħmul skont is-subartikolu (2) jew fuq xi riferenza magħmula skont is-subartikolu (3) tikkonferma, tħassar jew tibdel, għalkollox jew f’parti, id-deċiżjoni oriġinali. 14. Setgħa ta’ persuna litħassar isimha stess mir-reġistru. Emendat: XXVI.1995.12. B’dak kollu li hemm f’dan l-Att, kull persuna li isimha jkun imdaħħal fir-reġistru jkollha dritt li isimha jitneħħa mir-reġistru wara applikazzjoni bil-miktub għalhekk lill-Korporazzjoni. 15. Impieg obbligatorju ta’ persuni reġistrati. Emendat: XXVI.1995.13. (1) Kull persuna li għaliha dan l-artikolu japplika għandha timpjega dak in-numru ta’ persuni reġistrati kif tkun il-kwota tagħha skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 16: Iżda dik il-persuna li għaliha, meta jibda jseħħdan l-Att, dan l-artikolu jkun japplika għandha (jekk ikun meħtieġ) tħares id-disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu kif u meta jinħolqu l-vakanzi. (2) Persuna li għaliha japplika dan l-artikolu ma għandha qatt tieħu, jew toffri li tieħu, fl-impieg tagħha xi persuna li ma tkunx persuna reġistrata jekk, minnufih wara li timpjega lil dik il-persuna, in-numru ta’ persuni reġistrati impjegati magħha (minbarra persuni impjegati minnha f’impieg ta’ klassi f’dak iż-żmien speċifikata skont l-artikolu 19) ikun anqas mill-kwota tagħha. (3) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ma għandhomx japplikaw għal persuna li timpjega magħha f’xi żmien persunali, apparti minn dak is-subartikolu, kienet tkun obbligata li timpjega magħha f’dak iż-żmien bis-saħħa ta’ ftehim magħmul qabel it-22 ta’ Novembru, 1968. (4) Id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2) ma għandhomx japplikaw għal persuna li timpjega magħha, jew li toffri li timpjega magħha xipersuna skont permess maħruġ għalhekk mill-Ministru skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 18. (5) Persuna li għaliha japplika dan l-artikolu li f’dak iż-żmieni kollha fl-impieg tagħha persuna reġistrata ma għandhiex, jekk ma jkollhiex raġuni tajba u xierqa, twaqqaf l-impieg ta’ dik il-persuna jekk, minnufih wara dak it-twaqqif, in-numru ta’ persuni reġistrati fl-impieg tagħha (minbarra persuni impjegati minnha f’impieg li jkun ta’ klassi f’dak iż-żmien speċifikata skont l-artikolu 19) ikun anqas mill-kwota tagħha: Iżda dan is-subartikolu ma jkollux effett jekk, minnufih wara dak it-twaqqif mill-impieg, il-prinċipal ma jkunx aktar persuna li għaliha japplika dan l-artikolu: Iżda wkoll li prinċipal ma jistax jagħti bħala raġuni tajba u xierqa- (a) li dik il-persuna reġistrata tkun membru ta’ tradeunion; jew (b) li dik il-persuna reġistrata tkun tilfet il-fiduċja tal-prinċipal. (6) Prosekuzzjoni dwar reat kontra s-subartikolu (5) ma għandhiex tiġi istitwita kontra xi persuna ħlief jekk- (a) il-kwistjoni tkun ġiet riferita lill-Awtorità; (b) l-Awtorità, qabel ma tikkonsidra l-kwistjoni, tkun avżat lil dik il-persuna hekk illi tagħtiha opportunità li tagħmel, f’perijodu ta’ mhux anqas minn sebat ijiem minn meta l-avviż jintbagħat jew jingħata lilha dawk ir-rappreżentanzi lill-Awtorità bil-fomm jew bil-miktub kif tkun trid; u (ċ) l-Awtorità tkun għamlet rapport lill-Korporazzjoni. (7) Meta jittieħdu xi proċeduri skont is-subartikolu (5), ma jkunx meħtieġ li jiġi ppruvat it-tħaris tad-disposizzjonijiet tal-aħħar su bartikolu qabel dan iżda, jekk id-difiża teċċepixxi nuqqas ta’ tħaris tagħhom, ċertifikati ffirmat miċ-chairman jew mid-deputycha irman tal-Awtorità fis-sens li dawk id-disposizzjonijiet ikunu ġew imħarsa jkun prova biżżejjed u konklużi vadwar hekk. (8) Dan l-artikolu japplika għal kull persuna li f’dak iż-żmieni kollha, jew skont il-prattika normali tagħha jmissu jkollha, fl-impieg tagħha mhux anqas minn għoxrin persuna: Iżda, fil-kalkolu tan-numru ta’ persuni mpjegati, ma għandu jittieħed ebda kont ta’ xi mpjegati li jkunu jiġu mill-prinċipal b’konsangwinità jew b’affinità sat-tielet grad. 16. (1) Il-kwota f’kull żmien ta’ persuna li għaliha japplika l-artikolu 15 tkun numru stabbilit skont id-disposizzjonijiet li ġejjin ta’ dan l-artikolu. (2) Il-Ministru, wara konsultazzjoni mal-Korporazzjoni, għandu b’ordni jispeċifika perċentaġġ ġenerali u jista’ bl-istess mod, jispeċifika perċentaġġ speċjali, akbar jew iżgħar mill-perċentaġġ ġenerali. (3) Perċentaġġ speċjali speċifikat mill-Ministru skont is-subartikolu (2) għandu jsir relattivament għalimpieg f’kull negozju jew industrija, jew fi kwalunkwe branka jew parti minn negozju jew industrija, jew għalimpieg fi kwalunkwe klassi ta’ prinċipal, li jkun impiegli għalih, fl-opinjoni tal-Ministru, perċentaġġ li ma jkunx perċentaġġ ġenerali, għandu jiġi assenjat minħabba l-karatteristiċi distintivi relattivament għall-adattabilità tiegħu għal persuni b’diżabilità. (4) Ordni li jispeċifika perċentaġġ speċjali għandu jkollu dawk id-disposizzjonijiet kif il-Ministru jidhirlu meħtieġa biex jingħata tifsir aktar partikolari għall-finijiet ta’ dan l-artikolu tan-negozju jew industrija, branka jew parti ta’ negozju jew industrija, jew klassi ta’ prinċipal, li għall-impieg fih jew miegħu jiġi mogħti dak il-perċentaġġ. (5) Il-kwota f’kull żmien ta’ persuna li għaliha japplika l-artikolu 15 għandha tkun in-numru stabbilit bl-applikazzjoni għan-numru tal-persuni kollha li f’dak iż-żmien ikunu fl-impieg tagħha (minbarra persuni impjegati minnha f’impieg li jkun ta’ klassi f’dak iż-żmien speċifikata skont l-artikolu 19 u kull impjegat li jkun jiġi minnha b’konsangwinità jew b’affinità sat-tielet grad)- (a) sa fejn ikunu persuni impjegati minnha f’impieg li ma jkunx impieg li għalih ikun dak iż-żmien assenjat perċentaġġ speċjali, il-perċentaġġ ġenerali; u (b) sa fejn ikunu persuni impjegati minnha f’impieg li għalih ikun dak iż-żmien assenjat perċentaġġ speċjali, dak il-perċentaġġ: Iżda, jekk in-numru hekk stabbilit jinkludi jew ikun magħmul minn frazzjoni inqas minn nofs, dik il-frazzjoni ma għandhux jittieħed kont tagħha, u, jekk in-numru hekk stabbilit jinkludi jew ikun magħmul minn frazzjoni li tkun nofs jew iżjed, il-kwota tkun l-ogħla numru sħiħ li jiġi wara. (5A) Persuna li tonqos milli tosserva l-kwota msemmija fis-subartikolu (2) u stabbilita skont is-subartikolu (5) tintalab mill-Korporazzjoni biex tagħmel kontribuzzjoni annwali ta’ elfejn u erba’ mitteuro (€ 2,400) għal kull persuna b’diżabilità li suppost tkun fl-impieg tagħha, sa massimu ta’ għaxar telefeuro (€ 10,000) għal kull persuna waħda li hekk tonqos milli tosserva l-kwota. (5B) Għas-sena 2015, il-persuna għandha tħallas l-ekwivalenti ta’ terz tal-kontribuzzjoni, imsemmija fis-subartikolu (5A), li għandha titħallas; matul is-sena 2016 l-ammont tal-kontribuzzjoni għandu jiżdied għal żewġ terzi tal-ammont li għandu jitħallas, u matul is-sena 2017 ikun japplika l-ammont totali tal-kontribuzzjoni li għandha titħallas. (6) Il-Ministru jista’, b’konsultazzjoni mal-Korporazzjoni, u wara li tkun saret applikazzjoni għalhekk minn xi persuna li għaliha japplika l-artikolu 15, inaqqas il-perċentaġġ ġenerali jew speċjali, skont il-każ, li japplika għaliha jekk ikun pruvat li l-kwota tagħha tkun kbira ż-żejjed meta tittieħed konsiderazzjoni taċ-ċirkostanzi partikolari li fihom ikunu impjegati l-persuni kollha impjegati minnha jew uhud minnhom, liema tnaqqis ikun għal perijodu ta’ mhux aktar minn tnax-il xahar. 17. Persuni b’diżabilità gravi. Emendat: XXVI.1995.15. Meta xi persuna li għaliha japplika l-artikolu 15 ikollha fl-impieg tagħha, jew timpjega, persuna reġistrata li tkun persuna b’diżabilità gravikif tiġi ċertifikata minn uffiċjal mediku dwar pjazzament, hija għandha, għall-finijiet tat-tħaris tal-kwota applikabbli għaliha, tikkunsidra kull tali persuna reġistrata bħala żewġ unitajiet. 18. Permess biex jiġu impjegati persuni mhux reġistrati għalkemm il-kondizzjoni tal-kwota ma tkunx soddisfatta. Emendat: XXVI.1995.16. (1) Meta ssir applikazzjoni għalhekk minn xi persuna li għaliha japplika l-artikolu 15, il-Ministru jista’ jagħti permess għall-finijiet tas-subartikolu (4) jekk jidhirlu li jkun espedjenti li jagħmel hekk wara li jittieħed kont tax-xorta tax-xogħol li għalih l-applikant ikun jixtieq jimpjega persuna jew persuni miegħu u l-kwalifiki u l-addattament tax-xogħol ta’ kull persuna reġistrata jew persuni reġistrati disponibbli, jew jekk ikun soddisfatt li ma jkunx hemm persuna tali jew ma jkunx hemm numru biżżejjed ta’ persuni tali disponibbli għalhekk. (2) Kull permess bħal dak jista jkun suġġett għal dawk il-kondizzjonijiet li jkunu speċifikati fi hu jista’ jingħata dwar l-impieg jew ta’ persuna waħda jew aktar speċifikati jew deskritti fih jew ta’ numru speċifikat ta’ persuni. (3) Il-Ministru għandu, qabel ma jagħti jew jirrifjuta xi permess skont id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), jirriferixxi l-applikazzjoni lill-Korporazzjoni għar-rakkomandazzjonijiet tagħha. 19. Speċifikazzjoni ta’ klassijiet ta’ impieg. Emendat: XXVI.1995.2, 17. (1) Il-Ministru jista’, b’konsultazzjoni mal-Korporazzjoni, b’ordni jispeċifika klassijiet ta’ impieg bħala klassijiet li għalihom dan l-artikolu għandu japplika, li jkunu klassijiet ta’ impieg li jidhru li jagħtu opportunitajiet addattati b’mod speċjali għall-impieg ta’ persuni b’diżabilità. (2) Ebda persuna ma tista’ timpjega magħha f’impieg ta’ klassi speċifikata b’ordni magħmul skont is-subartikolu (1) xi persuna li ma tkunx persuna reġistrata, jew tħalli jew tippermetti persuna impjegata magħha, li ma tkunx persuna reġistrata, tagħmel fis-servizz tagħha dmirijiet relattivi għal impieg ta’ klassi hekk speċifikata: Iżda d-disposizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu m’għandhomx japplika w- (a) għal persuna li, skont l-obbligi kontrattwali tagħha li jiġu minn ftehim ta’ impieg magħmul qabel it-22 ta’ Novembru, 1968, ma tkunx tista’ tħarishom; (b) għal kull persuna li jkollha permess maħruġ mill-Ministru skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 18; jew (ċ) dwar kwalunkwe persuna li tkun tiġi mill-prinċipal b’konsangwinità jew b’affinità sat-tielet grad. 20. Reġistru u notamenti li għandhom jinżammu minn prinċipali. Emendat: XXVI.1995.18. (1) Kull persuna li għaliha japplika l-artikolu 15 għandha żżomm reġistru li juri- (a) in-numru u l-ismijiet tal-persuni impjegati minnha; (b) in-numru u l-ismijiet tal-persuni reġistrati impjegati minnha; (ċ) kull ħaġa oħra li tkun meħtieġa biex turi t-tħaris mill-prinċipal tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att. (2) Kull persuna li timpjega xi persuna f’impieg ta’ klassi speċifikata skont l-artikolu 19 għandha żżomm dawk in-notamenti, inkluż l-isem u partikolaritajiet oħra relattivi għal dak l-impjegat, kif ikun meħtieġ għall-wiri tat-tħaris mill-prinċipali tas-subartikolu (2) tal-imsemmi artikolu. (3) Kull persuna għandha, jekk tkun hekk meħtieġa, tagħti lill-Korporazzjoni kwalunkwe reġistru jew notamenti miżmuma skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. (4) Il-Ministru jista’, b’regolamenti, jippreskrivi l-mod li bih għandhom jinżammu r-reġistru u n-notamenti, il-ħaġa li għandha tkun reġistrata jew innotata fih, u l-perijodu li matulu dak ir-reġistru u notamenti għandhom ikunu konservati. 21. Provvediment ta’ faċilitajiet għal persuni b’diżabilità serja. Emendat: XXVI.1995.2, 19. (1) Il-Ministru jista’ jipprovdi, jew jagħmel arranġamenti għall-provvediment minn xi di partiment tal-Gvern jew mill-Korporazzjoni jew mod ieħor ta’, faċilitajiet biex persuni reġistrati, li minħabba n-natura jew il-gravità tal-inkapaċità tagħhom ma jkun probabbli f’ebda żmien jew f’perijodu ta’ żmien twil li jkunu jistgħu xort’oħra jiksbumpieg jew jagħmlu xogħol għal rashom (għaliex ma jkunx probabbli li jkunu jistgħu jikkompetu għalih fuq kondizzjonijiet pa ragonabbli dwar qligħ u sigurtà għal dawk li jgawdu persuni li jaħdmu fi hu li ma humiex suġġetti għal diżabilità), ikunu jistgħu jiksbu mpieg jew jagħmlu dak ix-xogħol taħt kondizzjonijiet speċjali, kif ukoll faċilitajiet għat-taħriġ ta’ dawk il-persuni għall-impieg jew xogħol bħal dak. (2) Waqt li persuna b’diżabilità tkun qed tagħmel użu minn xi faċilitajiet provduti skont is-subartikolu (1), dik il-persuna għandha tkun taħt ħar sien mediku xieraq. (3) Il-Ministru jista’ jħallas, jew jikkontribwixxi għal, spejjeż magħmula- (a) fil-provvediment ta’ kwalunkwe faċilitajiet imsemmija fis-subartikolu (1); u (b) minn persuni li għalihom ikunu provduti xi faċilitajiet bħal dawk fil-vjaġġar għal u mill-post fejn huma jkunu mpjegati jew fejn it-taħriġ ikun provdut, u jista’ ukoll jagħti aktar għajnuna, lil jew dwar dawk il-persuni, fi flus jew innatura, kif hu jista’ minn żmien għal żmien jiddeċiedi. (4) Kull għajnuna mogħtija skont is-subartikolu (3) għandha tkun suġġetta għal dawk il-kondizzjonijiet li l-Ministru jista’ jimponi jew b’mod ġenerali jew dwar xi persuna partikolari. 22. Meta jissottometti lil xi persuna li għaliha japplika l-artikolu 15 l-ismijiet ta’ persuni reġistrati għall-impieg, il-Korporazzjoni għandha tagħti preferenza lill-persuni b’diżabilità gravikif jiġu ċertifikati minn uffiċjal mediku dwar pjazzament: Iżda ebda ħaġa f’dan l-artikolu ma għandha titqies li tfisser li l-prinċipal, meta jieħu fl-impieg tiegħu persuna b’diżabilità għall-iskop tat-tħaris tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, ikun marbut li jimpjega persuna sottomessalilu mill-Korporazzjoni skont dan l-artikolu. 23. T waqqif tal-Kumitat Konsultattiv dwar ir-Ristabbiliment ta’ Persuni b’diżabilità. Imħassar bl-Att XXVI.1995.21. 24. Ikun id-dmir tal-Korporazzjoni li tagħti pariri u tgħin lill-Ministru fuq ħwejjeġ relattivi għall-impieg jew taħriġ ta’, jew għat-teħid ta’ xogħol għal rashom minn, persuni b’diżabilità, u li taqdi dawk id-dmirijiet meħtieġa li għandhom jiġu moqdija mill-Korporazzjoni skont dan l-Att; u b’mod partikolari, iżda mingħajr ħsara tal-ġeneralità ta’ dak li ntqal qabel, biex tinkoraġġixxi miżuri maħsuba biex- (a) joffru lil persuni b’diżabilità opportunità daqs ta’ persuni mhux milquta b’diżabilità li jiksbu u jżommu impieg; (b) jippromovu opportunitajiet għal persuni b’diżabilità biex jiksbu u jżommu impieg; (ċ) jissuperaw, dwar it-taħriġ u l-impieg, diskriminazzjoni kontra persuni b’diżabilità minħabba d-diżabilità tagħhom; u (d) jippromovu għat-tagħrif tal-prinċipa li l-abbiltajiet residwali u l-ħila għax-xogħol tal-persuni b’diżabilità. 25. (1) Għandu jkun hemm uffiċjal fid-Dipartiment tax-Xogħol li jissejjaħ l-Uffiċjal għar-Ristabbilment ta’ Persuni b’Diżabilità. (2) Ikun id-dmir ta’ dak l-uffiċjal li ġeneralment jissorvelja l-kundizzjonijiet tal-impieg u l-ambjent tax-xogħol li fih persuni b’diżabilità jkunu qegħdin jaħdmu bi qliegħ. Huwa mistenni li fit-twettiq ta’ dawk id-dmirijiet, l-Uffiċjal għar-Ristabbiliment ta’ Persuni b’Diżabilità- (a) jinvestiga kull ilment li jista’ jirċievi dwar il-kundizzjonijiet tal-impieg li taħthom tkun tinsab impjegata persuna b’diżabilità, wara li jqisxi tkun id-diżabilità fiżika jew mentali ta’ dik il-persuna b’diżabilità, u (b) jagħmel rapport lid-Direttur tax-Xogħol u liċ-Chief Executive tal-Korporazzjoni dwar dak li jirriżultalu mill-investigazzjonijiet li jkun għamel. (3) Fit-twettiq ta’ l-investigazzjonijiet tiegħu l-Uffiċjal għar-Ristabbiliment ta’ Persuni b’diżabilità għandu jkollu setgħa lijara kull dokumentazzjoni ta’ reġistrazzjoni ta’ persuni b’diżabilità u jista’ jikseb il-parir tal-uffiċjali mediċi dwar pjazzament jew ta’ kull uffiċjal mediku ieħor kif jidhirlu li jkun xieraq. (4) Għandha tintbagħat kopja tar-rapport li jagħmel l-Uffiċjal għar-Ristabbiliment ta’ Persuni d’Diżabilità lill-Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol u lill-persuna li tkun ressqet l-ilment. 26. Kontinwità ta’ impieg kif tispiċċa r-reġistrazzjoni. Meta xi persuna reġistrata matibqaxhekk reġistrata waqt li tkun impjegata, għandha minn dak il-ħin ’il quddiem, fil-waqt li tkun għadha f’dak l-impieg u għall-finijiet ta’ dak l-impieg, titqies bħala li kompliet tkun persuna reġistrata. 27. Informazzjoni falza. Tkun ħatja ta’ reat kontra d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att- (a) kull persuna li tagħti tagħrif falz għall-finijiet ta’ dan l-Att bil-ħsieb li jkollha isimha mdaħħal jew miżmum fir-reġistru; (b) kull persuna li tinkludi, jew li ġġiegħel jew li xjentement tħalli li jkun inkluż, fir-reġistru jew fin-notamenti li għandhom jinżammu skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 20 xidettal li tkun taf li jkun falz f’punt sostanzjali, jew li tipproduċi jew tagħti, jew iġġiegħel jew xjentement tħalli li jiġi prodott jew mogħti, għall-iskopijiet konnessi ma’ dan l-Att, xi reġistru, notament jew tagħrif li tkun taf li jkun falz f’punt sostanzjali. 28. Impiegi parttime. Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti biex ifisser sa fejn id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att għandhom japplikaw għalimpiegi part-time. 29. (1) Meta xi persuna tagħmel reatkontra xi waħda mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew kontraxi regolamenti magħmulin bis-saħħa tiegħu teħel, wara li tinsab ħatja, multa ta’ mhux iżjed minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94) jew priġunerija għal mhux aktar minn tliet xhur jew dik il-multa u priġunerija flimkien. (2) Meta r-reat ikun jikkonsisti fin-nuqqas milli jiġu prodotti reġistri jew notamenti kif provdut skont l-artikolu 20(3), il-ħati għandu, b’żieda għall-piena preskritta fis-subartikolu (1), jeħel piena oħra ta’ ħdax-il eurou ħamsa u sitt in ċenteżmu (11.65) għal kull ġurnata sakemm dan in-nuqqas ikompli jekk huma jipprovax għas-sodisfazzjon tal-qorti li n-nuqqas ikun minħabba li ma kienx żamm, jew ma kienx ikkonserva, ir-reġistri jew in-notamenti meħtieġa, skont il-każ. 30. Meta reatkontra xi waħda mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ta’ xi regolamenti magħmula bis-saħħa tiegħu jsir minn għaqda ta’ persuni, kull persuna li, fiż-żmien li jkun sar ir-reat, tkun direttur, manager, segretarju jew uffiċjal ieħor simili ta’ dik l-għaqda jew kienet tidher li qed taġixxi f’dik il-kariga, tkun ħatja ta’ dak ir-reat jekk ma tippruvax li dak ir-reat sar mingħajr it-tagħrif tagħha u li kienet eżerċitat id-diliġenza kollha xierqa biex timpedixxi l-egħmil tar-reat. 31. B’dak kollu li hemm f’xi disposizzjoni ta’ xi liġi oħra, il-proċeduri dwar reatkontra xi waħda mid-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew kontraxi regolamenti li jkunu saru bis-saħħa tiegħu jistgħu jittieħdu f’kull żmien matul il-perijodu ta’ ħames snin minn meta jsir ir-reat. 32. Ordnijiet għandhom jiġu pubblikati. Kull ordni magħmul mill-Ministru bis-saħħa ta’ dan l-Att għandu jiġi pubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern.