573 ATT DWAR ARTIJIET TAL-GVERN ATT biex jirregola l-amministrazzjoni ta’ artijiet tal-Gvern, l-akkwist ta’ artijiet għal skopijiet pubbliċi, biex jistabbilixxi l-proċedura li għandha tiġi mħarsa dwar dan l-akkwist, biex jipprovdi għal żgumbrament minn artijiet u postijiet ta’ proprjetà jew amministrati mill-Gvern jew miżmuma mill-Gvern taħt kwalunkwe titolu u biex jirregola l-għoti bi kwalunkwe titolu ta’ proprjetà immobbli tal-Gvern jew li hi amministrata minnu, u biex jipprovdi għal ħwejjeġ anċillari għalhekk jew konnessi ma’ hekk. ATT XVII tal-2017 ATT XVII tal-2017 1. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att huwa l-Att dwar Artijiet tal-Gvern. TAQSIMA I Dispożizzjonijiet Ġenerali Tifsir. 2. F’dan l-Att kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma titlobx xort’oħra: "art" tinkludi kull proprjetà li hija immobbli jew mix-xorta tagħha jew minħabba l-oġġett li għalih tirreferi, kif provdut fl-artikoli 308, 309, 310 u 311 tal-Kodiċi Ċivili u tinkludi wkoll kull art li tkun ġiet iffurmata wara reklamazzjoni tal-art u wkoll il-baħar u qiegħ il-baħar. Kull riferenza għal ‘art tal-gvern’ jew ‘bini tal-gvern’ tinkludi riferenza għalart jew bini amministrat mill-Gvern jew aġenzija tal-Gvern; Kap. 16 " awtorità" jew "awtorità kompetenti " jfissru l-Awtorità tal-Artijiet stabbilita skont l-artikolu 5 tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet jew kull persuna jew entità oħra li bil-liġi jew b’kuntratt hija fdata li tamministraart tal-Gvern; Kap. 563. Kap. 563. "Bord tal-Gvernaturi " jfisser il-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet imwaqqaf bl-artikolu 10 tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet; "dar " tfisser bini, sehem minn bini mikri għalih, jew kamra mikrija għaliha, li jkunu mikrija l-aktar bħala dar jew imkien fejn wieħed joqgħod u tfisser ukollartimdaħħla mal-lokmikri, iżda ma tfissirx bini, sehem minn bini jew kamra meta dawn ikunu mqabblin flimkien ma’ raba’; "Bord dwar il-Kontroll ta’ Kiri ta’ Raba’ " jfisser il-Bord stabbilit skont l-Att dwar it-Tiġdid ta’ Kiri ta’ Raba’; Kap. 199. Kap. 199. "Bord Li Jirregola l-Kera " jfisser il-Bord stabbilit skont l-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kera; Kap. 69. Kap. 69. "Bord tal-Arbitraġġ " ifisser il-Bord tal-Arbitraġġ dwar Artijiet kif stabbilit skont dan l-Att; " Dikjarazzjoni " tfisser id-Dikjarazzjoni maħruġa mill-Gvernatur, Gvernatur Ġenerali ta’ Malta jew mill-President ta’ Malta qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att jew miċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet skont l-artikolu 38; "fond" ifisser kull bini; "fond kummerċjali " għandha l-istess tifsira mogħtija lilha fil-Kodiċi [żaħ Ċivi li [żaħ; Kap. 16 "kerrej " huwa l-persuna li fuqu hija reġistrata l-kirja mal-awtorità kompetenti jew li qed jokkupa l-art b’titolu ta’ kirja; "kiri" ifisser ukoll il-jedd ta’ okkupazzjoni, pussess, jew ta’ użu ta’ art b’kull titolu li jkun; " kun flitt ta’ interess " ifisser illi persuna hija meqjusa li għandha kunflitt ta’ lealtà bejn l-inkarigu illi huwa mogħti lilha u affinità li tinbet minn parentela jew relazzjoni msemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b) u (ċifisser illi persuna hija meqjusa li għandha kunflitt ta’ lealtà bejn l-inkarigu illi huwa mogħti lilha u affinità li tinbet minn parentela jew relazzjoni msemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b) tal-Kodiċi tal-Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili kif ukoll minn interess professjonali jew kummerċjali, sew dirett kif ukoll indirett, fid-data relattiva, ma’ xi persuna li tkun se tibbenefika jew tiġi b’xi mod milquta mid-deċiżjoni meħuda mill-imsemmija persuna; Kap. 12. Kap. 12. " membru tal-familja " tfisser axxendent lineari, dixxendent lineari, armla jew armel, ir-raġel, sieħeb jew koabitant tat-tifla, il-mara, is-sieħeb jew koabitant tar-raġel, l-armla jew l-armel tal-ulied sakemm ma jerġgħux jiżżewġu; " Ministru " tfisser il-Ministru jew Segretarju Parlamentari li taħt il-portafoll tiegħu hija inkluża l-Awtorità tal-Artijiet; "raba’ " jew "artraħlija " jfissru kull art li tkun prinċipalment mikrija għall-koltivazzjoni ta’ prodotti agrikoli, fjuri, siġar tal-frott jew dwieli u għal skopijiet li għandhom x’jaqsmu mal-agrikoltura, inkluż it-twaqqif ta’ serer, cloches jew cold frames, iżda ma tinkludixartintiża biex jirgħu l-annimali. Jidħlu wkoll f’din it-tifsira 1-irziezet, u bini maħsub l-iktar biex fih jinżammu 1-ifrat għat-trobbija u s-simna jew xi bhejjem oħra domestiċi. Dawn il-kliem però ma jfissrux il-ġnien ta’ dar jew bini jew xi art oħra fil-magħluq ta’ dar jew bini u lanqasart għall-bini jew moxa; "sid" ifisser ukoll il-persuna li għandha tkun mikrija 1-art; "skop pubbliku " jfisser kull skop li għandu x’jaqsam mal-użu esklużiv tal-Gvern jew mal-użu pubbliku ġenerali, jew li għandu x’jaqsam ma’ jew jiswa għall-interess jew qadi tal-pubbliku (sew jekk l-art tkun għall-użu tal-Gvern sew jekk le) jew ma’ jew għall-ippjantar tal-ibliet jew ma’ jew għar-rikostruzzjoni jew għaż-żieda fl-impiegi, jew għat-tkattir fit-turiżmu, jew għall-promozzjoni tal-kultura, jew għall-preservazzjoni tal-identità nazzjonali u storika, jew għall-ħarsien ekonomiku tal-Istat jew kull skop li għandu x’jaqsam mad-difiża ta’ Malta jew li għandu x’jaqsam ma’ jew jiswa għall-operazzjonijiet navali, militari jew tal-ajru; u jfisser ukoll kull skop ieħor imsemmi bħala pubbliku minn xi liġi; u għall-finijiet ta’ din it-tifsira, fejn l-iskop sabiex jiġi eżerċitat x i dritt taħt dan l-Att ikun marbut mal-utilizzazzjoni ta’ xiart jew xi dritt marbut jew relatat magħha għal kull raġuni marbuta mal-provvista, ħażna jew distribuzzjoni ta’ karburanti jew sorsi oħra ta’ enerġija, jew f’konnessjoni mal-provvista ta’ xi servizz ta’ utilità jew servizz muniċipali jew proġett infrastrutturali, għandu jitqies bħala konness ma’ jew anċillari għall-interess pubbliku jew utilità; " trasferiment " tfisser it-trasferiment jew l-għoti ta’ xi art bi kwalunkwe titolu jkun li jkun, magħduda, iżda bla ħsara għall-ġeneralità ta’ dak li ntqal qabel: (a) kull kirja jew encroachment jew jedd ieħor ta’ użu kif ukoll l-għoti ta’ kull jedd reali jew personali f’xi art jew fuqha; (b) it-tiġdid ta’ kull jedd reali jew personali f’xi art jew fuqha, sew jekk taċitu jew espress b’pattijiet u b’kundizzjonijiet ġodda (b’dan illi żieda fil-kera, fiċ-ċens jew fil-kumpens għall-użu m’għandhiex titqies bħala kundizzjoni ġdida), iżda inkluż kull tiġdid ta’ kull jedd reali jew personali f’xi art jew fuqha, oriġinarjament magħmul b’mod konformi ma’ riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra, ukoll meta dan isir bl-istess pattijiet u kundizzjonijiet; (ċ) Kap. 363. Kap. 363. kull bidla ta’ kull kundizzjoni inkluża fit-trasferiment ta’ xi art li ma tkunx arttrasferita mill-Awtorità tad-Djar jew mill-Gvern għal finijiet ta’ abitazzjoni, sakemm l-art tibqa’ suġġetta għall-kundizzjoni li tintuża għal finijiet ta’ abitazzjoni, jew art li tiġi trasferita minn kunsill lokalimwaqqaf taħt l-Att dwar Kunsilli Lokali jew xi entità oħra, hekk kif stabbilita mill-Ministru b’regolament: Iżda t-trasferiment ta’ art li tkun ġiet akkwistata b’titolu skont dan l-Att, meta dik l-art ma tkunx għadha meħtieġa għal skop pubbliku, lill-persuna li dik l-art tkun ġiet hekk akkwistata min għandha, jew lill-eredi fit-titolu tagħha, m’għandux jikkostitwixxi trasferiment għall-finijiet ta’ dan l-Att meta t-trasferiment lura jsir għall-korrispettiv (inklużi danni) imħallas mill-Gvern mal-akkwist flimkien mal-imgħax bir-rata ta’ tmienja fil-mija fis-sena mid-data tal-pagament sad-data tat-trasferiment lura lil dawk il-persuni meta dik l-art tkun ġiet akkwistata mill-Gvern b’titolu ta’ pussess assolut, u meta l-art tkun qiegħda għand il-Gvern b’titolu ta’ dominju pubbliku jew ta’ pussess u użu, it-trasferiment lura jkun suġġett biss għall-waqfien tal-pagament ta’ kull sena tal-kera ta’ għarfien jew tal-kera ta’ akkwist relattiv skont il-każ; "Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva " tfisser it-Tribunal stabbilit bl-artikolu 5(1) tal-Att dwar il-Ġustizzja Amministrattiva. Kap. 490. Kap. 490. TAQSIMA II Amministrazzjoni ta’ Art tal-Gvern 3. Awtorità tal-Artijiet. Kap. 563. B’żieda mal-poteri, obbligi u dmirijiet mogħtija lilha bl-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet, l-Awtorità tal-Artijiet hija mogħnija bir-responsabbiltà li tamministra l-art kollha li hija proprjetà tal-Gvern u kif ukoll li tamministra kull art oħra li għalkemm mhux proprjetà tal-Gvern tinsab fil-pussess jew hija miżmuma jew amministrata mill-Gvern. 4. Art miżmuma mill-Malta Industrial Parks Limitedu l-Awtorità tad-Djar. Kap. 169. Kap. 261. Id-drittijiet u r-responsabbiltajiet fuq dawk l-artijiet li permezz ta’ liġi, ordni jew avviż kienu ġew mgħoddija lil Malta Industrial Parks Limited (C-28965) u lill-Awtorità tad-Djar bis-saħħa tal-Ordinanza dwar il-Kummissarju tal-Artijiet jew l-Att dwar l-Awtorità [żaħ tad-Djar għandhom jibqgħu jiġu miżmuma mill-imsemmija Malta Industrial Parks Limited (C-28965) u Awtorità tad-Djar. 5. L-Awtorità tista’ permezz ta’ att notarili tassenja d-drittijiet u l-obbligi li hija għandha fuq art speċifika biex dawn jgħaddu fir-responsabbiltà ta’ ministeru, dipartiment, awtorità, korporazzjoni, kumpanija, aġenzija, kunsill lokali jew kwalunkwe entità oħra li joperaw fl-amministrazzjoni pubblika. 6. Applikazzjoni ta’ ċertu artikoli tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċeduri Ċivili. Kap. 12. L-artikoli 181, 249(4), 460, 466, 467, 590(2), 627, 637, 837(2), 873 u 905(a) tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ għandhom japplikaw għall-awtorità kompetenti. 7. Setgħa tal-awtorità kompetenti li titlob tagħrif. (1) Kull persuna, jekk mitluba mill-awtorità kompetenti li tagħmel hekk, għandha tagħti lill-awtorità kompetenti dak it-tagħrif li hi jkollha dwar xi art, meta dak ikun tagħrif li bir-raġun jista’ jintalab min għandha dwar, jew jekk l-awtorità jidhrilha meħtieġ għat-teħid tal-pussess ta’ xi art. (2) Kull tagħrif meħtieġ skont l-aħħarsubartikolu qabel dan għandu jingħata b’dikjarazzjoni bil-miktub li tkun iffirmata mill-persuna li tagħti t-tagħrif. Meta persuna ma tkunx taftikteb jew xort’oħra ma tkunx tista’ tikteb, l-awtorità kompetenti tista’ titlob illid-dikjarazzjoni mill-persuna li tagħti t-tagħrif tiġi mmarkata minn dik il-persuna quddiem żewġ xhieda li għandhom jiffirmaw id-dikjarazzjoni. 8. Dispożiz-zjonijiet dwar il-pieni. Kull persuna li mingħajr skuża leġittima, li l-prova tagħha tmiss lilha, tikser id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 7, sew billi tirrifjuta li tagħti tagħrif jew billi tagħti tagħrif falz meta tkun meħtieġa skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att li tagħti tagħrif, tkun ħatja ta’ reat skont dan l-Att uteħel meta tinstab ħatja multa ta’ mhux inqas minn mitejn u ħamsin euro (€ 250) iżda mhux iżjed minnelfejn u ħames mitteuro (€ 2,500) jew priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn tliet xhur jew dik il-multa u priġunerija flimkien. 9. Ż gumbrament. (1) L-awtorità kompetenti tista’ tordna l-iżgumbrament ta’ kull persuna minn kull art u t-tneħħija minn hemm ta’ kull oġġett mobbli, meta: (a) tkun okkupata minn dik il-persuna mingħajr ebda titolu va lidu fil-liġi; (b) tkun mogħtija b’encroachment, b’tolleranza jew b’titolu prekarju; (ċ) tibqa’ okkupata wara li jkun skada l-perjodu ta’ żmien speċifikat f’kuntratt li jkun jagħti titolu; jew (d) minkejja li dik l-art tkun qiegħda tiġi minn dik il-persuna okkupata b’titolu validu dan: (i) jonqos milli jħallas mill-inqas żewġ skadenzi ta’ kumpens li jkun dovut lill-awtorità kompetenti minħabba l-okkupazzjoni tal-art għal perjodu; (ii) jagħmel ħsara lill-art jew fuq dak li hemm mibni fuqha; (iii) ma jużax l-art jew jagħmel użu differenti tal-art minn dak miftiehem; (iv) jissulloka, iċedi jew jittrasferixxi l-art mingħajr il-kunsens bil-miktub tal-awtorità kompetenti; jew (v) jikser jew jonqos milli jwettaq imqarkundizzjoni waħda li tkun indikata fil-kuntratt li bis-saħħa tiegħu l-art tkun qed tiġi okkupata. (2) Kap. 386. Kap. 386. L-awtorità kompetenti m’għandhiex bżonn tikseb il-permess tal-Qorti msemmija fl-artikolu 224 tal-Att dwar il-Kumpanniji biex tibda jew tkompli azzjoni ta’ żgumbramenti msemmija f’dan l-artikolu u lanqas biex tibda jew tkompli azzjoni ġudizzjarja ta’ ħall ta’ enfitew si jew ta’ kirja f’każ li jkun hemm ordni għal stralċ jew ikun hemm maħtur amministratur proviżorju. 10. (1) Id-deċiżjoni tal-iżgumbrament għandu jkun fiha r-raġunijiet kollha għaliex din tkun ittieħdet u għandha tiġi notifikata lil dik il-persuna li tkun trid tiżgumbra permezz ta’ ittra uffiċjali ppreżentata fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, skont il-każ. (2) Fl-istess ittra uffiċjali għandu jiġi indikat kemm dik il-persuna għandha żmien biex titlaq mill-art fi żmien minimu ta’ tletinġurnata u massimu ta’ 90 ġurnata, bl-eċċezzjoni fejn l-Awtorità jidhrilha li jkun jeħtieġ żgumbrament immedjat minħabba raġunijiet ta’ saħħa pubblika jew sigurtà nazzjonali. 11. Meta l-identità tal-iżgumbrat ma tkunx magħrufa. (1) Meta l-identità tal-iżgumbrat ma tkunx magħrufa, l-ittra uffiċjali għandha tiġi indirizzata lill-‘okkupant’ u dik l-ittra għandha titqies li tkun ġiet notifikata ġaladarba din titwaħħal fuq l-art inkwistjoni mill-uffiċjal tal-qorti. (2) Persuna Assenti. Kap. 530 F’każijiet li xi persuna tkun assenti minn Mal ta l-ittra uffiċjali magħmula taħt dan l-artikolu għandha għall-finijiet ta’ dan l-Att tiġi notifikata lil xi rappreżentant leġittimu magħruf ta’ dik il-persuna assenti jew, meta ma jkunx magħruf rappreżentant leġittimu, li r-raġel tagħha jew lil martu jew lil qarib tiegħu b’konsangwinità jew b’affinità jew lis-sieħeb, din tal-aħħar skont ma hija mfissra fl-Att dwar l-Unjonijiet Ċivili jew lil koabitant. Meta ma jkun magħrufħadd mill-persuni hawnimsemmija, allura l-ittra uffiċjali għandha tiġi notifikata lill-kuraturi deputati li jinħatru għal dan il-għan permezz ta’ rikors quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, skont il-każ. 12. Effetti tad-deċiżjoni ta’ żgumbrament. (1) Id-deċiżjoni tal-iżgumbrament għandu jkollha l-istess effett daqs li kieku kienet ġudikat tal-qorti kompetenti, kemm-il darbamin huwa interessat, fi żmien għoxrin jum min-notifika tal-ittra uffiċjali, ma jopponix l-iżgumbrament billi jippreżenta rikors quddiem it-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva kontra l-awtorità kompetenti fejn fih jitlob lid-deċiżjoni tal-iżgumbrament hija waħda mingħajr bażi legali. (2) Ir-rikorsi ppreżentat skont is-subartikolu (1) għandu jiġi notifikat lill-awtorità kompetenti, li jkollha dritt tippreżenta risposta fi żmien għoxrin jum. (3) Id-deċiżjoni ta’ żgumbramen t iġġib magħha l-ħall ta’ kull titolu li persuna se ta’ kellha fuq art tal-Gvern inkluż kull titolu ta’ enfi tewsi, servitù u ta’ kirja u dan mingħajr ħtieġa għall-awtorità kompetenti li tressaq kawża ta’ ħall tal-kuntratt quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, il-Bord li Jirregola l-Kera jew il-Bord dwar il-Kontroll ta’ Kiri tar-Raba’. (4) Meta l-iżgumbrament iħollxi dritt reali, id-deċiżjoni tal-iżgumbrament għandha tiġi reġistrata permezz ta’ nota ta’ insinwa fir-Reġistru Pubbliku fi żmien ħmistax-il jum minn meta d-deċiżjoni tal-iżgumbrament tgħaddi inġudikat. (5) In-nota tal-insinwa għandu jkun fiha riferenza għall-kuntratt li qed jiġi maħlul, għall-ittra uffiċjali tal-awtorità kompetenti li biha persuna tkun ġiet mgħarrfa bid-deċiżjoni tal-iżgumbrament u għas-sentenza tat-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva jew tal-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) jekk kemm-il darba l-ittra uffiċjali tkun ġiet ikkontestata u d-deċiżjoni tal-iżgumbrament meħuda mill-awtorità kompetenti tkun ġiet ikkonfermata. 13. It-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva għandu jqiegħed ir-rikors imsemmi fl-artikolu preċedenti għas-smigħ u jiddeċidih fit-termini indikati fl-artikolu 57(2) tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet [żaħ. 14. Appell. (1) Kull parti li ma taqbilx mas-sentenza tat-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva għandha d-dritt li tressaq appell quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri). (2) Kap. 563. Kap. 563. L-istess proċedura u termini indikati fl-artikolu 57(4) tal-Att [żaħ dwar l-Awtorità tal-Artijiet għandhom japplikaw mutatis mutandis għall-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri). 15. Sospensjoni ta’ deċiżjoni ta’ żgumbrament. Sakemm ikun għadu għaddej iż-żmien biex wieħed jista’ jikkontesta d-deċiżjoni tal-iżgumbrament u sakemm ikun hemm proċeduri għaddejjin quddiem it-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva jew il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri), id-deċiżjoni ta’ żgumbrament għandha tibqa’ sospiża. 16. (1) It-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva jew il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) għandhom is-setgħa li jħassru kull deċiżjoni dwar żgumbrament li ma setgħetx tinħareġ skont il-liġi jew li jvarjaw id-deċiżjoni dwar żgumbrament skont kif jidhrilhom li huwa xieraq fiċ-ċirkostanzi. (2) F’każ li tiġi kkonfermata d-deċiżjoni tal-iżgumbrament, it-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva jew il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) għandhom jindikaw iż-żmien li fih il-persuna trid tiżgumbra. F’kull każ, tali żmien għall-iżgumbrament ma għandux ikun ta’ aktar minn tliet xhur mill-għoti tas-sentenza. 17. Eżekuzzjoni tal-iżgumbrament. (1) Jekk id-deċiżjoni tal-iżgumbrament ma tiġix ikkontestata, il-persuna żgumbrata għandha titlaq l-art u tneħħi l-oġġetti mobbli kollha fiż-żmien mogħti lilha mill-awtorità kompetenti. (2) Jekk id-deċiżjoni tal-iżgumbrament tiġi kkontestata iżda tiġi kkonfermata mit-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva jew mill-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri), il-persuna żgumbrata għandha titlaq l-art fiż-żmien mogħti lilha mit-Tribunal ta’ Reviżjoni Amministrattiva jew mill-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri), liema żmien għall-iżgumbrament ma għandux ikun ta’ aktar minn tliet xhur mill-għoti tas-sentenza. (3) Jekk persuna ma tiżgumbrax fiż-żminijiet imsemmija f’dan l-artikolu, l-awtorità kompetenti tista’ titlob il-ħruġ ta’ mandat ta’ żgumbrament kif imfisser fil-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jew inkella titlob l-assistenza tal-Pulizija, biex jieħdu dawk il-passi u jużaw dik il-forzali fil-fehma tagħhom ikunu raġonevolment meħtieġa biex jiġi żgurat l-iżgumbrament tal-persuna u t-tneħħija minn dik l-art ta’ kull oġġett mobbli li jkun jinsab fiha. (4) Kap. 16. Kap. 9. Kap. 16. Kap. 9. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 534 u 535 tal-Kodiċi Ċivili u tal-artikolu 85 tal-Kodiċi Krimina li ma japplikawx għall-eżekuzzjoni ta’ żgumbrament imwettaq skont is-subartikolu (3). 18. Tneħħija ta’ oġġetti mobbli (1) L-awtorità kompetenti mhijiex meħtieġa tagħti post ieħor fejn jinżammu dawk l-oġġetti mobbli li jkunu jinsabu fuq l-art waqt it-twettiq tal-iżgumbrament u ma tkunx responsabbli għall-ħarsien tagħhom. (2) It-tneħħija ta’ dawk l-oġġetti mobbli ssir għar-riskju u bi spejjeż għalkollox tal-iżgumbrat, b’danali qabel it-tneħħija ta’ dawk l-oġġetti mobbli għandu jsir inventarju ta’ dawk l-oġġetti u dak l-inventarju għandu jiġi ffirmat minn rappreżentant tal-awtorità kompetenti u minn uffiċjal tal-Pulizija. 19. Spejjeż marbuta mal-iżgumbrament. Kap. 563. L-iżgumbrat għandu jikkumpensa lill-awtorità kompetenti bl-ispejjeż kollha raġonevoli. Il-ġbir ta’ dawn l-ispejjeż isir mill-awtorità skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 65 tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet [żaħ. 20. (1) Wara l-eżekuzzjoni tal-iżgumbrament uġaladarba l-iżgumbrat ikun ġie mgħarraf bl-ispejjeż li jkunu saru, l-iżgumbrat ikollu perjodu ta’ ħmis tax-iljum sabiex irodd lura lill-awtorità kompetenti l-ispejjeż kollha u biex jieħu lura l-oġġetti mobbli li kienu maqbuda waqt l-iżgumbrament u jekk l-iżgumbrat jonqos milli jagħmel dan, l-awtorità kompetenti jkollha d-dritt li tbigħ dawk l-oġġetti mobbli permezz ta’ rkant pubbliku. (2) Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tas-sub-artikolu (3), id-dħul minn dak l-irkant pubbliku, wara li jitnaqqas kull ammont li għandu jitħallas lill-awtorità kompetenti kif imsemmi fl-artikolu 19 u l-ispejjeż tal-irkant, għandu jitħallas lill-persuna li tkun sid dawk l-oġġetti mobbli msemmija. F’każ li s-sid ma jkunx magħruf, allura l-ħlas għandu jsir permezz ta’ ċedola ta’ depożitu li għandha tiġi notifikata lill-kuraturi deputati li jinħatru għal dan il-għan permezz ta’ rikors quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, skont il-każ. (3) Jekk xi persuna, li tkunx tratoġġetti mobbli f’irkant pubbliku li jkun sar skont dan l-Att, tonqos, fi żmien erba tax-il ġurnata mid-data tal-bejgħ lilha ta’ dawk l-oġġetti mobbli, li tieħu u tneħħi dawk l-oġġetti mobbli, f’dan il-każ dawk l-oġġetti mobbli mhux imneħħija mix-xerre j isiru tal-awtorità kompetenti b’konfiska u l-iżgumbrat jew ix-xerrej ma jkollu l-ebda dritt li jitlob xi kumpens jew ħlas tal-prezz jew ta’ xi parti minnu mħallas għal dawk l-oġġetti mobbli skont il-każ. 21. Ħall ta’ kirja ta’ fond minħabba skop pubbliku. (1) Minkejja kull liġi oħra, l-awtorità kompetenti, tista’ f’kull żmien fl-interess tal-pubbliku, tħollil-kuntratt tal-kiri meta l-kiri jkun sar għal żmien determinat li jkun għadu ma għalaqx. (2) L-avviż tal-ħall tal-kirja għandu jsir permezz ta’ att ġudizzjarju li jrid jiġi notifikat lill-kerrej. 22. Żmien għaż-żgumbrament. (1) Meta l-awtorità kompetenti tinnotifika l-att ġudizzjarju lill-kerrej hija għandha tindika ż-żmien li fih il-kerre j irid jitlaq mil l-fond, liema żmien ma għandux ikun ta’ mhux inqas minn tliet xhur kemm fil-każ ta’ fondi ta’ bini użat għall-abitazzjoni kif ukoll fil-każ ta’ fondi oħra. (2) Malli jingħata dan l-avviż il-kuntratt tal-kiri jitqies li nħall b’effett minn dik id-data u ma’ dan il-kerrej ma jibqagħlu ebda titolu fuq il-fond, u dan bla ebda ħtieġa ta’ ebda awtorità jew konferma mill-Bord tal-Kera, Bord ieħor jew minn Qorti. (3) Ix-xoljiment tal-kirja ma jistax jitwaqqaf għax jiġi allegat li ma jkunx hemm il-ħtieġa għal daqshekk fl-interess pubbliku, iżda jekk jiġi ppruvat li l-kuntratt ikun ġie maħlul abbużivament u mhux fl-interess pubbliku, il-kerrej ikollu dritt għal dawk id-danni, fosthom ir-rintegrazzjoni tal-pussess tal-fond, li l-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li jidhrilha xierqa fiċ-ċirkostanzi. (4) Jekk il-kerrej ma jiżgumbrax mill-fond fiż-żmien mogħti lilu, l-awtorità kompetenti jkollha jedd twettaq l-iżgumbrament kif imfisser fl-artikoli 17, 18, 19 u 20. 23. Dritt għall-kumpens meta l-kirja ta’ fond tiġi maħlula. Kap. 16 (1) Jekk l-awtorità li tħollil-kirja skont l-artikolu 21 kienikollha raġunivalidatħollil-kirja skont id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 1566 sa 1575 tal-Kodiċi Ċivili, il-kerrej ma jkollu jedd għal ebda kumpens. (2) Kap. 16 Jekk l-awtorità kompetenti li tħollil-kirja ma kienx ikollha raġunivalidatħollil-kirja skont id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 1566 sa 1575 tal-Kodiċi Ċivili, hi għandha tħallas lill-kerrej somma li tiġi meqjusa mill-Bord li Jirregola l-Kera, skont iċ-ċirkostanzi, biex tikkumpensa lill-istess kerrej għal spejjeż żejda li hu jkun daħal fihom biex joħroġ mill-fond qabel il-waqt kif ukoll biex jikri, u jittrasferixxi għal, fond ieħor minflok dak li minnu jkun ħareġ, u dan għaż-żmien tal-kuntratt li jkun għadu ma għalaqx, u f’każ ta’ fond kummerċjali, fejn il-kerrej jipprova li jkun sofra telf fl-avvjament minħabba x-xoljiment tal-kirja, somma li tiġi meqjusa mill-Bord li Jirregola l-Kera, skont iċ-ċirkostanzi, biex tikkumpensa għat-telf f’dak l-avvjament, meta wieħed iqis iż-żmien li jkun għad fadal tal-kirja qabel ix-xoljiment. (3) Kap. 563. Kap. 563. Id-deċiżjoni tal-Bord Li Jirregola l-Kera hija suġġetta għal appell quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri) u d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 57(4) tal-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet għandhom japplikaw mutatis mutandis għal dak l-appell. (4) L-awtorità kompetenti u l-kerrej jistgħu jaslu għal ftehim fuq xi ammont li għandu jitħallas skont dan l-artikolu. 24. Ħall ta’ kirja jew nuqqas ta’ tiġdid ta’ kiri ta’ raba’. Kap. 199. (1) Minkejja kull liġi oħra, l-awtorità kompetenti, tista’ f’kull żmien fl-interess tal-pubbliku, tagħti avviż permezz ta’ att ġudizzjarju, notifikat lill-kerrej sabiex tħoll il-kuntratt ta’ kiri ta’ raba’ meta l-kiri jkun sar għal żmien determinat li jkun għadu ma għalaqx jew sabiex ma tħallix li tiġi mġedda kirja agrikola skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar it-Tiġdid ta’ Kiri ta’ Raba [żaħ’. (2) L-artikolu 21 u l-artikolu 22 li jolqtu l-ħall ta’ kiri ta’ fondi għandhom japplikaw mutatis mutandis għall-ħall jew nuqqas ta’ tiġdid ta’ kiri ta’ raba’. 25. Dritt għall-kumpens meta l-kirja tiġi maħlula jew nuqqas ta’ tiġdid ta’ kiri ta’ raba’. (1) Jekk l-awtorità kompetenti li tħollil-kirja skont l-artikolu 24 kienikollha raġunivalidatħollil-kirja lil hinn mill-kwistjoni tal-iskop pubbliku, il-kerrej ma jkollu jedd għal ebda kumpens. (2) Jekk l-awtorità kompetenti li tħoll jew ma ġġeddidx il-kirja ma kienx ikollha raġuni valida sabiex tħoll jew ma ġġeddidx il-kirja hi għandha tħallas lill-kerrej kull benefikat agrikolu li jkun sar mill-kerrej jew minn membru tal-familja fl-imsemmi raba’ jew parti minnu ma tul il-perjodu ta’ tmien snin konsekuttivi minnufih qabel id-data tat-terminazzjoni, ammont daqs il-valur tal-prodotti miġbura mill-kerrej jew minn membru tal-familja mill-imsemmi raba’ jew parti minnu, wara li jitnaqqsu l-ispejjeż li jkunu saru għall-koltivazzjoni tiegħu, fl-aħħar erba’ snin minnufih qabel id-data tat-terminazzjoni: Iżda m’għandhomx jitnaqqsu bħala parti minn dawk l-ispejjeż il-prezz tax-xogħol tal-kerrej stess jew tax-xogħol ta’ xi membru tal-familja fir-raba’ jew parti minnu. (3) Jekk l-awtorità kompetenti u l-kerrej ma jaslux għal ftehim fuq xi ammont li għandu jitħallas skont dan l-artikolu, dak l-ammont għandu jiġi stabbilit mill-Bord dwar il-Kontroll ta’ Kiri ta’ Raba’, fuq rikors tal-kerrej, u d-deċiżjoni tiegħu tkun suġġetta għal appell quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri). 26. Meta l-ħall jew nuqqas ta’ tiġdid isir dwar parti biss tar-raba’ mikri. (1) Meta l-ħall jew in-nuqqas ta’ tiġdid isir dwar parti biss mir-raba’ li jkun oġġett ta’ kirja, il-kerrej tar-raba’ jkollu d-dritt, li jista’ jeżerċita fi żmien sena minn meta l-awtorità kompetenti tieħu lura dik il-parti tar-raba’ skont l-artikolu 24, li jittermina l-kirja rigward ukoll il-parti li tibqa’ mir-raba’: Iżda kumpens dwar terminazzjoni tali tal-kirja għall-parti li tibqa’ mir-raba’ għandu jitħallas lill-kerrej skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att biss jekk hu jipprova li ma jkunx ekonomikament konvenjenti għalih li jkompli l-kirja ta’ dik il-parti. (2) Jekk il-kerrej ma jeżerċitax id-dritt imsemmi fis-subartikolu (1), il-kirja tal-parti li tibqa’ tar-raba’ għandha tiġġedded taħt dawk il-kondizzjonijiet kif il-Bord dwar il-Kontroll ta’ Kiri ta’ Raba’, fuq rikors tal-awtorità kompetenti jew tal-kerrej, jidhirlu xieraq li jistabbilixxi meta jqis il-kondizzjonijiet tal-kirja tar-raba’ kollu li ġie maqsum. 27. Art vestita fil-Gvern. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ dan l-Att, b’effett mill-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att, kull art li tappartjeni lill-fondazzjonijiet u amministrazzjonijiet, amministrati mill-Gvern separatament mill-amministrazzjoni ta’ art oħra li tappartjeni lill-Gvern, qed tiġi vestita fil-Gvern u l-awtorità għandha tittratta u tamministra dik l-art li qed tiġi hekk vestita bis-saħħa ta’ dan l-Att bl-istess mod bħal kull art oħra li tappartjeni lill-Gvern bi proprjetà assoluta u jista’ jneħħi dik l-art skonthekk, u b’effett minn dak il-bidu fis-seħħ kull passiv ta’ jew li jsir dovut f’dak li għandu x’jaqsam ma’ dik l-amministrazzjoni jsir passiv tal-Gvern jew lil u dovut bis-saħħa ta’ dan l-Att, u kull ħlas li jsirhekk dovut mill-Gvern ikun addebitat lill-Fond Konsolidat mingħajr approprjazzjoni oħra barra dan l-Att. 28. Effett fuq l-enfitewsi, eċċ. Mingħajr preġudizzju għal xi konsolidazzjoni tad-dirett dominju mal-uti li dominju li ssir meta l-art tiġi vestita kif provdut fl-artikolu ta’ qabel dan, id-dispożizzjonijiet ta’ dak l-artikolu ma jolqtu ebda enfi tew si jew kirja mogħtija dwar dik l-art jew xi servitù li għalih xiart bħal dik tista’ tkun suġġetta, u kull enfi tew si jew kirja bħal dawk għandhom, għall-finijiet kollha, jitqiesu li ngħataw mill-Gvern u għandu jsir minnhom skont hekk. 29. Obbli gaz-zjonijiet marbutin ma’ art li tiġi vestita fil-Gvern. B’effett mill-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att, kull piż jew gravami li għalih xiart bħal dik imsemmija fl-artikolu 27 tista’, qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att, tkun suġġetta, u kull ħlas ieħor jew għemil ieħor li, qabel l-imsemmija data, ikun dovut dwar xi attiv bħal dak, għandu, bis-saħħa ta’ dan l-Att, jieqaf milli jkun piż jew gravami fuq, jew ħlas jew għemil dovut dwar xiart bħal dik, u kull somma jew oġġett jew għemil ieħor li, kieku ma kienx għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, kienu jkunu dovuti li jitħallsu jew li jsiru minnufih qabel il-bidu fis-seħħ tal-Att, għandhom, minn dak il-bidu fis-seħħ, ikunu dovuti li jitħallsu jew li jsiru mill-Gvern, u kull ħlashekk dovut ikun addebitat lill-Fond Konsolidat mingħajr approprjazzjoni oħra barra dan l-Att. 30. Talbiet. (1) Kull min jivvanta dritt ta’ kumpens dwar l-art li tkun qiegħda tiġi vestita fil-Gvern kif imsemmi f’dan l-Att jew taħt kull liġi oħra ikollu dritt ta’ azzjoni, permezz ta’ rikors ġuramentat li jsir kontra l-awtorità fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, sabiex jiġi stabbilit l-interess tiegħu f’dik l-art jew fuqha u l-ammont ta’ kull kumpens li jista’ jkollu jedd għalihu għall-ħlas ta’ dak il-kumpens. (2) Jista’ jsir appell fil-Qorti tal-Appell minn kull deċiżjoni tal-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. (3) Ma tista’ tiġi ppreżentata ebda azzjoni taħt dan l-artikolu wara l-iskadenza ta’ sitt xhur minn meta dan l-Att jidħol fis-seħħ. Dan it-terminu ta’ sitt xhur huwa wieħed perentorju u ma jistax jiġġedded għal ebda raġuni. (4) Kap. 358. Kap. 358. Id-dispożizzjonijiet kollha tal-Ftehim inkorporat fl-Att dwar [żaħ Proprjetà ta’ Entijiet Ekklesjastiċi, għandhom japplikaw dwar kull art li minnufih qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att kienet tappartjeni lil xi fondazzjoni jew amministrazzjoni li fir-rigward tagħha japplika dan l-Attu li, kieku ma kienx għall-Ftehim fuq imsemmi, xi enti ekklesjastiku jkun jista’ jivvanta xi dritt għall-kumpens dwarha, u l-Uffiċċju Konġunt u l-Kumitat ta’ Kontrollimwaqqfa bl-istess Ftehim għandhom ikomplu jkollhom dwar l-arti msemmija f’dan is-subartikolu l-istess funzjonijiet bħal ma għandhom dwar kull art oħra msemmija fil-Ftehim jew li dwarha jkun japplika dak il-Ftehim. TAQSIMA III Trasferiment ta’ Artijiet tal-Gvern 31. Metodi ta’ trasferimenti. Ebda art li tkun proprjetà tal-Gvern jew għalkemm mhux proprjetà tal-Gvern tinsab fil-pussess jew hija miżmuma jew amministrata mill-Gvern, ma tista’ tiġi trasferita kemm-il darba dak it-trasferiment ma jsirx skont xi waħda mid-dispożizzjonijiet li ġejjin, jiġifieri: (a) wara sejħa għall-offerti ppubblikata fil-Gazzetta u mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd dwar il-proprjetà li tkun ser tiġi trasferita; jew (b) wara avviż ta’ trasferiment b’irkant skont ma jiġi ppubblikat fil-Gazzetta u mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd għar-rigward tal-proprjetà li tkun ser tiġi trasferita: Iżda ebda art ma tkun tista’ tiġi hekk trasferita jekk ma tkunx f’żona ta’ żvilupp ta’ bini skont xi liġi li tkun fis-seħħ minn żmien għal żmien: Iżda wkoll il-Ministru responsabbli għall-artijiet jista’ b’regolamenti jistabbilixxi l-mod u l-proċedura kif għandu jsir bejgħ bl-irkant bħal dak; (ċ) Kap. 396 skont riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati li tkun fis-seħħ fil-waqt tat-trasferiment: B’dan illi riżoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati li tgħaddi għall-iskopijiet ta’ dan is-subartikolu tibqa’ fis-seħħ għal żmien sena mill-ġurnata li fiha tgħaddi, iżda kull riżoluzzjoni bħal dik tista’ tiġġedded b’riżoluzzjoni jew riżoluzzjonijiet oħra li jsiru wara għal perjodu ieħor ta’ sena: B’dan illi trasferiment ta’ art li għaliha japplika dan is-subartikolu li jsir skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jkun jeħtieġ ebda awtorità jew sanzjoni oħra: B’dan illi qabel jingħata avviż ta’ mozzjoni li tkun proposta ta’ riżoluzzjoni bħal dik imsemmija f’dan is-subartikolu lill-Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati minn Ministru, dak il-Ministru għandu jara li dik il-mozzjoni għandha tintbagħat quddiem il-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika taħt fit-Taqsima IV tat-Tieni Skeda li tinsab mal-Att dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, u ebda avviż ta’ mozzjoni kif imsemmi hawn aktar qabel ma jkun jista’ jingħata qabel ma dak il-Kumitat ikun għamel diskussjoni dwar il-mozzjoni u rrapportadwarha lill-Kamra tad-Deputati: B’dan illi mhux aktar tard minn ħmis tax-il ġurnata wara li l-Ministru jkun ġie għel li avviż kif hemm imsemmi f’dan is-subartikolu għandu jintbagħat lill-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, dan għandu jiltaqa’ sabiex jiddiskuti l-abbozz tal-att jew tal-iskrittura jew tal-avviż, skont il-każ, u dan għandu mhux aktar tard minn xahar wara li l-imsemmi abbozz ta’ att jew ta’ skrittura jew ta’ avviż, skont il-każ, ikun intbagħat lil u, jagħmel rapport dwar u lill-Kamra tad-Deputati: Iżda fejn dak il-Kumitat ma jagħmilx rapport lill-Kamra tad-Deputati, b’mod definittiv, fi żmien l-imsemmi perjodu ta’ xahar, il-Ministru jista’ jipproċedi billi jagħti avviż lill-Iskrivan tal-Kamra tad-Deputati li jipproponi riżoluzzjoni kif imsemmija f’dan is-subartikolu: B’dan illi meta l-Kumitat imsemmi f’dan is-subartikolu dan hekk jiltaqa’ għall-iskopijiet ta’ dan l-Att, ikunu jistgħu wkoll jattendu u jieħdu sehem fid-dibattitu quddiem l-istess Kumitat, mingħajr dritt ta’ vot: B’dan illi meta r-rapport tal-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika fuq xi mozzjoni jkun wieħed unanimu, il-Kamra tad-Deputati għandha tgħaddi biex tivvota fuq dik il-mozzjoni u fuq kull emenda li tiġi proposta f’dak ir-rapport mingħajr ebda dibattitu; jew (d) lil ministeru, dipartiment, awtorità, korporazzjoni, kumpanija, aġenzija, kunsill lokali jew kwalunkwe entità oħra li joperaw fl-amministrazzjoni pubblika; jew (e) meta bidla ta’ xi kondizzjoni inkluża fit-trasferiment ta’ xi art tkun tikkonsisti fit-tibdil tal-kondizzjonijiet ta’ kirja jew tal-kondizzjonijiet ta’ kuntratt ta’ enfitew si jew subenfi tew silissir għal skop pubbliku kif imfisser f’dan l-Att, dak it-trasferiment jista’ jsir wkoll mingħajr ma jkun konformi ma’ xi waħda mill-proċeduri jew formalitajiet ordnati f’dan l-artikolu iżda f’dak il-każ għandu jkollha effett biss wara li jkunu ġew sodisfatti l-kondizzjonijiet li ġejjin: (i) illi l-Ministru responsabbli għall-artijiet għandu, fi żmien erba’ ġimgħat minn meta jsir ftehim kondizzjonali biex isir dak it-tibdil jew jekk il-Kamra tad-Deputati ma tkunx qiegħda tiltaqa’ fi tmiem dak il-perjodu fi żmien erba’ ġimgħat minn meta l-Kamra tad-Deputa ti tiltaqa’ għall-ewwel darba, iqiegħed kopja tal-kuntratt ta’ kiri jew enfi tew si jew subenfi tew sili tkun turi t-tibdil propost fuq il-Mejda tal-Kamra; u (ii) it-tibdil hawn qabel imsemmi ikun biss validu u jidħol fis-seħħ jekk, wara li ssir il-proċedura stipulata fis-subparagrafu(i), il-Kamra tad-Deputati ma tirriżolvix fi żmien tmienja u għoxrin ġurnata wara li tkun saret l-imsemmija proċedura illit-tibdil għandu jiġi rifjutat jew emendat, u minnufih wara li jgħaddi l-imsemmi perjodu ta’ tmienja u għoxrin ġurna tat-tibdil għandu, sakemm ma jkunx ġie rifjutat kif hawn qabel imsemmi, jidħol fis-seħħ kif ikun ġie oriġinarjament propost jew kif ikun ġie emendat permezz ta’ dik ir-riżoluzzjoni; jew (f) skont xi liġi oħra li għal dak iż-żmien tkun fis-seħħ; jew (g) skont waħda mill-forom li ġejjin: (A) Trasferiment b’titolu ta’ bejgħ: (i) Appartamenti, djar jew garaxxijiet tal-Gvern jistgħu jiġu mibjugħa mill-awtorità kompetenti permezz ta’ avviż pubbliku taħt il-kundizzjonijiet murija f’dak l-avviż. (ii) Il-bejgħ tal-appartament jew tad-dar jista’ jsir biss favur dawk il-persuni li jkunu qed jużaw dak l-appartament jew dik id-dar bħala r-residenza ordinarja tagħhom, filwaqt li fil-każ tal-garaxx il-bejgħ jista’ jsir biss favur min ikollu titolu tajjeb fuq il-garaxx li jkun magħruf mill-awtorità kompetenti. (B) Fidi ta’ enfitewsi: (i) Id-dirett dominju jew l-uti li dominju sew jekk perpetwu u sew jekk temporanju fuq appartamenti, djar jew garaxxijiet tal-Gvern jistgħu jiġu mifdija miċ-ċenswalist permezz ta’ avviż pubbliku maħruġ mill-awtorità kompetenti u dan taħt il-kundizzjonijiet murija f’dak l-avviż. (ii) Il-fidi tal-enfitew si ma jtemmx il-kundizzjonijiet li jkunu imposti fuq iċ-ċenswalist skont il-kuntratt tal-enfitewsi. (iii) Il-kundizzjonijiet imposti f’kuntratt tal-enfitew si jistgħu jiġu rinunzjati mill-awtorità kompetenti, jekk kemm-il darba l-enfitew ta jħallas kumpens xieraq li jkun għas-sodisfazzjon tal-awtorità kompetenti biex twarrab dawk il-kundizzjonijiet. (C) Art tal-Gvern tkun tista’ tiġi ttrasferita b’titolu ta’ enfi tew sitemporanju: (a) jekk tikkonsisti f’art li tiġi offruta għal skopresidenzjali permezz ta’ avviż pubbliku li jkun fih il-kondizzjonijiet tal-għoti u l-mod kif issir l-għażla ta’ min joffri; (b) jekk tikkonsisti f’art li tiġi mogħtija għall-proġett industrijali wara li l-applikant ikun issodisfa lill-awtorità kompetenti dwar il-benefiċċju li l-proġett jagħti lill-ekonomija tal-pajjiż u li n-numru ta’ impiegi li joħloq huwa adegwat; (ċ) jekk tikkonsisti f’art li tiġi mogħtija għal ħamsin (50) sena għall-irziezet li r-raħħala liċenzjati u, jew reġistrati; jew (d) jekk tikkonsisti f’art li tiġi mogħtija għal raġunijiet umanitarji, filantropiċi, kulturali jew soċjali. (D) Konċessjonijiet en fi tewtiċi għal skopijiet residenzjali: Konċessjonijiet en fi tewtiċi għal skopijiet residenzjali għal żmien stabbilit, jistgħu jinbidlu għal enfitew siperpetwa skont regolamenti li jinħarġu mill-Ministru jew permezz ta’ avviż pubbliku maħruġ mill-awtorità kompetenti u dan taħt il-kundizzjonijiet murija f’dak l-avviż. (E) Art tal-Gvern tkun tista’ tingħata b’kiri: (i) jekk tikkonsisti f’bini li ma jkunx għall-użu kummerċjali, li jingħata wara avviż pubbliku li jindika, għall-inqas b’mod ġenerali, il-kriterji li fuqhom għandha ssir l-għotja; (ii) jekk tikkonsisti f’bini li ma jkunx għall-użu kummerċjali, li jingħata skont il-mertu tal-każ lil min ikun fuq il-kotba tad-dipartiment tal-Gvern responsabbli għalhekk; (iii) jekk tikkonsisti f’bini li tingħata għal proġett industrijali wara li l-applikant ikun issodisfa lill-awtorità kompetenti dwar il-benefiċċji li l-proġett jagħti lill-ekonomija tal-pajjiż u li n-numru ta’ impiegi li joħloq huwa adegwat; (iv) jekk tikkonsisti f’raba’ jew artraħlija li tingħata biqbiela skont regolamenti maħruġa mill-Ministru jew permezz ta’ avviż pubbliku maħruġ mill-awtorità kompetenti u dan taħt il-kundizzjonijiet murija f’dak l-avviż; (v) jekk tikkonsisti f’art li tiġi allokata lill-persuna li tkun ħarġet minn darha jew minn post ieħor okkupat minnha għan-negozju jew għal xi użu ieħor ikun xi jkun meta tkun ġiet imġiegħlat oħroġ mill-Gvern għal xi skop pubbliku jew tkun ħarġet għax il-post ikun perikoluż; (vi) jekk tikkonsisti f’art li tiġi allokata lil riċevitur tal-lott u liċenzjat, jekk l-imsemmija art diġà kienet allokata bħala banka tal-lottu; (vii) jekk tikkonsisti f’bini inklużartijiet aċċessorji għalih li jingħata prinċipalment għal użu kummerċjali speċifiku li jista’ jsir biss taħt liċenzja maħruġa mill-Gvern għal dak l-użu taħt liġi speċjali; (viii) jekk tikkonsisti f’art li kienet tifforma parti minn artakbar u li tkun qed tiġi allokata direttament mill-Gvern b’kirja ġdida lill-kerrej preċedenti, taħt l-istess kondizzjonijiet, iżda b’kera differenti; (ix) jekk tikkonsisti f’konċessjoni ta’ titolu temporanju għal massimu ta’ għaxar snin fuq art li tinsab barra minn Malta; jew (x) jekk tikkonsisti f’art li tiġi mogħtija għal raġunijiet umanitarji, filantropiċi, kulturali jew soċjali; B’dan illi l-awtorità kompetenti tista’ f’kull żmien tagħti l-jedd biex il-kerrejjissulloka jew iċed il-kirja tiegħu favur terzi. (F) Kirjiet kummerċjali: (i) Kirjiet ta’ bini għal użu kummerċjali magħmula qabel id-dħul ta’ dan l-Att jistgħu jibqgħu jiġu mġedda wara li jagħlaq iż-żmien tal-kiri iżda dawn il-kirjiet għandhom f’kull każ jintemmu sal-1 ta’ Ġunju 2028. (ii) Sakemm ma jkunx sar kuntratt ta’ kiri li jistipula żmien itwal, il-kerrej għandu jrodd lura l-bini kummerċjali mikrililu lill-awtorità kompetenti sal-1 ta’ Ġunju 2028. (iii) Wara t-tmiem tal-kirja, il-kerrej ikollu l-jedd tal-ewwel rifjut f’każ li l-awtorità kompetenti tagħżel li terġa’ tittrasferixxi dik l-art bi kwalunkwe titolu. (G) Drittijiet meħtieġa għal użu xieraq ta’ art: Ikunu jistgħu jinħolqu servitujiet u drittijiet oħra simili fuqart tal-Gvern kull meta dawn id-drittijiet ikunu meħtieġa għall-użu xieraq ta’ xi art oħra minn ħadd ieħor, u ma jkunx il-każ li d-dritt jingħata b’encroachment. F’kull każ ieħor dawn id-drittijiet jistgħu u għandhom jingħataw b’encroachment. (H) Encroachment: (i) Awtorità kompetenti tista’ tħalli persuna jokkupaart tal-Gvern b’encroachment għall-użu temporanju u speċifiku. (ii) Meta l-awtorità kompetenti tagħti l-jedd lil xi ħadd jokkupaart b’encroachment hija jkollha l-jedd li teħodha lura meta tridu għal liema raġuni tridu l-persuna li tkun tgawdi mill-encroachment trid troddlura b’mod immedjat jew fid-data mitluba u l-awtorità ma tkunx responsabbli għal ebda telf jew ħsara mġarrba minn dik il-persuna minħabba l-fatt li jkun ġie mitmum l-encroachment; (iii) L-okkupazzjoni b’encroachment jista’ jsir bi ħlas jew b’xejn, b’danali f’kull każ l-encroachment ma jagħti l-ebda titolu lill-okkupant fuq dik l-art. (iv) Il-fatt li persuna tkun ħallset flejjes biex tokkupaart b’encroachment għal żmien definit ma jwaqqafx l-awtorità kompetenti milli titlob li tieħu l-art lura qabel ma jkun għalaq dak iż-żmien u l-persuna li tkun tgawdi minn dak l-encroachment ma jkollha l-ebda jedd fuq dik l-art ħlief li tieħu lura l-flejjes li tkun ġie t ħallset żejda lill-awtorità kompetenti minħabba li ma tkunx okkupat l-art għaż-żmien kollu speċifikat fl-encroachment. (I) Trasferiment ta’ art f’xatt il-baħar jew f’post ieħor: (i) Art tal-Gvern f’xatt il-baħar jew f’post ieħor li fuqha nbniet xi kamra jew xi bini ieħor jew li qed isservi biex fuqha titqiegħed caravan tista’ tiġi ttrasferita b’titolu ta’ kiri għal żmien li l-awtorità kompetenti jidhrilha xieraq, liema titolu jista’ jiġġedded. (ii) Il-bini bil-benefikati kollha fuqu, ħlief dak kollu li hu mobbli, jaqa’ f’idejn il-Gvern f’għeluq il-kirja jew enfitew si mingħajr l-ebda dritt ta’ kumpens. (J) Għotja ta’ art bit partit: (i) Art tal-Gvern tkun tista’ tingħata bit partit ma’ art oħra li tkun ġiet iddikjarata meħtieġa għal skop pubbliku taħt dan l-Att. (ii) Jekk l-art li tkun ġiet iddikjarata meħtieġa għal skop pubbliku jkollha aktar minn sid wieħed, it-tpartitirid isir mas-sidien kollha u ma jistax isirt partit ma’ sid wieħed bl-esklużjoni tas-sidien l-oħra. (iii) Fejn teżisti differenza fil-valur bejn iż-żewġ artijiet mogħtija bitpartit, dik id-differenza tiġi ekwiparata bl-għotja wkoll ta’ żieda fi flus, b’dan iżda, illit-tpartit ma jistax isir jekk il-valur tal-art tal-Gvern li tkun ser tingħata teċċedi l-valur tal-art esproprjata. (iv) Id-danni mġarrba minħabba l-esproprjazzjoni tal-art għandhom jitqiesu fil-valur tal-istess art. (K) Trasferiment talequale għall-kumpens relattiv: (i) L-artijiet kompriżi f’dawk l-Arei għall-Iżvilupp tal-Bini, inklużi wkoll dawk l-artijiet f’Arei għall-Iżvilupp tal-Bini li ġew revokati, u li ma ġewx utilizzati u, jew ma jidhirx li għalihom hemm xi użu għal skop pubbliku, jistgħu jiġu ttrasferiti b’titolu ta’ tpartit lis-sidien tal-jeddijiet għall-kumpens relattivi għal kull biċċa art li tiġi hekkittrasferita u li jkunu applikaw għaliha, bil-korrispettiv għal kull biċċaart, tal-jeddijiet għall-kumpens relattivi għall-istess art, u fejn il-persuna li lilha tkun ser tiġi ttrasferita l-art makenitx is-sid assolut tal-art qabel ma ttieħdet mill-Gvern, bil-korrispettiv ukoll ta’ somma ekwivalenti għal kull jedd għal kumpens ieħor li jkollu x’jaqsam ma’ dik l-art, liberi u franki minn kull piż, ipoteka jew privileġġ, kif ukoll kull dritt għal interessi jew danni oħra li jistgħu jkunu dovuti. (ii) Kap. 432 Il-persuna li favur tagħha tiġi ttrasferita l-art hija obbligata li fuq l-istess kuntratt ta’ trasferiment terġa’ tikkostitwixxi fuq l-art lilha ttrasferita kull ipoteka, privileġġ, servitù, użu frutt, użu jew kull dritt reali ieħor li kienu jeżistu fuq l-istess art qabel din ġiet iddikjarata bħala Area għall-Iżvilupp tal-Bini skont l-Att dwar Restituzzjoni [żaħ ta’ Ċertu Artijiet u li preżentament huma inkombenti fuq il-jeddijiet ta’ kumpens, dana sakemm dawk id-drittijiet ma jkunux tħassru bi ftehim bejn il-partijiet qabel it-trasferiment lura. (iii) Kap. 432 Il-persuna li favur tagħha tiġi ttrasferita l-istessart tkun marbuta wkoll li fuq l-istess kuntratt tobbliga ruħha li terġa’ tirrikonoxxi kull dritt ta’ qbiela u kull dritt ieħor li kien inkombenti fuq l-art qabel din ġiet iddikjarata bħala Area għall-Iżvilupp tal-Bini skont l-istess Att dwar Restituzzjoni ta’ Ċertu Artijie [żaħt. (iv) L-ispejjeż tal-kuntratt tat-trasferiment jitħallsu mill-awtorità kompetenti. (L) Regolamenti: Skont regolamenti li jinħargu mill-Ministru taħt dan l-Att. 32. Dritt tal-ewwel rifjut. Offerti għal trasferiment ta’ art tal-Gvern jistgħu jkunu soġġetti għal dritt magħruf bħala dritt tal-ewwel rifjut: (a) li ċ-ċenswalist jew lill-kerrej li jkunokkupa l-aħħar dik l-art; (b) lill-pussessur li għandu art li tmiss minn fuq, minn taħt jew bi switart tal-Gvern; jew (ċ) lill-pussessur li qabel l-offerta għat-trasferiment ikun ġie mċaqlaq jew mitlub li jiċċaqlaq minn art tal-Gvern u jkun għadu ma ngħatax post alternattiv. 33. Trasferimenti mhux skont l-Att ikunu nulli u bla effett. (1) Kull trasferiment ta’ art li għaliha japplika l-artikolu 31 li jsir xort’oħra milli skont id-dispożizzjonijiet ta’ dak l-artikolu jkun nullu bla effett. (2) In-nullità ta’ trasferiment magħmul bi ksur tal-imsemmi artikolu tista’ tintalab mill-partijiet li jkunu involuti fit-trasferiment, mill-Avukat Ġenerali jew minn xi persuna li tkun membru tal-Kamra tad-Deputati fiż-żmien tat-talba quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. (3) L-effetti u l-konsegwenzi msemmija fl-artikoli 541 u 543 tal-Kodiċi Ċivili għandhom jgħoddu fuq min jiksebart bi ksur tal-artikolu 31. 34. Trasferiment mhux skont l-Att jikkostitwixxi reat. (1) Kull persuna li tkun parti fi, jew tidher fuq, att, kitba jew kuntratt (sew f’isimha stess jew għal ħadd ieħor) bi ksur ta’ xi waħda mid-dispożizzjonijiet tal-artikolu 31, u kull persuna liġġiegħel lil xi persuna oħra biex tkun partifi, jew tidher fuq, xi att, kitba jew kuntratt hekk kif intqal qabel, jew iġġiegħel l-għemil tagħhom, jew tgħin jew tħajjar xi għemil minn dawk imsemmija qabel, tkun ħatja ta’ reatuteħel meta tinstab ħatja multa ta’ mhux iżjed minn ħames telefeuro (€ 5,000) jew priġunerija ta’ sitt xhur jew dik il-multa u priġunerija flimkien: Iżda persuna tista’ ġġib bħala difiża l-prova li tkun ħadet passi raġonevoli biex tiżgura li l-att, il-kitba jew il-kuntratt ma jkunx, meta jsir, bi ksur tal-imsemmija dispożizzjonijiet. (2) Għall-finijiet ta’ kull proċedimenti skont is-subartikolu (1), dikjarazzjoni magħmula minn qorti ta’ ġurisdizzjoni kompetenti li trasferiment huwa null u bla effett minħabba li jkun sar bi ksur ta’ xi waħda mid-dispożizzjonijiet tal-artikolu 31, jew sempliċi dikjarazzjoni li t-trasferiment ikunhekk sar, ikunu prova konklużiva li t-trasferiment ikun sar bi ksur ta’ dawk id-dispożizzjonijiet; u meta xi azzjoni għal xi dikjarazzjoni bħal dik tkun ittieħdet, iż-żmien tal-preskrizzjoni dwar xireat kontra dan l-artikolu jiġi sospiż sakemm tingħata deċiżjoni finali fuq il-każ jew l-azzjoni tiġi deżerta. 35. Tmiem ta’ enfitewsi. (1) L-art għandha tgħaddi lura għand l-awtorità kompetenti b’mod awtomatiku meta jagħlaq iż-żmien tal-enfitewsi, b’danali ċ-ċenswalist għandu jkollu l-jedd tal-ewwel rifjut f’każ li l-awtorità kompetenti tagħżel li terġa’ tittrasferixxi dik l-art wara li jkun għalaq iż-żmien tal-enfitewsi. (2) L-awtorità kompetenti tista’ wkoll wara t-tmiem tal-enfitew sitemporanja tiddeċiedi li testendi l-enfitew sitemporanja għal żmien speċifiku bi ħlas ta’ ċens rivedibbli fis-sena li jkun jirrifletti l-valur tal-art fis-suq. TAQSIMA IV Akkwist ta’ Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi 36. Metodi ta’ akkwist. (1) L-awtorità tista’ takkwista art meħtieġa għal skop pubbliku, sew: (a) b’xi ri assolut tagħha; jew (b) għall-pussess u użu tagħha għal żmien ta’ mhux iktar minn għaxar snin. (2) L-awtorità tista’ takkwista art parti b’xi ri assolut u parti b’pussess u użu. (3) Meta l-art jeħtieġ li tiġi akkwistata f’isem u għall-użu ta’ terza persuna għal skop li għandu x’jaqsam ma’ jew iservi għal interess pubbliku jew utilità pubblika, l-akkwist għandu, f’kull każ, isir b’xi ri assolut tal-art. (4) Ebda art ma tista’ tiġi akkwistata iktar b’dominju pubbliku u dawk l-artijiet li huma miżmuma b’dominju pubbliku għandhom jiġu akkwistati b’xi ri assolut jew b’titolu ta’ pussess u użu kif imfisser f’dan l-Att jew inkella jiġu mgħoddija lura lis-sid. 37. Investiga z-zjonijiet preliminari. (1) Kull meta l-awtorità jidhrilha illiart għandha tiġi eżaminata sabiex tkun tista’ tiġi akkwistata għal skop pubbliku, hija tista’ toħroġ dikjarazzjoni, iffirmata miċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet, li tgħid dan, u mba għad kull persuna il li jkollha awtorizzazzjoni ġenerali jew speċjali mill-awtorità għal daqshekk, tista’, kif ukoll l-assistenti u ħaddiema tagħha, tagħmel dawn il-ħwejjeġ li ġejjin jew kull waħda minnhom: (a) tidħol fl-art u tkejjel, u tieħu l-livelli ta’ dik l-art; (b) tħaffer jew ittaqqab taħt l-art; (ċ) tagħmel kull ħaġa oħra meħtieġa biex tiżgura jekk l-art hijiex tajba għal dan l-iskop; (d) tbattal, tiffissa u timmarka l-limiti tal-art li tkun sejra tiġi akkwistata u l-linja tax-xogħol li jkun sejjer isir fuqha: Iżda, ħadd ma jista’ jidħol f’bini jew fibtieħi jew f’ġonna ta’ djar ħlief bil-kunsens tad-detentur tagħhom, mingħajr qabel ma jagħti lid-detentura vviż għal daqshekk ta’ mill-anqas sebatijiem. (2) Mill-aktar fis li jista’ jkun wara d-dħul imsemmi fis-subartikolu (1), l-awtorità għandha tħallas il-ħsarat kollha li jkunu saru, u fil-każ li tinqala’ kwistjoni dwar l-ammont li jmissu jitħallas, l-awtorità jew il-persuna li titlob il-kumpens jistgħu jirreferixxu l-kwistjoni lill-Bord tal-Arbitraġġ. 38. (1) Iċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet jista’ jiddikjara, b’dikjarazzjoni ffirmata minnu, illiart hija meħtieġa għal skop pubbliku. (2) Kull dikjarazzjoni maħruġa mill-Gvernatur Ġenerali ta’ Malta jew mill-President ta’ Malta qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att għandhom għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi jitqiesu li nħarġu mill-awtorità. 39. (1) Id-dikjarazzjoni ffirmata miċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet għandha tiġi ppubblikata fil-Gazzetta u mxandra mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd, u għandu jkun fiha dettalji biżżejjed ċari biex tiġi identifikata l-art li qed tiġi akkwistata għal skopijiet pubbliċi u għandha ssemmi l-iskop pubbliku li minħabba fih l-art hija meħtie[a. (2) Id-dikjarazzjoni għandha tiddikjara wkoll xi jkun l-ammont ta’ kumpens li l-awtorità tkun lesta li tħallas għal dik l-art li d-dikjarazzjoni tkun tirreferi għaliha. Id-dikjarazzjoni għandu jkollha flimkien magħha stima magħmula skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att u pjanta tal-art deskritta fid-dikjarazzjoni. (3) Fil-każ li l-akkwist ta’ art ikun għall-pussess u użu, id-dikjarazzjoni għandha tindika n-numru tas-snin li fihom l-art sejra tkun miżmuma mill-awtorità, bastali ta li żmien ma jkunx iktar minn għaxar snin, u għandha tispeċifika l-kumpens kollu li l-awtorità hija lesta illi tħallas bħala kera ta’ akkwist għas-snin kollha li l-art sejra tkun miżmuma. (4) Il-kera ta’ akkwist ikun jistħoqq li titħallas lill-bniedem bil-jedd li jdaħħal, jew li b’jeddu stess jikri u jdaħħal, il-flus tal-kera tal-art li għandha x’taqsam jew it-tutur, kuratur, amministratur, prokuratur, jew rappreżentant ieħor tal-bniedem li jkollu dak il-jedd. 40. Notifika tad-dikjarazzjoni. (1) Sakemm dan huwa fiżikament possibbli, l-awtorità għandha sa mhux aktar tard minn erba tax-il jum wara l-pubblikazzjoni tad-dikjarazzjoni taċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet fil-Gazzetta u mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd, twaħħal kopja ta’ dik id-dikjarazzjoni u tal-pjanta fuq l-art jew biswit l-art li dwarha tkun inħarġet dik id-dikjarazzjoni. (2) L-awtorità għandha tara wkoll li fl-istess żmien, l-avviż ta’ dik id-dikjarazzjoni jiġi muri fuq tabella tal-avviżi fl-uffiċċju tal-Kunsill Lokali u tal-għassa tal-Pulizija tal-lokalità fejn tinsab l-art. (3) Jekk l-art meħtieġa għal skopijiet pubbliċi tkun okkupata minn xi persuni, l-awtorità għandha permezz ta’ att ġudizzjarju ppreżentat fir-reġistru tal-Bord tal-Arbitraġġ tgħaddikopja tad-dikjarazzjoni u tal-pjanta lil dawk il-persuni li jkunu qegħdin jokkupaw l-art: Iżda l-fatt li d-dikjarazzjoni tkun ġiet innotifikata lill-okkupant m’għandux jittieħed bħala ammissjoni tal-awtorità illi l-persuna nnotifikata bid-dikjarazzjoni jew persuna oħra għandha proprjetà jew interess fl-art jew f’biċċa mill-art imsemmija fid-dikjarazzjoni, u lanqas ma hi ta’ xkiel għall-awtorità illi tallega fi proċedimenti taħt dan l-Att jew xort’oħra il li l-jeddijiet kollha fuq jew dwar din l-art huma tal-Gvern ta’ Malta. 41. Kontestazzjoni dwar l-iskop pubbliku. (1) Kull persuna li għandha interess fl-art li dwarha tkun saret dikjarazzjoni miċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet kif imsemmi fl-artikolu 38(1), tista’ tikkontesta l-iskopijiet pubbliċi ta’ dik id-dikjarazzjoni u titlob it-tħassir tagħha quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-reġistru tal-imsemmi Bord fi żmien ħams in ġurnata mill-pubblikazzjoni ta’ dik id-dikjarazzjoni. (2) Ir-rikorsi ppreżentat skont is-subartikolu (1) għandu jiġi notifikat lill-awtorità, li jkollha dritt tippreżenta risposta fi żmien għoxrin jum. (3) Il-Bord tal-Arbitraġġ għandu jqiegħed ir-rikors għas-smigħ mingħajr dewmien u wara li jisma’ x-xhieda u s-sottomissjonijiet tal-partijiet għandu jagħti s-sentenza fl-iqsar żmien possibbli iżda mhux aktar tard minn xahrejn mill-ġurnata meta jagħlaq iż-żmien biex l-awtorità tippreżenta r-risposta tagħha. 42. Appell lill-Qorti tal-Appell. Kap. 12 (1) Kull parti li tħoss ruħha a ggravata minn deċiżjoni meħuda mill-Bord tal-Arbitraġġ skont l-artikolu 41 tista’ tappella quddiem il-Qorti tal-Appell (Ġurisidizzjoni Superjuri) kif kostitwita skont l-artikolu 41(1) tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-reġistru ta’ dik il-qorti fi żmien għoxrin jum kurrenti mid-data li fiha d-deċiżjoni tingħata. (2) Smigħ. Il-Qorti tal-Appell (Ġurisidizzjoni Superjuri) għandha tqiegħed il-kawża għas-smigħ f’data mill-aktar kmieni, u f’ebda każ aktar tard minn xahrejn mid-data li fiha l-appell jinġieb quddiemha u għandha tara li avviż ta’ dik id-data jingħata lill-partijiet fil-kawża, li, min-naħa tagħhom, għandhom jassumu r-responsabbiltà li jżuru r-reġistru tal-qorti u jsiru jafu l-aħħar tagħrif dwar id-data għas-smigħ tal-każ. (3) Wara li tappunta r-rikors għas-smigħ, u wara li tkun semgħet is-sottomissjonijiet bil-fomm magħmulin mill-partijiet kollha, il-Qorti għandha tiddeċiedi r-rikors fuq il-merti tiegħu, fl-inqas żmien possibbli iżda mhux aktar tard minn sitt xhur mill-ġurnata li ġie ppreżentat l-appell u l-partijiet ġew debitament notifikati. 43. Tħassir tad-dikjarazzjoni. Iċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet jista’ f’kull żmien iħassar kull dikjarazzjoni sew jekk maħruġa taħt dan l-Att jew qabel permezz ta’ avviż fil-Gazzetta u mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd, b’dan ali kull tħassir għandu jiġi reġistrat fir-Reġistru tal-Artijiet u r-Reġistru Pubbliku. 44. Ħruġ ta’ dikjarazzjoni ġdida. (1) Meta tkun inħarġet dikjarazzjoni ta’ esproprjazzjoni li ma jkunx fiha indikat il-kumpens li jkun qiegħed jiġi offrut għal dik l-art, iċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet jista’ joħroġ dikjarazzjoni ġdida fejn jiġi dikjarat xi jkun l-ammont ta’ kumpens li l-awtorità kompetenti tkun lesta li tħallas għal dik l-art li d-dikjarazzjoni tkun tirreferi għaliha. (2) Din id-dikjarazzjoni l-ġdida għandu jkollha flimkien magħha stima li ssir skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att u pjanta tal-art deskritta fid-dikjarazzjoni. (3) F’każ li tinħareġ dikjarazzjoni ġdida l-valur u l-klassifikazzjoni tal-art għandhom jiġu stabbiliti skont il-valur u l-klassifikazzjoni ta’ dik l-art fid-data meta tkun ħarġet l-ewwel dikjarazzjoni. (4) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 52, 53, 54 u 55 għandhom jgħoddu għal kull dikjarazzjoni ġdida maħruġa bis-saħħa ta’ dan l-artikolu. 45. Effetti tad-dikjarazzjoni. (1) L-awtorità jkollha d-dritt li tidħol fl-art u li tieħu l-pussess tagħha jekk ma jkunx hemm kontestazzjoni tad-dikjarazzjoni kif imfisser fl-artikolu 41. (2) F’każ li ssir il-kontestazzjoni u l-Bord tal-Arbitraġġ jew il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri) skont il-każ, ma jilqgħux it-talba biex tiġi mħassra d-dikjarazzjoni, l-awtorità jkollha l-jedd li tieħu l-pussess tal-art fi żmien erba tax-iljum minn meta s-sentenza tal-Bord tal-Arbitraġġ jew il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri) jgħaddu inġudikat. (3) Jekk l-art, li l-pussess tagħha huwa hekk meħtieġ, tkun dar fil-fatt okkupata bħala dar, minjokkupaha ma jkunx jinħtieġlu li jitlaq il-pussess tagħha qabel ma jgħaddu erba tax-il ġurnata mill-ġurnata li fiha l-awtorità tkun offriet bil-miktub lill-imsemmi okkupant fejn joqgħod band’oħra li raġonevolment ikun biżżejjed għan-nies li joqogħdu f’dik id-dar. (4) Wara li jgħaddi ż-żmien imsemmi fis-subartikoli) l-awtorità tista’ mingħajr ebda formalità oħra tidħol f’din l-art u tieħu pussess tagħha jew tawtorizza lil xi ħadd biex jidħol f’din l-art u jieħu pussess tagħha u, minkejja xi restrizzjoni li jkun hemm fuq din l-art b’kull liġi oħra jew b’kull dokument jew xort’oħra, tagħmel jew tawtorizza lil xi ħadd li jagħmel f’din l-art jew fuqha jew dwarha kull xogħol jew ħaġ’oħra tkun li tkun lixi ħadd li jkollu interess illimitat f’din l-art ikollu jedd li jagħmel bis-saħħa ta’ dak l-interesssalv l-obbligu tal-awtorità li terġa’ tqiegħed kif kienet l-art jew tħallas kumpens għal kull dannu magħmul jekk fil-każijiet permessi f’dan l-Att l-akkwist ma jkunx tkompla. 46. Is-sid ma jistax jiġi mġiegħel ibigħ jew jittrasferixxi lill-awtorità biċċa biss ta’ dar jew bini ieħor jekk is-sid ikun iridu jkun jista’ jbigħu jittrasferixxi d-dar kollha jew il-binikollu. 47. (1) Is-sid ma jistax jiġi mġiegħel ibigħ jew jittrasferixxi lill-awtorità biċċa biss ta’ art tajba għall-bini, meta l-biċċa li tibqa’ tkun ta’ anqas minn mitejn u għoxrin metru kwadru, jew meta, fil-fehma tal-Bord tal-Arbitraġġ, il-biċċa li tibqa’, minħabba l-għamla u l-kobor tagħha, ma tibqax tajba għall-bini taħt il-liġijiet u regolamenti dwar il-bini. (2) F’kull każ bħal dan l-awtorità għandha takkwista l-art kollha: Iżda, jekk is-sid ikollu art li tmiss magħha, il-Bord tal-Arbitraġġ jista’ jiddikjara illid-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu ma jgħoddux għall-art li għandha tiġi akkwistata. 48. Biċċa art. Is-sid ma jistax jiġi mġiegħel jittrasferixxi biċċa biss minn art, meta dik il-biċċa tkun iżjed minn tliet kwarti tal-art kollha u l-biċċa li tibqa’ tkun anqas minn elfmija u erbgħa u għoxrin metru kwadru u dak is-sid ma jkolluxart oħra li tmiss magħha. 49. L-art li ma tkunx arttajba għall-bini għandha tiġi stmata għall-finijiet tal-kumpens li għandu jitħallas fil-każ ta’ akkwist obbligatorju tagħha, skont il-każ. 50. Artijiet tajbin għall-bini. (1) Art għandha titqies li tkun art għall-bini għall-finijiet ta’ dan l-Att jekk tkun ġewwa skema ta’ bini jew art li tkun indikata u approvata għall-iżvilupp fi Strateġija Spazjali dwar l-ambjent u l-iżvilupp jew pjansussidjarju li ġie adottat u li jkun fis-seħħ minn żmien għal żmien taħt xi liġi dwar l-ippjanar. (2) Il-kumpens dovut għalart għall-bini, għandu jinħadem skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att. 51. L-ammont tal-kumpens jista’ jiġi stabbilit bi ftehim. (1) L-ammont ta’ kumpens li għandu jitħallas għall-art meħtieġa mill-awtorità jista’ f’kull żmien ikun stabbilit bi ftehim bejn l-awtorità u s-sid. (2) Kull ftehim bejn l-awtorità u s-sid dwar l-ammont ta’ kumpens għandu jsir permezz ta’ att notarili li jrid jiġi reġistrat fir-Reġistru Pubbliku u r-Reġistru tal-Artijiet. 52. Depożitu tal-kumpens. (1) L-awtorità għandha tiddepożita f’kont bankarju li jirrendi l-imgħax, li jkun jiggarantixxi dak l-inqas imgħax fis-sena li l-Ministru jista’ b’regolament taħt dan is-subartikolu jippreskrivi, ammont ta’ flus li jkun daqs l-ammont ta’ kumpens offrut fid-dikjarazzjoni taċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet. (2) F’każ li ma ssir l-ebda kontestazzjoni kif imsemmi fl-artikolu 41, id-depożitu msemmi fis-subartikolu (1) irid isir fi żmien ħmistax-il jum minn meta jagħlaq iż-żmien biex issir il-kontestazzjoni tad-dikjarazzjoni. Jekk ikun hemm kontestazzjoni u din ma tintlaqax iż-żmien ta’ ħmis tax-iljum jibda minn meta s-sentenza tal-Bord tal-Arbitraġġ jew il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri) jgħaddu ġudikat. (3) Kull min jissodisfa lill-Bord tal-Arbitraġġ li huwa sid b’titolu validu ta’ proprjetà fuq dik l-art jista’ jitlob l-awtorizzazzjoni mill-Bord biex jiġbed is-somma li tkun ġiet depożitata kif imsemmi f’dan l-artikolu, flimkien mal-imgħax li jinġema’ fuqha. (4) Din l-azzjoni għandha ssir permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-Reġistru tal-Bord tal-Arbitraġġ li għandha tiġi indirizzata kontra l-awtorità li jkollha jedd ta’ għoxrin jum biex twieġeb minn mindu tiġi notifikata bir-rikors. (5) L-ammont depożitat kif provdut f’dan l-artikolu flimkien ma’ kull imgħax li jgħaddi fuq u jista’ jiġi żbankat sew jekk is-somma depożitata bħala kumpens tkun jew ma tkunx ġiet aċċettata bħala l-ammont ta’ kumpens dovut, u l-ġbid ta’ dawk l-imgħaxijiet mid-depożitu ma għandux jippreġudika l-jedd li persuna jkollha li tmexxi skont dan l-Att għall-fini li jiġi stabbilit kull kumpens ieħor li jista’ jiġi mħallas lilha skont dan l-Att. 53. Effetti tad-depożitu. Kap. 296. Hekk kif isir id-depożitu kif imfisser fl-artikolu ta’ qabel dan, il-proprjetà assoluta tal-art akkwistata bix-xiri assolut tagħha li dwarha tkun tirreferi d-dikjarazzjoni għandha titqies li tkun area ta’ reġistrazzjoni għall-finijiet tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Artijiet u [żaħ l-proprjetà assoluta ta’ dik l-art għandha bis-saħħa ta’ dan l-Att u mingħajr ebda assikurazzjoni jew formalità oħra, tkun trasferita lejn u tkun akkwistata mill-Gvern libera u franka minn kull piż, ipoteka jew privileġġ u bil-pertinenzi kollha tagħha, u l-awtorità għandha tara li dik l-art tiġi reġistrata fir-Reġistru Pubbliku u fir-Reġistru tal-Artijiet f’isimha skont l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni tal-Artijiet, u dana fi żmien tliet xhur minn meta jsir id-depożitu. 54. Dritt tal-kumpens huwa dritt immobbli. Id-dritt li jiġi rtirat il-kumpens depożitat skont dan l-artikolu u għal kull kumpens ieħor li jista’ jkun dovut taħt dan l-Att (hawnhekk iżjed ’il quddiem imsejħa "id-drittijiet ta’ kumpens") għandu jitqies bħal a dritt immobbli minħabba l-ħaġa li jirreferi għaliha u jkun jista’ jiġi trasferit skont dan. Kull piż, ipoteka jew privileġġ li qabel l-akkwist tal-art mill-awtorità kienu jaggravaw ma’ dik l-art, għandhom jibqgħu hekk jaggravaw li d-drittijiet ta’ kumpens bl-istess gradwazzjoni u preferenza li kellhom fuq l-art. 55. Kontestazzjoni dwar il-kumpens indikat fid-dikjarazzjoni. (1) Sid li jħoss li l-ammont li jkun ġie offrut fid-dikjarazzjoni ma jkunx wieħed xieraq, jista’ jagħmel rikors quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ sabiex jiġi stabbilit xi jkun il-kumpens skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att. (2) Ir-rikors għandu, taħt piena ta’ nullità, jindika l-kumpens li fil-fehma tar-rikorrent ikun dovut u għandu jiġi notifikat lill-awtorità li jkollha għoxrin jum żmien biex iddaħħal tweġiba. (3) Ir-rikors għandu jiġi ppreżentat sa mhux aktar tard minn ħames snin minn meta d-dikjarazzjoni miċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet tiġi mxandra kif imsemmi fl-artikolu 39), b’danali jekk tali rikors ma jitressaqx, is-sid ikollu jedd biss għall-flus depożitati u għall-imgħax imsemmija fl-artikolu 52. (4) Il-Bord tal-Arbitraġġ għandu jistabbilixxi dak il-kumpens u għandu jagħti kull ordni u direttiva meħtieġa skont dan l-Att jekk ikun sodisfatt li r-rikorrent ikun wera li għandu titolu validu ta’ proprjetà fuq dik l-art. 56. Bord tal-arbitraġġ dwar artijiet. (1) Għandu jkun hemm Bord tal-Arbitraġġ li jkun magħruf bħala Bord tal-Arbitraġġ dwar Artijiet. (2) Il-Bord tal-Arbitraġġ ikun magħmul minn chairman li jinħatar mill-President ta’ Malta. Iċ-cha irman ikun persuna li jkollha jew kellha l-kariga ta’ mħallef jew persuna li jkollha l-kariga ta’ maġistrat. (3) Il-President ta’ Malta jista’ jaħtar diversi mħallfin jew maġistrati biex joqogħdu fil-Bord tal-Arbitraġġ, iżda għandu joqgħod imħallef jew ma ġistrat wieħed biss f’kull każ partikolari. (4) Kap. 390. Kap. 390. Il-President ta’ Malta għandu jaħtar ukoll lista ta’ periti sabiex jassistu l-Bord tal-Arbitraġġ fil-valutazzjoni tal-art u f’affarijiet tekniċi oħra. L-imsemmija lista ta’ periti għandhom jiġu maħtura wara sejħa minn fost persuni li jkollhom il-warrant biex jaħdmu ta’ periti skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar il-Periti u jkunu ilhom fil-prattika ta’ dik il-professjoni għal mhux inqas minn seba’ snin. (5) Il-membri tal-lista għandhom jiġu maħtura għal żmien ta’ ħames snin. Il-membri tal-lista li jkunu ġew inkarigati sabiex iwettqu d-dmirijiet tagħhom u jibdew jassistu l-Bord tal-Arbitraġġ fil-valutazzjoni tal-art u f’affarijiet tekniċi oħra ma jistgħux jerġgħu jinħatru mill-ġdid. Il-membri l-oħra tal-lista u li ma jkunux ġew inkarigati sabiex iwettqu d-dmirijiet tagħhom u allura ma jkunux bdew jassistu l-Bord tal-Arbitraġġ fil-valutazzjoni tal-art u f’affarijiet tekniċi oħra jistgħu jerġgħu jinħatru. (6) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 733, 734, 735, 737 u 739 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għandhom jgħoddu għaċ-chairmanu għall-membri li jinsabu fuq il-lista u kull eċċezzjoni ta’ rikuża kontra membru li jinsab fuq il-lista għandha tiġi deċiża miċ-chairman u d-deċiżjoni dwar ir-rikuża hija appellabbli minnufih skont l-istess proċedura msemmija fl-artikolu 74. (7) Ka p. 12 Id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura [żaħ Ċivili li japplikaw għas-smigħ tal-kawżi quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, għandhom japplikaw mutatis mutandis għall-proċeduri kollha li jinstemgħu quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ skont dan l-Att. (8) Il-kawżi kollha li hemm pendenti quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ kif kompost qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att għandhom jiġu trasferiti u jitkomplew jinstemgħu mill-Bord tal-Arbitraġġ kif stabbilit skont dan l-Att. 57. Ġurament li jittieħed miċ-cha irman u membri li jinsabu fil-lista. (1) Meta ċ-cha irman ikun persuna li kellha l-kariga ta’ mħallef iżda li ma għadhiex tokkupa dik il-kariga, huwa għandu jieħu quddiem l-Avukat Ġenerali ġurament li jwettaq il-funzjonijiet tiegħu taħt dan l-Att bil-ħaqqu skont il-li [i. (2) Il-membri li jinsabu fuq il-lista ma għandhomx jibdew iwettqu d-dmirijiet tagħhom sakemm ma jkunux ħadu ġurament quddiem iċ-chairman li jwettqu l-funzjonijiet tagħhom taħt dan l-Att bil-ħaqqu skont il-li [i. 58. Setgħat tal-Bord. (1) Il-Bord tal-Arbitraġġ jista’: (a) jordna il li jingħata pussess minnufih ta’ art lill-awtorità; (b) jordna t-trasferiment ta’ art lill-awtorità bi proprjetà assoluta; (ċ) jordnali art tiġi mqiegħda taħt servitù; (d) jiffissa l-ammont ta’ kumpens li għandu jitħallas taħt id-dispożizzjonijiet tal-Att u għal dan l-iskop jiddikjara jekk area hijiex arttajba għall-bini jew le, b’danali l-ammont ta’ kumpens li jiġi determinat mill-Bord m’għandux jeċċedi l-ogħla ammont ta’ kumpens li jkun ġie propost minn xi waħda mill-partijiet; (e) jordna lid-dikjarazzjoni ta’ esproprjazzjoni tiġi mħassra; (f) jordna illi arttingħata lura lis-sid; (g) jillikwida u jagħti danni materjali u morali; (h) jaq ta’ kwistjonijiet marbuta ma’ mgħax; (i) jiddetermina min huwa s-sid jew mingħand u xi titolu fuq l-art li tkun ġiet milquta mid-dikjarazzjoni jew li tkun ġiet okkupata mill-Gvern mingħajr ma tkun inħarġet dik id-dikjarazzjoni; (j) jiddetermina d-data meta l-Gvernħal-pussess tal-art; (k) i sejjaħ persuni biex jidħlu parti fil-proċeduri bil-għan li jiġi stabbilit min huwa s-sid jew mingħand u xi titolu fuq l-art li tkun ġiet milquta mid-dikjarazzjoni jew li tkun ġiet okkupata mill-Gvern mingħajr ma tkun inħarġet dik id-dikjarazzjoni; u (l) jordna l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet tiegħu. (2) Kap. 12. Kap. 12. Il-Bord tal-Arbitraġġ għandu l-istess setgħa tilli l-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li għandha skont il-liġi, u, mingħajr ħsara tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivi li jgħoddu, sa fejn jistgħu jgħoddu, għall-Bord tal-Arbitraġġ. (3) L-atti kollha joħorġu fl-isem tal-Bord tal-Arbitraġġu jkunu ffirmati miċ-chairman. (4) Iċ-chairman jiddeċiedi dwar l-ammissibbiltà ta’ provi, il-kompetenza ta’ xhieda u dwar kwistjonijiet oħra ta’ proċedura. (5) Ir-Reġistratur tal-Qrati, jew persuna oħra maħtura minnu, hu r-reġistratur tal-Bord tal-Arbitraġġ, u l-atti kollha mressqin quddiem il-Bord jinżammu fir-Reġistru tal-Qrati Superjuri li għandu jkun ir-reġistru tal-Bord. (6) Kap. 12. Kap. 12. L-atti kollha għandhom jiġu ppreżentati, maħruġinu n notifikati skont id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, mingħajr ħsara tar-regolamenti li jiġu magħmulin taħt dan l-Att. (7) Il-partijiet għandhom jinstemgħu f’jum li jiġi stabbilit mill-Bord tal-Arbitraġġ. 59. (1) Kull meta jkun hemm kwistjoni quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ li tkun teħtieġ l-istima ta’ xiart jew kull fehma teknika oħra dwar każ li jkun qed jittratta l-Bord, iċ-cha irman għandu jassenja tnejn mill-membri li jinsabu fuq il-lista sabiex jeżaminaw l-art relattiva, jew sabiex jaraw dik il-parti tal-proċess li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni li dwarha tinħtieġ il-fehma teknika; u dawk iż-żewġ membri għandhom jippreżentaw ir-rapport tagħhom liċ-chairman waqt is-seduta jew jippreżentaw dak ir-rapport fir-Reġistru tal-Bordhekk kif iċ-cha irman jista’ jordna. Ir-rapport għandu jkun aċċessibbli għall-partijiet li għandhom jingħataw l-opportunità li jressqu mistoqsijiet bil-miktub dwar u lill-membri tal-lista u li jikkummentaw fuq u lill-Bord: Iżda l-partijiet, mingħajr preġudizzju għad-dritt tagħhom illi waqt l-istadju tal-provi jressqu x-xhieda ta’ esperti ex parte, ma jkollhomx id-dritt li jitolbu l-ħatra ta’ periti addizzjonali. (2) Meta r-rapport ikun jikkonsisti jew jinkludi valutazzjoni, tali valutazzjoni trid tkun magħmula skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att. (3) Iċ-chairman jista’ wkoll jeħtieġ il-membri li jinsabu fuq il-lista li jiġu assenjati għal xi każ li jattendu għas-seduta tal-Bord tal-Arbitraġġ meta dak il-każ ikun qiegħed jinstema’ mill-Bord kif huwa jqis xieraq jew jekk l-imsemmija membri jeħtieġu tagħrif iktar mill-partijiet jew jeħtieġu jinstemgħu xi xhieda partikolari. (4) Iċ-cha irman għandu jiddeċiedi l-kwistjoni huwa stess wara li jkun ikkunsidra b’mod xieraq ir-rapporti taż-żewġ membri tal-lista u kull att ieħor rilevanti ppreżentat jew sottomissjonijiet magħmula. 60. Il-kwistjonijiet jiġu deċiżi miċ-chairman, bħala mħallef. Meta, matul il-proċedimenti quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ, tinqala’ xi kwistjoni li mhijiex inkluża taħt l-artikolu 58(1), il-Bord għandu jirriserva li dik il-kwistjoni tiġi deċiża mill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili u għandu jistabbilixxi żmien għall-parti li tqajjem dik il-kwistjoni li fih tressaqha b’rikors ġuramentat quddiem l-imsemmi ja qorti; il-Bord għandu mbagħad jaġġorna l-proċedimenti sakemm tingħata deċiżjoni finali fuqha mill-Qorti Ċivili jew sakemm jgħaddi l-imsemmi żmien, liema minnhom ikun l-aktar kmieni: Iżda, jekk il-parti li tqajjem dik il-kwistjoni quddiem il-Bord ma ġġibx l-azzjoni relattiva kif intqal qabel quddiem il-Qorti Ċivili, il-parti l-oħra tkun tista’ ġġib l-azzjoni bl-istess mod kifintqal hawn qabel, u f’dan il-każ il-proċedimenti quddiem il-Bord ma jitkomplewx qabel ma tingħata d-deċiżjoni finali tal-Qorti Ċivili: Iżda wkoll- (a) ir-riserva ta’ punt ta’ liġi jew ta’ fatt mhix ta’ impediment għall-awtorità biex tieħu pussess ta’ art fiż-żmien iffissat mill-Bord; (b) l-awtorità mhix obbligata tidħol fi kwistjoni li tinqala’ bejn il-komproprjetarji; u l-awtorità matbati ebda spiża żejda li ssir minħabba t-tqassim tal-kumpens bejn il-partijiet interessati f’dik l-art. 61. Likwidazzjoni tal-kumpens. (1) Il-Bord tal-Arbitraġġ, meta jiġi biex jiffissa l-kumpens f’każ ta’ xiri b’mod assolut, għandu josserva dawn ir-regoli: (a) ebda żjieda m’għandha tingħata minħabba illi l-akkwist ikun obbligatorju; (b) il-valur tal-art għandu jittieħed li hu l-ammontilli l-art tista’ ġġib kieku tiġi mibjugħa fis-suq minn sidha volontarjament; (ċ) Kap. 158. Kap. 158. il-valur tal-art huwa l-valur illi jkollha l-art fiż-żmien tal-pubblikazzjoni tad-dikjarazzjoni kif aġġornat mas-snin skont l-indiċi ta’ inflazzjoni ppubblikat fl-iskeda tal-Ordinanza li Tneħħ i l-Kontroll tad-Djar, u mingħajr ma jittieħed qies ta’ benefikati jew xogħlijiet magħmulin jew mibnija minn xi awtorità kompetenti; (2) Meta l-kumpens li għandu jkun iffissat ikun għall-pussess u użu biss, l-ammont ta’ kera ta’ akkwist għaż-żmien kollu li l-art sejra tkun miżmuma għandu jkun iffissat skont l-ammontilli l-art tista’ ġġib kieku tiġi mikrija fis-suq minn sidha volontarjament; (3) Barra mill-imgħax li jinġema’ fuq is-somma depożitata skont l-artikolu 52(1), il-Bord tal-Arbitraġġ jista’ jordna fis-sentenza tiegħu lis-sid jieħu mgħax sempliċi bir-rata ta’ tmienja fil-mija fis-sena fuq il-kumpens finali li jiġi likwidat mill-Bord liema mgħax għandu jibda għaddej minn meta s-sid ikun ressaq ir-rikors tiegħu skont l-artikolu 55. 62. Ħlas tal-kumpens. Meta jkun ġie stabbilit il-kumpens li jitħallas dwar art li tkun ġiet akkwistata bix-xiri assolut tagħha, sew jekk bi ftehim sew b’deċiżjoni tal-Bord tal-Arbitraġġ, kull somma dovuta bħala kumpens iktar minn kull somma ddepożitata flimkien mal-imgħax, għandha titħallas lill-persuna li jkollha jedd għal dik is-somma mill-awtorità mhux aktar tard minn tliet xhur mid-data meta dak il-kumpens ikun ġie stabbilit kif hawn qabel imsemmi. 63. Azzjoni biex tiġi mħassra dikjarazzjoni f’sitwazzjoni fejn art għadha ma ġietx akkwistata. (1) Jekk art li fuqha tkun inħarġet dikjarazzjoni qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att tibqa’ ma tiġix akkwistata skont waħda mill-għamliet imsemmija f’dan l-Att u dik l-art ma tkunx intużat għall-iskop pubbliku għal perjodu ta’ aktar minn għaxar snin minn meta tkun inħarġet id-dikjarazzjoni, kull minjuri għas-sodisfazzjon tal-Bord tal-Arbitraġġ li huwa sid b’titolu validu ta’ proprjetà fuq dik l-art jista’ jitlob li dik id-dikjarazzjoni tiġi mħassra u li l-art tiġimrodda lura lilu. (2) Din l-azzjoni għandha ssir permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-Reġistru tal-Bord tal-Arbitraġġ li għandu jiġi indirizzat kontra l-awtorità li jkollha jedd ta’ għoxrin jum biex twieġeb minn mindu tiġi notifikata bir-rikors. (3) Flimkien mat-talbiet għat-tħassir tad-dikjarazzjoni u tar-radd lura tal-art, tista’ ssir ukoll talba biex il-Bord tal-Arbitraġġ jillikwida u jordna lill-awtorità tħallas id-danni materjali u d-dan nimorali li ġew imġarrba mis-sid għas-snin kollha li l-art kienet miżmuma mill-Gvern mingħajr ma sarxejn fuqha. (4) Biex ir-rikors ikun jista’ jinstema’ u jiġi deċiż mill-Bord għandhom ikunu preżenti fil-proċeduri, il-persuni kollha magħrufa li għandhom xi jedd ta’ titolu fuq din l-art. (5) Il-Bord tal-Arbitraġġ għandu jiċħad ir-rikors għat-tħassir tad-dikjarazzjoni jekk kemm-il darba l-awtorità tagħti raġunijiet validi għaliex l-art baqgħet ma nt użatx għal dawn is-snin kollha jew juri għas-sodisfazzjoni tal-istess Bord li għadhemm interess pubbliku fl-akkwist ta’ dik l-art. (6) Kull persuna titlef il-jedd ta’ azzjoni skont dan l-artikolu jekk hija tonqos milli tipproċedi fi żmien tletin sena minn meta tkun inħarġet id-dikjarazzjoni, b’danali jekk meta jidħol fis-seħħ dan l-Att jkunuġa għad dew ħamsa u għoxrin sena minn meta tkun inħarġet id-dikjarazzjoni, l-azzjoni għandha titmexxa sa mhux aktar tard minn ħames snin minn meta jidħol fis-seħħ dan l-Att. Dawn il-perjodi huma perentorji u ma jistgħux jiġġeddu. 64. Art li tkun soġġetta għal dikjarazzjoni mingħajr avviż tal-ftehim. (1) Meta art tkun soġġetta għal dikjarazzjoni qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att u l-Gvern ikunħal-pussess tagħha iżda ma jkunqattin ħareġ avviż tal-ftehim jew ikun ġie indikat il-kumpens għall-akkwist ta’ dik l-art, kull minjuri għas-sodisfazzjon tal-Bord tal-Arbitraġġ li huwa sid b’titolu validu ta’ proprjetà fuq dik l-art jista’ jitlob li dik l-art tiġi akkwistata b’xi ri assolut mill-awtorità. (2) Din l-azzjoni għandha ssir permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-Reġistru tal-Bord tal-Arbitraġġ li għandu jiġi indirizzat kontra l-awtorità li jkollha jedd ta’ għoxrin jum biex twieġeb minn mindu tiġi notifikata bir-rikors. (3) Il-kumpens li għandu jitħallas għall-akkwist tal-art, għandu [żaħ jkun skont il-valur tal-art fiż-żmien li nħarġet id-dikjarazzjoni, liema kumpens għandu jiġi aġġornat mas-snin skont l-indiċi ta’ inflazzjoni ppubblikat fl-Iskeda tal-Ordinanza li Tneħħ i l-Kontroll tad-Djar [żaħ. (4) Barra mill-kumpens għall-akkwist tal-art kif stabbilit f’dan l-artikolu, is-sid jista’ jitlob ukoll lill-Bord tal-Arbitraġġ sabiex jillikwida u jordna lill-awtorità tħallsu danni materjali u dan nimorali minħabba d-dewmien biex sar l-akkwist. (5) Iż-żmien perentorju indikat fl-artikolu 63(6) biex titressaq l-azzjoni jgħoddmutatis mutandis għall-azzjoni taħt dan l-artikolu. 65. Art li tkun soġġetta għal dikjarazzjoni u avviż għal ftehim iżda li ma tkunx ġiet akkwistata. Kap. 88. (1) Kull minjuri li huwa sid b’titolu validu ta’ proprjetà fuq art li dwarha tkun inħarġet dikjarazzjoni u li dwarha jkun inħareġ ukoll avviż ta’ ftehim skont l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta’ Artijiet Għal [ża] Skopijiet Pubbliċi, jista’ jipproċedi quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ sabiex jitħallas il-kumpens jekk dan ikun baqa’ ma tħallasx mill-awtoritajiet kompetenti. (2) Din l-azzjoni għandha ssir permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-Reġistru tal-Bord tal-Arbitraġġ li għandu jiġi indirizzat kontra l-awtorità li jkollha jedd ta’ għoxrin jum biex twieġeb minn mindu tiġi notifikata bir-rikors. (3) L-awtorità fit-tweġiba tagħha għandha tindika jekk il-Gvern għadux interessat fix-xiri ta’ dik l-art. (4) Kap. 158. Kap. 158. Jekk meta kien inħareġ l-avviż tal-ftehim, is-sid kien għażel li ma jikkontestax il-prezz offrut fl-avviż permezz ta’ att ġudizzjarju, il-kumpens li għandu jitħallas mill-awtorità għandu jkun dak indikat fl-avviż ta’ ftehim, kif aġġornat mas-snin skont l-indiċi ta’ inflazzjoni ppubblikat fl-Iskeda tal-Ordinanza li Tneħħ i l-Kontroll tad-Djar [żaħ. (5) Kap. 158. Kap. 158. Jekk meta kien inħareġ l-avviż tal-ftehim, is-sid kien għażel li ma jaċċettax il-prezz offrut fl-avviż permezz ta’ att ġudizzjarju, il-kumpens li għandu jitħallas mill-awtorità għandu jkun stabbilit mill-Bord tal-Arbitraġġ, liema kumpens għandu jinħadem skont il-valur tal-art fiż-żmien li nħarġet id-dikjarazzjoni, kif aġġornat mas-snin skont l-indiċi ta’ inflazzjoni ppubblikat fl-Iskeda tal-Ordinanza li Tneħħi l-[żaħ Kontroll tad-Djar [żaħ. (6) Il-kumpens iffissat mill-Bord tal-Arbitraġġ m’għandux ikun ogħla minn dak indikat mis-sid jew inqas minn dak indikat fl-avviż tal-ftehim. (7) Barra mill-kumpens għall-akkwist tal-art kif stabbilit f’dan l-artikolu, is-sid jista’ jitlob ukoll lill-Bord tal-Arbitraġġ sabiex jillikwida u jordna lill-awtorità tħallsu kemm danni materjali kif ukoll dan nimorali minħabba d-dewmien biex sar l-akkwist. (8) Iż-żmien perentorju indikat fl-artikolu 63(6) biex titressaq l-azzjoni jgħoddmutatis mutandis għall-azzjoni taħt dan l-artikolu. 66. Imgħaxijiet. Kap. 158. (1) Fil-każijiet imsemmija fl-artikoli 64 u 65, is-sid għandu jedd ukoll li jirċievi mgħax bir-rata sempliċi ta’ tmienja fil-mija fuq il-kumpens li jkun ġie stabbilit mill-Bord tal-Arbitraġġ kif dan ġie aġġornat mas-snin skont l-indiċi ta’ inflazzjoni ppubblikat fl-Iskeda tal-Ordinanza li Tneħħ i l-Kontroll tad-Djar u dan l-imgħax għandu jibda jgħaddi mid-data ta’ meta tkun inħarġet id-dikjarazzjoni. (2) Jekk ikun hemm kontestazzjoni bejn is-sid u l-awtorità dwar l-imgħax li għandu jitħallas, is-sid għandu jressaq rikors biex il-kwistjoni tiġi deċiża mill-Bord tal-Arbitraġġ. Dan ir-rikors għandu jiġi mressaq sa mhux aktar tard minn sitt xhur minn meta l-kuntratt tat-trasferiment tal-art jiġi ffirmat bejn il-partijiet jew minn meta d-deċiżjoni tal-Bordissir resjudicata. (3) Dan ir-rikors għandu jiġi notifikat lill-awtorità li jkollha żmien għoxrin jum biex twieġeb. (4) Il-Bord tal-Arbitraġġ għandu żmien perentorju ta’ mhux iktar minn sitt xhur minn meta r-rikors jiġi notifikat lill-awtorità biex jagħti deċiżjoni fuq il-kwistjoni. 67. Art okkupata minn awtorità kompetenti mingħajr dikjarazzjoni (1) Meta art li fuqha ma tkun inħarġet l-ebda dikjarazzjoni, tkun okkupata jew amministrata minn xi awtorità kompetenti, kull minjuri għas-sodisfazzjon tal-Bord tal-Arbitraġġ li huwa sid b’titolu validu ta’ proprjetà fuq dik l-art jista’ jitlob li dik l-art tiġi akkwistata b’xi ri assolut mill-awtorità jew inkella biex dik l-art tiġi mrodda lura ħielsa u franka minn kull okkupazzjoni. (2) Din l-azzjoni għandha ssir permezz ta’ rikors i ppreżentat fir-Reġistru tal-Bord tal-Arbitraġġ li għandu jiġi indirizzat kontra l-awtorità li jkollha jedd ta’ għoxrin jum biex twieġeb minn mindu tiġi notifikata bir-rikors. (3) L-awtorità fit-tweġiba tagħha għandha tindika jekk il-Gvern iridx jikseb l-art b’xi ri assolut jew inkella trodd lura l-art lis-sid. (4) Jekk l-awtorità tindika fit-tweġiba tagħha li trid jikseb l-art b’xiri assolut hija għandha turi għas-sodisfazzjon tal-Bord li dik l-art hija meħtieġa għal skopijiet pubbliċi. (5) F’każ li l-Bord tal-Arbitraġġ ikun sodisfatt li l-art hija tassew meħtieġa għal skopijiet pubbliċi huwa għandu jagħti żmien lis-sidu lill-awtorità biex jiddikjaraw kemm għandu jkun il-kumpens li għandu jitħallas għat-trasferiment tal-art. (6) Jekk il-partijiet ma jaqblux bejniethom dwar il-kumpens li għandu jitħallas għal dik l-art, allura għandu jkun il-Bord tal-Arbitraġġ li jiffissa l-kumpens xieraq għat-trasferiment ta’ dik l-art, b’danali l-kumpens m’għandux ikun ogħla minn dak indikat mis-sid jew inqas minn dak indikat mill-awtorità. (7) Il-valur tal-art għandu jittieħed li hu l-ammontilli l-art tista’ ġġib kieku tiġi mibjugħa fis-suq minn sidha volontarjament u għandu jinħadem fuq il-valur li jkollha l-art ta’ meta ġie mressaq ir-rikors skont dan l-artikolu. (8) Flimkien mat-talba għax-xiri jew radd lura tal-art, tista’ ssir ukoll talba biex il-Bord tal-Arbitraġġ jillikwida u jordna lill-awtorità tħallas id-danni materjali u d-dan nimorali li ġew imġarrba mis-sid għas-snin kollha li l-art kienet qed tiġi okkupata mingħajr ma nħarġet id-dikjarazzjoni. (9) Kull persuna titlef il-jedd ta’ azzjoni skont dan l-artikolu jekk hija tonqos milli tipproċedi fi żmien ħames snin minn meta jidħol fis-seħħ dan l-Att. Dan il-perjodu huwa perentorju u ma jistax jiġġedded. 68. Art okkupata b’dominju pubbliku. (1) Dawk l-artijiet li mad-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att huma miżmuma minn xi awtorità kompetenti b’titolu ta’ dominju pubbliku għandhom jew jiġu akkwistati b’xi ri assolut jew b’titolu ta’ pussess u użu jew inkella jiġu mrodda lura lis-sid. (2) Din id-deċiżjoni min-naħa tal-awtorità għandha tittieħed fi żmien għaxar snin minn meta jidħol fis-seħħ dan l-Att, b’danali jekk l-awtorità ma tieħu l-ebda deċiżjoni dan għandu jitqies li hija qed tirrinunzja għal kull dritt fuq dik l-art u lis-sid għandu d-dritt jerġa’ jeħodha lura. (3) F’każ li l-art tkun trid tinxtara għandha tinħareġ dikjarazzjoni miċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet skont l-artikolu 38 u d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 52, 53, 54 u 55 għandhom japplikaw. (4) Il-valur tal-art għandu jittieħed li hu l-ammontilli l-art tista’ ġġib kieku din kellha tiġi mibjugħa fis-suq minn sidha volontarjament fil-mument li nħarġet id-dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu (3): Iżda fil-valur, ebda każ ma għandu jittieħed ta’ ebda bini, tlugħ jew titjib ieħor imtella’ jew magħmul fuq l-art wara l-jum li fih il-pussess tagħha kien ittieħed mill-awtorità kompetenti. 69. Art okkupata b’użu u pussess għal aktar minn għaxar snin (1) Meta l-art tkun ġiet akkwistata minn awtorità kompetenti għal użu jew pussess għal dak iż-żmien li l-bżonnijiet tal-iskop pubbliku jkunu jitolbu, is-sid jista’, wara li jgħaddu għaxar snin mid-data li fiha jkun ittieħed pussess mill-awtorità kompetenti, jitlob lill-Bord tal-Arbitraġġ biex joħroġ ordni sabiex l-art tiġi akkwistata mill-awtorità b’xi ri assolut bl-istess mod imfisser fl-artikolu 68) jew inkella li titbattal fi żmien sena mid-data tal-ordni. (2) Meta artilli tkun fil-pussess u użu ta’ awtorità kompetenti tiġi mbattla, l-awtorità tista’ tneħħi l-binikollu, kostruzzjonijiet jew benefikati oħra mibnijin jew magħmulin fuqha matul iż-żmien tal-okkupazzjoni, u tagħti dak il-kumpens lil sid l-art għall-ħsara li tkun saret bil-kostruzzjoni ta’ dak il-bini jew xort’oħra, kif jiġi miftiehem bejn l-awtorità u s-sid jew, fin-nuqqas ta’ ftehim, kif jiġi ffissat mill-Bord tal-Arbitraġġ. 70. Proprjetà ekklesjastika. Kap. 358 Proprjetà regolata mill-Att dwar Proprjetà ta’ Entijiet [żaħ Ekklesjastiċi, għandha minkejja kull dispożizzjoni ta’ dan l-Att tkompli tkun regolata bid-dispożizzjonijiet tal-imsemmi Att, u l-proċeduri u l-kriterji hemm fih stabbiliti sabiex jiġi determinat xi ikun il-kumpens u l-ħlas tiegħu għandu jkun japplika skont dan. 71. (1) Iċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet jista’ għal skop pubbliku jiddikjara b’avviż li għandu jiġi ppubblikat fil-Gazzetta u mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd illiart hija suġġetta għal jedd ta’ clearance jew jedd ta’ taħt wiċċ l-art. (2) Meta għal skop pubbliku art tiġi ddikjarata suġġetta għall-jedd ta’ clearance, ebda sidma jista’ jibni jew itella’ kostruzzjonijiet fuq art iddikjarata il li hija hekk suġġetta jew iżid l-għoli ta’ kostruzzjonijiet li jkunu diġà jeżistu mingħajr il-permess tal-Bord tal-Arbitraġġ. (3) Meta għal xi skop pubbliku art tiġi ddikjarata suġġetta għall-jeddijiet ta’ taħt wiċċ l-art, ebda sidma jista’ jagħmel xogħol jew taħfir ġdid taħt l-art jew ikabbar xogħol jew taħfir li jkun diġà jeżisti mingħajr il-permess bil-miktub tal-Bord tal-Arbitraġġ. (4) Meta għal skop pubbliku art tiġi ddikjarata suġġetta għall-jedd ta’ clearance, jew jedd ta’ taħt wiċċ l-art ebda kumpens ma jiġi mħallas minħabba biss il li l-art tkun ġiet issuġġettata għal dan il-jedd, jew għall-pussess, minn awtorità kompetenti, ta’ xogħol jew taħfir taħt l-art magħmul minn awtorità kompetenti, iżda jgħoddu d-dispożizzjonijiet li ġejjin. (5) It-talba għall-permess imsemmi fis-subartikolu (2) u fis-subartikolu (3) għandha ssir bil-preżentata ta’ rikors flimkien ma’ pjanta li tur i l-bini jew kostruzzjonijiet oħra li sejrin isiru u x-xogħlijiet jew taħfir li sejrin isiru. Il-Bord tal-Arbitraġġ għandu jordna minnufih li r-rikors jiġi nnotifikat lill-awtorità. (6) Jekk l-awtorità kompetenti ma tikkontestax ir-rikors fi żmien għoxrin ġurnata wara n-notifika tiegħu, ir-rikors jiġi milqugħ mill-Bord tal-Arbitraġġ. (7) Jekk l-awtorità tikkontesta l-għoti tal-permess, il-Bord tal-Arbitraġġ, fuq rikors tal-persuna li titlob dak il-permess, jiffissa l-kumpens li għandu jitħallas minħabba r-rifjut tal-awtorità li tħal li jsir u l-bini jew kostruzzjonijiet oħra jew ix-xogħol jew it-taħfir taħt l-art li għalihom issir it-talba. Meta kumpens jitħallas taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-Bord għandu jsemmil-lokilli għalih il-kumpens ikun ġie mogħti, u f’dan il-każ ebda kumpens ieħor f’ebda żmien wara ma jkunimiss jitħallas għall-jedd ta’ clearance jew għall-jedd ta’ taħt wiċċ l-art, skont il-każ li jkun, għal dak il-lok, bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-aħħar parti tas-subartikolu (10). (8) Ebda kumpens ma jkollu jitħallas kemm-il darba ma jiġix ippruvat b’sodisfazzjon tal-Bord tal-Arbitraġġ: (a) illi l-proġett għall-bini jew biex jiżdied l-għoli ta’ bini li diġa jeżisti jew biex isir xogħol jew taħfir taħt l-art ġdid jew jitkabbar xogħol jew taħfir taħt l-art li diġà jeżisti huwa tassewħaġa li biħsiebu jagħmel is-sid; (b) illi m’hemm ebda proġett ieħor li, mingħajr ma jkun ta’ ħsara għas-sid, jista’ jiġi aċċettat mill-awtorità; (9) Meta art tkun ġiet dikjarata suġġetta għall-jedd ta’ clearance jew għall-jedd ta’ taħt wiċċ l-art, kull min jagħmel, jibni jew itella’ xi kostruzzjoni jew iżid l-għoli ta’ xi kostruzzjoni fuq l-art jew jagħmel xogħol jew taħfir ġdid taħt l-art jew ikabbar xogħol jew taħfir taħt l-art mingħajr ma jkun qabel ħa l-permess bil-miktub mill-awtorità għandu, fi żmien għaxart ijiem minn mindu jiġi mogħti lil u bil-miktub a vviż għal daqshekk mill-awtorità – (a) ineħħ il-kostruzzjoni hekk magħmula, mibnija jew imtella’ jew dik il-biċċa kostruzzjoni miżjuda; u (b) jimla x-xogħlijiet jew taħfir taħt l-art, ġodda jew miżjuda, u jerġa’ jġib l-art kif kienet qabel ma sar ix-xogħol jew taħfir ġdid jew miżjud, u fil-każilli l-avviż ma jiġi x obdut, 1-Awtorità tal-Artijiet tkun tista’ tordna li dik il-biċċa kostruzzjoni tiġi mneħħija jew dak ix-xogħol jew taħfir jiġi mimli u l-art tinġieb kif kienet qabel, bi spejjeż tal-persuna il li tkun tellgħet il-kostruzzjoni jew żiedet dik il-biċċa, jew għamlet dak ix-xogħol jew taħfir taħt l-art, ġdid jew miżjud, mingħajr ebda kumpens lilha u din l-ispiża tiġi rkuprata min għandha bl-istess mod bħala multa u din il-persuna, jekk tinstab ħatja fuq daqshekk, tkun tista’ teħel multa ta’ mhux aktar minnelfejn u ħames mitteuro (€ 2,500) talli ma tkun x obdiet dik l-ordni. (10) L-art suġġetta għall-jedd ta’ clearance taħt dan l-artikolu tista’ tiġi meħlusa minn dan il-jedd mill-awtorità, kemm-il darba s-sid ikun irid jaċċetta l-ħelsien u jħallas lill-awtorità dak il-kumpens ġust li jiġi miftiehem, jew, fin-nuqqas ta’ ftehim, kif jiġi iffissat mill-Bord tal-Arbitraġġ. Il-ħlas ta’ kumpens għall-ħelsien mill-jedd ta’ clearance jista’ jintalab mill-awtorità kompetenti fil-każ biss li jkun ġie mħallas kumpens għas-suġġezzjoni tal-art għall-jedd ta’ clearance skont dan l-artikolu. L-art meħlusa mill-jedd ta’ clearance tis ta’ tiġi mill-ġdid iddikjarata suġġetta għal dan il-jedd. (11) Meta art tkun ġiet iddikjarata suġġetta għall-jedd ta’ taħt wiċċ l-art, l-awtorità tkun tista’ żżomm il-pussess ta’ xogħol jew taħfir taħt l-art li jkun sar mill-awtorità qabel ma jibda jseħħdan is-subartikolu u tkun tista’ tagħmel jew tkabbar hemmhekk xogħol jew taħfir taħt l-art u tużah għal dik il-ħaġa li jkun jidhrilha meħtieġa: Iżda l-awtorità għandha tieħu kull prekawzjoni xierqa biex tassigura illil-bini u kostruzzjonijiet fuq wiċċ dik l-art ikunu salvi u jibqgħu sħaħ, kif ukoll kull bir, kantina u kostruzzjoni taħt l-art li jkunu wżati jew gawduti mal-okkupazzjoni ta’ dan il-wiċċ tal-art, u fil-każ ta’ ħsara lil dawn il-kostruzzjonijiet hija għandha jew issewwihomuġġibhom kif kienu qabel jew tħallas kumpens lis-sid għat-telf li jkun ġarrab minħabba f’din il-ħsara, u l-ammont ta’ dan il-kumpens, jekk il-partijiet ma jiftehmux bejniethom fuqu, jinġieb quddiem u jiġi ffissat mill-Bord tal-Arbitraġġ. (12) Meta art tkun ġiet dikjarata bħala soġġetta għal xi drittijiet favur il-Gvern bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, il-Gvern jista’ jittrasferixxi kull dritt bħal dak fuq dik l-art lil kull persuna: Iżda l-eżerċizzju minn minirċieva t-trasferiment tad-dritt lil uhekk trasferit għandu jibqa’ jiġi hekk eżerċitat għal skop pubbliku. 72. (1) Iċ-Chair person tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet jista’ b’avviż fil-Gazzetta u mill-inqas darba waħda f’żewġ ġurnali lokali ta’ kuljum jew tal-Ħadd jordna t-tbattil ta’ lok fejn jista’ jkun hemm perikolu tal-ħajja jew tal-persuna minħabba operazzjonijiet navali, militari jew tal-ajru, u sakemm dan l-ordni jkun iseħħ il-lok tal-perikolu u d-djar u l-bin ikollu f’dak il-lok għandhom jiġu mbattlin mill-kerrejja jew detenturi u minn kull persuna oħra, u ebda responsabbiltà ma jkollhom l-Awtoritàjiet navali, militari jew tal-ajru għal xi ħsara fuq il-persuna li tista’ ssir lil xi ħadd fil-lok tal-perikolu minħabba l-operazzjonijiet hawn fuq imsemmija. Kull min jibqa’ fil-lok ta l-perikolu sakemm ikun għadu jseħħ or dni bħal dan, jeħel, meta jinstabħati mill-Qorti tal-Maġistrati, piena ta’ flus ta’ mhux aktar minnelfejn u ħames mitteuro (€ 2,500). (2) Għal tbattil provviżorju jitħallas kumpens lil kull min ikun bata telf jew spiża minħabba dak it-tbattil. (3) Jekk il-kumpens li jmissu jitħallas taħt dan l-artikolu ma jiġix miftiehem bejn l-awtorità u minjitolbu, l-ammont tal-kumpens jiġi ffissat mill-Bord tal-Arbitraġġ bil-mod li jingħad f’dan l-Att. 73. Spejjeż. (1) Meta l-awtorità tkun għamlet offerta bil-miktub lil sidsomma sew jekk jistħoqq li titħallas perjodikament jew bħala somma għal darba biss bħala kumpens u s-somma mogħtija mill-Bord tal-Arbitraġġ lil dak is-sid ma tkunx iżjed mis-somma offerta, il-Bord jordna lis-sidibati l-ispejjeż tiegħu u jħallas l-ispejjeż tal-awtorità illi jkunu saru wara li tkun ġiet magħmula l-offerta. (2) Metasid ma ja ċċettax l-offerta tal-awtorità u jvantali l-ammont dovut bħala kumpens għandu jkun ogħla, u jindika dik is-somma, kemm jekk din titħallas perjodikament jew bħala somma f’daqqa, bħala kumpens, u s-somma mogħtija mill-Bord tal-Arbitraġġ tkun iktar minn dik offruta mill-awtorità, allura l-ispejjeż għandhom jiġu sofferti mill-partijiet fi proporzjon li d-differenza fl-ammont offrut mill-awtorità u dakhekk stabbilit mill-Bord ikollhom għad-differenza fl-ammont mitlub mis-sid u l-ammont stabbilit mill-Bord. (3) Meta l-Bord tal-Arbitraġġ jordna lis-sid iħallas l-ispejjeż jew biċċa mill-ispejjeż tal-awtorità, din tista’ taqta’ l-ammont li għandu hekk jitħallas mis-sid mill-ammont tal-kumpens li għandu jitħallas lilu. 74. Appell. (1) Kull parti li tħoss ruħha a ggravata minn xi deċiżjoni meħuda mill-Bord tal-Arbitraġġ skont dan l-Att tista’ tappella quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri). (2) L-appell li jsir permezz ta’ rikors quddiem il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri) għandu jsir fi żmien għoxrin jum mid-data tad-deċiżjoni tal-Bord tal-Arbitraġġ u l-appellat ikollu għoxrin jum mid-data li jiġi notifikat bl-imsemmi rikors biex jippreżenta r-risposta. (3) Il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri) għandha tqiegħed il-kawża għas-smigħ f’data mill-aktar kmieni, u f’ebda każ aktar tard minn xahrejn mid-data li fiha l-appell jinġieb quddiemha u għandha tara li avviż ta’ dik id-data jingħata lill-partijiet fil-kawża, li, min-naħa tagħhom, għandhom jassumu r-responsabbiltà li jżuru r-reġistru tal-qorti u jsiru jafu l-aħħar tagħrif dwar id-data għas-smigħ tal-każ. (4) Wara li tappunta r-rikors għas-smigħ, u wara li tkun semgħet is-sottomissjonijiet bil-fomm magħmulin mill-partijiet kollha, il-Qorti tal-Appell (Kompetenza Superjuri) għandha tiddeċiedi r-rikors fuq il-merti tiegħu, fl-inqas żmien possibbli iżda mhux aktar tard minn sitt xhur mill-ġurnata li ġie ppreżentat l-appell u l-partijiet ġew debitament notifikati. 75. Reġistrazzjoni. L-awtorità għandha tara li kull kuntratt jew deċiżjoni tal-Bord tal-Arbitraġġ jew tal-Qorti tal-Appell fejn art tiġi akkwistata mill-Gvern tiġi reġistrata fir-Reġistru tal-Artijiet u fir-Reġistru Pubbliku, u dana fi żmien xahar minn meta jiġi ffirmat il-kuntratt jew is-sentenza tal-Bord tal-Arbitraġġ jew tal-Qorti tal-Appell issir resjudicata. 76. Pieni għal tfixkil. Kull minvolontarjament ma jħallix jew ifixkel persuna awtorizzata regolarment, li tidħol jew tieħu pussess jew tuża art skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att, jew jimmolesta, ma jħallix jew ifixkel lil din il-persuna, jeħel multa ta’ mhux aktar minnelfejn u ħames mitteuro (€ 2,500) jew il-priġunerija għal żmien mhux aktar minn tliet xhur. 77. Regolamenti. Il-Ministru għall-ġustizzja jista’ jagħmel regolamenti, kif ukoll regolamenti dwar formoli, spejjeż, u drittijiet għall-eżekuzzjoni ta’ dan l-Att. 78. Kawżi pendenti. (1) Proċeduri pendenti quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att għandhom ikomplu jkunu regolati bil-liġijiet sostantivi li kienu fis-seħħ qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att, sakemm is-sid ma jindikax permezz ta’ nota bil-miktub imressqa fl-atti tal-proċeduri quddiem il-Bord tal-Arbitraġġ li huwa jixtieq li l-proċeduri jiġu deċiżi skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att. (2) Jekk is-sid jagħżel li l-proċeduri għandhom jiġu deċiżi skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att huwa għandu jitħalla jżid jew ibiddel it-talbiet biex dawn ikunu jirriflettu l-azzjonijiet u r-rimedji msemmija f’dan l-Att. (3) Appellipendenti quddiem il-Qorti tal-Appell qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-Att għandhom jibqgħu jinstemgħu mill-istess Qorti skont il-liġi li kienet fis-seħħ qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att, iżda dan mingħajr ħsara għas-sid li jekk iridiressaq azzjoni ġdida skont dan l-Att dwar materji li ma jkunux ġew deċiżi mill-Bord tal-Arbitraġġ jew mill-Qorti tal-Appell. TAQSIMA V Stimi Peritali 79. Stimi peritali. (1) Kull fejn, f’dan l-Att, hemm meħtieġ determinazzjoni ta’ valur, dan għandu jsir wara stima li tkun saret skont dan l-artikolu. Fin-nuqqas li jiġu mħarsa l-ħtiġijiet preċiżi ta’ dan l-artikolu fl-istima magħmula, talistima għandha titqies bħala li ma tiswiex u li għalhekk għandha ssir mill-ġdid. (2) Kull rapport jew stima magħmula minn peritimqabbda mill-awtorità kompetenti taħt dan l-Att għandhom jiġu mħejjija skont waħda mill-metodoloġiji approvati mill-awtorità kompetenti u f’kull rapport jew stimal-periti għandhom jindikaw il-metodu li ntuża sabiex huma waslu għall-valur tagħhom. Fit-tħejjija tar-rapport, il-periti jistgħu jsibu l-għejun mingħand esperti oħra f’oqsma differenti u dan l-għejun għandu jiġi indikat fir-rapport tagħhom. (3) F’kull każ, kemm meta jitqabbdu periti mill-awtorità kompetenti u kemm meta jitqabbdu mill-Bord tal-Arbitraġġ, ir-rapport perita li għandu jinkludi dan li ġej: (a) id-data tal-valutazzjoni; (b) id-data li saret riferenza għaliha meta ġiet valuta ta l-proprjetà; (ċ) l-istat li jiġi kkalkulat li l-proprjetà kienet fih fid-data li saret riferenza għaliha meta ġiet valuta ta l-proprjetà; (d) l-użu li kien qed isir mill-proprjetà fid-data li saret riferenza għaliha meta ġiet valuta ta l-proprjetà, inkluża l-informazzjoni dwar jekk il-proprjetà kenitx fl-istess żmien suġġetta għal drittijiet ta’ terzi bħal ma huma enfi tew si, użu, użu frutt jew kera; (e) l-operazzjonijiet paragunabbli, jekk ikun hemm, li l-proprjetà tkun ġiet valutata b’riferenza għalihom; (f) ir-restrizzjonijiet li joħorġu mill-iskemar skont il-pjani lokali u, jew raġunijiet pertinenti oħra; (g) il-metodu ta’ kif waslu għall-valutazzjoni tagħhom; u (h) dikjarazzjoni tal-periti kif ukoll tal-esperti l-oħra involuti fil-valutazzjoni, skont is-subartikolu preċedenti, li ma kellhom l-ebda kunflitt ta’ interess fid-data tal-valutazzjoni. (4) Rapport wieħed minn tliet periti magħżula mill-awtorità kompetenti għandu dejjem isir meta l-art li tkun sejra tiġi trasferita mill-awtorità kompetenti jkollha valur li jaqbeż erba’ mittelf euro (€ 400,000). (5) Kap. 12. Kap. 12. Id-drittijiet tal-periti esterni magħżula mill-awtorità kompetenti għandhom jinħadmu skont it-Tariffa K tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, b’danali d-drittijiet individwali ta’ kull Peritimsemmi m’għandhomx jaqbżu s-somma ta’ elfejn u ħames mitteuro (€ 2,500) fuq kull rapport. (6) L-ispejjeż tal-peritimqabbda mill-awtorità kompetenti għandhom jitħallsu minn min ikun kiseb it-titolu tal-art tal-Gvern. TAQSIMA VI Proċedimenti Kriminali 80. Proċedimenti għal reat skont dan l-Att għandhom isiru mill-Pulizija fil-Qorti tal-Maġistrati bħala qorti ta’ ġudikatura kriminali: Iżda jekk tkun tapplika xi piena ogħla għar-reat taħt xi liġi oħra meta ċ-ċirkostanzi msemmija f’dik il-liġi l-oħra jkunu jinsabu fir-reat, għandha tapplika l-piena ta’ dik il-liġi l-oħra u jsiru proċedimenti quddiem il-qorti kompetenti. TAQSIMA VII Termini Ġudizzjarji 81. Termini ġudizzjarji. L.S.12.09 (1) Il-ferjat tal-Qrati msemmija fir-Regoli dwar il-Prattika u [żaħ l-Proċeduri tal-Qrati u l-Bon Ordni m’għandhomx iżommu milli jinstemgħu fiż-żmien tal-ferjat, kawżi u appellimressqa taħt dan l-Att. (2) F’kull żmien, kull Bord, Tribunal jew Qorti li għandhom kompetenza jisimgħuxi proċedura taħt dan l-Att jistgħu għal raġunijiet serji u neċessarji, permezz ta’ digriet jestendu għal perjodu raġonevoli ż-żminijiet li huma imposti fuqhom skont dan l-Att. TAQSIMA VII I Dispożizzjoni Transitorja 82. Kull għemil, deċiżjoni jew azzjoni meħuda qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att skont l-artikoli 468 u 468A tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, l-artikoli 1576 Asa 1576D tal-Kodiċi Ċivili, l-Ordinanza dwar il-Kummissarju tal-Artijiet, l-artikoli 20 sa 26 tal-Att dwar it-Tiġdid ta’ Kiri ta’ Raba’, l-Att dwar Ż gumbrament minn Artijiet, l-Att dwar it-Trasferiment ta’ Artijiet tal-Gvern u l-Att dwar l-Amministrazzjoni ta’ Artijiet għandha tkompli tkun regolata bil-liġijiet li kienu fis-seħħ qabel il-bidu fis-seħħ ta’ dan l-Att.