296 ATT DWAR IR-REĠISTRAZZJONI TA’ ARTIJIET Biex iwaqqaf Reġistru tal-Artijiet biex jirregola ir-reġistrazzjoni ta’ titolu għal art, u biex jipprovdi għal ħwejjeġ li huma inċidentali għal danu konnessi miegħu. L-kif emendat bl-Atti X11V tal-1985, VIII tal-1990, VIIXXI VVI tal-1996 XIII tal-2004 Avviż Legali 423 tal-2007 L-kif emendat bl-Atti X11V tal-1985, VIII tal-1990, VIIXXI VVI tal-1996 XIII tal-2004. L-kif emendat bl-Atti X11V tal-1985, VIII tal-1990, VIIXXI VVI tal-1996 XIII tal-2004 Avviż Legali 423 tal-2007 L-ATT XXXV tal-1981 kif emendat bl-Atti VIII tal-1982, X1 tal-1983, 1V tal-1985, XII tal-1989, VIII tal-1990, XXI tal-1993, VII u XXIV tal-1995, VI tal-1996 u XIII tal-2004; u bl- L-kif emendat bl-Atti X11V tal-1985, VIII tal-1990, VIIXXI VVI tal-1996 XIII tal-2004 Avviż Legali 423 tal-2007 L-kif emendat bl-Atti X11V tal-1985, VIII tal-1990, VIIXXI VVI tal-1996 XIII tal-2004. L-kif emendat bl-Atti X11V tal-1985, VIII tal-1990, VIIXXI VVI tal-1996 XIII tal-2004 Avviż Legali 423 tal-2007 L-ATT XXXV tal-1981 kif emendat bl-Atti VIII tal-1982, X1 tal-1983, 1V tal-1985, XII tal-1989, VIII tal-1990, XXI tal-1993, VII u XXIV tal-1995, VI tal-1996 u XIII tal-2004; u bl- TAQSIMA I PRELIMINARI 1. It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att huwa l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Artijiet. Tifsir. Emendat: VIII.1982.2; XII.1989.2; VII.1995.2. 2. F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma teħtieġx xort’oħra- "area ta’ reġistrazzjoni " tfisserarea ta’ reġistrazzjoni obbligatorja jew area ta’ reġistrazzjoni dikjaratorja skont il-kaz; "area ta’ reġistrazzjoni dikjaratorja " tfisser kull area f’Malta dikjarata bħala tali mill-Ministru bis-saħħa tal-artikoli 15 jew 16; "area ta’ reġistrazzjoni obbligatorja " tfisser kull area f’Malta dikjarata mill-Ministru bħala area ta’ reġistrazzjoni taħt l-artikolu 10 u tinkludi kullareadikjarata jew meqjusa lihiarea ta’ reġistrazzjoni bil-liġi jew bis-saħħa ta’ xi liġi oħra; "art" tinkludi bini u kull kostruzzjoni jew xogħlijiet; "art li qiegħda f’area ta’ reġistrazzjoni " tinkludi art li għaliha japplika dan l-Att daqs li kieku kienet hekk sitwata; " interessi li jipprevalu" tfisser l-interessihekk deskritti fl-artikolu 43; "ipoteka " tfisser privileġġ speċjali fuq immobbli u ipoteka speċjali, magħduda ipoteka speċjali miksuba minn ipoteka ġenerali kemm jekk tkun legali, ġudizzjarja jew konvenzjonali; " Ministru " tfisser il-Ministru responsabbli għar-Reġistru tal-Artijiet; "persuna " tinkludi persuna fiżika jew ġuridika sew jekk dik il-persuna tkun korporali jew mhux korporali; "preskritt " tfisser preskritt b’regoli magħmula taħt dan l-Att; "reġistratur " tfisser ir-Reġistratur tal-Artijiet u kull assistent reġistratur jew uffiċjal ieħor tar-Reġistru tal-Artijiet awtorizzat għalhekk mir-Reġistratur tal-Artijiet; "Reġistratur tal-Artijiet " tfisser l-uffiċjal pubbliku inkarigat mir-Reġistru tal-Artijiet skont l-artikolu 4; "reġistru " tinkludi l-ġurnal li fih jidħlu n-numru progressiv tal-applikazzjonijiet magħmula, ir-reġistru ta’ titoli jew ir-reġistru tal-ipoteki, u kull dokument ieħor li fuqu jsiru notamenti bis-saħħa ta’ dan 1-Att, u "reġistrat" għandha tiftiehem skont hekk; " trasferiment " , meta wżata dwar ipoteka, tinkludi s-surroga fid-dritt tal-proprjetarju tal-ipoteka. TAQSIMA II DISPOSIZZJONIJIET AMMINISTRATTIVI 3. (1) Għandu jkun hemm uffiċċju f’Malta li jissejjaħ ir-Reġistru tal-Artijiet għall-finijiet tar-reġistrazzjoni ta’ titoli għal art. (2) Ir-Reġistru tal-Artijiet ikun magħmul minn żewġ fergħat, waħda fil-Gżira ta’ Malta fejn jiġu reġistrati titoli għal artijiet f’dik il-gżira, u l-oħra f’Għawdex fejn jiġu reġistrati titoli għal artijiet f’Għawdex u f’Kemmuna. 4. Ir-Reġistratur tal-Artijiet u uffiċjali oħra. Emendat: VII.1995.3. (1) Ix-xogħol tar-reġistru għandu jitmexxa minn uffiċjal pubbliku li jkun maħtur għalhekk u li jkun magħruf bħala r-Reġistratur tal-Artijiet, flimkien ma’ dawk l-uffiċjali (jiġifieri, assistenti reġistraturi, skrivaniwimpjegati oħra) li minn żmien għal żmien ikunu meqjusa li huma meħtie [a. (2) Persuna ma tkunx kwalifikata li tinħatar Reġistratur ta’ 1-Artijiet kemm-il darba ma tkunx ħadmet bħala avukat jew nutar pubbliku għal mill-anqas seba’ snin. (3) Persuna ma tkunx kwalifikata biex tiġi maħtura bħala assistent reġistratur kemm-il darba ma tkunx ħadmet bħala avukat jew nutar pubbliku jew prokuratur legali għal mill-inqas tliet snin. (4) Matul kull vakanza fil-kariga tar-Reġistratur tal-Artijiet, il-funzjonijiet, is-setgħat u l-awtoritajiet kollha li b’dan l-Att jew b’xi liġi oħra huma assenjati jew mogħtija lir-Reġistratur tal-Artijiet għandhom jiġu eżerċitati minn assistent reġistratur magħżul mill-Ministru biex jagħmilha ta’ Reġistratur tal-Artijiet u dak kollu li jkun magħmul minn assistent reġistraturhekk magħżul għandu jkollu l-istess effett għalkollox bħal dak li jkun magħmul minn Reġistratur tal-Artijiet. 5. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, ir-Reġistratur tal-Artijiet għandu jmexxi x-xogħol kollu ta’ reġistrazzjoni taħt dan l-Att u għandu jlesti u jieħu ħsieb li jiġu stampati jew xort’oħrari prodotti u ċirkolati jew xort’oħra maħruġa dawk il-formoli u direttivi li jidhirlu meħtieġa jew spedjenti sabiex jiġu faċilitati proċedimenti taħt dan l-Att. (2) Ir-Reġistratur tal-Artijiet jista’ jiddelega lil kull wieħed mill-assistenti reġistratur il-funzjonijiet, is-setgħat u l-awtoritajiet kollha jew uħud minnhom li b’dan l-Att jew b’xi liġi oħra huma assenjati jew mogħtija lil u, u f’kull żmien jista’ jirrevoka jew jibdel dik id-delega: Iżda ebda delega bħal dik ma għandha titqies li tneħħi lir-Reġistratur tal-Artijiet xi waħda mill-funzjonijiet, setgħat jew awtoritajiet tiegħu u hu jista’, jekk jidhirlu xieraq, jeżerċita dawk il-funzjonijiet, setgħat jew awtoritajiet flimkien mal-assi stent reġistraturhekk delegat. 6. Setgħa tar-reġistraturi li jħarrku xhieda u produzzjoni ta’ mapep, eċċ. Emendat: VIII.1990.3; A.L.423 tal-2007. (1) Ir-reġistratur jista’ jagħti ġurament jew jieħu dikjarazzjoni bil-ġurament skont dan l-Att għal kull wieħed mill-għanijiet ta’ dan l-Att u jista’ wkoll, b’taħrika iffirmata minnu, jitlob l-attendenza ta’ dawk il-persuni kollha li jidhirlu xierqa dwar ir-reġistrazzjoni ta’ kull titolu; hu jista’ wkoll, b’taħrika bħal din, jeħtieġ lil kull persuna li jkollha fil-pussess tagħha jew taħt il-ħarsien tagħha ximappa, surveys, ktieb jew dokument ieħor dwar artijiet biex tipproduċi dik il-mappa, survey Ir-reġistratur jista’ jagħti ġurament jew jieħu dikjarazzjoni bil-ġurament skont dan l-Att għal kull wieħed mill-għanijiet ta’ dan l-Att u jista’ wkoll, b’taħrika iffirmata minnu, jitlob l-attendenza ta’ dawk il-persuni kollha li jidhirlu xierqa dwar ir-reġistrazzjoni ta’ kull titolu; hu jista’ wkoll, b’taħrika bħal din, jeħtieġ lil kull persuna li jkollha fil-pussess tagħha jew taħt il-ħarsien tagħha ximappa, surveys, ktieb jew dokument ieħor sabiex jispezzjonahom; u jista’ jeżamina bil-ġurament lil kull persuna li tidher quddiemu u għal dan il-għan jagħti l-ġurament. (2) Jekk xi persuna, wara li tkun ġiet konsenjata lilha taħrika kif intqal qabel, jew kopja tagħha, għax trid tittraskura jew tirrifjuta li tattendi skont dik it-taħrika, jew li tipproduċi dawk il-mapep, surveys, kotba jew dokumenti oħra li jkunu meħtieġa li jiġu prodotti skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, jew li twieġeb taħt ġurament jew xort’oħra dawk il-mistoqsijiet leġittimi li jsirulha minn reġistratur skont is-setgħat mogħtija b’dan l-Att, tkun ħatja ta’ reatu teħel, meta tinsabħatja mill-Qorti tal-Maġistrati, multa ta’ mhux iżjed minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94). 7. Di partimenti jistgħu jagħtu tagħrif lir-reġistratur. Emendat: VII.1995.4. Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ kull liġi li tipprovdi għal segretezza, dipartiment tal-Gvern għandu, fiż-żmien preskritt, jagħti lir-Reġistratur tal-Artijiet fuq talba tiegħu dawk il-parti kolaritajiet u dak it-tagħrif dwar artijiet u ipotekali bil-liġi hu intitolat li jitlob sidien ta’ proprjetà li jagħtuh direttament. 8. Esklużjoni ta’ responsabbiltà għalegħmil bonafideminn reġistratur. (1) Ir-Reġistratur tal-Artijiet u kull assistent reġistratur jew persuna oħra li taġixxi taħt l-awtorità tar-Reġistratur tal-Artijiet jew ta’ assistent reġistratur, jew taħt xi ordni jew regola ġenerali magħmula skont dan l-Att, ma jkunux responsabbli u ma jistgħux jiġu mħarrka għal danni jew xort’oħra, u ma jistgħux jittieħdu proċedimenti oħra kontra tagħhom, għal jew dwar xiegħmil jew xi ħaġa li tkun saret jew li tkun naqset milli ssir inbonafideu bl-użu ta’ diliġenza ordinarja fl-eżerċizzju jew fl-eżerċizzju suppost tas-setgħat ta’ dan l-Att, jew ta’ xi ordni jew regola ġenerali magħmula skont dan l-Att. (2) Il-Gvern ma jkunx responsabbli, f’danni jew xort’oħra, għal ebda ħaġa li tkun saret jew li tkun naqset milli ssir taħt dan l-Att; bla preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar indennizz li jkollu jitħallas bis-saħħa tiegħu. 9. Siġill tar-Reġistru tal-Artijiet. Għandu jkun hemm siġill tar-Reġistru tal-Artijiet u kull dokument li jkun jidher li huwa ssiġillat b’dak is-siġill ikun aċċettabbli bħala prova u, kemm-il darba ma jkunx jidher il-kuntrarju, għandu jitqies, mingħajr prova oħra, li jkun ħareġ b’ordni jew taħt l-ordni tar-Reġistratur tal-Artijiet. TAQSIMA III REĠISTRAZZJONI TAL-ART Reġistrazzjoni Obbligatorja 10. (1) Il-Ministru jista’, minn żmien għal żmien, b’ordni fil-Gazzetta, jiddikjara arei f’Malta bħala arei ta’ reġistrazzjoni, u għandu juri dawk l-arei b’riferenza għal mappa inkluża fl-ordni u b’kull mod ieħor li jidhirlu xieraq, u dawk 1-arei għandhom ikunu magħrufa bħala arei ta’ reġistrazzjoni obbligatorji. (2) Meta art tiġi reġistrata taħt id-disposizzjonijiet tal-artikolu 12(2), l-artikolu 14(2), l-artikoli 15, 16, 16A jew 17 dik l-art tibda titqies li hi f’area ta’ reġistrazzjoni obbligatorja. (3) Il-Ministru jista’ wkoll jiddikjara areali tkun parti bħala area ta’ reġistrazzjoni obbligatorja u parti bħala area ta’ reġistrazzjoni dikjaratorja, u barra minn dan 1-istessarea tista’ tkun dikjarata area ta’ reġistrazzjoni bħal dik sabiex iseħħ u 1-finijiet u disposizzjonijiet kollha ta’ dan 1-Att jew x’uħud minnhom. 11. Liġijiet oħra ma japplikawx għal arei ta’ reġistrazzjoni. Emendat: IV.1985.2; XII.1989.3. Kap. 16. Kap. 12. Kap. 88. Kap. 88. Id-disposizzjonijiet tal-artikolu 996 tal-Kodiċi Ċivili u tal-artikolu 239 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, kif ukoll kull disposizzjoni oħra ta’ dawn il-Kodiċijiet jew ta’ xi liġi oħra relattivi għar-reġistrazzjoni ta’ ċerti trasferimenti fir-Reġistru Pubbliku, u li ma taqbilx ma’ dan l-Att, għandhom jieqfu mis-seħħ dwar artijiet sitwati f’xi area ta’ reġistrazzjoni, u dwar artijiet li jkunu ġew reġistrati: Iżda d-disposizzjonijiet tal-artikolu 22 tal-Ordinanza dwar l-Akkwist ta’ Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi, għandu jkollhom seħħ minkejja kull disposizzjoni ta’ dan l-Att, u dan l-Att japplika u jiftiehem bħala li jagħti kull seħħ lid-disposizzjonijiet tal-imsemmija Ordinanza. 12. Trasferimenti ta’ artijiet f’area ta’ reġistrazzjoni għandhom jiġu reġistrati biex jibdew iseħħu. Emendat: VII.1995.7; XIII.2004.65. Kap. 364. (1) F’kull area ta’ reġistrazzjoni- (a) kull kuntratt li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ beni immobbli, jew xi dritt reali fuq dik il-proprjetà, inklużi opperazzjonijiet li għandhom x’jaqsmumabeni immobbli li jkunu taħt trust, jew li bih x iatt li jkollu l-effett li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ beni immobbli, jew xi dritt reali fuq dik il-proprjetà, jiġi xolt, imħassar jew revokat, u kull kuntratt li joħloq jew li jibdel xi dritt bħal dak jew li bih x idritt bħal dak jinqaleb f’xi ieħor minn dawk id-drittijiet jew issir rinunzja għalih, u kull kuntratt li bihbeni immobbli jiġu maqsuma, u kull att li jkollu effett dikjaratorju dwar il-proprjetà ta’, jew xi dritt reali fuq, beni immobbli, (inkluż att magħmul għall-fini tal-Att dwar it-Taxxa tad-Dokumenti u Traferimenti, u inventarju magħmul minn trus teeli u dikjarazzjoni unilaterali ta’ trust ta’ proprjetà addizzjonali taħt trusts kull kuntratt li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ beni immobbli, jew xi dritt reali fuq dik il-proprjetà, inklużi opperazzjonijiet li għandhom x’jaqsmumabeni immobbli li jkunu taħt trust, jew li bih x iatt li jkollu l-effett li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ beni immobbli, jew xi dritt reali fuq dik il-proprjetà, jiġi xolt, imħassar jew revokat, u kull kuntratt li joħloq jew li jibdel xi dritt bħal dak jew li bih x idritt bħal dak jinqaleb f’xi ieħor minn dawk id-drittijiet jew issir rinunzja għalih, u kull kuntratt li bihbeni immobbli jiġu maqsuma, u kull att li jkollu effett dikjaratorju dwar il-proprjetà ta’, jew xi dritt reali fuq, beni immobbli, (inkluż att magħmul għall-fini tal-Att dwar it-Taxxa tad-Dokumenti u Traferimenti, u inventarju magħmul minn trustee li jaċċetta trusttestamentarju u dikjarazzjoni unilaterali ta’ trustta, iżda eskluż kull att ta’ inventarju ieħor) u kull kuntratt ta’ antikresi; u (b) kull sentenza li biha xi att li jkollu effett li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ beni immobbli, jew xi dritt reali fuq dik il-proprjetà, jiġi xolt, imħassar jew revokat, jew li tordna t-trasferiment tal-proprjetà ta’ beni immobbli, jew ta’ xi dritt reali fuq dik il-proprjetà, jew li jkollha l-effett li toħloq ipoteka, u kull ipoteka li tinħoloq bis-saħħa tal-liġi; u (ċ) Kap. 16. Kap. 16. kull trasferiment ta’ beni immobbli b’bejgħ bil-qorti, u kull fidi ta’ ċens magħmul skont l-artikolu 1501 tal-Kodiċi Civili [żaħ, sa fejn l-art inkluża fil-kuntratt, sentenza, bejgħ bil-qorti jew fiċ-ċedoli ta’ fidi jew milquta bl-ipoteka tkun qiegħda f’area ta’ reġistrazzjoni, m’għandhom f’ebda każ jibdew iseħħu, dwar terzi persuni, sakemm u kemm il-darba t-titolu għall-arttrasferita jew milquta, sew favur kemm kontra, bil-kuntratt, bis-sentenza, bil-bejgħ bil-qorti, bil-fidi jew bl-ipoteka kif imsemmi qabel, tkun reġistrata fil-ġurnal bil-mod preskritt. (2) Ir-reġistratur jista’, fid-diskrezzjoni tiegħu, bl-istess mod jirreġistra t-titolu għall-artijiet li qegħdin barra minn area ta’ reġistrazzjoni unklużi f’xi kuntratt, sentenza, bejgħ bil-qorti jew fidikif intqal qabel jew li jkunu milquta b’xi ipoteka kifintqal qabel u f’kull każ bħal dan hu għandu jagħmel ir-reġistrazzjonijiet xierqa fir-reġistru; u meta art tiġihekk reġistrata dan l-Att għandu japplika għaliha daqs li kieku kienet qiegħda f’area ta’ reġistrazzjoni. 13. Dmirijiet ta’ nutara pubbliċi li jirċievu att li jolqtu artijiet f’arei ta’ reġistrazzjoni. Emendat: IV.1985.3; VII.1995.8 XXIV. 1995.362; VI.1996.2VII.1995.8;; A.L.423 tal-2007. (1) Nutar pubbliku li jirċievi xi wieħed mill-kuntratti msemmija fl-artikolu 12(1)(a), u li għalihom japplika dak l-artikolu, għandu, fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-data tal-att, japplika, bil-mod preskritt, għar-reġistrazzjoni tat-titolu tal-art milquta u sabiex isiru r-reġistrazzjonijiet xierqa fir-reġistru. (2) Jekk nutar pubbliku jonqos li jħares il-ħtiġijiet ta’ dan l-artikolu, hu jista’, b’żieda mar-responsabbiltà tiegħu għal kull danni li jistgħu jiġġarrbu minħabba n-nuqqas tiegħu, jeħel, meta jinsabħati mill-Qorti ta’ Reviżjoni tal-Atti Nutari li, ammenda ta’ mhux iżjed minn sitta u erbgħineuro u disgħa u ħams in ċenteżmu (46.59): Iżdanutar pubbliku jitqies li jkun ħares il-ħtiġijiet ta’ dan l-artikolu jekk, sadanittant, talba għal reġistrazzjoni kif intqal qabel tkun ġiet depożitata fir-reġistru minn xi waħda mill-partijiet interessati jew minn nutar jew avukat jew prokuratur legali f’isem xi waħda minn dawk il-partijiet. (3) Meta skont l-artikolu 12 it-titolu għall-art għandu jiġi reġistrat u għandhom isiru xi reġistrazzjonijiet fir-reġistru wara sentenza jew bejgħ bil-qorti jew il-fidwa jew ipoteka maħluqa bis-saħħa ta’ liġi, għandha ssir talba għalhekk, bil-mod preskritt, minn kull waħda mill-partijiet interessati jew minn avukat jew nutar pubbliku jew prokuratur legali, f’isem xi waħda minn dawk il-partijiet: Iżda ma tiġi milqugħa ebda talba bħal dik sakemm tiġi ċertifikata mir-Reġistratur tal-Qrati lis-sentenza tkun resjudicata jew li l-ordni tkun finali. 14. Reġistrazzjoni ta’ titolu għal artijiet inklużi f’suċċessjoni. Emendat: VII.1995.9; VI.1996.3. Kap. 12. (1) Fil-ftuħ ta’ suċċessjoni ta’ xi persuna, it-titolu għal art li tkun inkluża fit-trasmissjoni u li tkun qiegħda f’xi area ta’ reġistrazzjoni, għandha, sakemm ma tkunx digà reġistrabbli skont 1-artikolu 12, tiġi reġistrata f’isem il-persuni li favurihom dik l-art tkun għaddiet, fuq talba li ssir bil-mod preskritt, u kull trasferiment jew qasma ta’ xi art bħal diku kull att ieħor dwarha ma għandhiex issir qabel ma t-titolu għaliha jkun reġistrat, u f’każ ta’ dikjarazzjoni ta’ ftuħ ta’ suċċessjoni bis-saħħa tal-artikolu 536 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, il-qorti għandha tordna lir-rikorrent biex jagħmel dik ir-reġistrazzjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-dikjarazzjoni, u tinnomina kuratur biex fin-nuqqas ta’ tali reġistrazzjoni mir-rikorrent, issir ir-reġistrazzjoni mill-kuraturhekk appuntat għas-spejjez tar-rikorrent. (2) Ir-reġistratur jista’, fid-diskrezzjoni tiegħu, jestendi d-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) għal kull art li qiegħda barra mill-imsemmija area ta’ reġistrazzjoni u li tkun inkluża fi trasmissjoni li tinkludi artsitwata f’area ta’ reġistrazzjoni kif intqal qabel; u meta dak is-subartikolu jkunhekk estiż ir-reġistratur għandu jirreġistra dik l-art u dan l-Att għandu japplika għaliha daqs li kieku kienet sitwata f’area ta’ reġistrazzjoni. 15. (1) Il-Ministru jista’ minn żmien għal żmien, b’ordni fil-Gazzetta jordnali kull titolu għalart jiġi reġistrat sew jekk dik l-art tkun f’area ta’ reġistrazzjoni sew jekk le. (2) Il-Ministru jista’ jagħmel dak l-ordni jew: (a) b’riferenza għalarei partikolari li jiġu murija b’riferenza għal mappa jew mapep inklużi fl-ordni jew b’dak il-mod l-ieħor li jidhirlu xieraq; jew (b) b’riferenza għal xi persuna jew grupp ta’ persuni; jew (ċ) b’riferenza għan-natura tal-jedd li hemm fl-art jew fuq l-art. (3) Il-Ministru jista’ f’kull ordni bħal dak jordna li dik ir-reġistrazzjoni ssir fi żmien li jiġi stabbilit fl-ordni, liema żmien f’ebda każ ma jkun inqas minn tliet xhur. (4) Meta art tiġi reġistrata bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, dan l-Att għandu japplika għaliha daqs li kieku kienet qiegħda f’area ta’ reġistrazzjoni. (5) Kull persunali- (a) tonqos li tħares ordni magħmul mill-Ministru bis-saħħa tas-subartikolu (1); jew (b) waqt xi proċedimenti quddiem ir-reġistratur jew qorti skont dan l-Att, u dwar xi art li għandha tiġi reġistrata skont ordni magħmul mill-Ministru bis-saħħa tas-subartikolu (1), bil-ħsieb li taħbit-titolu jew il-pretensjoni ta’ xi persuna, jew biex tissostanzja talba falza, ma tressaqx, jew tipprova ma tressaqx, jew tkun kompliċi biex ma jitressaqx, xi dokument jew fatt; jew (ċ) dwar xiart li għandha tiġi reġistrata skont ordni magħmul mill-Ministru bis-saħħa tas-subartikolu (1), b’qerq tikseb, jew tipprova b’qerq tikseb, jew tkun kompliċi biex b’qerq jinkiseb xi dħul fi, tħassir minn jew tibdil, fir-reġistru jew f’xi ċertifikat jew dokument, tkun ħatja ta’ reat kontra dan l-Att uteħel, meta tinsab ħatja, l-pieni stabbiliti taħt is-subartikolu (6), u l-qorti tista’ tordna l-konfiska, favur il-Gvern, tal-art li dwarha jkun sar ir-reat. (6) Il-Ministru jista’ b’ordni magħmul bis-saħħa tas-subartikolu (1) jistabbilixxi 1-pieni li għalihom persuna ħatja ta’ reat skont is-subartikolu (5) dwar dik 1-ordni għandha teħel; dik il-piena m’għandhiex tkun aktar ħarxa minn dawk stabbiliti fl-artikolu 58. (7) Id-disposizzjonijiet ta’ dan 1-artikolu għandhom jitqiesu li ġew imħarsa jekk l-applikazzjoni ssir minn xi parti interessata. 16. (1) Il-Ministru jista’, minn żmien għal żmien, b’ordni fil-Gazzetta, jordna li l-jeddijiet imsemmija f’xi wieħed mill-paragrafi tal-artikolu 43(1)(a) sa (l Il-Ministru jista’, minn żmien għal żmien, b’ordni fil-Gazzetta, jordna li l-jeddijiet imsemmija f’xi wieħed mill-paragrafi tal-artikolu 43(1)(a) jiġu ddenunzjati lir-reġistratur, sew jekk l-art suġġetta għal dawk il-jeddijiet tkun f’area ta’ reġistrazzjoni sew jekk le, u sew jekk dik l-art tkun reġistrata sew jekk le. (2) Il-Ministru jista’ jagħmel dak l-ordni jew: (a) b’riferenza għalarei partikolari li jiġu murija b’riferenza għal mappa jew mapep inklużi fl-ordni jew b’dak il-mod l-ieħor li jidhirlu xieraq; jew (b) b’riferenza għal xi persuna jew grupp ta’ persuni li l-art tagħhom tkun suġġetta għal xi jedd imsemmi fis-subartikolu (1); jew (ċ) b’riferenza għal xi persuna jew grupp ta’ persuni li favurihom jew favur art tagħhom ikun jeżisti xi jedd imsemmi fis-subartikolu (1). (3) Il-Ministru jista’ f’kull ordni bħal dak jordna li dik id-denunzja ssir fi żmien li jiġi stabbilit fl-ordni, liema żmien f’ebda każ ma jkun inqas minn tliet xhur. (4) Id-denunzja msemmija fis-subartikolu (1) għandha ssir fuq dik il-formula lir-reġistratur joħroġ skont kif jipprovdi l-artikolu 5(1) u għandu jkollha magħha dik l-informazzjoni u dawk id-dokumenti li jista’ jitlob ir-reġistratur. (5) Ir-reġistratur għandu jżomm elenku ta’, jew b’mod ieħor idaħħal fir-reġistru, id-denunzji li jkunu saru lilu skont is-subartikolu (1). (6) Il-Ministru jista’ f’kull ordni bħal dak jordna li kull persuna li favuriha jkun sar trasferiment ta’ xi jeddiddenunzjat lir-reġistratur għandha, fi żmien ħmistax-il ġurnata minn dak it-trasferiment, tagħti avviż dwar u li r-reġistratur fuq dik il-formula lir-reġistratur joħroġ skont kif jipprovdi l-artikolu 5(1); u r-reġistratur għandu jagħmel notament ta’ dak it-trasferiment bil-mod provdut fis-subartikolu (5). (7) Id-disposizzjonijiet ta’ 1-artikolu 15(5),) għandhom mutatis mutandis japplikaw għal ordni magħmul mill-Ministru bis-saħħa ta’ dan 1-artikolu. 16A. Reġistrazzjoni ta’ proprjetà ta’ sidien mhux magħrufa. Miżjud: VII.1995.12. (1) Metaart jew sehem f’dik 1-art, jew xi jeddijiet fiha jew fuqha huma reġistrabbli jew dikjarabbli bis-saħħa tad-disposizzjonijiet ta’ 1-artikolu 15 jew 16, u s-sid jew sid presunt ma jkunx jista’ jew ma jkunx irid japplika għar-reġistrazzjoni tagħha fiż-żmien preskritt, ir-reġistratur għandu, bla ħsara għal kull responsabbiltà li jkollha xi persuna skont l-imsemmija artikoli, jirreġistra dik l-art jew jagħmel id-dikjarazzjoni xierqa f’isem is-sidien mhux magħrufa u dik l-art għandha tiġi amministrata mill-Gvern f’isem dawk is-sidien mhux magħrufa. Il-Kummissarju tal-Art għandu kull sena jippubblika lista ta’ dik il-proprjetà fil-Gazzetta. (2) Meta art tkun reġistrata jew dikjarata mir-reġistratur f’isem sidien mhux magħrufa, huwa għandu wkoll jirreġistra kull ipoteka, kawzjoni, servitù jew kull interess ieħor li jipprevali, jew kull jedd ieħor li għandu jiġi reġistrat skont dan 1-Att skont kif jista’ jolqot dik 1-art u li huwa jista’ jkun jafbihom. (3) Id-disposizzjonijiet tal-artikolu 23 għandhom japplikaw għal kull reġistrazzjoni jew dikjarazzjoni magħmula bis-saħħa tas-subartikoli). (4) Wara li jagħlqu tletin sena, kemm-il darba dik ir-reġistrazzjoni ma tkunx ġiet ikkuntestata b’suċċess skont is-subartikolu (3), dik 1-art għandha tiġi reġistrata b’titolu garantitfavur u f’isem il-Gvern ta’ Malta, libera u libera minn ipoteki, kawzjonijiet, servitujiet jew interessi li jipprevalu oħra jew drittijiet oħra ħlief għal dawk li kienu debitament reġistrati skont is-subartikolu (2): Iżda jekk l-ipoteka, kawzjoni, servitù jew interess li jipprevali ieħor jew kull dritt ieħor reġistrabbli jkunu favurart li tkun histess reġistrata favur sidien mhux magħrufa, iżda għar-rigward ta’ dik l-art, il-perijodu ta’ tletin sena msemmi f’dan is-subartikolu jkun għadu ma għalaqx, allura l-art servjenti għandha tiġi reġistrata bħala suġġetta għal ipoteka, kawzjoni, servitù, interess ieħor li jipprevali jew dritt ieħor, li jispiċċaw biss meta l-perijodu ta’ tletin sena kif stabbilit f’dan is-subartikolu jagħlaq ukoll għar-rigward tal-art dominanti. (5) Jeddijiet reġistrati f’isem sidien mhux magħrufa għandhom bl-istess mod jgħaddu favur il-Gvern wara li jgħaddu tletin sena minn meta jiġu dikjarati. Reġistrazzjoni Volontarja 17. Reġistrazzjoni volontarja ta’ titolu għal art. Emendat: 1V.1985.4. (1) Bla ħsara għal dawk il-kondizzjonijiet u proċeduri li jistgħu jiġu preskritti, u bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-artikolu 12(2) u tal-artikolu 14(2), ir-reġistratur jista’, fid-diskrezzjoni tiegħu, u sew fuq l-inizjattiva tiegħu stess kemm fuq talba li ssir għalhekk, jirreġistra t-titolu għal kull art, sew jekk dik l-art tkun sitwata f’area ta’ reġistrazzjoni sew jekk le; u f’kull każ bħal dan għandu jagħmel dawk ir-reġistrazzjonijiet li jidhirlu xierqa. (2) Meta art tiġi reġistrata bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, dan l-Att għandu japplika għaliha daqs li kieku kienet qiegħda f’area ta’ reġistrazzjoni. X’għandu jsir qabel ir-Reġistrazzjoni 18. Dmirijiet ta’ reġistratur. L-eżami mir-reġistratur ta’ kull titolu taħt dan l-Att għandu jitmexxabll-mod preskritt: Iżda- (a) għandu jingħata avviż xieraq, fejn l-għoti ta’ dak l-avviż jiġi preskritt, u għandha tingħata opportunità biżżejjed lil kull persuna li tkun tixtieq toġġezzjonali tfisser l-oġġezzjonijiet tagħha lir-reġistratur; u (b) ir-reġistratur ikollu ġurisdizzjoni li jisma’ u jiddeċiedi kull oġġezzjoni bħal dik salv li jkun hemm appell lill-Qorti tal-Appell bil-mod preskritt u bil-kondizzjonijiet preskritti; u (ċ) jekk ir-reġistratur, meta jeżamina xi titolu, ikun tal-fehma li aktarx tista’ ssir oġġezzjoni għat-titolu, iżda b’danakollu jkun titolu li l-pussess taħt u ma jkunx se jiġi disturbat, hu jista’ japprova dak it-titolu, jew jista’ jitlob lill-applikant biex jagħmel rikors lill-qorti, fuq dikjarazzjoni ffirmata mir-reġistratur, biex tiġi sanzjonata r-reġistrazzjoni tagħha. 19. Dmirijiet tal-applikant għal reġistrazzjoni. Emendat: VII.1995.13. (1) Qabel ma tkun kompleta ta r-reġistrazzjoni ta’ xi titolu ta’ art li dwarha jkun meħtieġ eżami, min jitlob ir-reġistrazzjoni u l-konsulent legali tiegħu għandhom, kull wieħed minnhom, jekk meħtieġa mir-reġistratur, jagħmlu dikjarazzjoni bil-ġurament li, skont l-aħjar tagħrif u twemmin tagħhom, kull att, kull testment u kull dokument ieħor u l-ipoteki u piżijiet kollha li jolqtu t-titolu li dwaru tkun qed issir it-talba, u l-fatti materjali kollha għal dak it-titolu, ikunu ġew murija waqt l-investigazzjoni tat-titolu magħmula mir-reġistratur, u huma jistgħu wkoll ikunu mitluba mir-reġistratur li jiddikjaraw x’mezzi kellhom biex saru jafubil-fatti msemmija f’dan l-artikolu. (2) Meta talba għal reġistrazzjoni tkun inkompatibbli ma’ titolu li jkun digà reġistrat fir-reġistru b’mod li r-reġistrazzjoni ma tistax tiġi effettwata, min jagħmel it-talba jista’ jdaħħal kawzjoni u d-disposizzjonijiet tat-Taqsima V ta’ dan 1-Att għandhom mutatis mutandis japplikaw għaliha, sakemm 1-art ma tkunx reġistrata b’titolu garantit, f’liema każ min jagħmel it-talba jista’ jitlob biss korrezzjoni tar-reġistru. 20. Taxxa ta’ spejjeż għal reġistrazzjoni. Emendat: XXIV.1995.362. (1) L-infiq, id-drittijiet u l-ispejjeż kollha li jsiru minn xi parti fi jew dwar xi proċedimenti għal reġistrazzjoni għandhom jiġu intaxxati mir-reġistratur li għandu wkoll, fid-diskrezzjoni tiegħu, sakemm il-partijiet ma jaqblux xort’oħra, jistabbilixxi b’ordni bil-miktub il-persuni li għandhom iħallsu u l-mod kif għandhom jiġu maqsuma dawk l-infiq, drittijiet u spejjeż, meta tiġi meqjusa d-disposizzjoni li ġejja, jiġifieri, li kull applikant taħt dan l-Att ikun responsabbli prima facie li jħallas kull infiq, drittijiet u spejjeż li jkunu saru għall-applikazzjoni tiegħu jew minħabba fiha, ħlief- (a) f’każ li parti li toġġezzjona jkollha d-drittijiet tagħha garantiti tajjeb mingħajr matidher; u (b) metaxinfiq, drittijiet jew spejjeż ikunu sarubla ħtieġa jew b’mod mhux xieraq. (2) Kull ordni magħmul mir-reġistratur taħt dan l-artikolu jkollu l-istess effett daqs likieku l-infiq, id-drittijiet jew l-ispejjeż ikunu ġew intaxxati mir-Reġistratur tal-Qrati u bl-istess mod ikunu suġġetti għal reviżjoni mill-qorti. Effetti ta’ Reġistrazzjoni 21. Kifart tista’ tiġi reġistrata. Sostitwit: VII.1995.14. (1) Ma’ 1-applikazzjoni għall-ewwel reġistrazzjoni ta’ art jew ipoteka jew jedd ieħor reġistrabbli jkun xi jkun it-titolu li bih dik l-art, ipoteka jew jedd ieħor ikun għadda għandmin jitlob ir-reġistrazzjoni, ir-reġistratur għandu joħroġ għal daqshekk ċertifikat għat-titolu għal dik 1-art, ipoteka jew jedd ieħor reġistrabbli, skont it-titolu li bih dik l-art, ipoteka jew jedd ieħor ikun ġie għand dik il-persuna. (2) Meta 1-art għandha skont xi liġi oħra tiġi reġistrata b’titolu garantit, jew meta 1-art tkun ser tiġi reġistrata f’isem il-Gvern ta’ Malta jew meta r-reġistrazzjoni tintalab b’effett ta’ trasferiment mingħand il-Gvern ta’ Malta, għandha tiġi reġistrata b’titolu garantit. (3) Meta art tkun reġistrata, din għandha titqies li ġiethekk reġistrata b’seħħ mid-data li fiha 1-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tkun ġiet imdaħħla fil-ġurnal. 22. Effetti ta’ reġistrazzjoni b’titolu garantit. Emendat: VII.1995.15; VI.1996.5. Ir-reġistrazzjoni ta’ kull persuna bħala sid ta’ art b’titolu garantit jagħti lil persuna hekk reġistrata titolu irrevokabbli għaliha, jiġifieri, titolu li ma jistax jiġi megħlub ħlief kif provdut f’dan l-Att, flimkien mad-drittijiet, il-privileġġi u l-appartenenzi kollha li jkollhom x’jaqsmu ma’ dik l-art, suġġetta għad-drittijiet u l-interessi li ġejjin, jiġifieri- (a) suġġetta għall-piżijiet u interessi oħra, jekk ikun hemm, li jkunu jidhru fir-reġistru; u (b) kemm-il darba ma jkunx espress il-kuntrarju fir-reġistru, suġġetta għal dawk l-interessi li jipprevalu, jekk ikun hemm, li jolqtu l-art reġistrata; u (ċ) dwarart miżmuma b’enfitew si, suġġetta għal kull patt espress jew mifhum, obbligazzjoni u responsabbiltà li jkunu inċidentali għall-art reġistrata, iżda ħielsa mill-jeddijiet u l-interessi l-oħra kollha huma x’inhuma: Iżda jekk il-Ministru, bis-saħħa tad-disposizzjonijiet tal-artikolu 16, jordnali xi jew kull jedd jew interessi li jipprevalu bħal dawk għandhom jiġu reġistrati, id-disposizzjonijiet ta’ dan 1-artikolu m’għandhomx japplikaw dwar dawk il-jeddijiet jew interessi li għandhom jiġu reġistrati iżda li ma jkunux ġew hekk reġistrati. 23. Effetti ta’ reġistrazzjoni b’titolu li ma jkunx titolu garantit. Emendat: VII.1995.16; VI.1996.6. (1) Ir-reġistrazzjoni ta’ xi persuna bħala sid ta’ art b’titolu li ma jkunx titolu garantit ma għandhiex tolqot jew tippreġudika li jiġu nfurzatxi dritt jew interess li jkun kontra jew jidderoga t-titolu tal-ewwel sidreġistrat u li jkunu jeżistu jew li jistgħu jinqalgħu meta l-art tiġi reġistrata għall-ewwel darba; iżda, ħlief kif intqal qabel, għandu jkollha l-istess effett bħal reġistrazzjoni b’titolu assolut. (2) Bla ħsara għall-artikoli 16A u 46, ir-reġistratur għandu, kemm-il darba ma tkunx saret applikazzjoni biex tinkiser il-preskrizzjoni jew kawzjoni oħra li għandha 1-istess effett, jibdel it-titolu f’titolu garantit wara li jgħaddu għaxar snin mill-ewwel reġistrazzjoni. 24. Reġistrazzjoni b’titolu kwalifikat. Emendat: VII.1995.17; VI.1996.7; XIII.2004.66. (1) Meta mal-eżami tat-titolu r-reġistratur ikun jidhirlu lit-titolu jista’ jiġi stabbilit biss għal perijodu limitat, jew ikun proprjetà taħt trust jew ikun suġġett għal kondizzjoni jew għal ċerti riżervi, ir-reġistratur jista’, bi dħul fir-reġistru, jagħmel eċċezzjoni mill-effett ta’ reġistrazzjoni għal drittijiet jew interessi li jinqalgħu qabel data speċifikata jew taħtatt speċifikat jew xort’oħra deskritti b’mod partikolari fir-reġistru. (2) Ir-reġistrazzjoni ta’ persuna bħala sid ta’ art b’titolu kkwalifikat skont dan l-artikolu ikollha l-istess effett bħar-reġistrazzjoni ta’ dik il-persuna b’titolu, jew titolu garantit, skont il-każ, kemm-il darba reġistrazzjoni bħal dik ma tolqotx jew ma tippreġudikax li jiġi nfurzat xi dritt jew interess li jkun jidher fir-reġistru bħala li hu eċċettwat. 25. Persuni li jistgħu jiġu reġistrati bħala sidien tal-art. Emendat: XIII.2004.67. Il-persuni li ġejjin biss jistgħu jiġu reġistrati bħala sidien ta’ art, jiġifieri- (a) is-sid, trustee, il-padrundirett, l-enfitew ta, is-sid ta’ nuda proprjetà, l-użu fruttwarju; (b) il-persuna li lilha l-pussess assolut tal-proprjetà ta’ assenti u l-eżerċizzju assolut tal-jeddijiet li jiddependu fuq il-mewt tiegħu jkun ingħata b’sentenza jew b’ordni tal-qorti; u (ċ) l-awtorità kompetenti li tkun qed iżżomm l-art b’pussess u użu jew b’dominju pubbliku, jew xi persuna li lilha jkunu ġew mgħoddija dawk id-drittijiet, u l-persuna li jkollha jedd għall-kera tal-akkwist jew il-kera ta’ għarfien: Iżda d-detentur ta’ użu frutt lega li ma jistax jiġi reġistrat bħala proprjetarju, iżda jista’ jkollu l-interessi tiegħu mħarsa fir-reġistru. TAQSIMA IV X’ JISTA JSIR MINN ART REĠISTRATA Trasferiment tal-Art 26. Trasferiment tal-art reġistrata. Emendat: VII.1995.18. (1) Is-sid jista’, bla ħsara għal kull dħul kuntrarju li jkun hemm fir-reġistru, jittrasferixxi l-art reġistrata jew xi parti minnha, u fuq trasferiment bħal dak għandha ssir applikazzjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata mid-data tal-att tat-trasferiment, u n-nutar li jippubblika l-att għandu jagħmel fih riferenza għan-numru taċ-ċertifikat tat-titolu li bih 1-art trasferita tkun reġistrata; u metanutar jonqos li jagħmel riferenza bħal dik, ikun dovut mingħand dak in-nutar dritt żejjed għar-reġistrazzjoni ta’ trasferiment bħal dak kif jista’ jkun preskritt. (2) It-trasferiment ta’ jeddijiet reġistrati fuq l-art jew parti minnha għandu jiġi kompletat mir-reġistratur billi jniżżel, fiċ-ċertifikat, lill-akkwirent bħala l-proprjetarju tal-jeddijiet trasferiti fuq talba li ssir bis-saħħa tas-subartikolu (1); u meta parti biss ta’ 1-art tkun trasferita, din għandha titniżżel ukoll, u għandhom jinħarġu ċertifikati separati li juru kif ikun il-pussess tal-partijiet differenti: u d-disposizzjonijiet tal-artikolu 21(3) għandhom japplikaw mutatis mutandis għar-reġistrazzjoni ta’ dawk it-trasferimenti. (3) L-interessi kollha trasferiti jew maħluqa b’disposizzjoni magħmula mill-proprjetarju, barra minn trasferiment tal-jeddijiet reġistrati fuq l-art jew parti minnha, għandhom bla ħsara għad-disposizzjonijiet dwar ipoteki jiġu kompletati b’reġistrazzjoni bl-istess modu bl-istess effett kif provdut b’dan l-Att dwar trasferiment ta’ jeddijiet reġistrati; u avviż ta’ dan għandu wkoll jitniżżel fir-reġistru: Iżda ebda ħaġa f’dan is-subartikolu ma tawtorizza r-reġistrazzjoni ta’ kirja jew tagħmel meħtieġ ir-reġistrazzjoni ta’ xi servitù ħlief bħala pertinenza ta’ art reġistrata, jew ta’ avviż dwarha ħlief kontra t-titolu reġistrat tal-art li tkun suġġetta għas-servitù. 27. Disposizzjoni ta’ art reġistrata. Emendat: VII.1995.19. (1) Disposizzjoni ta’ art reġistrata b’titolu garantit, jew ta’ xi jedd fuqha li dwarha d-detentur jista’ jiġi reġistrat bħala sid, għandha, meta tiġi reġistrata, tagħti lill-persuna li favur tagħha tkun saret id-disposizzjoni, titolu irrevokabbli għaliha, jiġifieri, titolu li ma jistax jiġi megħlub ħlief kif provdut f’dan l-Att, flimkien mal-jeddijiet, privileġġi u appartenenzi kollha tal-art, iżda tkun suġġetta- (a) għall-piżijiet u interessi oħra, jekk ikun hemm, li jkunu jidhru fir-reġistru; u (b) kemm-il darba ma jkunx espress kuntrarju fir-reġistru, għall-interessi li jipprevalu, jekk ikun hemm, li jolqtu l-art jew il-jedd trasferit jew maħluq; u (ċ) dwarart miżmuma b’enfitew si, għal kull patt espress jew mifhum, obbligazzjoni, u responsabbiltà li jkunu inċidentali għall-art jew għall-jedd trasferit jew maħluq, iżda ħielsa mill-interessi l-oħra kollha jkunu x’ikunu. (2) Disposizzjoni ta’ art reġistrata b’titolu garantit ikkwalifikat skont l-artikolu 24, jew ta’ xi jedd fuqha li dwarha d-detentur jista’ jiġi reġistrat bħala sid, għandha, meta tkun reġistrata, ikollha l-istess effett bħal ma kienikollha kieku l-art kienet reġistrata b’titolu garantit, ħlief li dik id-disposizzjoni ma tolqotx jew ma tippreġudikax li jiġi nfurzat xi jedd jew interess li jidher fir-reġistru bħala li hu eċċettwat. (3) Disposizzjoni ta’ art reġistrata b’titolu li ma jkunx titolu garantit, jew ta’ jedd għaliha li dwarha d-detentur jista’ jiġi reġistrat bħala sid, ma tolqotx jew ma tippreġudikax li jiġi nfurzat xi jedd jew interess li jkun kontra jew jidderoga t-titolu tal-ewwel sidreġistrat u li jkun jeżisti jew li jista’ jinqala’ fil-ħin tar-reġistrazzjoni ta’ dak is-sid, iżda, ħlief għal dak li ntqal qabel, għandha, meta tkun reġistrata, ikollha l-istess effett li kienikollha kieku l-art ġiet reġistrata b’titolu garantit: Iżda meta art kienet reġistrata b’titolu, li ma jkunx titolu garantit, ikkwalifikat skont l-artikolu 24, din id-disposizzjoni ma taffettwax jew ma tippreġudikax it-twettiq ta’ xi jedd jew interess li mir-reġistru jkun jidher li qiegħed jitħallab arra. Ipoteki fuq l-Art 28. Ipoteki fuq artijiet reġistrati. (1) Is-sid ta’ art reġistrata jista’, suġġett għal xi reġistrazzjoni kuntrarja li tkun tinsab fir-reġistru, jipoteka l-art reġistrata bl-istess modusal-istess limitu daqs likieku l-art makenitx reġistrata; u artreġistrata tista’ tiġi ipotekata bis-saħħa tal-liġi jew ta’ sentenza bl-istess modusal-istess limitu daqs li kieku l-art makenitx reġistrata: Iżda ipoteka ma tiġix reġistrata kemm-il darba l-art inkluża fl-ipoteka ma tkunx, fl-att jew dokument ieħor li joħloq l-ipoteka jew meħtieġ għar-reġistrazzjoni ta’ ipoteka li tinħoloq bis-saħħa tal-liġi jew tas-sentenza, deskritta b’riferenza għar-reġistru jew b’xi mod ieħor li jkun biżżejjed sabiex ir-reġistratur ikun jista’ jagħrafha mingħajr ma jaraxidokument ieħor. (2) Kull provvediment li jkun jinsab f’ipoteka bil-ħsiebli- (a) ineħħi lis-sid is-setgħa li jittrasferiha b’disposizzjoni reġistrata jew li jeħtieġ li t-twaqqif tagħha tiġi mniżżla fir-reġistru; jew (b) jolqotxiartreġistrata barra minn dik li dwarha l-ipoteka tkun espressament reġistrata, ikun null. 28A. Ipoteki fuq art sitwata f’area ta’ reġistrazzjoni iżda mhux reġistrata. Miżjud: VII.1995.20. (1) Art sitwata f’area ta’ reġistrazzjoni iżda li ma tkunx ġiet reġistrata, tista’, bla ħsara għad-disposizzjonijiet li ġejjin ta’ dan 1-artikolu, tiġi ipotekata bi ftehim, bis-saħħa tal-liġi jew ta’ sentenza sal-istess limitu u bl-istess moddaqs li kieku dik l-art kienet ġie t reġistrata. (2) Ipoteka reġistrata skont is-subartikolu (1) għandha tkun suġġetta għall-kondizzjoni li fid-data tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tagħha, id-debitur kien is-sid ta’ 1-art suġġetta għal dik l-ipoteka u li bl-ebda mod ma kieninabilitat milli jipoteka 1-art, u tolqot l-art li tkun suġġetta għaliha biss sal-limitu lid-debitur ikun is-sid ta’ dik 1-art jew ikollu interess fuqha. (3) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (2), ipoteka reġistrata skont is-subartikolu (1) għandha tolqot kull persuna li takkwista l-art sal-istess limitu u bl-istess moddaqs li kieku dik l-art kienet reġistrata u dik l-ipoteka kienet ipoteka dwar dik l-art reġistrata. (4) Meta r-reġistratur jirċievi applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ 1-art suġġetta għall-ipoteka reġistrata skont is-subartikolu (1), huwa għandu, jekk il-persuna li tapplika għar-reġistrazzjoni tkun id-debitur imsemmi fl-ipoteka jew it-titolu jkun ġej minn dak id-debitur li kien is-sid ta’ dik l-art u sal-limitu li kienhekk sid, jirreġistra 1-ipoteka bħala ipoteka fuq it-titolu għall-arthekk reġistrata. (5) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, ipoteka reġistrata skont is-subartikolu (1) għandu jkollha 1-istess effett daqs kawzjoni depożitata mar-reġistratur fis-sens li l-art suġġetta għall-ipoteka m’għandhiex tiġi reġistrata għall-ewwel darba favur xi persuna sakemm jiġi notifikat a vviż lill-proprjetarju tal-ipoteka; u l-artikolu 35(3) u l-artikolu 37 għandhom japplikaw għal proprjetarju ta’ ipoteka reġistrata skont is-subartikolu (1) l-istess kif japplikaw għal persuna li tagħmel il-kawzjoni. 29. (1) Ipoteka tiġi kompletata billi r-reġistratur jirreġistra fir-reġistru l-persuna li favur tagħha għandha tibqa’ l-ipoteka bħala l-proprjetarju ta’ dik l-ipoteka u l-parti kolaritajiet tal-ipoteka. (2) Meta l-art li dwarha ipoteka tkun reġistrata, tiġi reġistrata b’titolu li ma jkunx titolu garantit jew b’titolu kwalifikat skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, l-ipoteka għandu jkollha effett suġġetta għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwarartreġistrata b’dak it-titolu. 30. Ipoteka tkun effettiva biss jekk reġistrata. Emendat: IV.1985.6. Sostitwit: VII.1995.21. Sostitwit: VII.1995.21. Ipoteka ma tolqotx persuna li takkwista xi art reġistrata jew jedd fuqha kemm-il darba 1-ipoteka ma tkunx imħars b’reġistrazzjoni fir-reġistru. Meta ssir reġistrazzjoni bħal dik għandha titqies li tkun saret fid-data li fiha l-applikazzjoni tagħha tkun reġistrata fil-ġurnal. 31. Preferenzi bejn ipoteki. Emendat: VII.1995.22. Bla ħsara għal preferenzi stabbiliti bil-liġi u għal kull reġistrazzjoni kuntrarja li tkun tinsab fir-reġistru, ipoteki reġistrati dwar l-istess art għandhom, jekk huma tal-istess xorta u ma jgawdux preferenza fihom infushom, jiġu wara xulxin skont in-numru progressiv relattiv tagħhom fil-ġurnal. 32. Trasferiment ta’ ipoteki. Emendat: VII.1995.23. Kap. 56. (1) Ipoteka reġistrata tista’ tiġi trasferita bl-istess modusal-istess limitu daqs li kieku kienet ipoteka reġistrata taħt id-disposizzjonijiet tal-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku, u d-disposizzjonijiet tal-artikolu 12 għandhom japplikaw ukoll għal dawk it-trasferimenti. (2) Trasferiment jiġi kompletat billi r-reġistratur iniżżel fir-reġistru l-persuna li favur tagħha jkun sar it-trasferiment bħala sid tal-ipoteka trasferita, jew ta’ dik il-parti minn dik l-ipoteka li tiġi trasferita, u r-reġistratur għandu joħroġ ċertifikat ta’ ipoteka fejn jindika d-dettalji relattivi għal dik 1-ipoteka bil-mod preskritt, u għandu wkoll iniżżel in-numru tal-ipoteka fuq iċ-ċertifikat ta’ titolu meta dan jiġi kompletat. (3) Id-disposizzjonijiet ta’ 1-artikolu 26 għandhom mutatis mutandis japplikaw għat-trasferimenti ta’ ipoteki taħt dan 1-artikolu. 33. Kif tispiċċa ipoteka. Emendat: VII.1995.24. (1) Ir-reġistratur għandu, fuq talba tas-sid ta’ xi ipoteka, jew fuq prova xierqa li l-ipoteka tkun ġiet sodisfatta jew tkun spiċċat, għalkollox jew f’parti, jagħmel notament fir-reġistru bil-mod preskritt, billi jħassar jew jibdel ir-reġistrazzjoni oriġinali jew xort’oħra, li tkun spiċċat l-ipoteka għalkollox jew f’parti, u malli jsir dan l-ipoteka titqies li spiċċat, għalkollox jew f’parti, skont il-każ. (2) L-ipoteki għandhom jispiċċaw bl-istess mod kif provdut fil-Kodiċi Ċivili fuq kif jispiċċaw l-ipotekiuprivileġ [i. Trasmissjoni ta’ Art u Ipoteka Reġistrati 34. Trasmissjoni ta’ art u ipoteka reġistrati. Emendat: VII.1995.25. (1) Meta tinfetaħ is-suċċessjoni ta’ sid waħdieni jew ta’ xi wieħed mis-sidien, is-suċċessur jew is-suċċessuri jkollhom jedd li jiġu reġistrati bħala sid jew sidien minfloku. (2) Il-fatt li xi persuna ġiet li għandha jedd fuqxiart jew ipoteka reġistrati minħabba ftuħ ta’ suċċessjoni ta’ xisid għandu jiġi ppruvat b’dak il-mod li jiddeċiedi r-reġistratur. (3) Ir-reġistrazzjoni ta’ suċċessur minflok il-proprjetarju taħt dan 1-artikoI u jista’ jiġi ikkwalifikat bl-istess mod kif provdut fl-artikolu 24 ukoll jekk 1-art tkun reġistrata mingħajr dik il-kwalifika. (4) Bla ħsara għal dak li ntqal qabel, jista’ jiġi provdut b’regoli dwar il-mod kif jingħata effett għal trasmissjonijiet mal-mewt jew mat-teħid tal-voti reliġjużi. TAQSIMA V KAWZJONIJIET 35. Kawzjonijiet kontra l-ewwel reġistrazzjonijiet. Emendat: VII.1995.26. (1) Kull persuna li jkollha jew tippretendi li għandha dak l-interess f’art li għadha mhijiex reġistrata jew li dwarha ebda applikazzjoni għall-ewwel reġistrazzjoni għadha ma ġiet magħmula, li tagħtiha l-jedd li toġġezzjona għar-reġistrazzjoni ta’ jedd fuq art li jolqot l-interess ta’ min jagħmel il-kawzjoni tista’ tiddepożita kawzjoni għand ir-reġistratur fis-sens li ebda reġistrazzjoni ta’ dak id-dritt ma għandha ssir qabel ma jiġi notifikat a vviż lill-persuna li tagħmel il-kawzjoni. (2) Il-kawzjoni għandu jkollha magħha dikjarazzjoni bil-ġurament fejn jingħad ix-xorta tal-interess tal-persuna li tagħmel il-kawzjoni, l-art u l-jedd fuqha li jintlaqat minn dik il-kawzjoni, u kull ħaġa oħra li tiġi preskritta. (3) Wara li tkun ġiet depożita ta xi kawzjoni bħal dik kontra reġistrazzjoni dwar art li ma tkunx għadha ġie t reġistrata, ma ssir ebda reġistrazzjoni ta’ dak id-dritt sakemm jiġi notifikat a vviż lil min jagħmel il-kawzjoni biex jidher u jopponi, jekk jidhirlu xieraq, dik ir-reġistrazzjoni, u ż-żmien preskritt ikun skada mid-data tan-notifika ta’ dak l-avviż, jew min jagħmel il-kawzjoni jkun deher, skont liema minnhom jiġri l-ewwel. 36. Kawżjonijiet kontra negozju bl-art. Emendat: XXI.1993.88. (1) Kull persuna- (a) li jkollha jew li tippretendi li għandha dritt reali mhux reġistrat fuq art reġistrata f’isem xi persuna oħra; jew (b) li tkun ippreżentat talba għad-dikjarazzjoni ta’ falliment ta’ sidreġistrat ta’ art jew ta’ ipoteka; jew (ċ) li tkun għamlet talba għall-interdizzjoni jew inabilitazzjoni ta’ sidreġistrat ta’ art jew ta’ ipoteka; jew (d) li, bħala persuna miżżewġa lil sidreġistrat ta’ art jew ipoteka reġistrata, teħtieġ li tissalvagwarda kull dritt fuq dik l-art jew ipoteka reġistrata naxxenti bis-saħħa ta’ kull liġi li tirregola r-relazzjonijiet matrimonjali; jew (e) li tkun għamlet wegħda bil-miktub ta’ bejgħ jew enfi tewsi mas-sidreġistrat rigward dik l-art; tista’ tiddepożita kawzjoni mar-reġistratur fis-sens li ebda disposizzjoni ta’ dik l-art jew ipoteka min-naħa tas-sid ma għandha tiġi reġistrata sakemm ikun ġie notifikat a vviż lill-persuna li tagħmel il-kawzjoni. (2) Il-kawzjoni għandu jkollha magħha dikjarazzjoni bil-ġurament fejn jingħata x-xorta tal-interess tal-persuna li tagħmel kawzjoni, l-art li tkun milquta b’dik il-kawzjoni, u dawk il-ħwejjeġ l-oħra li jkunu preskritti. (3) Wara li xi kawzjoni bħal dik kontra negozji tkun ġiet depożitata dwar xiart jew ipoteka reġistrata, ir-reġistratur ma għandux, mingħajr il-kunsens tal-persuna li tagħmel il-kawzjoni, jirreġistra xi disposizzjonijiet jew jagħmel xi dħul fir-reġistru biex iħares il-jeddijiet akkwistati b’xi negozju mis-sid dwar dik l-art jew dik l-ipoteka sakemm jiġi notifikat a vviż lill-persuna li tagħmel il-kawzjoni, fejn tiġi mwissija li l-kawzjoni tagħha tieqaf milli jkollha kull effett wara li jgħaddu n-numru ta’ jiem preskritti minnufih wara d-data li fiha jkun notifikat dak l-avviż; u wara li jgħaddi dak iż-żmien kif intqal qabel il-kawzjoni tieqaf mis-seħħ kemm-il darba ma jsirx ordni kuntrarju mir-reġistratur, u malli l-kawzjoni hekk tieqa fl-art reġistrata jew l-ipoteka reġistrata jista’ jsir minnhom daqs li kieku ebda kawzjoni ma tkun ġiet depożitata. (4) Jekk, qabel ma jgħaddi l-imsemmi żmien, min jagħmel il-kawzjoni, jew xi persuna oħra f’isimha, tidher quddiem ir-reġistratur, u, meta hekk meħtieġa mir-reġistratur, tagħti garanzija biżżejjed biex tindennizza kull waħda mill-partijiet kontra kull danni li jistgħu jiġġarrbu minħabba li xi negozju dwar l-art reġistrata jew l-ipoteka reġistrata, jew xi dħul fir-reġistru kif intqal qabel, ikun ġie mwaqqaf għal xi żmien, ir-reġistratur jista’ malli jsir hekk, jekk jidhirlu xieraq li hekk jagħmel u wara li jagħti kull direttivi li jidhirlu meħtieġa jew spedjenti, iwaqqaf għal xi żmien li jirreġistra kull negozju dwar l-art jew ipoteka jew li jagħmel reġistrazzjonijiet għal dak iż-żmien li jidhirlu ġust. 37. (1) Kull persuna milquta ħażin minn xiegħmil tar-reġistratur dwar kawzjoni taħt dan l-Att tista’ tappella lill-Qorti tal-Appell bil-mod preskritt. (2) Kawzjoni depożitata skont dan l-Att ma tippreġudikax il-pretensjoni jew it-titolu ta’ ebda persuna u ma jkollha ebda effett ieħor ħlief kif imsemmi f’dan l-Att. (3) Jekk xipersuna tiddepożita kawzjoni mar-reġistratur mingħajr raġuni xierqa, din tkun responsabbli li tikkumpensa b’mod ġust lil kull persuna li tkun ġarrbet danni bid-depożitu tal-kawzjoni. (4) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-aħħar su bartikolu qabel dan, min jagħmel kawzjoni jista’ japplika biex jirtira kawzjoni f’kull żmien. (5) Persuna ma tistax titqies li tkun irreġistrat kawzjoni mingħajr raġuni tajba għall-finijiet tas-subartikolu (3), sa fejn u sal-limitu li, fil-pjanti depożitati mal-kawzjoni, b’bonafede u mingħajr negliġenza, hija setgħet tinkludi art li ma kellhiex tiġi hekk inkluża. (6) Id-depożitu ta’ kawzjoni ma hijiex applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tal-pretensjoni jew tat-titolu li 1-kawzjoni tkun ġiet depożitata bi protezzjoni tagħha u ma teżentax lill-persuna li tiddepożita 1-kawzjoni mill-preżentazzjoni ta’ 1-applikazzjonijiet rilevanti, jekk ikun il-każ, għar-reġistrazzjoni ta’ xi titolu jew pretensjoni. TAQSIMA VA* <footer> 1553402915 </footer> †† It-Taqsima VI (artikoli 38 sa 42) ġiet imħassra bl-artikolu 29 tal-Att VII tal-1995. TAQSIMA VI Miżjuda: 1V.1985.8. TAQSIMA VII DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI DWAR REĠISTRAZZJONI 43. Interessi li jipprevalu. Emendat: VII.1995.30. (1) L-artijiet kollha reġistrati għandhom, kemm-il darba ma huwiex espress il-kuntrarju fuq ir-reġistru skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, jitqiesu li huma suġġetti għal dawk l-interessi li jipprevalu li ġejjin li jkunu għal dak iż-żmien jeżistu dwarhom, jiġifieri - (a) servitujiet; (b) deċmi u piżijiet oħra; (ċ) jeddijiet akkwistati jew li jkunu se jiġu akkwistati bi preskrizzjoni, jew b’konfiska jew bħala bona vacantia; (d) il-jeddijiet ta’ kull persunali fil-fatt tkun qed tokkupa l-art, ħlief meta jintalab tagħrif b’att ġudizzjarju lil dikil persuna u l-jeddijiet ma jiġux svelati; (e) fil-każ ta’ xi titolu anke jekk ikkwalifikat skont l-artikolu 24, il-jeddijiet, l-interess u s-setgħat kollha mħollija barra mill-effett ta’ reġistrazzjoni; (f) il-jeddijiet tal-Gvern għal u fuq minerali stabbiliti jew imħarsa b’liġi; (g) kirjiet; (h) privileġġi ġenerali, ipoteki ġenerali u l-benefiċċju tal-firda tal-beni reġistrati ki fimiss taħt il-liġijiet li jkunu fis-seħħ meta jkunu nħolqu dawk il-jeddijiet; <index-4> (hh)</index-4>privileġġi speċjali u ipoteki speċjali li huma ta’ piż fuq 1-art u reġistrati fir-Reġistru Pubbliku qabel ma l-art milquta tkun ġiet inkluża f’area ta’ reġistrazzjoni; (i) il-jeddijiet tal-awtorità kompetenti akkwistati taħt l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta’ Artijiet għal Skopijiet [żaħ Pubbliċi kemm-il darba u sakemm ma jkunux reġistrati jew imħarsa fir-reġistru bil-mod preskritt; (j) jeddijiet għal kaċċa u jeddijiet oħra bħalhom; (k) uż u frutti legali kemm-il darba u sakemm ma jkunux imħarsa fir-reġistru bil-mod preskritt; (l) il-jeddijiet tal-werrieta ta’ min imut l-ewwel fost miżżewġ in fuq proprjetà li tkun parti mill-komunjoni tal-akkwisti u li tkun reġistrata f’isem min jibqa’ ħaj mill-koppja miżżewġa: Iżda, meta jkun ippruvat għas-sodisfazzjon tar-reġistratur li xi art reġistrata jew li tkun se tiġi reġistrata tkun ħielsa minn servitujiet jew ħielsa minn deċmi u piżijiet oħra, ir-reġistratur jista’ jniżżel dan il-fatt fir-reġistru bil-mod preskritt. (2) Meta fil-ħin tal-ewwel reġistrazzjoni xi servitù jew jedd reali ieħor jew xi deċmi jew piżijiet maħluqa b’att pubbliku jew b’testment u reġistrati kif imiss taħt il-liġi li tkun fis-seħħ fiż-żmien li fih ikunu nħolqu dawk il-jeddijiet, jolqtu l-art b’mod li jkunu kontra tagħha, ir-reġistratur għandu jniżżel nota tagħhom fir-reġistru. (3) Meta l-eżistenza ta’ interess li jipprevali msemmi f’dan l-artikolu tkun ipprovata għas-sodisfazzjon tar-reġistratur jew issir ammissjoni dwarha, dan jista’ (bla ħsara għal kull eċċezzjoni preskritta) iniżżel av viż dwarha, jew pretensjoni għaliha fir-reġistru, iżda ebda pretensjoni għal servitù li ma tkunx maħluqa b’att pubbliku ma għandha titniżżel kontra t-titolu għall-art suġġetta għas-servitù jekk sid dik l-art (wara li jingħatal u l-avviż preskritt) juri raġuni biżżejjed għaliex dan m’għandux isir. 44. Disposizzjoni bis-saħħa ta’ interessi li jipprevalu. Meta bis-saħħa ta’ xi interess jew jedd li jkun interess li jippreva li persuna tiddisponi minn xi jedd jew iġġiegħel li ssir disposizzjoni ta’ xi jedd fuq art reġistrata, u d-disposizzjoni tkun tista’ tiġi reġistrata, jew ikollha dak l-interess f’art li jkun jista’ jiġi reġistrat, ir-reġistratur għandu, jekk hekk mitlub, jagħti effett li d-disposizzjoni jew l-interess fir-reġistru. 45. Appartenenzi. Emendat: VII.1995.31. Jekk qabel ir-reġistrazzjoni ta’ xi interess f’art b’titolu garantitxi servitù jew jedd ieħor ikun ġie akkwistat favur tagħha, f’dan il-każ, ma’ dik ir-reġistrazzjoni, is-servitù jew il-jedd għandu, suġġett għal reġistrazzjoni kuntrarja fir-reġistru, isir jappartjeni lill-art reġistrata bl-istess mod bħal li kieku kien ingħata lis-sid li jkun reġistrat kif intqal qabel. 46. Akkwist ta’ art bi preskrizzjoni. Emendat: VII.1995.32. (1) Kull persuna li tippretendi li akkwistat bi preskrizzjoni titolu għalart reġistrata f’isem persuna oħra tista’ tapplika biex tiġi reġistrata bħala sid tagħha. (2) Ir-reġistratur għandu, meta jkun sodisfatt dwar it-titolu tal-applikant, jirreġistra lill-applikant bħala sid b’titolu garantit jew titolu ieħor, inkluża kull kwalifika, skont il-każ, iżda bla ħsara għal kull jedd jew interess imħares b’reġistrazzjoni fir-reġistru li se ta’ mantilifx bi preskrizzjoni; u dik ir-reġistrazzjoni għandha, bla ħsara kif intqal qabel, l-istess effett bħar-reġistrazzjoni tal-ewwel sid; iżda s-sid jew l-applikant jew kull persuna oħra interessata tista’ titlob lill-qorti kompetenti biex tistabbilixxi kull kwistjoni li tinqala’ taħt dan l-artikolu. (3) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jistgħu jiġu applikati, suġġetti għal modifiki meħtieġa, għal każijiet meta servitù jew jedd reali ieħor ikun ġie akkwistat bi preskrizzjoni. (4) Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jistgħu wkoll jiġu applikati bil-modifiki meħtieġa għal każijiet meta titolu għalart ikun akkwistat mill-Gvern b’konfiska jew bħala bona vacantia. 47. Preskrizzjonijiet interrotti jiġu reġistrati. Kull attidone u biex jikser l-preskrizzjoni dwar artreġistrata, jew dwar ipoteka reġistrata, jew dwar debitu protett minn ipoteka reġistrata jew minn jedd li jkun interess li jippreva li fuqart reġistrata, ma jolqotx lill-persuna li takkwista xi interess f’dik l-art kemm-il darba u sakemm ma jkunx ġie reġistrat avviż dwar u fir-reġistru wara talba magħmula bil-mod preskritt. 48. Deskrizzjoni ta’ art reġistrata. Emendat: IV.1985.14. Art reġistrata tista’ tiġi deskritta- (a) permezz ta’ deskrizzjoni verbali u l-pjanta ppreżentata jew il-mappa ġenerali, ibbażata fuq il-mappa uffiċjali tar-reġistru tal-artijiet; jew (b) b’riferenza għal att jew dokumenti oħra, li kopja jew estratt tagħhom tiġi ppreżentata fir-reġistru, li jkun fiha deskrizzjoni biżżejjed u pjanta jew mappa tagħha; jew (ċ) xort’oħra kif ikun jixtieq l-applikant għar-reġistrazzjoni u kif japprova r-reġistratur, basta wieħed jara li jkun hemm identifikazzjoni ta’ malajr tal-biċċiet ta’ art, deskrizzjoni korretta ta’ konfini, u, kemm jista’ jkun, uniformità tal-prattika; iżda l-konfini tal-artijiet kollha u d-dettalji kollha meħtieġa dwarhom għandhom, kull meta jista’ jsir, jitniżżlu fir-reġistru jew fuq il-pjanta ppreżentata, jew il-mappa ġenerali; u l-pjanta ppreżentata, jekk ikun hemm, jew mappa ġenerali għandhom jintużaw biex jgħinu għall-identifikazzjoni tal-art. 49. (1) (a) Meta jagħlaq iż-żmien imsemmi fl-artikolu 23(2), ir-reġistratur għandu, bla ħsara għas-subartikolu li ġej ta’ dan 1-artikolu u wara li jagħti dak 1-avviż, jekk ikun hemm, kif jista’ jiġi preskritt, jirreġistra dak it-titolu bħala titolu garantit kemm jekk il-proprjetarju jagħti l-kunsens tiegħu għal dik ir-reġistrazzjoni, sew jekk ma jagħtihx. (b) Meta r-reġistratur ikun soddisfatt li jew bħala riżultat ta’ aktar provi li jinġiebulu jew li b’mod ieħor ikollu fil-pussess tiegħu, jew bħala riżultat ta’ żmien, jew b’riżultat tat-tnejn, huwa jista’, bla ħsara għad-disposizzjonijiet li ġejjin ta’ dan l-artikolu u kull disposizzjoni oħra ta’ dan 1-Att, wara li jingħataw dawk l-avviżi, jekk ikun hemm, kif jista’ jiġi preskritt, iħassar kull kwalifika mniżżla fir-reġistru skont dan 1-Att, kemm jekk il-proprjetarju jagħti 1-kunsens tiegħu għal dak it-tħassir sew jekk ma jagħtix. (2) Jekk issir xi pretensjoni li tkun kuntrarja għat-titolu tas-sid, m’għandhiex issir reġistrazzjoni fir-reġistru taħt dan l-artikolu kemm-il darba u sakemm il-kwistjoni dwar il-pretensjoni ma tkunx ġiet maqtugħa. (3) Kull persuna, barra mis-sid, li ġġarrab telf minħabba li jkunu saru reġistrazzjonijiet fir-reġistru bis-saħħa ta’ dan l-artikolu jkollha jedd għal indenniz taħt dan l-Att daqs li kieku jkun sar żball fir-reġistru. 50. Indirizzi għal notifikaw avviżi. (1) Kull persuna li isimha jkun imniżżel fir-reġistru bħala sid ta’ xi art reġistrata jew ipoteka reġistrata, jew bħala persuna li tagħmel kawzjoni, jew bħala li għandha jedd li tirċievi xi avviż, jew taħt xisura oħra, għandha tagħti lir-reġistratur post ta’ indirizz f’Malta. (2) Kull avviż li b’dan l-Att hu meħtieġ li jingħata lil xi persuna għandu jiġi notifikat personalment, jew jintbagħat bil-posta f’ittra reġistrata markata fuq barra "Reġistru tal-Artijiet ", u" mibgħuta lil dik il-persuna fl-indirizz mogħti lir-reġistratur u, sakemm ma tiġix lura, għandha titqies li l-persuna li lilha tkun indirizzata tkun irċevietha f’dak iż-żmien, li ma jkunx inqas minn tlettijiem, esklużi l-jum li fih tiġi mpustata, li jkun preskritt. (3) Il-Post master-General għandu jagħti direttivi sabiex jingħataw lura minnufih li r-reġistratur l-ittri kollha mmarkati kif intqal qabel, u indirizzati lil xi persuna li ma tkunx tista’ tinstabu malli tingħata lura xi ittrali jkun fiha xi avviż, ir-reġistratur għandu jaġixxi, dwar il-kwistjoni li tkun teħtieġ li jingħata dak l-avviż, kif ikun preskritt. (4) Persuna li takkwista interess f’art reġistrata ma tiġix milquta min-nuqqas li jintbagħat xi avviż li skont dan l-Att għandu jingħata jew mill-fatt li dan ma jkunx ġie riċevut. TAQSIMA VII I KORREZZJONIJIET FIR-REĠISTRU U INDENNIZZ 51. (1) Jistgħu jsiru korrezzjonijiet fir-reġistru fuq ordni tal-qorti kompetenti jew fuq ordni tar-reġistratur, salv li jkun hemm appell lill-Qorti tal-Appell, f’kull wieħed mill-każijiet li ġejjin, iżda bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu: (a) bla ħsara għal kull disposizzjoni kuntrarja espressa ta’ dan l-Att, meta qorti kompetenti tkun iddeċidiet li xi persuna għandha xi jedd jew interess f’xi art reġistrata jew ipoteka reġistrata, u minħabba dik id-deċiżjoni l-qorti tkun tal-fehma li jkun meħtieġ li ssir korrezzjoni fir-reġistru, u tordna f’dan is-sens; (b) bla ħsara għal kull disposizzjoni kuntrarja espressa ta’ dan l-Att, meta l-Qorti tal-Appell, fuq talba bil-mod preskritt ta’ xi persuna li tkun milquta bi dħul li jkun sar jew bin-nuqqas ta’ dħul fir-reġistru, jew minħabba li jkun sarx inuqqas, jew għax ikun hemm dewmien mingħajr meħtieġ, f’xi dħul fir-reġistru, tordna li ssir korrezzjoni fir-reġistru; (ċ) f’kull każ u f’kull żmien bil-kunsens tal-partijiet interessati; (d) meta qorti kompetenti jew ir-reġistratur ikun sodisfatt li dħul fir-reġistru jkun inkiseb b’qerq jew bi vjolenza u fil-każ tal-qorti, tordna li ssir korrezzjoni fir-reġistru; (e) meta żewġ persuni jew iżjed, li ma jkollhomx jedd li jiġu reġistrati flimkien, ikunu biżball reġistrati bħala sidien tal-istess jedd fuqart reġistrata jew tal-istess ipoteka; (f) f’kull każ ieħor meta, minħabba xi żball jew nuqqas fir-reġistru, jew minħabba li xi dħul li jkun sar bi żball, jitqies ġust li ssir korrezzjoni fir-reġistru. (2) Jistgħu jsiru korrezzjonijiet fir-reġistru taħt dan l-artikolu minkejja li l-korrezzjoni tista’ tolqot xi jeddijiet, ipoteka jew interessi akkwistati jew imħarsa b’reġistrazzjoni, jew b’xi reġistrazzjoni fir-reġistru, jew xort’oħra. (3) Ma jistgħux isiru korrezzjonijiet fir-reġistru, barra milli sabiex jingħata effett lil interess li jipprevali, li jista’ jolqot it-titolu tas-sid li jkollu l-pussess- (a) ħlief meta dak is-sid ikun parti jew ikollu sehem jew ikun il-kawża jew ikun sostanzjalment ikkontribwixxa, bl-egħmil, bit-traskuraġni jew bin-nuqqas tiegħu, għall-qerq, vjolenza, żball jew ommissjoni li minħabba fihom tkun qed tintalab korrezzjoni; jew (b) ħlief meta d-disposizzjoni immedjata favur tiegħu kienet nulla, jew id-disposizzjoni lil xi persuna li mingħandha jkun irċieva barra jekk b’titolu oneruż tkun nulla; jew (ċ) ħlief meta għal xi raġuni oħra, f’xi każ partikolari, wieħed ikun tal-fehma li jkun inġust li ma ssirx korrezzjoni fir-reġistru kontra tiegħu. (4) Ir-reġistratur għandu jobdi l-ordni ta’ kull qorti kompetenti dwar kull art reġistrata meta tiġi notifikata lil u s-sentenza jew meta tingħatal u kopja uffiċjali tagħha flimkien ma’ dikjarazzjoni mir-Reġistratur tal-Qorti li tiċċertifika li s-sentenza tkun finali u konklusiva. (5) Qorti ma għandhiex tordna l-korrezzjoni tar-reġistru kemm il-darba r-Reġistratur tal-Artijiet ma jkunx parti fil-proċedimenti li dwarhom isir l-ordni. (6) Ħlief sabiex jingħata effett lil interess li jippreva li, ma tista’ ssir ebda korrezzjoni fir-reġistru wara li jgħaddu għaxar snin mid-data li fiha ssir: Iżda ebda ħaġa f’dan is-subartikolu ma għandha tiftiehem li tolqot il-jedd ta’ xi persuna li tippretendi danni mingħand xi persuna li tkun responsabbli għalihom. (7) Ma’ kull korrezzjoni fir-reġistru kull ċertifikat jew dokument li jkun milqut għandu jiġi prodott li r-reġistratur sakemm dan ma jordnax il-kuntrarju. 52. Jedd għal indennizz f’ċerti każijiet. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet kuntrarji ta’ dan l-Att, kull persuna li ġġarrab telf minħabba xi korrezzjoni fir-reġistru taħt dan l-Att għandha jedd li tkun indennizzata taħt dan l-Att. (2) Meta jkun sar żball jew nuqqas fir-reġistru, iżda r-reġistru ma jiġix korrett, kull persuna li ġġarrab telf minħabba dak l-iżball jew nuqqas, ikollha, suġġett għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, jedd għal indennizz taħt dan l-Att. (3) Meta xi persuna ġġ arrab telf minħabba t-telf jew id-distruzzjoni ta’ xi dokument depożitat fir-reġistru sabiex jiġi spezzjonat jew sabiex jinżamm fiż-żgur jew minħabba żball f’xi riċerka uffiċjali, din ikollha jedd li tiġi indennizzata taħt dan l-Att. (4) Bla ħsara għal dak provdutiżjed ’il quddiem hawnhekk, sid ta’ art reġistrata jew ta’ ipoteka reġistratali bil-bona fi dejressaq pretensjoni taħt disposizzjoni falsifikata, għandu jitqies, meta jkun hemm korrezzjoni fir-reġistru, li ġarrab telf minħabba dik il-korrezzjoni u jkollu jedd li jiġi indennizzat taħt dan l-Att. (5) Ebda indennizz ma jitħallas taħt dan l-Att f’kull wieħed mill-każijiet li ġejjin: (a) meta minjagħmel it-talba jkunhu nnifsu wassal jew ikkontribwixxa b’mod sostanzjali għat-telf b’qerq jew bi vjolenza min-naħa tiegħu, jew jikseb titolu (barra minn taħt disposizzjoni b’titolu oneruż li hi reġistrata jew imħarsa fir-reġistru) mingħand persuna li tagħmel dak il-qerq jew dik il-vjolenza; (b) meta l-korrezzjoni fir-reġistru ma ssirx skont l-artikolu 51(6); (ċ) meta ssir korrezzjoni fir-reġistru sabiex jingħata effett lil interess li jipprevali; (d) minħabba spejjeż li jkunu saru sabiex jittieħdu xi proċedimenti legali jew sabiex issir difiża għalihom mingħajr il-kunsens tar-reġistratur. (6) Meta jitħallas indennizz dwar telf ta’ jedd fuq jew interess fi jew ipoteka fuq, art, l-ammonthekk imħallas ma għandux ikun iżjed minn - (a) meta ma ssirx korrezzjoni fir-reġistru, il-valur tal-jedd, interess jew ipoteka fil-ħin li jkun sar l-iżball jew in-nuqqas li minnu jkun iġġarra bit-telf; (b) meta tkun saret il-korrezzjoni fir-reġistru, il-valur (li kieku ma saret ebda korrezzjoni) tal-jedd, interess jew ipoteka, minnufih qabel il-ħin li fih saret il-korrezzjoni. (7) Ir-reġistratur jista’, jekk l-applikant hekk jitlob, u suġġett għal appell lill-Qorti tal-Appell, jaqta’ jekk jedd għal indennizz ikunx dovut taħt dan l-artikolu, u, jekk ikun hekk, jagħti indennizz. Fil-każ ta’ appell lill-qort ir-rikorrent ma jkunx meħtieġ li jħallas xi spejjeż ħlief tiegħu stess, ukoll jekk jitlef l-appell, kemm-il darba l-qorti ma jidhrilhiex li l-appell ma kienx raġonevoli. (8) Fl-għoti ta’ xi indennizz ir-reġistratur jista’ jqis kull infiq u spejjeż li jkunu saru b’mod xieraq dwar il-kwistjoni, u dawn jista’ jżidhom mal-flus tal-indennizz li xort’oħra kien ikollhom jitħallsu. (9) Meta jitħallas indennizz għal telf, ir-reġistratur, f’isem il-Gvern, ikollu l-jedd li jiġbor lura l-ammontimħallas mingħand kull persuna li tkun wasslet jew ikkontribwiet b’mod sostanzjali għat-telf bil-qerq, vjolenza, traskuraġni jew nuqqas tagħha, u jkollu jedd li jinforza kull patt, garanzija jew jedd ieħor kemm jekk espressi jew mif huma li l-persuna li tkun indennizzata kienikollha jedd li tinforza dwar il-kwistjoni relattivament għall-indennizz li jkun tħallas. (10) Kull talba għal indennizz taħt dan l-Att tista’ titqies biss jekk issir fi żmien ħames snin mid-data li fiha jinħoloq il-jedd għal indennizz, u dak iż-żmien jgħaddi kontra kulħadd: Iżda meta l-persuna li jkollha l-jedd għal indennizz tkun minorenni t-talba minnha tista’ ssir fi żmien sentejn minn meta ssir maġġorenni jew fi żmien ħames snin mid-data li fiha jinħoloq il-jedd għal indennizz, skont liema tkun l-aħħar data. (11) Dan l-artikolu japplika għall-Gvern bl-istess mod kif japplika għal persuna privata. 53. Fond ta’ assigurazzjoni. (1) Għandu jkun hemm fond ta’ assigurazzjoni sabiex minnu jitħallsu talbiet għal indennizz skont dan l-Att. (2) Għandha titwarrabu titħallas fl-imsemmi fond f’egħluq kull sena finanzjarja dak il-parti minn dħul li jsir mid-drittijiet li jinġabru mir-reġistru taħt dan l-Att li l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista’ jistabbilixxi b’ordni. (3) Il-fond ta’ assigurazzjoni għandu jiġi investit f’dawk l-ismijiet u b’dak il-mod li l-imsemmi Ministru jista’ jordna minn żmien għal żmien. (4) Jekk il-fond ta’ assigurazzjoni jkun f’xi żmien mhux biżżejjed biex jitħallas indenniz għal xi telf li għandu jitħallas minnu, id-differenza għandha, bis-saħħa ta’ dan l-Att u mingħajr aktar assigurazzjoni, tkun addebitata lilu mħallsa mill-Fond Konsolidat; iżda kull somma hekk imħallsa mill-Fond Konsolidat għandha titħallas lura mill-flus li wara jkunu għall-kreditu tal-fond ta’ assigurazzjoni. (5) Kontijiet tal-fond għandhom jinżammu u jiġu verifikati bħal kontijiet pubbliċi, skont dawk ir-regolamenti li l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista’ jagħmel minn żmien għal żmien. TAQSIMA IX DISPOSIZZJONIJIET MIXXELLANJI 54. Spezzjon tar-reġistru u kopji. (1) Kull persuna tista’, mal-ħlas tad-dritt preskritt, tispezzjona kull reġistru jew dokument dwar xi art reġistrata jew ipoteka reġistrata li jkun qiegħed għand ir-reġistratur. (2) Kull persuna tista’, mal-ħlas tad-dritt preskritt, titlob lir-reġistratur biex jagħmel kopji ta’ u estratti minn xi reġistru jew dokument dwar xi art reġistrata jew ipoteka reġistrata li jkun qiegħed għand ir-reġistratur. 55. Kopji, eċċ., maħruġa mill-uffiċċju jistgħu jinġiebu bħala prova. Kopji u estratti uffiċjali ta’ u minn reġistru, u ta’ u minn dokumenti u pjanti ppreżentati fir-reġistru, jistgħu jinġiebu bħala prova f’kull azzjoni jew ħaġa, u bejn il-persuni u l-partijiet kollha, bl-istess mod kif oriġinali jistgħu jinġiebu, iżda kull persuna li ġġarrab telf minħabba ineżattezza f’xi kopja bħal dik jew estratt bħal dak ikollha jedd li tiġi indennizzata taħt dan l-Att, u ebda persuna ma tkun tista’ tinġieb azzjoni kontrihadwar xi telf li jkun inqala’ minħabba li tkun ibbażat ruħha fuq xi kopja bħal dik jew estratt bħal dak. 56. Dokumenti jew fatti li ma jitressqux. Jekk waqt xi proċedimenti quddiem ir-reġistratur jew qorti skont dan l-Att xi persuna, bil-ħsieb illi taħbit-titolu jew il-pretensjoni ta’ xi persuna, jew biex tissostanzja talba falza, ma tressaqx, jew tipprova ma tressaqx, jew tkun kompliċi biex ma jitressaqx, xi dokument jew fatt, il-persuna lihekk ma tressaqx, tipprova ma tressaqx, jew tkun kompliċi biex ma jitressaqx, tkun ħatja ta’ reat. 57. Reġistrazzjonijiet qarrieqa. Emendat: VII.1995.35. (1) Jekk xi persuna b’qerq tikseb, jew tipprova b’qerq tikseb, jew tieħu sehem biex b’qerq jinkiseb, xi dħul fi, tħassir minn, jew tibdil fir-reġistru, jew xi dokument ieħor li hemm fi, jew maħruġ mir-Reġistratur tal-Artijiet, tkun ħatja ta’ reat. (2) Kull dħul, tħassir, jew tibdil li hekk isir b’qerq ikun null bejn il-persuni kollha li jkunu partijiet jew jieħdu sehem fil-qerq. 58. Piena. Emendat: A.L.423 tal-2007. Persuna ħatja ta’ reat taħt dan l-Att teħel, meta tinsab ħatja, priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn erba’ snin jew multa ta’ mhux iżjed minn ħdax-ilelf, sitt mija u sitta u erbgħin eurou sebgħa utmeninċenteż mu (11, 646.87), jew dik il-priġunerija u multa flimkien. TAQSIMA X REGOLI U ORDNIJIET DWAR DRITTIJIET 59. (1) Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-Ministru jista’ jagħmel regoli ġenerali sabiex jirregola l-mod, il-proċedura jew il-kondizzjonijiet li bihom jew taħthom għandhom jiġu applikati d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, sabiex jiġu regolati dawk il-ħwejjeġ kollha li b’dan l-Att huma meħtieġa jew awtorizzati li jiġu preskritti jew li dwarhom għandu jiġi provdut b’regoli, u b’mod ġenerali sabiex tiġi regolata kull ħaġa li għandha x’taqsam mat-twaqqif u mat-tmexxija tar-reġistru tal-artijiet u mar-reġistrazzjoni ta’ titoli għal art. (2) Bla ħsara għall-ġeneralità tad-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1), regoli magħmula taħt dan l-artikolu jistgħu jsiru wkoll għall-għanijiet kollha li ġejjin jew għal għan wieħed jew iżjed minnhom: (a) sabiex jiġi regolat il-mod li bih għandu jsiru jinżammir-reġistru; (b) sabiex jiġu preskritt i l-forom li għandhom jiġu mħarsa, il-prekawzjonijiet li għandhom jittieħdu, l-atti li għandhom jintużaw, l-avviżi li għandhom jingħataw u l-provi li għandhom jinġiebu fil-proċedimenti kollha quddiem ir-reġistratur jew relattivament għar-reġistrazzjoni; (ċ) sabiex tiġi regolata l-proċedura meta ssir talba għall-ewwel reġistrazzjoni; (d) sabiex jagħti poter li r-reġistratur li jordna, jew jagħmel kejl ta’ kull art inkonnessjoni mar-reġistrazzjoni tagħha taħt dan l-Att; (e) sabiex jiġi regolat kif għandhom jinżammu d-dokumenti li minn żmien għal żmien jiġu f’idejn ir-reġistratur, bis-setgħa li tingħata l-ordni għad-distruzzjoni ta’ kull dokument minn dawk li jkunu ġew sostitwiti għalkollox b’reġistrazzjonijiet fir-reġistru, jew li jkunu saru mingħajr ebda effett; (f) sabiex jiġu applikati d-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar reġistrazzjoni obbligatorja; (g) sabiex jitmexxew riċerki uffiċjali kontra kawzjonijiet, inibizzjonijiet, u ħwejjeġ oħra ta’ din ix-xorta kif jiġi preskritt; (h) sabiex ikun jista’ jidħol fir-reġistru, u f’ċertifikati, il-prezz imħallas jew il-valur dikjarat mal-ewwel reġistrazzjoni, trasferimenti, u trasmissjonijiet ta’ art; (i) sabiex jiġi regolat il-modkif avviżi meħtieġa taħt dan l-Att, iridu jingħataw; (j) għar-reġistrazzjoni, b’avviż, mal-ewwel reġistrazzjoni tal-art, ta’ kull servitù, jedd, jew privileġġ, maħluq b’att u li qed jaħdem skont il-liġi, li jidher li jolqot l-art b’mod avvers, u sa fejn ikun prattikabbli b’riferenza għall-att li joħloqhom; (k) sabiex kull persuna li takkwista x i servitù, jedd jew privileġġ bħal dak, wara d-data tal-ewwel reġistrazzjoni tal-art, tkun tista’ titlob (suġġett li jingħata avviż li s-sid tal-art li tkun suġġetta għas-servitù) li jsir dħul fir-reġistru ta’ avviż għal dan, u kemm jista’ jkun b’riferenza għall-att li joħloq il-jedd; (l) sabiex l-ewwel sid jew kull sid ieħor wara jh ikun jista’ jitlob li avviż tat-titolu tiegħu għal kull jedd jew interess bħal dak, sew jekk akkwistat b’att jew bi preskrizzjoni jew xort’oħra, jiġi reġistrat fir-reġistru, u, kemm jista’ jkun b’riferenza għall-att (jekk ikun hemm) li joħloq il-jedd jew l-interess, u sabiex jiġi preskritt l-effett ta’ kull reġistrazzjoni bħal dik; (m) sabiex jiġu regolati l-ħruġ u l-forom ta’ ċertifikati, u, jekk ikun meħtieġ, sabiex jiġi preskritt kullavviż speċjali fuq iċ-ċertifikat li għandu jingħata bħala twissija meta piżijiet, avviżi, u reġistrazzjonijiet oħra kuntrarji jkunu jidhru fir-reġistru; (n) sabiex jiġi provdut għal każijiet meta r-reġistratur jista’ jagħti ċertifikat li disposizzjoni li tkun ser issirhi awtorizzata u tiġi reġistrata jekk tiġi ippreżentata; (o) sabiex jiġi preskritt l-effett ta’ avviżi ta’ preċedenza u kawzjonijiet u inibizzjonijiet ta’ preċedenza; (p) sabiex jipprovdu għal kull ħaġa anċillari għal jew konsegwenzjali għal komputerizzazzjoni tar-Reġistru tal-Artijiet; (q) sabiex id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att dwar trasferimenti ta’ artijiet reġistrati jiġu adattati għal disposizzjonijiet oħra li jkunu awtorizzati li jsiru mis-sid; (r) sabiex ikunu jistgħu jsiru reġistrazzjonijiet fir-reġistru malli xi interess ikunċedut, spiċċa jew ġie sodisfatt mingħajr ma qabel jiġi reġistrat it-titolu għall-interess li jkun ingħaqad jew spiċċa. 60. Drittijiet. (1) Il-Ministru jista’, bi ftehim mal-Ministru responsabbli għall-finanzi, jagħmel ordnijiet dwar l-ammonti ta’ drittijiet li għandhom jitħallsu għal kull ħaġa li tkun saret jew għal kull servizz provdut taħt dan l-Att. (2) L-ordnijiet dwar drittijiet li għandhom x’jaqsmu jew li huma inċidentali għar-reġistrazzjoni ta’ titolu għandhom jiġu mibdula minn żmien għal żmien sabiex iħallu, kemm jista’ jkun ammont biżżejjed biex minnhom jitħallsu s-salarji u l-ispejjeż l-oħra (magħduda l-kontribuzzjonijiet fis-sena fil-fond ta’ assigurazzjoni) li huma inċidentali sabiex jaħdem dan l-Att.