465 ATT DWAR IS-SAĦĦA PUBBLIKA Biex jippromwovi u jipproteġi s-saħħa. L-ATT XIII tal-2003 Att III tal-2004. L-ATT XIII tal-2003 Att III tal-2004 L-ATT XIII tal-2003 Att III tal-2004. L-ATT XIII tal-2003, kif emendat bl-; u bl-Avviż Legali 427 tal-2007 L-ATT XIII tal-2003 Att III tal-2004. L-ATT XIII tal-2003 Att III tal-2004 L-ATT XIII tal-2003 Att III tal-2004. L-ATT XIII tal-2003, kif emendat bl-; u bl-Avviż Legali 427 tal-2007 TAQSIMA I PRELIMINARI 1. Titolu fil-qosor. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att hu l-Att dwar il-Saħħa Pubblika. Tifsir. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma tkunx teħtieġ xort’oħra- "abitat" tfisser inħawi okkupati jew li jistgħu jiġu okkupati minn mitt persuna b’rata ta’ akkomodazzjoni ta’ 3.5 persuni għal kull unità residenzjali; "abitazzjoni privata " tfisser bini jew parti minn xi bini użat jew maħsub li jintuża minn persuna biex tirrisjedi fih; " ajruport" tfisser ajruport identifikat mill-istat u li jkun jinsab fit-territorju tiegħu bħala ajruport ta’ dħul jew ta’ tluq għal traffiku tal-ajru internazzjonali; "annimal" tfisser kull anni malkemm jekk jinżamm bħala annimal domestiku favorit kemm jekk le u jinkludi wkoll tjur, ħut, retti li u insetti; "art kontaminata " tfisser art li titqies mis-Suprintendent bħala riskju għas-saħħa pubblika minħabba li tkun kontaminata bir-rimi tal-iskart, jew skart industrijali jew skart ieħor, jew b’xi attivitajiet oħra; "avviż ta’ tneħħija " tfisser in-notifikazzjoni uffiċjali dwar l-eliminazzjoni jew it-twarrib ta’ xi inkonvenjent li jinħareġ bis-saħħa tal-artikolu 12; "ċumnija " tinkludi strutturi u aperturi ta’ liema xorta jkunu li minnhom jew minn ġofihom jintefgħu d-duħħan, naqal, trabijiet jew irwejjaħ, u, b’mod partikolari, tinkludi tubi f’għamla ta’ ċmieni, u kull referenza għal ċumnija ta’ xi bini tinkludi referenzi għal ċumnija li tkun isservibini sħiħ jew xi parti minnu immali bħala struttura tkun separata mill-bini imma ma tinkludix pajp tal-exha ust ta’ vettura; "duħħan " tinkludi nugrufun, rmied, naqal u partikoli tan-naqal li joħorġu mad-duħħan; "du ħħan skur " tfisser duħħan li jkun klassifikat bħala tali meta jitkejjel skond regolamenti li jagħmel il-Ministru taħt dan l-Att; " emerġenza fis-saħħa pubblika " tfisser sitwazzjoni li fiha jkun attwali jew imminenti riskju fis-saħħa pubblika; "eżamimediku " tfisser eżami fiżiku, psikoloġiku jew psikjatriku, u tinkludi it-teħid ta’ kampjuni ta’ xi sustanza jew ħmieġ mill-gisem; "fond" tinkludi: (a) art; u (b) bini jew part minn xibini; u (ċ) struttura jew part minn xi struttura; u (d) kamp, posta jew struttura temporanja oħra; "forn domestiku " tfisser kwalunkwe forn li jkun unikament jew prinċipalment użat għal finijiet domestiċi, u jkun mudellat għat-tisħin ta’ boiler bl-akbar kapaċità ta’ tisħin tiegħu anqas minn 16.12 kilowatt; "ħoss " tfisser ħoss li joriġina minn kull post u jinkludi ħoss mit-traffiku fit-triq u fl-ajru, industriji, xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u dawk pubbliċi, mid-dintorni, ħoss minn sistemi ta’ ventilazzjoni, makni fl-uffiċċju u tagħmir fid-djar; "ilma " t eskludi ilma għall-konsum tal-bniedem; "ilma li tista’ tgħum fih " tfisser ilma baħar tul il-kosta tal-gżejjer Maltin fejn hu rikonoxxut bħala tali mis-Suprintendent u li fih l-għum ma jkunx projbit; "ilma għar-rikreazzjoni " tfisser ilma li tista’ tgħum fih, ilma fiswim ming poolu kull roqgħa ilma li tintuża għal skopijiet rikreattivi; "ilma tas-swimming pool" tfisser ilma f’pool f’residenza ta’ familja waħda, imma tinkludiswimming pool tfisser ilma f’poolintiż għal għum rikreattiv, għum ieħor, għadds, jew għal finijiet terapewtiċi li jkun jinsab jew fuq ġewwa jew fil-miftuħ u li ma jkunx użat jew maħsub li jintuża bħala poolli jkun jinsab f’residenza ta’ familja waħda, li jkun użat jew maħsub li jintuża għal għanijiet ta’ kummerċ jew ta’ negozju; " inkonvenjent " tfisser interferenza mhux skond il-liġi, f’dak li għandu x’jaqsam mas-saħħa pubblika, fit-tgawdija ta’ proprjetà jew mal-istil ta’ għajxien ta’ persuna u li tkun waħda ta’ preġudizzju għas-saħħa u jkollha element ripetittiv; "kunsens " tfisser approvazzjoni mogħtija minn individwu mingħajr ebda ġegħil, frodi jew theddid; " Kunsill tas-Saħħa " tfisser il-Kunsill imwaqqaf bl-artikolu 7 ta' l-Ordinanza dwar l-Organizzazzjoni tad-Dipartiment tas-Saħħa; [żaħ Kap. 94. Kap. 94. "marda " tinkludi kull debulizza jew mard li jistgħu jikkaġunaw disfunzjoni fil-ġisem, jew fis-sistemi jew l-organi tal-bniedem; u tinkludi wkoll kull marda li għandha tiġi avżata kif ukoll kull sintomu assoċjat ma’ xi marda; "marda li għandha tiġi avżata " tfisser marda ddikjarata taħt l-artikolu 27 bħala marda li tenħtieġ li tiġi rrapportata lis-Suprintendent; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għas-saħħa pubblika; "organiżmupatoġeniku uman" tfisser organiżmu ddikjarat taħt l-artikolu 27 bħala organiżmu patoġeniku uman, u kull tossin prodott minn dak l-organiżmu; "persuna " tfisser persuna fiżika jew legali u tinkludi awtorità pubblika; "port" tfisser port imsemmi mill-istat li jkun jinsab fit-territorju tiegħu bħala port ta’ dħul jew ta’ tluq għall-ivvjaġġar jew il-kummerċ internazzjonali; "post fejn tista’ tgħum " tfisser kull fejn ikun hemm ilma li tista’ tgħum fih; "pratkalibera " tfisser permess biex bastiment jidħol fil-portu jiżbarka l-passiġġieri, jew biex ajruplan, wara li jinżel l-art, jiżbarkal-passiġġieri; "prattikkabbli " tfisser raġonevolment prattikkabbli meta jitqiesu, fost affarijiet oħra, il-kondizzjonijiet u ċ-ċirkostanzi lokali, l-implikazzjonijiet finanzjarji u l-istat korrenti ta’ konoxxenza teknoloġika; " riskju fis-saħħa pubblika " tinkludi persuna, struttura, attività, annimal, sustanza jew xi ħaġa li tista’ tikkontribwixxi għal xi marda fil-bnedmin jew ikollha effetti kuntrarji fuq is-saħħa tal-bniedem jew tipprevjeni u, jew, tirrestrinġi t-titjib fis-saħħa pubblika; "roqgħa ilma " tfisser nħawi ta’ baħar, kemm fil-magħluq kemm fil-beraħ, u sew pubblika sew privata; "saħħa pubblika " tfisser il-benesseri fiżiku umentali tal-komunità; "sid" tinkludi: (a) l-aġent tas-sid jew trustee; (b) persuna li tirċievi, jew ikollha jedd li tirċievi, kirjiet taħt xikirja tal-fond; (ċ) okkupant; u (d) persuna inkarigata minn xifond jew li tkun qegħda tiġġestih; " skart " tinkludi kull fdal, żibel, ħmieġ tad-drenaġġ, demel, skart likwidu, ilma qiegħed, radamuterrapien; " Suprintendent " tfisser is-Suprintendent tas-Saħħa Pubblika u fil-qies ta’ kull delega jew awtorità mogħtija tinkludi uffiċjal awtorizzat; "sustanza kontaminanti " tfisser sustanza ddikjarata li tkun waħda kontaminanti taħt l-artikolu 27; "tabib" tfisser persuna li jkollha jedd skond il-liġi teżerċita bħala tabib taħt xi liġi li tkun isseħħ f'dak il-waqt; " uffiċjal awtorizzat " tfisser kull persuna kwalifikata kif imiss li tkun awtorizzata mis-Suprintendent biex taqdifunzjonijiet taħt dan l-Att u tinkludi kull uffiċjal nominat; " uffiċjal nominat" tfisser kull min ikun awtorizzat mis-Suprintendent biex jaqdixi funzjoni jew funzjonijiet speċifiċi taħt dan l-Att għal dak il-perjodu ta' żmien lis-Suprintendent jista’ jistabbilixxi; "vaċċin" tfisser vaċċin, li jinkiseb mnejn ikun, u li jintuża biex jipprevjeni l-mard fil-bnedmin; "vettura " tinkludi kull opra tal-baħar jew tal-ajru. TAQSIMA II AMMINISTRAZZJONI 3. Suprintendent. Għandu jkun is-Suprintendent li jamministra dan l-Att: Iżda f’dak li għandu x’jaqsam mar-radjazzjoni, is-Suprintendent għandu jaġixxi permezz tal-Bord dwar il-Ħarsien mir-Radjazzjoni mwaqqaf bl-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-[ża] Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, u f’dak li għandu x’jaqsam mas-sigurezza tal-ikel is-Suprintendent għandu jaġixxi permezz tal-Kummissjoni għas-Sigurezza tal-Ikel imwaqqaf bl-Att dwar is-[ża] Sigurezza tal-Ikel [żaħ. 4. Funzjonijiet u poteri tas-Suprintendent. Is-Suprintendent huwa responsabbli għas-saħħa pubblika f’Malta u għandu: (a) jiżgura li d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att u ta’ regolamenti magħmulin taħt u jiġu mħarsa; (b) jiżviluppa u jimplimenta strateġiji biex jippromwovi u jtejjeb is-saħħa pubblika; (ċ) joħroġ standards għas-saħħa pubblika; (d) jagħti pariri lill-Ministru fuq affarijiet li jirrigwardaw is-saħħa pubblika b’mod ġenerali u fuq affarijiet li jirrigwardaw dan l-Att b’mod partikolari; (e) jaqdi kull funzjoni oħra lil u mogħtija b’dan l-Att jew b’kull liġi oħra; u (f) jagħmel kull ħaġa oħra li tista’ tkun meħtieġa jew li twassal għat-twettiq aħjar tal-funzjonijiet u r-responsabbiltajiet lil u mogħtija b’dan l-Att. 5. (1) Is-Suprintendent jista’ jiddelega, taħt dawk il-kondizzjonijiet li jista’ jqis li jkunu xierqa, xi waħda mis-setgħat tiegħu lil minirid. (2) Dik id-delega tista’ tkun tirrigwarda taqsimiet jew artikoli differenti ta’ dan l-Att u lil persuni jew entitajiet differenti jew lil kombinazzjoni tagħhom u għandha tkun soġġetta għal kull ordni li tista’ tingħata mis-Suprintendent li jista’ f’kull waqt jirrevokaha. 6. Poteri ta’ uffiċjali awtorizzati. (1) Għall-finijiet ta’ dan l-Att, is-Suprintendent jew uffiċjal awtorizzat jista’, f’kull ħin raġonevoli- (a) jidħolu jispezzjonanħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (b) jesiġi li persuna tirrispondi kull mistoqsija u, jew, iġġib records taħt il-kontroll ta’ dik il-persuna dwar attivitajiet li jseħħu ġoxinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (ċ) jispezzjona, joħroġ jew jeleva kull record li jkun rilevanti għas-saħħa pubblika, ikun f’liema għam la jkun, u meta recordji spezzjona, joħroġ jew jeleva kull record jew jagħmel kopja ta’ kull record ikun qed jinżamm permezz ta’ xi computer huwa għandu- (i) jkollu aċċess għalih, u jispezzjonahu jivverifika t-tħaddim ta’ computer, kull apparat jew materjal assoċjat miegħu li jkun qiegħed jew li kien jew li se ta’ ntuża ma’ dawk ir-records jkollu aċċess għalih, u jispezzjonahu jivverifika t-tħaddim ta’ computer; u (ii) jesiġi li kull min ikun responsabbli għall-computer, jew inkella jkun xort’oħra involut fit-tħaddim tal-computerje siġi li kull min ikun responsabbli għall-computer, apparat jew materjal, jagħtih dik l-assistenza skond ma jkun raġonevolment jeħtieġ; (d) jitlob it-traduzzjoni ta’ xi dokument għall-Malti jew għall-Ingliż; (e) jeżamina u, jew, jispezzjonalil xi persuna jew oġġett li jinstabfi jew ġewwaxinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (f) jimmarka, iwaħħal, jissiġilla, jieħu u jelevakampjun ta’ kull xorta ta’ oġġett li jinstabfi jew ġewwaxinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (g) jiftaħxikontenitur, reċipjent jew pakkett li jinstab fl-inħawi, fi jew ġewwaxinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (h) jiżen, jgħodd, ikejjel jew iqis xi oġġett li jinstabfi jew ġewwaxinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (i) jelevaxi oġġett jew record li jinstabfi jew ġewwaxinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (j) jissiġillanħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (k) jirreġistra permezz ta’ ritratti, filmati, tape jew xbihat bil-video u jagħmel skizz, pjanta jew tpinġija jew xort’oħra jagħmel reġistrazzjoni ta’ xi persuna, fond, roqgħa ilma jew vettura jew ta’ xi ħaġa li tkun tinstab hemm ġew jew fuqhom; (l) jittestjau, jew, jeżamina sistema ta’ drenaġġ; (m) jagħmel test, eżami, jew iqis bi strumenti, jissorvelja sitwazzjoni, u jagħmel osservazzjonijiet li jistgħu jinħtieġu taħt dan l-Att; (n) jagħti ordni taħt dan l-Att li jista’ jqis li tkun meħtieġa; u (o) jirreferi kull ħaġa lill-bord rilevanti skond dan l-Att. (2) Meta uffiċjal awtorizzat ikun qiegħed jeżerċita xi poter mogħti lil u mis-Suprintendent taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att għandu- (a) jipprovdi dokument ta’ identifikazzjoni maħruġ mis-Suprintendent taħt l-artikolu 11 meta jkun hekk mitlub jagħmel mis-sid tal-inħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura; (b) jagħti avviż raġonevoli kemm-il darba dak l-avviż ma jkunx imur kontra l-iskop ta’ dak l-istess eserċizzju tal-poter. (3) Waqt li uffiċjal awtorizzat ikun qiegħed jeżerċita xi poter taħt dan l-Att, huwa jista’ jitlob l-għajnuna ta’ xi uffiċjal tal-pulizija jew ta’ xi persuna oħra skond ma jista’ jkun meħtieġ. (4) Persuna li televaxi oġġett taħt is-subartikolu (1)(i) għandha, b’avviż bil-miktub notifikat lis-sid tal-oġġett jew lill-persuna li tkun qed tieħu ħsieb dak l-oġġett f’dak il-waqt, tispeċifika d-dettalji tal-oġġett elevat u d-data. 7. Eżenzjonijiet. (1) Is-Suprintendent jista’ b'ordni u fl-interess nazzjonali jeżenta li l- (a) kull persuna; (b) kull ħaġa jew attività; (ċ) kull nħawi, fond, roqgħa ilma; u (d) kull vettura, minn kull dispożizzjoni ta’ dan l-Att. (2) Ordni magħmul skond is-subartikolu (1) għandu jkun inforzabbli minnufi h u għandu, mingħajr preġudizzju għal kull infurzar dovut, jiġi ppubblikat fil-Gazzet takemm jista’ jkun malajr wara li dan l-ordni jsir. Kull ordni bħal din tista’ tiġi revokata, emendata jew sostitwita b’ordni sussegwenti li ssir mis-Suprintendent: Iżda tali ordni li tiġi revokata, emendata jew sostitwita għandha tiġi ppublikata fil-Gazzet ta kemm jista’ jkun malajr wara li ssir l-ordni. 8. Talba għal informazzjoni. Is-Suprintendent jew uffiċjal awtorizzat jista’ għall-finijiet ta’ dan l-Att jitlob lil xi persuna li tagħtih: (a) il-parti kolaritajiet tagħha; (b) dettalji ta’ xi liċenza, permess jew eżenzjoni taħt dan l-Att; (ċ) informazzjoni li tirrigwarda s-saħħa pubblika; u (d) informazzjoni dwar l-attivitajiet tagħha nnifisha jew ta’ xi persuna oħra dwar xi ħaġa taħt dan l-Att. 9. Min b’kull mezz li jkun jimpedixxi jew ifixkel lis-Suprintendent jew lil xi uffiċjal awtorizzat milli jeżerċitaxisetgħa milli għandu taħt dan l-Att, ikun ħati ta’ reat taħt dan l-Att. 10. Interessi konfliġġenti. Kemm is-Suprintendent kemm uffiċjal awtorizzat ma jistgħux direttament jew indirettament jinvolvu ruħhom f’xi attività li tista’ tkun konfliġġenti mal-esekuzzjoni ta’ dmirijiethom taħt dan l-Att. 11. Dokument ta’ identifikazzjoni. Is-Suprintendent għandu joħroġ dokument ta’ identifikazzjoni lill-uffiċjali awtorizzati. 12. (1) Meta s-Suprintendent jew uffiċjal awtorizzat ikun tal-fehma, fuq bażi raġonevoli, li xi ħtieġa taħt dan l-Att jew taħt regolamenti maħruġin taħt u ma tkunx qegħda tiġi mħarsa, huwa jista’ joħroġ avviż ta’ tneħħija lil kull min jidhirlu li jkun responsabbli li jħares jew jiżgura li tiġi mħarsa dik il-ħtieġa: Iżda l-avviż ta’ tneħħija jista’ jiġi maħruġ lil persuni differenti meta r-responsabbiltà għal dak it-tħaris tkun taqa’ fuq aktar minn persuna waħda. (2) Avviż ta’ tneħħija jsir bil-miktub u għandu jkun fih: (a) id-dettalji rilevanti kollha li jkunu jirrigwardaw l-kontravvenzjoni; u (b) l-indirizz jew indikazzjoni tal-post fejn tkun qegħda ssir il-kontravvenzjoni; u (ċ) ordni fejn jiġi ddikjarat x’ikun meħtieġ biex jitħares l-avviż. (3) L-avviż ta’ tneħħija jista’ jingħata bil-fomm mis-Suprintendent jew minn uffiċjal awtorizza t- (a) f’każijiet urġenti; (b) jekk jirriżulta impossibbli li jiġi notifikat bil-miktub. (4) Avviż ta’ tneħħija għandu jiġi notifikat bil-miktub: (a) jew fl-indirizz residenzjali jew tal-kummerċ tal-persuna li għandha tiġi notifikata bl-avviż tat-tneħħija; (b) jew meta l-persuna li għandha tiġi notifikata b’avviż tat-tneħħija ma tkunx tista’ tinstab, billi jitwaħħal l-avviż ta’ tneħħija mal-fond fejn tkun qegħda ssir il-kontravvenzjoni, u kull minineħħi jew b’xi mod jinterferixxi ma’ xi avviż ta’ tneħħija li jkun ġie hekkimwaħħal, ikun ħati ta’ reat. (5) Persuna jew persuni, li jkunu ġew notifikati b’avviż ta’ tneħħija, għandhom ineħħu l-inkonvenjent mingħajr dewmien u f’ebda każ iżjedtard miż-żmien speċifikat fl-avviż ta’ tneħħija: Iżda żmien bħal dak li jiġi indikat fl-avviż ta’ tneħħija jkun mingħajr preġudizzju għal kull azzjoni li tista’ tittieħed mis-Suprintendent jew minn xi uffiċjal awtorizzat qabel ma jiskadi dak iż-żmien. (6) Persuna lil lilha jkun ġie notifikat a vviż ta’ tneħħija u li tonqos milli tikkonforma ruħha ma’ xi ħtieġa tal-avviż, tkun ħatja ta’ reat taħt dan l-Att u l-qorti tista’, minbarra li tagħti l-piena, tordna lill-akkużat biex jesegwixxi dawk ix-xogħlijiet li jkunu meħtieġa biex jipprevjeni li dak il-ksur jerġa’ jiġri mill-ġdid. 13. Obbligi. (1) Meta s-Suprintendent ikun jidhirlu li persuna tkun qed twettaq xi ħaġa b’mod li jikkostitwixxi reat kontra dan l-Att jew li tkun qegħda tonqos milli tikkonforma ruħha ma’ regolamenti magħmulin taħt u, s-Suprintendent jista’, fid-diskrezzjoni tiegħu, minflok ma jistitwixxi jew jikkaġuna li jiġu istitwiti proċedimenti kontra dik il-persuna, jwissi lil dik il-persuna bil-miktub, u jara li dik il-persuna tagħmel obbligu bil-miktub li tkun setieqaf minn dak it-twettiq speċifikat fl-obbligu. (2) Is-Suprintendent għandu jkollu reġistru ta’ obbligi magħmulin taħt is-subartikolu (1), liema reġistru jinżamm f’uffiċċju speċifikat minn u, u jkun disponibbli għall-ispezzjoni ta’ kulħadd f’dawk il-ħinijiet li jistgħu jiġu stabbiliti b’avviż pubblikat fil-Gazzetta. (3) Persuna li taġixxi bi ksur ta’ xi obbligu magħmul skond is-subartikolu (1) tkun ħatja ta’ reat kontra dan l-Att. (4) Sa fejn hu raġonevolment possibbli fiċ-ċirkostanzi, is-Suprintendent għandu jinforma lill-persuna investigata dwar ir-raġuni tal-investigazzjoni tagħha. 14. Dikjarazzjoni ta’ emerġenza. (1) Is-Suprintendent jista’, jekk ikun hekk sodisfatt, jiddikjara li tkun teżisti emerġenza fis-saħħa pubblika. (2) Id-dikjarazzjoni għandha tispeċifika: (a) ix-xorta tal-emerġenza fis-saħħa pubblika; u (b) l-inħawi li dwarhom tkun tapplika d-dikjarazzjoni. 15. (1) Wara li jiddikjara emerġenza fis-saħħa pubblika, is-Suprintendent jista’ jieħu xi miżura waħda jew iktar li jinsabu hawn iktar ’l isfel sabiex inaqqas, ineħħi jew jelimina t-theddida għas-saħħa pubblika: (a) jissegrega jew jiżola lil xi persuna jew persuni f’xi nħawi; jew (b) jevakwaxi persuni minn xinħawi; jew (ċ) jipprevjeni d-dħul f’xi nħawi; jew (d) jikkontrolla l-moviment ta’ xi vettura; jew (e) jordna lil xi persuna tagħmel eżami mediku; jew (f) jordnali xi sustanza jew oġġett jiġu elevati, meqruda jew isir minnhom skondmahu jista’ jordna; jew (g) jordna li tittieħed kull azzjoni oħra bħal dawk skondma huwa jista’ jqis li jkun adatt. (2) Min ma jħarisx xi ordni mogħtija mis-Suprintendent bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, ikun ħati ta’ reat kontra dan l-Att. 16. Poteri speċjali. Għall-finijiet ta’ din fit-Taqsima is-Suprintendent jista’ jawtorizza lil xi persuna: (a) tidħol f’xi post jekk ikun hekk meħtieġ billi tuża forza raġonevoli biex: (i) issalva l-ħajja tal-bniedem; jew (ii) tipprevjeni milli ssir x iħsara lil xi bniedem; jew (iii) teħles lil xi bniedem ferut jew fil-periklu; u (b) tagħlaq xinħawi, fond, roqgħa ilma jew vetturi; u (ċ) tneħħi billi tuża forza raġonevoli lil kull min jonqos milli jħares xi ordni. 17. Kumpens. (1) Persuna tista’ tapplika għand is-Suprintendent għal kumpens raġonevoli għal kull telf jew dannu mġarrab bħala riżultat ta’ xi ħaġa magħmula taħt din fit-Taqsima. (2) Ma jitħalla s ebda kumpens lil xi persuna li ġġarrabxitelf jew danni minħabba: (a) f’xi azzjoni jew nuqqas ta’ azzjoni minn dik il-persuna li ma tkunx tirriżulta minn ordni li tingħata taħt din fit-Taqsima; jew (b) f’telf jew danni kaġunati minn xi emer ġenza fis-saħħa pubblika. 18. Għarfien ta’ riskju fis-saħħa pubblika. (1) Kull minisirjaf b’xi fatt jew sitwazzjoni lidwara suppost li raġonevolment jifhem li din tkun ta’ riskju fis-saħħa pubblika jew ta’ riskju potenzjali fis-saħħa pubblika, għandu kemm jista’ jkun malajr malli jsirjaf b’dak ir-riskju, jinforma lis-Suprintendent. (2) Min jonqos milli jħares id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) ikun ħati ta’ reat kontra dan l-Att. 19. Reġistrazzjoni ta’ informazzjoni. Ħadd ma jista’ jirreġistra, jiġbor, jittrasmetti jew jaħżen records, informazzjoni jew formoli għall-fini ta’ dan l-Att ħlief skond id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ta’ regolamenti magħmulin taħtu. 20. (1) Is-Suprintendent jista’ jordna għall-finijiet ta’ dan l-Att li xi oġġett, ħaġa jew sustanza li tikkaġunatheddida għas-saħħa pubblika: (a) ma tigix importata, manifatturata, mibjugħa, użata, maħżuna jew trasportata jew tintmess b’kull mod li jkun; (b) għandu jsir minnu jew minnha skond kull ordni li huwa jista’ jimponi. (2) Min ma jħarisx ordni tas-Suprintendent taħt is-subartikolu (1) ikun ħati ta’ reat. 21. Twarribu tneħħija. (1) Is-Suprintendent jista’ jitlob lil xi persuna tittratta, twarrab, tiġbor, tneħħi jew teqred xi oġġett, ħaġa, merkanzija jew sustanza li, fil-fehma tiegħu, tista jikkaġunatheddida għas-saħħa pubblika. (2) Is-Suprintendent jista’ jeħtieġ lil xi persuna li jkollha pussess jew li, f’dak il-waqt, ikollha kontroll ta’ xi fond, nħawi, vettura jew oġġett li fill-fehma tiegħu tista jikkaġunatheddida għas-saħħa pubblika, li tnaddaf, tiddisinfetta jew tiddisinfesta dak il-fond, nħawi, vettura jew oġġett. (3) Il-ħtiġiet tas-subartikoli) għandhom jitwettqu skond kull ordni lis-Suprintendent jista’ jagħti, u bi spejjeż tal-persuna meħtieġa li tħares dawk il-ħtiġiet. 22. Jekk persuna tonqos milli tħares xi ordni mogħtija mis-Suprintendent taħt dan l-Att, is-Suprintendent jista’ jieħu dawk il-miżuri li jqis li jkunu adatti biex dik l-ordni titwettaq bi spejjeż ta’ dik il-persuna. 23. Reati kontra uffiċjali awtorizzati. (1) Persuna li taħbat għal, tabbuża, iddejjaq jew thedded uffiċjal awtorizzat, uffiċjal nominat jew uffiċjal tal-pulizija li jkun qed jeżerċita xi funzjoni taħt dan l-Att jew li xort’oħra timpedixxi, tfixkel jew iddewwemxipoter jew it-twettiq ta’ xi funzjoni taħt dan l-Att, tkun ħatja ta’ reat taħt dan l-artikolu. (2) Persuna li tonqos milli tikkonforma ruħha ma’ xi ħtieġa ta’ uffiċjal awtorizzat, uffiċjal nominat jew uffiċjal tal-pulizija taħt dan l-Att tkun ħatja ta’ reat taħt dan l-artikolu. 24. T bagħbis ta’ siġilli u kampjuni. (1) Persuna li tneħħi jew xort’oħra tbagħbas ma’ - (a) xi siġill jew marka magħmula minn uffiċjal awtorizzat jew uffiċjal nominat; (b) xi ka mpjun meħud minn uffiċjal awtorizzat jew uffiċjal nominat; jew (ċ) xi oġġett jew dokument elevat minn uffiċjal awtorizzat jew uffiċjal nominat, tkun ħatja ta’ reat taħt dan l-artikolu. (2) Persuna li tikkontamina xi kampjun meħud minn uffiċjal awtorizzat jew uffiċjal nominat tkun ħatja ta’ reat. 25. Bordijiet u Kumitati. Il-Ministru jista’ minn żmien għal żmien, wara li jikkonsulta mas-Suprintendent, iwaqqaf kumitati, bordijiet jew gruppi oħra bħal dawk biex jagħtu pariri u jassistu lill-Ministru u lis-Suprintendent fit-twettieq tal-funzjonijiet tagħhom taħt dan l-Att. TAQSIMA III POTERI SABIEX ISIRU REGOLAMENT I 26. Poteri mogħtija lill-Ministru. Il-Ministru, wara li jikkonsulta lis-Suprintendent, jista’ jagħmel regolamenti li jkunu ġeneralment jirregolaw affarijiet li jkollhom x’jaqsmu mas-saħħa pubblika u mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta’ dak hawn qabel imsemmi huwa jista’ b'dawk ir-regolamenti jagħmel dispożizzjonijiet li jkunu jirrigwardaw is-saħħa pubblika: (a) (i) li jeħtieġu l-liċenzjar, reġistrazzjoni jew approvazzjoni ta’ persuna, fond, tagħmir, makkinarju, apparat jew servizz li jirrigwardaw affarijiet ta’ saħħa pubblika; (ii) li jippreskrivu l-kondizzjonijiet, obbligi jew ordnijiet marbutin ma’ xi liċenza, reġistrazzjoni jew approvazzjoni meħtieġa; (iii) li jispeċifikaw id-data tal-ħruġ ta’ liċenza u għalkemm żmien din tibqa’ tiswa; (iv) li jispeċifikaw raġunijiet għall-irtirar, tħassir jew sospensjoni ta’ xi liċenza, reġistrazzjoni jew approvazzjoni; (b) dwar il-kisba, żvelar, trasmissjoni, pubblikazzjoni, restrizzjoni u ħżin ta’ informazzjoni rilevanti għas-saħħa pubblika; (ċ) li jkunu jispeċifikaw id-drittijiet għall-għoti ta’ servizzi taħt dan l-Att; (d) Ilma għar-rikreazzjoni. dwar il-kontroll ta’ ilmijiet għar-rikreazzjoni u b’mod partikolari: (i) standards ta’ kwalità ta’ dawk l-ilmijiet; (ii) il-metodu u l-frekwenza ta’ teħid ta’ kampjuni u l-metodi għall-ittestjar u l-analisi ta’ dawk l-ilmijiet; (iii) l-għeluq ta’ postijiet fejn tista’ tgħum; (iv) ir-regolamentazzjoni, reġistrazzjoni u liċenzjar ta’ swimming pools; (v) ir-regolament ta’ nħawi fejn u l-ħinijiet meta l-annimali jkunu jistgħu jittieħdu l-baħar; (e) dwar il-kontroll ta’ duħħan u b’mod partikolari: (i) il-mod ta’ kif jitkejjel id-duħħan sewdieni u t-tqegħid ta’ limiti fuq ir-rata ta’ emissjonijiet tad-duħħan; (ii) l-identifikazzjoni ta’ tulijiet speċifii ta’ ċumnija skond l-iskop li jkollha ċ-ċumnija, it-tip ta’ karburanti li jkun se jintuża jew li jkun qed jintuża u fejn ikun jinsab il-bini; (iii) li jiġu dikjara ti nħawi fejn id-duħħan ikun ikkontrollat; (iv) dwar ir-regolamentazzjoni jew l-eżenzjoni minn regolamenti ta’ xi proċess ta’ ħruq, inklużi frandomestiċi; (v) il-kontroll u s-sorveljar tat-tniġġis tal-arja fuq ġewwa; (vi) li jagħtu seħħ lil kull ftehim jew standard internazzjonali dwar it-tniġġis mid-duħħan jew karburanti skond ma dawn japplikaw għal Malta; (f) dwar kif jiġi limitat jew eliminatx i ħoss li jista’ jagħti lok għal xi fastidju, inkonvenjent jew disturb jew ikun jikkostitwixxi periklu għas-saħħa u b’mod partikolari: (i) li jiġu stabbiliti l-objettivi biex ikun hemm tnaqqis fil-livelli tal-ħoss; (ii) li jiġu stabbiliti standards fil-livelli tal-ħoss li jiġi minn residenzi u ħoss li joħroġ minn jew li jkun ikkaġunat minn vettura, makkinarju jew tagħmir; (g) li jirregolaw: (i) it-tfigħ ta’ rimi, iż-żamma tiegħu, it-trasportazzjoni, il-ħżin, il-ġbir, it-trattament, ir-riċiklaġġ, l-użu mill-ġdid, it-tneħħija, l-importazzjoni u l-esportazzjoni ta’ kull skart; u (ii) id-djar jew fondi oħra mibnija fuq art kontaminata jew bi switha; (h) li jirregolaw: (i) il-fondi użati għall-abitazzjoni jew assemblaġġ, inklużi karovani u siti għall-ipparkeġġar ta’ karovani, ċentri fejn jieħdu ħsieb persuni matul il-ġurnata u strutturi oħra użati għall-abitazzjoni kemm permanenti kemm mhux u sew mobbli sew fissi; (ii) u jipprojbixxu ż-żamma ta’ annimali f’xi fond jew nħawikemm fl-abitat kemmband’oħra; (i) Materji relatati mal-ilma. li jordnaw: (i) standards dwar il-kwalità tal-ilma għal kull użu li jista’ jsir differenti; (ii) it-teħid ta’ kampjuni u ħtiġiet ta’ sorveljar għal tipi speċifiċi ta’ ilma u l-użu li jsir minnhom; u (iii) ilma li jista’ jsir ta’ preġudizzju għas-saħħa meta jiġi użat f’xi proċess jew sistema; (iv) ir-reġistrazzjoni jew l-għoti ta’ liċenza għal attivitajiet, proċessi u sistemi fejn jintuża l-ilma; (v) ir-regolament ta’ provdituri jew trasportaturi tal-ilma; (j) li jirregolaw: (i) il-kostruzzjoni, il-fasla, is-sit u l-materjal li għandu jintuża għal xi sistema ta’ drenaġġ u faċilitajiet anċillari; (ii) il-proċeduri sanitarji li jirrigwardjaw t-tneħħija ta’ skart f’xi fond jew minn ġofih; (iii) it-tneħħija ta’ bblu kkar minn u l-manutenzjoni ta’ sistemi tad-drenaġġ u faċilitajiet anċillari oħra f’xi fondkemm privat kemm pubbliku; (k) li jordnaw: (i) l-obbligi ta’ kmandant, kaptan ta’ bastiment, jew xi membru ieħor tal-ekwipaġġ jew tal-persunal abbord ajruplan jew xi opra tal-baħar; (ii) is-sinjali li għandhom jittellgħu jew messaġġi li jiġu mogħtija minn opri tal-baħar jew minn ajruplani li jkollhom xikaż ta’ mard abbord; (iii) b’regolament il-għoti ta’ pratkalibera; (iv) b’regolamenti il-ħruġ ta’ ċertifikati dwar il-qirda ta’ firienu ġrieden jew ċertifikati dwar eżenzjoni mill-qirda ta’ firienu ġrieden; (v) l-obbligi ta’ persuna li tkun taħdem mal-awtoritajiet ta’ xi ajruport jew port jew ta’ xi persuna oħra li tkun qegħda f’ajruport jew port; (vi) b’regolament il-ħatt jew tagħbija abbord ta’ merkanzija, skart, provvisti tal-ilma jew tal-ikel, karburanti, tagħmir, kif ukoll l-emissjonijiet tad-duħħan jew tal-gass; (l) (i) li jirregolaw l-importazzjoni, esportazzjoni, liċenzjar, żamma, bejgħ, għoti b’kumpens jew xort’oħra ta’ organiżmi ħajjin velenużi, bis-semm jew xort’oħra perikolużi li mhumiex endemiċi f’Malta u li jistgħu jippreżentaw riskju fis-saħħa pubblika għal kull min jista’ jiġi f’kuntatt magħhom; (ii) li jirregolaw il-kontroll jew il-qirda ta’ firien, ġrieden jew kull pest ieħor li jista’ jkun vettur jew trasportatur ta’ mard; (iii) li jirregolaw l-importazzjoni, l-użu, il-ħżin u l-bejgħ ta’ kimiċi u sustanzi li jkun fihom xi kimika li jkunu jew jistgħu jippreżentaw riskju fis-saħħa pubblika; (iv) li jirregolaw il-proċessi ta’ ħruq, inkluż il-fran u fran domestii; u (m) (i) li jirregolaw kull attività fejn ikun hemm riskju ta’ espożizzjoni potenzjali għal radjazzjoni jonizzanti, inklużi attivitajiet ta’ produzzjoni, manifattura, importazzjoni, esportazzjoni, forniment, tiżmim, ġarr, użu jew li xort’oħra jittrattaw dwar sustanzi radjoattivi jew apparat ta’ radjazzjoni kif ukoll espożizzjoni għar-radjazzjoni fid-dijanjosi u l-kura tal-mard; (ii) li jikklasifikaw u jirregolaw: A. sustanzi radjoattivi; B. apparat ta’ radjazzjoni jonizzanti jew mhux jonizzanti; Ċ. sorsi radjoattivi siġillati; D. apparat ieħor ta’ radjazzjoni; (iii) li jispeċifikaw xi standards, pratki u proċeduri li għandhom ikunu segwiti għar-rigward tagħhom; (iv) li jirregolaw kull att jew ħaġa li jkollhom x’jaqsmu jew ikunu relatati ma’ xi attività msemmija fis-subparagrafiii); (v) li jirregolaw kull liċenza, permess, reġistrazzjoni, awtorità jew approvazzjoni li jkollhom x’jaqsmu ma’ dawn; (vi) li jeħtieġu ż-żamma ta’ records, għoti ta’ informazzjoni, u notifikazzjoni ta’ aċċidenti jew affarijiet oħra jew ġrajjiet minn persuni li jkunu qegħdin iwettqu attivitajiet imsemmija fis-subparagrafiii); (vii) li jordnaw is-sorveljar ta’ livelli ta’ espożizzjoni għar-radjazzjoni ta’ persuni li jieħdu sehem f’attivitajiet imsemmija fis-subparagrafiii) u s-sorveljar tas-saħħa ta’ dawk il-persuni kif ukoll tal-pubblik ukollu matul u wara dawk l-attivitajiet; (viii) li jiżguraw il-protezzjoni ta’ persuni u tal-ambjent kontra l-effetti dannużi tar-radjazzjoni li jirriżultaw minn attivitajiet imsemmija fis-subparagrafiii). 27. Poteri lis-Suprintendent. Emendat: III.2004.52. Mard li għandu jiġi avżat u sustanzi kontaminanti. Is-Suprintendent jista’ jagħmel, jibdel jew jirrevoka ordnijiet li: (a) (i) l-elenkar u t-tegħid f’kategoriji kondizzjonijiet ta’ mard li għandu jiġi avżat; (ii) jiddikjaraw xi organiżmu bħala organiżmu patoġeniku uman; (iii) jiddikjaraw xi sustanza bħala sustanza kontaminanti; (b) Reklamar. jikkontrollaw ir-reklami li jistgħu jolqtu s-saħħa pubblika u b’mod partikolari: (i) jikkontrollaw il-kontenut viżiv, awdjo u miktub tar-reklami; (ii) jikkontrollaw il-fasla u s-sekwenza ta’ avvenimenti fir-reklami; (iii) jirregolaw lill-persuni jew klassi ta’ persuni użati fir-reklami; (iv) jeħtieġ u li jkun hemm permess bil-miktub mingħand is-Suprintendent qabel il-pubblikazzjoni ta’ reklam; (ċ) Epidemiji u mardinfettiv. jordnaw miżuri biex jissalvagwardjaw kontra jew jikkontrollaw epidemiji perikolużi jew mardinfettiv u b’mod partikolari: (i) jirregolaw id-dfin minnufih tal-mejtin; (ii) jirregolaw is-setgħa li jsiru żjarat ġewwa xifond; (iii) jirregolaw l-għoti ta’ għajnuna medika, d-distribuzzjoni ta’ mediċini, t-twaqqif ta’ sptarijiet, il-promozzjoni ta’ tindif, ventilazzjoni u disinfettar u xort’oħra biex ikun hemm salvagwardja kontra t-tifrix ta’ mardu għall-kura ta’ persuni li jkunu qegħdinibatum innhom; (iv) jirregolaw l-okkupazzjoni ġewwa xi fond jew partijiet minnu billi jipprevjeni dan ikunhekk sovrapopolat li jkun ta' periklu għas-saħħa; (v) jordnaw kull ħaġ ‘oħra lis-Suprintendent jista’ jqisspedjenti għall-prevenzjoni jew mitigazzjoni ta’ xi marda; (d) Ċertifikati, immunizzazzjoni, eċċ. jiżguraw l-protezzjoni tal-pubbliku bl-immunizzazzjoni kontra xi mard partikolari u b’mod partikolari ordnijiet bħal dawk jistgħu: (i) jirregolaw u jikkontrollaw l-prattika ta’ xi tip partikolari ta’ immunizzazzjoni fil-bnedmin; (ii) jippreskrivu l-formoli, ċertifikati, avviżi, ċertifikati ta’ immunizzazzjoni u ċertifikati ta’ post poniment; (iii) jippreskrivu dak il-mard li l-immunizzazzjoni tal-bnedm inkontrih tkun waħda obbligatorja; (iv) jirregolaw u jikkontrollaw l-importazzjoni, esportazzjoni, manifattura, ħżin u trasport ta’ xi tip ta’ vaċċin; (v) jippubblikaw skedi għar-rigward ta’ immunizzazzjonijiet obbligatorji jew rakkomandati; (e) (i) jispeċifikaw l-kwalifiki jew kondizzjonijiet meħtieġa għal persuna biex tikkwalifika għar-reġistrazzjoni jew liċenza taħt dan l-Att; (ii) jispeċifikaw il-kriterji u l-kondizzjonijiet għal liċenzjar jew ir-reġistrazzjoni ta’ xi fondu persuni taħt dan l-Att; (f) Radjazzjoni. (i) jeħtieġ u l-eżami mediku ta’ persuni esposti jew maħsuba li kienu esposti għar-radjazzjoni; (ii) jipprovdu miżuri li għandhom jittieħdu f’każ ta’ xi emerġenza fis-saħħa pubblika kaġunata b’xi tip ta’ radjazzjoni; (g) jagħtu kull direzzjoni oħra li għandha tingħata jew tista’ tingħata mis-Suprintendent taħt dan l-Att. TAQSIMA IV PREVENZJONI U KONTROLL TAL-MARD 28. Eżami mediku. (1) Is-Suprintendent jista’ jitlob lil xi persuna li tagħmel eżami mediku għand tabib f’dak il-perjodu li jiġi speċifikat mis-Suprintendent, jekk is-Suprintendent ikollu tassew għaliex jaħseb li dik il-persuna jkollha xi marda li għandha tiġi avżata jew jekk dik il-persuna tkun taħdem xogħol li bih jitqies li jista’ jixtered il-mard. (2) It-tabib li jagħmel eżami mediku taħt dan l-artikolu għandu kemm jista’ jkun malajr jipprovdi lis-Suprintendent b’rapport bil-miktub dwar ir-riżultati li jinkisbu. (3) Min ma jagħmilx l-eżami mediku meħtieġ jew tabib li jonqos milli jagħti rapport bil-miktub ikun ħati ta’ reat. 29. Ordnijiet tas-Suprintendent. (1) Is-Suprintendent jista’ jordnali persuna li jkollha marda li għandha tiġi avżata: (a) tkun iżolataximkien fejn is-Suprintendent jiddeċidi; (b) titqiegħed taħt is-superviżjoni ta’ xi persuna jew persuni speċifikati; (ċ) tagħmel aktar eżamijiet mediċi, ttestjar mediku, immunizzazzjoni, kura medika jew tieħu counselling; (d) tiżvela lil xi persuna speċifika tal-isem u l-indirizz ta’ xi persuna oħra li magħha jista’ jirriżulta jew seta’ jirriżulta kuntatt fit-tixrid tal-marda; (e) li ma tagħmilxxi ħaġa li tista’ tikkaġuna t-tifrix tal-marda. (2) Meta xitifel iku n qedibati minn xi marda jew kien joqgħod f’dar fejn ikun hemm jew kien hemm xi marda għal perjodu f’kull żmien mhux aktar kmieni minn sitt ġimgħat qabel, is-Suprintendent jista’ jitlob lill-ġenitur, tutur jew xi persuna oħra ma tippermettix li t-tifel ja ttendi l-iskola mingħajr ma jagħti lil min ikun jieħu ħsieb it-tmexxija ta’ dik l-iskola, ċertifikat mediku li jgħid li dak it-tifel ikun ħieles mill-marda jew mill-infezzjoni u li jinsab b’saħħtu biex jattendi l-iskola. (3) Ordni ta’ maġistrat. Is-Suprintendent jista’ jagħmel rikors quddiem maġistrat għal ordni biex jarresta u jżomm jew iqiegħed fi kwarantina persuna li tonqos milli tikkonforma ruħha ma’ xi ordni taħt is-subartikolu (1) u għal dak l-għan, biex jidħol f’xi nħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura. 30. Persuni maħmuġin jew verminużi. Meta s-Suprintendent ikun jidhirlu li persuna tkun hekk maħmuġa jew, meta jsirlu rapport ta’ tabib, li dik il-persuna jew il-ilbies tagħha jkunu verminużi, u dik il-persuna jew ma tagħtix jew ma tkunx kapaċi tagħti l-kunsens tagħha li tiġi mnaddfa, is-Suprintendent jista’ jġiegħel lil dik il-persuna, ulbiesha, jiġu hekk imnaddfa. 31. Notifikazzjoni ta’ marda u sustanzi kontaminanti. (1) Tabib li jikkura jew jeżamina persuna minħabba xi marda li għandha tiġi avżata għandu jirrapporta dik il-marda li għandha tiġi avżata lis-Suprintendent fuq iċ-ċertifikat indikat. (2) Il-persuna li tkun tieħu ħsieb xi laboratorju li tirċievi xispecimen jew kampjun li jkun jagħti riżultat pożittiv li jindika li l-pazjent mnejn ikun ġie l-ispecimen jista’ jkun qedibati minn xi marda li għandha tiġi avżata, għandu jirrapporta dawk ir-riżultanzi li s-Suprintendent f’dak iż-żmien u b’dak il-mod skond mas-Suprintendent jista’ jordna. (3) Ir-rapporti li għandhom isiru skond is-subartikoli) ma jeħtieġu ebda kunsens mingħand il-persuna li tkun qed tiġi kkurata jew eżaminata. (4) Is-Suprintendent jista’ jitlob lil kwalunkwe persuna tavżah bil-preżenza jew l-okkorrenza ta’ xi waħda minn dawn li ġejjin: (a) xi marda li għandha tiġi avżata jew suspett li dinteżisti; (b) xi organiżmi patoġeniċi umani jew suspett li dawn jeżistu; (ċ) xi sustanza kontaminanti jew suspett li dinteżisti. (5) Persuna li tikser xiħtieġa ta’ dan l-artikolu tkun ħatja ta’ reat. 32. Rapporti u informazzjoni mis-Suprintendent. Is-Suprintendent jista’, fl-interess tas-saħħa pubblika, jagħti informazzjoni lil xi persuna jew persuni li jistgħu jkunu milquta b’xi marda li għandha tiġi avżata jew organiżmu patoġeniku uman jew sustanza kontaminanti. 33. Tixrid ta’ mard. (1) Persuna li tkun tafli għandha marda li għandha tiġi avżata u fil-każ ta’ xi tifel, il-ġenitur, tutur jew persuna oħra li jkollha l-kustodja tat-tifel, għandhom jieħdu kull miżura u prekawzjoni raġonevoli biex ma tixteridx il-marda. (2) Persuna li tikser xiħtieġa ta’ dan l-artikolu tkun ħatja ta’ reat. 34. Meta tfaqqa’ xi marda. (1) Is-Suprintendent jista’, b'avviż pubbliku, jiddikjara li tkun feqqgħet xi marda li għandha tiġi avżata. Dik id-dikjarazzjoni għandha tiġi revokata meta it-tixrid ta’ dik il-marda jkun spiċċa. (2) Is-Suprintendent jista’ jagħti ordnijiet li jkun iqis meħtieġa jew adatti għall-kontroll ta’ xi marda li tfaqqau min ma jħarisx l-ordnijiet mogħtija ikun ħati ta’ reat taħt dan l-artikolu. (3) Is-Suprintendent jista’ wkoll jagħti tagħrif dwar dik it-tifqiegħa barra minn Malta u b’mod partikolari jindikaport jew ajruport li jista’ jkun infettat. 35. Matul l-epidemiji. Meta jiġrilixi parti minn Malta t intlaqat b’xi marda epidemika, it-tobba li jkunu qed jeserċitaw il-professjoni tagħhom fl-inħawi milquta mill-marda, kif ukoll tobba oħra li jitqabbdu jagħmlu ħidma mill-Gvern, ma għandhomx jirrifjutaw milli jikkuraw persuni li jkunu qegħdinibatu minn dik il-marda f’dawk l-inħawi. 36. Użu ta’ ċerti kontaminanti. Is-Suprintendent jista’ jirrikjedi li xi persuna iżżomm, tuża jew tiddisponi minn xi kontaminant, organiżmu patoġeniku uman u kwalunkwe materjal ieħor jew sustanza li tista’ tikkaġunamard fil-bniedem skond l-ordinjiet jew regolamenti li joħroġ taħt dan l-Att. 37. Dfin jew it-tqegħid ta’ katavru f’kamra mortwarja. (1) Ebda persuna ma għandha, kemm-il darba ma tkunx awtorizzata mis-Suprintendent, iżżomm il-katavru ta’ xi persuna li tkun mietet b’xi marda għal iktar minn erb għaw għox rin siegħa, f’kamra użata bħala post ta’ abitazzjoni, post għall-irqad jew kamra fejn isir ix-xogħol: Iżda ebda ħaġa litinstab f’dan l-artikolu ma għandha tipprevjeni li dak il-katavru jitneħħa, qabel ma jiskadu erbgħa u għoxrin siegħa, għal ġokamra mortwarja meta dik it-tneħħija ssir waħda meħtieġa taħt xi dispożizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ xi liġi oħra. (2) Ħadd ma jista’ jneħħ i l-katavru ta’ persuna li tmut id-dar, fisptar jew post ieħor provdut għall-kura ta’ persuni lijbatu minn xi marda, ħlief għall-fini li jiġi midfun minnufih, metata bib jiċċertifikali fil-fehma tiegħu jkun mixtieq, sabiex jiġi prevenut ir-riskju li dik il-marda tiġi komunikata jew li tinfirex l-infezzjoni, li dak il-katavru ma għandux jitneħħa minn dik id-dar, sptar jew post ħlief biex isir dak id-dfin: Iżda ebda ħaġa f’dan is-subartikolu ma għandha tipprevjeni lis-Suprintendent milli jawtorizza t-tneħħija ta’ dak il-katavru lejn kamramortwarja li tiġi indikata mill-istess Suprintendent. (3) Is-Suprintendent jew uffiċjal awtorizzat jista’ jordna li l-ġisem ta’ persuna mejta jittieħed f’kamra mortwarja jekk - (a) il-persuna tkun mietet b’xi marda li għandha tiġi avżata u l-ġisem ikun jinsab f’xi fond fejn ikun hemm persuni jgħixu jew jorqdu; jew (b) tkun liema tkun il-kawża tal-mewt, il-ġisem ikun f’tali stat li jkun ta’ periklu għas-saħħa. (4) Persuna li ma tikkonformax ruħha mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu tkun ħatja ta’ reat. (5) Kemm-il darba l-qraba tal-persuna mejta ma jinkarigawx ruħhom li jidfnu l-ġisem fiż-żmien mogħti b’dik l-ordni kif hawn qabel imsemmi, ikun id-dmir tas-Suprintendent li jara li ssir id-dfin ta’ dak il-ġisem u kull nefqa li ssir għal dak l-iskop tista’ tiġi rkuprata mis-Suprintendent bħala dejn ċivili. TAQSIMA V PROĊEDIMENTI LEGALI 38. Proċedimenti. (1) Meta jkun hemm tassew għaliex jiġi suspettat li persuna tkun kisretxi dispożizzjoni ta’ dan l-Att jew ta’ regolamenti magħmulin taħt u, il-pulizija għandha, wara li jsirilha rapport mis-Suprintendent, tmexxi proċedimenti kriminali kontra min ikun qed jagħmel dak il-ksur. (2) Fi proċedimenti kriminali li jitmexxew mill-pulizija dwar xireat taħt dan l-Att, is-Suprintendent jew uffiċjal awtorizzat jista’, minkejja kull liġi li tmur kontra dan, tressaq l-akkuża quddiem il-qorti, iġġib il-provi, tittratta quddiem il-qorti u xort’oħra t mexxi l-prosekuzzjoni minflok il-pulizija. (3) Id-dikjarazzjoni maħlufa ta’ uffiċjal awtorizzat li tgħid li jkun ġie mqabbad għal daqshekk kif provdut fis-subartikolu (2) tkun prova konklużiva tal-fatt, jekk il-qorti tkun teħtieġ prova dwar dan. 39. Spejjeż tal-proċedimenti. Persuna li tinstab ħatja ta’ reat kontra dan l-Att tista’ teħel l-ispejjeż: (a) għall-eżami u l-analisi ta’ xi oġġett li dwaru jkun sar ir-reat; u (b) għall-qbid u t-tneħħija ta’ xi oġġett li dwaru jkun sar ir-reat; u (ċ) għat-trasport u l-ħżin ta’ xi oġġett li dwaru jkun sar ir-reat; u (d) għal kull spiża oħra li jkun għamel is-Suprintendent u li jkollha x’taqsam mar-reat. 40. Il-ħati għandu jħares kull liġi u regolament. Emendat: A.L.427 tal-2007. (1) Meta persuna tinsab ħatja ta’ xi reat kontra dan l-Att, il-qorti għandha, meta jkun meħtieġ, minbarra li tagħti piena, tordna lill-ħati jneħħi kull inkonvenjent li joriġina mir-reat jew, jekk iċ-ċirkostanzi jkunu hekk jeħtieġu, li jikkonforma ruħu mal-liġi, f’kull każ f’dak iż-żmien li jista’ jiġi stabbilit mill-qorti għal dak l-għanu, fil-każ li ma jħarisx xi ordni bħal dik, huwa jista’ jeħel multa oħra ta’ mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47) għal kull ġurnata li jibqa’ ma jħarisx il-liġi wara li jkun skada iż-żmien stabbilit kif hawn qabel imsemmi. (2) Il-qorti għandha, meta jsirilha rikors għaldaqstant mill-prosekuzzjoni f’kull waqt tawtorizza lill-pulizija tneħħi dak l-inkonvenjent jew xort’oħra jinfurzaw il-liġi bi spejjeż tal-ħati, li, f’kull każ, jista’ jiġi mġiegħel jirrimborża dawk l-ispejjeż bħala dejn ċivili. (3) Meta r-reat li dwar u persuna tkun instabetħatja ikollu x’jaqsam mar-rimi ta’ skart ikun kif ikun, il-qorti għandha, meta dan ikun japplika, minbarra li tagħti piena, tordna lill-ħati jneħħi dak l-iskart. (4) Jekk il-ħati jonqos milli jikkonforma ruħu ma’ ordni magħmul taħt is-subartikolu (3), għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2). (5) Jekk il-ħati jkun assenti minn Malta jew ikun ħarab jew, minħabba f’diżordnimentali jew xi inkapaċità oħra fiżika, ma jkunx jista’ jidher quddiem il-qorti jew, għal xi raġuni oħra li tkun iċ-ċitazzjoni ma tkunx tista’ tiġi notifikata, u s-Suprintendent jiċċertifika bil-ġurament li jkunu rġentement meħtieġ li dak l-inkonvenjent jitneħħa jew li l-liġi tiġi xort’oħra infurzata, l-qorti għandha tordna li ċ-ċitazzjoni tiġi notifikata lir-rappreżentant leġittimu tal-ħati jew lill-persuna li jkollha l-kustodja tal-ħati jew lill-persuna li tkun qed tamministra l-proprjetà tiegħu jew, fin-nuqqas ta’ xi rappreżentant jew persuna magħrufa kif hawn qabel imsemmi, lil mart jew żewġ jew bin jew bintil-ħati. F’kull każ, jekk l-inkonvenjent jew in-nuqqas ta’ konformità mal-liġi jiġu ppruvati, il-qorti għandha tapplika d-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2) jew, f’każijiet adatti, id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1). 41. Meta tiġi ddikjara ta ħtija għal xi reat kontra d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att meta r-reat ikollu x’jaqsam ma’ xinħawi, fond, roqgħa ilma jew vettura li tkun teħtieġ li ċenza taħt dan l-Att, il-qorti tista’ tordna s-sospensjoni ta’ xi liċenza jew li ċenzi maħruġa fir-rigward tal-persuna akkużata jew tal-fond li dwaru jkunu qegħdin isiru l-proċedimenti. 42. Informazzjoni falza jew qarrieqa. Persuna li f’applikazzjoni, informazzjoni, parir jew record għall-fini ta’ dan l-Att, jew tagħmel dikjarazzjoni li tkun taf li tkun falza jew qarrieqa, jew tħallibarra xifatt materjali, tkun ħatja ta’ reat kontra dan l-artikolu. 43. Meta tkun meħtieġa x-xiehda tal-uffiċjal prosekutur, dak l-imsemmi uffiċjal għandu jinstama’ qabel ma jassumi d-dmirijiet ta’ uffiċjal prosekutur, kemm-il darba ma tinħassx il-ħtieġa tax-xiehda tiegħu fi stadju ulterjuri tal-proċedimenti. 44. Persuna li tinstab ħatja għall-ewwel darba ta’ reat kontra d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att tista’, meta tinstab ħatja, teħel multa ta’ mhux inqas minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94) u mhux iżjed minn erbatelef u sittmija u tmienja u ħamsineuro u ħamsa u sebgħ in ċenteżmu (4, 658.75) jew priġunerija għal żmien mhux inqas minn sitt xhur u mhux iżjed minn sentejn jew dik il-multa u priġunerija flimkien, u meta persuna tinsabħatjat-tieni darba jew aktar drabi tis ta’ teħel multa ta’ mhux inqas minn erba’ mija u ħamsa u sittineurou sebgħa utmeninċenteż mu (465.87) u mhux iżjed minn ħdax-ilelf u sitt mija u sitta u erbgħin eurou sebgħa utmeninċenteż mu (11, 646.87) jew priġunerija għal żmien mhux inqas minn sentejn u mhux iżjed minn erba’ snin jew dik il-multa u priġunerija flimkien. 45. Tħassir u riservi. (1) Mingħajr preġudizzju għal kull ħaġa li saret jew kull responsabbiltà mġarrba taħthom, il-liġijiet jew l-artikoli jew partijiet minn liġijiet elenkati fis-subartikolu (2) (hawniżjed ’il quddiem imsejjħa l-liġijiet imħassra) huma b’dan imħassra. (2) L-Att dwar l-Arja Pura, Kap. 200; l-Att dwar Żibel u Skart [żaħ, Kap. 206; l-artikoli 97, 101 sa 110, 117, 118, 121, 122 u l-artikoli 124 sa 127 tal-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija, Kap. 10; l-Ordinanza [żaħ dwar it-Tħaris mill-Mard, Kap. 36. (3) Kull liċenza mogħtija taħt xi waħda mil-liġijiet imħassra għandha tibqa’ fis-seħħ u tkun tista’ tiġġedded bħal li kieku din kienet liċenza taħt dan l-Att. (4) Regolamenti magħmulin taħt il-liġijiet imħassra għandhom jibqgħu fis-seħħ bħal li kieku magħmulin taħt id-dispożizzjoni korrispondenti ta’ dan l-Att, u jistgħu jiġu emendati, imħassra jew sostitwiti xorta waħda.