12 KODIĊI TA’ ORGANIZZAZZJONI U PROĊEDURA ĊIVILI Biex jemenda u jikkonsolida l-Liġijiet ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili L-Ordinanza IV tal-1854 kif emendata bl-Ordinanzi: V, VII u X tal-1856, XII tal-1857, X1 tal-1858, XI tal-1859, IV tal-1862, III tal-1863, V tal-1864, IV tal-1865, IV tal-1868, 1X tal-1871, VII tal-1876, I, VI u VII tal-1880, XV tal-1885, IX tal-1886, VII tal-1892; Ordni fil-Kunsill tal-1899 għal Malta dwar l-użu tal-Ilsien Ingliż fil-Proċedimenti Legali; Ordinanzi: XV tal-1900, VI u VIII tal-1901, II u VIII tal-1903, V tal-1904, IV tal-1905, XV tal-1913, I, II u XVII tal-1914, II tal-1916; Notifikazzjonijiet tal-Gvern: Nru. 340 tal-1916, Nru. 162 tal-1917; Ordinanza XII tal-1918; Notifikazzjonijiet tal-Gvern: Nri. 136 u 137 tal-1919, Nru. 203 tal-1920; Atti: XVI tal-1922, IV u XII tal-1924, XIII tal-1925, XI, XVI u XX tal-1929; Notifikazzjonijiet tal-Gvern: Nri. 78 u 475 tal-1929; Att XI tal-1932; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 105 tal-1933; Ordinanzi: IV, XVI, XIX, XXXI u XXXIII tal-1934; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 393 tal-1934; Ordinanza XXVIII tal-1935; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 138 tal-1935; Ordinanzi: XXI tal-1936, XXXVI tal-1938, III u XXIX tal-1939; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 549 tal-1939; Ordinanzi II u XV tal-1940; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 249 tal-1941; Ordinanzi: XI u XII tal-1942; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 653 tal-1942. F’din l-Ordinanza ġiet ukoll inkorpora ta l-Ordinanza II tal-1868 kif emendata bl-Ordinanza VI tal-1895. Dan il-Kodiċi ġie sussegwentement emendat bin-Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 199 tal-1944; Ordinanza I1 tal-1947; Atti: LI II u LXII tal-1948; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 139 tal-1949; Att XXIX tal-1952; Notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 33 tal-1953; Att II tal-1954; Ordinanzi: IV tal-1961, XXI u XXV tal-1962; Att XXII tal-1963; Avviż Legali 4 tal-1963; Atti: XIII u XV tal-1964, XIX u XXXII tal-1965; Avviż Legali 46 tal-1965; Atti: XXXI tal-1966, XX tal-1968; Avviżi Legali: 2, 7 u 9 tal-1968; Atti: I u XXI tal-1969, XXVII tal-1970, XXIII u XXX tal-1971; Avviż Legali 78 tal-1971; Atti: XI u XLVI tal-1973, V, VII, XXX V u LVIII tal-1974, Xu XXIV tal-1975; Avviżi Legali: 148 u 154 tal-1975; Atti: XVIII u XXII tal-1976, XI u XXVII tal-1977, XII tal-1978, XXVII tal-1979; Avviżi Legali: 29 u 95 tal-1979; Atti: XI, XIV u XXXI tal-1980; Avviżi Legali: 49, 99 u 102 tal-1980; Atti: VIII, XLIX u LII tal-1981; Avviżi Legali: 56 u 96 tal-1981; Att XVI tal-1982; Avviż Legali 42 tal-1982; Atti: XIII u XV tal-1983, IV u XI tal-1984, XII, XIII u XX tal-1985, V u XXXIX tal-1986; Avviżi Legali: 3 tal-1986,1 tal-1987, 28 tal-1988, 120 tal-1989; Atti: VIII tal-1990, XVII tal-1991; Avviż Legali 116 tal-1992; Atti: XXII tal-1992, XXI tal-1993, XI tal-1994 u V tal-1995; bl-Avviżi Legali 91 u 190 tal-1995; bl-Att XXIV tal-1995; bl-Avviżi Legali 12 u 18 tal-1996; bl-Atti II u IV tal-1996; bl-Avviżi Legali: 121, 122, 124, 153 u 154 tal-1996, 149 u 226 tal-1997; bl-Atti XI u XVIII tal-1999; bl-Avviżi Legali 1, 142 u 197 tal-2000 u 8 u 34 tal-2001; bl-Atti IV u VI tal-2001, III, XVIII u XXXI tal-2002, u XVII tal-2003; bl-Avviżi Legali 383 tal-2003 u 248 tal-2004; bl-Atti III, IX, X, XVI u XVIII tal-2004, u XI II u XXII tal-2005; bl-Avviżi Legali 277, 290 u 342 tal-2005; bl-Atti I, IX, XIV u XVI tal-2006; bl-Avviżi Legali 68 u 181 tal-2006; bl-Atti VII, VIII u XXXI tal-2007; bl-Avviż Legali 407 tal-2007; bl-Atti III, XV u XVI tal-2008; bl-Avviż Legali 36 tal-2009; bl-Atti I, XII, XV u XXIII tal-2009; bl-Atti V, VIII u IX tal-2010; bl-Avviż Legali 447 tal-2010; bl-Att VI tal-2011; bl-Avviżi Legali 371 u 372 tal-2011, u 79, 158, 218 u 426 tal-2012; bl-Atti II, XVII u XXIV tal-2012, u III, VII u XXIV tal-2014; bl-Avviżi Legali 224 tal-2014, u 36 u 69 tal-2015; u bl-Atti XIX u XXVI tal-2015, IV, XVI, XLV, LII tal-2016, VIII u tal-2017, XV tal-2017, XVII tal-2017 u XXI II tal-2017, bl-Avviżi Legali 327 tal-2017. TAQSIM TAL-KODIĊI Artikoli Titolu fil-qosor 1 L-EWWEL KTIEB Titolu I. Fuq il-Qrati tal-Ġustizzja in ġenerali 2-30 Titolu II. Fuq il-Qrati Superjuri 32-46 Titolu III. Fuq il-Qrati Inferjuri 47-56 ATitolu IV. Tal-Uffiċjali Eżekuttivi tal-Qorti 57-73 Titolu V. Fuq il-Professjoni Legali 78A-97ĊIT-TIENI KTIEB FUQ IL-PROĊEDURA FIL-QRATI TAL-ĠUSTIZZJA TA’ ĠURISDIZZJONI ĊIVILI Dispożizzjonijiet Ġenerali 98-124 TAQSIMA I FUQ IL-PROĊEDIMENT ORDINARJU FL-AFFARIJIET KONTENZJUŻI Dispożizzjoni Ġenerali 125 Titolu I. Fuq il-Proċediment b’Rikors biex isir Appell 142-153 Titolu II. Fuq il-Proċediment b’Rikors Ġuramentat 154-160 Titolu III. Fuq il-Proċediment Ordinarju f’Affarijiet Kontenzjużi għal kull waħda mill-Qrati 161-173 Titolu IV. Dispożizzjonijiet li jgħoddu għall-Iskritturi u għal Atti oħra tal-Proċedura 174-193 Titolu V. Fuq is-Smigħ tal-Kawżi 193A-215 Titolu VI. Fuq id-Digrieti, Sentenzi, u Appelli 216-251 Titolu VII. Fuq l-Esekuzzjoni tas-Sentenzi u ta’ Titoli Esekuttivi oħra 252-395 S u b-titolu I. Dispożizzjonijiet Ġenerali 252-281 S u b-titolu I. Fuq il-Mandat ta’ Qbid ta’ Ħwejjeġ Mobbli 282-304 AS u b-titolu II. Fuq il-Mandat ta’ Qbid ta’ Ħwejjeġ Immobbli 305-311 S u b-titolu III. Fuq il-Mandat ta’ Qbid ta’ Azjenda Kummerċjali 312-312 KS u b-titolu IV. Fuq il-Bejgħ fl-Irkant bil-Qorti 313-357 Artikoli Su b-titolu V. Fuq il-Bejgħ Approvat mill-Qorti għal Vapuri, Bastimenti u Inġenji tal-Ajru 358-364 S u b-titolu VI. Fuq il-Mandat ta’ Sekwestru Esekuttiv 375-383 S u b-titolu V. Fuq il-Mandat ta’ Żgumbrament jew ta’ Tkeċċija minn. Fuq il-Mandat In Factum. Fuq il-Mandati In Procinct u Beni Immobbli 384 S u b-titolu VIII. Fuq il-Mandat In Factum 385-388 S u b-titolu X. Fuq il-Mandat Eżekuttiv ta’ Arrest ta’ Bċejjeċ tal-Baħar 388Ċ-388 DS u b-titolu XI. Fuq il-Mandat Eżekuttiv ta’ Arrest ta’ Inġenji tal-Ajru 388E-388 FS u b-titolu XII388 ĠS u b-titolu VII. Fuq ir-Rend ikont u l-Likwidazzjoni ta’ Frottijiet 389-395 Titolu VIII. Fuq xi Proċeduri Speċjali 396-469 AS u b-titolu I. Fuq ir-Rikonvenzjoni 396-402 S u b-titolu II. Fuq il-Ġudizzju ta’ Jattanza 403-415 S u b-titolu III. Fuq il-Konkorsi 416-435 S u b-titolu IV. Fuq il-Werrieta Inċerti jew mhux Magħrufa 436-447 S u b-titolu V. Fuq id-Deroga ta’ Fedekommess 448-459 S u b-titolu VI. Fuq il-Kawżi tal-Gvern 460-469 S u b-titolu VII. Stħarriġ Ġudizzjarju ta’ Azzjoni Amministrattiva 469A TAQSIMA II FUQ IL-MOD KIF JITMEXXA FIL-QORTI TA’ ĠURISDIZZJONI VOLONTARJA Dispożizzjonijiet Ġenerali 470-489 Titolu I. Fuq id-Deroga ta’ Fedekommess b’Digriet tal-Qorti ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja 490-498 Titolu II. Fuq il-Ħelsien ta’ Immobbli minn Piżijiet bil-Proċedura tal-Editti 499-511 Titolu III. Fuq il-Ħatra ta’ Tuturi, Kuraturi u Amministraturi oħra 512-519 Titolu IIIA. Fuq il-Kustodja 519A-519N Titolu IV. Fuq l-Interdizzjoni u l-Inabilitazzjoni 520-527 Titolu V. Fuq il-Preżentata u l-Pubblikazzjoni ta’ Testmenti Sigrieti 528-535 ATitolu VI. Fuq id-Dikjarazzjoni tal-Ftuħ ta’ Suċċessjoni 536-540 Titolu VII. Fuq l-Inventarju 541-549 Titolu VIII. Fuq l-Esekuzzjoni ta’ Atti bis-saħħa ta’ Digrieti tal-Qorti ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja 550-555 Titolu IX. Taxxi ta’ xi Drittijiet 556-557 Artikoli IT-TIELET KTIEB FUQ MATERJI PARTIKOLARI TAL-PROĊEDURA ĠUDIZZJARJA Titolu I. Fuq il-Provi 558-727 S u b-titolu I. Fuq ix-Xhieda 563-626S u b-titolu II. Fuq il-Prova b’Dokumenti 627-636 S u b-titolu III. Fuq it-Talba biex jinġiebu Dokumenti 637-643 S u b-titolu IV. Fuq il-Periti 644-682 S u b-titolu V. Fuq l-Aċċessi 683-692 S u b-titolu VI. Fuq il-Prova bl-Ammissjoni jew bis-Subizzjoni tal-Parti Kuntrarja 693-727 Titolu II. Fuq l-Eċċezzjonijiet 728-805 S u b-titolu I. Fuq l-Eċċezzjoni ta’ LisA li bi Pendens S u b-titolu I. Fuq l-Eċċezzjonijiet in ġenerali 728-732 S u b-titolu II. Fuq ir-Rikuża ta’ Mħallfinu Maġistrati u fuq is-Surroga 733-740 S u b-titolu III. Fuq l-Eċċezzjoni ta’ Inkompetenza 741-777 S u b-titolu IV. Fuq l-Eċċezzjoni ta’ Illeġittimi ta’ tal-Attur jew tal-Konvenut 780-788 S u b-titolu V. Fuq l-Eċċezzjoni ta’ Nullità ta’ Atti Ġudizzjarji 789-790 S u b-titolu VI. Fuq l-Eċċezzjonijiet fil-Kawżi ta’ Spoll 791 S u b-titolu VII. jew ta’ Konnessjoni ta’ Kawża ma’ oħra 792-794 S u b-titolu VIII. Fuq l-Eċċezzjoni ta’ Eskussjoni 795-801 S u b-titolu IX. Fuq l-Eċċezzjoni ta’ Falsifikazzjoni 802-805 Titolu III. Fuq it-Trasfużjoni tal-Ġudizzju minħabba Mewt, eċċ. 806-810 ATitolu IV. Fuq ir-Ritrattazzjoni 811-825 Titolu V. Fuq l-Esekuzzjoni ta’ Sentenzi ta’ Tribunali ta’ Pajjiżi barra minn Malta 825A-828 Titolu VI. Fuq l-Atti Kawtelatorji 829-877 Dispożizzjonijiet Ġenerali 829-838 BS u b-titolu I. Fuq il-Mandat ta’ Deskrizzjoni 839-845 S u b-titolu II. Fuq il-Mandat ta’ Qbid 846-848 S u b-titolu III. Fuq il-Mandat ta’ Qbid ta’ Azjenda Kummerċjali 848A-848BS u b-titolu III. Fuq il-Mandat ta’ Sekwestru 849-854 S u b-titolu V. Dwar il-Mandat ta’ Arrest ta’ Bċejjeċ tal-Baħar 855-865 S u b-titolu IVA. Dwar il-Mandat ta’ Arrest ta’ Inġenji tal-Ajru 865A-865 KS u b-titolu V. Fuq il-Mandat ta’ Inibizzjoni 873-877 Titolu VII. Fuq il-Protest u l-Ittra Uffiċjali 889-892 Titolu VIII. Fuq il-Garanzija 893-905 Titolu IX. Fuq ir-Rinunzja għall-Atti 906-910 Artikoli Titolu X. Fuq il-Benefiċċju Sabiex Wieħed Iħarrek jew Jiddefendi Ruħu b’Għajnuna Legali 911-926 Titolu XA. Fuq l-Għajnuna Legali (Tilwim Trans konfini) 928A-928Ħ Titolu XI. Fuq il-Kuraturi 929-942 Titolu XII. Fuq id-Depożiti 943-951 Titolu XIV. Fuq l-Intervent u Sejħa ta’ Persuna f’Kawża 960-962 Titolu XV. Fuq id-Deżerzjoni tal-Kawżi 963-967 Titolu XVI. Fuq l-Arbitraġ [968-969 Titolu XVII. Fuq ir-Rispett li għandu jinġieb lill-Qorti 988-1003 ATitoi u XVIII. Fuq l-Ispejjeż Ġudizzjarji 1004-1006 Titolu XIX. Fuq il-Formuli 1007-1008 Dispożizzjonijiet ta’ Tħassir 1009-1009 BSKEDISkeda A. Tariffi msemmija fil-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili. Skeda B. Formuli. Skeda Ċ. 1. Titolu. It-titolu ta’ dan il-Kodiċi hu l-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili. L-EWWEL KTIEB Titolu I FUQ IL-QRATI TAL-ĠUSTIZZJA IN ĠENERALI 2. Q rati ċivili tal-ġustizzja. Emendat: XXII.1976.4; XXXI.2002.3. (1) Il-qrati tal-ġustizzja ta’ ġurisdizzjoni ċivili għal Malta huma jew superjuri jew inferjuri. Kull qorti tista’ tiġi maqsuma f’sezzjonijiet differenti. (2) Sakemm ma jiġix stabbilit mod ieħor b’liġi, il-President ta’ Malta jista’ b’Ordni jistabbilixxi s-sezzjonijiet ta’ kull Qorti, u jistabbilixxi l-kategoriji ta’ kawżi mogħtija lil kull sezzjoni; u jista’ b’Ordni sussegwenti jemenda, jirrevoka jew jibdel dik l-Ordni. (3) Bla ħsara ta’ kull dispożizzjoni oħra ta’ liġi, lill-qrati tal-ġustizzja ta’ ġurisdizzjoni ċivili biss hija mogħtija l-awtorità ġudizzjarja fil-ħwejjeġ ċivili ta’ kompetenza tat-tribunali ta’ Malta. 3. Qrati superjuri. Emendat: XIII.1964.2. Sostitwit: A.L.148 tal-1975; XXIV. 1995.2. Sostitwit: A.L.148 tal-1975 Il-qrati superjuri huma: (a) Il-Qorti Ċivili; (b) Il-Qorti tal-Appell; u (ċ) Il-Qorti Kostituzzjonali. 4. Qrati inferjuri. Emendat: XV.1913.1; VIII.1990.3. Il-qrati inferjuri huma: (a) il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), għall-Gżira ta’ Malta; (b) il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), għall-Gżejjer ta’ Għawdex u Kemmuna. 5. (1) Bla ħsara ta’ fejn il-liġi tgħid xort’oħra, il-ġurisdizzjoni tal-qrati superjuri hija ġenerali għal Malta. (2) Il-ġurisdizzjoni tal-qrati inferjuri hija limitata għal postijiet partikolari. 6. (1) Il-Prim Imħallef u President tal-Qorti tal-Appell u l-imħallfin l-oħra kollha għandhom joqogħdu fil-qrati superjuri kif stabbilit mil-li [i. (2) Minbarra l-Prim Imħallef, l-imħallfin tal-Qrati Superjuri jkunu tlettax jew dak l-għaddikbar li l-President ta’ Malta jista’ jistabbilixxi b’Ordni. 7. Kostituzzjoni tal-qrati inferjuri. Emendat: IX.1886.3. Sostitwit: XIII.1964.4. Emendat: VII.2007.2. Sostitwit: XIII.1964.4. Emendat: VII.2007.2. (1) Il-maġistrati joqogħdu fil-qrati inferjuri. (2) Il-Prim Imħallef jista’ jaħtar wieħed mill-maġistrati bħala Maġistrat Anzjan; dik il-ħatra tkun għal żmien speċifikat jew sakemm jinħatar maġistrat ieħor f’dik il-kariga. (3) Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi jew ta’ xi liġi oħra li tippreskrivi l-qorti jew il-qrati li fihom ma ġistrat għandu jippresjedi, il-Maġistrat Anzjan għandu jwettaq dawk id-dmirijiet u funzjonijiet li jistgħu jiġu assenjati lil u mill-Prim Imħallef jew kif jista’ jiġi preskritt minn xi liġi li tkun fis-seħħ f’dak iż-żmien. 8. L-imħallfin ma jistgħux jikkumnikaw mal-partijiet fil-kawża eċċ. Emendat: A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68L.148 tal-1975; XXXI.2002.4; LVIII.1974.68; A.. (1) Barra minn fil-każijiet li dan il-Kodiċi jsemmi es pressament, l-imħallfin ma jistgħux, ħlief fil-qorti bil-miftuħ, direttament jew indirettament, jikkumnikaw mal-partijiet f’kawża li tkun quddiem waħda mill-qrati, jew mal-avukati, prokuraturi legali, jew ma’ ħadd ieħor fl-isem tal-partijiet, dwar kawża li f’dak iż-żmien tkun għad ma nqatgħat x, jew li tkun sejra tinbeda jew tissokta. Lanqas ma jistgħu, mingħajr qabel ma jkun ġie lilhom mogħt il-permess mill-President ta’ Malta, fuq talba magħmula għal daqshekk, jaġixxu ta’ avukati jew f’ebda każ ma jistgħu jagħtu parir jew il-fehma tagħhom fuq kawża li huma jkunu jafulinbdiet, jew li jaħsbu li x’aktarx sejra tinbeda. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jgħoddux għall-każijiet li fihom ikollhom x’jaqsmu mal-kawż il-persuni msemmijin fl-artikolu 734(a), (b), (ċ) u (e Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jgħoddux għall-każijiet li fihom ikollhom x’jaqsmu mal-kawż il-persuni msemmijin fl-artikolu 734(a), (b), (ċ). (3) Kap.9. Kap. 9. Xejn fid-dispożizzjonijiet tas-subartikolu ta’ qabel dan ma għandu jitqies li jipprekludi mħallef jew maġistrat milli jikkomunika mal-avukat jew mal-prokuratur legali ta’ parti rigward kull ħaġa li għandha x’taqsam mal-konduzzjoni ta’ kawża pendenti quddiem l-imħallef jew il-maġistrat: Iżda maġistrat ma jkunx prekluż milli jkollu komunikazzjoni għall-għanjiet ta’ xi inkjesta fi kwistjoni kriminali meta dan il-maġistrat ikun qed jagħmel inkjesta taħt it-Titolu II tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi Kriminali. 9. L-imħallfin ma jistgħux jagħmluha ta’ arbitri, eċċ. Emendat: A.L.148 tal-1975; VII.2007.3. L-imħallfin ma jistgħu lanqas jagħmluha ta’ arbitri, jew jieħdu tuteli jew amministrazzjonijiet oħra barra minn attivitajiet fi ħdan il-Kumitat tal-Istudji Ġudizzjarji u dawk li għalihom taħtarhom il-li [i. 10. Il-ġuramenti ta’ lealtà u tal-karigali għandhom jieħdu imħallfin. Emendat: XIII.1964.5; A.L.46L VIII.1974.68; A.L.148 XII.1978.2; XXIV. 1995.3A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68; A.L.148 tal-1975;; XXXI.2002.5. (1) Forma tal-ġurament tal-kariga. L-imħallfin għandhom, qabel ma jibdew id-dmirijiet tagħhom, jieħdu, quddiem il-President ta’ Malta, il-ġurament ta’ lealtà muri fil-Kostituzzjoni ta’ Malta u il-ġurament li ġej: ĠURAMENT TAL-KARIGAJiena....... naħlef li nagħmel bis-sewwa d-dmirijiet ta’ mħallef bla favuri u mingħajr manżomm ma ħadd, kif irid il-ħaqqu l-jedd, u kif iridu l-liġijiet u d-drawwiet ta’ Malta, għall-gieh t’Alla u tar-Repubblika ta’ Malta, u li manikkomunika, direttament jew indirettament, ma’ ebda waħda mill-partijiet f’kawża f’waħda jew oħra mill-qrati superjuri jew inferjuri, lanqas mal-avukati jew prokuraturi legali tagħhom, lanqas ma’ ħadd ieħor, fl-isem ta’ waħda jew oħra mill-partijiet, dwar kawża li tkun għad ma nqatgħat x, jew li tkun sejra tibda jew tissokta f’waħda mill-qrati hawn fuq imsemmija, barra minn fil-qorti bil-miftuħ, ħlief fil-każijiet li l-liġi ssemmi espressament; u lijienanxandar fil-qorti bil-miftuħ, dawk il-kumnikazzjonijiet li jsiru li ungħarrafbihom lill-President tar-Republika. U naħlef ukoll li, dirrettament jew indirettament, ma nagħmilhiex ta’ avukat jew ta’ arbitru, lanqas, f'ebda każ, ma nagħti parir jew fehma lil ħadd dwar ebda kawża mibdija jew li għandha tinbeda jew tissokta f’waħda mill-qrati hawn fuq imsemmija, ħlief fil-każijiet li tgħid il-liġi, mingħajr qabel ma jiġi mogħti li li permess mill-President ta’ Malta wara rikors linagħmel għaldaqshekk. Hekk Alla jgħini. (2) Meta xi kumnikazzjoni kif imsemmija fil-forma tal-ġurament li hemm fis-subartikolu (1) tkun tikkonsisti f’ittra anonima jew f’ittra li minki tibha ma jkunx jista’ jiġi magħruf malajr, jew meta xi kumnikazzjoni bħal dik ikun fiha xi kliem inġurjuż jew offensiv, l-imħallef li jkun irċieva l-kumnikazzjoni ma jkollux għal fejn jaqra l-kumnikazzjoni fil-qorti bil-miftuħ iżda jista’ minflok jikxef il-fatt li jkun irċeviha u għandu f’kull każi għarra fil-kontenut tagħha lill-President ta’ Malta. 11. Taqsim tad-dmirijiet bejn l-imħallfin. Emendat: I.1914.1; XII.1918.2 XIII.1964.6; A.L.46 XXIII.1971.2; L VIII.1974.68L.148 tal-1975; XXII.1992.3 XII.1918.2; XIII.1964.6; A.L.46 tal-1965; XXI II.1971.2; L VIII.1974.68; A.; XXXI.2002.6. Sostitwit: VII.2007.4. (1) Il-President ta’ Malta għandu jassenja lil kull wieħed mill-Imħallfin billi jassenjal u l-qorti jew l-awla tal-qorti jew is-sezzjoni li fiha għandu ordinarjament joqgħod, u jista’ jbiddel imħallef minn qorti jew awla jew sezzjoni ta’ qorti għal oħra: Iżda mħallef jista’ jiġi assenjat li joqgħod ordinarjament f’iktar minn qorti waħda jew iktar minn awla jew sezzjoni waħda ta’ qorti waħda jew aktar minn waħda. (2) Il-President ta’ Malta għandu wkoll is-setgħa li jissurroga mħallef fil-każ li titbattal kariga ta’ mħallef. (3) Meta iktar minn imħallef wieħed jiġi assenjat li joqgħod ordinarjament f’qorti, jew f’awla jew f’sezzjoni ta’ qorti, it-tqassim ta’ dmirijiet b’mod ġenerali bejn dawk l-imħallfin għandu jsir mill-Prim Imħallef, u r-reġistratur għandu jassenja l-kawżi u atti ġudizzjarji oħra lill-imħallf in kif ordnat mill-Prim Imħallef: Iżda, ħlief meta każijiet jew atti ġudizzjarji huma assenjati skont direttivi ġenerali jew skont regoli magħmulin skont is-subartikolu (6), meta l-Prim Imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni milli jieħu konjizzjoni ta’ kawża għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b), (ċ), (d)ii), (e) u (g Iżda, ħlief meta każijiet jew atti ġudizzjarji huma assenjati skont direttivi ġenerali jew skont regoli magħmulin skont is-subartikolu (6), meta l-Prim Imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni milli jieħu konjizzjoni ta’ kawża għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b), (ċ), (d)ii), (e), l-assenjazzjoni ta’ dak il-każ għandha ssir mill-Imħallef Anzjan Amministrattiv imsemmi fis-subartikolu (11). (4) Kull metax imħallef, ħlief il-Prim Imħallef, ikun rikużat jew xort’oħra legalment impedut, il-Prim Imħallef għandu jassenja mħallef ieħor biex jieħu konjizzjoni tal-kawża: Iżda, ħlief meta każijiet jew atti ġudizzjarji huma assenjati skont direttivi ġenerali jew skont regoli magħmulin skont is-subartikolu (6), meta l-Prim Imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni milli jieħu konjizzjoni ta’ kawża għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b), (ċ), (d)ii), (e) u (g Iżda, ħlief meta każijiet jew atti ġudizzjarji huma assenjati skont direttivi ġenerali jew skont regoli magħmulin skont is-subartikolu (6), meta l-Prim Imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni milli jieħu konjizzjoni ta’ kawża għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b), (ċ), (d)ii), (e), l-assenjazzjoni ta’ imħallef biex jieħu konjizzjoni ta’ dak il-każ għandha ssir mill-Imħallef Anzjan Amministrattiv imsemmi fis-subartikolu (11). (5) Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 12(2), u ħlief fejn każijiet jew atti ġudizzjarji huma assenjati skont direttivi ġenerali jew skont regoli magħmulin skont is-subartikolu (6), meta l-Prim Imħallef jiġi rikużat jew xort’oħra legalment impedut, l-Imħallef Anzjan Amministrattiv imsemmi fis-subartikolu (11) għandu jassenja mħallef ieħor biex jieħu konjizzjoni tal-kawża. (6) Il-Bord bis-Setgħa li jagħmel ir-Regoli stabbilit skont l-artikolu 29 jista’ jagħmel regoli li jipprovdu għall-mod kif jiġu mqassma każijiet u atti ġudizzjarji oħra għall-finijiet tas-subartikoli(3),). (7) Kull assenjazzjoni, tibdil jew surroga magħmulin mill-President ta’ Malta, u kull tqassim ta’ dmirijiet in ġenerali, u kull assenjazzjoni ta’ każijiet bħala riżultat ta’ rikuża jew astensjoni magħmula mill-Prim Imħallef jew, kif ikun il-każ, mill-Imħallef Anzjan Amministrattiv imsemmi fis-subartikolu (11), għandhom jitqiesu li jkunu ġew notifikati kif imissu biżżejjed għall-finijiet kollha jekk jitwaħħal avviż dwarhom f’dak ir-reġistru li l-Ministru jista’ jippreskrivi għal dan il-għan taħt l-artikolu 27 qabel jew malli jibda il-perijodu li fih dik l-assenjazzjoni, dak it-tibdil, dik is-surroga jew dak it-tqassim għandhom iseħħu. (8) Ir-reġistratur għandu jżomm notament tal-avviżi kollha li jitwaħħlu skont l-aħħar subartikolu qabel dan u tad-data ta’ meta jkunu twaħħlu. (9) Meta tinqala’ tilwima dwar jekk kawża jew att ġudizzjarju ieħor għandhom jiġu assenjati li limħallef jew li limħallef ieħor li jippresjedi fl-istess qorti jew fl-istess awla jew sezzjoni tal-qorti, jew meta tinqala’ tilwima dwar liema awla jew sezzjoni ta’ qorti għandhom jittrattaw kawża partikolari jew att ġudizzjarju partikolari, il-kwistjoni għandha tintbagħat lill-Prim Imħallef li għandu, incamera, jiddeċiedi lil liema imħallef jew awla jew sezzjoni l-kawża jew l-att ġudizzjarju għandhom jiġu assenjati: Iżda meta l-Prim Imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni milli jieħu konjizzjoni ta’ dik il-kawża jew dak l-att ġudizzjarju għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b), (ċ), (d)ii), (e) u (g Iżda meta l-Prim Imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni milli jieħu konjizzjoni ta’ dik il-kawża jew dak l-att ġudizzjarju għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 734(1)(a), (b), (ċ), (d)ii), (e), id-deċiżjoni għandha tittieħed mill-Imħallef Anzjan Amministrattiv imsemmi fis-subartikolu (11). (10) Meta aktar minn imħallef wieħed jiġi assenjat li joqgħod f’awla jew sezzjoni ta’ qorti li ma tkunx qorti tal-appell, il-Prim Imħallef jista’ jaħtar wieħed mill-imħallfin bħala President ta’ dik l-awla jew sezzjoni; dik il-ħatra tkun għal żmien speċifikat jew sakemmhekk jinħatar imħallef ieħor. L-imħallefhekk maħtur għandu jaqdi dawk id-dmirijiet u funzjonijiet kif jistgħu jiġu assenjati lil u mill-Prim Imħallef jew kif jista’ jkun previst b’xi liġi fis-seħħ f’dak iż-żmien. (11) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, u biex jaqdid-dmirijiet elenkati f’dan l-artikolu, il-Prim Imħallef jinnomina Mħallef Anzjan Amministrattiv. 12. Xi dispożizzjonijiet li jgħoddu għall-President tal-Qorti tal-Appell. Emendat: I.1914.2; XXXI.1934.3 XIII.1964.7; XXXI.2002.7XXXI.1934.3;; VII.2007.5. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 8, 9, 10 u 11(1) għandhom, mutatis mutandis, ukoll japplikaw għall-President tal-Qorti tal-Appell. (2) Kull meta l-President tal-Qorti tal-Appell, fil-każijiet mogħtijin mil-liġi, ikun rikużat jew xort’oħra impedut skont il-liġi, l-imħallefanzjan fost l-imħallfin li jiffurmaw il-Qorti tal-Appell, ikun il-President ta’ dik il-qorti. 13. Ħatra ta’ mħallfin supplenti. Emendat: XII.1918.3; XXX1.1934.4. Sostitwit: XIII.1964.8. Emendat: LVIII.1974.68 Emendat: LVIII.1974.68 Imħassar bl-Att XXXI.2002.8. 14. Ġuramenti li jingħataw lill-imħallfin supplenti. Emendat: XV.1913.3; XII.1918.4 XIII.1964.9; A.L.46 XII.1918.4; tal-1965; LVIII.1974.68. Imħassar bl-Att XXXI.2002.8. imħallfin supplenti. Xi 15. Xi dispożizzjonijiet li jgħoddu għall-maġistrati. Emendat: XV.1913.5; IV. 1924.3 VIII.1990.3; XXIV. 1995.4IV.1924.3;. Sostitwit: XXXI.2002.9; VII.2007.6. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 8, 9, 10 u 11 għandhom, mutatis mutandis, japplikaw għall-maġistrati; u r-referenzi għall-Imħallef Anzjan Amministrattiv fis-subartikoli (3), (4),) tal-artikolu 11 għandhom jitqiesu bħala referenzi għall-Maġistrat Anzjan imsemmi fl-artikolu 7(2). 16. Imħallfin uma ġistrati ma jistgħux ikollhom karigi oħra bi ħlas. Eċċezzjonijiet. Emendat: IV.1868.1; XV. 1913.5;IV. 1924.4. Sostitwit: XXIV.1995.5. Emendat: XXXI.2002.10. Emendat: XXXI.2002.10. L-imħallfin u l-maġistrati ma jistgħux ikkollhom ebda professjoni, negozju jew kummerċ, jew ebda kariga oħra bi ħlas ta’ ebda xorta, lanqas temporanja, minbarra kariga ġudizzjarja f’Qorti jew tribunal internazzjonali jew f’korp ta’ ġudikatur internazzjonali, jew il-kariga ta’ eżaminatur fl-Università ta’ Malta. 17. Ġuramenti li għandhom jieħdu l-maġistrati. Emendat: XV.1913.5;IV. 1924.5L.46 tal-1965. LVIII.1974.68L. 148 tal-1975; XII.1978.3IV. 1924.5; A.L.46 tal-1965. LVIII.1974.68; A.. Imħassar bl-Att XXXI.2002.11. 18. Surroga ta’ maġistrati. Emendat: XV.1913.6; XXXI.1934.5L.46 tal-1965; LVIII.1974.68 XXXI.1934.5; A.; XXIV.1995.6. Imħassar bl-Att XXXI.2002.11. 19. Setgħa tal-President ta’ Malta li jagħmel regolamenti dwar it-tqassim tad-dmirijiet bejn il-maġistrati, f’Malta jew Għawdex. Miżjud: IX.1886.4. Emendat: XV.1913.6L.46 tal-1965; LVIII.1974.68 VIII.1990.3; XXIV. 1995.7 Emendat: XV.1913.6; A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68;. Emendat: XV.1913.6; Imħassar bl-Att XXXI.2002.11. President ta’ Maltadmirijiet bejn il-maġistrati, f’Malta 20. Maġistrati supplenti għal Għawdex. Emendat: XV.1913.6; XIII.1964.11L.46 tal-1965; LVIII.1974.68 VIII.1990.3; XXIV. 1995.8 XIII.1964.11; A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68;. Imħassar bl-Att XXXI.2002.11. 21. (1) L-ilsien Malti jkun l-ilsien tal-qrati u, bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar Proċeduri Ġudizzjarji (Użu tal-Ilsien Ingliż), il-proċeduri kollha għandhom isiru b’dak l-ilsien. (2) Meta xi parti matifhimx l-ilsien li bih ikunu qed isiru l-proċeduri orali, dawk il-proċeduri għandhom jiġu interpretati lilha jew mill-qorti jew minn interpretu li jiġi mogħti lil u l-ġurament. (3) Kull xiehda mogħtija b’affidavit għandha titniżżel fl-ilsien li l-persuna li tkun qed tagħmel l-affidavittuża normalment. L-affi davit, meta ma jkunx bil-Malti, għandu jiġi ppreżentat flimkien ma’ traduzzjoni bil-Malti, liema traduzzjoni għandha barra minn hekk tiġi kkonfermata bil-ġurament minn min jagħmilha. 22. Is-smigħ tal-kawżi jsir bil-miftuħ. Eċċezzjonijiet. Emendat: IV.1862.2. (1) Il-kawżi għandhom jiġu mismugħin bil-miftuħ: Iżda l-qorti tista’ tordna li l-kawża tiġi mismugħa bil-magħluq, meta hekk ikun xieraq għad-deċenza jew għall-morali. (2) Il-qorti tista’ wkoll, f’kull każ ieħor, fuq talba tal-parti l-waħda u l-oħra, meta tinġieb raġuni tajba, tordna li l-kawża tiġi mismugħa bil-magħluq. (3) L-ordni tal-qorti għandu jiġi rreġistrat. F’kull wieħed mill-każijiet hawn fuq imsemmija, l-ordni tal-qorti għandu jiġi rreġistrat. 23. Is-sentenzi fil-każijiet kollha għandhom jingħataw fil-pubbliku. Il-qorti li tkun qegħda tagħti sentenza għandha taqra l-parti operattiva, li tkun inkluża fil-parti konklużiva tas-sentenza. Il-parti operattiva tas-sentenza għandha tinkludi talbiet jew l-eċċezzjonijiet li jkunu ġew deċiżi u kull dikjarazzjoni maħsuba li tkun konklusiva jew vinkolanti. Minnufih malli tingħata s-sentenza, l-imħallef jew il-maġistrat għandu jdaħħal traskrizzjoni ffirmata tas-sentenza fil-proċess tal-kawża. 24. Kull provvediment dwar affarijiet li jkunu quddiem qorti, għandu jingħata minn dik il-qorti. Kull provvediment dwar affarijiet li jkunu quddiem il-qrati għandu jingħata mill-qorti li tkun tagħmel minnhom, u kull rikors għal kull provvediment bħal dan għandu jsir biss lil dik il-qorti. 25. Il-partijiet, eċċ., ma jistax ikollhom komnikazzjoni privata ma’ mħallfin jew maġistrati. Emendat: XI.1859.1; XXXI.1934, 7; A.L.140 tal-1975. Bla ħsara tal-proviso ta l-artikolu 15, il-partijiet f’kawża, kif ukoll l-avukati, il-prokuraturi legali, u kull persuna oħra fl-isem u għall-partijiet f’kawża, ma jistgħux, taħt il-pieni msemmija fl-artikolu 997, jikkomunikaw privatament mal-imħallfin jew mal-maġistrati fuq affarijiet li jkunu jew li għandhom jinġiebu quddiem waħda jew oħra mill-qrati tal-ġustizzja. 26. Kif għandha ssir it-talba lill-qorti għal provvedimenti. Kull waħda mill-partijiet f’kawża, avukat jew prokuratur legali, illi jkunu jridu jitolbu provvediment lill-qorti, jistgħu jagħmlu dan sew waqt is-seduta kemm ukoll f’kull żmien ieħor; iżda, f’dan l-aħħar każ, it-talba għandha ssir bil-mezz tar-reġistratur. 27. (1) Għandu jkun hemm dak in-numru ta’ reġistri li l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jippreskrivi b’regolamenti. Dawn ir-regolamenti jistgħu ukoll jistabilixxu l-post tar-reġistri, l-atti li kull reġistru hu kompetenti li jirċievi u l-kwistjonijiet l-oħra kollha neċessarji għall-funzjoni tagħhom kif ikun xieraq. (2) Kull dispożizzjoni f’dan il-Kodiċi jew f’liġi jew regolament ieħor li tagħmel referenza għal reġistru jew għal sezzjoni ta’ qorti għandha tinftiehem bħala referenza għar-reġistru ta’ qorti jew ta’ sezzjoni stabbiliti għal dak il-għan taħt is-subartikolu (1). (3) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għandu jaħtar uffiċjal pubbliku biex ikun responsabbli għal kull reġistru li hu stabbilit taħt is-subartikolu (1), u fl-għemil ta’ dik il-ħatra, il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ wkoll jiddetermina l-funzjonijiet li għandhom jitwettqu mill-persuna u l-ħwejjeġ kollha anċilljari. 28. Arkivji tal-Qorti. Emendat: VI.1880.3; XI.1942.2L.4 tal-1963; XXXI.1966.2 XI.1942.2; A.. Sostitwit: XXXI.2002.13. Ikun hemm dawk l-arkivji li fihom jiġu depożitati l-atti kollha tal-qorti li għandhom jiġu depożitati kif jingħad fl-artikolu 65. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jippreskrivi n-numru ta’ arkivji li għandhom jiġu mwaqqfa, l-atti li għandhom jiġu depożitati f’kull wieħed minnhom, il-post tagħhom, il-mod li bih għandhom jinżammu d-dokumenti u kull ħaġa oħra li għandha x’taqsam jew li hi anċilljari għalihom. 29. Bord tar-Regoli. Emendat: XV.1913.7; XXXI 1934.8; XXI.1936.3 XIII.1964.12; XIX.1965.2XXXII.1965.8; A.L.46 XXX.1971.3; L VIII.1974.68L.148 tal-1975; LII.1981.2 XXXI 1934.8; XXI.1936.3; XIII.1964.12; XIX.1965.2; XXXII.1965.8; A.L.46 tal-1965; XXX.1971.3; L VIII.1974.68; A.; XXII.1992.4. Sostitwit: XXIV.1995.12. Emendat: XXXI.2002.14; VII.2007.7. Emendat: XXXI.2002.14; (1) Għandu jkun hemm Bord, magħmul mill-Prim Imħallef, bħala president li jkollu wkoll casting vote, minn imħallef li ordinarjament iservi fil-Qorti tal-Appell u maġistrat li jiġu appuntati mill-President ta’ Malta fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Prim Imħallef, mill-Avukat Ġenerali, mill-President tal-Kamra tal-Avukati u mill-President tal-Kamra tal-Prokuraturi Legali, li jkollu l-funzjoni li jagħmel regoli, imsejħin Regoli tal-Qrati, għall-għanijiet imsemmija fis-subartikolu (2) jew f’xi dispożizzjoni oħra ta’ dan il-Kodiċi jew ta’ xi liġi oħra. (2) Ir-Regoli tal-Qrati jistgħu b’mod ġenerali jintgħamlu għal kull ħaġa li tolqot it-tmexxija tal-qrati u t-tmexxija tal-kawzi bil-għan li jassiguraw amministrazzjoni tal-ġustizzja xierqa u effiċjenti, u b’mod partikolari, iżda bla ħsara għas-sens ġenerali ta’ dak imsemmi qabel- (a) sabiex jirregolaw it-tmexxija tal-qrati u sabiex jiżguraw iż-żamma tal-ordni u d-dekor fil-bini tal-qrati; (b) sabiex jiġu stabbiliti l-ġranet, il-ħinijiet, it-tul u l-għadd tas-seduti tal-qrati, u kif għandhom jitqassmu l-kawżi fost l-imħallfin u l-maġistrati maħtura biex joqogħdu f’qorti partikolari jew awla relattiva u sabiex jipprovdu dwar kull ħaġaimsemmija qabel skont ki f il-Bord jista’ jidhirlu xieraq; (ċ) sabiex jirregolaw kull permess għal btala, għal kull raġuni, mogħti lill-imħallfin jew lill-maġistrati, magħduda l-ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni jew approvazzjoni ta’ dak il-permess mill-awtoritajiet kompetenti; (d) sabiex jagħmlu formuli li ma jinsabux f’dan il-Kodiċi; (e) Kap. 189 sabiex jingħata effett għad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar Proċeduri Ġudizzjarji (Użu tal-Ilsien Ingliż) [żaħ dwar l-ilsien li bih għandhom jitmexxew il-proċeduri; (f) sabiex jipprovdu dwar atti ġudizzjarji u ħwejjeġ ta’ jew li għandhom x’jaqsmu mal-prattika u proċedura li m’humiex imsemmija f’dan il-Kodiċi jew f’liġijiet oħra; (g) sabiex jiġu stabbiliti proċeduri ta’ tmexxija ta’ kawżi; (h) sabiex jistabbilixxu s-sessjonijiet tas-sena tal-qrati u l-ferjat fil-qrati superjuri u fil-qrati inferjuri, u għal ħwejjeġ anċillari u inċidentali għal dawk is-sessjonijiet u dak il-ferjat: Iżda, xejn f’dawn ir-regoli m’għandu jkun ma jaqbilx ma’ jew imur kontra d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi jew ta’ liġijiet oħra: Iżda wkoll il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ fin-nuqqas ta’ Regoli tal-Qrati magħmula skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu, jagħmel regolamenti fuq kull ħaġa msemmija f’dan is-subartikolu. (3) Il-Bord jista’ jaġixxi minkejja li l-post ta’ xi membru tiegħu jisfabat tal, iżda m’għandux jaġixxi jekk għall-inqas il-Prim Imħallef u żewġ membri oħra ma jkunux preżenti. (4) Regoli magħmulin bis-saħħa ta’ dan l-artikolu huma suġġetti għall-approvazzjoni tal-President ta’ Malta u jibdew iseħħ u minn meta jiġu pubblikati fil-Gazzetta, skont kif jiġi speċifikat. (5) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ permezz ta’ regolamenti li jagħmel jagħti lill-Bord a ktar setgħat u funzjonijiet li jwasslu għal titjib fl-amministrazjoni tal-ġustizzja. (6) Il-Prim Imħallef jista’ minn żmien għal żmien i sejjaħ laqgħat tal-imħallfin u maġistrati, kemm flimkien kif ukoll separatament, u għandu b’mod regolari jikkonsulta mal-istess, individwalment jew kollettivament, dwar afffarijiet li jikkonċernaw it-tmexxija u l-proċedura tal-kawżi, l-applikazzjoni u t-tmexxija ta’ proċeduri u regoli tal-qrati, l-implimentazzjoni ta’ proċeduri amministrattivi li għandhom x’jaqsmu mat-tmexxija u l-proċeduri tal-kawżi, ir-relazzjonijiet bejn il-membri tal-ġudikatura u l-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, il-formulazzjoni ta’ Regoli tal-Qorti u affarijiet oħra li l-Prim Imħallef jidhirlu xieraq li għandu jressaq għad-diskussjoni. (7) Mingħajr ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ qabel dan l-artikolu, u għal kull regola jew regolament magħmulin bis-saħħa tiegħu, l-imħallfin u l-maġistrati għandhom is-setgħa li jirregolaw it-tmexxija tal-proċedimenti u tas-smigħ tal-kawżi fil-qrati rispettivi li fihom joqogħdu, u li jagħtu ordnijiet dwar il-bonordni fis-seduti tal-qorti, skont il-li [i. (8) Mingħajr preġġudizzju għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (7), il-Prim Imħallef jista’, fid-diskrezzjoni tiegħu, jittrasferixxi kull kawża minn qorti għal oħra: Iżda fl-eżekuzzjoni ta’ din il-funzjoni l-Prim Imħallef għandu jiddiskuti l-kwistjoni mal-imħallfin jew il-maġġi strati interessati, jew waqt xi waħda mil-laqgħa timsejħa skont is-subartikolu (6) jew waqt laqgħa adhoc miżmuma għal dan il-għan. 30. L-avukati u l-prokuraturi legali, meta jidhru quddiem il-qrati superjuri jew inferjuri, jitqiesu bħala uffiċjali tal-qorti. Titolu II FUQ IL-QRATI SUPERJURI 31. Il-Qorti Ċivili. Kif hija mqassma. Imħassar bl-Att XXXI.2002.15. 32. Qorti Ċivlli. Emendat: XI.1859.2; A.L.148 tal-1975; Sostitwit: XXIV.1995.13; XXXI.2002.16. (1) Imħallef wieħed jippresjedi f’kull sezzjoni tal-Qorti Ċivili. (2) Il-Qorti Ċivili taqta’ l-kawżi kollha ta’ natura ċivili jew kummerċjali, u dawk il-kawżi l-oħra kollha li l-liġi tgħid es pressament li għandha tieħu konjizzjoni tagħhom. 33. Ġurisdizzjoni volintarja. Emendat: A.L.148 tal-1975. Sostitwit: XXXI.2002.17. Sostitwit: XXXI.2002.17. L-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni volontarja fi ħwejjeġ ta’ natura ċivi li jkun mogħti lill-Qorti Ċivili. 34. Appell mis-sentenzi tal-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. Emendat: XV.1913.8; XXIV. 1995.14IX.2004.3; A.L.181 XXIV. 1995.14; tal-2006. Ħlief meta jkun hemm provdut mod ieħor f’dan il-Kodiċi jew f’kull liġi oħra, mis-sentenzi tal-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li jista’ jsir appell lill-Qorti tal-Appell: Iżda fil-każijiet fejn kawża li tkun inbdiet permezz ta’ rikors ġuramentat, u fejn ebda deċiżjoni espliċita ma tkun intalbet u ngħatat dwar l-interpretazzjoni tal-Kostituzzjoni skont-l artikolu 95(2)(d) tal-imsemmija Kostituzzjoni, tkun ġiet deċiża mill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili b’sentenza li fiha jkunu ġew diskussi u deċiżi punti ta’ liġi dwar drittijiet fondamentali tal-bniedem jew referenzi għall-Kostituzzjoni bħala parti mill-meritu tal-kawża, il-Qorti tal-Appell għandha xorta waħda titqies li hija kompetenti u li għandha ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi appell minn tali sentenza tal-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. 35. Proċedura kontra d-digrieti tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. Emendat: IX.2004.11. Mid-digrieti tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja ma jingħatax appell; iżda, meta l-parti jidhrilha li hija aggravata, tista’ tagħmel kawża quddiem il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili għall-provvediment meħtieġ. 36. Qorti tal-Kummerċ. Kif hija kkostitwita. Ġurisdizzjoni. Emendat: IV. 1862.3; IX.1886.5, 6IV.1905.2, 3: XV. 19139L.148 tal-1975; A.L.154IX.1886.5, 6; IV.1905.2, 3: XV. 19139; A. tal-1975. Imħassar: XXIV.1995.15. 37. Kompetenza oħra tal-Qorti tal-Kummerċ. Emendat: IV. 1862.3;IV.1905.4. Imħassar: XXIV.1995.15. 38. Kompetenza fil-fallimenti, eċċ. Emendat: X1.1858.2; IV. 1862.3IV.1905.3; XV. 1913.10IV.1862.3;. Imħassar: XXIV.1995.15. 39. Dmirijiet tal-Imħallef tal-Qorti Ċivili, Prim’Awla fl-avarija u testimonjali. Emendat: IV. 1862.3;IV.1905.5 XXII.1992.5; XXXI.2002.18IV.1905.5;. Kull imħallef li joqgħod fil-Qorti Ċivili, jew xi sezzjoni tagħha għandu jirregola l-proċeduri dwar l-avarija u jassisti, huwa nnifsu jew bil-mezz ta’ avukat surrogat minn u għal daqshekk, fit-testimonjali. 39A. Il-Qrati jista’ jkollhom iktar minn sezzjoni waħda. Miżjud: XXII.1992.6. Emendat: XXIV.1995.16. Emendat: XXIV.1995.16. Imħassar bl-Att XXXI.2002.19. 40. Appell mis-sentenzi tal-Qorti tal-Kummerċ. Emendat: XV.1913.11. Imħassar: XXIV.1995.17. 41. Qorti tal-Appell. Kif hija kkostitwita. Ġurisdizzjoni. Emendat: VII.1880.7; XV. 1913.14 XIII.1964.13; A.L.46 XXX.1971.4; L VIII.1974.68L.148 tal-1975; VIII.1990.3 XXII.1992.7; XXIV. 1995.18VI.2001.3; XVII.2012.2 XV. 1913.14; XIII.1964.13; A.L.46 tal-1965; XXX.1971.4; LVIII.1974.68; A.L.148 tal-1975; VIII.1990.3; XXII.1992.7; XXIV. 1995.18.;. (1) Il-Qorti tal-Appell hija magħmula minn sezzjoni waħda jew iktar minn waħda li kull sezzjoni minnhom tkun magħmula mill-Prim Imħallef u żewġ imħallfin oħra. Kull sezzjoni għandha tħaddem u jkollha s-setgħat kollha li huma b’dan il-Kodiċi jew b’kull liġi oħra vestiti fil-Qorti tal-Appell. (2) L-għadd ta’ sezzjonijiet jiġi stabbilit b’Ordni magħmul mill-President ta’ Malta. (3) Meta jintgħamel Ordni mill-President ta’ Malta li jkun jipprovdi għall aktar minn sezzjoni waħda tal-Qorti tal-Appell, il-bord bis-setgħa li jagħmel regoli stabbiliti bis-saħħa tal-artikolu 29 għandu jipprovdi dwar il-modki f il-kawżi għandhom jitqassmu bejn id-diversi sezzjonijiet. (4) (a) Ordni bħal dak imsemmi fis-subartikolu (3) jista’ jipprovdi li meta wieħed mill-imħallfin, li ma jkunx il-Prim Imħallef, li joqgħod f’waħda mis-sezzjonijiet, jastjeni jew mod ieħor jiġi rikużat u jekk dik ir-rikuża tiġi aċċettata, il-kawża li fiha sseħħ dik l-astensjoni jew rikuża għandha tinstema minn sezzjoni oħra li tiġi hekk stabbilita bl-Ordni. (b) Meta jiġi rikużat u dik ir-rikuża tiġi aċċettata jew jastjeni l-Prim Imħallef, għandu jiġi surrogat minflok il-Prim Imħallef fis-sezzjoni fejn tkun qegħda tinstema’ l-kawża, l-imħallef bl-aktar preċedenza (li ma jkunx il-Prim Imħallef) f’dik is-sezzjoni li tista’ tiġi hekk stabbilita bl-Ordni. (ċ) Meta, minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ kull ordni magħmul bis-saħħa tal-paragrafi (a) u (bMeta, minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ kull ordni magħmul bis-saħħa tal-paragrafi (a), il-kawża ma tkunx tista’ tinstema minn ebda sezzjoni skont kif provdut f’dik l-ordni minħabba fir-rikuża jew astensjoni tal-Prim Imħallef jew xi wieħed mill-imħallfin l-oħra, il-President ta’ Malta jissurroga imħallef ieħor jew imħallfin oħra biex joqgħod jew joqogħdu minflok l-imħallfin li jkunu ġew rikużati jew leġittimamentimpediti fis-sezzjoni fejn il-kawża tkun l-ewwel ġiet assenjata taħt id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (3). (5) Hija tisma’ u tiddeċiedi l-appelli kollha mid-deċiżjonijiet -Prim’Awla tal-Qorti Ċivili; u tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza superjuri tagħha: Iżda r-referenza għall-"Prim’Awla tal-Qorti Ċivili" f’dan is-subartikolu għandha titqies bħala li tinkludi referenza għall-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Familja) u li kienet tinkludi tali referenza sa mid-data tat-twaqqif tas-sezzjonijiet tal-qrati ċivili. (6) Il-Qorti tal-Appell tisma’ wkoll u tiddeċiedi l-appelli mid-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza inferjuri tagħha. Iżda, għal dawn l-appelli, il-Qorti tal-Appell hija magħmula minn wieħed biss mill-membri tagħha, u kull imħallef, maħtur mill-President ta’ Malta biex joqgħod għas-smigħ ta’ dawn l-appelli, jitqies bħala membru ta’ dik il-qorti. Il-Qorti tal-Appell kif magħmula taħt dan is-subartikolu tista’ wkoll tissejjaħ bħala l-Qorti tal-Appell (Kompetenza Inferjuri). (7) Meta l-Qorti tal-Appell tkun sertisma’ appelli mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza inferjuri tagħha jew minn deċiżjonijiet ta’ xibord jew tribunal mogħtija minn dak il-bord jew tribunal meta joqgħod u f’Għawdex, dik is-seduta għandha ssir fil-bini tal-Qrati ta’ Għawdex, u għall-finijiet ta’ dawk l-appel l ir-reġistru tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) għandu wkoll ikun ir-Reġistru tal-Qorti tal-Appell. 42. Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Appell għall-appelli taħt il-Liġi dwar il-Legati taż-Żwieġ. Emendat: VI.1880.4; XV. 1913.15; II.1940.2. Kap. 3. Il-Qorti tal-Appell biss hija kompetenti biex tieħu konjizzjoni tal-appellimsemmijin fl-artikolu 6 tal-Liġi dwar il-Legati taż-Żwieġ. Legati taż-Żwieġ. Kap. 3. 43. Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Appell fi kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ eżekuzzjoni ta’ sentenzi jew mandati. Emendat: IV. 1862.5;IV.1905.6; XV.1913.13. Imħassar: XXIV.1995.19. Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Appell fi sentenzi jew 44. Setgħat oħra tal-Qorti tal-Appell. Il-Qorti tal-Appell, barra milli tieħu konjizzjoni tal-kawżi msemmija taħt dan it-Titolu, tiddeċiedi wkoll il-kawżi l-oħra kollha illi b’dispożizzjoni espressa tal-liġi huma mħollijin għaliha. 45. Qorti Kostituzzjonali. Miżjud: XIII.1964.14. Emendat: LVIII.1974.68. Emendat: LVIII.1974.68. Il-Qorti Kostituzzjonali tkun hekk kostitwita u għandha teżerċita dik il-ġurisdizzjoni kif inhu provdut fil-Kostituzzjoni ta’ Malta. 46. Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 34 u tas-subartikolu (6) tal-artikolu 41 ikunu bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (4) tal-artikolu 46 u tas-subartikolu (2) tal-artikolu 95 tal-Kostituzzjoni ta’ Malta u tas-subartikolu (4) tal-artikolu 4 tal-Att [żaħ dwar il-Konvenzjoni Ewropea [żaħ. Titolu III FUQ IL-QRATI INFERJURI 47. Qorti Ċivili tal-Maġistrati (Malta). Kif hija kkostitwita u l-ġurisdizzjoni tagħha. Emendat: IV.1865.1; XV.1913.16 XXXI.1934.9; XXIII.1971.3 XII.1985.2; VIII.1990.3 XXIV. 1995.21; VI.2001.3XXXI.2002.21; A.L.407 XV.1913.16; XXXI.1934.9; XXI II.1971.3; XII.1985.2; VIII.1990.3; XXIV. 1995.21; VI.2001.3; tal-2007; IV.2016.3. (1) Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) Maġistrat wieħed jippresjedi, u dik il-qorti, bħala qorti tal-ewwel grad tisma’ u tiddeċidi l-pretensjonijiet kollha sal-ammont ta’ ħmis tax-ilelfeuro (€ 15,000), kontra persuni li joqogħdu, jew li għandhom ir-residenza tagħhom ordinarja, f’parti tal-Gżira ta’ Malta. (2) Dik il-qorti tiddeċiedi wkoll il-kawżi l-oħra kollha li l-liġi espressament tħal li għaliha. (3) Iżda l-kawżi li fihom jidħlu kwistjonijiet dwar il-proprjetà ta’ beni immobbli, jew li għandhom x’jaqsmu ma’ servitujiet, piżijiet jew drittijiet oħra mgħaqqdin mal-beni im mobbli, inkluża kull talba għal żgumbrament jew tkeċċija minn beni im mobbli kemm urbani kif ukoll rurali, mikrija jew okkupati minn persuni li joqgħodu jew li għandhom l-abitazzjoni ordinarja tagħhom fil-limiti tal-ġurisdizzjoni ta’ dik il-qorti, ma jidħlux fil-kompetenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) indipendentement mill-valur tat-talba. 48. Ġurisdizzjoni oħra. Emendat. XXXI.1934.9; XXIII.1971.4; XII.1985.3; VIII.1990.3; XXIV. 1995.22; VI.2001.3. Imħassar bl-Att XXXI.2002.22. 49. Mid-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), jingħata appell lill-Qorti tal-Appell, kostitwita kif jingħad fl-artikolu 41(6). 50. Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), bħala qorti tal-ewwel grad. Emendat: XV.1913.18; XIII.1925.2 XI.1929.2; XIII.1964.15L.46 tal-1965; LVIII.1974.68 VIII.1990.3; XXIV. 1995.24 XIII.1925.2; XI.1929.2; XIII.1964.15; A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68;. (1) Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 770 u 771, il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), b’esklużjoni tal-qrati ta’ Malta, hija kompetenti biex tieħu konjizzjoni ta’ kull pretensjoni kontra l-persuni li joqogħdu jew li għandhom ir-residenza tagħhom ordinarja fil-Gżira ta’ Għawdex jew ta’ Kemmuna, kif ukoll ta’ dawk il-kawżi l-oħra kollha li l-liġi tgħid es pressament li għandha tieħu konjizzjoni tagħhom dik il-qorti. (2) Kif hija kkostitwita u l-ġurisdizzjoni tagħha. Dik il-qorti hija magħmula minn maġistrat wieħed, u għandha żewġ attribuzzjonijiet, jiġifieri: (a) Kompetenza inferjuri li hija ugwali għal dik tal-qorti inferjuri ta’ Malta, attribuzzjoni inferjuri, illi bis-saħħa tagħha tieħu konjizzjoni tal-kawżi kollha tax-xorta ta’ dawk illi, skont l-artikoli 47 u 48, huma ta’ kompetenza ta’ maġistrat għall-Gżira ta’ Malta; u (b) u superjuri, jiġifieri, bħall-Prim’Awla Ċivili. Kap. 319. attribuzzjoni superjuri, li bis-saħħa tagħha, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni ta’ Malta u tal-artikolu 4 tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, tieħu konjizzjoni tal-kawżi kollha tax-xorta ta’ dawk illi, skont l-artikolu 32, huma ta’ kompetenza tal-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. 51. Deċiżjonijiet li għalihom hemm appell lill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) bħala Qorti tal-Appell fil-kompetenza tagħha superjuri. Emendat: XXI II.1971.5; XII.1985.4; VIII.1990.3. Imħassar: XXIV. 1995.25. Maġistrati (Għawdex) bħala Qorti tal-Appell 52. Deċiżjonijiet li għalihom hemmappell quddiem il-Qorti tal-Appell. Emendat: XXI II.1971.6; XII.1985.5; VIII.1990.3. Imħassar: XXIV.1995.25. 53. Dispożizzjonijiet dwar il-qrati superjuri li jgħoddu għall-Qorti ta’ Għawdex fil-kompetenza tagħha superjuri. Emendat: XV.1913.19; XXXI.1934.10; VIII.1990.3. Għal dawk li huma kawżi li jidħlu fil-kompetenza superjuri tal-Qrati tal-Maġistrati (Għawdex), igħoddu d-dispożizzjonijiet dwar il-qrati superjuri. Qorti ta’ Għawdex fil-kompetenza tagħha superjuri. 54. Ġurisdizzjoni volontarja tal-qorti ta’ Għawdex. Emendat: A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68 VIII.1990.3; XXXI.2002.24; L VIII.1974.68;. Il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), magħmula minn maġistrat wieħed maħtur għal daqshekk mill-President ta’ Malta, għandha wkoll, fil-limiti tal-ġurisdizzjoni tagħha lokali, l-istess setgħat li huma mogħtija lill-Qorti Ċivili fil-ġurisdizzjoni volontarja tagħha. 55. Kwalifiki tal-maġistrati u tal-maġistrati surrogati. Emendat: VIII.1990.3; XXIV. 1995.26. Imħassar bl-Att XXXI.2002.25. ma ġistrati u tal-maġistrati 56. Id-dispożizzjoni tal-artikolu 49 tkun mingħajr ħsara għad-dispożizzjoni tas-subartikolu (4) tal-artikolu 46 u tas-subartikolu (2) tal-artikolu 95 tal-Kostituzzjoni ta’ Malta, u tas-subartikolu (4) tal-artikolu 4 tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea [żaħ. 56A. Tribunal għal Talbiet Żgħar. Miżjud: V.1995.18. Kap. 380. Minkejja kull dispożizzjoni ta’ dan il-Kodiċi l-qrati inferjuri ma għandhom jieħdu konjizzjoni ta’ xi talba li taqa’ fil-ġurisdizzjoni tat-Tribunal għal Talbiet Żgħar imwaqqaf taħt l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar. Titolu IV TAL-UFFIĊJALI EŻEKUTTIVI TAL-QORTI Sostitwit: XXXI.2002.26. 57. Dmirijiet tad-Direttur Ġenerali (Qrati). Emendat: VI.1880.6; XV. 1913.22 X.1975.3; XIV. 1980.2 XV.1913.22;. Sostitwit: XXIV.1995.28. Emendat: A.L.34 tal-2001. Sostitwit: XXXI.2002.27. Emendat: A.L.34 tal-2001. Sostitwit: XXXI.2002.27. (1) Id-Direttur Ġenerali (Qrati) ikun maħtur mill-Prim Ministru u, sakemm il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja ma jiddeċidix mod ieħor, ikun responsabbli għall-amministrazzjoni tar-reġistri, l-arkivji, is-servizzi tal-qorti u l-uffiċiji amministrattivi l-oħra kollha tal-qrati. (2) Id-Direttur Ġenerali (Qrati) ikollu l-funzjonijiet, is-setgħat u d-dmirijiet mogħtija lil u b’dan il-Kodiċi jew b’kull liġi oħra applikabbli, kif ukoll b’kull regolament li jista’, minn żmien għal żmien, isir mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja taħt dan l-artikolu. (3) Id-dmirijiet tad-Direttur Ġenerali (Qrati) għandhom jiġu mwettqa mid-Direttur Ġenerali (Qrati) innifsu jew minn dawk il-persuni l-oħra jew minn uffiċjali eżekuttivi tal-qrati lil-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ b’regolament jaħtar, jew fin-nuqqas ta’ regolament ta’ din ix-xorta, minn kull persuna maħtura għalhekk mid-Direttur Ġenerali (Qrati); regolamenti ta’ din ix-xorta jistgħu wkoll jispeċifikaw d-dmirijiet li għandhom jitwettqu minn kull persuna jew uffiċjali bħal dawk. 58. Reġistri. Imħassar: XI.1858.3. Miżjud: VI.1880.7. Emendat: XXIX.1952.2L.4 tal-1963; XV.1964.2XXXI.1966.2; X.1975.4 XI.1977.2. Sositwit: XXIV.1995.29 Emendat: XXI X.1952.2; A.L.4 tal-1963; XV.1964.2; XXXI.1966.2; X.1975.4;; XXXI.2002.28. Emendat: XXIX.1952.2; (1) Ikun hemm dawk ir-reġistri tal-Qrati u tat-tribunali oħra stabbiliti bil-liġiki f il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’, b’regolamenti taħt dan l-artikolu, jistabbilixxi. (2) Dawn ir-regolamenti għandhom jassenjaw lil kull Qorti jew tribuna lir-reġistru li għandu jkun għad-dispożizzjoni ta’ dik il-Qorti jew dak it-tribunal u reġistru wieħed jista’, skont dawk ir-regolamenti, ikun għad-dispożizzjoni ta’ aktar minn Qorti waħda jew tribunal wieħed. (3) Kull referenza f’xi liġi għal reġistru ta’ Qorti jew tribunal partikolari għandha tinftiehem bħala referenza għar-reġistru assenjat lil dik il-qorti jew tribunal mill-Ministru f’regolamenti magħmulin taħt dan l-artikolu. (4) Kull reġistru għandu jkun immexxi minn uffiċjal pubbliku maħtur mill-Ministru għal dak il-għan, u fin-nuqqas ta’ dik il-ħatra, mid-Direttur Ġenerali (Qrati). Il-kap ta’ kull reġistru huwa hawniżjed ’il quddiem imsejjaħ "ir-reġistratur". (5) Kull reġistratur ikollu l-funzjonijiet, is-setgħat udmirijiet mogħtija lil u b’dan il-Kodiċi jew b’kull liġi oħra applikabbli, kif ukoll b’kull regolament li jista’, minn żmien għal żmien, isir mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja. (6) Id-dmirijiet tar-reġistratur, inkluż kull dmir matul is-seduti tal-qrati, għandhom jiġu mwettqa mir-Reġistratur innifsu jew minn dawk il-persuni oħra jew minn uffiċjali eżekuttivi tal-qrati lil-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jaħtar, jew fin-nuqqas ta’ ħatra ta’ din ix-xorta, minn kull persuna maħtura għalhekk mir-Reġistratur, u ħatra ta’ din ix-xorta tista’ wkoll tispeċifika d-dmirijiet li għandhom jitwettqu minn kull persuna jew uffiċjal bħal dawn. (7) Kull dispożizzjoni f’dan il-Kodiċi jew f’regolament li tagħmel referenza għar-Reġistratur għandha tinftiehem bħala referenza għar-reġistratur ta’ dak ir-reġistru li għalih tirreferi id-dispożizzjoni jew għar-reġistratur li jkun imexxir-reġistru assenjat lil dik il-Qorti u, fin-nuqqas ta’ kull referenza ta’ din ix-xorta, għandha tinftiehem bħala referenza għar-reġistratur responsabbli għar-reġistru assenjat lill-Qorti Ċivili. (8) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi u ta’ kull regola magħmula taħt l-artikolu 29, ir-reġistratur jieħu l-ordnijiet mill-awtoritajiet ġudizzjarji dwar ħwejjeġ li għandhom x’jaqsmu ma’ kull proċedura legali u dwar ħwejjeġ li għandhom x’jaqsmu ma’ kull att ġudizzjarju, jiġifieri: (a) fil-qrati superjuri fi ħwejjeġ li jikkonċernaw qorti partikolari, jieħu l-ordnijiet mill-imħallef jew mill-imħallfin, jekk ikun hemm żewġ imħallfin jew iktar, ta’ dik il-qorti; f’każijiet oħra, jieħu l-ordnijiet mill-Prim Imħallef; u (b) fil-qrati inferjuri, jieħu l-ordnijiet mill-maġistrati tal-qorti partikolari. (9) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (8) għandhom, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 69, jgħoddu mutatis mutandis għal uffiċjali eżekuttivi tal-qorti. (10) Kap. 79. Kap. 79. Id-Direttur Ġenerali (Qrati), ir-Reġistratur u kull uffiċjal eżekuttiv tal-qorti maħtur għalhekk mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għandhom, għall-għanjiet tal-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b’setgħa li jagħtu Ġurament, ikunu exofficio Kummissjunarji b’setgħa li jagħtu ġurament. 59. każijiet li fihom ir-reġistratur ma jistax joqgħod. Miżjud: VI.1880.7. Emendat: IX.1886.7; VIII.1903.1. Emendat: IX.1886.7; Ir-reġistratur, jew uffiċjal ieħor li jkun qiegħed jagħmel floku, ma jistax jesegwixxi d-dmirijiet ta’ reġistratur f’dawk il-każijiet li fihom imħallef jista’ jiġi rikużat. 60. Ġurament tad-Direttur Ġenerali (Qrati). Emendat: VI.1880.8; IX.1886.8 XXIV. 1952.3; XV. 1964.3IX.1886.8;. Sostitwit: XXIV.1995.30; XXXI.2002.29. Meta d-Direttur Ġenerali (Qrati) u kull Reġistratur jidħlu għad-dmirijiet tal-kariga tagħhom, għandhom jieħdu quddiem il-Qorti tal-Appell, il-ġurament ta’ lealtà imsemmi fl-artikolu 10, u l-ġurament tal-kariga skont il-formola li ġejja: "Jiena... naħlef li nagħmel bil-ħaqqu bis-sewwa u bir-reqqa kollha d-dmirijiet ta’ Direttur Ġeneraliż Reġistratur, mill-aħjar linis ta’ ulinaf, u bl-aħjar ħila tiegħi. Hekk Alla jgħini.". 61. Dmirijiet oħra tar-reġistratur. Emendat: V.1856.1; VI.1880.9; XV. 1913.23. (1) Ir-reġistratur, kemm-il darba ma jkunx provdut xort’oħra f’dan il-Kodiċi, għandu jirreġistra l-proċeduri u l-ordnijiet tal-qorti, u r-reġistru miżmum minn u jagħmel prova awtentika tagħhom. (2) Meta ssir talba bil-fomm għal xi att jew proċedura, fil-każijiet illi fihom dan l-att jew proċedura jistgħu jsiru b’talba bil-fomm tal-parti, ir-reġistratur għandu jżomm notament ta’ din it-talba, u jfisser jekk din saritx mill-par ti nfisha, minn prokuratur legali, jew minn rappreżentant leġittimu ieħor; u dan in-notament jagħmel prova awtentika ta’ din it-talba u tal-persuna li għamlitha. 62. Awt entiċità tal-kopji. Ir-reġistratur għandu jiċċertifika l-awtentiċità ta’ kull kopja, li tkun tinħtieġ, ta’ att jew dokument li jinsab fir-reġistru. 63. Responsabbiltà tar-reġistratur. Emendat: VI.1880.10. Ir-reġistratur huwa responsabbli għat-telf, mutilazzjoni jew tibdil f’att jew dokument i ppreżentat fir-reġistru, kif ukoll għad-dewmien fit-tmexxija ta’ dak l-att jew dokument. 64. (1) L-ispejjeż ġudizzjarji jiġu ntaxxati u likwidati mir-reġistratur, u t-taxxi magħmulin minn u ma jistgħux jiġu attakkati wara li jagħlaq xahar. Dik l-azzjoni għandha tinbeda b’rikors li għandu jiġi trattat sommarjament mill-qorti. Dan iż-żmien, għal dawk li jitolbu t-taxxa tal-ispejjeż, jibda jgħodd mill-ġurnata li fiha tkun ħarġet it-taxxa, u, għad-debitur li jkun regolarment innotifikat bit-taxxa b’att ġudizjarju, mill-ġurnata ta’ dik in-notifika. (2) Ir-rikorrent għandu jara li kopja tar-rikors għandha tiġi notifikata lil kull min ikollu interess fih, li mba għad ikollu għoxrin jum li matulhom ikun jista’ jippreżenta risposta. (3) Il-proċeduri bil-miktub li għandhom x’jaqsmu mar-rikors għandhom jitqiesu magħluqin meta ssir ir-risposta jew jekk din ma ssirx, meta jagħlaq iż-żmien mogħti għaliha. Il-partijiet għandhom jiġu notifikati bid-data meta jkun ser jinstema’ r-rikors. 65. Arkivji. Emendat: VI.1880.11. Sostitwit: XXXI.2002.30. Sostitwit: XXXI.2002.30. Ikun hemm dawk l-arkivji tal-Qrati u tat-tribunali oħra stabbiliti bil-liġiki f il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’, b’regolamenti taħt dan l-artikolu, jistabbilixxi. (2) Dawn ir-regolamenti għandhom jassenjaw lil kull Qorti jew tribunall-arkivji li fihom għandhom jiġu depożitati ir-rekords u l-atti ta’ dik il-Qorti jew ta’ dak it-tribunal, u jistgħu, b’dawk ir-regolamenti, jiġu depożitati ir-rekords ta’ iktar minn Qorti waħda jew tribunal wieħed f’xi arkivju partikolari. (3) Id-Direttur Ġenerali (Qrati), ikun responsabbli għall-aministrazzjoni tal-arkiviji u għandu, suġġett għad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi jew ta’ xi liġi oħra, jagħti dawk id-direttivi li jista’ jidhirlu meħtieġa għall-ħażna xierqa ta’ dokumenti fl-arkivji, l-aċċess għal dawk l-arkivji, l-għemil u l-awtentikazzjoni ta’ kopji u għal kull ħaġa oħra li għandha x’taqsam mal-arkivji. (4) Il-Ministru msemmi jis ta’ minn żmien għal żmien jagħmel regolamenti li jirregolaw l-arkivji u t-tħaddim tagħhom. 66. Assenza jew impediment leġittimu tar-reġistratur. Emendat: VI.1880.12; VII.1903.2 XV.1913.24; XV. 1964.4L.46 tal-1965; X.1975.5 VII.1903.2; XV. 1913.24; XV. 1964.4; A.; XXI V.1995.32. Sostitwit: XXXI.2002.31. Il-Ministru responsabbi għall-ġustizzja għandu jaħtar persuni biex jaġixxu għad-Direttur Ġenerali (Qrati), ir-Reġistratur u kull uffiċjal eżekuttiv tal-qorti fil-każ ta’ assenza jew impediment ieħor bil-liġi tad-Direttur Ġenerali (Qrati), ir-reġistraturi, jew kull uffiċjal eżekuttiv tal-qorti ieħor, kif ikun il-każ. 67. Dmirijiet tal-uffiċjali eżekuttivi tal-qorti. Emendat: VI.1880.13; XIX.1965.3. Sostitwit: XXI II.1971.7. Emendat: XII.1978.4 VIII.1990.3; XXIV. 1995.33 Emendat: XII.1978.4;. Sostitwit: XXXI.2002.33. Emendat: XII.1978.4; Sostitwit: XXXI.2002.33. (1) Għandu jkun hemm uffiċjali eżekuttivi tal-qorti li jkunu inkarigati bin-notifika u bl-eżekuzzjoni ta’ atti ġudizzjarji, mandati u ordnijiet oħra mogħtija mill-Qrati, mill-Imħallfin u mill-Maġistrati, u biex iwettqu dawk id-dmirijiet l-oħra li jistgħu jiġu lilhom assenjati mid-Direttur Ġenerali (Qrati) u mir-reġistraturi. (2) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’, b’regolamenti magħmula taħt dan l-artikolu, jaħtar l-uffiċjali li jkunu uffiċjali eżekuttivi tal-qorti, u jippreskrivi d-dmirijiet, is-setgħat u r-responsabbilitajiet tagħhom rispettivi u jista’ jirregola kull ħaġa oħra li jista’ jqis neċessarja għat-twettiq aħjar tal-funzjonijiet tagħhom. 68. (1) L-uffiċjali eżekuttivi tal-Qorti maħtura għal dak il-għan mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għandhom ukoll id-dmir li jżommu l-bonordni u l-imġieba xierqa ġewwa l-edifizzju tal-qrati. (2) Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 72, kull uffiċjal bħal dan għandu jkollu, fil-limiti tal-edifizzju tal-qrati u ta’ kull uffiċċju, bini jew fond ieħor okkupat mid-Direttur Ġenerali (Qrati) jew taħt is-sorveljanza tiegħu, is-setgħa li jwettaq dawk il-funzjonijiet, setgħat u dmirijiet kollha li skont il-liġi tista’ twettaq il-Pulizija. (3) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 990 u 992, meta dak l-uffiċjal iżomm jew jarresta lil xi ħadd għal xireat li jsir fil-limiti ta’ edifizzju kif imsemmi fis-subartikolu ta’ qabel dan, huwa għandu minnufih iġib lil min jikser il-liġi quddiem maġistrat filwaqt li jixlih biksur tal-bonordniu mġieba mhux xierqa ġewwa l-edifizzju tal-qorti u jekk il-qorti, wara li tisma’ l-każ sommarjament, issib lil dik il-persuna ħatja ta’ ksur tal-bonordni u l-imġieba xierqa ġewwa l-edifizzju tal-qrati, il-qorti għandha tikkundanna lil dik il-persuna għal xi piena msemmija fl-artikolu 990. 69. L-uffiċjali eżekuttivi tal-qorti jeżegwixxu d-dmirijiet tagħhom personalment. Emendat: VI.1880.13; XV. 1913.25; XXIV. 1995.35. Sostitwit: XXXI.2002.35. (1) L-uffiċjali eżekuttivi tal-qorti għandhom jesegwixxu d-dmirijiet tagħhom huma nfushom ħlief fil-każijiet preskritti minn regolamenti magħmula mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, jew mir-Regoli tal-Qorti jew, fin-nuqqas ta’ dawn ir-regolamenti jew regoli, skont l-ordnijiet, ukoll bil-fomm, tal-imħallfin jew ma ġistrati kif jingħad fl-artikolu 58. (2) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 59 igħoddu għall-uffiċjali eżekuttivi tal-qrati u għal dawk li jagħmlu flokhom. 70. Oppożizzjoni lill-uffiċjali eżekuttivi tal-Qorti fl-eżekuzzjoni tad-dmirijiet tagħhom. Emendat: VI.1880.13; XIX.1965.4 XXIV. 1995.36; XXXI.2002.36 XIX.1965.4;. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 992, jekk persuna xjentement tevita, tfixkel jew tirrifjuta s-servizz ta’ xi att jew ordni tal-qorti jew l-eżekuzzjoni ta’ ximandat jew ordni li ssir minn uffiċjal esekutur tal-qorti, ikun ħati ta’ disprezz tal-qorti u jista’ jeħel, meta jinstabħati, il-pieni msemmija fl-artikolu 990. 71. Dmir tal-uffiċjal esekutur li jgħarraf lill-qorti dwar mandati maħruġ in kontranies li huma eżentati mil-li Emendat: VI.1880.13. Meta, qabel l-esekuzzjoni ta’ mandat, uffiċjal esekuturi sirjaf, li l-persuna illi kontra tagħha l-mandat ħareġ hija waħda minn dawk illi huma eżentati mil-liġi, għandu minnufih, bil-mezz tar-reġistratur, jew, meta l-każ ma jkunx iriddewmien, huwa nnifsu, igħarraf b’dan lill-qorti biex jieħu minn għandha l-ordnijiet meħtie [a. 72. Kull uffiċjal inkarigat mill-esekuzzjoni ta’ xi ordni tal-qorti, għandu, għall-esekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu, l-istess setgħat li l-liġi tagħti lill-uffiċjali tal-Pulizija. 73. Għajnuna tal-Pulizija. Emendat: VI.1880.13. Fil-każ ta’ oppożizzjoni b’użu ta’ vjolenza, kull uffiċjal esekutur jista’ jitlob il-għajnuna tal-membri tal-Pulizija. Titolu VI FUQ L-ARKIVISTI Emendat: VI.1880.14. 74. Arkivista. Emendat: VI.1880.14, 15. Imħassar bl-Att XXXI.2002.37. 75. Dmirijiet tal-arkivista. Emendat: XI.1858.4; VI.1880.14; XV. 1913.26. Imħassar bl-Att XXXI.2002.37. 76. Indiċi tal-proċessi, eċċ. Emendat: VI.1880.14, 16. Imħassar bl-Att XXXI.2002.37. 77. Responsabbiltà tal-arkivista. Emendat: VI.1880.14, 17; XV. 1913.27. Imħassar bl-Att XXXI.2002.37. 78. Ir-Reġistratur tal-Qratihuex officio l-Arkivista tal-Qrati ta’ Malta u reġistratur tal-qorti ta’ Għawdex hu l-arkivistaex officio tal-qorti ta’ Għawdex. Emendat: VI.1880.14, 17; A.L.4L.46 tal-1965; XXXI.1966.2A.L.4 tal-1963; A.; XXIV.1995.37. Emendat: XXXI.2002.38. Imħassar bl-Att XXXI.2002.37. Qrati ta’ Malta u arkivista ex officio Imħassar bl-Att XXXI.2002.37. Qratihuex officio Titolu V FUQ IL-PROFESSJONI LEGALI 78A. Tifsiriet f’dan it-Titolu. Miżjud: XVIII.2002.10. Sostitwit: A.L.248 tal-2004. Kap. 450. Sostitwit: A.L.248 tal-2004. Kap. 450. Għall-fini ta’ dan it-Titolu u tat-Titolu VIII tal-Ewwel Ktieb ta’ dan il-Kodiċi, il-frażijiet "Stat Membru", "ċittadin ta’ Stat Membru", "awtorità kompetenti" u"it-Trattat" għandhom l-istess tifsir mogħti lilhom fl-Att dwar ir-Rikonoxximent Reċiproku ta’ Kwalifiki. 79. Dħul ta’ avukati u restrizzjonijiet dwar membri tal-Parlament. Sostitwit: XXVII.1977.2. Emendat: XII.1978.5 XXIV. 1995.38. Sostitwit: VII.2007.10 Emendat: XII.1978.5;. Emendat: XII.1978.5; Sostitwit: VII.2007.10. Ebda persuna ma tista’ teżerċita l-professjoni ta’ avukat mingħajr l-awtorità tal-President ta’ Malta mogħtija b’warrant taħt is-Siġill Pubbliku ta’ Malta. 80. Ġurament ta’ lealtà u tal-kariga. Emendat: XXIV.1995.39. Kull min jiġi hekk mogħti din l-awtorizzazzjoni għandu, qabel ma jibda l-eżerċizzju tal-professjoni, jieħu quddiem il-Qorti tal-Appell, f’seduta bil-miftuħ ta’ dik il-qorti, il-ġurament ta’ lealtà skont il-formula msemmija fl-artikolu 10, u l-ġurament tal-kariga bħal ma ġej: Jiena....... naħlef, li naqdib il-ħaqqu bis-sewwa u bir-reqqa kollha d-dmirijiet ta’ avukat fil-qrati tal-ġustizzja ta’ Malta, mill-aħjar linafu bl-aħjar ħila tiegħi. Hekk Alla jgħini. 81. Kwalifiki għall-warrant. Emendat: IX.1886.9; XV. 1913.28II.1916.2, 3; XVI.1922.2 XXVIII.1935.3; LXII.1948.2XX.1968.2; A.L.148 XXIV. 1995.40; XVIII. 2002.10L.248 tal-2004; XXIV. 2014.74 XV. 1913.28; II.1916.2, 3; XVI.1922.2; XXVIII.1935.3; LXII.1948.2;XX.1968.2; A.L.148 tal-1975; XXIV. 1995.40; XVIII.2002.10; A.. Ħadd ma jkun intitolat għall-warrant imsemmi fl-artikolu 79, jekk ma jkunx- (a) ta’ kondotta u mġieba tajba; (b) ikun ċittadin ta’ Malta jew ta’ Stat Membru jew li jkollu xort’oħra permess li jaħdem f'Malta taħt kull liġi; (ċ) għandha l-kwalifika ta’ Dottorat fil-Liġi (LL.D) skont id-dispożizzjonijiet tal-Istatut, Regolamenti u Bye-Laws tal-Università ta’ Malta jew kwalifika oħra fi grad ta’ masters bħal dinki f il-Ministru, wara konsultazzjoni mas-Senat tal-Università ta’ Malta, jista’ minn żmien għal żmien jippreskrivi, jew għandha grad komparabbli minn xi awtorità kompetenti skont il-prinċipji tar-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki, wara li tkun studjat il-liġi f’Malta jew f’xi Stat Membru; (d) wara li jkun issodisfa l-kwalifika msemmija fil-paragrafu (ċ), jew, fil-każ ta’ persuni li jkunu qegħdin regolarment jagħmlu l-korsakkademiku tal-liġi fl-Università ta’ Malta, f’xi żmien wara l-bidu tal-aħħar sena akkademika ta’ dak il-kors, għal żmien ta’ mhux anqas minn sena, iffrekwenta regolarment l-uffiċċju ta’ avukat eżerċenti l-professjoni fil-qrati ta’ Malta kif ukoll is-seduti tal-qrati superjuri; (e) jaf tajjeb bl-ilsien Malti bħala l-ilsien tal-qrati; (f) ġie eżaminat u approvat minn żewġ imħallfin, illi, taħt il-firma u siġill tagħhom, jagħtu ċertifikat li sabu li għandu l-kwalifiki hawn fuq imsemmija u li huwa kompetenti biex jeżerċita l-professjoni ta’ avukat fil-qrati ta’ Malta. 81A. Regolamenti. Miżjud: XVIII.2002.10. Kap. 450. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jagħmel regolamenti biex iġib fis-seħħ id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar ir-[żaħ Rikonoxximent Reċiproku ta’ Kwalifiki u r-regolamenti kollha magħmulin taħt u, dwar ir-rikonoxximent reċiproku ta’ kwalifiki ta’ avukati. 82. Ħlief kif jista’ jiġi provdut f’regolamenti magħmula taħt l-artikolu 1004, l-avukati ma jistgħux bi ftehim jiffissaw id-drittijiet tagħhom f’ammont akbar jew iżgħar minn dak stabbilit f’dan il-Kodiċi, ħlief meta, għal skop partikolari tal-parti, il-kawża tiġi limitata għal interessi żgħar minn dak li fuq u d-deċiżjoni tkun tinfluwixxi; f’dan il-każ biss l-avukati jistgħu jagħmlu ftehim li d-dritt tagħhom jiġi magħdud daqs likieku l-kawża saret fuq l-interes skollu, jew li jiġi stabbilit f’somma akbar minn dik stabbilita f’dan il-Kodiċi għall-kawża kif fil-fatt proposta. 83. Pattijiet quotaelitis. L-avukati ma jistgħux jagħmlu, direttament jew indirettament, ftehim jew pattijiet quotaelitis. 84. Inabilitazzjoni. Miżjud: IX.1886.10. Emendat: XV.1913.29 XXXI.1934.12; III.1939.2L.46 tal-1965; LVIII.1974.68IX.1976.9; VIII.1981.2 XI.1994.12; XXIV. 1995.42 XVIII.2002.10; XXXI.2002.39L.248 tal-2004. Kap.9 Emendat: XV.1913.29; XXXI.1934.12; III.1939.2; A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68; IX.1976.9; VIII.1981.2; XI.1994.12; XXIV. 1995.42; XVIII.2002.10; XXXI.2002.39; A.. Emendat: XV.1913.29; Kap. 9. (1) Il-kundanna, b’sentenza ta’ tribunal kompetenti, għal delitt li għalihhemm il-piena tal-priġunerija għal żmien ta’ aktar minn sena, barra minn omiċidju involontarju jew delitt ieħor kontra l-persuna skużabbli skont il-Kodiċi Kriminali, iġġi b l-inabilitazzjoni perpetwa għall-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat. (2) Persuna tista’ wkoll tiġi inabilitata għal dejjem jew għal żmien mill-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. (3) L-irtirar temporanju jew permanenti, mill-awtorità kompetenti fl-Istat Membru fejn l-avukat ikun kiseb id-dritt juża titolu professjonali, tal-awtorizzazzjoni li jeżerċita l-professjoni għandu awtomatikament iwassal lill-avukat li jkun qed jiġi temporanjament jew permanentement projbit milli jeżerċita f’Malta. (4) Inabilitazzjoni tiġi iddikjarata mill-President ta’ Malta. Eċċezzjoni. Din l-inabilitazzjoni tiġi ddikjarata mill-President ta’ Malta b’ittra li r-reġistraturi u lill-avukathekkinabilitat, kemm-il darba l-avukat ma jkunx ġie interdett bl-istess sentenza: Iżda l-President ta’ Malta jista’ f’kull żmien iħassar l-inabilitazzjoni hawn fuq imsemmija. 85. Eżerċizzju tal-professjoni ta’ prokuraturi legali. Emendat: A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68. Ħadd ma jista’ jiġi ammess biex jeżerċita bħala prokuratur legali, mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-President ta’ Malta mogħtija b’warrant taħt is-Siġill Pubbliku ta’ Malta. 86. Ġurament ta’ lealtà u tal-kariga. Emendat: XXIV.1995.43. Kull min jiġihekk ammess, għandu, qabel ma jibda jeżerċita bħala prokuratur legali, jieħu quddiem il-Qorti tal-Appell, f’seduta bil-miftuħ ta’ dik il-qorti, il-ġurament ta’ lealtà, skont il-formula msemmija fl-artikolu 10, u l-ġurament tal-kariga bħal ma ġej: Jiena...... naħlef, li naqdib il-ħaqqu bis-sewwa u bir-reqqa kollha d-dmirijiet ta’ prokuratur legali fil-qrati tal-ġustizzja ta’ Malta, mill-aħjar linafu bl-aħjar ħila tiegħi. Hekk Alla jgħini. 87. Kwalifiki għall-warrant. Emendat: IX.1886.11; XV. 1913.30II.1954.2; XX.1968.3 XXIII.1971.8; A.L.148 XXIV. 1995.44; XVIII.2002.10 XV. 1913.30; II.1954.2; XX.1968.3; XXIII.1971.8; A.L.148 tal-1975;; A.L.248 taq’l-2004. Ħadd ma jkun intitolat għall-warrant imsemmi fl-artikolu 85, jekk ma jkunx- (a) ta’ kondotta u mġieba tajba; (b) ikun ċittadin ta’ Malta jew ta’ Stat Membru jew li jkollu xort’oħra permess li jaħdem f’Malta taħt kull liġi; (ċ) ġie approvat mill-bord tal-eżaminaturi tal-Fakultà tal-Liġi, wara eżami regolari fil-materji tal-kors tal-istudji li għandhom jagħmlu l-kandidati għall-professjoni ta’ prokuratur legali, skont ir-regolamenti tal-Università ta’ Malta, jew grad komparabbli minn dik l-awtorità kompetenti oħra skont il-prinċipji tar-rikonoxximent reċiproku ta’ kwalifiki, wara li jkun studja l-liġi f’Malta jew fi Stat Membru; (d) wara li jgħaddi mill-eżam imsemmi fil-paragrafu (ċ) jew f’kull żmien li jkun wara l-bidu tal-aħħar sena akkademika tal-kors fuq imsemmi, iffrekwenta, għal żmien ta’ mhux anqas minn sena, l-uffiċċju ta’ avukat eżerċenti l-professjoni fil-qrati ta’ Malta, u ħal-prattika fil-professjoni; (e) ġie regolarment eżaminat u approvat minn żewġ imħallfin, li taħt il-firma u siġill tagħhom, jagħtu ċertifikat li fih jiddikjarawil li huma sabul il-kandidat għandu l-kwalifiki hawn fuq imsemmija u li huwa kompetenti biex jeżerċita bħala prokuratur legali fil-qrati ta’ Malta. 87A. Regolamenti dwar rikonoxximent reċiproku ta’ kwalifiki. Miżjud: XVIII.2002.10. Kap. 450. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jagħmel regolamenti biex igġbfis-seħħ id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar ir-Rikonoxximent Reċiproku ta’ Kwalifiki u r-regolamenti kollha magħmulin taħt u, dwar ir-rikonoxximent reċiproku ta’ kwalifiki ta’ prokuraturi legali. 88. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 83 u 84 igħoddu għall-prokuraturi legali. 89. Ħatra ta’ kuraturiex officio, eċċ. Emendat: XV.1913.32; XXXI.1934.13L.4 tal-1963; XXXI.1966.2 XXIII. 1971.10; XXIV. 1995.45III.2002.158; XII.2009.3 XXXI.1934.13; A.L.4 tal-1963; XXXI.1966.2; XXIII. 1971.10; XXIV. 1995.45;. (1) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għandu jaħtar dawk il-listi li jista’ jqis li jkunu xierqa, u kull lista tkun magħmula minn dak l-għadd li jista’ jqis xieraq ta’ avukati, prokuraturi legali u esperti oħra, biex iwettqu d-dmirijiet ta’ kuraturi, avukati jew prokuraturi legaliex ufficio u ta’ esperti fil-Qrati ta’ Malta u ta’ Għawdex, u ta’ irkantaturi pubbliċi skont ma jkun jenħtieġ taħt dan il-Kodiċi. (2) L-avukati u l-prokuraturi legali maħtura kif jingħad fis-subartikolu (1), għandhom ukoll id-dmir li jagħtu l-assistenza tagħhom lil kull min, għad li ma jkollu x jedd għal benefiċċju ta’ għajnuna legali, jagħmel talba għal dik l-assistenza lill-qorti kompetenti u jissodisfa lill-istess qorti, bil-mod u l-mezz li diktordna, illi prima facie hu għandu raġunijiet tajba biex iħarrek jew jiddefendi ruħu jew jieħu parti fi proċeduri u li huma rnexxi lhux li jqabbad avukat jew prokuratur legali ieħor: Iżda l-avukat jew prokuratur legali msejjaħ mlll-qorti biex jagħti l-assistenza tiegħu kif jingħad hawn fuq, mhux obbligat jagħti dik l-assistenza, kemm-il darba r-rikorrent ma jqiegħedx f’idejn ir-reġistratur sommali, fil-fehma tar-reġistratur, tkun biżżejjed biex tagħmel tajjeb għad-drittijiet tal-avukat jew tal-prokuratur legali. 90. Ħatra ta’ kuraturiex officio, eċċ., għall-qorti ta’ Għawdex. Emendat: XXXI.1934.14; A.L.4XXXI.1966.2; VIII.1990.3A.L.4 tal-1963;. Imħassar bl-Att III.2002.158. 91. Pubblikazzjoni tal-elenku. Emendat: VI.1880.18; VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.46; XXXI.2002.42. Elenku tal-membri fil-gruppi maħturin kif imsemmi qabel għandu jiġi pubblikat fil-Gazzetta. 92. Il-persuni maħtura skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, jiġu msejħa għad-dmirijiet tagħhom skont kif ikun imisshom. 93. Kull wieħed ikun imissu skont l-ordni li fih l-ismijiet tal-persuni maħtura jkunu mniżżlin fl-elenku tal-qorti rispettiva li minnha għandha ssir il-ħatra, kemm-il darba ma jkunx hemm xi oġġezzjoni raġonevoli kontra l-persuna li lilha jkun imiss; f’dan il-każ jiġi msejjaħ dak li l-isem tiegħu fuq l-elenku jkun jaħbat sewwa sew l-ewwel wieħed wara, u l-persuna li kontra tagħha jkun hemm l-oġġezzjoni kif jingħad hawn fuq, hija intitolata għall-ewwel ħatra li għaliha ma jkunx hemm lok ta’ oġġezzjoni. 94. Ħatra ta’ wieħed mhux minn fuq l-elenku. Emendat: XXXI.1934.15. Meta minħabba impediment jew rikuża ta’ dawk imniżżlin fuq l-elenku, il-ħatra li tinħtieġ, ta’ avukat, prokuratur legali jew komputista, ma tistax issir fil-persuna ta’ ebda wieħed minnhom, il-qorti tista’ taħtar lil kull wieħed ieħor, għalkemm ismu ma jkunx miġjub fl-elenku. 95. Għajnuna legali bla ħlas mill-kuraturi. Emendat: XXI II.1971.11; XXIV. 1995.47. Il-kuraturi maħtura taħt l-artikoli ta’ qabel dan it-Titolu, fil-kawżi li fihom ikun ingħata liż-żewġ partijiet, jew lill-parti li fuq talba tagħha tkun saret il-ħatra, li jaġixxu bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali, jew li jkunu parti fil-proċedimenti jew li jkomplu dawk il-proċedimenti b’dak il-benefiċċju, għandhom jagħtu l-għajnuna tagħhom bla ħlas, bla ħsara tal-jedd tagħhom għad-drittijiet li dan il-Kodiċi espressament jagħtihom fuq dak li jintrebaħ. 96. Prevarikazzjoni jew traskuraġni ta’ kuraturi. Sostitwit: XXIV.1995.48. F’każ ta’ mġieba ħażina jew traskuraġni minn kuratur maħtur mill-elenku biex jaqdid-dmirijiet ta’ kuratur jew ta’ avukat għall-għajnuna legali, jew f’każ li ssir oġġezzjoni raġonevoli għall-istess kuratur, il-qorti tista’ tneħħih mill-qadi ta’ dmirijietu u taħt arflokukuratur ieħor mill-elenku: Iżda l-qorti tista’, permezz tar-reġistratur, tikkomunika lill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja id-digriet tagħha. 97. Imġieba mhux legali. Miżjud: VIII.1981.3. Sostitwit: XI.1994.12. Emendat: XXXI.2002.44. Sostitwit: XI.1994.12. Emendat: XXXI.2002.44. (1) Ikun abbuż fit-twettieq tal-professjoni tiegħu- (a) li avukat jew prokuratur legali xjentement, direttament jew indirettament, jimpjega jew jaċċetta s-servizzi ta’ xi sensal; jew (b) li avukat jiftiehem ma’ prokuratur legali jew nutar pubbliku jew li prokuratur legali jiftiehem ma’ xi avukat jew nutar pubbliku, li jagħti jew jirċievi xi sehem mid-drittijiet jew xi rimunerazzjoni oħra maqlugħa minn xi wieħed minnhom dwar xogħol professjonali; jew (ċ) li xi avukat jew prokuratur legali jikser xi liġi jew Kodiċi tal-Etika li jista’ jkun fis-seħħ u li jgħodd għalih, u kull imħallef jew maġistrat għandu jirrapporta lill-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja kull avukat jew prokuratur legali li jissuspetta li huħati ta’ abbuż ta’ din ix-xorta. (2) F’dan l-artikolu, l-espressjoni "sensal" tfisser kull persunali bi ħlas ta’ xi dritt, rigal jew rimunerazzjoni, sew bil-flus jew bi ħwejjeġ oħra jew b’xi tpattija oħra, tindaħal biex issib klijenti għal xi avukat jew prokuratur legali. 97A. Ħatra ta’ Assistenti Ġudizzjarji. Miżjud: XXIV.1995.49. Emendat: XXXI.2002.46. Emendat: XXXI.2002.46. (1) Il-President ta’ Malta għandu jaħtar assistenti ġudizzjarji biex iwettqu dawk il-funzjonijiet li huma mogħtija lilhom b’dan il-Kodiċi jew b’kull liġi oħra. (2) L-assistenti ġudizzjarji għandhom jinħatru minn fost persuni li jkollhom il-warrant ta’ avukat. (3) Il-funzjonijiet tal-assi stenti ġudizzjarji għandhom jinkludu dan li ġej: - (a) li jassistu fil-proċess ġudizzjarju u fuq talba tal-qorti li jipparteċipaw fil-proċedimenti li jkunu pendenti quddiem qorti, magħdud kull xogħol ta’ riċerka jew xogħol ieħor meħtieġ għal daqshekk, u sabiex iwettqu dawk id-dmirijiet u jħaddmu dawk is-setgħat li huma jistgħu jkunu meħtieġa jew awtorizzati li jwettqu minn dik il-qorti; (b) li jagħtu ġuramenti; (ċ) li jieħdu x-xiehda ta’ kull persuna li tinġieb b’xhud waqt kull proċediment; (d) li jieħdu kull affidavit fuq kull ħaġa, inkluża ħaġa li jkollha x’taqsam ma’ kull proċedimenti li jkunu ttieħdu jew li jkun hemm il-ħsieb li jittieħdu quddiem xiqorti jew quddiem qorti jew tribunal ta’ kompetenza ċivili mwaqqfa b’liġi; (e) li jirċievu dokumenti prodotti ma’ kull xiehda, affidavit jew dikjarazzjoni, inklużi b’mod partikolari xiehda, affidavit jew dikjarazzjoni kif imsemmija f’dan il-Kodiċi; (f) li jkollhom dawk is-seduti kif jiġi deċiż mill-qorti, biex jiltaqgħu mal-avukati u l-prokuraturi legali tal-partijiet biex tiġi ppjanata t-tmexxija tal-kawża, u jistabilixxu dati għas-sottomissjoni ta’ xiehda, talbiet jew atti ġudizzjarji oħra mill-partijiet. (4) Fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom l-assistenti ġudizzjarji għandhom jiġu assenjati f’qorti u għandhom jaġixxu taħt id-direzzjoni u l-kontroll tal-qorti li quddiemha jkun hemm il-każ pendenti, u għandu, b’żieda ma’ kull setgħa li jistgħu leġittimament jingħataw minn dik il-qorti, jkollhom is-setgħa li jordnaw l-attendenza ta’ kull persuna sabiex tixhed jew tagħmel affidavit jew dikjarazzjoni, jew iġġib dokumenti, f’dak il-post uħin li jistgħu jiġu speċifikati fl-ordni. 97B. (1) Assistent ġudizzjarju ma jibdiex iwettaq il-funzjonijiet tal-kariga tiegħu qabel ma jieħu, quddiem il-Qorti tal-Appell, il-ġurament tal-ħatra kif ġej: "Jien............................ naħlef li fedelment u bl-onestà kollha u bl-aħjar ħila tiegħi inwettaq id-dmirijiet ta’ assistent ġudizzjarju hekk kif stabbiliti bil-li" (2) Rikuża. Id-dispożizzjonijiet tas-Sub-titolu II tat-Titolu II tat-Tielet Ktieb għandhom ukoll japplikaw għall-assistenti ġudizzjarji, b’dan illi d-deċiżjoni fuq kull ħaġa bħal din għandha tittieħed mill-qorti li quddiemha jkun hemm il-każ pendenti. 97C. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2) tal-artikolu 97B meta fi proċedimenti quddiem assistent ġudizzjarju titqajjem xi kwistjoni dwar jew inkonnessjoni mal-istess proċedimenti, il-kwistjoni għandha fl-ewwel lok tiġi deċiża mill-assi stent ġudizzjarju li mingħajr dewmien però fi kwalunkwe każ mhux aktar tard minn tlett ijiem mindu jagħti l-imsemmija deċiżjoni għandu jinforma lill-qorti biha, u d-deċiżjoni tal-assi stent ġudizzjarju għandha torbot sakemm il-qorti, b’digriet, ma tiddeċidix mod ieħor. IT-TIENI KTIEB FUQ IL-PROĊEDURA FIL-QRATI TAL-ĠUSTIZZJA TA’ ĠURISDIZZJONI ĊIVILI DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI Emendat: XXXI.2002.47. 98. Nullità ta’ atti ġudizzjarji. L-atti ġudizzjarji, magħmulin bis-saħħa ta’ att null jew li ġejjin minn att null, huma wkoll nulli. 99. L-att null jista’ jsir mill-ġdid, jekk ma jkunx għadda ż-żmien perentorju li fih għandu jsir. 100. Ħadd ma jista’ jeċċepixxi nullità ta’ formali tagħha jkun il-ħtija. Ħadd ma jista’ jeċċepixxi nullità ta’ formali tagħha huwa jew dawk li jagħmlufloku jkunu l-ħtija. 101. Kif jimxu ż-żminijiet legali jew ġudizzjarji. Iż-żmien legali jew ġudizzjarju, illi l-mixi tiegħu jiddependi minn att li għandu jkun innotifikat jew ippubblikat, jibda miexi minn dak in-nhar li fih l-att jiġi regolarment innotifikat jew ippubblikat. 102. Bidu taż-żmien. Emendat: IX.1886.12. Meta ż-żmien legali jew ġudizzjarju għandu jibda jgħodd minn ġurnata stabbilita, dik il-ġurnata ma tingħaddx bħala mdaħħla f’dak iż-żmien; u meta ż-żmien jingħadd bis-sigħat, ma tingħaddx bħala mdaħħla s-siegħa li fiha ssir in-notifika. 103. Kif jingħadd iż-żmien. Fil-għadd taż-żmien, il-ġurnata tingħadd ta’ erbgħa u għoxrin siegħa, ix-xahar u s-sena jingħaddu skont il-kalendarju. 104. Iż-żmien ta’ erbgħa u għoxrin siegħa. Meta ma jingħadx espressament xort’oħra, iż-żmien ta’ erbgħa u għoxrin siegħa jitqies li jagħlaq il-ġurnata ta’ wara fis-siegħa stabbilita għall-egħluq tar-reġistru. 105. Iż-żmien legali jew ġudizzjarju jimxi kontra l-parti l-waħda u l-oħra. Iż-żmien legali jew ġudizzjarju jimxi wkoll kontra l-parti li fuq talba jew favur tagħha jkun mogħti. 106. Iż-żmien, mhux perentorju, jista’ jiġi mġedded. Emendat: IX.1886.13; XXIV. 1995.50. Iż-żmien legali jew ġudizzjarju, meta mhux perentorju, jista’ jiġġedded għal raġuni tajba, kemm-il darba t-talba għal dan it-tiġdid tiġi magħmula fiż-żmien li tiegħu jintalab it-tiġdid. 107. Il-qorti, fil-każijiet li ma jridux dewmien, tista’ tqassar iż-żmien legali u tordna l-esekuzzjoni ta’ att minn ġurnata għal oħra jew minn siegħa għal oħra jew minnufih. 108. Il-vakanzi pubbliċi ma jwaqqfux il-mixi taż-żmien. Emendat: V.1904.7. Sostitwit: VII.1974.2. Sostitwit: VII.1974.2. Il-jiem imsemmija fl-artikolu li jaħbat minnufih wara dan ma jissospendux it-termini; iżda jekk l-aħħar jum ta’ xi terminu legali jew ġudizzjarju jkun x ijum minn dawk, it-terminu għandu jitqies li jiskadi fil-jum li jiġi minnufih wara, li ma jkunx wieħed minn dawk il-jiem. 109. Meta jinżammu s-seduti, eċċ. Emendat: VII.1876.1; V.1904 XV.1913.33; VII.1974.3V.1904;7;; XXII.1976.4. Sostitwit: XIV.1980.3; XXIV.1995.52; XXXI.2002.48. (1) Is-seduti tal-qorti jistgħu jinżammu f’dawk il-ġranet u f’dawk il-ħinijiet li jistgħu jiġu preskritti mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja b’regolamenti magħmulin taħt dan l-artikolu u matul dak iż-żmien ieħor li l-qorti tista’, fid-diskrezzjoni tagħha, tiffissa. (2) Ir-reġistri tal-qrati jkunu miftuħa għall-preżentata tal-atti ġudizzjarji f’dawk il-ġranet u dawk iż-żminijiet li jistgħu, b’regolamenti, jkunu preskritti mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja taħt dan l-artikolu: Iżda kull wieħed mir-reġistri msemmija qabel jistgħu b’ordni speċjali tal-qorti jew b’ordni bil-miktub mogħti mir-reġistratur, jinfetħu għall-preżentata ta’ atti ġudizzjarji f’kull ġurnata u f’kull ħin. (3) Id-Direttur Ġenerali (Qrati) u r-reġistratur għandhom jikkonformaw ruħhom u jwettqu għalkollox kull ordni tal-qorti biex huma jiftħu l-edifizzju tal-qorti f’kull jum u f’kull ħin kif il-qorti tista’ tispeċifika fl-ordni. (4) Att ġudizzjarju jista’ jiġi notifikat jew esegwit f’dawk il-ġranet, f’dawk il-ħinijiet u f’dak il-mod li jista’ jkun preskritt mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja b’regolamenti magħmula taħt dan l-artikolu: Iżda b’ordni speċjali tal-qorti jew b’ordni mogħtija bil-miktub mir-reġistratur f’każijiet ta’ urġenza, att ġudizzjarju jista’ jiġi notifikat jew esegwit f’kull ġurnata oħra jew f’kull ħin ieħor. (5) Ir-Reġistratur ma għandux jirrifjuta li jagħti ordni bis-saħħa tas-subartikoli) sakemm huwa ma jkunx irrefera l-kwistjoni lill-qorti kompetenti għad-deċiżjoni tagħha. 110. Kull qorti u kull imħallef jew ma ġistrat għandhom is-setgħa li jagħtu l-ġurament. 111. Formola tal-ġurament skont ir-reliġjon tax-xhud. Sostitwit: XXXV.1974.6. Ix-xhud li jistqarr ir-reliġjon Kattolika Rumana għandu jaħlef kifhid-drawwa ta’ dawk li huma ta’ dik ir-reliġjon; u x-xhud li ma jistqarrx dik ir-reliġjon għandu jaħlef bil-mod li huwa jidhirlu illi hu l-akbar rabta għall-kuxjenza tiegħu. 112. Ġurament tax-xhieda u tal-periti. (1) Ix-xhieda u kull min għandu jieħu ġurament, għandu jaħlef li jgħid is-sewwa, is-sewwa kollu u xejn ħlief is-sewwa. (2) Il-periti jaħilfu li jesegwixxu bil-ħaqqu bir-ruħ id-dmir tagħhom. 113. Setgħa tal-qorti li twissi fuq l-importanza tal-ġurament. Il-qorti, li quddiemha għandu jittieħed il-ġurament, tista’ tagħmel twissija lil min ikun sejjer jaħlef, fuq l-importanza tal-ġurament, u fuq il-konsegwenzi ta’ ġurament falz. 114. Il-ġurament għandu jingħata lill-persuna nfisha. F’kull każ il-ġurament għandu jittieħed mill-persuna nfisha li għandha taħlef. 115. L-atti ġudizzjarji jista’ jarahom kulħadd. Kopji. L-atti ta’ kull qorti jista’ jarahom kulħadd, u tagħhom tingħata kopja lil kull min jitlobha. 116. L-ebda att oriġina li ma jista’ jingħata lill-avukati, lill-prokuraturi legali, lill-partijiet f’kawża jew lil nies oħra mhux impjegati fil-qrati, sabiex jittieħed barra, jekk il-qorti, għal xi raġuni li għandha x’taqsam mal-kawża jew għal xi raġuni oħra tajba, ma tordnax espressament li jingħata barra. 117. Kull mandat tal-qrati superjuri jinħareġ fl-isem tar-Repubblika ta’ Malta bix-xiehda ta’ mħallef jew ta’ assistent ġudizzjarju delegat għal dan l-għan minn imħallef; delega bħal din għandha tiġi ppubblikata fil-Gazzetta: Iżda ma għandha ssir ebda delega bħal dik rigward mandat ta’ inibizzjoni. 118. Firma tal-imħallef jew maġistrat fuq l-atti. Emendat: XV.1913.35; XXXI.2002.50. Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 117, l-atti li għalihom hija meħtieġa l-firma ta’ mħallef jew ma ġistrat, għandhom jiġu ffirmati mill-imħallef jew maġistrat tal-qorti rispettiva, jew, meta l-qorti hija magħmula minn iżjed minn imħallef jew ma ġistrat wieħed, minn wieħed minn dawk l-imħallfin jew maġistrati. 119. Kull imħallef jista’ jagħti provvedimenti fuq rikorsi ex parte. Emendat: XV.1913.36. B’dak kollu li humiġjub fl-aħħar artikolu qabel dan, kull imħallef jista’ jagħti l-provvedimenti meħtieġa fuq rikorsiex parte, ippreżentati f’waħda mill-qrati superjuri tal-kontenzjuż, u jista’ jiffirma mandati li għandhom jinħarġu taħt l-awtorità ta’ waħda minn dawk il-qrati. 119A. Numru ta’ kopji li għandhom jiġu ppreżentati. Miżjud: XXXI.2002.51. Kull min, meta jippreżenta fir-reġistru tal-qorti xiatt jew dokument li jeħtieġ li jiġi notifikat lill-parti l-oħra, għandu, minbarra l-kopja oriġinali, jippreżenta dak in-numru ta’ kopji li hu ekwivalenti għan-numru ta’ persuni li għandhom jiġu notifikati bl-att jew bid-dokument. 120. Is-sena tal-qrati. Sessjonijiet. Emendat: XI.1859.3; XV.1913.37. Revokat bl-Att XXXI.2002.52. 121. Ferjat fil-qrati superjuri. Emendat: XI.1859.3; XV. 1900.1II.1903.1; VIII.1990.3 XV.1900.1;; XIV. 1995.54. Revokat bl-Att XXXI.2002.52. 122. Ma jsirux seduti fil-ferjat. Eċċezzjonijiet. Emendat: XI.1859.3; VII.1880.8 XV.1913.38; VIII.1990.3 VII.1880.8;. Revokat bl-Att XXXI.2002.52. Ħruġ ta’ mandati 123. Ħruġ ta’ mandati fiż-żmien tal-ferjat. Emendat: II.1940.3; XXXI.2002.53. Il-ferjat kif jiġi stabbilit b’regolamenti skont l-artikolu 109 m’huwiex ta’ xkiel għall-ħruġ jew esekuzzjoni ta’ mandati, sewesekuttivi kemm kawtelatorji. 124. F’dan il-Kodiċi, il-frażi "jiem tax-xogħol " ma tinkludix is-Sibtijiet. TAQSIMA I FUQ IL-PROĊEDIMENT ORDINARJU FL-AFFARIJIET KONTENZJUŻI DISPOSIZZJONI ĠENERALI 125. Kif jitmexxa fil-qrati superjuri u fil-qrati inferjuri. Emendat: XIII.1964.17; VIII.1990.3 XXIV.1995.55; XXII.2005.12 VIII.1990.3;; I.2006.11. (1) Fil-qrati superjuri u fil-Qrati tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, ordinarjament, jitmexxa b’rikors, sija ġu ramentat jew le, skont ma tgħid il-li [i. (2) Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, jitmexxa b’rikors. Titolu I FUQ IL-PROĊEDIMENTI B’RIKORS BIEX ISIR APPELL Sostitwit: XXIV.1995.56. 126. T mexxija b’libell fil-qorti tal-ewwel grad. Imħassar: XXIV.1995.57. 127. Libell. Imħassar: XXIV.1995.57. 128. X’għandu jkun fih il-libell. Emendat: X.1856.1. Imħassar: XXIV.1995.57. 129. Dokumenti li għandhom jinġiebu mal-libell. Imħassar: XXIV.1995.57. 130. Imħassar: XXIV.1995.57. 131. Imħassar: XXIV.1995.57. 132. Notifika tal-libell lill-konvenut. Emendat: XV.1913.39; XIX.1965.5. Imħassar: XXIV.1995.57. 133. Żmien għat-tweġiba tal-libell fil-Qorti Ċivili. Emendat: IX.1886.15. Imħassar: XXIV.1995.57. 134. Żmien għat-tweġiba għal-libelli ppreżentat fil-qorti ta’ Għawdex. Emendat: IX.1886.15; XV. 1913.40; VIII.1990.3. Imħassar: XXIV.1995.57. 135. X’għandu jkun fiha t-tweġiba għal-libell. Emendat: X.1856.3;IV.1868.2. Imħassar: XXIV.1995.57. 136. Modki f il-konvenut jista’ jammetti t-talba. Imħassar: XXIV.1995.57. 137. Notifika tat-tweġiba. Żmien għar-replika. Imħassar: XXI V1995.57. 138. X’għandu jkun fiha r-replika. Emendat: X.1856.4; IX.1886.16. Imħassar: XXIV.1995.57. 139. Notifika tar-replika. Imħassar: XXIV.1995.57. 140. Setgħa tal-qorti dwar skritturi li jkun fihom ħwejjeġ bla meħtie [a. Imħassar: XX1V.1995.57. 141. Egħluq tal-proċess bil-miktub fil-qorti tal-ewwel grad. Emendat: XXXI.1934.16. Imħassar: XXIV.1995.57. 142. Kif jitmexxa fil-qorti fi grad ta’ appell. Emendat: IX.1886. l 7; XV.1913.41 XIII.1964.18; XXIV. 1995.58 l 7; XV.1913.41;. (1) Salv kif provdut xort’oħra b’dan il-Kodiċi jew bi jew skont xi liġi oħra, quddiem qorti ta’ grad ta’ appell jitmexxa b’rikors. (2) Ir-rikors għandu jkun fih t-talba għat-tħassir jew tibdil tas-sentenza appellata jew ta’ xi parti minnha. 143. X’għandu jkun fih ir-rikors fl-appell. Emendat: IX.1886.17; XV. 1913.42; XXVII.1979.2. Sostitwit: XXIV.1995.59. (1) Ir-rikors għat-tħassir tas-sentenza għandu jkun fih riferenza għat-talba u għas-sentenza li tkun qegħda tiġi appellata flimkien ma’ raġunijiet dettaljati li għalihom ikun qiegħed isir l-appell ufih għandu jintalab li dik it-talba tiġi milqugħa jew miċħuda. (2) Ir-rikors għat-tibdil tas-sentenza għandu jkun fih riferenza għat-talba u għas-sentenza li tkun qegħda tiġi appellata u għandu jfisser, wieħed wieħed għalih, il-kapi tas-sentenza li jsirilment minnhom flimkien ma’ raġunijiet dettaljati għaliex ikun qiegħed isir l-appell u, fl-għeluq tiegħu, għandu jingħad, speċifikatament, it-tibdil tas-sentenza li jintalab dwar kull kap. (3) Ir-rikors għat-tħassir, annullament jew tibdil ta’ digriet għandu jkun fih riferenza għall-kontenut tad-digriet li jkun qed jiġi appellat flimkien ma’ raġunijiet dettaljati għal dak it-tħassir, annullament jew tibdil. (4) Fil-każijiet imsemmija f’dan l-artikolu talba għal tħassir għandha titqies li tinkludi talba għal annullament u tibdil tas-sentenza jew tad-digriet, u talba għal annullament għandha titqies li tinkludi talba għal tħassir u tibdil tas-sentenza jew tad-digriet. (5) In-nuqqas ta’ tħaris ta’ dak li hu meħtieġ skont is-subartikolu (1),), ma jagħmilx null ir-rikors; iżda, f’kull każ bħal dan, il-qorti tordna b’digriet lill-appellant biex jippreżenta, fi żmien jumejn, nota li jkun fiha l-partikolaritajiet meħtieġa mil-liġi u li ma jkunux inġiebu regolarment fir-rikors. (6) L-ispejjeż tad-digriet u tal-preżentata tan-nota jħallashom l-appellant. (7) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikoli), fil-każ imsemmi fl-artikolu 240, igħoddu għat-tweġiba. 144. (1) Appell jista’ jsir minn kull parti kontra l-partijiet l-oħra kollha jew kull wieħed minnhom. L-appellant għandu jindika fir-rikors ta’ appel l il-partijiet li kontra tagħhom l-appell ikun qed isir. Ir-rikors ta’ appell għandu jiġi notifikat lill-partijiet kollha iżda l-partijiet biss li kontra tagħhom isir l-appell għandhom fi żmien għoxrin jum jippreżentaw it-tweġiba li jkun fiha r-raġunijiet għaliex l-appell għandu jiġi miċħud: Iżda f’kawżi fejn ikun hemm aktar minn tliet atturi jew aktar minn tliet konvenuti, ir-rikors tal-appell u kwalunkwe avviż ieħor, inkluż l-avviż ta’ smigħ tal-appell, jista’ jiġi notifikat lil kwalunkwe żewġ atturi jew kwalunkwe żewġ konvenuti skont il-każ, u li lavukat u prokuratur legali li jkun aġixxa f’isem l-atturi u l-konvenuti l-oħrajn quddiem il-Qorti fl-ewwel istanza: Iżda wkoll li fejn ma jkunx hemm avukat jew prokuratur legali kif imsemmi fl-ewwel proviso jew fejn l-istess avukat jew prokuratur legali jkun informa l-appellant li huwa ma jkunx għadu jaġixxi fl-istess rwol, il-parti li tkun qiegħda titlob in-notifika tar-rikors tal-appell tista’ titlob lill-Qorti li quddiemha jkun ġie intavolat l-appell sabiex tawtorizzaha li tinnotifika lill-partijiet kollha, ħlief għaż-żewġ atturi jew żewġ konvenuti skont il-każ, kif imsemmi fil-provi so preċedenti, permezz tal-pubblikazzjoni fil-Gazzetta u f’gazzetta ta’ kuljum waħda jew aktar skont kif tidderieġi l-Qorti, mingħajr proċeduri jew ħtiġijiet ulterjuri. (2) Żmien għat-tweġiba f’każ ta’ appell inċidentali. F’każ ta’ appell inċidentali skont l-artikolu 240, il-parti li kontra tagħha jsir l-appell inċidentali għandha fl-imsemmi terminu ta’ għoxrin jum tippreżenta tweġiba li fiha tirreplika kontra l-allegazzjonijiet inklużi fl-appell inċidentali. 145. X’dokumenti għandhom jinġiebu. Emendat: IX.1886.17; XXIV. 1995.61. Mar-rikors, mat-tweġiba u mar-replika, għandhom jinġiebu d-dokumenti li jkunu jsaħħu t-talbiet tal-wieħed jew l-eċċezzjonijiet tal-ieħor. 146. Egħluq tal-iskritturi fl-appell. Emendat: IV.1868.3; IX.1886.17 XXXI.1934.17; XXIV. 1995.62IX.1886.17;. (1) Il-proċedura bil-miktub quddiem il-qorti fi grad ta’ appell titqies magħluqa bit-tweġiba għar-rikors, u fin-nuqqas ta’ tweġiba, bl-egħluq taż-żmien mogħti għaliha. (2) Meta, skont is-subartikolu (2) tal-artikolu 144, hu mogħti liss ir replika, il-proċedura bil-miktub titqies magħluqa bir-replika u, fin-nuqqas ta’ din, bl-egħluq taż-żmien stabbilit għal din ir-replika. (3) In-nuqqas ta’ xi parti milli tippreżenta tweġiba jew risposta fit-termini stabbiliti ma għandhiex twaqqaf lil dik il-parti milli tidher quddiem, jew tagħmel sottomissjonijiet lill-qorti matul is-smiegħ tal-appell. 147. Setgħa tal-qorti li tordna skritturi oħra. Emendat: IX.1886.18. (1) Il-qorti tista’, wara li jinbeda s-smigħ tal-kawża, meta, fil-fehma tagħha, iċ-ċirkostanzi tal-każ jagħmluh meħtieġ, tagħti l-permess, b’digriet, lil waħda mill-partijiet, li tippreżenta skrittura oħra, bil-fakultà lill-parti kuntrarja li tippreżenta, jekk trid, skrittura oħra bi tweġiba, fiż-żmien li l-qorti jidhrilha li għandha tordna. (2) Żmien li fih dawn l-iskritturi l-oħra għandhom jiġu ippreżentati. Jekk il-qorti ma ssemmiebda żmien, il-parti li lilha jkun ingħata l-permess għandha tippreżenta l-iskrittura l-oħra fi żmien għaxart ijiem mid-data tad-digriet, u l-parti kuntrarja għandha tippreżenta t-tweġiba f’daqshekk żmien ieħor li jibda jgħoddminn otifika tal-iskrittura fuq imsemmija. Iż-żmien il-wieħed u l-ieħor jista’, għal raġuni tajba, jiġi mġedded għal darba waħda biss. 148. Żmien li fih il-konvenut jista’ jammetti t-talba. Emendat: XI.1859.4; IX.1886.19; XXXI.1934.18. Imħassar: XXIV.1995.63. konvenut jista’ 149. Fil-ferjat ma jimxix iż-żmien għall-preżentata tal-iskritturi. Emendat: IV.1862.7; XXXI.1934.20. Imħassar: XXIV.1995.63. 150. Meta jistgħu jinġiebu dokumenti barra miż-żmien. Emendat: IX.1886.20; XV. 1913.44; XXIV. 1995.64. (1) Meta dokument ma jiġix miġjub kif stabbilit fl-artikolu 145, dan id-dokument jista’ jinġieb biss- (a) meta, għad li wieħed ikun għamel ħiltu, ma setax ikollu d-dokument qabel il-preżentata tal-att li miegħu kien imissu jinġieb, u l-preżentata ta’ dak l-att ma setgħatx, bla ħsara, titħalla għal wara; jew (b) meta l-qorti tkun sodisfatta mill-ħtieġa jew mill-utilità li jkollha d-dokument quddiemha: Iżda, f’kull każ bħal dan, il-qorti tista’, fil-qtugħ tal-ispejjeż tal-kawża, tieħu qies tad-dewmien li bih ġiemiġjub id-dokument; jew (ċ) meta l-parti kuntrarja, b’nota separata, jew b’notament fil-ġenb jew fit-tarf tan-nota li biha d-dokument jinġieb, tagħti l-kunsens tagħha; jew (d) meta jiġi ppruvat, b’ġurament jew xort’oħra, li l-parti liġġib id-dokument, ma kinitx tafbih, jew ma setgħatx, bil-mezzi li tagħti l-liġi, iġġibu fiż-żmien li jmiss; jew (e) meta d-dokument li għandu jinġieb huwa ktieb jew karti oriġinali oħra, illi tkun inġiebet kopja tagħhom jew estratti minnhom dwar il-kwistjoni fil-kawża fiż-żmien li jmiss; jew (f) quddiem periti, meta d-dokument għandu x’jaqsam mal-kwistjoni mħollija għall-eżami tagħhom. (2) Talba fuq kwistjoni kollaterali. Iżda, f’kull stadju tal-kawża li fih jinqala’ l-bżonn, jistgħu jsiru t-talbiet li jinħtieġu dwar kwistjonijiet kollaterali. 151. Ktieb tal-kawżi. Emendat: IX.1886.21; XXIV. 1995.65. Ir-reġistratur għandu jniżżel fiktieb miżmum għal daqshekk, il-kawżi li l-iskritturi tagħhom ikunu ġew magħluqa kif jingħad fl-artikolu 146, fl-ordni tad-data li fiha dawk l-iskritturi jkunu ġew hekk magħluqa. 152. Lista tal-kawżi lesti għas-smigħ. Il-partijiet għandhom jiġu innotifikati bil-ġurnata tas-smigħ. Emendat: XXXI.1980.2; XXIV. 1995.66IV.1996.3; XXII.2005.13 VII.2007.12; IV. 2016.4 XXIV. 1995.66; IV. 1996.3; XXII.2005.13;. (1) Ir-reġistratur, billi jimxi skont l-ordni msemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, għandu mill-aktar fis li jista’ jkun, jippubblika dawn il-kawżi fuq il-lista tal-kawżi li jkunu għas-smigħ, waqt li jindika li dawn il-kawżi qegħdin jitqiegħdu għas-smigħ għall-ewwel darba, u għandu jieħu ħsieb li l-partijiet jiġu nnotifikati b’avviż tal-ġurnata mogħtija mill-qorti għas-smigħ tal-kawża, liema ġurnata għandha tkun mill-aktar fis possibbli u mhux aktar tard minn tliet xhur wara l-preżentata tar-rikors ta’ appell u l-ħlas tal-kawtela: Iżda kull waħda mill-partijiet tista’ b’nota ppreżentata fir-reġistru teżenta li r-reġistratur mill-obbligu tan-notifika tal-avviż imsemmi. (2) L-avviż hawn fuq imsemmi jin għata bil-miktub. Jekk l-appellant ma jiġix notifikat b’dan l-avviż, ir-reġistratur, kemm-il darba ma jkunx eżentat kif jingħad fis-subartikolu (1) għandu fi żmien għaxart ijiem jinforma bil-miktub lill-avukat ta’ dik il-parti li l-avviż ma ġiex notifikat u l-avukat għandu jiffirma fuq kopja li rċieva din il-komunika: Iżda ma tista’ tittieħed l-ebda azzjoni kontra l-avukat tal li jonqos milli javża lil dik il-parti. (3) Setgħa tal-qorti. Il-qorti tista’, għal raġuni tajba, tordna s-smigħ ta’ kawża li l-proċedura bil-miktub tagħha tkun ġiet magħluqa, għalkemm ma jkunx wasa l iż-żmien. 153. In-nuqqas tal-preżentata ta’ skrittura, mhux ta’ xkiel għall-parti, li kellha l-jedd li tippreżenta dik l-iskrittura, illi tidher fis-smigħ tal-kawża u liġġib il-provi tagħha, jekk hija tagħti, fil-fehma tal-qorti, raġuni tajba tan-nuqqas ta’ dik il-preżentata. Titolu II FUQ IL-PROĊEDIMENT B’RIKORS ĠURAMENT AT Sostitwit: XXII.2005.14. 154. T mexxija b’rikors ġuramentat. Sostitwit: XXVII.1979.4; XIII.1985.2. Emendat: XXII.2005.15. (1) Il-proċediment b’rikors ġuramentat jitqies li huwa kawża, meta l-qorti toħroġ jew tagħti ordni lill-parti biex tidher quddiemha fil-jum u l-ħin stabbilit sabiex tgħid għaliex m’għandhiex tiġi milqu għa t-talba miġjuba fir-rikors ġuramentat. (2) Meta jiġi stabbilit dak il-jum għandu jittieħed kont taż-żmien meħtieġ biex jingħalqu l-proċeduri ta’ skritturi preliminari tal-każ, iżda f’każijiet urġent il-qorti tista’ tistabbilixxi jum biex jinstema’ l-każ qabel l-egħluq tal-proċeduri ta’ skritturi preliminari. 155. Forma taċ-ċitazzjoni Emendat: IX.1886.22. Sostitwit: XXVII.1979.5. Sostitwit: XXVII.1979.5. (Imħassar bl-Att XXII.2005.16.). 156. Min għandu jlesti u x’għandu jkun fih ir-rikors ġuramentat. Emendat: IX.1886.22; XXXI.1934.22 XXVIII.1935.4; XXVII.1979.6 XIII.1985.3; XXIV.1995.67 XXII.2005.17;I.2006.12 XXXI.1934.22; XXVIII.1935.4; XXVII.1979.6; XIII.1985.3; XXIV. 1995.67;. (1) Ir-rikors ġuramentat għandu jitlesta mill-attur u għandu jkun fih- (a) dikjarazzjoni li tfisser b’mod ċar u sewwa l-oġġett tal-kawża f’paragrafi numerati separatament, sabiex isaħħaħ it-talba tiegħu u jiddikjara wkoll liema fatti huwa jafbihom personalment; (b) ir-raġuni tat-talba; (ċ) it-talba jew it-talbiet li għandhom ikunu enumerati; u (d) f’kull rikors ġuramentat għandu jkun hemm stampat b’ittriċari u preċiżi taħt l-intestatura tal-Qorti dan il-kliem li ġej: "Min jirċievi dan ir-rikors maħluf kontra tiegħu għandu jippreżenta r-risposta maħlufa tiegħu fi żmien għoxrin (20) jum mid-data tan-notifika, cioè minn meta jirċeviha. Jekk ma tiġix ippreżentata r-risposta maħlufa bil-miktub kif trid il-liġi saż-żmien imsemmi, il-Qorti tgħaddi biex tagħti d-deċiżjoni skont il-li [i. Għalhekk huwa fl-interess ta’ min jirċievi dan ir-rikors maħluf li jkellem avukat bla dewmien sabiex il-Qorti tisma’ x’għandu xi jgħid fil-kawża.". (2) Flimkien mar-rikors ġuramentat għandhom jinġiebu d-dokumenti meħtieġa biex isaħħu t-talba. (3) Kap. 79. Kap. 79. Ir-rikors ġuramentat għandu jiġi konfermat bil-ġurament quddiem ir-reġistratur jew prokuratur legali maħtur bħala Kummissjunarju b’setgħa li jagħti ġurament taħt l-Ordinanza dwar [żaħ il-Kummissjunarji b’setgħa li jagħtu Ġurament [żaħ. (4) L-attur għandu wkoll jagħti mad-dikjarazzjoni l-ismijiet tax-xhieda li jkun biħsiebu jġib, filwaqt li jiddikjara dwar kull wieħed minnhom x’fatti u xi prova biħsiebu jagħmel bix-xiehda tagħhom. (5) Kap. 79. Kap. 79. Meta jitressqu diversi azzjonijiet flimkien kif provdut fl-artikolu 161(3),), mill-inqas wieħed mill-atturi għandu jikkonferma bil-ġurament quddiem ir-reġistratur jew il-prokuratur legali maħtur bħala Kummissjunarju b’setgħa li jagħti ġurament taħt l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b’setgħa li jagħtu [żaħ Ġurament, u għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1)(a). (6) Ir-rikors ġuramentat għandu jiġi notifikat lill-konvenut. (7) Ir-reġistratur ma għandu jirċievi ebda rikorsġuramentat li ma jissodisfax l-elementi tas-subartikolu (1) u l-qorti ma għandha tħalli lil ebda xhud jinġieb sakemm dan ma jkollux ismu mniżżel flimkien mar-rikors. Meta l-ħtieġa għall-produzzjoni ta’ xhud tinqala’ wara li jkun ġie ippreżentat ir-rikors ġuramentat, jew meta parti kuntrarja tagħti l-kunsens tagħha bil-mod kif jingħad fl-artikolu 150(1)(ċ), jew jekk il-qorti jidhrilha li jkun fl-interess tal-ġustizzja li tisma’ lil xi xhud partikolari, il-qorti tista’ tħalli lil dak ix-xhud jinstama’. (8) Meta l-prova li hemm maħsub li tinġieb dwar kull xhud ma tiġi dikjarata xejn jew ma tiġix dikjarata biżżejjed fid-dikjarazzjoni, il-qorti għandha fl-ewwel jum appuntat għas-smigħ preliminari tal-kawża t ordna lill-attur sabiex jindika b’mod sewwa xi prova biħsiebu jġib permezz ta’ kull xhud fi żmien li jiġi lilu stabbilit mill-qorti. 156A. Ċitazzjoni ta’ iktar minn kawża waħda. Miżjud: XIII.1985.4. Imħassar: XXIV.1995.68. 157. Notifika tar-rikors ġuramentat. Emendat: IX.1886.23; XV. 1913.45, 46; XXXI.1934.23.24. Sostitwit: XXVII.1979.7; XXIV. 1995.69; XXXI.2002.55. Emendat: XXII.2005.18. Sostitwit: XVL.2016.3. Sostitwit: XVL.2016.3. Tkun ir-responsabilità tal-attur li jieħu ħsieb li jiġi notifikat lill-konvenut ir-rikors ġuramentat, kull affidavit tal-attur u d-dokumenti annessi mar-rikors, u dawn għandhom jiġu notifikati permezz tar-Reġistratur. 158. Risposta ġuramentata u nota ta’ ammissjoni, preżentata, eċċ. Emendat: IX.1886.24; XV.1913.47 XXXI.1934.25; XXVIII.1935.5 XV.1913.47;. Sostitwit: XXVII.1979.9. Emendat: XXXI.1980.3 XV.1983.2; XXIV. 1995.70 Emendat: XXXI.1980.3;; XXII.2005.19. Emendat: XXXI.1980.3; (1) Il-konvenut għandu jippreżenta r-risposta ġuramentata tiegħu fi żmien għoxrin jum mid-data tan-notifika, kemm-il darba ma jkunx se jammettit-talba. (2) Meta l-konvenut ikun biħsiebu jammetti t-talba, għalkollox u bla ebda kondizzjoni, dan għandu jippreżenta nota għal daqshekk. (3) Jekk dan ma jkunx il-każ għandu jippreżenta risposta ġuramentata li jkun fiha- (a) dawk l-eċċezzjonijiet li jitqiesu rinunzjati jekk ma jinġibux fil-bidu tad-difiża; (b) stqarrija ċara u korretta tal-eċċezzjonijiet fuq il-meriti tat-talba jew tat-talbiet mingħajr riferenza għal awtoritajiet; (ċ) il-konvenut, jew wieħed mill-konvenuti jekk ikun hemm aktar minn wieħed, għandu wkoll jiddikjara bil-ġurament fir-risposta ġuramentata b’paragrafi numerati, il-fatti kollha dwar it-talba, fejn jiċħad, jammetti jew jispjega ċ-ċirkostanzi tal-fatti murija fid-dikjarazzjoni tal-attur, filwaqt li jiddikjara liema fatti huwa jafbihom personalment. (4) Ir-risposta ġuramentata għandha tiġi konfermata bil-ġurament quddiem ir-reġistratur jew prokuratur legali maħtur bħala Kummissjunarju b’setgħa li jagħti ġurament taħt l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b’setgħa li jagħtu Ġurament. Il-konvenut għandu wkoll jagħti l-ismijiet tax-xhieda li jkun biħsiebu jġibu jiddikjara dwar kull wieħed minnhom xiprova jkun biħsiebu jagħmel bix-xiehda tagħhom. Flimkien mar-risposta ġuramentata għandhom jiġu ppreżentati dawk id-dokumenti kollha li jistgħu jinħtieġu biex isaħħu l-eċċezzjonijiet. (5) Ir-reġistratur ma għandu jirċievi ebda risposta ġuramentatali magħha ma jkunx hemm dak li huwa elenkat fis-subartikolu (3), u l-qorti ma għandha tħal li jinġieb ebda xhud li ismu ma jkunx ingħata f’dik id-dikjarazzjoni. Meta l-ħtieġa għall-produzzjoni ta’ xhud tinqala wara li tkun ġiet preżentata d-dikjarazzjoni, jew meta l-parti kuntrarja tagħti l-kunsens tagħha bil-mod kif jingħad fl-artikolu 150(1)(ċ), jew jekk il-qorti tqis li jkun fl-interess tal-ġustizzja li tisma’ lil xi xhud partikolari, il-qorti tista’ tħalli lil dak ix-xhud jinstema. (6) Meta l-prova li hemm maħsuba li tinġieb minn kull xhud ma tiġi dikjarata xejn jew ma tiġix dikjarata sewwa fid-dikjarazzjoni, il-qorti għandha, fl-ewwel jum stabbilit għas-smigħ preliminari tal-kawża, tordna lill-konvenut sabiex jindika sew xi tkun dik il-prova li biħsiebu jġib permezz ta’ kull xhud f’dak iż-żmien li jiġi hekk stabbilit mill-qorti. (7) Meta l-konvenut huwa assenti jew minuri jew persuna inkapaċi skont il-liġi, jew wirt battal, u jkun jidher għalih prokuratur jew kuratur, minflok id-dikjarazzjoni msemmija hawn fuq, tista’ ssir dikjarazzjoni fis-sens li l-fatti tal-kawża mhumiex magħrufa u li ma kienx possibbli li tittieħed l-informazzjoni meħtieġa sabiex it-talba tal-attur tiġi kkontestata. (8) Flimkien mal-preżentata tan-nota li biha jammetti t-talba jew ir-risposta ġuramentata, skont il-każ, il-konvenut għandu jieħu ħsieb li kopja identika tagħha, iċċertifikata minnunnifsu jew mill-avukat tiegħu, tiġi notifikata permezz tar-reġistru lill-attur jew lill-avukat tiegħu. (9) Il-qorti tista’ tieħu b’qies in-nuqqas ta’ tħaris tad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (7) fl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (3) tal-artikolu 223. (10) Jekk il-konvenut jonqos li jippreżenta r-risposta ġuramentata msemmija f’dan l-artikolu, il-qorti tiddeċiedi l-kawża bħal li kieku l-konvenut baqa’ kontumaċi kemm-il darba ma jippruvax għas-sodisfazzjon tal-qorti raġuni tajba li għaliha naqas li jippreżenta r-risposta ġuramentata fiż-żmien li jmiss. Il-qorti għandha, madankollu, qabel ma tagħti s-sentenza, tagħti lill-konvenut żmien qasir li ma jistax jiġġedded biex fih jagħmel sottomissjonijiet bil-miktub biex jiddefendi ruħu kontra t-talba tal-attur. Dawk is-sottomissjonijiet għandhom jiġu notifikati lill-attur li jkollu żmien qasir biex jirrispondi. (11) Ir-risposta ġuramentata tista’, wara li jinġiebu l-provi tal-attur u qabel ma l-konvenu tiġi bil-provi tiegħu, tiġi emendata b’nota separata, sew bir-rinunzja ta’ waħda jew oħra mill-eċċezzjonijiet, kemm b’żieda ta’ eċċezzjonijiet oħra, bla ħsara għal dawk l-eċċezzjonijiet li jinqalgħu f’kull stadju tal-kawża. (12) Mal-preżentazzjoni tar-risposta ġuramentata jew malli jagħlaq iż-żmien stabbilit fis-subartikolu (1), l-proċeduri bil-miktub preliminari għandhom jitqiesu li huma magħluqa, u għandhom japplikaw l-artikoli 151 u 152. (13) Minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ qabel dan l-artikolu, meta l-qorti tkun stabbiliet jum għas-smigħ tal-kawża qabel iż-żmien stabbilit biex tiġi ppreżentata r-risposta ġuramentata skont dan l-artikolu, il-konvenut għandu jippreżenta r-risposta ġuramentata mhux iktar tard mill-ħin li fih il-kawża tkun setinstema’ l-ewwel darba, u jista’ wkoll jippreżentahom quddiem il-qorti f’dik is-seduta u jinnotifika kopja tagħhom lill-attur billi jagħti kopja lilu jew lill-avukat tiegħu f’dik l-istess seduta. 159. (1) Ħlief riferenza għal-liġi, fir-rikors ġuramentat u fir-risposta ġuramentata, li għandhom ikunu fil-qosor, m’għandu jkun hemm ebda kumment, jew ħwejjeġ mhux meħtieġa sabiex jiġu mfissra l-fatti sustanzjali fir-rikors ġuramentat, jew sabiex jiġu mwaqqgħa dawk il-fatti jew biex jiġu indikati l-eċċezzjonijiet fir-risposta ġuramentata. (2) Meta dan ma jiġix imħares, il-qorti tista’ tordna li l-ħwejjeġ żejda jiġu mħassra, jew li l-iskrittura tiġi mneħħija mill-inkartament u mbiddla b’oħra flokha magħmulha skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 160. Affidavit ta’ xhieda. Emendat: XV.1913.48. Sostitwit: XXIV.1995.71. Emendat: XXII.2005.21. Sostitwit: XXIV.1995.71. Emendat: XXII.2005.21. Meta parti tkun biħsiebha ġġib xhud f’xi proċediment quddiem il-qorti hija tista’, flimkien mar-rikors ġuramentat jew mar-risposta ġuramentata, skont ma jeħtieġ il-każ, tippreżenta fir-reġistru ta’ dik il-qorti affidavit magħmul minn dak ix-xhud quddiem assistent ġudizzjarju jew quddiem persuna oħra awtorizzata tagħti ġurament, u kopja ta’ dak l-affi davit għandha tiġi notifikata lill-parti l-oħra. Titolu III FUQ IL-PROĊEDIMENT ORDINARJU F’AFFARIJIET KONTENZJUŻI GĦAL KULL WAĦDA MILL-QRATI 161. Kif jitmexxa fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri. Emendat: XV.1913.49; XIII.1964.19; VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.72. Emendat: XXII.2005.22. Emendat: XXII.2005.22. (1) Fil-Qrati Superjuri u tal-Maġistrati f’Malta u Għawdex, il-proċediment ordinarju jitmexxa b’rikors iżda f’dawk superjuri għandu jkun ġuramentat. (2) Il-proċedimenti jistgħu jitmexxew b’rikors fil-każijiet preskritti bi jew skont xi li [i. (3) Żewġ atturi jew aktar jistgħu jibdew il-kawżi tagħhom permezz ta’ rikors ġuramentat jew rikors mhux ġuramentat wieħed skont il-każ, jekk il-kawżi jkollhom x’jaqsmu ma’ xulxin minħabba fil-mertu tagħhom jew jekk id-deċiżjoni li tingħata dwar waħda mill-kawżi tista’ tolqot id-deċiżjoni dwar il-kawża jew il-kawżi l-oħra u jekk il-provi li jinġiebu f’waħda mill-kawżi jkunu, ġeneralment, l-istess provi li għandhom jinġiebu fil-kawża jew fil-kawżi l-oħra. Ir-raġuni għaliex ikunu qegħdin isiru l-kawżi u l-mertu tagħhom għandhom jiġu dikjarati b’mod ċar u speċifiku minn kull attur. (4) Madankollu, kull waħda mill-kawżi li hekk jinbdew flimkien għandhom jinstemgħu separatament meta xi attur jitlob li jsir dan fil-kawża tiegħu; u l-qorti tista’ wkoll tordnali kawża għandha tinstama’ għaliha meta ma jkunx espedjenti li l-kawżi tal-atturi kollha jinstemgħu flimkien. Dik l-ordni tista’ tingħata f’kull żmien tal-kawża qabel is-sentenza finali. (5) Meta diversi kawżi jinbdew flimkien skont kif provdut fis-subartikolu (3), dawn għandhom għall-għan li tiġi stabbilita l-kompetenza tal-qorti jiġu kkunsidrati f’daqqa. Dik il-qorti tibqa’ wkoll kompetenti għar-rigward ta’ kull kawża li tinfired mill-oħrajn skont is-subartikolu (4). 162. Tmexxija bil-mezz ta’ ċitazzjoni. Emendat: XI.1859.5; XV.1913.50. Imħassar: XXIV.1995.73. 163. T mexxija fil-Qorti tal-Kummerċ u fil-qorti ta’ Għawdex fil-kompetenza tagħha superjuri f’affarijiet kummerċjali. Emendat: XI.1859.6; XV. 1913.51; VIII.1990.3. Imħassar: XXIV.1995.74. qorti ta’ Għawdex fil-kompetenza tagħha superjuri f’affarijiet kummerċjali. Meta jkun hemm 164. Meta jkun hemm nullità. Emendat: XI.1859.6. Sostitwit: XXIV.1995.75. Emendat: XXII.2005.23. Sostitwit: XXIV.1995.75. Emendat: XXII.2005.23. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 175, ikun hemm nullità jekk kawża illi jmissha tinġieb b’rikors ġuramentat jew b’rikors ta’ appell minflok tinġieb permezz ta’ xi att ġudizzjarju ieħor. (2) Ma hemmx nullità jekk kawża illi jmissha tinġieb b’rikors minflok tinġieb b’rikors ġuramentat: Iżda kull żieda addizjonali li ssir fl-ispejjeż għandha titħallas mill-attur: Iżda wkoll id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-subartikolu għandhom japplikaw meta skont xi liġi oħra li ma tkunx dan il-Kodiċi l-proċedimenti għandhom jinbdew b’rikors. 165. Permess sabiex tiġi ippreżentata nota ta’ osservazzjonijiet. Emendat: XI.1859.6; XXXI.1934.26. Il-qorti, wara l-egħluq tal-proċedura bil-miktub, tista’ tagħti, fuq talba ta’ wahda jew oħra mill-partijiet, il-permess li tippreżenta, fiż-żmien li jiġi mogħti mill-istess qorti, skrittura li tiġbor fil-qosor ir-raġunijiet ta’ dik il-parti, kemm-il darba l-parti l-oħra ma turix li dan il-permess sejjer iġib dewmien bi ħsara għaliha. 166. Skrittura bi tweġiba. Emendat: XI.1859.6; XXXI.1934.27. Meta jingħata lil waħda mill-partijiet il-permess imsemmi fl-artikolu ta’ qabel dan, il-parti l-oħra għandha l-jedd li tippreżenta tweġiba biskrittura oħra, fi żmien daqs dakmogħti mill-qorti kif jingħad hawn fuq, li jibda jgħodd mill-ġurnata tan-notifika tal-iskritturali għall-preżentata tagħha l-qorti tkun tat il-permess. 166A. Proċeduri speċjali għar-rigward ta’ talbiet mhux opposti eċċ. Miżjud: IX.2004.4. Emendat: XXII.2005.24 VII.2007.13; A.L.407 Emendat: XXII.2005.24; tal-2007; IV.2016.5. Emendat: XXII.2005.24; (1) Kap. 104. Kap. 104. F’azzjonijiet għall-ħlas ta’ dejn ċert, likwidu u li għalaqu li ma jkunx jikkonsisti fl-esekuzzjoni ta’ fatt u meta l-ammont tad-dejn ma jkunx jeċċedi ħamsa u għoxrin elf euro (€ 25,000), jew dik is-somma l-oħra li tista’ tiġi stabbilita minn żmien għal żmien b’Ordni fil-Gazzetta mill-Ministru, il-kreditur ikun jista’ jipproċedi skont dawn is-subartikoli ta’ dan l-artikolu li ġejjin: Iżda meta d-dejn ma jkunx likwidu, il-kreditur jista’ jimxi skont dan l-artikolu jekk huwa jillimita d-dejn tiegħu għal ammont li ma jeċċedix ħamsa u għoxrin elf euro (€ 25,000) u jirrinunzja espressament għal kull parti mit-talba tiegħu li tista’ meta tiġi likwidata t eċċedi dik is-somma ta’ ħamsa u għoxrin elf euro (€ 25,000), jew dik is-somma l-oħra li tista’ tiġi stabbilita minn żmien għal żmien b’Ordni fil-Gazzetta mill-Ministru: Iżda wkoll il-kreditur ikun jista’ jimxi skont dan l-artikolu biss jekk id-debitur ikun preżenti f’Malta u ma jkunx minuri jew persuna inkapaċitata skont il-liġi u jekk id-dejn ma jkunx dovut minn eredità ġjaċenti. Il-ħatra ta’ kuraturi skont it-Titolu XI tat-Tielet Ktieb ta’ dan il-Kodiċi ma għandhiex tapplika għal proċeduri skont dan l-artikolu: Iżda wkoll, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Ordinanza [żaħ dwar l-Assigurazzjoni ta’ Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta’ Terzi Persuni, meta dejn illi għalih ikun japplika dan l-artikolu jkun kopert b’polza ta’ assigurazzjoni, l-assigurat għandu, bla ħsara għal dak stipulat fil-polza ta’ assigurazzjoni, fi żmien ħmistax-il ġurnata mindu jiġi notifikat b’ittra uffiċjali magħmula skont dan l-artikolu javża bil-miktub lill-assigurazzjoni b’dik l-ittra uffiċjali u jagħtiha dawk id-dettalji dwar it-talba illi huwa jkun jafbihom. Fin-nuqqas, kull titolu eżekuttiv li jinkiseb skont dan l-artikolu ma jkollu l-ebda effett fir-rigward tal-assiguratur. (2) Kap. 79. Kap. 79. Il-kreditur għandu jmexxi billi jippreżenta ittra uffiċjali, illi għandha tkun skontforma stabbilita mill-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja b’avviż legali u illi l-kontenut tagħha għandu jiġi konfermat bil-ġurament mill-kreditur, jew quddiem ir-reġistratur jew prokuratur legali maħtur bħala Kummissarju bis-setgħa li jagħti ġurament taħt l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b’setgħa li jagħtu l-Ġurament, li għandha tiġi notifikata lid-debitur fejn għandu jiġi dikjarat b’mod ċar, taħt piena ta’ nullità, ir-raġuni li fuqha tkun imsejsa t-talba, ir-raġunijiet għaliex it-talba għandha tintlaqa’, u dikjarazzjoni tal-fatti b’sostenn tat-talba: Iżda ma jistax isir użu mid-dispożizzjonijiet tas-subartikoli (3),) tal-artikolu 187 biex issir in-notifika tal-imsemmija ittra uffiċjali. (3) L-ittra uffiċjali għandu wkoll ikun fiha taħt piena ta’ nullità intimazzjoni li d-debitur li jekk huwa ma jweġibx fi żmien tletinjum mindu jiġi notifikat bl-imsemmija ittra uffiċjali billi jippreżenta nota fl-atti ta’ dik l-ittra uffiċjali li fiha tiġi respinta t-talba u li tista’ tiġi ffirmata u ppreżentata fil-qorti mid-debitur stess mingħajr il-ħtieġa ta’ firma ta’ Avukat jew Prokuratur Legali, dik l-ittra uffiċjali tkun tikkostitwixxi titolu eżekuttiv: Iżda: (a) d-debitur jista’ fl-istess nota jammetti t-talba f’parti minnha biss u jopponiha f’partijiet oħra, u meta t-talba tkun opposta f’xi parti minnha biss din titqies bħala li tkun ġiet ammessasa l-limitu lidin ma tkunx ġiet opposta; (b) meta d-debitur ikun oppona t alba jew xi parti minn talba li tiġi sussegwentement milqugħa, l-ispejjeż relattivi għat-talba jew parti minnhom li tkun ġiet opposta u sussegwentement milqugħa għandhom jiġu mħallsa mid-debitur; (ċ) l-ispejjeż ta’ kull talba jew parti minnha li tkun ġiet opposta u mhux sussegwentement milqugħa għandhom dejjem jitħallsu mill-kreditur; (d) meta d-debitur iku noppona t-talba kif imiss, il-proċedura speċjali li tinsab f’dan l-artikolu ma tistax terġa’ tintuża kontra d-debitur għar-rigward tal-istess talba li jkun hemm fl-ittra ufficjali notifikata lid-debitur; u (e) Kap. 104. Kap. 104. meta t-talba toriġina taħt l-Ordinanza dwar l-[żaħ As sigurazzjoni ta’ Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta’ [żaħ Terzi Persuni, dik l-ittra uffiċjali għandha taħt piena ta’ nullità tiġi wkoll notifikata lill-assigurazzjoni awtorizzata li għandu jkollha l-istess drittijiet taħt dan l-artikolu daqs li kieku kienet id-debitur fuq imsemmi. (4) Meta d-debitur ma jopponix it-talba, fi żmien tletinjum minn notifika tagħha lid-debitur, jew meta d-debitur jopponi biss it-talba f’parti minnha fiż-żmien hawn qabel imsemmi, l-ittra uffiċjali għandha għar-rigward tat-talba hekk mhux opposta, jew dik il-parti fiha hekk mhux opposta, tkun tikkostitwixxi titolu eżekuttiv bħal li kieku dik l-ittra uffiċjali kienet inkluża fl-artikolu 253(a). (5) Titolu eżekuttiv li jinkiseb skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, dejjem jekk ma jkunx hemm oppożizzjoni min-naħa tad-debitur, għandu jiġi rexissu ddikjarat null u bla ebda effett jekk meta ssir talba permezz ta’ rikors fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), skont il-każ, li tiġi ppreżentata mid-debitur fi żmien għoxrin ġurnata minn l-ewwel notifika li ssirlu ta’ xi mandat eżekuttiv jew xi att ġudizzjarju ieħor imsejjes fuq dak it-titolu, il-qorti tkun sodisfatta: (i) lid-debitur ma kienx jaf b’dik l-ittra uffiċjali għaliex huwa ma kienx notifikat kif imiss; jew (ii) li l-ittra uffiċjali ma kienx fiha l-ħtiġijiet stipulati fis-subartikoli (1),): B’dan illi dan ir-rikors għandu jiġu appuntat għas-smigħ fi żmien ġimgħa tejn. (6) Ebda oppożizzjoni, ħlief dik li hemm speċifikament provdut dwarha fis-subartikolu (5), ma għandha twaqqaf il-ħruġ jew l-eżekuzzjoni ta’ xi att eżekuttiv li jinkiseb taħt dak is-subartikolu jew il-ħlas tar-rikavat ta’ ximandat jew bejgħ b’irkant li jsir konformement ma’ dan. (7) Minkejja d-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ dan l-artikolu, meta ittra uffiċjali ppreżentata skont dan l-artikolu ma tiġix notifikata fuq id-debitur f’sitt xhur minn meta l-istess ittra tiġi ppreżentata, il-proċedura provduta f’dan l-artikolu ma tibqax tapplika mingħajr preġudizzju għall-jedd tal-kreditur li jkun jista’ jippreżenta ittra uffiċjali oħra skont dan l-artikolu b’referenza għall-istess debitu. 166B. Reġistrazzjoni ta’ Titoli Eżekuttivi miksuba skont l-artikolu 166A. Miżjud: IX.2004.4. (1) Ittra uffiċjali maħruġa skont l-artikolu 166A ma tkunx tikkostitwixxi titolu eżekuttiv sakemm ma tkunx ġiet reġistrata skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu li għandhom japplikaw għar-reġistrazzjoni ta’ dawk l-ittri uffiċjali bħala titoli eżekuttivi. (2) L-applikant għar-reġistrazzjoni ta’ ittra uffiċjali li tkun tikkwalifika bħala titolu eżekuttiv għandu jippreżenta lir-Reġistratur tal-Qorti kopja legali tal-ittra uffiċjali, inkluża l-prova tan-notifika u kopja ta’ kull risposta li tkun ġiet riċevuta għaliha jekk ikun hemm. (3) Meta jirċievi d-dokumenti msemmija fis-subartikolu (2) ir-Reġistratur għandu jeżamina d-dokumenti ppreżentati, jivverifika jekk id-debituri ppreżentax nota ta’ tweġiba fiż-żmien stipulat u jekk huwa jkun sodisfat tilli l-kondizzjonijiet għar-reġistrazzjoni tal-ittra uffiċjali bħala titolu eżekuttiv jkunu jissussistu, huwa għandu jipproċedi biex jirreġistra d-dokumenti ppreżentati f’reġistru li jissejjaħ ir-Reġistru ta’ Ittri Uffiċjali bħala Titoli Eżekuttivi li għandu jinżamm mir-Reġistratur għall-iskopijiet tal-artikolu 166A. 167. (1) Fil-kawżi ta’ kompetenza tal-qrati superjuri jew tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, meta t-talba hija biss- (a) għall-ħlas ta’ dejn ċert, likwidu u li għalaq, illi ma jkunx jikkonsisti fl-esekuzzjoni ta’ fatt; inkella (b) għall-iżgumbrament ta’ kull persuna minn raba’ jew minn bini, sew jekk b’talba għall-ħlas ta’ ċens, kera jew kull ħlas ieħor dovut, jew għal danni bħala kumpens sakemm il-fond jitbattal, jew mingħajrha, l-attur jista’ jitlob fl-att stess tar-rikors ġuramentat li jiġi deċiż skont it-talba, bid-dispensa tas-smiegħ tal-kawża: Iżda l-attur għandu fid-dikjarazzjoni tiegħu, magħmula skont l-artikolu 156(3), jiddikjara li sa fejn jafhu l-konvenut ma għandux eċċezzjonijiet x’jagħti kontra t-talba: Iżda wkoll, l-attur jista’ wkoll jippreżenta affidavit maħluf ta’ kull persuna oħra, li jkun fih fatti li għandhom x’jaqsmu mat-talba, u li jikkonferma li l-persuna tkun taf b’dawk il-fatti personalment. (2) Fil-każijiet ikkuntemplati f’dan l-artikolu, ir-rikors ġuramentat isir bil-miktub, skont il-formula stabbilita u għandu jkun fih l-ordni lill-konvenut biex jidher quddiem il-qorti fil-jum u fil-ħin li jiġu mogħtija. (3) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 156(1)(a), (b), u (ċId-dispożizzjonijiet tal-artikolu 156(1)(a), (b),) u tal-artikolu 159 jgħoddu għal dan ir-rikors ġuramentat. 168. Mar-rikors ġuramentat għandhom jiġu nnotifikati lill-konvenut b’kopja, id-dikjarazzjoni u kull dikjarazzjoni maħlufa fuq imsemmija u n-nota tad-dokumenti miġjubin flimkien mar-rikors ġuramentat. 169. Żmien għan-notifika tar-rikors ġuramentat. Imħassar: IX.1886.25. Miżjud: XV.1913.52. Sostitwit: XXIV.1995.78. Emendat: XXII.2005.27. Sostitwit: XXIV.1995.78. Emendat: XXII.2005.27. Fil-każijiet imsemmija fl-artikolu 167, ir-rikors ġuramentat għandu jkun notifikat lill-konvenut mingħajr dewmien; u huwa għandu jiġi mħarrek biex jidher mhux aktar kmieni minn ħmis tax-il jum u mhux aktar tard minn tletinjum min-notifika: Iżda fin-nuqqas ta’ osservanza tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu l-qorti ma għandhiex tieqaf timxi bi proċediment sommarju speċjali iżda, għandha tagħti dawk l-ordnijiet li jidhrilha xierqa biex id-drittijiet tal-partijiet ma jiġux preġudikati. 169A. Kif issir notifika. Miżjud: XIII.1985.5. Sostitwit: XXIV.1995.79. Emendat: XXII.2005.28. Sostitwit: XXIV.1995.79. Emendat: XXII.2005.28. Ir-rikors ġuramentat, id-dikjarazzjoni u kull affidavitu notali ssir miegħu, kif ukoll ordni imsemmi fl-artikoli 168 u 169 għandhom jiġu notifikati minn uffiċjal eżekutur tal-qrati. 170. Smigħ ta’ dawn il-kawżi bi proċedura sommarja. Imħassar: IX.1886.25. Maħruġ mill-ġdid: XV.1913.52. Emendat: XXXI.1934.29; XXIV. 1995.80. (1) Jekk il-konvenut jibqa’ kontumaċi, jew, jekk jidher, ma jopponix bħala mhix regolari jew li ma tgħoddx għall-każ, il-proċedura li biha nqedal-attur, inkella, jekk jagħti din l-eċċezzjoni u ma tiġix milqugħa, ma jagħtix prova, bil-ġurament tiegħu, jew xort’oħra, li fil-fehma tal-qorti tkun biżżejjed biex turi li għandu eċċezzjonijiet primafacie, fil-liġi jew fil-fatt xi jġib kontra l-meritu tal-azzjoni, jew xort’oħra ma jġibx fatti jew punti ta’ liġi li jistgħu jitqiesu li jkunu biżżejjed biex jagħtu hil-jedd li jopponi t-talba jew li jagħmel kontro-talba, il-qorti tiddeċiedi minnufih il-kawża, billi tilqa’ t-talba tal-attur. Il-konvenut jista’ jagħmel is-sottomissjonijiet tiegħu biex jattakka l-proċedimenti magħmula mill-attur bħala mhux regolari jew li ma jgħoddux għall-każ permezz ta’ nota li tiġi preżentata fir-reġistru tal-qorti jew fl-udjenza. (2) Meta l-konvenut jirnexxilu jattakka l-proċedimenti fuq il-bażi ta’ irregolarità, jew inapplikabilità, jew meta jissodisfa lill-qorti li huwa għandu eċċezzjoni prima facie biex jopponi t-talba, jew iġibfatti jew punti ta’ dritt li jitqiesu bħala biżżejjed biex jagħtu hil-jedd li jopponi t-talba jew li jagħmel kontro-talba, jingħata lil u l-permess li jopponi l-azzjoni u li jippreżenta l-eċċezzjonijiet tiegħu fi żmien għoxrin jum mid-data tal-ordni msemmi fis-subartikolu (4), f’liema każ il-konvenut għandu jħares id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 158 sa fejn dan igħodd. (3) Meta jingħata dan il-permess, il-kawża tiġi mismugħa u deċiża, fuq l-istess atti, fil-korsordinarju tagħha kif stabbilit f’dan il-Kodiċi. (4) Id-digriet dwar il-permess hawn fuq imsemmi jingħata bil-fomm, u tiegħu jitniżżel notament fl-atti tal-kawża. 171. T mexxija fil-qrati inferjuri. Emendat: XI.1859.7; VII.1880.8 XV.1913.53, 54; XXIII.1971.12 XLIX.1981.6; VIII.1990.3 VII.1880.8; XV. 1913.53, 54; XXI II.1971.12;. Sostitwit: XXIV.1995.81. Emendat: XXXI.2002.57; XXII.2005.29. Emendat: XXXI.2002.57; (1) Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, jitmexxa bil-mod ta’ rikors li jkun skont l-għamla preskritta u jsir fl-għamla ta’ avviż sempliċi ffirmat mir-Reġistratur, li jkun fih l-isem u l-kunjom tal-attur u tal-konvenut, it-talba tal-attur, u l-jum u l-ħin meta l-konvenut għandu jidher, minbarra partikolaritajiet oħra li jistgħu minn żmien għal żmien jiġu preskritti. (2) Il-kawża għandha titmexxa sommarjament skont l-artikolu 215. (3) Mingħajr preġudizzju għall-artikolu 23, is-sentenza li tingħata fil-qrati msemmija ma teħtieġx li tkun tinkludi r-raġunijiet kollha li wasslu għaliha, iżda tista’ biss issemmil-punti ewlenin li fuqhom il-qorti tkun ibbażat i l-konklużjonijiet tagħha. 171A. Medjazzjoni. Miżjud: VIII.2017.7. Fil-jum li fih issir l-ewwel seduta, il-Qorti għandha teżamina jekk, primafacie, minħabba ċirkostanzi tal-każ partikolari, hemmx raġuni sabiex din il-kwistjoni tiġi riferuta għall-medjazzjoni, u għandha tapplika d-dispożizzjonijiet li ġejjin: (a) il-Qorti għandha tagħti digriet għal dak il-għan, incamera, fil-jum appuntat stess; (b) id-dispożizzjonijiet ta’ artikolu 18 tal-Att dwar il-Medjazzjoni għandhom japplikaw meta l-Qorti tagħti digriet li għandu jsirtent attiv sabiex tiġi riżolta l-kwistjoni permezz ta’ medjazzjoni; (ċ) ebda appellma jista’ jsir kontra digriet tal-Qorti, li jkun ingħata skont il-paragrafu (a); u (d) id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu m’għandhomx japplikaw f’ċirkostanzi meta l-obbligu sabiex wieħed jirrikorri għal medjazzjoni jinstab f’liġi oħra jew f’każijiet ta’ stħarriġ ġudizzjarju taħt l-artikolu 469A jew f’każijiet fejn il-Qorti Ċivili taġixxi fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha. 172. Kif jitmexxa fl-appelli mis-sentenzi tal-qrati inferjuri. Emendat: XI.1859.8; VII.1880.8IX.1886.26; XV. 1913.56 XXVII.1979.10; VIII.1990.3 XXIV. 1995.82; XXII.2005.30 VII.1880.8; IX.1886.26; XV. 1913.56; XXVII.1979.10; VIII.1990.3;. (1) Għat-tħassir jew għat-tibdil ta’ sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, jitmexxa dejjem b’rikors tal-appell. (2) Ir-rikors tal-appell, kif ukoll att ieħor li jiġi ppreżentat wara, jistgħu jkunu ffirmati mill-appellant jew mill-appellat biss. 173. Ordnijiet incamera. Emendat: VII.1880.8; IX.1886.27; XV. 1913.57. Sostitwit: XXVII.1979.11. Emendat: XXIV.1995.83 XXXI.2002.58; XVI.2004.33 Emendat: XXIV.1995.83;; VII.2007.15. Emendat: XXIV.1995.83; (1) Il-qorti tista’, sabiex tiżgura li jkun hemm tħaris għalkollox ma’ dak kollu li għandu x’jaqsam ma’ proċedura, jew sabiex tikseb tagħrif iktar dettaljat, jew sabiex jitħaffu jew jiġu faċilitati l-proċeduri jew sabiex jiġi evitat li partijiet jew xhieda jidhru għal xejn, tagħti incamera dawk l-ordnijiet u d-direttivi kollha li jidhrilha xierqa, u jkun biżżejjed li dawk l-ordnijiet u direttivi jiġu komunikati mir-reġistratur ukoll b’ittra lill-avukati jew lill-prokuraturi legali tal-partijiet, liema ittra għandha tiġi mogħtija personalment lil dak l-avukat jew prokuratur legali, u, bil-posta, lill-partijiet innifishom. Din id-dispożizzjoni tapplika f’kull stadju tal-proċedimenti qabel ma tingħata s-sentenza. Appell minn dawk l-ordnijiet jew direttivi, meta dawn huma appellabbli, jista’ jsir biss wara s-sentenza finali u flimkien ma’ appell minn dik is-sentenza, u dawk l-ordnijiet jew direttivi ma jistgħux jiġu kkontestati qabel ma tingħata s-sentenza finali. (2) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu l-qorti tista’, f’kull waqt tal-proċedimenti- (a) jew b’inizjattiva tagħha stess jew fuq rikors ta’ xi parti fil-proċedimenti, tordna lix-xiehda ta’ xi persuna li tkun ser tinġieb bħala xhud għandha quddiem assistent ġudizzjarju f’dak il-post u f’dak il-ħinu b’dawk il-kundizzjonijiet li jistgħu jiġu speċifikati fl-ordni; (b) meta jsir rikors minn xi parti fil-proċedimenti bil-għan li jiġi konfermat bl-affidavit ta’ persuna indikata mill-partifatt dikjarat fir-rikors jew f’nota li jkun hemm miegħu, tordna lill-persunahekk indikata sabiex tidher għal dak l-għan quddiem assistent ġudizzjarju f’dak il-lokuħin li jistgħu jiġu speċifikati fl-ordni; (ċ) Kap. 474. Kap. 474. sew minn jeddha jew għax tiġi ppreżentata nota minn xi parti fil-proċedimenti, tordna li l-proċedimenti jiġu sospiżi għal dak il-perjodu li tista’ tqis li jkun adatt, u tirreferi lill-partijiet għandmedjatur skont l-Att dwar [żaħ il-Medjazzjoni [żaħ. (3) Fil-każ ta’ ordni mogħti bis-saħħa tas-subartikolu (2)(b), l-assi stent ġudizzjarju għandu jistaqsu lill-persuna indikata jekk tikkonfermax jew tiċħadx kull fatt speċifikat fir-rikors jew fin-nota u għandu jivverbalizza r-risposta mogħtija flimkien ma’ kull dikjarazzjoni oħra, jekk ikun il-każ, li jikkwalifikaw ir-risposta tiegħu, u jaraw li dak il-verbal jiġi konfermat bil-ġurament mill-persuna msemmija. L-assistent ġudizzjarju għandu jinkludi l-affidavit fil-proċess tal-kawża u jara li kopja tiegħu tiġi notifikata lill-partijiet. (4) Meta rikors bħal dak imsemmi fis-subartikolu (2)(b) jiġi ppreżentat flimkien ma’ xi skrittura msemmija fl-artikolu 160, il-qorti tista’ tordna li n-notifika ta’ dik l-iskrittura għandha tiġi sospiża sa dak iż-żmien, li ma għandux ikun aktar minn tliet xhur, skont kif tistabbilixxi l-qorti. Titolu IV DISPOSIZZJONIJIET LI JGĦODDU GĦALL-ISKRITTURI U GĦAL ATTI OĦRA TAL-PROĊEDURA 174. X’għandu jkun fihom l-iskritturi. Emendat: XV.1913.58; XXXI.1934.30 XXIII.1971.13; XXVII.1979.12 VIII.1990.3, 4; XXIV. 1995.84 XXXI.2002.59; XXII.2005.31 XXXI.1934.30; XXI II.1971.13; XXVII.1979.12; VIII.1990.3, 4; XXIV. 1995.84;; A.L.426 tal-2012. (1) Kull skrittura għandu jkun fiha- (a) l-isem tal-qorti u tas-sezzjoni tagħha li fiha tiġi ppreżentata l-iskrittura, u, fil-każ tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), l-indikazzjoni tal-kompetenza tal-qorti; (b) l-isem u l-kunjom tal-parti li tidher u tal-parti li kontra tagħha l-iskrittura ssir, u, meta hu l-każ, l-isem li fih jidhru l-partijiet: Iżda f’kull każ imsemmi fis-subartikolu (1) tal-artikolu 181 ikunu biżżejjed li tissemma’ l-kariga tal-parti li tippreżenta jew li kontra tagħha tiġi ppreżentata l-iskrittura, skont il-każ; (ċ) l-isem tal-iskrittura; u (d) jekk l-iskrittura tkun tirreferixxi għal kawżaġa mressqa f’waħda mill-qrati superjuri, in-numru tar-rikors ġuramentat li għalihom tkun tirriferixxi. (2) Kull skrittura jew att ieħor li għandhom jiġu notifikati, għandu jkollhom magħhom: (a) in-numru ta’ dokument ta’ identifikazzjoni legalment validu, jekk ikun il-każ, jekk il-persuna qed tagħmel it-talba fil-kapaċità tagħha; (b) Kap. 386. Kap. 386. in-numru ta’ reġistrazzjoni jekk il-persuna li qed tagħmel it-talba hija soċjetà jew kumpannija reġistrata skont l-Att dwar il-Kumpanniji; (ċ) indikazzjoni xierqa u sħiħa tal-post ta’ residenza jew tan-negozju tal-parti li qed tagħmel it-talba u l-indirizz professjonali tal-avukat u, jew tal-prokuratur legali tagħha; (d) indikazzjoni xierqa u sħiħa tal-post ta’ residenza jew negozju tal-parti li kontriha qed issir it-talba jew l-att; (e) xi partikolari oħrajn li jistgħu jgħinu għall-identifikazzjoni tal-partijiet imsemmija kif jista’ jkun stabbilit bil-liġi jew b’regolament. 175. (1) Il-qorti tista’, f’kull waqt tal-kawża, qabel is-sentenza, wara talba ta’ waħda mill-partijiet, wara li tisma’ meta jeħtieġ lill-partijiet, tordna s-sostituzzjoni ta’ xi att jew tippermetti tibdil fl-iskritturi, sew billi fihom jiżdied jew jitneħħa l-isem ta’ waħda mill-partijiet u jitqiegħed ieħor floku, jew billi jissewwa żball fl-isem tal-partijiet jew fil-kwalità li fiha jidhru, jew billi jissewwa kull żball ieħor jew billi jiddaħħlu ħwejjeġ oħra ta’ fatt jew ta’ dritt ukoll permezz ta’ nota separata, sakemm sostituzzjoni jew tibdil bħal dan ma jbiddilx fis-sustanza l-azzjoni jew l-eċċezzjoni fuq il-meritu tal-kawża. (2) Kull qorti fi grad ta’ appell tista’ wkoll tordna jew tippermetti, f’kull żmien sas-sentenza, li jissewwa kull żball fir-rikors li bihom ikun tressaq l-appell jew fit-tweġiba, kif ukoll kull żball fl-isem tal-qorti li tkun tat is-sentenza appellata, jew f’dak tal-partijiet, jew fil-kwalità li fiha huma jidhru, jew fid-data tas-sentenza appellata: Iżda kull qorti fi grad ta’ appell tista’ tordna wkoll korrezzjonijiet fis-sentenza tal-qorti tal-ewwel istanza u korrezzjonijet oħra li l-qorti fi grad ta’ appell tqis li huma ġustifikati fl-atti ġudizzjarji fi kwalunkwe stadju tal-proċeduri fl-appell sa meta l-appell jitħalla għas-sentenza, fuq talba ta’ xi waħda mill-partijiet, u wara li tagħti lill-partijiet l-opportunità li jinstemgħu: Iżda wkoll qorti fi grad ta’ appell tista’ tordna wkoll korrezzjonijiet f’sentenza li tkun ingħatat minnha wara li jkun sar rikorspreżentat minn waħda mill-partijiet fi żmien tletinġurnata mid-data tas-sentenza. (3) Il-qorti tista’, sa dakinhar li tagħti s-sentenza u taqta’ l-kawża, tordna minn jeddha li tissewwa kull omissjoni jew żball ġudizzjarju jew amministrattiv f’att ġudizzjarju. 176. (1) L-iskritturi għandhom ikunu stampati, miktuba bit-typewriter jew miktuba bil-linka: Iżda f’kull każ għandhom jinkitbu b’karattriċari u leġġibbli faċilment, mingħajr spazji vojta, kliem interlineari, abbrevjazzjonijiet jew tħassir, u, ħlief bl-awtorità miktuba tar-reġistratur mogħtija qabel il-preżentata tal-att, mingħajr korrezzjonijiet, tibdil jew żidiet. (2) Kull kwantità, somma jew kejl għandha, għallanqas fejn tidher l-ewwel darba fl-iskrittura, tiġi miktuba bi kliem. (3) Il-kopji tat-talbiet, kif kien ikun meħtieġ għan-notifika tagħhom, għandhom ikunu ffirmati mill-istess persuni bħall-oriġinali. 177. Klawsola" bl-ispejjeż ". Il-klawsola " bl-ispejjeż "titqies dejjem bħala mdaħħla f’kull skrittura li fiha jistgħu jintalbu l-ispejjeż. 178. Il-firma fl-iskrittura. Emendat: XXIV.1995.87; XXII.2005.32. L-iskritturi u rikorsi ġuramentati jew le għandhom ikunu ffirmati mill-avukat u, meta jkun hemm, minn prokuratur legali. 179. Fejn, meta u kif għandhom jiġu ippreżentati l-iskritturi. Emendat: VII.1856.1; XV. 1913.61 VIII.1990.3; XXXI.2002.62 XV.1913.61;. L-iskritturi għandhon jiġu ppreżentati fir-reġistru tal-qorti rispettiva matul il-ħinijiet li, skont ir-regolamenti, ir-reġistri jinżammu miftuħa. 180. (1) Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 181, il-preżentata tal-iskritturi tista’ ssir- (a) mill-parti stess li tidher fl-isem tagħha nfisha, jew mill-persuna li tidher bħala l-ġenitur tat-tfal taħt is-setgħa tiegħu ta’ ġenitur, jew bħala tutur, kuratur. amministratur tal-komunjoni, esekutur, kap ta’ dipartiment jew amministratur pubbliku ieħor, jew bħala prokuratur ta’ knisja, xirka, sptar, jew ta’ istitutipiji, jew bħala ekonomu ta’ proprjetà f’kawża, jew bħala soċju jew rappreżentant ta’ ditta, jew bħala wieħed mill-persuni msemmija fis-subartikolu (2) tal-artikolu 181A fil-każ ta’ korp li jkollu personalità ġuridika distinta, jew bħala aġent jew rappreżentant ta’ soċjetà oħra kkostitwita skont il-1iġi, jew bħala prokuratur ta’ persuni li jinsabu barra mill-Gżira ta’ Malta jew ta’ Għawdex, li fiha l-iskrittura tiġi ppreżentata; (b) minn prokuratur legali; (ċ) minn kull soċju ieħor ta’ ditta kummerċjali li għaliha l-iskrittura tirriferixxi; (d) minn axxendent, dixxendent tal-parti, ħuha jew oħtha, iz-ziju jew iz-zija, in-neputi jew in-neputija, kwalunkwe wieħed mill-ġenituri ta’ kwalunkwe mill-konjuġi, kwalunkwe wieħed mill-konjuġi tal-ulied, wieħed mill-konjuġi, li jkunu għal daqshekk maħtura bħala prokuraturi mill-parti li tidher u li l-firma tagħha hija kontrosenjata skont is-subartikolu (2) tal-artikolu 634; (e) minn kull min ikun parti fil-kawża ma’ ħadd ieħor; (f) m inn avukat, jekk l-iskrittura għandha tiġi ppreżentata f’waħda mill-qrati inferjuri, jew fil-Qorti tal-Appell fil-każijiet ta’ appell minn sentenzi tal-qrati inferjuri. (2) Iżda ebda skrittura li jkun fiha rinunzja għall-atti, jew ammissjoni tat-talba, jew il-kunsens għal żbank ta’ depożitu, ma tista’ tiġi ppreżentat a ħlief- (i) mill-persuni msemmijin fil-paragrafi (a) u (ċ mill-persuni msemmijin fil-paragrafi (a) tas-subartikolu (1), jew (ii) minn prokuratur awtorizzat b’mod speċjali għal daqshekk, jew (iii) mill-avukat, meta l-preżentata ta’ dawn l-iskritturi ssir waqt is-smigħ tal-kawża. 181. Skritturi preżentati minn Ministru jew minn uffiċjal pubbliku. Miżjud: XXIII.1971.15. Emendat: XXIV.1995.89. Emendat: XXIV.1995.89. (1) Meta skrittura għandha tiġi ppreżentata mill-Prim Ministru jew minn Ministru ieħor, minn kap ta’ dipartiment jew minn amministratur pubbliku ieħor, ikun biżżejjed jekk tkun imsemmija f’dik l-iskrittura l-kariga tal-persuna li tkun qiegħda tippreżentaha u ma jkunx meħtieġ li tissemma l-persuna li f’dak iż-żmieni kollha dik il-kariga. (2) Ebda formalità ma tkun meħtieġa fl-atti ta’ kawża jew fi kwalunkwe proċediment ta’ qorti meta jkun hemm tibdil fil-persuna li timla xikariga msemmija kif intqal qabel jew tinħatar xi persuna biex taġixxi f’xi kariga bħal dik jew meta xikariga bħal dik tiġi magħquda ma’ xi kariga oħra. (3) Id-dispożizzjoni tal-aħħar su bartikolu qabel dan għandha tapplika wkoll meta jkun hemm imsemmija f’xi skrittura l-persunali f’dak iż-żmien tkun qegħda timla l-kariga msemmija f’dik l-iskrittura, jekk dik il-kariga tkun imsemmija b’mod ċar. (4) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikoli (1),), għandhom japplikaw ukoll dwar il-parti li kontra tagħha għandha ssir l-iskrittura, meta dik il-parti tkun timlakariga li għaliha hemm riferenza fl-imsemmisu bartikolu (1). 181A. Skritturi li jiġu preżentati minn jew kontrakorp b’personalità ġuridika distinta. Miżjud: XXIV.1995.90. Emendat: XXII.2005.33. Emendat: XXII.2005.33. (1) Meta tiġi preżentat a skrittura minn jew kontrakorp li jkollu personalità ġuridika distinta, ikun biżżejjed li wieħed iniżżelisem dak il-korp. (2) Kull dikjarazzjoni, jew skrittura li għandha tinħalef skont il-liġi għandha, fil-każ ta’ korp li jkollu personalità ġuridika distinta, tinħalef mill-persuna jew persuni li jkollhom ir-rappreżentanza ġuridika ta’ dak il-korp jew minn kull segretarju tal-kumpannija jew minn kull persuna oħra li tkun awtorizzata bil-miktub minn dak il-korp sabiex tippreżenta atti ġudizzjarji f’ismu jew li jagħmel dikjarazzjoni, risposta ġuramentata jew skrittura bħal dawk imsemmija. (3) Meta għandha tiġi preżentat a skrittura minn jew kontra bastimenti jew inġenji oħra tal-baħar, ikun biżżejjed jekk jissemma l-isem ta’ dak il-bastiment jew ta’ dawk l-inġenji l-oħra, skont il-każ, u ma jkunx meħtieġ li jissemma l-isem ta’ xi persuna sabiex tirrappreżenta lil dak il-bastiment jew dawk l-inġenji: Iżda l-iskritturi msemmija f’dan is-subartikolu għandhom jiġu notifikati skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (7) tal-artikolu 187. 181B. Rappreżentanza ġudizzjarja tal-Gvern. Miżjud: XXIV.1995.91. Emendat: XXII.2005.34; I.2009.50. Emendat: XXII.2005.34; (1) Il-Gvern għandu jkun ra ppreżentat fl-atti u fl-azzjonijiet ġudizzjarji mill-kap tad-dipartiment tal-gvern li jkun inkarigat fil-materja inkwistjoni: Iżda, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu: (a) kawżi għall-ġbir ta’ ammonti dovuti lill-Gvern jistgħu f’kull każ isiru mill-Accountant General; (b) kawżi li jinvolvu kwistjonijiet dwar impieg jew obbligu ta’ servizz mal-Gvern jistgħu f’kull każ isiru mis-Segretarju Permanenti Ewlieni; (ċ) kawżi dwar kuntratti ta’ provvista jew ta’ appalt mal-Gvern jistgħu f’kull każ isiru mid-Direttur tal-Kuntratti. (2) L-Avukat Ġenerali jirrappreżenta lill-Gvern f’dawk l-atti u l-azzjonijiet ġudizzjarji li minħabba n-natura tat-talba ma jkunux jistgħu jiġu diretti kontra xi wieħed jew aktar mill-kapijiet tad-dipartimenti l-oħra tal-Gvern. (3) Kull rikors, ġuramentat jew le, jew att ġudizzjarju ieħor magħmul kontra l-Gvern għandu jiġi notifikat lil kull kap ta’ dipartiment tal-gvern li kontra tiegħu jkun direttu lill-Avukat Ġenerali u kull terminu biex issir risposta dwar att bħal dak minn kull kap ta’ dipartiment tal-gvern li jkun konvenut jew intimat fi proċeduri ġudizzjarji ma jibdiex jiddekorri qabel ma l-att jiġi notifikat lill-kap jew kapijiet ta’ dipartimenti tal-gvern li kontra tagħhom ikun dirett u lill-Avukat Ġenerali. In-notifika lill-Avukat Ġenerali ssir bla ħlas lir-reġistratur. 181Ċ. Trasferiment ta’ atti ġudizzjarji u skritturi bejn il-qrati f’Malta u l-qrati f’Għawdex. Miżjud: VII.2014.5. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 181D, kull att ġudizzjarju jew kull skrittura jistgħu jiġu preżentati fir-reġistru tal-Qrati Ċivili u Tribunali, Malta, sabiex jintbagħtu mir-reġistratur ta’ dik il-qorti lir-reġistratur tal-qorti ċivili jew tat-tribunal kompetenti li jżomm is-seduti f’Għawdex kif ikun indikat fl-att ġudizzjarju jew fl-iskrittura. (2) Għandu jkun biżżejjed għall-finijiet tal-liġi li kopja vera tal-att ġudizzjarju jew tal-iskrittura tiġi scanned fir-reġistru tal-Qrati Ċivili u Tribunali, Malta, u tinbagħat bil-posta elettronika lir-reġistratur tal-qorti ċivili jew tat-tribunal kompetenti f’Għawdex kif ikun indikat fl-att ġudizzjaru jew fl-iskrittura. (3) Ir-reġistratur li jirċievi l-kopja scanned ki fintqal qabel għandu jiċċertifika li jkun irċeviha billi jibgħat risposta bil-posta elettronika lir-reġistratur li jkunbagħat il-kopja veras canned tal-att ġudizzjarju jew tal-iskrittura. (4) L-uffiċjal li jagħmel in-notifika tal-kopja scanned tal-att ġudizzjarju jew tal-iskrittura kif imsemmi qabel għandu jikkonsenja li r-reġistratur tal-Qrati Civili u Tribunali, Għawdex, ir-riferta tan-notifika, konfermata kif imiss bil-ġurament quddiem ir-reġistratur stess li għandu jibgħatha lir-reġistratur tal-qorti ċivili jew tribunal kompetenti f’Malta kif ikun indikat fl-att ġudizjarju jew fl-iskrittura u viċeversa. Din il-konsenja tista’ ssir ukoll bil-posta elettronika u r-reġistratur li jkun irċieva r-riferta tan-notifika, kif intqal qabel, għandu jiċċertifika li rċeviha billi jibgħat posta elettronika lura li r-reġistratur li jkunba għatlu r-riferta tan-notifika. (5) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikoli), it-tnejn inklużi, għandhom mutatis mutandis japplikaw fil-każ fejn att ġudizzjarju jew skrittura jiġu preżentati fir-reġistru tal-Qrati Ċivili u Tribunali, Għawdex, sabiex jintbagħtu lill-qorti ċivili jew lit-tribunal kompetenti f’Malta kif ikun indikat fl-att jew fl-iskrittura. (6) Id-data tal-preżentata għandha tkun id-data ta’ meta l-att ġudizzjarju jew l-iskrittura ġiet ippreżentata l-ewwel darba fir-reġistru tal-Qrati Civili u Tribunali, Malta u mhux id-data ta’ meta l-att ġudizzjarju jew l-iskrittura waslet fir-reġistru tal-Qrati Ċivili u Tribunali, Għawdex, u viċeversa. 181D. Trasferiment u eżekuzzjoni ta’ mandati u ordnijiet bejn il-qrati f’Malta u l-qrati f’Għawdex. Miżjud: VII.2014.5. (1) Kull talba għall-ħruġ ta’ mandat jew mandat ta’ sekwestru minn qorti ċivili jew minn tribunal f’Għawdex tista’ tiġi preżentata fir-reġistru tal-Qrati Civili u Tribunali, Malta. (2) Ir-reġistratur tal-Qrati Civili u Tribunali, Malta, għandu jibgħat dik it-talba li r-reġistratur tal-qorti ċivili jew lit-tribunal kompetenti f’Għawdex kif ikun indikat fit-talba. (3) Ir-reġistratur tal-Qorti Civili u Tribunali, Għawdex għandu jibgħat dik it-talba lill-qorti ċivili jew lit-tribunal kompetenti f’Għawdex kif ikun indikat fit-talba sabiex tiġi eżegwita skont il-li [i. (4) Jekk il-qorti ċivili jew tribunal kompetenti f’Għawdex tiddikjara li dak il-mandat jew ordni jiġi eżegwit f’Għawdex jew Kemmuna, kopja scanned tiegħu għandha tintbagħat mir-reġistratur tal-Qorti Ċivili u Tribunali, Għawdex indikati fit-talba li r-reġistratur tal-qorti ċivili jew tat-tribunal kompetenti f’Malta minn fejn oriġinat it-talba. Kopja tad-digriet għandha tiġi notifikata lill-persuna li tkun qed titlob il-ħruġ ta’ dak il-mandat jew dak il-mandat ta’ sekwestru. (5) L-uffiċjal li jeżegwixxi n-notifika għandu jikkonsenja li r-reġistratur tal-qorti ċivili jew tat-tribunal kompetenti f’Għawdex kif ikun indikat fit-talba r-riferta dwar in-notifika jew l-eżekuzzjoni, konfermata kif imiss bil-ġurament quddiem ir-reġistratur stess li għandu jibgħatha lir-reġistratur tal-qorti ċivili jew lit-tribunal kompetenti f’Malta minn fejn it-talba tkun oriġinat (6) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikoli), it-tnejn inklużi, għandhom mutatis mutandis japplikaw meta att ġudizzjarju jiġi preżentat fir-reġistru ta’ qorti ċivili kompetenti jew tribunal f’Għawdex biex jintbagħat lil qorti ċivili kompetenti jew tribunal f’Malta. (7) Id-data tal-preżentata għandha tkun id-data ta’ meta l-mandat jew il-mandat ta’ sekwestru ġie ippreżentat l-ewwel darba fir-reġistru tal-Qrati Civili u Tribunali, Malta u mhux id-data ta’ meta l-mandat jew il-mandat ta’ sekwestru wasal fir-reġistru tal-Qrati Ċivili u Tribunali, Għawdex, u viċeversa. 182. Il-persuni li jippreżentaw skritturi għandhom jirċievu n-notifika ta’ skritturi oħra. Emendat: XXI II.1971.16. (1) Meta waħda mill-persuni msemmijin fl-artikolu 180(1)(b), (ċ), (d) u (e Meta waħda mill-persuni msemmijin fl-artikolu 180(1)(b), (ċ), (d) tippreżenta skrittura skont dak l-artikolu, hija obbligata li tirċievi n-notifika ta’ kull skrittura oħra dwar il-kawża, kemm-il darba l-parti kuntrarja, bil-mezz tal-qorti, ma tkunx ġietimgħarrfa li dik il-persuna m’għadhiex tidher fil-kwalità li biha kienet ippreżentat l-iskrittura. (2) B’dak kollu li jingħad fis-subartikolu (1), l-avviż għas-smigħ tal-kawża għandu jiġi nnotifikat lill-parti nfisha. 183. Dmirijiet tar-reġistratur dwar il-preżentata tal-iskritturi. Emendat: IX.1886.29; XV. 1913.62. Meta tiġi ppreżentat a skrittura, ir-reġistratur għandu jniżżel fuqha d-data tal-preżentata, l-isem u l-kwalità li fiha tidher il-persuna li tippreżenta l-iskrittura, u n-numru tad-dokumenti li jinġiebu mal-iskrittura. Għandu wkoll jikteb l-obbligazzjoni tal-garanzija għall-ispejjeż, meta din hija meħtieġa, u l-obbligazzjoni tal-partijiet meta jkun ġie mogħti lilhom li jagħtu l-garanzija bil-ġurament. Hu għandu jniżżel fil-ġenb tal-iskrittura s-somma mħallsa għad-drittijiet u l-isem tal-persuna litħallashom. 184. Diffikultà dwar il-preżentata ta’ skritturi. Emendat: XI.1980.2; XXIV. 1995.92. (1) Meta tinqala’ xi diffikultà dwar il-preżentata ta’ skrittura, ir-reġistratur għandu jgħarraf b’dan lill-parti interessata, iżda ma jistax jirrifjuta li jirċievi l-iskrittura, ħlief meta dan il-Kodiċi espressament jordna jew jagħti s-setgħa lil u li jagħmel hekk. Fil-każ ta’ diffikultà bħal din, hu għandu, mill-aktar fis, jagħmel rapport lill-qorti, u din tagħtih l-ordnijiet meħtieġa sabiex fuqhom huwa jimxi. Iżda hu għandu jirrifjuta li jirċievi skrittura li tkun tikser biċ-ċar id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 174, 176 u 178. (2) Fil-każijiet kollha, ir-reġistratur għandu, fuq talba li ssirlu għal daqshekk, jiddikjara bil-miktub ir-raġuni li għaliha jkun irrifjuta li jirċievi l-iskrittura. 185. Notifika lill-partijiet kollha. Sostitwit: XXIV.1995.93. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 186(1), meta skrittura għandha tkun notifikata lil tnejn minn nies jew iżjed, ukoll jekk dawn ikunu jgħixu flimkien fl-istess indirizz, kull wieħed minnhom għandu jiġi notifikat b’kopja ta’ dik l-iskrittura. 186. Tismija ta’ persuna waħda fost iżjed biex tiġi innotifikata bl-att. Emendat: XV.1913.63; XXIV.1995.94; XXXI.2002.64. (1) Meta jidhru flimkien żewġ partijiet jew iżjed, huma għandhom, meta jippreżentaw l-iskrittura, minbarra li jagħtu l-indirizzi rispettivi tagħhom, isemmu b’mezz ta’ nota, waħda mill-persuni msemmijin fl-artikolu 180, bħala dik li lilha għandhom jiġu, fl-isem ta’ kulħadd, innotifikat it-tweġiba u l-atti l-oħra kollha tal-parti kuntrarja. (2) Jekk skrittura tkun magħmula kontra żewġ persuni jew iżjed, dawn jistgħu, meta jippreżentaw it-tweġiba fl-isem ta’ kulħadd, isemmu, b’mezz ta’ nota, waħda mill-persuni msemmijin fl-artikolu 180 bħala dik li lilha għandu jkun innotifikat fl-isem ta’ kulħadd kull att tal-parti kuntrarja. (3) Meta tkun hekk imsemmija persuna, in-notifiki dwar l-att li għalih dik il-persuna tkun ġiet imsemmija, għandhom isiru lilha: Iżda kull waħda minn dawn il-persuni tista’ permezz ta’ nota oħra tiddikjara li minn dak il-ħin teħtieġ notifikazzjoni separata f’indirizz, li jkun l-indirizz tar-residenza tiegħu jew tal-post tan-negozju tiegħu, li għandu jiġi indikat minnha. 187. (1) In-notifika ssir bil-kunsinna ta’ kopja tal-iskrittura lill-persuna li lilha l-iskrittura għandha tkun innotifikata, kull fejn dik il-persuna tista’ tinstab. In-notifika tista’ wkoll issir billi dik il-kopja titħalla fil-lok fejn toqgħod jew taħdem jew fil-post tax-xogħol jew fl-indirizz postali ta’ dik il-persuna f’idejn membru tal-familja jew tad-dar jew f’idejn wieħed fis-servizz ta’ dik il-persuna jew f’idejn il-prokuratur tagħha jew persuna awtorizzata minnha biex tirċievi l-posta tagħha. Jekk in-notifika ma ssirx fl-ewwel tent attiv, l-uffiċjal inkarigat min-notifika għandu jagħmel żewġ tent attivi oħra biex jinnotifika l-kopja tal-iskrittura mingħajr ebda awtorizzazzjonijiet oħra mill-qorti u dawn it-tentattivi għandhom isiru f’ħinijet differenti tal-ġurnata bl-aħħar tent attiv ta’ notifika jsir wara l-ħinijiet ġudizzjarji. Kull tent attiv ta’ notifika għandu jsir wara li jitħallas id-dritt xieraq dovut lir-reġistru. L-uffiċjal inkarigat min-notifika għandu jirreġistra ċertifikat separat ta’ notifika fl-atti ġudizzjarji għal kull tent attiv li jkun sar: Iżda, il-kopja ma tistax titħalla f’idejn persuni ta’ età anqas minn erba tax-il sena, jew f’idejn persuna li, fil-ħin tan-notifika, għandha diżordni mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmilha inkapaċi li tagħti xhieda ta’ dik in-notifika. Persuna titqies li hija kapaċi li tagħti dik ix-xiehda, sakemm ma jiġix ippruvat il-kuntrarju; u n-notifika ma tistax tiġi attakkata bħala irregolari, għal waħda minn dawk ir-raġunijiet, jekk jinsabilli fil-fatt il-kopja tkun waslet f’idejn il-persuna li lilha kellha tkun innotifikata: Iżda wkoll meta persuna li lilha tkun indirizzata skrittura ti rrifjuta li tirċiviha personalment mingħand uffiċjal eżekuttiv tal-qrati, il-qorti tista’ fuq rikors tal-parti interessata u wara li tisma’ lill-uffiċjal esekuttiv tal-qrati u tikkonsidra ċ-ċirkostanzi kollha tal-inċident, tiddikjara b’digriet li n-notifika tkun saret lil dik il-persuna fil-jum u l-ħin tar-rifjututali digriet għandu jitqies bħala prova tan-notifika għall-finijiet u l-effetti kollha tal-li [i. (2) Fil-każ ta’ persuni li jgħixu abbord ta’ bastimenti merkanti li, jew li jagħmlu parti mill-ekwipaġġ u ma jkollhomx darhom f’Malta, in-notifika tista’ ssir billi titħallakopja f’idejn il-kaptan jew f’idejn min jagħmel floku. (3) Jekk mir-riferta tal-uffiċjal inkarigat minn notifika ta’ skrittura jew att ġudizzjarju jinstab li l-persuna li għandha tiġi notifikata bl-iskrittura jew att, għalkemm ma tirriżultax li qegħda barra minn Malta, id-dħul fil-post tar-residenza tagħha ma jkunx jista’ jsir, jew il-post tar-residenza tagħha ma jkunx magħruf, il-qorti tista’ tordna ill in-notifika ssir billi titwaħħal kopja tal-att fil-post, fil-belt jew fid-distrett fejn soltu jitwaħħlu l-atti uffiċjali, u billi dik l-iskrittura jew att jinħarġu fil-qosor fil-Gazzetta u f’ġurnal ta’ kuljum wieħed jew iktar minn wieħed skont ki f il-qorti tiddeċiedi u, meta jkun possibbli, jekk il-post tar-residenza jkun magħruf, billi titwaħħal kopja tal-iskrittura mal-bieb ta’ dik ir-residenza. Il-qorti tista’ wkoll tieħu dawk il-miżuri oħra li jkunu jidhrulha xierqa sabiex l-iskrittura jew l-atti ssir tafbihom il-persuna li lilha għandhom ikunu notifikati. F’dawk il-każijiet in-notifika għandha titqies li tkun saret fit-tielet jum tax-xogħol wara l-aħħar data meta tkun ġiet pubblikata jew minn meta tkun twaħħlet il-kopja, skont liema tiġi l-aktar tard. F’każijiet meta n-notifika tkun ġiet ordnata li ssir b’urġenza, in-notifika titqies li tkun saret f’dak iż-żmien speċifiku, wara t-twaħħil jew il-pubblikazzjoni skont ki f il-qorti tista’ tistabbilixxi, li jissemma fl-istess pubblikazzjoni jawtwaħħil. (4) Fil-każ ta’ korp li jkollu personalità ġuridika distinta, in-notifika lil dak il-korp għandha ssir billi titħallakopja tal-iskrittura: (a) fl-uffiċċju reġistrat, fl-uffiċċju prinċipali, tiegħu jew fil-post tan-negozju jew fl-indirizz postali f’idejn xi ħadd mill-persuni msemmija fis-subartikolu (2) tal-artikolu 181A jew f’idejn impjegat ta’ dak il-korp; jew (b) f’idejn xi ħadd mill-persuni msemmija fl-artikolu 181A(2) bil-mod provdut fis-subartikolu (1). (5) Jekk mir-riferta tal-uffiċjal inkarigat minn notifika ta’ skrittura jinstab li n-notifika kif provdut fis-subartikolu (4) ma tkunx saret, il-qorti tista’, jekk jirriżulta li mill-inqas xi ħadd mill-persuni msemmija fl-artikolu 181A(2) ikun jinsab Maltat ordna il lin-notifika ssir billi titwaħħal kopja tal-iskrittura fil-post fil-belt jew fid-distrett fejn soltu jitwaħħlu l-atti uffiċjali, fejn dak il-korp ikollu l-uffiċċju reġistrat, uffiċċju prinċipali, jew il-post tan-negozju tiegħu, u billi dik l-iskrittura tinħareġ fil-qosor fil-Gazzetta tal-Gvern u f’ġurnal ta’ kuljum wieħed jew aktar minn wieħed skont ki f il-qorti tista’ tiddeċiedi u, meta possibbli, billi titwaħħal kopja tal-iskrittura mal-bieb tal-uffiċċju reġistrat, uffiċċju prinċipali, jew post tan-negozju. Il-qorti tista’ wkoll tieħu dawk il-miżuri oħra li jkunu jidhrulha xierqa sabiex tgħarraf b’dik l-iskrittura lil xi ħadd mill-persuni msemmija fl-artikolu 181A(2). (6) Meta jirriżulta li l-persuni kollha msemmija fl-artikolu 181A(2) ma jkunux jinsabu Malta jew li dawk il-persuni ma jeżistux, il-qorti għandha taħtar kuratur li jidher għal dak il-korp skont ma hemm provdut fl-artikolu 929(d). (7) Fil-każ ta’ azzjoni kontra bastimenti jew inġenji oħra tal-baħar, in-notifika ssir billi tingħata kopja tal-iskrittura lill-kaptan jew lil kull min ikun jaqdi dawk id-dmirijiet jew, fin-nuqqas ta’ dawk il-persuni, lill-aġent tal-bastiment jew ta’ inġenji oħra, skont il-każ, jew fin-nuqqas ta’ dawk il-persuni u aġent, lil kuraturi li jinħatru mill-qorti skont l-artikolu 929: Iżda l-qorti tista’ wkoll tuża kull mezz ieħor li jidhrilha xieraq sabiex tgħarraf lil min għandu jiġi notifikat b’dik l-iskrittura. (8) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 193, in-notifiki jistgħu ukoll isiru minn uffiċjali tal-Posta b’dak il-modu skont dawk ir-regoli li jkunu konformi mar-regolamenti postali skont ki f il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jordna b’avviż fil-Gazzetta: Iżda r-rikorsi tal-appell, u r-rikorsi ġuramentati li jsiru bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Kostituzzjoni ta’ Malta u tal-Att [żaħ dwar il-Konvenzjoni Ewropea, għandhom jiġu notifikati mill-uffiċjali eżekuttivi tal-qrati. 187A. Aċċessibbiltà għar-reġistru elettorali f’format elettroniku. Miżjud: IV.2016.8. (1) Il-Kummissarju Elettorali Ewlieni għandu jippermetti l-aċċess online u mingħajr ħlas tar-reġistru elettorali għall-elezzjonijiet ġenerali li r-reġistri tal-qorti li minnhom il-qrati, l-uffiċjali tal-qorti, avukati u prokuraturi legali jistgħu jkollhom aċċess għad-data li tinsab fl-imsemmi reġistru għal finijiet li għandhom x’jaqsmu man-notifika ta’ atti ġudizzjarji. (2) Ir-Reġistratur tal-Kumpanniji għandu jippermetti l-aċċess, online u mingħajr ħlas fir-Reġistru tal-Qorti, għal dik id-data li għandha x’taqsam ma’ kumpanniji li tkun meħtieġa għan-notifika ta’ atti ġudizzjarji lil dawk il-kumpanniji, li l-qrati, l-uffiċjali tal-qorti, avukati u prokuraturi legali jkollhom aċċess għaliha. 188. Riferta ta’ notifika. Emendat: XV.1913.64. Sostitwit: XIX.1965.9. Sostitwit: XIX.1965.9. (1) L-uffiċjal inkarigat min-notifika ta’ att għandu, fl-istess ġurnata li fiha jinnotifika jew li fiha jipprova bla suċċess li jinnotifika l-att, jew, l-aktar tard, il-għada, jagħmel riferta li turi jekk in-notifika saritx jew le. Fl-affermattiv, ir-riferta għandha turi l-isem u l-kunjom tal-persuna nnotifikata u, jekk l-att ma jkunx notifikat direttament lill-persuna li lilha kellha ssir in-notifika, l-isem u l-kunjom tal-persuna il li lilha ġiet konsenjata l-kopja u l-post fejn l-att ġie notifikat; fin-negattiv, ir-riferta għandha turi r-raġun i l-għala n-notifika ma saritx. (2) Kull riferta msemmija fis-subartikolu (1) għandha ssir bil-mod preskritt mir-reġistratur, li jista’ jordna wkoll li formula jew formuli stampati, ittimbrati jew xort’oħra preparati jiġu wżati għalhekk. (3) Ir-reġistratur jista’ wkoll jordna li kull riferta bħal dik tiġi konfermata b’ġurament mill-uffiċjal inkarigat min-notifika u kull ġurament bħal dak għandu jingħata mir-reġistratur. 189. Notifika ta’ atti u esekuzzjoni ta’ mandati f’Għawdex u Kemmuna. Miżjud: XIX.1965.10. Emendat: VIII.1990.3. Emendat: VIII.1990.3. (1) Jekk att preżentat fi, jew mandat jew sekwestru maħruġ minn xiqorti fil-Gżira ta’ Malta għandu jiġi notifikat jew, skont il-każ, esegwit fil-Gżira ta’ Għawdex jew ta’ Kemmuna, kopja tiegħu għandha tiġi mibgħuta mir-reġistratur tal-imsemmi ja qorti lir-reġistratur tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex). (2) L-uffiċjal li jagħmel in-notifika jew l-esekuzzjoni għandu jikkonsenja li r-reġistratur tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) ir-riferta tan-notifika jew tal-esekuzzjoni, konfermata kif imiss bil-ġurament quddiem ir-reġistratur stess li għandu jibgħatha lir-reġistratur tal-qorti li fiha l-att kien preżentat jew li minnha l-mandat kien maħruġ. 190. Notifika ta’ atti u esekuzzjoni ta’ mandati f’Malta. Miżjud: XIX.1965.10. Emendat: VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.96. Emendat: VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.96. (1) Jekk att preżentat fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) jew mandat jew sekwestru maħruġ minn dik il-qorti għandu jiġi notifikat jew esegwit, skont il-każ, fil-Gżira ta’ Malta, għandha tintbagħat kopja tiegħu minn uffiċjal tal-imsemmi ja qorti lir-reġistratur. (2) L-uffiċjal li jagħmel in-notifika jew l-esekuzzjoni għandu jikkonsenja li r-reġistratur ir-riferta tan-notifika jew esekuzzjoni, konfermata kif imiss bil-ġurament quddiem ir-reġistratur stess li għandu jibagħtha lil xi uffiċjal fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex). 191. (1) Il-kopji għandhom ikunu stampati, miktuba bit-typewriter, magħmula b’mezzi oħra mekkaniċi jew elettroniċi jew b’xi proċess fotografiku jew miktuba bil-linka: Iżda f’kull każ għandhom jinkitbu b’karattru ċaru leġġibbli faċilment. (2) Il-kopji għandhom ikunu wkoll awtentikati mill-persuna li tippreżentahom jew minn avukat jew prokuratur legali li jkunu kopjiveri tal-oriġinal. 192. Piena għal meta l-kopji ma jkunux sewwa bħall-oriġinal. Meta jibda jgħodd iż-żmien. Meta d-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan ma jiġux imħarsa, il-parti għandha l-jedd għal kopja oħra li għandha tiġi magħmula skont dan l-artikolu, bi spejjeż ta’ min ikun għamel il-kopja mhux regolari, iżda dan kemm-il darba t-talba għal din il-kopja l-oħra tiġi magħmula lir-reġistratur mill-persuna interessata fi żmien jumejn mill-kunsinna tal-kopja mhux regolari; u f’dan il-każ, meta jkun hemm żmien stabbilit, dan iż-żmien ma jibdiex igħodd qabel ma tiġi kkunsinnata l-kopja tajba. 193. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jgħoddu għall-qrati kollha u għall-atti kollha. Emendat: XXVII.1979.15. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu jgħoddu għall-qrati kollha u għall-atti l-oħra kollha li jkunu ppreżentati mill-partijiet jew li jiġu maħruġa mill-qorti, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu jgħoddu għal dawk il-qrati u għal dawk l-atti l-oħra: Iżda, b’dan akollu, mandati kawtelatorji u esekuttivi jistgħu jiġu biss notifikati jew esegwiti minn uffiċjali tal-qrati. Titolu V FUQ IS-SMIGĦ TAL-KAWŻI 193A. It-tqassim tal-kawżi. Miżjud: XXXI.2002.70. (1) Il-kawżi għandhom jiġu assenjati skont regoli tal-qorti jew regolamenti magħmula skont l-artikolu 29. (2) Dawn ir-regoli jew regolamenti jistgħu ukoll jipprovdu għall-proċedura li għandha tiġi segwita fl-istadji ta’ qabel is-seduti u tas-seduti ta’ kawża li ġiet imqiegħda għas-smigħ 194. (1) Ir-reġistratur għandu jieħu ħsieb li tiġi mwaħħla mal-ġenb tal-bieb tal-awla tal-qorti, il-lista tal-kawżi lis-smigħ tagħhom għandu jsir f’seduta partikolari, mill-anqas siegħa qabel il-ħin stabbilit għas-smiegħ, bla ħsara tal-każijiet urġentii msemmijin fl-artikolu 154(2). (2) Il-lista għandha ġġib id-data tal-ġurnata li fiha twaħħlet bħal ma jingħad hawn fuq, u tkun iffirmata mir-reġistratur. (3) Il-lista titqies li twaħħlet, skont ir-regolamenti, fid-data li tkun iġġibu fil-ħin tal-egħluq tar-reġistru. 195. Smigħ ta l-kawżi. Emendat: XXXI.1934.31; XXXIII.1934.2 XXVII.1979.17; VIII.1981.5 XXXIII.1934.2;; XXIV. 1995.99. Sostitwit: XXXI.2002.72. Emendat: IX.2004.5 VII.2007.16;IV.2016.9 Emendat: IX.2004.5;. Emendat: IX.2004.5; (1) Kawża li s-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha ġew konklużi għandha titqiegħed jew għal smigħ qabel is-seduti jew għal smigħ waqt is-seduti kif jista’ jkun provdut f’regolamenti u għandha tiġi deċiża kemm jista’ jkun malajr possibbli: Iżda f’kawżi fiqrati ta’ ġurisdizzjoni inferjuri, is-sottomissjonijiet bil-miktub jiġu konklużi meta l-parti li għandha tiġi notifikata bil-kawża relativa tkun ġiet hekk notifikata skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi. (2) (a) Il-Qorti għandha - (i) fl-ewwel smigħ ta’ kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fil-Qorti fi grad ta’ appell, tivverbalizzamin huma dawk il-partijiet li huma notifikati bir-rikors, bir-rikors ġuramentat jew bir-rikors tal-appell skont il-każ u, jekk jirriżulta li jkun hemm xi partijiet li ma jkunux ġew notifikati, tagħti dawk l-ordnijiet kif jidhrilha xieraq biex isiru n-notifiki jew l-atti l-oħra meħtieġa; u (ii) fl-ewwel smigħ ta’ kemm l-istadju ta’ qabel is-seduta u kif ukoll l-istadju tas-seduta, tippjana bil-quddiem, wara konsultazzjoni mal-avukati tal-partijiet, is-seduti kollha li għandhom jinżammu kif ukoll id-data proġettata tas-sentenza u tidderieġi wkoll il-partijiet dwar liema xiehda u sottomissjonijiet tistenna li jsiru f’kull seduta: Iżda l-qorti tista’, minħabba raġunijiet serji li għandhom jiġu espressamentimsemmija fil-verbal tal-kawża jew minħabba raġunijiet ta’ urġenza, tappunta xi seduti oħra u titlob kull xiehda jew sottomissjoni oħra li tqis xierqa. (b) Il-Qorti tista’ diddelegal-funzjonijiet tagħha taħt il-paragrafu (a) li l assistent ġudizzjarju. (3) Sakemm ma jkunx hemm regoli tal-qorti magħmulin skont l-artikolu 29, il-kawżi kollha għandhom jiġu appuntati fi żmien xahrejn u s-seduti għandhom jinżammu minn xahrejn għal xahrejn. (4) Id-data u l-ħiniffissati għas-smigħ għandhom jiġu determinati għall-inqas xahrejn qabel d-data ffissata għas-smigħ, iżda l-qorti tista’ tiddeċiedi, jew jekk tħoss li huwa hekk xieraq jew wara konsultazzjoni mal-avukati tal-partijiet jew f’kull każ ieħor fejn il-kawża għandha tinstema’ b’urġenza, li tiffissa data aktar kmieni, u meta jiġu hekk iffissati data u ħin l-ebda differiment għas-smigħ ma jista’ jingħata ħlief għal raġunijiet serji u eċċezzjonali li għandhom jiġu mniżżlin fil-verbal tal-kawża: Iżda f’kawżi li għandhom jiġu mismugħa b’urġenza l-perjodu msemmi ta’ xahrejn m’għandux japplika. (5) (a) Meta kawża tkun ilha pendenti quddiem qorti partikolari għal tliet snin jew aktar, kull parti fil-każ tista’, personalment, u mingħajr il-ħtieġa li tkun ra ppreżentata minn xi avukat, tagħmel rikors (liema rikors, madankollu, ma jkunx jifforma parti mill-atti tal-kawża) lill-Prim Imħallef fejn jintalab li, għas-semplici raġuni li l-kawża damet daqshekk, il-membru tal-ġudikatura li jippresjedi f’dik il-qorti jinbidel u li l-każ jiġi assenjat lil membru ieħor tal-ġudikatura; id-deciżjoni tal-Prim Imħallef, li tittieħed incamera, tkun finali u konklużiva; u fejn isir assenjament bħal dan ma jkunx hemm bżonn ta’ notifika dwar dak l-assenjament. (b) Meta kawża tkun ilha pendenti għas-sentenza quddiem qorti partikolari għal tmintax-il xahar jew aktar, kull parti fil-każ tista’, personalment, u mingħajr il-ħtieġa li tkun ra ppreżentata minn xi avukat, tagħmel rikors (liema rikors, madankollu, ma jkunx jifforma parti mill-atti tal-kawża) lill-Prim Imħallef għal dan il-għan, u l-Prim Imħallef jista’, għas-semplici raġuni lis-sentenza damet daqshekk biex tingħata, jilqa’ it-talba biex il-membru tal-ġudikatura li jippresjedi f’dik il-qorti jinbidel u biex il-każ għas-sentenza jiġi assenjat lil membru ieħor tal-ġudikatura; id-deciżjoni tal-Prim Imħallef, li tittieħed incamera, tkun finali u konklużiva; u fejn isir assenjament bħal dan ma jkunx hemm bżonn ta’ notifika dwar dak l-assenjament. (ċ) Il-Prim Imħallef għandu jħejji rapport annwali dwar il-kawżi li jkunu ġew trasferiti skont id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi (a) u (bIl-Prim Imħallef għandu jħejji rapport annwali dwar il-kawżi li jkunu ġew trasferiti skont id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi (a), fejn jiġu specifikati r-raġunijiet possibbli għal dak id-dewmien, u għandu jibgħat ir-rapport lill-Kummissjoni dwar l-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja. Il-Kummissjoni għandha tieħu dik l-azzjoni kif jidhrilha xieraq skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar il-Kummissjoni dwar l-Amministrazzjoni tal-[żaħ Ġustizzja, u għandha, fi żmien tliet xhur, tippubblika dak ir-rapport. (6) Xejn f’dan l-artikolu ma jżomm il-qorti milli tiddeċiedi kawża fil-ġurnata ffissata għall-ewwel smigħ meta l-konvenut ma jopponix it-talba inkella meta l-qorti hija sodisfatta li l-attur ma għandu ebda talba tajba x’jagħmel jew il-konvenut ebda difiża valida. (7) Meta, wara li s-sottomissjonijiet bil-miktub jitqiesu li ġew konklużi, il-Qorti tal-Appell jidhrilha li appellhufrivolu u vessatorju, il-Qorti tal-Appell tista’ tiċħad l-appell fil-qorti bil-miftuħ fil-ġurnata ffissata għall-ewwel smigħ. 196. In-nuqqas ta’ dehra ta’ xhud jingħadd bħala raġuni tajba għat-tħollija tal-kawża għal dar b’oħra. Sostitwit: XXIV.1995.100. Emendat: XXXI.2002.73. Emendat: XXXI.2002.73. (1) In-nuqqas ta’ xhud li jidher, minkejja li jkun ġie mħarrek regolarment, għandu jitqies bħala raġuni tajba biex il-kawża titħalla għal dar b’oħra, sakemm jintwera li x-xiehda tiegħu hi waħda rilevanti. (2) F’dan il-każ il-qorti tista’ taħtar assistent ġudizzjarju sabiex jisma’ x-xiehda ta’ dak ix-xhud f’dak il-jum u l-ħin li l-qorti nnifisha tistabbilixxi. Dak il-jum u ħin għandhom jiġu qabel il-jum meta għandha tkompli tinstama’ l-kawża. 197. Ordni li fih jinstemgħu l-kawżi. Emendat: XI.1859.10; XXXI.1934.32; A.L.148 tal-1975. (1) Is-smigħ ta’ kull kawża għandu jsir fl-ordni li l-kawżi jkunu mniżżlin fil-lista, kemm-il darba l-qorti, għal raġuni tajba, matordnax xort’oħra. (2) Iżda, il-kawżi li fihom il-Gvern ta’ Malta jkun waħda mill-partijiet, għandhom dejjem jinstemgħu qabel kull kawża oħra, kemm-il darba l-qorti ma jkunx jidhrilha meħtieġ, minħabba li l-każ ma jkunx iriddewmien, li timxi skont l-ordni tal-lista jew li tisma’ kawżi oħra. 198. Sejħa tal-kawżi. Qabel ma jibda s-smigħ ta’ kawża, l-uffiċjal inkarigat għandu jxandar is-smigħ tagħha barra l-bieb tal-awla tal-qorti, billi jsejjaħ għal tliet darbiet b’leħen għoli l-ismijiet u l-kunjomijiet tal-partijiet: Iżda meta l-atturi jew il-konvenuti jkunu aktar minn wieħed, hu għandu jsejjaħ l-isem u l-kunjom tal-ewwel wieħed miktub fl-isem tal-proċess, u jsejjaħ lil l-oħrajn bil-kelma ġenerali" oħrajn". 199. (1) Jekk, wara li kawża tissejjaħ tliet darbiet, il-parti l-waħda u l-oħra jew l-avukati tagħhom, jew, fil-kawżi quddiem il-qrati inferjuri, il-parti l-waħda u l-oħra jew l-avukati jew il-prokuraturi legali tagħhom, ma jidhrux, il-qorti tista’ tordna t-tħassir tal-kawża minn fuq il-lista, bi spejjeż tal-attur. (2) Kemm-il darba jidher biss il-konvenut jew l-avukat jew il-prokuratur legali tiegħu, kif jagħti l-każ, hu jista’ jitlob li jiġi meħlus mill-osservanza tal-ġudizzju, bl-ispejjeż. (3) Fil-każ il-wieħed u l-ieħor, jekk l-attur ikun irid li, fuq l-istess atti, il-kawża tiġi mill-ġdid mqiegħda fuq il-lista, mismugħa u maqtugħa, għandu, b’rikors, li għandu jiġi ppreżentat fiż-żmien ta’ tliet xhur, jagħmel talba għal daqshekk. Din it-talba għandha tintlaqa’ għal darba waħda biss, u l-qorti għandha tappunta ġurnata għas-smiegħ tal-kawża bi spejjeż tal-attur, b’dan illi l-attur għandu jħallas, jew jiddepożita fir-reġistru tal-qorti qabel il-jum stabbilit għas-smiegħ tal-kawża, l-ispejjeż kollha stabbiliti fit-tariffa, u li joħorġu mill-fatt li l-attur naqas li jidher, jew li l-avukat jew il-prokuratur legali tiegħu naqs u li jidhru, skont il-każ. (4) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu m’għandhomx japplikaw meta kawża tkun qed tistenna l-eżitu ta’ kawża oħra. 200. Ħelsien mill-osservanza tal-ġudizzju minħabba li ma tkunx ingħatat garanzija għall-ispejjeż. (1) Hekk ukoll il-konvenut, fuq talba tiegħu, jiġi meħlus mill-osservanza tal-ġudizzju, bl-ispejjeż, jekk, meta tissejjaħ il-kawża, ma tkunx ingħatat garanzija għall-ispejjeż tagħha skont dan il-Kodiċi, kemm-il darba, fi żmien qasir li l-qorti jidhrilha xieraq li għandha tagħti, ma tiġix imqiegħda f’idejn ir-reġistratur somma ta’ flus kontanti, li tkun biżżejjed biex tagħmel tajjeb għall-ispejjeż tal-kawża. (2) Id-depożitu tal-ispejjeż ma jistgħux għalih il-kredituri tad-depożitant. Is-somma hekk iddepożita ta mhix suġġetta għall-jeddijiet tal-kredituri tad-depożitant, sakemm hija għandha tagħmel tajjeb għall-ispejjeż tal-kawża. 201. Meta l-konvenut ma jidhirx. Emendat: XXXI.1934.34; XXIV. 1995.102. Jekk il-konvenut jew l-avukat tiegħu, jew, fil-kawżi quddiem il-qrati inferjuri, il-konvenut jew l-avukat jew prokuratur legali tiegħu, jonqos li jidher, il-kawża tista’ tiġi maqtugħa skont il-liġi fuq l-atti li jkun hemm wara s-smiegħ ta’ dik ix-xiehda li l-qorti tista’ tqis li tkun meħtieġa, għad li huwa ma jkunx deher. 202. Ordni tas-smigħ tal-kawża. Sostitwit: XXIV.1995.103. Emendat: A.L.115 tal-1996. Emendat: A.L.115 tal-1996. Mħassar bl-Att XXXI.2002.74. 203. Setgħa tal-qorti li tbiddel l-ordni tal-provi. Sostitwit: XXIV.1995.104. Emendat: A.L.115 tal-1996. Emendat: A.L.115 tal-1996. Mħassar bl-Att XXXI.2002.74. 204. Trattazzjoni tal-kawża mill-par ti nfisha jew mill-avukat tagħha. Emendat: XXXI.2002.75. (1) (a) Il-partijiet, jew personalment jew permezz tal-avukati tagħhom jew, fil-qrati inferjuri, jew personalment jew permezz tal-avukati jew tal-prokuraturi legali tagħhom, ikollhom id-dritt li jagħmlu s-sottomissjonijiet tagħhom bil-miktub jew bil-kliem skont ma tiddeċiedi l-qorti, billi l-attur li jissottometti l-każ tiegħu u l-konvenut it-tweġiba tiegħu: Iżda l-qorti tista’ f’ċirkostanzi xierqa tippermetti replika oħra tal-attur u l-kontro-replika tal-konvenut. (b) Meta s-smigħ tal-kawża jingħalaq ma tista’ tingħata l-ebda xiehda oħra, ħlief għal raġuni ġusta u bil-permess tal-qorti. (2) Tqassim tat-trattazzjoni tal-kawża meta jidher iżjed minn avukat wieħed għall-istess parti. Jekk jidher iżjed minn avukat wieħed għall-istess parti, wieħed minnhom jista’, għall-attur, ifisser il-każ u l-ieħor jirreplika, u, għall-konvenut, wieħed minnhom jagħmel it-tweġiba u l-ieħor il-kontro-replika. L-avukati jistgħu ukoll iqassmu bejniethom id-diversi punti dwar il-meritu tal-kawża, u l-provi. (3) Iżda, fil-każijiet kollha, il-qorti tista’ ma tħallix fit-trattazzjoni orali dakkollu li, fil-fehma tagħha, jista’ jġib titwil ta’ żmien għal xejn, jew li jkun ripetizzjoni jew mhux rilevanti jew ma jkollux x’jaqsam mal-kawża. 205. Il-parti għandha ssam ma’ r-raġunijiet tagħha bl-avukat meta hija assistita minnu. Emendat: IX.1886.31; XXIV. 1995.105. (1) Il-parti assistita minn avukat ma tistax, mingħajr permess tal-qorti, issem ma’ r-raġunijiet tagħha jekk mhux bl-avukat. (2) Setgħa tal-qorti meta l-parti tidher mingħajr avukat. Il-qorti tista’ tordna lill-parti li ma tkunx assistita minn avukat biex tqabba d avukat, jekk, fil-fehma tal-qorti, dik il-parti ma tistax tittratta l-kawża kif imiss; u jekk il-parti tonqos li tqabba d avukat, il-qorti taħtar għal daqshekk wieħed mill-kuraturiex officio magħżul kif ikun imiss skont l-elenku; jekk il-parti tirrifjuta tagħti lill-avukat hekk maħtur l-informazzjonijiet meħtieġa, il-qorti tista’ tiddeċidi l-kawża wara li tkun semgħet dik ix-xiehda li l-qorti tista’ tqis li tkun meħtie [a. 206. Egħluq tas-smigħ tal-kawża. Mħassar bl-Att XXXI.2002.76. 207. Is-smigħ tal-kawża fl-appell. Emendat: IX.1886.32; XXIV. 1995.106L.115 tal-1996; XXXI.2002.77 XXIV. 1995.106; A.; IV. 2016.10. Fil-qorti fi grad ta’ appell- (a) meta l-appell isir mill-attur biss, jew miż-żewġ partijiet, l-ordni tas-smigħ tal-kawża huwa l-istess kif jingħad fl-artikolu 204(1); (b) meta l-appell isir mill-konvenut biss, hu jibda biex ifisser fil-qosor ir-raġunijiet ta’ aggravju u jitlob it-tħassir jew it-tibdil tas-sentenza appellata, u mbagħad l-ordni tas-smigħ tal-kawża jissokta kif jingħad fl-artikolu 204(1): Iżda fil-każ tal-paragrafi (a) u (bIżda fil-każ tal-paragrafi (a), jekk il-partijiet, fi żmien tletinġurnata wara li s-sottomissjonijiet bil-miktub jitqiesu li ġew konklużi, jippreżentaw fir-reġistru nota konġunta li fiha jiddikjaraw li ma għandhom l-ebda sottomissjonijiet verbali jew bil-miktub x’jagħmlu, il-qorti fi grad ta’ appell tista’ tħal li l-kawża għas-sentenza f’data li ma tkunx aktar tard minn sitt xhur mill-preżentata tan-nota. 208. Xhieda fl-appell. Emendat: IX.1886.32; XV.1913.65 XXXI.1934.35; XXII.2005.36 XV. 1913.65;. (1) Ebda xhud li ma jkunx inġieb fil-qorti tal-ewwel grad, ma jista’ jinġieb fl-appell, ħlief- (a) meta l-parti kuntrarja tagħti l-kunsens tagħha; jew (b) meta, bil-ġurament jew b’mezzi oħra, jiġi ppruvat li l-parti li tridiġġib ix-xiehda ta’ dak ix-xhud ma kinitx tafbiha, jew ma setgħatx, bil-mezzi li tagħti l-liġi, iġġib dak ix-xhud fil-qorti tal-ewwel grad; jew (ċ) meta t-talba biex tinġieb ix-xiehda ta’ dak ix-xhud tkun saret u ġiet miċħuda quddiem il-qorti tal-ewwel grad, u l-qorti fi grad ta’ appell tkun ta’ fehma li dik ix-xiehda hija ammissibbli u rilevanti; jew (d) meta l-qorti fi grad ta’ appell hija ta’ fehma li x-xiehda ta’ dak ix-xhud hija meħtieġa jew utli: Iżda l-qorti, f’dan il-każ, tista’, fid-deċiżjoni dwar l-ispejjeż, tieħu qies tal-fatt li x-xhud ikun inġiebbarra m iż-żmien. (2) Jekk fil-qorti tal-ewwel grad il-konvenut ma jkunx ippreżenta r-risposta ġuramentata kifin huwa msemmi fl-artikolu 158 u jkun naqas li jidher għas-smigħ tal-kawża, huwa ma jkunx jista’ jġib xhieda fil-qorti fi grad ta’ appell, kemm-il darba ma jurix raġuni tajba, fil-fehma tal-qorti, li għaliha huwa jkun naqas. 209. Appell li jmur deżert minħabba li ma tkunx inġiebet garanzija għall-ispejjeż, Emendat: IV.1868.36; XXXI.1934.36; XXIV. 1995.107. (1) Fil-Qorti tal-Appell, jekk meta tissejjaħ il-kawża, jinstab li ma tkunx saret il-garanzija għall-ispejjeż tal-kawża kif provdut fl-artikolu 249, il-qorti għandha minnufih tgħaddi biex tiddikjara l-appell deżert: Iżda l-qorti tista’ tagħti lill-appellant żmien qasir li fih huwa jkun jista’ iġib il-garanzija għall-ispejjeż jekk l-appell ikollu jinstema’ bl-urġenza, jew inkella jekk ir-reġistratur ma jkunx: (a) stabbilixxa s-somma li għandha titħallas bħala garanzija; u (b) innotifika lill-appellant b’dan filwaqt li jgħarrfu b’dak l-avviż x’ jista’ jiġrilu fil-każ ta’ nuqqas minn naħa tiegħu, u dan mill-inqas għaxart ijiem qabel is-smigħ tal-kawża. (2) u minħabba li l-partijiet ma jidhrux jew ma jidhirx l-appellant. Appell deżert li jerġa’ jinġieb ’il quddiem fuq l-istess atti. Jekk, wara li l-kawża tissejjaħ għal tliet darbiet, ma tidher ebda waħda mill-partijiet jew mill-avukati tagħhom, inkella jidher biss l-appellat jew l-avukat tiegħu, il-qorti tista’ tiddikjara l-appell deżert. Iżda, fuq talba tal-appellant, b’rikors li għandu jiġi ppreżentat fi żmien tmint ijiem minn dak in-nhar li l-appell jiġi ddikjarat deżert, il-qorti tordna li l-kawża tiġi mqiegħda mill-ġdid fuq il-lista biex tiġi mismugħa u maqtugħa, kemm-il darba l-appellant, fiż-żmien hawn fuq imsemmi, jiddepożi ta l-ammont tal-ispejjeż li jkunu saru minħabba n-nuqqas tad-dehra tiegħu. 210. L-avukat u l-partijiet ma jistgħux jinterrompu lil xulxin. Ma jistgħux il-partijiet jew l-avukati tagħhom jinterrompu lil xulxin. Dakil li jmissu jitkellem, għandu jindirizza ruħu lill-qorti biss. 211. Id-deċiżjoni għandha tingħata fi-istess seduta jew f’ġurnata oħra wara l-aktar fil-qrib. Wara l-egħluq tas-smigħ tal-kawża, il-qorti, jekk ma taqtax il-kawża dak in-nhar stess, għandha tħalliha għad-deċiżjoni għal ġurnata oħra l-aktar fil-qrib li tiffissa għal daqshekk. 212. Il-qorti għandha tagħti r-raġuni tad-differiment. Miżjud: XXXI.1934.37. (1) Meta l-qorti ma taqtax il-kawża fil-ġurnata ffissata għas-smigħ tal-kawża, il-qorti għandha tagħti r-raġuni li għaliha, skont il-liġi, tkun ħalliet il-kawża għal dar b’oħra. (2) Ir-reġistratur għandu jagħmel proċess verbal tar-raġuni ta’ kull differiment. Ir-reġistratur għandu jagħmel proċess verbal, li jiġi mdaħħal fl-atti, tar-raġunijiet ta’ kull differiment tal-kawża u ta’ kull ma jkunsar f’kull seduta. 213. Fil-qrati inferjuril-qorti tista’ tiddeċiedi fuq jedd għalkemm dan il-jedd ma jkunx jidħol sewwa fit-talba oriġinali. Emendat: XV.1913.66; VIII.1990.3 XXII.2005.37;I.2006.13 VIII.1990.3;. Fl-ewwel grad, fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-ġurisdizzjoni tagħha inferjuri, jekk ma tiġix ippruvata t-talba kif imfissra fir-rikors, iżda jiġi ppruvat jedd ieħor għad li dan il-jedd l-ieħor ma jkunx jidħol sewwa fit-talba oriġinali, il-qorti tista’ tiddeċiedi fuq dan il-jedd l-ieħor kif ikun ġie hekk ippruvat, fuq l-istess rikors: Iżda l-qorti tista’, meta mitluba jew jidhrilha meħtieġ li jsirhekk, tagħti żmien qasir biex il-konvenut ikun jista’ jlesti d-difiża tiegħu biex jopponi dak il-jedd l-ieħor: Iżda l-qorti ma tista’ f’ebda każ tagħti ammont akbar minn dak mitlub bit-talba oriġinali. 214. Dehra tal-partijiet infishom fil-qrati inferjuri. Fil-qrati msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, il-partijiet għandhom jidhru huma nfishom, jew bil-mezz ta’ waħda mill-persuni msemmijin fl-artikolu 180 bħala li jistgħu skont il-liġi jidhru għalihom jew bil-mezz ta’ avukat. 215. It-tmexxija tal-kawżi fil-qrati inferjurissir fil-qosor. Il-qrati msemmijin fl-artikolu 213 għandhom imexxu sommarjament u bl-akbar ħeffa li tkun kompatibbli mal-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, u għandhom iħarsu id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu joqogħdu mal-mod li bih għandu jitmexxa fil-qrati hawn fuq imsemmija bħal ma jingħad hawn fuq. Titolu VI FUQ ID-DIGRIETI, SENTENZI, U APPELLI 216. Għoti tas-sentenza. Emendat: XV.1913.61; XXII.1992.8. Is-sentenza għandha tingħata mill-imħallef jew maġistrat li quddiem u tkun insamgħat il-kawża; u meta jkun hemm iżjed minn imħallef jew ma ġistrat wieħed, minn wieħed minnhom; iżda b’dan illi l-imħallef jew il-maġistrat li jippresjedi dik il-qorti jista’ jagħti sentenza hu mingħajr ma jattendu l-membri l-oħra tal-qorti sakemm dik is-sentenza tkun iffirmata mill-anqas minn żewġ membri tal-qorti. 217. Meta l-qorti jkun fiha iżjed minn membru wieħed, id-deċiżjoni tal-maġġoranza tkun is-sentenza illi tingħata bħala s-sentenza tal-qorti kollha. 218. Is-sentenza għandu jkun fiha r-raġunijiet tad-deċiżjoni. Emendat: VI.1880.21; XXIV. 1995.108. Sostitwit: VII.2007.18. Fis-sentenza għandhom qabel xejn jingħataw ir-raġunijiet li fuqhom il-qorti tkun ibbażat id-deċiżjoni tagħha, u għandu jkun hemm fiha wkoll riferenza għall-proċedimenti, għat-talbiet tal-attur u għall-eċċezzjonijiet tal-konvenut: Iżda il-Bord tar-Regoli maħtur skont l-artikolu 29 jista’, permezz ta’ Regoli tal-Qorti, jidderoga mid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 219. Dikjarazzjonijiet deċiżivi jew obbligatorji għandhom ikunu fid-dispożitiv. Kull dikjarazzjoni li l-qorti trid li tkun deċiżiva jew obbligatorja, għandha tiġi mdaħħla fid-dispożitiv. 219A. Proċeduri għall-irkupru ta’ djun. Miżjud: IV.2001.35. Emendat: XXII.2005.38. Emendat: XXII.2005.38. (1) Fi proċeduri għall-irkupru ta’ djun, sentenza li tingħata wara li tkun saret ammissjoni tat-talba jew wara talba li ma tkunx ġiet kontestata mill-konvenut għandha tingħata, kemm jista’ jkun possibbli wara li jitqiesu ċ-ċirkostanzi tal-każ, fi żmien disgħin jum minn meta tkun ġiet ippreżentata l-azzjoni fil-Qorti. (2) Il-perjodu msemmi fis-subartikolu (1) ma għandux jinkludi il-perjodu ta’ żmien li jittieħed għan-notifika tar-rikors lill-intimat. 220. Reġistrazzjoni tad-deċiżjoni u tar-raġunijiet. Ir-reġistratur, wara li tingħata s-sentenza, għandu jirreġistra d-deċiżjoni flimkien mar-raġunijiet tagħha kif mogħtija mill-qorti. 221. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 173, id-diġrieti interlokutorji għandhom jingħataw u jiġu rreġistrati kif imsemmi fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan it-Titolu. (2) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 218 igħoddu wkoll għad-digrieti hawn fuq imsemmija, meta jista’ jsirappell minnhom skont l-artikolu 229. 222. Sentenza dwar esekuzzjoni ta’ fatt. Jekk it-talba tkun dwar esekuzzjoni ta’ fatt, fis-sentenza għandu jingħata żmien, skont iċ-ċirkostanzi, li fih it-tellief għandu jesegwixxi l-fatt, u għandu jingħad ukoll kif għandha tiġi esegwita s-sentenza fin-nuqqas tal-esekuzzjoni tal-fatt. 223. (1) Kull sentenza definittiva għandha tikkundanna li t-tellief għall-ispejjeż. (2) Fil-każ ta’ digriet interlokutorju, il-qorti tista’ tħal lid-deċiżjoni dwar l-ispejjeż għas-sentenza definittiva, inkella tikkundanna t-tellief għall-ispejjeż. (3) Fil-każijiet kollha, il-qorti tista’ tordna li kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha, meta kull waħda mill-partijiet tkun it-telliefa f’xi punt tal-kawża, jew meta jindaħlu kwistjonijiet diffiċli tal-liġi, inkella għal xi raġuni tajba oħra. (4) Fil-każijiet ta’ appelli u ri trattazzjonijiet fiergħa jew vessatorji, il-Qorti tal-Appell jew il-Qorti Kostituzzjonali tista’ tikkundanna lill-appellant li jħallas lill-appellat l-ispejjeż għal darbtejn. (5) F’każ meta jinġiebxhudperitaliex parte minn xi waħda mill-partijiet fil-kawża, il-qorti għandha fis-sentenza definittiva tagħha tistabbilixxi somma xierqa li tista’ tintalab bħala spejjeż għal dak ix-xhud. Il-qorti għandha, biex taqta’ dwar l-ammont ta’ dik is-somma, tqis l-entità tat-talbiet, f’każ ta’ xhud perita li mhux residenti f’Malta, jekk kienx hemm esperti lokali li setgħu jagħmlu dak ix-xogħol u ċ-ċirkostanzi l-oħra kollha tal-każ. Il-qorti għandha wkoll tistabbilixxi kif il-ħlas ta’ dawk l-ispejjeż għandu jinqasam bejn il-partijiet fil-kawża. (6) Bla ħsara għall-artikolu 173(2)(ċ), meta xi parti mingħajr ebda raġuni ġustati rrifjuta jew tonqos milli tipparteċipa quddiem medjatur jew tikkollabora miegħu, il-Qorti tista’ tordna l-ħlas ta’ spejjeż doppji favur il-parti l-oħra minħabba f’dak ir-rifjut jew nuqqas. 224. Kun danna għall-ħlas tal-ispejjeż insolidum jew prorata. Emendat: IX.1886.35. Meta żewġ persuni jew iżjed jiġu kkundannati għall-ħlas tal-ispejjeż, kull waħda minnhom tingħadd li ġiet ikkundannata insolidum jew f’kemm ikun l-interess tagħha fil-kawża skont id-deċiżjoni fuq il-meritu. 225. Kun danna ta’ tuturi, eċċ., għall-ħlas tal-ispejjeż. Metatutur, kuratur, werriet bil-benefiċċju tal-inventarju jew amministratur ieħor pubbliku jew privat ikun mexa f’kawża bi preġudizzju tal-amministrazzjoni tiegħu, il-qorti tista’, fl-istess sentenza li tagħti fuq dik il-kawża, mingħajr il-ħtieġa ta’ kawża separata, tikkundanna lil dak it-tutur, kuratur, werriet jew amministratur, għall-ħlas tal-ispejjeż fl-isem tiegħu u bla jedd li jitlobhom lura, kif ukoll tad-danni u l-imgħaxijiet skont il-liġi, bla ħsara ta’ pieni oħra li għalihom jista’ jkun suġġett, skont iċ-ċirkostanzi. 226. (1) L-appell isir b’rikors li jiġi preżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Appell fi żmien għoxrin jum mid-data tas-sentenza. (2) Meta appell ma jsirx mis-sentenza kollha, għandhom jissemmew, fir-rikors tal-appell, il-kapi tas-sentenza li minnhom isir appell. 227. M’hemmx appell mis-sentenzi tal-qrati fi grad ta’ appell. Emendat: VII.1880.8; XXII.1976.4; VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.111. M’hemmx appell mis-sentenzi tal-Qorti tal-Appell. 228. Sentenzi oħra li minnhom m’hemmx appell. Emendat: XV.1913.68; XXXI.1934.38 XXIII.1971.17; XII.1985.6 VIII.1990.3; XXIV.1995.112 XXXI.1934.38; XXI II.1971.17; XII.1985.6;; A.L.407 tal-2007. (1) M’hemmx appell mis-sentenzi mogħtija fuq ammissjoni tat-talba jew minn sentenzi li l-parti taċċetta bir-rinunzja għall-appell jew billi toqgħod għal dak li tkun qatgħat is-sentenza. (2) Hekk ukoll m’hemmx appell mis-sentenzi tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta), jew tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) bħala qorti tal-ewwel grad fil-kompetenza tagħha inferjuri, meta l-valur tal-pretensjoni, stabbilit jew li jista’ jiġi stabbilit skont l-artikoli 748 u 761, ma jkunx jiskorrierba’ mija u ħamsa u sittineurou sebgħa utmeninċenteż mu (465.87), u l-kwistjoni fil-kawża ma tkunx dwar punt ta’ liġi maqtugħ fis-sentenza jew f’deċiżjoni dwar talba għall-iżgumbrament ta’ xi ħadd minn proprjetà immobbli. 229. Appell minn digrieti. Emendat: XV.1913.69. Sostitwit: XXIV. 1995.113IV. 1996.4; IX.2004.6L.407 tal-2007; XVII.2012.4 Sostitwit: XXIV.1995.113. Emendat: IV. 1996.4;IX.2004.6; A.. Sostitwit: XXIV.1995.113. Emendat: IV.1996.4; (1) Appell minn dawn id-digrieti li ġejjin jista’ jsir biss wara l-għoti ta’ sentenza definittiva u flimkien ma’ appell minn dik is-sentenza, u dawn id-digrieti ma jistgħux jiġu kontestati qabel ma tingħata s-sentenza definittiva: (a) digriet dwar l-akkoljiment ta’ talba għall-urġenza; (b) dwar kull ordni jew direttiva skont il-provvedimenti tal-artikolu 173; (ċ) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba għat-tħollija tal-kawża għal data oħra skont l-artikolu 195(3); (d) digriet dwar jekk tintlaqax jew le oġġezzjoni għall-ammissjoni ta’ xhud skont l-artikolu 567; (e) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba biex isiru mistoqsijiet lil xhud skont l-artikolu 587; (f) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba biex jinġieb u dokumenti skont l-artikolu 637] lief jekk d-digriet ikun dwar jekk tintlaqax jew le talba biex jinġieb dokument li jkun dokument privileġġat skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 637(4); (g) dwar il-ħatra ta’ perit skont l-artikolu 646; (h) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba għall-konnessjoni ta’ kawża ma’ oħra skont l-artikolu 793(1); (i) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba għas-sospensjoni tal-għoti ta’ digriet; (j) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba għall-isfilz ta’ dokument mill-atti ta’ kawża; (k) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba għar-revoka jew emenda ta’ digriet, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu; (l) digriet dwar jekk tintlaqax jew le talba għal konċessjoni speċjali sabiex ikun jista’ jsir appell skont is-subartikolu (5); (m) dwar digriet li ma jilqax talba għal waqfien fil-proċedimenti. (2) Id-deċizjoni tal-qorti fil-każijiet hawn taħt imsemmija għandha tingħata permezz ta’ digriet li jinqara bil-miftuħ fil-qorti f’jum li jiġi debitament notifikat lill-partijiet, u jista’ jsir appell minn dak id-digriet qabel is-sentenza definittiv a bla ħsara għall-proċedura stabbilita fis-subartikoli): (a) digriet li jiċħad il-ħatra ta’ periti addizzjonali skont l-artikolu 674; (b) digriet dwar it-trasferiment tas-smiegħ ta’ kawża minn qorti oħra skont l-artikolu 792; (ċ) digriet li jiċħad is-sejħa ta’ terza persuna f’kawża skont l-artikolu 961; (d) digriet li ma jilqax talba għall-urġenza; (e) digriet li jordna l-waqfien tal-proċedimenti; (f) digriet li jordna li jinġieb dokument li jkun dokument privileġġat skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 637(4). (3) Ħlief kif provdut speċifikatament mod ieħor f’dan il-Kodiċi, appell minn kull digriet interlokutorju ieħor li mhuwiex inkluż fis-subartikoli) jista’ jsir biss qabel is-sentenza definittiva jekk il-qorti li tkun qed tittratta l-każ tagħti permess speċjali sabiex dan isir, liema permess għandu jintalab b’rikors li jiġi preżentat fi żmien għaxart ijiem mill-jum meta d-digriet jinqara bil-miftuħ fil-qorti. Il-qorti, wara li tkun semgħet lill-partijiet, tista’ tilqa’ li jsir dan l-appell jekk jidhrilha li jkun aħjar u ġust li l-kwistjoni tinġieb quddiem il-Qorti tal-Appell qabel ma tingħata s-sentenza definittiva u t-terminu biex jiġi preżentat ta li appell għandu jibda jgħaddi mid-data tad-digriet li bih il-Qorti tkun laqgħet li jsir dak l-appell. (4) Fil-każ ta’ xi digriet li jingħata taħt is-subartikoli), sakemm ma jkunx ġie preżentat rikors ta’ appell, il-parti a ggravata tista’, b’rikors li jiġi preżentat fi żmien sitt ijiem mill-jum meta d-digriet ikun inqara bil-miftuħ fil-qorti, titlob lill-qorti li tkun tat id-digriet sabiex tikkonsidra mill-ġdid id-deċiżjoni tagħha. Fir-rikors għandu jkun hemm ir-raġunijiet kollha dettaljati li jsaħħu t-talba u dan għandu jiġi notifikat lill-parti l-oħra li jkollha dritt tippreżenta risposta fi żmien sitt ijiem mill-jum tan-notifika. (5) Il-qorti għandha, kemm jista’ jkun mingħajr dewmien tagħti digriet waqt seduta bil-miftuħ dwar it-talba għal permess speċjali sabiex isirappell skont is-subartikolu (3) jew dwar ir-rikors sabiex l-istess qorti tikkonsidra mill-ġdid id-deċiżjoni tagħha skont is-subartikolu (4), b’mod illi tiddikjara fid-dettall ir-raġunijiet li wass luha għad-deċiżjoni tagħha. (6) Iż-żmien biex isir appell minn digriet qabel is-sentenza definittiva, għandu jkun ta’ sitt ijiem mill-jum meta d-digriet ikun inqara fil-qorti bil-miftuħ: Iżda fil-każijiet maħsubin fis-subartikoli), dak iż-żmien biex isir l-appell jibda għaddej mill-jum meta d-digrieti skont is-subartikolu (5) ikunu nqraw fil-qorti bil-miftuħ. (7) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi li għandhom x’jaqsmu ma’ appelli minn sentenzi għandhom jgħoddu għal appelli minn digrieti taħt dan l-artikolu. (8) Il-garanzija msemmija fl-artikolu 249 ma tenħtieġx fil-każijiet imsemmija fis-subartikolu (6). (9) Fil-każ ta’ appellfrivolu jew vessatorju, il-Qorti tal-Appell għandha taqta’ spejjeż doppji kontra l-appellant u favur l-appellat, u tista’ tikkundanna lill-appellant iħallas lill-appellat somma li ma tkunx iżjed minnelfejn tlietmija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37) bħala penali, salv kull jedd għall-ħlas ta’ danni li l-appellat jista’ jkollu. (10) Meta digriet interlokutorju jkun ingħata incamera, dan għandu għall-għanijiet ta’ dan l-artikolu u għall-għanijiet tal-kalkolu ta’ kull żmien li jkun hemm fih stabbilit, jitqies bħala li jkun inqara bil-miftuħ fil-qorti fid-data tal-ewwel seduta ta’ dik il-kawża li tiġi minnufih wara li jkun ingħata d-digriet mill-qorti incamera. Meta digriet interlokutorju jkun ingħata incamera 230. Id-digrieti interlokutorji ma jagħmlux ġudikat għall-qorti li tagħtihom. Id-digrieti interlokutorji ma jagħmlux ġudikat għall-qorti li tkuntathom, meta tinġieb raġuni sewwa, fil-fehma tal-qorti, biex titbiegħed minnhom. 231. Appell f’każ ta’ sentenzi separati fuq kwistjonijiet diversi fl-istess kawża. Sostitwit: XXIV.1995.114. Emendat: XIII.2005.7. Emendat: XIII.2005.7. (1) Jekk diversi kwistjonijiet f’kawża jinqatgħu b’sentenzi separati, jista’ jsir appell minn kull waħda minn dawk is-sentenzi wara s-sentenza finali u fiż-żmien li jmiss li jibda jgħodd mill-jum meta tingħata l-aħħar sentenza; u f’dak l-appell għandhom jissemmew espressament is-sentenza jew sentenzi li minnhom isir appell: Iżda appell minn dawk is-sentenzi separati jista’ jsir qabel l-aħħar sentenza biss bil-permess tal-qorti mogħti fil-qorti bil-miftuħ; u din it-talba għal permess biex isirappell għandha ssir jew verbalment meta tingħata s-sentenza jew b’rikors fi żmien sitt ijiem minn dik is-sentenza u meta jingħata dak il-permess biex isir appell minn dawk is-sentenzi separati, iż-żmien biex jiġi preżentat l-appell relattiv għandu jibda għaddej mill-jum minn meta jingħata dak il-permess fil-qorti bil-miftuħ. (2) Meta jkunhemmazzjoni li tkun tinvolvi iktar minn attur wieħed jew iktar minn konvenut wieħed, sentenza li taqta’ l-azzjoni dwar xiattur jew konvenut partikolari jista’ biss isirappell minnha fiż-żmien stabbilit li jibda jitqies mill-jum ta’ dik is-sentenza. 232. Likwidazzjoni ta’ danni, eċċ., matul l-appell. Responsabbiltà għall-ispejjeż fil-każ li s-sentenza tiġi mħassra. Il-parti, li favur tagħha jiġu maqtugħin danni, imgħaxijiet jew utli, tista’ tfittex għal-likwidazzjoni tagħhom, fiż-żmien li l-appell ikun pendenti; iżda tkun responsabbli għall-ħlas tal-ispejjeż kollha li jiġu kkaġunati minn dik il-proċedura, jekk is-sentenza appellata tiġi mħassra. 233. Setgħa tal-Qorti tal-Appell li tillikwida danni, imgħaxijiet jew utli. Emendat: XV.1913.70. Sostitwit: XXIV.1995.115. Sostitwit: XXIV.1995.115. (1) Meta qorti fi grad ta’ appell tħassar sentenza u tilqa’ t-talba għad-danni jew imgħaxijiet jew għar-radd tal-utli, hija għandha tagħmel dik il-likwidazzjoni mingħajr ma tibgħat lura l-atti tal-kawża lill-qorti tal-ewwel grad, sakemm il-qorti ma tqisx li għal raġunijiet eċċezzjonali jkun fl-interess tal-ġustizzja li tibgħat il-kawża lura fil-qorti tal-ewwel grad. (2) Bl-istess mod il-qorti fi grad ta’ appell għandha, fil-każ ta’ tħassir ta’ sentenza li teħles lill-konvenut mill-osservanza tal-ġudizzju jew ta’ sentenza mogħtija taħt id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 170), jew terġa’ tibgħat il-proċess lura fil-qorti tal-ewwel grad jew tiddeċiedi dwar il-mertu tal-każ, skont iċ-ċirkostanzi. 234. Bla ħsara ta’ dispożizzjonijiet speċjali oħra ta’ dan il-Kodiċi dwar l-eċċezzjoni tal-inkompetenza minħabba x-xorta tal-ħaġa fil-kawża, minn kull sentenza mogħtija minn kull qorti fuq il-kompetenza tagħha li tieħu konjizzjoni mill-kawża, jista’ jsir appell; u l-qorti tista’ twaqqaf is-smigħ tal-kawża sakemm jinqata’ dak il-punt fil-qorti fi grad ta’ appell, meta ebda waħda mill-partijiet ma tipprova lill-qorti, li t-twaqqif tas-smigħ tal-kawża jista’ jkun ta’ ħsara għaliha. 235. M’hemmx appellabomissadecisione. Emendat: IV.1865.2; XXIV. 1995.117; XXII.2005.39. Il-partijiet jistgħu jitolbu l-ewwel qorti li taqta’ t-talba mhux maqtugħa b’rikors fi żmien ħmistax il-jum, jew b’rikors ġuramentat f’kull żmien li jkun. Meta l-qorti tal-ewwel gradtħal li barra fid-deċiżjoni waħda mit-talbiet proposti, ma jingħatax appellabomissadecisione: Iżda, kull waħda mill-partijiet tista’, fiż-żmien ta’ ħmis tax-iljum minn dak in-nhar tas-sentenza, bil-mezz ta’ rikors, titlob lill-qorti tal-ewwel grad li taqta’ dik it-talba; u fuq dan ir-rikors, wara li l-partijiet jiġu mħarrkin mill-ġdid, il-qorti tiddeċiedi fuq dik it-talba; f’dan il-każ, iż-żmien għall-appell mis-sentenza kollha, jew minn kull parti minnha, jibda jgħodd minn dak in-nhar tal-aħħar deċiżjoni: Iżda, ukoll, kull waħda mill-partijiet tista’, f’kull żmien li jkun, titlob quddiem il-qorti tal-ewwel grad, bil-mezz ta’ rikors ġuramentat, id-deċiżjoni tat-talba li ma ġietx deċiża. 236. Min jista’ jappella. L-appell jista’ jsir mhux biss mill-partijiet fil-kawża, iżda wkoll minn kull min ikollu interess. 237. Is-sentenzi m’għandhomx seħħa fuq partijiet mhux fil-kawża. Is-sentenza ma tista’ tkun qatt ta’ ħsara għal min, la huwa nnifsu u lanqas bil-mezz tal-awturi jew ta’ rappreżentant leġittimu tiegħu, ma jkunx parti fil-kawża maqtugħa b’dik is-sentenza. 238. Lil min jiswa l-appell. Miżjud: IX.1886.37. (1) It-tħassir jew it-tibdil ta’ sentenza jiswa lill-parti illi fuq talba tagħha jkun ġie mogħt it-tibdil jew it-tħassir ta’ dik is-sentenza. (2) Dak it-tħassir jew tibdil jiswa wkoll lil dawk- (a) il li jkollhom interess di pendenti essenzjalment minn dak tal-parti li fuq talba tagħha jkun ġie mogħt it-tħassir jew it-tibdil tas-sentenza; (b) illi, f’kawża fuq ħaġa indiviżibbli, ikunu atturi jew konvenuti flimkien mal-parti li fuq talba tagħha jkun ġie mogħt it-tħassir jew it-tibdil tas-sentenza; (ċ) illi bis-sentenza mħassra jew imbiddla, ikunu ġew ikkundannati insolidummal-parti li fuq talba tagħha jkun ġie mogħt it-tħassir jew it-tibdil tas-sentenza: Iżda t-tħassir jew it-tibdil ta’ sentenza ma jiswiex favur il-persuni msemmijin fil-paragrafi (b) u (ċIżda t-tħassir jew it-tibdil ta’ sentenza ma jiswiex favur il-persuni msemmijin fil-paragrafi (b), jekk dak it-taħsir jew tibdil ikun ġie mogħti għal raġunijiet li jmissu biss lill-parti li tkun talbet dak it-tħassir jew tibdil. 239. Xi sentenzi jistgħu jseħħu biss kontra terzi jekk u meta jiġu mniżżlin fir-Reġistru Pubbliku. Miżjud: IX.1886.37. Emendat: XXIV.1995.118. Emendat: XXIV.1995.118. (1) Is-sentenzi msemmijin hawn taħt jibdew iseħħ u kontra terzi, mill-waqt biss li jiġu insinwati fir-Reġistru Pubbliku, jiġifieri: (a) kull sentenza illi biha att ta’ trasferiment ta’ proprjetà ta’ ħwejjeġ immobbli, jew ta’ jedd reali ieħor fuq dawk il-ħwejjeġ, jiġi maħlul, annullat jew imħassar; jew (b) kull sentenza il li biha stess isir it-trasferiment tal-proprjetà ta’ ħwejjeġ immobbli jew ta’ jedd reali ieħor fuq dawk il-ħwejjeġ. (2) Kap. 56. Kap. 56. Kull min għandu interess jista’ jitlob li s-sentenza tiġi insinwata fir-Reġistru Pubbliku billi jippreżenta f’dan ir-reġistru nota ta’ insinwa flimkien ma’ kopja legali ta’ dik is-sentenza kif ukoll ċertifikat mingħand ir-reġistratur li juri li s-sentenza tkun għaddiet f’ġudikat. Id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar ir-Reġistru [żaħ Pubbliku għandhom jgħoddu dwar kif issiru tiġi preżentata l-imsemmija nota. (3) Fil-każ ta’ sentenza imsemmija fis-subartikolu (1)(a), ir-reġistratur, wara li s-sentenza tgħaddi f’ġudikat, għandu, b’talba u bi spejjeż tal-parti li għandha interess, jagħti nota ta’ riferenza ta’ dik is-sentenza lin-nutar li jkun irċieva l-att li ġie maħlul, annullat jew imħassar, jew li tiegħu jkun il-konservatur. 240. Appell inċidentali. Emendat: XI.1859.12; IX.1886.38. Sostitwit: XXIV.1995.119. (1) Kull parti tista’ tinqeda b’appell li jsir minn sentenza, magħduda sentenza parzjali u minn kap wieħed jew iżjed ta’ kull sentenza, jew minn digriet interlokutorju, u tista’ mhux biss tagħmel appell inċidentali dwar is-sentenza definittiva, sentenza parzjali, kap wieħed jew iżjed ta’ sentenza, jew digriet interlokutorju li jsir appell minnu, iżda wkoll dwar kull sentenza jew kull kap tagħha jew digrieti interlokutorji mogħtija fl-istess kawża ukoll jekk ma jsirx appell minnhom minn min jappella. Dak l-appell inċidentali jista’ jsir ukoll kontra u minn kull parti li ma tkunx waħda li kontra tagħha jkun sar l-appell skont l-artikolu 144(1): Iżda parti ma tistax hekk tinqeda b’dak l-appell dwar sentenza partikolari jekk dik il-parti tkun diġà appellat minn dik is-sentenza jew minn xikap tagħha. (2) Dik il-parti li tkun biħsiebha tinqeda b’dak l-appell għandha tagħmel dikjarazzjoni f’dak is-sens fir-risposta fejn issem mit-talbiet tagħha u r-raġunijiet għall-appell inċidentali tagħha. 241. L-appell inċidenta li jibqa’ jseħħgħad li l-parti l-oħra ma tissoktax l-appell tagħha. Id-dikjarazzjoni msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan tibqa’ sseħħ għalkemm il-parti kuntrarja ma tissoktax fl-appell tagħha. 242. Avviż dwar il-validità ta’ liġijiet. Emendat: IX.1886.39; XV. 1913.72; VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.120. Emendat: IX.2006.3. Kap. 319. Emendat: IX.2006.3. Kap. 319. (1) Metaqorti, permezz ta’ sentenza li tkun għaddiet f’ġudikat, tiddikjara li xi strument li jkollu l-forza ta’ liġi f’Malta jew xi dispożizzjoni tiegħu tmur kontraxi dispożizzjoni tal-Kostituzzjoni ta’ Malta jew xi dritt tal-bniedem jew libertà fondamentali elenkati fl-Ewwel Skeda li tinsab mal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, jew li tkunultravires, ir-reġistratur għandu jibgħat kopja tal-imsemmija sentenza lill-iSpeaker Metaqorti, permezz ta’ sentenza li tkun għaddiet f’ġudikat, tiddikjara li xi strument li jkollu l-forza ta’ liġi f’Malta jew xi dispożizzjoni tiegħu tmur kontraxi dispożizzjoni tal-Kostituzzjoni ta’ Malta jew xi dritt tal-bniedem jew libertà fondamentali elenkati fl-Ewwel Skeda li tinsab mal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, jew li tkun ultravires tal-Kamra tad-Deputati li għandu meta l-Kamra tiltaqa’ għall-ewwel darba wara li jkun irċeva dik is-sentenza jgħarraf lill-Kamra b’dak li jkun irċieva u jqiegħed kopja tas-sentenza fuq il-Mejda tal-Kamra. (2) Meta jkun hemm sentenza bħal dik imsemmija fis-subartikolu (1), il-Prim Ministru jista’, matul il-perjodu ta’ sitt xhur mid-data meta s-sentenza tkun għaddiet f’ġudikat u sakemm ikun meħtieġ fil-fehma tiegħu jneħħi kull inkonsistenza mal-Kostituzzjoni ta’ Malta jew mad-dritt jew libertà fundamentali tal-individwu rilevanti stabbiliti fl-Ewwel Skeda li tinsab mal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea skont ma jkun ġiedikjarat f’dik is-sentenza, jagħmel regolamenti li jkunu jħassru l-istrument jew id-dispożizzjoni rilevanti li tkun ġiet dikjarata bħala li tmur kontra l-Kostituzzjoni jew l-Ewwel Skeda li tinsab mal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea kif imsemmi fis-subartikolu (1). 243. Taqsir taż-żmien għall-appell. Miżjud: IX.1886.39. Emendat: XV.1913.73; XXIV.1995.121. Emendat: XV.1913.73; (1) Il-qorti tal-ewwel grad, fil-każijiet li ma jridux dewmien, b’talba, ukoll bil-fomm, minn waħda mill-partijiet, minnufih wara li tiġi mogħtija s-sentenza, tista’ tqassar iż-żmien għall-preżentata tal-iskrittura tal-appellant quddiem il-qorti fi grad ta’ appell. (2) Meta l-partijiet ma jagħmlux din it-talba minnufih wara li tingħata s-sentenza, jistgħu jagħmlu din it-talba b’rikors, u l-qorti tal-ewwel grad, wara li tisma’ fil-qosor il-partijiet, tagħti l-provvediment meħtieġ. (3) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jgħoddu għat-tweġiba, u, meta hemmlok, għar-replika. 244. Introduzzjoni tal-atti. Miżjud: IX.1886.39. Emendat: XV.1913.74 LI II.1948.2. Sostitwit: XXIV.1995.122 Emendat: XV.1913.74;. Emendat: XV.1913.74; Sostitwit: XXIV.1995.122. (1) Meta isiru proċedimenti għall-appell, l-atti tal-qorti tal-ewwel grad għandhom jiġu mdaħħla fil-qorti fi grad ta’ appell. (2) Id-dritt stabbilit għall-introduzzjoni tal-atti għandu jitħallas flimkien mad-dritt għall-preżentata tar-rikors. 245. Kif issir l-introduzzjoni tal-atti. Emendat: VII.1880.8. Sostitwit: LI II.1948.3; XXIV.1995.123. Sostitwit: LI II.1948.3; Fl-appelli mis-sentenzi jew digrieti tal-Qorti Civili, Prim’Awla, u mid-deċiżjonijiet mogħtijin mill-Bord li Jirregola l-Kera, l-introduzzjoni tal-att i ssir kemm jista’ jkun malajr billi dawn jitressqu quddiem il-Qorti tal-Appell mir-Reġistratur. 246. Introduzzjoni ta’ atti fl-appelli quddiem il-qorti ta’ Għawdex bħala qorti fi grad ta’ appell. Emendat: VI1.1880.8; IX.1886.39. Imħassar: XXIV.1995.124. 247. Introduzzjoni ta’ atti f’appelli minn qorti inferjuri għall-Qorti tal-Appell. Emendat: VII.1880.8. Sostitwit: LI II.1948.4 VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.125 Sostitwit: LI II.1948.4. Emendat:. Sostitwit: LI II.1948.4. Emendat: VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.125. (1) F’appelli mis-sentenzi tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) u mis-sentenzi tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta), l-introduzzjoni tal-att i ssir billi uffiċjal tal-qorti li tkun, jibgħat dawn l-atti li r-reġistratur tal-Qorti tal-Appell. (2) Għall-finijiet tas-subartikolu (1)- (a) ir-reġistratur għandu, fl-istess ġurnata li fiha jkun sar l-appell, jgħarraf bil-miktub lill-uffiċjal tal-qorti li tkun, b’dak l-appell; (b) meta jsir it-tagħrif lil uffiċjal tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), ir-Reġistratur, minbarra t-tagħrif bil-miktub, għandu wkoll jgħarrfu bil-mezz tat-telefax jew apparat elettroniku ieħor jew bil-fomm permezz tat-telefon. (3) Fl-appelli li jsiru kontra sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), it-trasmissjoni tal-atti titqies li tkun saret bil-kunsinna tal-atti indirizzati lir-reġistratur lill-Uffiċċju tal-Posta, ir-Rabat, Għawdex. 248. Dritt għall-introduzzjoni tal-atti f’appell mill-Qorti ta’ Għawdex għall-Qorti tal-Appell. Sostitwit: LI II.1948.5. Garanzija għall-ispejjeż tal-kawża. Emendat: IX.1886.41; XV. 1913.75. Sostitwit: XXIV.1995.127. Emendat: XXII.2005.40 VII.2007.20. Kap. 371 Emendat: XXII.2005.40;. Emendat: XXII.2005.40; Kap. 371. Imħassar: XXIV.1995.126. atti f’appell mill-Qorti ta’ Għawdex Appell. Sostitwit: LI II.1948.5. Garanzija għall-<index-2>249.</index-2>(1) Mingħajr ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-proviso li hemm mal-artikolu 209(1), u sakemm ma jiġix provdut mod ieħor f’xi liġi oħra, fil-każ ta’ appell minn sentenzi jew digrieti mogħtija f’kawża mibdija b’rikors ġuramentat, il-garanzija għall-ispejjeż għandha ssir u tiġi depożitata fil-qorti fi żmien tnax-il xahar mid-data tan-notifika tal-ammont li għandu jiġi depożitat jew, jekk l-appell għandu jinstama’ qabel tnax-il xahar min-notifika hawnimsemmija, mhux aktar tard minn jumejn mid-data stabbilita għas-smigħ ta’ dak l-appell. (2) Dik il-garanzija għandha tkun fis-somma stabbilita mir-reġistratur u għandha ssir jew billi jiġu depożitati flus likwidi jew billi tinħareġ garanzija bankarja ta’ bank li jkollu liċenza skont l-Att dwar il-Kummerċ Bankarju skont l-Iskeda Ċ li tinsab ma’ dan il-Kodiċi.(3) Dak id-depożitu ma għandux jissodisfa it-talbiet tal-kredituri ta’ dik il-parti li tkun għamlet dak id-depożitu, sakemm dan jibqa’ hekk depożitat sabiex bih jitħallsu l-ispejjeż tal-kawża. (4) Il-Gvern ta’ Malta, korporazzjonijiet pubbliċi, il-Bank Ċentrali ta’ Malta u l-banek li għandhom liċenza maħruġa skont l-Att dwar il-Kummerċ Bankarju, huma eżenti milli jagħmlu dik il-garanzija. (5) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ b’regolamenti jeżenta lil kull kategorija oħra ta’ persuni jew ta’ korpi milli jagħtu dik il-garanzija. (6) Meta d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 893 sa 905 ma jkunux konsistenti ma’ dan l-artikolu, dawn ma jgħoddux għall-garanzija mogħtija taħt dan l-artikolu. 250. Ħelsien mill-garanzija. Emendat: VII.1880.9; IX.1886.42 XV. 1913.76; XXIV. 1995.128IX.1886.42;. Il-garanzija msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan mahiex meħtieġa fil-każijiet imsemmija fl-artikoli 42 u 172, jew meta l-appell isir minn sentenza li tkun ċaħdet it-talba għall-benefiċċju tal-garanzija bil-ġurament, inkella jekk it-talba tkun għall-ammissjoni tal-benefiċċju tal-garanzija b’ġurament jew fil-każ ta’ talbiet oħra kollaterali. 251. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 143, iż-żminijiet imsemmija fl-artikolu 226 huma perentorji. Titolu VII FUQ L-ESEKUZZJONI TAS-SENTENZI U TA’ TITOLI ESEKUTTIVI OĦRAS u b-titolu I DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI Emendat: IX.1886.45. Miżjud: XXXI.2002.84. 252. Bla ħsara għal kull dispożizzjoni oħra tal-liġi dwar il-mandati infactum, l-eżekuzzjoni b’wieħed mill-mezzi msemmijin fl-artikolu 273 tista’ ssir biss bis-saħħa ta’ titolu eżekuttiv. 253. Titoli esekuttivi. Miżjud: IX.1886.46. Emendat: XV.1983.3II.1996.78; XVIII.1999.33 XXXI.2002.85; IX.2004.7 XVIII.2004.113; IX.2010 VI.2011.180; III.2014.7IV.2016.11; XVI.2016.34 Emendat: XV.1983.3; II.1996.78; XVIII.1999.33; XXXI.2002.85; IX.2004.7; XVIII.2004.113; IX.2010, 31; VI. 2011.180; III.2014.7;. Emendat: XV.1983.3; Huma titoli esekuttivi: (a) is-sentenzi u d-digrieti tal-qrati tal-ġustizzja ta’ Malta; (b) il-kuntratt i rċevuti minn nutar pubbliku ta’ Malta, jew minn uffiċjal pubbliku ieħor awtorizzat li jirċevihom, meta l-kuntratt huwa dwar dejn ċert, likwidu u li għalaq, u ma jikkonsistix f’esekuzzjoni ta’ fatt; (ċ) taxxi ta’ drittijiet u spejjeż ġudizzjarji, maħruġa favur tar-Reġistratur, ta’ avukat, prokuratur legali, nutar pubbliku, perit jew perit ieħor imqabbad minn qorti, jew xhud, meta dawn it-taxxi ma jkunux ġew attakkati skont il-liġi; (d) id-deċiżjonijiet ta’ arbitrir reġistrati maċ-Ċentru tal-Arbitraġġ ta’ Malta; (e) Kap. 13. Kap. 13. kambjali u promissorynotes maħruġa’, b’digriet li ma jkunx appellabbli, tissospendi l-eżekuzzjoni ta’ dik il-kambjala jew promissorynote kollha kif fuq imsemmi, u li għandu jsir fi żmien għoxrin jum min-notifika tal-ittra uffiċjali li tintbagħat biex tirrendi l-istess kambjala jew promissorynoteesegwibbli, minħabba illi l-firma fuq dik il-kambjala jew promissorynotemakambjali u promissorynotes maħruġa skont il-Kodiċi [żaħ tal-Kummerċ: [żaħ B’dan iżda illi l-qorti kompetenti skont il-valur tal-kambjala jew promissorynote tis ta’, b’digriet li ma jkunx appellabbli, tissospendi l-eżekuzzjoni ta’ dik il-kambjala jew promissory note kollha jew f’parti minnha u sew suġġett għal garanzija kif ukoll mingħajrha, fuq rikors tal-persuna li tkun qed topponi l-eżekuzzjoni ta’ dik il-kambjala jew promissorynote kif fuq imsemmi, u li għandu jsir fi żmien għoxrin jum min-notifika tal-ittra uffiċjali li tintbagħat biex tirrendi l-istess kambjala jew promiss orynoteesegwibbli tkunx tagħha jew tal-mandatarju tagħha jew fejn dik il-persuna tressaq raġunijiet oħra gravi u validi biex topponi dik l-eżekuzzjoni u f’dak il-każ biex persuna tesiġi l-ħlas ta’ dik il-kambjala jew promissorynote tkun trid tipproċedi b’kawża skont id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Kummerċ [żaħ. L-ittra uffiċjali msemmija aktar ’il fuq f’dan il-proviso għandha, taħt piena ta’ nullità, tavża lid-debitur bid-dritt mogħti lil u minn dan il-proviso; (f) ftehim ta’ medjazzjoni magħmulin eżegwibbli mill-partijiet għall-medjazzjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar il-Medjazzjoni; [żaħ (g) deċiżjonijiet tat-Tribunal għal Talbiet ta’ Konsumaturi; (h) Kap. 555. Kap. 555. deċiżjonijiet u għotjiet tal-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji. 254. Is-sentenzi ta’ ħelsien mill-arrcst huma esegwibbli minnufih. Imħassar: XII.1985.8. 255. Sentenziesegwibbli wara erbgħa u għoxrin siegħa li jingħataw. Emendat: XXIV.1995.130; XXXI.2002.86. Huma esegwibbli wara erbgħa u għoxrin siegħa li jingħataw: (a) is-sentenzi fuq talba kollaterali u d-digrieti interlokutorji, meta ż-żmien tal-esekuzzjoni ma jkunx imsemmi fis-sentenza jew fid-digriet stess; (b) is-sentenzi li bihom jiġi mneħħi impediment tas-safar ta’ bastiment, jew il-qbid jew is-sekwestri ta’ bastimenti jew ta’ merkanzija; (ċ) is-sentenzi li bihom jiġi ordnat il-għoti ta’ manteniment; (d) kull deċiżjoni mogħtija minn arbitru skont l-Att dwar l-Arbitraġġ [żaħ. 256. Is-sentenzi l-oħra kollha huma esegwibbli wara jumejn milii jingħataw. Emendat: IX.1886.47. (1) Kull sentenza oħra definittiva illi ma jkunx fiha kondizzjonijiet sospensivi, u li tkun tikkundanna li d-debitur għal ħlas ta’ somma likwida, jew biex jagħti jew jitlaqħaġa ċerta, jew biex jesegwixxi fatt jew obbligu partikolari, hija esegwibbli wara jumejn minn dak in-nhar li tingħata. (2) Titoli esekuttivi oħra li jistgħu jiġu esegwiti wara jumejn li ssir sejħa għall-ħlas, b’att ġudizzjarju. L-esekuzzjoni ta’ kull titolu esekuttiv ieħor ma tistax issir ħlief wara jumejn għall-anqas min-notifika ta’ sejħa għall-ħlas magħmula b’att ġudizzjarju. 257. Setgħa tal-qorti li tqassar iż-żmien għall-esekuzzjoni tas-sentenzi. Il-qorti tista’, għal raġunijiet li ma jridux dewmien, tordna l-esekuzzjoni tas-sentenza wkoll qabel l-egħluq taż-żminijiet imsemmijin fl-aħħar żewġ artikoli qabel dan. L-ordni għal din l-esekuzzjoni jista’ wkoll jingħata fl-istess sentenza. 258. T mexxija għall-esekuzzjoni ta’ titolu esekuttiv. Emendat: IX.1886.48. Sostitwit: XXII.1963.2XXIV. 1995.131; VII. 2007.21 Sostitwit: XXII.1963.2;. Emendat: IV.2016.12. Sostitwit: XXII.1963.2; Emendat: IV.2016.12. Wara - (a) l-għeluq ta’ ħmis tax-il sena minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafu (a), (ċ) u (dl-għeluq ta’ ħmis tax-il sena minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafu (a), (ċ) tal-artikolu 253, rigward sentenzi u digrieti tal-Qrati Superjuri se ta’ ġieesegwit; jew (b) l-għeluq ta’ għaxar snin minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafi (a), (ċ) u (dl-għeluq ta’ għaxar snin minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafi (a), (ċ) tal-artikolu 253, rigward sentenzi u digrieti tal-Qrati Inferjuri jew tat-Tribunal tat-Talbiet Żgħar se ta’ ġieesegwit; jew (ċ) l-għeluq ta’ ħames snin minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafi (b) u (el-għeluq ta’ ħames snin minn dak in-nhar li fih skont il-liġi it-titolu esekuttiv imsemmi fil-paragrafi (b) tal-artikolu 253, jew rigward il-proċeduri meħudin skont l-artikolu 166A se ta’ ġieesegwit, l-esekuzzjoni tista’ ssir biss wara talba magħmula b’rikors quddiem il-qorti kompetenti. Ir-rikorrent għandu wkoll jikkonferma bil-ġurament ix-xorta tad-dejn jew tat-talba li jkun qed ifittex l-esekuzzjoni tagħha, u li d-dejn jew parti minnu jkun għadu dovut. 259. T mexxija għall-esekuzzjoni ta’ titolu esekuttiv meta d-debitur hu mejjet. Emendat: IX.1886.48; XXIV. 1995.132. (1) Ir-rikors imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan hu dejjem meħtieġ, meta l-esekuzzjoni tintalab kontra l-werrieta tad-debitur, ukoll jekk ma jkunx għadda ż-żmien imsemmi fl-imsemmi artikolu. (2) Meta l-werriet ma jkunx magħruf, jew ikun għad ma ddikjarax jekk hux biħsieb u jaċċetta l-wirt, jiġi maħtur kuratur biex jidher għal dan il-wirt, u l-esekuzzjoni titmexxa kontra dak il-kuratur. (3) Iż-żmien li fih wieħed jista’ jiddikjara jekk iridx jaċċetta l-wirt ma jissospendix l-esekuzzjoni. (4) L-eredi, suċċessuri jew ċessjonarji tal-kredituri jistgħu jagħmlu rikors li jiġi notifikat li d-debitur, lill-eredi, suċċessuri jew ċessjonarji tiegħu, fejn jitolbu lill-qorti sabiex jiġi esegwit kull titolu eżekuttiv f’isem il-kreditur ukoll jekk ma jkunx skada ż-żmien imsemmi fl-artikolu ta’ qabel dan. Dan ir-rikors għandu jintlaqa’ mill-qorti jekk din tkun sodisfatta illi: (a) ir-rikorrenti huma l-uniċieredi, suċċessuri jew ċessjonarji tal-kreditur; (b) it-titolu eżekuttiv għadu jiswa dwar dak li jkun qed jintalab; u (ċ) il-persuni li tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni kontrihom ikunu d-debitur, jew l-eredi, suċċessuri jew ċessjonarji tiegħu. 260. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 353, l-esekuzzjoni ta’ wieħed mit-titoli esekuttivi msemmijin fl-artikolu 253, tista’ ssir fuq ħwejjeġ tad-debitur sew mobbli kemm ukoll immobbli, skont ma jitlob il-kreditur. 261. Esekuzzjoni waħda ta’ titoli esekuttivi. Emendat: IX.1886.51. Il-krediturli kontra l-istess persuna jkollu iżjed minn titolu esekuttiv wieħed, ta’ kompetenza tal-istess qorti, jista’ jitlob esekuzzjoni waħda ta’ dawn it-titoli esekuttivi għall-krediti kollha li huma esiġibbli. 262. Il-ħlas jew l-esekuzzjoni ta’ biċċa tad-dejn jew kreditu ma jġibx rinunzja għall-esekuzzjoni. Emendat: IX.1886.52. Il-fatt li jittieħed xi ħlas b’akkont tad-dejn jew li tiġi esegwita jew maħfura parti mill-kreditu, ma jġibx rinunzja għall-esekuzzjoni ta’ dik il-parti li ma tkunx tħallset jew ma ġiet x esegwita, bla ħsara tal-prova kuntrarja. 263. Esekuzzjoni mill-kreditur tal-kreditur. Emendat: IX.1886.53; XXII.2005.41. (1) Il-kreditur tal-kreditur jista’, b’rikors ġuramentat, jesegwixxi jew jissokta l-esekuzzjoni tat-titolu li għalih id-debitur tiegħu kell u l-jedd li jitlob l-esekuzzjoni. (2) Ir-rikors ġuramentat għandu jkun notifikat lid-debitur li kontra tiegħu tintalab l-esekuzzjoni u lill-kreditur tiegħu. 264. (1) Barra minn fil-każijiet eċċettwati f’dan il-Kodiċi, l-esekuzzjoni tas-sentenzi ssir mill-qorti li minnha jiġu mogħtija, għalkemm l-esekuzzjoni jkollha ssir barra mil-limiti tal-ġurisdizzjoni lokali ta’ dik il-qorti. (2) Kull titolu esekuttiv ieħor imsemmi fl-artikolu 253 huwa esegwibbli mill-qorti li hija kompetenti biex tieħu konjizzjoni tal-oġġett tat-titolu. 265. Fil-każ ta’ appelli, is-sentenza għandha tiġi esegwita mill-qorti tal-ewwel grad indipendentement minn jekk il-Qorti tal-Appell tikkonferma, tvarja jew tħassar is-sentenza tal-ewwel qorti. 266. Esekuzzjoni provviżorja ta’ sentenzi b’ordni tal-qorti. Sostitwit: XXII.1963.3. (1) Ħlief fil-każijiet imsemmija fl-artikolu 267, sentenza li ma tikkostitwix ġudikat ma tkun x esegwibbli kemm-il darba, fuq talba tal-parti interessata, dik is-sentenza ma tkunx ġiet dikjarata mill-qorti li tkun esegwibbli provviżorjament. (2) Dik it-talba għandha ssir permezz ta’ rikors li għandu jiġi notifikat lill-parti kuntrarja li jkollha dritt tippreżenta risposta għalih fi żmien jumejn tax-xogħol. (3) Il-qorti tal-ewwel grad għandha, wara li tisma’ fil-qosor il-partijiet, tiddeċidi r-rikors kemm jista’ jkun malajr wara l-preżentata tiegħu: Iżda- (a) jekk ir-rikors ikun preżentat qabel ma tingħata s-sentenza, il-qorti tal-ewwel grad għandha tiddeċiedi r-rikorskemm jista’ jkun malajr wara li tingħata dik is-sentenza; u (b) jekk, fuq appell mis-sentenza tal-qorti tal-ewwel grad, l-introduzzjoni tal-atti quddiem il-qorti fi grad ta’ appell issir qabel id-deċiżjoni tar-rikors mill-qorti tal-ewwel grad, dak ir-rikors għandu jiġi trattat u deċiż mill-qorti fi grad ta’ appell, u, f’kull każ bħal dan, jekk ir-risposta għar-rikors ma tkunx ġiet preżentata qabel, dik l-introduzzjoni għandha tiġi preżentata fil-qorti fi grad ta’ appell. (4) Meta l-qorti tal-ewwel grad tkun iddikjarat sentenza bħala li tista’ tiġi esegwita provviżorjament, il-qorti fi grad ta’ appell tista’, f’kull żmien qabel ma tagħti s-sentenza, fuq ir-rikors tal-parti interessata, tikkonferma, tbiddel jew tħassar id-deċiżjoni. (5) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2) għandhom jgħoddu għal kull rikors preżentat skont l-aħħar su bartikolu qabel dan. (6) Meta talba għal dikjarazzjoni skont is-subartikolu (1) ma ssirx quddiem il-qorti tal-ewwel grad, dik it-talba tista’ ssir lill-qorti fi grad ta’ appell f’kull żmien qabel ma tingħata s-sentenza ta’ appell. (7) Il-qorti għandħa tiddikjara li s-sentenza tkun esegwibbli provviżorjament jekk tkun soddisfatta il lid-dewmien fl-tas-sentenza jkun sejjer aktarx jikkaġuna preġudizzju akbar lill-parti li titlob dikjarazzjoni skont is-subartikolu (1) milli dik l-esekuzzjoni tkun tikkaġuna lill-parti kuntrarja. (8) Il-parti li kontra tagħha l-esekuzzjoni ta’ sentenza dikjarata esegwibbli provviżorjament skont dan l-artikolu tkun imħarka għandha, f’każ ta’ tħassir jew tibdil ta’ dik is-sentenza, ikollha dritt għal dannium għax. (9) Il-qorti li quddiemha l-atti dwar sentenza dikjarata esegwibbli provviżorjament skont dan l-artikolu jkunu għal dak iż-żmien introdotti tista’ f’kull żmien tordna li tagħti lill-parti kuntrarja garanzija tajba għall-ħlas tad-danni u m għax li jistgħu jkunu dovuti skont is-subartikolu (8). (10) Meta sentenza tkun ġiet dikjarata esegwibbli provviżorjament skont dan l-artikolu, l-esekuzzjoni tagħha għandha titwaqqaf jekk il-parti interessata tagħti garanzija tajba għall-esekuzzjoni tas-sentenza malli tgħaddi b’ġudikat, magħduda, meta l-ħaġa t irriferixxi għall-ħlas ta’ flejjes, garanzija għall-ħlas ta’ mgħax, u, meta l-ħaġa t irriferixxi għal ħwejjeġ oħra, garanzija biex tagħmel tajjeb għal kull ħsara li tista’ tiġi kaġunata lilha minħabba t-traskuraġni jew ħtija tagħha u biex trodd kull frottijiet li jistgħu jittieħdu minnha. (11) Jekk tinqala’ xi kwistjoni dwar is-suffiċjenza tal-garanzija mogħtija skont is-subartikolu (10) il-qorti tista’ tagħti dawk l-ordnijiet li jidhrulha xierqa dwar jekk l-esekuzzjoni tas-sentenza għandhiex tiġi sospiża sakemm dik il-kwistjoni tiġi deċiża b’sentenza oħra li tikkostitwixxi ġudikat. (12) F’dan l-artikolu l-frażi "qorti tal-ewwel grad" għandha tiftiehem bħal li kieku tinkludi riferenza għall-Bord li Jirregola l-Kera. 267. Esekuzzjoni provviżorja bis-saħħa tal-li Sostitwit: XXII.1963.4. Emendat: XXIV.1995.133. Emendat: XXIV.1995.133. Dawn li ġejjin ikunu fil-każijiet kollha esegwibbli provviżorjament: (a) kull sentenza msemmija fl-artikolu 255(ċ); (b) kull sentenza li tipprovdi rimedju kontra ksur tad-dritt ta’ individwu għall-ħajja jew li tipprovdi rimedji kontra arrest illegali jew xogħoliebes; u (ċ) kull digriet interlokutorju. 268. Artikoli oħra applikabbli għal esekuzzjoni provviżorja. Sostitwit: XXII.1963.5. Emendat: XXIV.1995.134. Emendat: XXIV.1995.134. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 255, 256 u 257 għandhom japplikaw għal kull esekuzzjoni provviżorja. 269. F’ebda każ l-appell minn sentenza li tawtorizza l-esekuzzjoni ta’ sentenza oħra ma jwaqqa f l-esekuzzjoni ta’ dik is-sentenza l-oħra. 270. X’ jinħtieġ għar-reġistrazzjoni fir-Reġistru Pubbliku ta’ noti ta’ riferenza ħerġin minn sentenza. Miżjud: IX.1886.56. Sostitwit: XXIV.1995.135. Sostitwit: XXIV.1995.135. Id-Direttur tar-Reġistru Pubblikuma għandu jirċievi ebda nota ta’ riferenza li toħroġ minn sentenza li għandha x’taqsam ma’ xi reġistrazzjoni ipotekarja sakemm ma jintbagħtux lill-imsemmi reġistru flimkien man-nota imsemmija qabel, kopja awtentika tas-sentenza flimkien ma’ ċertifikat mingħand ir-reġistratur li ma hemm ebda appell dwar dik is-sentenza u li ż-żmien biex isir dak l-appell skada jew li ma jistax ikun hemm appell mis-sentenza, skont il-każ: Iżda dak imsemmi qabel f’dan l-artikolu ma għandux ikun jgħodd meta d-Direttur tar-Reġistru Pubbliku jkun parti fil-kawża, f’liema każ huwa għandu jieħu l-passi meħtieġa kif imsemmi qabel hekk kif is-sentenza tgħaddi f’ġudikat. 271. Il-parti tista’ tgħaddi għall-esekuzzjoni tal-kapi tas-sentenza li jkunu favur tagħha, għad li jkun hemm appell mill-kapi kuntrarji għaliha. 272. Setgħa tal-qorti fl-esekuzzjoni ta’ titoli. Sostitwit: XXXI.2002.89. Fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni espressa ta’ liġi litgħid kontra, il-qorti tista’, matul l-eżekuzzjoni ta’ titolu eżekuttiv, fuq rikors tal-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti, jew tal-partijiet, jew ta’ persuna interessata oħra, bla ma ddewwem l-esekuzzjoni, tagħti dawk il-provvedimenti li jkunu meħtieġa sabiex tqiegħed fiż-żgur il-jeddijiet tal-partijiet. 273. L-atti illi bihom, skont ma jkun il-każ, tista’ ssir l-eżekuzzjoni tat-titoli eżekuttivi msemmijin fl-artikolu 253 huma: (a) il-mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ mobbli; (b) il-mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ immobbli; (ċ) mandat ta’ qbid ta’ azjendi kummerċjali; (d) il-bejgħ fl-irkant bil-qorti ta’ ħwejjeġ mobbli jew immobbli jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli; (e) il-mandat ta’ sekwestru eżekuttiv; (f) il-mandat ta’ żgumbrament jew tkeċċija minn beni im mobbli; (g) il-mandatinfactum; (h) il-mandat ta’ arrest ta’ bċejjeċ tal-baħar; (i) il-mandat ta’ arrest ta’ inġenji tal-ajru; (j) il-mandatin procinctu. 274. Kitba u ħruġ tal-mandati esekuttivi. Emendat: XV.1913.79; XXIX.1939.2L.4 tal-1963; XXXI.1966.2 XIV. 1980.4; XXIV. 1995.136 XXXI.2002.91; XIV. 2006.5 XXI X.1939.2; A.L.4 tal-1963; XXXI.1966.2; XIV. 1980.4; XXIV. 1995.136;. (1) Kull wieħed mill-mandatimsemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, jiġu maħruġa mill-qorti fuq talba tal-esekutant: Iżda, meta fil-fehma tar-reġistratur il-firma tal-imħallef jew tal-maġistrat li għandu s-setgħa li joħroġ mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ mobbli jew mandat ta’ sekwestru esekuttiv ma tistax tinkiseb fi żmien raġonevoli u illid-dewmien jista’ jkun ta’ preġudizzju, l-imsemmimandat jista’ jiġi maħruġ bil-firma personali tar-reġistratur wara li jkun l-ewwel kiseb awtorizzazzjoni verbali mingħand l-imħallef jew il-maġistrat biex jagħmel hekk, l-imħallef jew il-maġistrat għandu jżid il-firma tiegħu taħt dik tar-reġistratur mal-ewwel opportunità li jkollu bi prova li dik l-awtorità tkun ingħatat jew inkella, jekk mhuwiex possibbli għar-reġistratur li jikseb dik l-awtorizzazzjoni, ir-reġistratur għandu joħroġ dak il-mandat jew ordni bil-firma tiegħu biss b’dan illi mħallef jew maġistrat ikun irid jirratifika dik il-fir makemm jista’ jkun malajr, u ħadd ma jkun jista’ jattakka r-regolarità ta’ dak il-mandat minħabba li l-mandat ikun seta’ joħroġ bil-firma ta’ mħallef jew ma ġistrat, skont il-każ. (2) It-talba għall-ħruġ ta’ mandat jew ordni għandha ssir b’rikors, u dan ir-rikors għandu jindika s-somma jew u, jew il-ħaġa dovuta bis-saħħa tat-titolu, kif ukoll ir-rimedji u, jew il-provvedimenti mitluba. (3) Fejn it-titolu eżekuttiv ikun ta’ xort’oħra milli sentenza tal-qorti li lilha hi magħmula t-talba, kopja tal-istess titolu u tal-att li fih in-notifika, fejn l-istess notifika hi meħtieġa skont l-artikolu 256, għandhom jiġu ppreżentati flimkien mat-talba. (4) Jekk bl-istess mandat jew ordni jintalab li jiġu rkuprati wkoll spejjeż ġudizzjarji, l-ammont tagħhom għandu jitniżżel fit-talba u t-taxxa ta’ dawn l-ispejjeż tiġi annessa magħhom. 275. Setgħat tal-uffiċjal esekutur. Emendat: XI.1859.14; A.L.148 tal-1975. Enumerat mill-ġdid u emendat: XIV.2006.6. (1) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jista’, fl-eżekuzzjoni ta’ mandat li bih ikun inkarigat, wara li jsejjaħ żewġ xhieda jagħmel dak kollu li huwa raġonevolment meħtieġ sabiex jeżegwixxi l-mandat, inkluż li jiżgassa bibien sew ta’ ġewwa kemm ta’ barra, kif ukoll kaxex jew ħaġ’oħra fejn jista’ jkun hemm oġġetti suġġetti għall-qbid, bla ħsara tal-eċċezzjonijiet ikkuntemplati f’dan il-Kodiċi. (2) F’każ ta’ mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ tal-Gvern ta’ Malta, l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti ma jistax jesegwixxi dan il-mandat, qabel ma jgħaddu erbat ijiem tax-xogħol minn dak in-nhar li, bil-miktub, ikun għarraf bil-ħruġ tal-mandat lill-uffiċjal li jkollu taħt idejh il-kustodja jew il-ħsieb ta’ dawk il-ħwejjeġ. (3) Il-Prim Ministru jista’ minn żmien għal żmien permezz ta’ regolamenti jistabbilixxi elenku ta’ beni tal-Istat li ma jistgħux ikunu suġġett ta’ mandat eżekuttiv jew kawtelatorju. 276. Ma tista’ ssir ebda oppożizzjoni għall-esekuzzjoni ta’ mandat. Enumerat mill-ġdid: XIV.2006.7. Ħadd ma jista’ jagħmel oppożizzjoni għall-esekuzzjoni ta’ mandat, ħlief wara li tkun saret l-esekuzzjoni. 277. Żmien għall-eżekuzzjoni ta’ mandati u ordnijiet. Emendat: IX.1886.62; XIX.1965.13 XXIV. 1995.138. Enumerat mill-ġdid u sostitwit: XIV.2006.8 XIX.1965.13;. (1) Mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet stabbiliti f’dan il-Kodiċi, ebda mandat jew sekwestruma għandu jiġi eżegwit jekk mhux matul dawk is-sigħat li jistgħu jiġu ordnati mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja permezz ta’ regolamenti magħmula taħt dan l-artikolu. (2) Ir-regolamenti magħmulin taħt dan l-artikolu jistgħu wkoll jipprovdu għall-każijiet li fihom l-eżekuzzjoni ta’ mandat jew ordni hi permessa barra milli fis-sigħat ordnati, il-metodu tal-eżekuzzjoni u l-istqarrijiet li għandu jkun hemm fiċ-ċertifikat tan-notifika: Iżda, għal raġunijiet ta’ urġenzali għandhom jiġu konfermati bil-ġurament mir-rikorrent, il-qorti tista’ tippermetti l-eżekuzzjoni ta’ mandat jew ordni barra milli fis-sigħat ordnati. 278. (1) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jagħti kopja tal-mandat fl-ewwel mument opportun lill-parti li kontra tagħha l-mandat ikun ħareġ, jew lil min ikun jidher għaliha skont il-li [i. (2) L-esekuzzjoni għandha ssir bla dewmien. Sakemm ma jiġix ordnat xort’oħra mill-qorti jew jiġi preskritt differenti mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja kif preskritt fl-artikolu 277(2), l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jagħmel l-esekuzzjoni tal-mandat mingħajr dewmien, u, meta jlestiha, għandu jagħti lura li r-reġistratur il-mandat b’riferta li turi jekk il-mandat kienxesegwit: fl-affermattiv, ir-riferta għandha turi wkoll id-dettalji tal-esekuzzjoni, u fin-negattiv ir-raġun i l-għala l-esekuzzjoni ma saritx. 279. In-nullità ta’ mandat jew tal-esekuzzjoni tiegħu tagħti lill-esekutatjedd tad-danni u mgħaxijiet kontra l-esekutant, jekk in-nullità tkun ġejja mill-fatt tal-esekutant, jew kontra l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jekk in-nullità tkun ġejja mill-fatt tal-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti. 280. Dmir tan-nutar li jagħti avviż li r-reġistratur tal-pubblikazzjoni ta’ att b’esekuzzjoni ta’ sentenza. Miżjud: XV.1913.80. Emendat: XI.1977.2XXIV.1995.139; A.L.407 Emendat: XI.1977.2; tal-2007. Enumerat mill-ġdid: XIV.2006.11. Emendat: XI.1977.2; (1) In-nutar li jirċievi attordnat b’sentenza, għandu, fi żmien ħmistax-il ġurnata, u taħt piena ta’ penali sasitta u erbgħineurou disgħa u ħams in ċenteżmu (46.59), jew dik is-somma akbar li ma tkunx aktar minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94) ki f il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja minn żmien għal żmien b’ordni fil-Gazzetta jistabbilixxi, li tingħata mill-qorti u li tkun esegwibbli bħala dejn ċivili, jagħti avviż li r-reġistratur tal-pubblikazzjoni ta’ dak l-att. (2) Ir-reġistratur għandu jniżżel nota ta’ dan l-avviż fit-tarf jew fil-ġenb tas-sentenza, u, jekk mitlub, għandu jagħti lin-nutar ċertifikat tal-avviżhekk mogħti. 281. (1) Mingħajr preġudizzju għal kull jedd ieħor taħt din il-liġi jew xi liġi oħra, persuna kontra min jinħareġ att eżekuttiv jew xi persuna oħra interessata, tista’ tagħmel rikors li jkun fih is-sottomissjonijiet kollha li tista’ tkun tixtieq tagħmel flimkien mad-dokumenti kollha li jsostnu r-rikors lil dik il-qorti li tkun ħarġet dak l-att fejn titlob li l-att eżekuttiv jitħassar, sew għalkollox jew f’parti minnu biss, għal raġuni valida skont il-li [i. (2) Ir-rikors għandu jiġi notifikat lill-parti oppostali, fi żmien għaxartijiem, għandha tippreżenta risposta li jkun fiha s-sottomissjonijiet kollha li tista’ tkun tixtieq tagħmel flimkien mad-dokumenti kollha li jsostnu r-risposta li tista’ tippreżenta: Iżda l-qorti tista’, f’każijiet urġenti, tirriduċi l-perjodu msemmi f’dan is-subartikolu. Fin-nuqqas ta’ din l-oppożizzjoni, il-qorti għandha tilqa’ t-talba. (3) Il-qorti għandha tiddeċiedi dwar ir-rikors wara s-smigħ tal-partijiet, u kull xiehda li jidhrilha xierqa, jekk taħseb hekk, u dan mhux iktar tard minn perjodu ta’ xahar mill-jum tal-preżentata. (4) Appell minn digriet. Appell minn digriet mogħti taħt is-subartikolu (3) jista’ jsir b’rikors fi żmien sitt ijiem minn meta d-digriet jinqara fil-qorti bil-miftuħ. Il-Qorti tal-Appell għandha tappunta dan l-appell għas-smigħ fi żmien xahar minn meta d-digriet jinqara’ fil-qorti bil-miftuħ u dan għandu jiġi deċiż fi żmien tliet xhur mid-data tal-appuntament għas-smigħ. (5) Il-garanzija msemmija fl-artikolu 249 ma tinħtieġx fil-każijiet imsemmija fis-subartikolu ta’ qabel dan. S u b-titolu I FUQ IL-MANDAT TA’ QBID TA’ ĦWEJJEĠ MOBBLI 282. Il-mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ mobbli, barra l-partikolaritajiet imsemmijin fl-artikolu 274, għandu jkun fih l-ordnijiet tal-Qorti fejn: (a) (i) għandu jiffissa l-jum, il-loku l-ħin tal-bejgħ fl-irkant bil-qorti u sussegwentement li jaqbad u kontestwalment jeleva l-oġġetti kollha mil-lokindikat mill-kreditur jew minn fuq il-persuna tad-debitur; jew (ii) għandhom jinqabdu mil-lok li jiġi indikat mill-kreditur, inkluż minn fuq il-persuna tad-debitur, l-oġġetti kollha fil-pussess tad-debitur jew l-oġġett jew oġġetti msemmija fil-mandat; kif ukoll li wara l-eżekuzzjoni, l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jiġi ordnat sabiex jiffissa, flimkien ma’ l-avukat jew prokuratur legali tal-kreditur, il-ġurnata tal-bejgħ fl-irkant bil-qorti wara konsultazzjoni mal-uffiċjal eżekuttiv inkarigat, u liema uffiċjal għandu jiffissa wkoll mal-kredituril-jum li għandu jkun tal-inqas sebat ijiem qabel dak if fissat għall-bejgħ fl-irkant bil-qorti sabiex issir l-elevazzjoni tal-oġġetti li l-kreditu reżekutant jagħżel li jiġu elevati; (b) għandu jiġi eżegwit il-mandat, jekk hekk meħtieġ, wara s-sigħat legali u fil-Ħdud u btajjel pubbliċi u jekk wara żewġ attentati ta’ eżekuzzjoni l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti ma jirnexxilux jinnotifika, huwa jkun awtorizzat jiżgassa; (ċ) għandhom jiġu trasportati l-ħwejjeġ maqbuda u elevati għall-postijiet tal-ħażna li jiġu indikati mill-kunsinnatarju u jittrasferixxi l-pussess tagħhom mid-debitur għall-kunsinnatarju; (d) għandu jaħtar kunsinnatarju u għandu jintaxxa u jirċievi l-ħlas dovut lill-kunsinnatarju mingħand il-kreditur għall-perjodu li l-oġġetti maqbuda u elevati ser jagħmlu f’idejn il-kunsinnatarju b’dan illi dan il-ħlas jista’ jiġi maqsum fuq perjodi li jiffissa r-Reġistratur skont in-natura tal-oġġetti maqbuda u elevati. Dan il-ħlas isir bla ħsara tal-jedd tar-rigress kontra d-debitur meta hemm lok għal dan ir-rigress; (e) għandhom jiġu maħtura esperti biex jivvalutaw il-ħwejjeġ miżmuma, jekk dan hu meħtieġ bil-liġi, jew f’ċirkostanzi speċjali li l-qorti jidhrilha li hu xieraq, jew fuq talba ta’ xi parti interessata jew tad-debitur; (f) għandu jiġi maħtur ir kantatur bi ħlas skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Irkantaturi, jekk dan hu meħtieġ bil-liġi; (g) tordna l-bejgħ fl-irkant bil-qorti ta’ dawk l-oġġetti maqbuda u elevati fil-jum stabbilit skont ir-regolamenti magħmulin mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, u dan mingħajr il-bżonn ta’ notifika oħra lid-debitur. 283. (1) (a) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jehmeż mal-mandat, deskrizzjoni dettaljata tal-ħwejjeġ maqbuda. (b) Il-kreditur jew id-debitur jew xi parti interessata jistgħu jagħmlu talba lill-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti sabiex jieħu ritratti jew filmat tal-oġġetti miżmuma b’mezzi elettroniċi jew bi kwalunkwe apparat ieħor, bi spejjeż fuq il-parti li tagħmel it-talba. (2) X’għandu jkun fiha r-riferta meta ma jinstabux ħwejjeġ mobbli, eċċ. Jekk l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti ma jsibx ħwejjeġ mobbli, jew isib biss ħwejjeġ minn dawk li m’humiex suġġetti għal qbid, huwa għandu jagħmel riferta ta’ dan il-fatt u, meta jkun il-każ, jiddeskrivi x-xorta tal-ħwejjeġ mobbli li ma jkunux suġġetti għall-qbid u għandu jwaħħal ir-riferta mal-mandat. 284. (1) Fl-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ qbid, huwa biss l-ammont sħiħ mitlub mill-kreditur li jista’ jitħallas mid-debitur f’idejn l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti. (2) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jiddeskrivi ħaġa b’ħaġa l-ħwejjeġ maqbuda u jekk- (a) fost il-ħwejjeġ ikun hemm merkanzija, iqabbad lil min jiżinha, iqejjisha jew ikejjilha skont il-każ; (b) jaqbad flus jew titoli li jissarrfu fi flus, ħaġar fin jew oġġetti ta’ metall prezzjuż, għandu bir-reqqa jniżżel l-ammont jew il-valur nominali jew il-piż tagħhom u għandu fl-iqsar żmien possibbli jeħodhom u jqegħdhom b’ċedola fir-reġistru; (ċ) meta jiġu maqbuda karti, l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jwaħħal fuqhom siġilli u jagħtihom f’idejn ir-Reġistratur, u dawn is-siġil li ma jistgħux jiġu mneħħija mingħajr l-awtorità tal-qorti. 285. Qbid ta’ ħwejjeġ mobbli oħra. Miżjud: XIV. 2006.14. Sostitwit: XII.2009.23. Emendat: V.2010.3. Sostitwit: XII.2009.23. Emendat: V.2010.3. (1) Huma suġġetti għall-qbid ħwejjeġ mobbli, inklużi wkoll: (a) azzjonijiet u ishma f’soċjetajiet kummerċjali; (b) liċenzi maħruġa minn xi awtorità kompetenti kif jista’ jiġi stabbilit b’regolamenti magħmulin mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja; (ċ) poloz ta’ assigurazzjoni; (d) Kap. 345. Kap. 204. Kap. 345. Kap. 204. titoli ta’ kreditu u kwalunkwe titolu ta’ proprjetà intellettwali jew industrijali: Iżda fuq dawn l-oġġetti, l-effett tal-mandat jibda jopera mill-ġurnata minn meta tiġi notifikata dik l-awtorità jew dik il-persuna li tkun ħarġet tali mobbli. Kull trasferiment jew piż li jsir minn jew fuq dawn il-mobbli wara dik il-ġurnata jkunu ipsojurenulli u dan b’effett mid-data tan-notifika tal-qbid lill-persuna jew lill-awtorità li tkun ħarġet l-istess: Iżda wkoll, fir-rigward ta’ ishma jew titoli ta’ kreditu rreġistrati f’depożitarju ċentrali tat-titolu, kif imfisser skont l-artikolu 2 tal-Att dwar is-Swieq Finanzjarji, dak id-depożitarju ċentrali tat-titoli għandu wkoll jiġi notifikat b’mandat ta’ qbidu għandu jkollu effett biss jekk ma jkun hemm l-ebda ordni ta’ trasferiment jew netting li taffettwa l-imsemmija ishma jew titoli mdaħħla f’sistema ta’ saldu tat-titoli, awtorizzata skont l-artikolu 34 tal-Att dwar il-Bank Ċentrali ta’ Malta, qabel in-notifika tal-mandat lid-depożitarju. (2) Fejn f’soċjetà kummerċjali l-istatut tagħha jagħti xi dritt ta’ preferenza dwar it-trasferiment ta’ azzjonijiet, dawk l-azzjonisti għandhom ikunu infurmati bil-ġurnata tal-bejgħ u jistgħu jeżerċitaw dan id-dritt fl-imsemmi bejgħ. (3) F’kull bejgħ fl-irkant bil-qorti ta’ polza ta’ assigurazzjoni għandħatigi notifika tad-ditta assiguratriċi bid-data ta’ dak il-bejgħ. 286. (1) Ħwejjeġ elevati mill-pussess tad-debitur, skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 282(1)(ċ)), bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 293, għandhom ikunu minnufih trasferiti fil-pussess fiżiku tal-kunsinnatarju fil-preżenza tal-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti, u l-kunsinnatarju għandu jirċievi u jżomm dawn il-ħwejjeġ f’post tal-ħażna awtorizzat mir-Reġistratur sakemm dawn il-ħwejjeġ jiġu mibjugħa jew sakemm il-kunsinnatarju ma jingħatax ordnijiet oħra. (2) Il-kunsinnatarju għandu joħroġ riċevuta ffirmata minnu għall-ħwejjeġ li jkunu ġew maqbuda u elevati mill-pussess tad-debitur li jkunu ġew f’idejh: Iżda l-kunsinnatarju jista’, bil-kunsens bil-miktub tar-Reġistratur, iżomm dawk il-ħwejjeġ f’postijiet oħra minflok il-post tal-ħażna uffiċjali u dan fejn, minħabba x-xorta jew id-daqs tal-beni maqbuda, ma jkunx possibbli li jsir mod ieħor. 287. Persuni li ma jistgħux ikunu kunsinnatarji. Miżjud: XIV. 2006.14. Sostitwit: XII.2009.23. Emendat: XXI II.2017.20. Sostitwit: XII.2009.23. Emendat: XXI II.2017.20. Kunsinnatarju ma jistax jiġi maħtur taħt dan it-Titolu meta jkun: (a) il-kreditur li jitlob il-ħruġ tal-mandat; (b) l-konjuġi tad-debitur jew tal-kreditur; (ċ) wieħed mill-ġenituri tal-kreditur, bintu jew ibnu, jew ħuh jewoħtu, iz-ziju jew iz-zija tiegħu, ġenitur tal-konjuġi tiegħu jew il-konjuġi tal-wild tiegħu; (d) fl-impjieg dirett jew indirett tal-kreditur; (e) tkun il-persuna li tippretendi li hija s-sid tal-ħwejjeġ maqbuda. 288. Fl-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ qbid taħt l-artikolu 282, il-kunsinnatarju għandu jattendi flimkien mal-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għall-eżekuzzjoni tal-mandat. L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jista’ jaqbad u jeleva mingħajr ma javża lill-kreditur. 289. (1) Il-kunsinnatarju għandu jkun responsabbli għall-preservazzjoni xierqa tal-ħwejjeġ fdati lil u uma għandula huwa u anqas iħalli lil ebda persuna oħra li tagħmel użu mill-ħwejjeġ sakemm mhux ordnat mod ieħor mill-qorti: Iżda d-debitur jista’ jitħalla juża jew jibqa’ jżomm pussess ta’ dawk l-oġġetti minn fost il-ħwejjeġ maqbuda li l-qorti tista’ tawtorizza jekk tqis li dawk l-oġġetti huma normalment meħtieġa f’dar medja għal għajxien deċenti sabiex tinżamm id-dinjità umana tad-debitur u tal-familja tiegħu. (2) Meta jinqabdu ħwejjeġ li jiddeterjoraw, ir-Reġistratur għandu, mingħajr bżonn ta’ aktar awtorizzazzjoni, ibiegħ il-ħwejjeġ maqbuda u bir-rikavat minn dak il-bejgħ, jaġixxi skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 284. 290. Il-kunsinnatarju għandu jaġixxi bħal missier tajjeb. Miżjud: XIV. 2006.14. Sostitwit: XII.2009.23. Sostitwit: XII.2009.23. Il-kunsinnatarju hu fid-dmir li juża, għaż-żamma fiż-żgur tal-ħwejjeġ maqbuda, id-diliġenza ta’ missier tajjeb; jekk il-kunsinnatarju jonqos li jippreżenta dawk il-ħwejjeġ meta jintalab li jagħmel dan, il-qorti għandha tordnalu jidher quddiemha biex jiġġustifika n-nuqqas tiegħu li jagħmel dan; il-kunsinnatarju jkun responsabbli għad-danni u l-imgħax u l-qorti, wara li teżamina ċ-ċirkostanzi tal-każ, tista’ tagħti dawk l-ordnijiet li jidhrilha xierqa, magħdud l-arrest personali tal-kunsinnatarju għal perjodu li ma jaqbiżx it-tliet xhur, sabiex huwa jiġi mġiegħel jippreżenta dawk il-ħwejjeġ. In-nuqqas tal-kunsinnatarju li jippreżenta dwak il-ħwejjeġ meta jiġi ordnat mill-qorti biex jagħmel dan, għandu jikkostitwixxi disprezz lejn l-awtorità tal-qorti skont id-dispożizzjonijiet applikabbli taħt dan il-Kodiċi. 291. Il-kredituri l-oħra ma jistgħu jagħmlu ebda oppożizzjoni għall-mandat. Miżjud: XIV. 2006.14. Sostitwit: XII.2009.23. Sostitwit: XII.2009.23. Il-kredituri tal-parti li kontra tagħha jkun sar il-qbid ta’ ħwejjiġha, ma jistgħu għall-ebda raġuni jagħmlu oppożizzjoni għall-eżekuzzjoni tal-mandat jew għall-bejgħ tal-ħwejjeġ: Iżda dawk il-kredituri jistgħu jeżerċitaw il-jeddijiet tagħhom fuq il-prezz li jġibu l-ħwejjeġ maqbuda. 292. Ma għandhiex issir rikonjizzjoni ta’ ħwejjeġġa maqbuda. Miżjud: XIV. 2006.14. Sostitwit: XII.2009.23. Sostitwit: XII.2009.23. (1) Meta l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jsirjafli sarmandat ieħor u l-oġġetti ma ġewx elevati, huwa għandu xorta waħda jerġa’ jeżegwixxi l-mandat fil-post lil u indikat mill-kreditur. Ir-rikonjizzjoni ma hijiex aktar permessa. L-uffiċjal eżekuttiv tal-Qorti għandu, bi spejjeż tal-kreditur, jinforma lill-kredituri li fuq talba tagħhom kienu ġew eżegwiti mandati oħra bil-mandat l-ieħor. (2) Il-mandat jista’ jiġi eżegwit fuq oġġetti oħrajn minbarra l-oġġetti diġà maqbuda. Meta jkun diġà nħatar kunsinnatarju, u l-oġġetti elevati, mandati oħrajn ma jistgħux jiġu eżegwiti fuq dawk l-oġġetti. 293. Ħwejjeġ li ma jistgħux jiġu maqbuda. Miżjud: XIV. 2006.14. Sostitwit: XII.2009.23. Emendat: XXI II.2017.21. Sostitwit: XII.2009.23. Emendat: XXI II.2017.21. (1) M’humiex suġġetti għal qbid: (a) l-ilbies ta’ kuljum, is-sodda u dawk l-affarijiet tal-kċina u l-għamara li jitqiesu raġonevolment meħtieġa għall-għajxien b’mod deċenti tad-debitur u tal-familja tiegħu; (b) il-karti personali u l-kotba li għandhom x’jaqsmu mal-professjoni tad-debitur, tal-konjuġi tiegħu jew tat-tfal tiegħu; (ċ) ir-reġistri u l-minutarji tan-nutara pubbliċi; (d) il-magni u l-għodda meħtieġa għat-tagħlim jew l-eżerċizzju ta’ xi xjenza jew ta’ xi arti tad-debitur, tal-konjuġi tiegħu jew tat-tfal tiegħu; (e) il-bhejjem u l-għodod meħtieġa għall-biedja uxi frott kemm jekk imqaċċta jew mhux imqaċċta mill-art; (f) inġenji tal-ajru, approprjati b’mod esklużiv għas-servizz tal-istat, inkluż is-servizz postali, iżda eskluż servizz kummerċjali; (g) bastimenti mikrija għalkollox fis-servizz tal-Gvern ta’ Malta; (h) ilbies sagru u kontenituriwżati fiknisja konsagrata jew ta’ proprjetà ta’ qassis, ta’ ordni reliġjuża jew ta’ membru tagħha; (i) kull proprjetà ta’ kull membru tal-Korp tal-Pulizija jew tal-Forzi Armati ta’ Malta li tkun armi, munizzjon, tagħmir, strumenti jew ilbies użati minnu fil-qadi ta’ dmirijietu: Iżda l-ħwejjeġ imsemmija fil-paragrafi (a) sa (g Iżda l-ħwejjeġ imsemmija fil-paragrafi (a) jistgħu jiġu maqbuda - (i) meta l-mandat ta’ qbid jintalab għall-prezz ta’ dawk il-ħwejjeġ; (ii) meta l-mandat ta’ qbid jintalab għall-kera jew għal ċnus tal-fond fejn dawk il-ħwejjeġ kienu jinżammu; (iii) jekk it-titolu eżekuttiv li fuqu l-manda tinħareġ jikkundanna li d-debitur b’mod speċifiku biex jagħti lura dawk il-ħwejjeġ. (2) Jistgħu jiġu maqbuda ħwejjeġ mobbli mhux maqsuma bejn id-debitur u terza persuna, iżda ma jistax isir il-bejgħ ta’ dawn il-ħwejjeġ jekk mhux wara l-qasma tagħhom. (l-artikoli 294 sa 304 ġew imħassra bl-Att XIV. 2006.13). 304A. Proċedura ta’ bejgħ ta’ oġġetti mobbli. Miżjud: XII.2009.5. Il-proċedura tal-bejgħ ta’ oġġetti mobbli għandha ssegwi l-istess proċedura, mutatis mutandis, bħal dik imsemmija fl-artikolu 305. S u b-titolu II FUQ IL-MANDAT TA’ QBID TA’ ĦWEJJEĠ IMMOBBLI 305. Talba għandha ssir b’rikors. Emendat: IX.1886.67; XV. 1913.82 XI.1984.2; VIII.1990.3 XXIV.1995.145. Mħassar: XIV. 2006.16 XV. 1913.82; XI.1984.2; VIII.1990.3;. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Emendat: XV.2008.22. (1) It-talba għall-qbid ta’ beni immobbli ssir permezz ta’ rikors. (2) Fir-rikors għandu jkun hemm indikat deskrizzjoni dettaljata tal-ħwejjeġ li tagħhom jintalab il-bejgħ fl-irkant, inkluża l-provenjenza u kull piż fuq l-istess art u pjanta li turi b’mod ċar fejn hija l-art: Iżda d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu japplikaw għall-vapuri jew bastimenti oħra ta’ iktar minn għaxar metritul, liema ħwejjeġ għandhom huma wkoll jiġu deskritti dettaljatament, inklużi wkoll il-privileġġi fuqhom; u għandha ssir stima jekk tkun meħtieġa biss mill-kreditur jew mid-debitur. (3) Fil-każ ta’ digriet kif provdut fil-provisoli hemm mas-subartikolu (2), il-proċedura li għandha titħaddem tkun dik stabbilita f’dan is-Sub-titolu għall-bejgħ fl-irkant bil-qorti ta’ proprjetà immobbli. 306. Dmirijiet tal-qorti. Emendat: IX.1886.68; XV. 1913.83 XXXI.1934.40; IX.2004.8 XV. 1913.83;. Mħassar: XIV. 2006.16. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Emendat: XII.2009.6. (1) Fid-digriet li fih il-qorti tilqa’ t-talba tal-ħruġ ta’ mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ immobbli hija għandha: (a) tordna lir-Reġistratur li jaħtar dawk l-esperti skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 89 li jistgħu jkunu meħtieġa u li tiffissa żmien qasir u perentorju meta dawn l-istimi għandhom jiġu preżentati u li tagħti dawk l-ordnijiet li huma neċessarji għall-adempiment ta’ dan l-inkargu; (b) tiffissal-jum, il-ħin u l-lok tal-bejgħ; (ċ) tordna lir-Reġistratur li jinforma lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku u lir-Reġistratur tal-Artijiet jew xi awtorità kompetenti li tista’ tiġi appuntata skont regolamenti li jistgħu jsiru mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, bid-digriet u dan fl-ewwel ġurnata utli; (d) tordna lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku biex jirreġistra minnufih id-digriet fiktieb li għandu jinżamm għal dak l-għan fir-Reġistru Pubbliku u li jkun aċċessibbli għall-pubbliku; u (e) taħtarir kantatur pubbliku bi ħlas skont regolamenti magħmulin mill-Ministru taħt dan l-artikolu. (2) Dan id-digriet għandu jkun notifikat lid-debitur. 307. Stima tad-debitur. Emendat: IV.1984.2; XI.1984.3 XXIV. 1995.146. Mħassar: XIV. 2006.16 XI.1984.3;. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Emendat: XII.2009.7. (1) Fi żmien għoxrin ġurnata minn meta d-debitur jiġi notifikat bid-digriet tal-qorti, huwa jkun jista’ jippreżenta stima separata u jitlob li ma ssirx stima ġdida, b’dan li din l-istima għandha tkun ġuramentata. (2) L-istima ġuramentata preżentata mid-debitur għandha, fi żmien għoxrin ġurnata, tiġi notifikata lill-kreditur li jkollu għoxrin ġurnata żmien biex jopponi għaliha. (3) Meta kreditur jopponi għall-istima preżentata mid-debitur, il-qorti għandha, wara li tisma’ l-partijiet, tiddeċiedi jekk għandhiex taħtar espert ġdid jew le. (4) Stima tal-ħwejjeġ li għandhom jiġu mibjugħa għandha dejjem issir qabel il-bejgħ iżda jekk stima, magħmula mhux iktar kmieni minn tnax-il xahar qabel is-sentenza li qed tiġi nfurzata, ġiet aċċettata mill-qorti fis-sentenza tagħha, il-qorti għandha tieħu kont ta’ dik l-istima u ma ta ppuntax esperti ġodda biex iwettqu stima ġdida. 308. Ħatra tal-espert mill-qorti kemm-il darba l-partijiet ma jaqblux. Emendat: XXIV.1995.147. Mħassar: XIV. 2006.16. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. (1) L-espert hu dejjem maħtur mill-qortiex officio skont l-elenku stabbilit fl-artikolu 89 u fuq bażi ta’ rotazzjoni sakemm il-partijiet ma jkunux diġà ippreżentaw nota li fiha jipproponu l-isem ta’ espert li jkunu jaqblu fuq u, jew ġiet aċċettata l-istima preżentata skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 307. (2) Espert għandu jfassal valutazzjoni tal-ħwejjeġ flimkien mad-deskrizzjoni dettaljata tagħhom, inklużi aggravji u piżijiet, u jissottometti l-istess b’ġurament lir-Reġistratur. (3) Id-debitur għandu b’ġurament jagħti dik l-informazzjoni li għandha x’taqsam mal-ħwejjeġ kif jista’ jkun meħtieġ mir-Reġistratur jew l-esperti, u d-dispożizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu max-xiehda għandhom jgħoddu għad-debitur. (4) L-istima ma tistax tiġi attakkata immal-qorti tista’, permezz ta’ rikors, tordna l-korrezzjoni ta’ kull żball li jkun ittieħed fid-deskrizzjoni jew valutazzjoni. (5) L-espert nominat taħt dan it-Titolu jitħallas skont tariffa li tiġi stabbilita skont regolamenti li jsiru mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja. 309. L-istima ta’ oġġetti tad-deheb jew tal-fidda għandha turi kemm jiswal-materjal tal-ħaġa, eċċ. Mħassar: XIV.2006.16. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. F’kull stima ta’ ħwejjeġ tad-deheb jew tal-fidda, l-espert għandu jniżżel il-valur tal-materjal tal-ħaġa u l-prezz tal-fattura, kull wieħed għalih kif ukoll it-total. 310. L-istima tal-immobbli għandu jkun fiha deskrizzjoni tal-fond, eċċ. Emendat: XXXI.1934.41; XXIV. 1995.148. Mħassar: XIV. 2006.16. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Emendat: IV.2016.13. (1) Fl-istima ta’ immobbli, l-esperti għandhom jinkludu deskrizzjoni tal-fondu jfissru l-piżijiet, kirjiet u jeddijiet oħra sew reali kemm personali, jekk ikun hemm, li għalihom dan il-fond ikun suġġett, kif ukoll l-aħħar trasferiment tiegħu, skont l-informazzjoni li jkunu ħadu mill-kreditur jew mid-debitur u din id-deskrizzjoni għandu jkun fiha dan li ġej: (a) indikazzjoni tas-sit u l-għoli tal-fond li hu soġġett għall-bejgħ bl-irkant fil-qorti; (b) pjanta jew skizz li juru l-għadd ta’ kmamar li jiffurmaw il-fond u d-daqs tagħhom; (ċ) rapport dwar jekk il-fondġiex mibni skont permessi tal-bini u regoli sanitarji; (d) kopja tal-att tal-akkwist; u (e) dikjarazzjoni dwar jekk il-fond huabitat jew okkupat minn terzi, u taħt liema titolu huhe kk okkupat: Iżda jekk l-inkwilin, meta mitlub mill-espert biex jagħti l-informazzjoni msemmija fil-paragrafu (e), jonqos milli jagħmel dan, l-espert għandu jinkludi fir-rapport tiegħu dikjarazzjoni dwar dan in-nuqqas: Iżda wkoll jekk il-Qorti tkun sodisfatta li l-inkwil innaqas milli jagħti l-informazzjoni msemmija fl-ewwel provi so min għajr raġuni valida, il-Qorti tista’ ssi b l-inkwil inħati ta’ disprezz tal-qorti u meta jinsabħati jeħel piena li tikkonsisti f’multa ta’ mhux inqas minn mitejn euro (€ 200) u mhux iżjed minn elfeuro (€ 1,000). (2) Id-debitur jista’ jiġi mġiegħel, fuq talba bil-miktub jew bil-fomm tal-espert jew tal-kreditur, biex iwettaq bil-ġurament, mogħti lil u mill-qorti jew mir-reġistratur, l-informazzjoni mogħtija lill-espert jew li dan ikun talab. (3) Id-debitur jiġi msejjaħ b’ittra tar-reġistratur. Id-debitur jiġi msejjaħ b’ittra mingħand ir-reġistratur, biex jagħti l-informazzjoni hawn fuq imsemmija. (4) Dispożizzjonijiet dwar ix-xhieda jgħoddu għad-debitur. Id-dispożizzjonijiet dwar ix-xhieda jgħoddu għad-debitur imsejjaħ kif jingħad hawn fuq. 311. Ir-rapport tal-istima għandu jiġi maħluf mill-espert. Emendat: X.1856.5; VI.1880.23 VIII.1990.3; XXIV. 1995.149 VI.1880.23;. Mħassar: XIV. 2006.16. Miżjud: XIV.2006.15. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. (1) Ir-rapport li jkun fih il-valutazzjoni jew l-istima għandu jiġi ppreżentat mill-espert fiż-żmien li jkun ġie mogħti mill-qorti fid-digriet, skont iċ-ċirkostanzi, u għandu jiġi maħluf mill-espert quddiem ir-Reġistratur. (2) Meta l-bejgħ fl-irkant ta’ fond, jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ fond, illi jkun qiegħed fil-Gżira ta’ Għawdex jew ta’ Kemmuna, jiġi ordnat minn waħda mill-qrati superjuri, din il-qorti tista’ tordna li l-espert jaħlef ir-rapport tiegħu fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), quddiem wieħed mill-uffiċjali msemmija fl-artikolu 57(2)(a) sa (ċ Meta l-bejgħ fl-irkant ta’ fond, jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ fond, illi jkun qiegħed fil-Gżira ta’ Għawdex jew ta’ Kemmuna, jiġi ordnat minn waħda mill-qrati superjuri, din il-qorti tista’ tordna li l-espert jaħlef ir-rapport tiegħu fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), quddiem wieħed mill-uffiċjali msemmija fl-artikolu 57(2)(a), u li jagħti dan ir-rapport, hekk maħluf, f’idejn l-uffiċjal fuq imsemmi, sabiex dan jibgħat u lill-qorti superjuri li tkun ħarġet l-ordni msemmija. (3) Meta l-irkant ta’ fond, jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ fond, illi jkun qiegħed fil-Gżira ta’ Malta, jiġi ordnat mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), dik il-qorti tista’ tordna li l-espert jaħlef ir-rapport tiegħu quddiem ir-Reġistratur, u li jagħti dak ir-rapport, hekk maħluf, f’idejn ir-Reġistratur fuq imsemmi, sabiex dan jintbagħat minnu lill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex). (4) Taxxa u ħlas tad-dritt tal-espert. Id-dritt tal-espert jiġi intaxxat mir-Reġistratur, bla ħsara tal-jedd ta’ appell lill-qorti. Dan l-appell isir b’rikors minn kull min huwa interessat fi żmien xahar min-notifika tat-taxxa. Dan id-dritt għandu jitħallas dejjem mill-kreditur, bla ħsara tal-jedd tiegħu kontra d-debitur għall-ħlas lura ta’ dan id-dritt flimkien mal-ispejjeż l-oħra tal-bejgħ: Iżda fejn isir l-appell, il-kreditur għandu jiddepożi ta d-dritt intaxxat mir-Reġistratur u l-proċeduri tal-bejgħ għandhom jitkomplew u jiġu finalizzati. S u b-titolu III FUQ IL-MANDAT TA’ QBID TA’ AZJENDA KUMMERĊJALI 312. Bejgħ fl-irkant ta’ mobbli, immobbli u azjendi kummerċjali. Emendat: IX.1886.69; XXIV. 1995.150. Mħassar: XIV. 2006.16. Miżjud: XIV.2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Il-mobbli, l-immobbli jew azjendi kummerċjali maqbuda mill-pussess ta’ debitur, għandhom jinbiegħu b’irkant pubbliku skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu. 312A. L-irkanti jinżammu meta jkun hemm bżonn. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. L-irkanti għandhom jinżammu kull meta jkun hemm bżonn meta jkun hemm għadd suffiċjenti ta’ ħwejjeġ biex jinbiegħu. 312B. Dispożizzjonijiet jgħoddu għall-proprjetà kemm mobbli jew immobbli jew azjendi kummerċjali. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid u emendat: VII.2007.30. (1) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu għandhom jgħoddu għall-proprjetà kemm mobbli jew immobbli jew azjendi kummerċjali. Xejn ma għandu jwaqqaf lir-Reġistratur u l-irkantatur pubbliku milli jbiegħu proprjetà mobbli, immobbli jew azjenda kummerċjali fl-istess irkant. (2) Għall-għanijiet ta’ dan is-Sub-titolu t-tifsira ta’ mobbli għandha tkun l-istess bħal dik mogħtija fis-Sub-titolu I ta’ dan it-Titolu u dik ta’ immobbli għandha tkun l-istess bħal dik mogħtija fis-Sub-titolu II ta’ dan it-Titolu, salv li fil-każ ta’ azjenda kummerċjali t-tifsira hija dik mogħtija fl-artikolu 312 Kiżda għall-finijiet ta’ dan it-Titolu azjenda kummerċjali għandha titqies bħala immobbli. 312Ċ. Talba għall-qbid ta’ azjenda kummerċjali. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. It-talba għall-qbid ta’ azjenda kummerċjali ssir permezz ta’ rikors u dan għandu jiġi notifikat li d-debitur. 312D. Digriet li fih il-qorti tilqa’ t-talba tal-ħruġ tal-mandat. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. F’digriet li fih il-qorti tilqa’ t-talba tal-ħruġ ta’ mandat ta’ qbid ta’ azjenda kummerċjali, il-qorti- (a) għandha tordna lir-Reġistratur jaħtar dawk l-esperti skont l-artikolu 89 li jistgħu jkunu meħtieġa sabiex: (i) jelenkaw u jistmaw l-assi kollha tal-istess azjenda; (ii) ji ppreżentaw rapport jekk, meta jitqies id-debitu tal-azjenda, l-azjenda għandhiex tiġi mibjugħa jew inkella amministrata għal perjodu ta’ żmien li fih tista’ tħallas lura dan id-debitu; u (b) tiffissa ż mien qasir u perentorju meta dawn l-istimi u dan ir-rapport għandhom jiġu ppreżentati u li tagħti dawk l-ordnijiet li huma neċessarji għall-adempiment ta’ dawn l-inkariġi: Iżda fejn l-elenku u l-istima tal-assjem sħiħ ikun diġà sar fl-atti tal-mandat kawtelatorju ta’ qbid ta’ azjenda kummerċjali, il-qorti għandha tadotta hu taħtar biss esperti sabiex jippreżentaw rapport jekk l-azjenda għandhiex tiġi mibjugħa jew amministrata. 312E. Iffissar tar-rikors għas-smigħ. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Wara li jiġu maħlufa l-istimi u r-rapporti, l-qorti għandha, fi żmien ġimgħa t iffissar-rikors għas-smigħ u, wara li tisma’ l-partijiet, tiddeċiedi jekk kemm-il darba għandux ikun hemm il-bejgħ fl-irkant bil-qorti tal-azjenda kummerċjali jew li jiġi maħtur amministratur sabiex imexxi l-azjenda sakemm jitħallas l-ammont dovut. 312F. Iffissar tal-jum, lokuħin għall-bejgħ. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Fejn il-qorti tiddeċiedi li għandu jkun hemm il-bejgħ, hija għandha tiffissajum, lokuħin għall-bejgħ tal-assjem sħiħ bħala azjenda kummerċjali. 312G. Ħatra ta’ amministratur. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Il-qorti għandha taħtar amministratur sabiex ikompli jamministra l-azjenda sakemm din tinbiegħ: Iżda fejn fl-atti tal-mandat kawtelatorju jkun hemm amministratur diġà maħtur, dan għandu jiġi konfermat. 312H. L-artikoli 308 sa 311 għandhom japplikaw mutatis mutandis għal dan il-mandat. 312I. Fejn il-qorti tiddeċiedi li l-azjenda għandha tibqa’ tiġi amministrata. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. (1) Fejn il-qorti tiddeċiedi li l-azjenda għandha tibqa’ tiġi amministrata sakemm isir il-ħlas tal-ammonti dovuti, hija għandha taħtar amministratur u tagħti dawk l-ordnijiet u provvedimenti li tħoss xierqa, meta jitqiesu d-debitu, u n-natura u l-valur tal-azjenda kummerċjali. (2) L-amministratur maħtur għandu jieħu f’idejh l-azjenda u jkollu d-dritt li jbiegħu jinnegozja fil-ġestjoni ordinarja, iżda għal kull deċiżjoni ta’ natur a straordinarja huwa għandu jagħmel talba għall-awtorizzazzjoni tal-qorti: Iżda bank kummerċjali ma’ jistax jiġi maħtur bħala amministratur. 312J. Talba għall-bejgħ tal-azjenda. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid u emendat: VII.2007.30. (1) Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 312I, tul din il-ħatra, l-amministratur, jekk jidhirlu li l-azjenda ser titlef il-valur tagħha fis-suq, jista’ jagħmel talba lill-qorti sabiex tawtorizzah li jbiegħ l-azjenda kollha jew partijiet minnha. (2) L-amministratur maħtur skont l-artikolu 312I għandu dritt għal dak il-ħlas lil qorti, fid-diskrezzjoni tagħha, jidhrilha li lilu jmiss meta jitqies il-valur tal-azjenda u l-ħidma marbuta mal-ġestjoni tan-negozju. 312 K. Tifsira ta’ azjenda kummerċjali. Miżjud: XIV. 2006.17. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.30. Għall-finijiet ta’ dan it-Titolu, il-frażi "azjenda kummerċjali" tfisser impriża kummerċjali ta’ kull tip li tkun qed topera fil-kummerċ u tinkludi makkinarju, tagħmir, merkanzija, drittijiet tanġibbli u intanġibbli, mobbli, immobbli, li ċenzi, drittijiet tal-awtur u l-avvjament. S u b-titolu IV FUQ IL-BEJGĦ FL-IRKANT BIL-QORTI. Miżjud: XIV.2006.18. 313. Forma tal-avviż tal-bejgħ fl-irkant. Emendat: XXIV.1995.151. Sostitwit: XIV.2006.19. Emendat: IV.2016.14. Sostitwit: XIV.2006.19. Emendat: IV.2016.14. (1) Ir-Reġistratur għandu jippubblika regolarment f’żewġ gazzetti, waħda bil-lingwa Maltija u l-oħra bil-lingwa Ingliża, listi tal-bejgħ fl-irkant li jkunu ser isiru u fihom jindika b’mod ċar il-ħwejjeġ b’dak il-mod li l-pubbliku jkun infurmat sew sabiex l-interessi tal-partijiet jiġu protetti: Iżda d-debitur, il-kreditur jew persuni oħra interessati jistgħu jippubblikaw u jinfurmaw, bi spejjeż tagħhom, kull bejgħ partikolari f’liema gazzetta jridu jew ixandrudan fi kwalunkwe mezz ieħor ta’ xandir. (2) Ir-reklam dwar bejgħ bl-irkant fil-qorti għandu jkun fih: (a) indikazzjoni tar-referenza tal-qorti tal-bejgħ bl-irkant fil-qorti; (b) l-ismijiet tal-partijiet fi h u n-numri tal-karta tal-identità jew ta’ xi dokument ieħor ta’ identità jekk disponibbli; (ċ) indikazzjoni ċara tal-fond li ser jinbiegħ; (d) il-valur ta’ kull fond, meta l-istima tkun saret skont il-liġi; u (e) id-data, ħinu post li fihom ser isir il-bejgħ bl-irkant fil-qorti. 314. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, il-bejgħ fl-irkant għandu jsir fil-pubbliku, jew - (a) fil-bini tal-qrati tal-ġustizzja; jew (b) f’bini ieħor iddestinat mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għal dan il-bejgħ fl-irkant u f’dak iż-żmien li jiġi stabbilit mill-qorti: Iżda l-qorti għandha s-setgħa li tordna, għal raġuni tajba, illi l-bejgħ fl-irkant isir f’kull lokuħin li jkun, billi dan il-lokuħin jiġu regolarmentimgħarrfa fl-avviż. (2) Fil-każ ta’ abiti u vażi sagri, l-irkant ma jsirx fil-pubbliku, iżda l-qorti tagħti dawk il-provvedimenti li jidhrilha xierqa għall-bejgħ tagħhom bil-mod li jkun tal-aqwaġid lill-interessati, u billi tiġi mħarsa l-qima li jmiss għax-xorta mqaddsa tal-ħaġa li tkun sejra tinbiegħ fl-irkant. (3) Kap. 345. Kap. 345. Fil-każ ta’ bejgħ fl-irkant ta’ titoli elenkati fi swieq regolati, l-irkant għandu jsir skont il-proċeduri preskritti fir-regoli ubye-laws magħmulin skont l-artikoli 4(2) u 28(2) tal-Att dwar is-Swieq Finanzjarji [żaħ. 315. Stima tal-ħwejjeġ li għandhom jinbiegħu fl-irkant. Miżjud: XIV.2006.22. Emendat: VII.2007.30. Emendat: VII.2007.30. (1) Qabel il-bejgħ fl-irkant ta’ immobbli jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli, jew ta’ ħwejjeġ mobbli tad-deheb jew tal-fidda, ta’ ġawhar jew ħaġar fin jew ta’ oġġetti prezzjużi oħra, u azjendi kummerċjali għandha dejjem issir stima. (2) Għal ħwejjeġ mobbli oħra, l-istima ssir biss meta hija mitluba mill-kreditur jew mid-debitur. (3) Stima magħmula skont id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 308, 311 u 312 F u li tkun qegħda fi proċess ta’ bejgħ fl-irkant għandha tiġi aċċettata mill-qorti li tkun l-istima li għandha ssir għall-finijiet ta’ dan l-artikolu. 316. L-istima ta’ oġġetti tad-deheb jew tal-fidda għandha turi kemm jiswal-materjal tal-ħaMiżjud: XIV.2006.22. F’kull stima ta’ ħwejjeġ tad-deheb jew tal-fidda, ta’ ġawhar jew ħaġar fin jew ta’ oġġetti prezzjużi oħra, l-espert għandu jikkunsidra l-valur tal-materjal tal-ħaġa, u l-prezz tal-fattura, flimkien ma’ kull karatteristika distintiva tal-imsemmi oġġett u jistima l-valur komplessiv tiegħu. 317. Ġarr tal-ħwejjeġ mobbli għal-lok tal-irkant. Il-marixxall għandu jieħu ħsieb tal-ġarr tal-ħwejjeġ mobbli fil-lok ta l-irkant, fejn, mill-anqas għal sagħtejn qabel ma jinfetaħ l-irkant, ikun jista’ jarahom kulħadd. 318. Bejgħ fl-irkant ta’ ħwejjeġ kollha f’daqqa jew f’lottijiet, jew ħaġaħa Emendat: XI.1984.4; XXIV. 1995.154; XIV. 2006.24. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 305, l-irkant ta’ ħwejjeg mobbli jista’ jsir bil-bejgħ tal-ħwejjeġ jew kollha f’daqqa, jew f’lottijiet għalihom, jew ħaġa ħaġa, kif tordna l-qorti, skont iċ-ċirkostanzi tal-każ. 319. Ftuħ tal-bejgħ fl-irkant. Emendat: IX.1886.70; XV. 1913.84. Sostitwit: XXIV.1995.155. Emendat: XIV.2006.25 XV.2008.23; XL V.2016.4 Emendat: XIV.2006.25;. Emendat: XIV.2006.25; (1) L-irkant għandu, salv l-eċċezzjonijiet previsti fl-artikoli preċedenti, jsir minn irkantatur pubbliku fil-preżenza tar-Reġistratur. (1A) L-irkant għandu jibda fil-ħin stabbilit mill-Qorti u jibqa’ għaddej sakemm tiġi aġġudikata l-ogħla offerta pubblika. (1B) Fl-istess ħin, jista’ jsir irkant ta’ iżjed minn ħaġa waħda, kull ħaġa għaliha, waħda wara l-oħra. (2) L-offerti jsiru bil-fomm. Kull offerta għandha tixxandar mill-anqas tliet darbiet, jekk matul ix-xandir ma ssirx offerta ogħla. Il-liberazzjoni ssir lil min jagħmel l-ogħla offerta fiż-żmien stabbilit fl-avviżi. (3) Offerta ma tibqax isseħħ malli tiġi aċċettata offerta ogħla, għalkemm dik l-offerta ogħla, wara, tiġi dikjarata nulla. (4) L-irkantatur pubbliku jew broker ikollhom jedd għal dritt li jiġi ntaxxat mir-Reġistratur skont tariffa li tiġi stabbilita mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja. (5) L-ebda offerta ma tista’ tiġi aċċettata jekk tkun inqas minn sittin fil-mija (60 %) tal-valur li bih l-oġġett mobbli, l-immobbli jew l-azjenda kummerċjali jkun ġie stmat: Iżda jekk ma ssir l-ebda offerta li tkun għallinqas ekwivalenti għal sittin fil-mija (60 %) tal-valur li bih l-oġġett mobbli, l-immobbli jew l-azjenda kummerċjali jkun ġie stmat, il-kreditur jista’ jitlob li l-oġġett mobbli, l-immobbli jew l-azjenda kummerċjali jerġgħu jitqiegħdu għall-irkant pubbliku: Iżda dan is-subartikolu m’għandux jgħodd għal bastimenti u bċejjeċ tal-baħar oħra li jkunu aktar minn għaxar metri fit-tul. (6) L-irkantatur pubbliku jkollu d-dritt jitlob li min ikun ser jagħmel offerta jkollu l-garanziji meħtie[a. 320. Ma jistgħux jiġu aċċettati offerti propersonanominanda, eċċ. Emendat: XI.1984.5; XXIV. 1995.156. Sostitwit: XIV.2006.26. L-irkantatur għandu jieħu ħsieb li ebda offerta ma tiġi aċċettata li ssir jew propersonanominanda inkella minn persuni li huma notorjament inkapaċi li jwettqu l-obbligi mnissla mill-aġġudikazzjoni. 321. Offerti bil-kondizzjoni tal-ħruġ tal-editti. Imħassar: XXIV.1995.157. 322. Sa meta tibqa’ sseħħ l-offerta. Emendat: XI.1859.17; IX.1886.71 XI.1977.2; XXIV. 1995.158IX.1886.71;. Imħassar: XIV.2006.27. 323. Kemm għandu jdum sejjer l-irkant. Sostitwit: XIV.2006.28. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għandu jistabbilixxi b’regolament iż-żmien li għandu jdum għaddej bejgħ b’irkant. 324. Meta l-liberazzjoni m’għandhiex issir dak in-nhar tal-irkant. Emendat: IV.1984.3; XXIV. 1995.158. Imħassar: XIV.2006.29. 325. Meta għandha tingħata ġurnata oħra biex jissokta l-irkant. Il-liberazzjoni ssir f’din il-ġurna ta l-oħra. Riserva. Emendat: IX.1886.72. Sostitwit: XXIV.1995.160. Sostitwit: XXIV.1995.160. Imħassar: XIV.2006.29. 326. T waqqif tal-irkant jew tal-liberazzjoni. Emendat: XV.1913.85; IV. 1984.4 XXIV. 1995.161; XIV. 2006.30IV.1984.4;. (l) L-irkant jew il-liberazzjoni għandhom dejjem jitwaqqfu fuq talba tad-debitur bil-kunsens tal-kreditur, jew fuq talba tal-kreditur bil-kunsens tad-debitur, u, f’dan il-każ, kif ukoll meta t-twaqqif isir minħabba impediment leġittimu ieħor, għandhom jinħarġu avviżi ġodda sabiex l-irkant jissokta f’jum ieħor li jiġi stabbilit mir-Reġistratur fi żmien ġimgħa tejn. (2) Jekk it-twaqqif tal-irkant jiġi mitlub mid-debitur jew minn terza persuna, mingħajr il-kunsens tal-kreditur, it-talba ma tiġix milqugħa, kemm-il darba, flimkien magħha, ma titqiegħedx f’idejn ir-reġistratur, somma, illi, fil-fehma ta’ dan, tkun biżżejjed biex tagħmel tajjeb għall-ispejjeż li jsiru minħabba t-twaqqif. (3) Ma tiġix lanqas milqu għat-talba għat-twaqqif tal-irkant, illi, mingħajr il-kunsens tal-kreditur, tiġi magħmula f’anqas minn sebat ijiem qabel il-jum iffissat għall-irkant, kemm-il darba min jagħmel it-talba ma jaħlifx f’idejn ir-reġistratur, illi r-raġuni tat-twaqqif inqalgħat f’dak iż-żmien, inkella, illi huma kienxjaf b’dik ir-raġuni qabel dak iż-żmien. (4) Kull min għandu interess jista’ jagħmel rikors li bih jitlob lill-qortitirrevoka contrarioimperiod-digriet tagħha li bih tkun awtorizzatit-twaqqif tal-irkant jew tal-liberazzjoni u l-qorti għandha tisma’ lill-partijiet b’mod sommarju qabel ma tagħti d-digriet tagħha. Kull digriet bħal dan ma jista’ jiġi kkontestat f’ebda qorti. (5) Il-qorti għandha tisma’ lill-partijiet fuq it-talba għas-sospensjoni, iżda ma għandhiex tiddekreta r-rikors relattiv qabel ma jkun sar depożitu ta l-ispejjeż kollha tal-bejgħ fl-irkant bil-qorti. 327. Offerti ġodda fil-quindena. Emendat: IX.1886.73; IV. 1984.5 XXIV. 1995.162; IV. 1996.7IV.1984.5;. Imħassar: XIV.2006.29. 328. Depożitu tal-prezz tal-liberazzjoni. Emendat: XXIV.1995.163; XIV. 2006.32. LII.2016.29. Ix-xerrej, f’każ ta’ bejgħ ta’ immobbli, jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli, jew ta’ bastimenti, jew ta’ inġenji tal-ajru, jew ta’ azjendi kummerċjali, għandu jiddepożi ta l-prezz fi żmien sebat ijiem minn dak in-nhar tal-liberazzjoni finali; u, fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa mil-liberazzjoni, fil-każ ta’ ħwejjeġ mobbli oħra. 329. Ix-xerrej li jonqos li jiddepożi ta l-prezz jista’ jiġi ikkundannat għall-arrest tal-persuna. Emendat: XXII.2005.42. (1) Ix-xerrejilli jonqos li jiddepożi ta l-prezz, jista’, fuq talba tal-esekutant jew tal-esekutat, b’rikors, jiġi kkundannat għall-arrest tal-persuna. (2) Irkant ġdid bi spejjeż u b’riskju tax-xerrej. Minbarra dan, f’kull każ bħal dan, il-ħwejjeġ mibjugħa jistgħu, fuq talba b’rikors tal-esekutant jew tal-esekutat, jerġgħu jinġiebu fl-irkant bi spejjeż tax-xerrej; u meta jsir dan, jekk l-offerti jkunu iċken, ix-xerrej jibqa’ jwieġeb għad-differenza; u jekk l-offerti jkunu ogħla, id-differenza tmur favur l-esekutat, iżda tibqa’ suġġetta għall-jeddijiet tal-esekutant. (3) Id-digriet għandu jiġi innotifikat li x-xerrej. Id-digriet fuq ir-rikors hawn fuq imsemmi għandu jiġi nnotifikat li x-xerrej. 330. Depożitu tal-prezz ta’ ħwejjeġ mobbli. Ix-xerrej ta’ ħwejjeġ mobbli mibjugħa b’irkant jista’ jqiegħed il-prezz f’idejn ir-reġistratur, illi, fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa, għandu jagħmel, b’ċedola, id-depożitu ta’ dak il-prezz. 331. Kunsinna lix-xerrej ta’ ħwejjeġ immobbli jew mobbli. Emendat: IX.1886.74; XXIV. 1995.164; XIV. 2006.34. (1) Il-kunsinna ta’ beni immobbli, jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli, jew ta’ azjendi kummerċjali, issi r ipsojurebil-liberazzjoni finali u bid-depożitu tal-prezz fil-qorti jew bl-approvazzjoni tat-tpaċija. (2) Il-kunsinna ta’ ħwejjeġ mobbli ssir bil-għoti tal-ħaġa u bid-depożitu tal-prezz jew bl-approvazzjoni tat-tpaċija. (3) Fil-każ ta’ bastimenti, jew bċejjeċ oħra tal-baħar jew inġenji tal-ajru, il-qorti tista’ tagħmel dawk l-ordnijiet li hija tqis li jkunu xierqa sabiex tiżgura li l-proprjetà liberata tiġi konsenjata lix-xerrej minnufih mallix-xerrej jagħmel dik il-garanzija li l-qorti tista’ tistabbilixxi biex tħares it-talbiet tal-partijiet. Dawk l-ordnijiet jistgħu wkoll jingħataw f’każijiet oħra meta l-qorti tikkonsidra li dewmien fil-konsenja tal-proprjetà jista’ jikkawża preġudizzju serjulix-xerrej. Ordni mogħti bis-saħħa ta’ dan is-subartikolu ma jista’ jiġi kkontestat b’ebda modu għandu jitwettaq minnufih. 332. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 337), ix-xerrej mhux obbligat jiddepożi ta l-prezz, jekk ikun offraanimocompensandi. 333. Offerta animocompensandi. Sostitwit: XIV.2007.36. (1) Kull min għandu kreditu likwidu li jkun ġej minn sentenza, titolu eżekuttiv, kuntratt, jew obbligazzjoni bil-miktub oħra, jista’ joffri animocompensandi. (2) Kull minirid joffrianimocompensandi għandu jirreġistra ruħu permezz ta’ nota qabel il-ftuħ tal-bejgħ bl-irkant billi jagħmel dikjarazzjoni ġuramentata quddiem ir-Reġistratur fuq liema bażi jridjoffri animocompensandi. (3) Kull min jista’ joffri animocompensandi jista’ jiġi notifikat minn kull min huwa interessat bil-bejgħ fl-irkant bil-qorti għall-inqas ġimgħatejn qabel il-ġurnata tal-bejgħ umin ma jiġix notifikat jew ma jiġix notifikat fit-terminu jista’ jeżerċita d-dritt taħt l-artikolu 356. 334. Offerta animocompensandi taħt kondizzjoni. Sostitwit: XIV.2006.37. Kull offerta animocompensand issir taħt il-kondizzjoni li l-offerent għandu jobbliga ruħu li jiddepożi ta l-prezz jekk jiġi hekk deċiż mill-qorti. 335. Oppożizzjoni għall-offerta animocompensandi. Emendat: XXIV.1995.165. Sostitwit: XIV.2006.38. Sostitwit: XIV.2006.38. Kull oġġezzjoni għal talba għal offerta animocompensanditis ta’ ssir biss wara l-bejgħ. Ma jistgħux isiru oġġezzjonijiet qabel jew waqt il-bejgħ. 336. Permess taħt kondizzjoni lil diversi kredituri biex joffru animocompensandi. Imħassar: XIV.2006.39. 337. Talba għall-approvazzjoni tat-tpaċija. Depożitu taż-żejjed, jekk ikun hemm. Emendat: XIV.2006.40. (1) Ix-xerrejanimocompensandi għandu, fiż-żminijiet imsemmija fl-artikolu 328, jitlob permezz ta’ rikors u kontestwa li ċedola, l-approvazzjoni tat-tpaċija u jiddepożi ta l-bqija tal-prezz, meta dan il-prezz ikun jiskorri l-kreditu u l-ispejjeż, u għandu jġib id-dokumenti meħtieġa li jippruvaw il-kreditu tiegħu. (2) Depożitu tal-ispejjeż tal-esekutant. Meta x-xerrej ma jkunx l-esekutant, huwa għandu wkoll jiddepożi ta l-ispejjeż li l-esekutant ikun għamel għall-kanonizzazzjoni tal-kreditu tiegħu u għall-irkant. (3) Il-kreditu resekutant jieħu lura l-ispejjeż. L-esekutant jieħu lura mid-depożit u l-ispejjeż tal-irkant bla ebda kondizzjoni; u jieħu lura l-ispejjeż legali u l-ispejjeż għall-kanonizzazzjoni tal-kreditu tiegħu taħt l-obbligazzjoni, imsaħħa b’garanzija tajba, li jerġa’ jroddhom li x-xerrej f’każ ta’ evizzjoni tal-immobbli li jkun ġie hekk illiberat. 338. (1) It-talba msemmija għandha tiġi pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvernu notifikata lid-debitur u lill-kredituri kollha magħrufa, inklużi dawk li b’talba tagħhom ikunu sarumandati ta’ qbid jew ta’ sekwestru jew ta’ impediment tas-safar kif ukoll dawk imsemmija fil-mandat ta’ qbid li wassal għall-bejgħ fl-irkant bil-qorti. (2) Żmien għat-tweġiba. Kull min jista’ jkollu interess u l-persuni hekk notifikati għandhom żmien għoxrin ġurnata biex jippreżentaw tweġiba li fiha jiddikjaraw bid-detta li r-raġunijiet għall-oppożizzjoni tagħhom u s-somom kontestati; u meta dik l-oppożizzjoni tkun imsejjsa fuq talba li tolqot ir-rikavat tal-bejgħ u allegata kawża ta’ preferenza, huma għandhom jiddikjaraw l-ammont ta’ dik it-talba u l-bażi għal dik il-preferenza. Dawn il-persuni għandhom flimkien mar-risposta jippreżentaw kull prova rilevanti sabiex jissostanzjaw l-opożizzjoni tagħhom. (3) Kondizzjoni li tista’ tagħmel il-qorti meta tapprova t-tpaċija. Il-qorti, meta tapprova t-tpaċija, tista’ tordna lix-xerrej li jagħti garanzija tajba li jiddepożita fil-qort il-prezz flimkien mal-imgħaxijiet, jekk jiġi hekk deċiż. (4) Meta l-qorti tilqa’ t-talba, kull min għandu interess jikkontesta jista’, fi żmien għoxrin ġurnata, jippreżenta appell permezz ta’ rikors, liema appell għandu jiġi appuntat u deċiż fi żmien tliet xhur mid-data tad-digriet. (5) Fejn il-Qorti tal-Appell tirrevoka d-deċiżjoni dwar li ssir offerta animocompensandi, hija għandha tibgħat l-atti lura lill-ewwel qorti. 339. Konkors tal-kredituri. Sostitwit: XIV.2006.42. Meta jkun hemm iktar minn kreditur wieħed li jkun għamel talba sabiex jitħallas mir-rikavat b’mod li jkun hemm lok għall-konkors tal-kredituri, dik il-qorti għandha tiftaħ il-proċess quddiemha stess skont id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 416 et sequitur. 340. (1) Jekk it-tpaċija ma tiġix approvata, igħoddu d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 329). Iżda kull min jagħmel offerta animocompensandi taħt il-kundizzjoni msemmija fl-artikolu 334 għandu, fi żmien sebat ijiem minn meta jiġi notifikat bl-ordni tal-qorti li tiċħad ir-rikors tiegħu għat-tpaċija, jiddepożi ta l-prezz fir-reġistru tal-qorti, f’liema każ id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jgħoddux. Fil-każ li dik il-parti tonqos milli tħallas il-prezz f’dak iż-żmien mogħti, għandu jgħodd l-artikolu 329: Iżda wkoll fil-każ li l-proprjetà liberata tiġi trasferita u mogħtija lix-xerrej skont l-artikolu 331(3), id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma għandhomx jgħoddu u d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 338(6) għandhom jgħoddu għall-garanzija kif ordnata li tingħata mill-qorti. (2) Meta t-tpaċija tiġi approvata mingħajr kundizzjonijiet, ix-xerrej għandu l-jedd għat-trasferiment formali u li jieħu l-kunsinna tal-proprjetà mobbli li berata lil u jew, fil-każ li l-proprjetà tkun diġà ġiet konsenjata taħt l-artikolu 331(3), ix-xerrej ikollu jedd għall-ħelsien ta’ kull garanzija li jkun għamel. 341. Jekk il-prezz li jinġieb fl-irkant ma jkunx biżżejjed għall-ħlas tal-krediti u tal-ispejjeż tal-esekutant u tas-sekwestranti, jistgħu jsiru esekuzzjonijiet oħra fuq talba ta’ kull wieħed minnhom. 342. Ħlas tal-bilanċ li d-debitur. Sostitwit: XIV.2006.44. Jekk wara li jkunu tħallsu l-krediti u l-ispejjeż, ikun baqa’ bilanċ, il-qorti għandha, fuq talba tad-debitur, tordna li dan il-bilanċ jiġi mogħtililu. 343. T waqqif tal-irkanturadd lid-debitur tal-ħwejjeġ mhux mibjugħa. Sostitwit: XIV.2006.45. Jekk matul il-bejgħ jinstabillin ġiebet somma biżżejjed għall-ħlas tal-krediti u għall-ispejjeż tal-irkant, ir-Reġistratur għandu jwaqqaf il-bejgħ minnufih. Fuq talba verbali tad-debitur il-qorti għandha tordna li huwa jingħata lura l-ħwejjeġ mhux mibjugħa. 344. Żbank mill-esekutant tal-kreditu u tal-ispejjeż intaxxati. L-ammont tal-kreditu li jkollu jieħu l-esekutant, flimkien mal-ispejjeż kif intaxxati, jiġi, fuq talba tiegħu, imħallas lil u mill-prezz imqiegħed il-qorti, meta ma jkun hemm ebda impediment leġittimu. 345. Bejgħ ta’ merkanzija li tista’ titħassar. Sostitwit: XIV.2006.46. Emendat: XII.2009.10. Emendat: XII.2009.10. Fil-każ ta’ qbid ta’ merkanzija li tista’ titħassar jew ta’ ħwejjeġ oħra fi stat li kull ma jmorru iżjed jitħassru jew ta’ oġġetti li ser joħorġu mill-moda jew li ser jispiċċaw jiġu teknoloġikament ta’ min għajr użu, il-qorti tista’, fuq talba ta’ kull min huwa interessat jew tal-kunsinnatarju uffiċjali, tordna l-bejgħ ta’ dik il-merkanzija jew oġġetti oħra b’dak il-mod li jidhrilha xieraq, inkluż li dan isir minnufih mir-Reġistratur jew mill-kunsinnatarju. 346. Jedd ta’ kredituri oħra li jissoktaw l-atti tal-irkant. Sostitwit: XXIV.1995.168. (1) Kull kreditur ieħor jista’ permezz ta’ nota li tiġi notifikata lill-esekutan t u l id-debitur, jidħol fl-atti tal-irkant bħala esekutant ieħor, u dan l-esekutant l-ieħor ikollu l-istess jeddijiet u obbligazzjonijiet daqs li kieku kien l-esekutant oriġinali. (2) Kull esekutant jista’ jkompli l-atti tal-irkant indipendentement miċ-ċessjoni ta’ kull esekutant ieħor jew mill-mewt tiegħu. 347. Proċess verbal tal-bejgħ fl-irkant. (1) Ir-reġistratur għandu jagħmel proċess verbal, u fih iniżżel ħaġa b’ħaġa, il-jum u s-siegħa tal-irkant, ix-xorta tal-ħwejjeġ li nġiebu għall-irkant, l-isem u l-kunjom tal-aħjar offerent u ta’ dak li jkun għamel l-eqreb offerta għall-ogħla waħda, u l-lok fejn joqogħdu, u partikolaritajiet li jkollhom x’jaqsmu mal-irkant. (2) Dak il-proċess verbal għandu jagħmlu l-marixxall meta l-irkant ma jsirx fl-edifizzju fejn il-qorti toqgħod. 348. Proċedura fl-irkant ta’ merkanzija jew ta’ proprjetà oħra. Emendat: XV.1913.86; VIII.1990.3; XXIV. 1995.169. Imħassar: XIV.2006.47. 349. Persuni li ma jistgħux joffru f’irkant. Emendat: XV.1913.87; XXIV. 1995.170; XIV. 2008.48. L-imħallef, il-maġistrat, ir-reġistratur, l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jew irkantat ur liċenzjat jew broker, ma jistgħux, la huma nfishom u lanqas b’ħadd ieħor għalihom, joffru f’irkantijiet illi fihom ikollhom x’jaqsmu minħabba d-dmirijiet tagħhom. Iżda, jekk xi ħadd minnhom ikun irid joffri, jiġi surrogat ħadd ieħor floku mill-awtorità kompetenti. 350. Tkeċċija tad-debitur mil-lok tal-irkant jekk ifixkel l-irkant. Emendat: XIV.2006.49. Id-debitur jiġi, b’ordni tar-reġistratur jew tal-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti, imkeċċi mil-lok fejn ikun qiegħed isir l-irkant, jekk jittanta li jfixkel il-kors tal-irkant, jew li jiddiswadi lil min joffri. 351. Effett tat-twaqqif tal-irkant għal iżjed minn sena. Emendat: IX.1886.76. (1) Jekk il-kredituriħalli wieqa fl-irkant għal iżjed minn sena, l-atti kollha tal-irkant isiru nulli. (2) F’kull każ, l-effetti tad-digriet li bih ikun ġie ordnat l-irkant ta’ immobbli jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli, jispiċċaw, rigward it-terzi, egħluq is-sena mill-iskrizzjoni msemmija fl-artikolu 306, kemm-il darba f’dak iż-żmien, fuq talba tal-kreditu resekutant, l-iskrizzjoni ma tkunx ġiet imġedda. 352. It-trasferiment ta’ immobbli, eċċ., magħmul mid-debitur fi żmien sena mill-iskrizzjoni tad-digriet għall-irkant, huwa null. Emendat: IX.1886.77; XV. 1913.88 XXIV. 1995.171; XIV. 2006.50 XV.1913.88;. (1) Kull trasferiment ta’ immobbli jew ta’ jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli, magħmul mid-debitur, fi żmien sena li tibda mid-data tal-iskrizzjoni, oriġinali jew imġedda, tas-sentenza jew tad-digiret li bih jiġi ordnat l-irkant ta’ dik il-proprjetà jew jeddijiet, huwa null fl-interess ta’ dak li fuq talba tiegħu s-sentenza jew id-digriet ikunu ġew mogħtija, f’liema każ il-qorti għandha fuq talba b’rikorstgħaddi sabiex wara li tisma’ l-partijiet tiddikjara null u mingħajr effett dak it-trasferiment u tagħti dawk il-provvedimenti li tħossopportuni. (2) Il-kiri huwa wkoll null. Isiru nulli wkoll, fl-interess ta’ dik il-persuna, il-kiri jew trasferiment ieħor tat-tgawdija ta’ dawk il-beni jew jeddijiet u kull tnaqqis jew restrizzjoni fit-tgawdija ta’ dawk il-beni jew jeddijiet, li matul is-sena imsemmija jkunu saru mid-debitur mingħajr l-awtorità tal-qorti li tkun tat is-sentenza jew id-digriet. (3) Depożitu tal-frottijiet li jinġabru mid-debitur. Meta, waqt il-proċeduri tal-bejgħ fl-irkant, dawn il-beni jkunu baqgħu f’idejn id-debitur, dan jista’ jiġi mġiegħel jiddepożita fil-qort i l-frottijiet li fil-fatt ikunu inġabru jew li setgħu jinġabru. 353. Id-debitur jista’ joffri għall-bejgħ ħwejjeġ mobbli flok immobbli. Emendat: IV. 1862.10; XIV. 2006.51. (1) Kemm-il darba d-debitur jippreżenta għall-irkant ħwejjeġ mobbli jew ta’ azjenda kummerċjali li jkunu biżżejjed biex bihom jista’ jitħallas il-kreditur bla ebda xkiel jew tfixkil, l-irkant tal-immobbli jiġi mwaqqaf. (2) Id-debitur jista’ joffri immobbli oħra flokdawk miġjubin fl-irkant. Jiġi wkoll imwaqqaf l-irkant tal-immobbli jew azjenda kummerċjali mitlub mill-kreditur, kemm-il darba d-debitur jippreżenta immobbli ieħor li jkun biżżejjed biex bih jitħallas il-kreditur, bla ebda xkiel jew tfixkil. 354. Eżekuzzjoni ta’ sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fuq immobbli. Emendat: XV.1913.89; II.1940.6 XXII.1976.4; XII.1985.11 VIII.1990.3; XXIV. 1995.172II.1940.6; XXII.1976.4; XII.1985.11;. Sostitwit: XXXI.2002.135; XIV. 2006.52. Emendat: IV.2016.15. (1) Meta s-sentenza li tagħha tintalab l-eżekuzzjoni tkun sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta), l-eżekuzzjoni, kemm-il darba għandha ssir fuq immobbli jew jeddijiet imgħaqqdin ma’ immobbli, issir mill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. (2) L-istess regolat għodd fil-każ li tintalab l-eżekuzzjoni ta’ żewġ sentenzi jew iżjed, li l-ammont tagħhom flimkien, mingħajr ma jitqiesu l-ispejjeż, ikun jiskorris-somma ta’ ħmis tax-ilelfeuro (€ 15,000). 355. Jusredimendi. Emendat: IX.1886.78; IV. 1961.12; IV.1984.6. Sostitwit: XXIV.1995.173. Emendat: XIV.2006.53. Kap. 16. Emendat: XIV.2006.53. Kap. 16. (1) Id-debitur ikollu l-jedd ta’ fidwa ta’ ħwejjeġ immobbli u ta’ azjenda kummerċjali mibjugħin fl-irkant sakemm dak il-jedd huwa jeżerċitah fi żmien erba’ xhur mid-data tal-iskrizzjoni tal-att tal-liberazzjoni fir-Reġistru Pubbliku. (2) Il-jedd ta’ fidwa għandu jiġi eżerċitat billi tiġi ppreżentata ċedola ta’ fidwa, flimkien ma’ depożitu konkorrenti hekk kif hemm provdut, mutatis mutandis, fis-Sub-titolu VI tat-Titolu VI tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb tal-Kodiċi Ċivili. 356. Id-dritt tal-kreditur li jerġa’ jbiegħbeni immobbli huwa għal sentejn. Emendat: IX.1886.79; IV. 1984.7. Sostitwit: XXIV.1995.174. Emendat: XIV.2006.54. Kap. 16. Emendat: XIV.2006.54. Kap. 16. (1) Iż-żmien maħsub fl-artikolu 2086 tal-Kodiċi Ċivili, dwar proprjetà liberata f’bejgħ fl-irkant, għandu jkun ta’ sentejn li jibdew jgħaddu mid-data tal-insinwa ta l-att ta’ liberazzjoni fir-Reġistru Pubbliku. (2) Iż-żmien ta’ sentejn imsemmi għandu jitnaqqas għal erba’ xhur mid-data tan-notifika permezz ta’ att ġudizzjarju ta’ kopja tal-att ta’ liberazzjoni, jew ta’ kopja tan-nota tal-insinwa ta l-att ta’ liberazzjoni fir-Reġistru Pubbliku, u dan fir-rigward biss ta’ kreditu ripotekarju jew privileġġat li jiġi hekk notifikat. (3) Meta l-bejgħ fl-irkant ikun dak ta’ azjenda kummerċjali li tinkludi ħwejjeġ immobbli, iż-żmien imsemmi ta’ sentejn għandu jitnaqqas għal erba’ xhur li jibdew jgħaddu mid-data tal-insinwa ta l-att ta’ liberazzjoni fir-Reġistru Pubbliku. (4) Kull azzjoni mill-kreditu ripotekarju jew privileġġat kontra terzi li jkollhom pussess ta’ ħwejjeġ immobbli akkwistati bis-saħħa ta’ bejgħ fl-irkant tkun preskritta jekk il-protest imsemmi fl-artikolu 2072(1) tal-Kodiċi Ċivili (li jsejjaħ lid-debitur sabiex iħallas id-dejn u li t-terza persuna li jkollha l-pussess jew biex tħallas id-dejn jew biex iċċedi l-proprjetà) ma jiġix ippreżentat fi żmien is-sentejn jew l-erba’ xhurimsemmija fis-subartikoli ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, jew inkella jekk il-kreditur jonqos milli jagħmel talba fil-qorti għall-bejgħ tal-ħwejjeġ immobbli fi żmien sitt xhur minn meta jiġi ppreżentat il-protest imsemmi fl-artikolu 2072(1) tal-Kodiċi Ċivili. Din l-azzjoni tkun ukoll preskritta jekk it-terza persuna li jkollha l-pussess iċċedi l-proprjetà u l-kreditur jonqos milli jibda proċeduri għall-bejgħ fl-irkant fi żmien sitt xhur minn notifika ta’ kopja tan-nota ta’ dik iċ-ċessjoni. (5) Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 2072(2) tal-Kodiċi [żaħ Ċivili, it-talba għall-bejgħ fl-irkant tal-haġa immobbli tista’ ssir f’kull żmien wara li jgħaddu sittinjum minn meta jiġi preżentat il-protest. (6) Il-kredituri li jkollhom l-azzjoni tagħhom preskritta skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jkollhom ebda jedd kontra t-terza persuna li tkun akkwistat il-pussess tal-ħaġam mobbli b’riżultat tal-bejgħ fl-irkant ġdid li jsir taħt id-dispożizzjonijiet imsemmija; iżda dawk il-kredituri jibqgħu jiggradwaw skont ma kienu qabel il-bejgħ. (7) Jekk qabel jew wara li tkun saret liberazzjoni l-offerent jew ix-xerrej, skont il-każ, jiskopri li l-proprjetà immobbli tkun suġġetta għal kull piż, kirja jew jeddijiet oħra sew reali jew personali li ma jkunux ġew magħduda fil-valutazzjoni skont l-artikolu 310, l-offerent jew ix-xerrej, skont il-każ, ikollu l-jedd, fl-ewwel każ, jew li jitlob li jirtira l-offerta tiegħu jew li jkollu l-offerta tiegħu imnaqqsa, u, fit-tieni każ, ix-xerrej ikollu d-dritt li jitlob ir-rexx issjoni tal-bejgħ. (7A) Fejn din l-azzjoni tiġi eżerċitata u l-bejgħ iseħħ, it-terza persuna li tkun akkwistat il-pussess tal-ħaġa immobbli li favur tiegħu tkun ġiet oriġinarjament libera tal-proprjetà, li ma jkunx ukoll l-istess persunali fit-tieni bejgħ ġiet liberata favur tiegħu, għandu jitħallas mir-rikavat tat-tieni bejgħ l-ammont tal-flus li jkun ħareġ flimkien mal-ispejjeż involuti qabel kull kreditur ieħor: Iżda meta t-terza persuna li tkun akkwistat il-pussess tal-ħaġa immobbli fit-tieni bejgħ bi prezz ogħla tkun l-istess persuna li favur tiegħu tkun ġiet oriġinarjament libera tal-proprjetà, dik it-tielet persuna tkun meħtieġa li tiddepożita fil-qort id-differenza fil-prezz biss, u mhux il-prezz sħiħ. (8) Dik it-talba għar-rexx issjoni tal-bejgħ għandha ssir mhux aktar tard minn sitt xhur mid-data tal-liberazzjoni permezz ta’ rikors li jiġi notifikat lill-kreditu resekutantu lid-debitur. (9) Il-qorti għandha tilqa’ t-talba tal-offerent jew tax-xerrej, skont il-każ, jekk hija tkun sodisfatta li n-nuqqas fil-valutazzjoni msemmija jew fl-elenku msemmi kienet daqstant li kellha effett fuq l-offerta tax-xerrej. 357. Ż gumbrament wara l-liberazzjoni. Miżjud: XIV.2006.55. Emendat: IV.2016.16. Emendat: IV.2016.16. Il-liberazzjoni tal-immobbli tikkostitwixxi minnha nnifisha titolu eżekuttiv u jekk id-debitu r eżekutat jew terza persuna li qed tokkupa l-fondbla titolu jonqos milli jivvaka l-fond liberat, ix-xerrej ikollu l-jedd, fi żmien sena mil-liberazzjoni, li jitlob il-ħruġ ta’ mandat ta’ żgumbrament abbażi tal-imsemmi titolu ta’ liberazzjoni. 357A. Azzjoni biex jiġi annullat jew rexiss bejgħ bl-irkant fil-qorti. Miżjud: IV.2016.17. L-ebda azzjoni biex jiġi annullat jew rexiss bejgħ bl-irkant fil-qorti ta’ immobbli ma tista’ tiġi preżentata jew milqugħa sakemm dik l-azzjoni ma tiġix preżentata qabel ma tgħaddi sena mid-data meta tkun saret fir-Reġistru Pubbliku l-iskrizzjoni tal-liberazzjoni tal-proprjetà immobbli. S u b-titolu V FUQ IL-BEJGĦ APPROVAT MILL-QORTI GĦAL VAPURI, BASTIMENTI U INĠENJI TAL-AJRU Miżjud: XIV.2006.57. Emendat: XV.2008.25; VIII.2010.61. 358. Bejgħ privat ta’ vapuri, bastimenti jew inġenji tal-ajru. Miżjud: XIV.2006.57. Emendat: XV.2008.25; VIII.2010.61. Emendat: XV.2008.25; Minkejja kull dispożizzjoni oħra ta’ dan il-Kodiċi, il-Qorti tista’, wara rikors ta’ kull kreditur b’titolu eżekuttiv, tapprova l-bejgħ privat ta’ vapur jew bastiment jew inġenji tal-ajru, favur xerre j identifikat u bil-ħlas ta’ prezz determinat. 359. Stimi minn stimaturi indipendenti u ta’ fama tajba. Miżjud: XIV.2006.57. Emendat: XV.2008.25; VIII.2010.61. Emendat: XV.2008.25; Ir-rikorrent għandu flimkien mar-rikors jissottometti stimi minn żewġ stimaturi indipendenti u ta’ fama tajba li jikkonfermaw il-valur tal-vapur jew bastiment jew inġenji tal-ajru; ir-rikorrent għandu wkoll iġib quddiem il-Qorti xiedha li dak il-bejgħ privat huwa fl-interess tal-kredituri kollha magħrufin u li l-prezz offrut mix-xerrej propost huwa raġonevoli fiċ-ċirkostanzi tal-każ. 360. Persuni mitlubin jagħmlu sottomissjonijiet. Miżjud: XIV.2006.57. Ma jingħata l-ebda ordni mill-Qorti qabel ma r-rikors jiġi notifikat lil dawk il-persuni lil-Qorti, fiċ-ċirkostanzi u skont l-informazzjoni mogħtija mir-rikorrent, jidhrilha li huwa xieraq li jagħmlu s-sottomissjonijiet tagħhom. 361. Smigħ. Miżjud: XIV.2006.57. Il-Qorti għandha tappunta r-rikors għas-smigħ fi żmien għaxart ijiem mill-preżentata. 362. Meta l-Qorti tilqa’ t-talba fir-rikors. Miżjud: XIV.2006.57. Emendat: XV.2008.25; VIII.2010.61. Emendat: XV.2008.25; Jekk il-Qorti tilqa’ it-talba fir-rikors u tapprova li jsir bejgħ privat skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu, il-Qorti għandha fid-digriet tagħha ta’ approvazzjoni taħtar persuna li b’hekk tkun intitolata tittrasferixxi l-vapur jew il-bastiment jew l-inġenji tal-ajru skont il-pattijiet u l-kondizzjonijiet approvati mill-Qorti, bħal li kieku kien is-sidreġistrat tagħhom. 363. Il-persuna hekk maħtura mill-Qorti għandha tiddepożi ta l-prezz fil-Qorti fi żmien sebat ijiem mid-data ta’ meta l-bejgħ jiġi finalizzat. 364. Titolu li ma jkunx aggravat minn xi privileġġ jew piż. Miżjud: XIV.2006.57. Emendat: XV.2008.25; VIII.2010.61. Emendat: XV.2008.25; Il-bejgħ tal-vapur jew tal-bastiment jew tal-inġenji tal-ajru skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu jagħti lix-xerrej titolu li ma jkunx aggravat minn kull privileġġ jew piż, u wara l-bejgħ il-pretensjonijiet jew talbiet kollha kontra l-vapur jew il-bastiment jew l-inġenji tal-ajru jistgħu jiġu eżegwiti kontra ir-rikavat tal-bejgħ biss. (l-artikoli oriġinali 357 sa 374, it-tnejn inklużi, ġew revokati bl-Att XII tal-1985) S u b-titolu VI FUQ IL-MANDAT TA’ SEKWESTRU ESEKUTTIV Emendat: XIV.2006.58. 375. Mandat ta’ sekwestru esekuttiv. Emendat: II.1940.9. Meta kreditur bis-sahħa ta’ sentenza jew titolu esekuttiv ieħor, sabiex jitħallas tal-kreditu tiegħu, ikun irid iżomm li ma jgħaddux f’idejn id-debitur tiegħu, flus jew haġa mobbli li jkunu jinsabu f’idejn ħadd ieħor, jista’ jagħmel dan bil-mezz ta’ mandat ta’ sekwestru. 376. X’għandu jkun fih il-mandat ta’ sekwestru. Miżjud: XI 1.1924.3. Sostitwit: XIV.2006.59 XV.2008.17; A.L.426 Sostitwit: XIV.2006.59. Emendat: tal-2012. Sostitwit: XIV.2006.59. Emendat: XV.2008.17; (1) Il-kreditur għandu, fir-rikors għall-ħruġ ta’ mandat ta’ sekwestru, jindika sew l-isem u l-kunjom tad-debitur, u dettalji oħra dwar id-debitur kif jista’ jkun ordnat mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja sabiex id-debitur ikun jista’ jiġi identifikat mis-sekwestratarju. (2) Il-mandat għandu: (a) jindika l-isem u l-kunjom tad-debitur u xi dettalji oħra mniżżlin fir-rikors għall-identifikazzjoni tad-debitur, inkluża fejn huwa possibbli, n-numru ta’ dokument ta’ identifikazzjoni legalment validu jew in-numru tar-reġistrazzjoni tal-kumpannija; (b) jindika s-somma jew il-ħaġa dovuta; (ċ) jindika t-titolu li bis-saħħa tiegħu l-kreditur jitlob l-eżekuzzjoni; (d) jordna lis-sekwestratarju li ma jħallasx jew ma jagħtix lid-debitur, jew lil xi persuna oħra, il-flus jew il-ħwejjeġ li jistgħu jinsabu għandu u li huma tad-debitur, taħt piena ta’ ħlas tad-danni u l-imgħax; u (e) jordna lis-sekwestratarju biex jiddepożita, bi spejjeż tad-debitur fi żmien dsatax-il jum min-notifika tal-mandat, mar-Reġistratur xi flus jew ħwejjeġ li jkunu proprjetà tad-debitur, issekwestrati bil-mandat. (3) Jekk is-sekwestru ma jkunx fih dawn id-dettalji, ikun ipsojurenull. 377. Kif għandha ssir l-esekuzzjoni tas-sekwestru. Emendat: XXIV.1995.175; XIV. 2006.60. (1) L-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ sekwestru ssir billi tingħata kopja, permezz tal-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti, lis-sekwestratarju jew bil-mezzi elettroniċi li jiġu ordnati mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja. (2) Kopja tal-mandat għandha tiġi wkoll notifikata lid-debitur bl-istess mod kif hemm provdut fl-artikolu 187, jew, jekk dan ikun nieqes minn Malta, li r-rappreżentant leġittimu tiegħu. 378. Dikjarazzjoni tas-sekwestratarju. Żmien għal din id-dikjarazzjoni. Emendat: XI.1859.21; XV.1913.91 XXXI.1934.44; XXIV. 1995.176 XV. 1913.91;. Sostitwit: XIV.2006.61. Emendat: XII.2009.11. Emendat: XII.2009.11. Sekwestratarju li, għalkemm ikun fil-pussess ta’ flus jew ħwejjeġ oħra, ta’ proprjetà tad-debitur, jew dovuti lid-debitur, li setgħu ġew issekwestrati bil-mandat, u li ma jagħmilx id-depożitu msemmi fl-artikolu 376 fi żmien il-perjodu hemm stipulat, ikun responsabbli għad-danni u l-imgħax favur il-kreditur u l-qorti tista’, wara rikors magħmul għal dak il-għan mill-kreditur, toħroġ dawk l-ordinijiet li jistgħu jkunu meħtieġa, inkluż l-arrest personali tal-persuna għal perjodu li ma jaqbiżx it-tliet xhur, biex iġġiegħlu jiddepożita dawk il-beni: Iżda meta s-sekwestratarju jkun Bank, dak il-Bank ikollu jiddikjara x’hemm fi xeddeposits ukotba bankarji oħra proprjetà tad-debitur, mingħajr ma jiddepożitahom, b’dan illi l-persuna li għandha t-tmexxija tal-Bank tibqadejjem responsabbli skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 379. Sejħa lis-sekwestratarju biex jiddepożita. Emendat: XV.1913.92; XXIV. 1995.177. Sostitwit: XIV.2006.62. (1) Fil-każ ta’ sekwestru ta’ flus, is-sekwestratarju jista’, qabel ma jqiegħed fil-qorti dawk il-flus, iżomm l-ispejjeż ta’ dak id-depożitu u, fil-każ ta’ sekwestru ta’ ħwejjeġ mobbli oħra, hu jista’ jitlob lura dawk l-ispejjeż bi privileġġ fuq il-ħwejjeġ depożitati. (2) Fil-każijiet kollha, is-sekwestrant u s-sekwestrat għandhom jiġu notifikati bid-depożitu. 380. Forma tas-sejħa għad-depożitu. Emendat: XV.1913.93. Imħassar bl-Att XIV. 2006.63. 381. Ħwejjeġ li ma jistgħux jiġu issekwestrati. Emendat: XI.1859.22; XII.1924.4 XIII.1925.4; XX.1929.2XXXVI.1938.2; II.1940.10 XXI.1969.17; XXVII.1970.186 XI.1973.377; A.L.148 XXI.1993.87; XXIV. 1995.178 XXII.2005.43; XIV. 2006.64 XII.1924.4; XIII.1925.4; XX.1929.2; XXXVI.1938.2; II.1940.10; XXI.1969.17; XXVII.1970.186; XI.1973.377; A.L.148 tal-1975; XXI.1993.87; XXIV. 1995.178;. Kap. 318. (1) Ma jistgħux jinħarġu mandati ta’ sekwestru fuq- (a) salarju jew paga (magħdudin il-bonus, allowances, overti mesalarju jew paga (magħdudin il-bonus, allowances u ħlasijiet oħra); (b) benefiċċju, pensjoni, allowance jew għajnuna msemmija fl-Att dwar is-Sigurtà Soċjali jew pensjoni jew allowance oħra ta’ persuna li tinħarġilha pensjoni mingħand il-Gvern; (ċ) dakli wieħed jirċievi bħala karità jew bħala donazzjoni mingħand il-Gvern; (d) il-legati mħollija espressament għall-manteniment, meta d-debitur ma jkollux mezzi oħra biex jgħixu l-kreditu stess ma jkunx dwar manteniment; (e) flus li għandhom jingħataw taħt titolu ta’ manteniment sew jekk officioju diciskemm jekk b’kuntratt pubbliku, meta l-kreditu stess ma jkunx għall-manteniment; (f) fuq flus li jkunu tqiegħdu għad-dispożizzjoni tas-sekwestrat b’kuntratt ta’ self għall-bini, kostruzzjoni u manteniment ta’ djar intenzjonati għall-abitazzjoni tas-sekwestrat; (g) fuq faċilitajiet bankarji ta’ overdraft esklużi l-creditcards li jkunu qed joperaw bihom azjendi kummerċjali mmexxija mis-sekwestrat; (h) fuq garanziji bankarji u ittri ta’ kreditu. (2) Eċċezzjonijiet. B’dak kollu li jingħad fid-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, fil-kawżi ta’ manteniment, il-qorti, jew fis-sentenza jew f’digriet li jingħata wara fuq talba għal daqshekk mill-kreditur li jitlob il-manteniment, meta l-kreditur ikun waħda mill-partijiet fiż-żwieġ, jew it-tfal minuri jew inkapaċi, jew l-axxendenti tad-debitur, tista’ tordna illi parti speċifikata tas-salarju, pensjoni jew legati msemmijin fis-subartikolu (1)(a), (b) u (d B’dak kollu li jingħad fid-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, fil-kawżi ta’ manteniment, il-qorti, jew fis-sentenza jew f’digriet li jingħata wara fuq talba għal daqshekk mill-kreditur li jitlob il-manteniment, meta l-kreditur ikun waħda mill-partijiet fiż-żwieġ, jew it-tfal minuri jew inkapaċi, jew l-axxendenti tad-debitur, tista’ tordna illi parti speċifikata tas-salarju, pensjoni jew legati msemmijin fis-subartikolu (1)(a), (b) jew tas-salarju ta’ xi persuna, tiġi mħallsa direttament lill-kreditur; in-notifika ta’ dak l-ordni lill-persuna il li għandha tagħti s-salarju, pensjoni, jew legat hawn fuq imsemmijin għandha l-istess effett daq smandat ta’ sekwestru; u l-persuna hekk innotifikata għandha tħallas direttament lill-kredituril-parti tas-salarju, pensjoni jew legat speċifikat fil-mandat. (3) Kap. 220. Kap. 220. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 149, 150 u 151 tal-Att dwar [żaħ il-Forzi Armati ta’ Malta għandhom jgħoddu dwar is-salarju ta’ uffiċjal jew raġel fil-forza regolari ta’ Malta. 382. Salarju jew pagi mhux sekwestrabbli. Miżjud: XXI.1969.17. Emendat: XXI.1993.87 XXIV. 1995.179. Emendat: XIV.2006.65L.407 tal-2007; III.2008.7 Emendat: XXI.1993.87. Sostitwit: XXIV.1995.179. Emendat: XIV.2006.65; A.. Kap. 318. Emendat: XXI.1993.87. Sostitwit: XXIV.1995.179. Emendat: XIV.2006.65; Kap. 318. (1) Fil-każ ta’ salarju, paga, benefiċċju, pensjoni jew allowance imsemmija) u (b), ħlief għal kull benefiċċju, pensjoni, allowance Fil-każ ta’ salarju, paga, benefiċċju, pensjoni jew allowance imsemmija fl-artikoli 381(1)(a) u (b jew għajnuna msemmija fl-Att [żaħ dwar is-Sigurtà Soċjali, meta dawk jeċċedu sittmija u tmienja u disgħin eurou wieħed utmeninċenteżmu (698.81) fix-xahar jew dik is-somma li l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ minn żmien għal żmien b’ordni jistabbilixxi, il-ħruġ ta’ mandat ta’ sekwestru jkun jgħodd fuq dik il-parti li teċċedi l-ammont imsemmi qabel: Iżda jekk id-debitur jagħmel rikors li fih juri għas-sodisfazzjon tal-qorti li huwa jkollu bżonn dak l-eċċess jew parti minnu għall-manteniment tiegħu jew għall-manteniment tal-familja tiegħu, il-qorti għandha tħassar il-mandat ta’ sekwestru dwar dak l-eċċess jew dik il-parti minnu, u wara hekk l-imsemmimandat għandu jitqies li jkunu li kien mingħajr effett sa fejn ikun ġie revokat: Iżda wkoll dan l-artikolu ma jgħoddx għas-salarju ta’ uffiċjal jew raġel fil-forza regolari ta’ Malta. (2) Il-qorti tista’, f’kull żmien, tibdel l-ordni mogħtija taħt is-subartikolu (1) fuq talba b’rikors tal-kreditur jew tad-debitur jekk ikun hemm xi tibdil fiċ-ċirkostanzi materjali tad-debitur. 383. Il-mandat ta’ sekwestru m’huwiex prorogabbli u jibqa’ fis-seħħ sakemm jiġi mħassar b’digriet tal-qorti. S u b-titolu V FUQ IL-MANDAT TA’ ZGUMBRAMENT JEW TA’ TKEĊĊIJA MINN BENI IMMOBBLI Emendat: IX.1886.83. 384. Kif għandu jsir il-mandat ta’ żgumbrament jew ta’ tkeċċija minn immobbli. Emendat: XXIV.1995.181; XIV. 2006.68. Fl-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ żgumbrament jew ta’ tkeċċija ta’ kerrej jew ta’ detenturi oħra ta’ beni immobbli, l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jordna lill-kerrej jew lid-detentur li jħalli l-fond fi żmien mhux anqas minn erbat ijiem u mhux iżjed minn tmintijiem; meta jagħlaq dan iż-żmien l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu joħroġ mill-fond lill-kerrej jew lid-detentur u jħal li l-istess fondbattal minn kull ħaġa li tkun ta’ dak il-kerrej jew detentur. S u b-titolu VIII FUQ IL-MANDATINFACTUM Emendat: XIV.2006.69. 385. Mandatinfactum. Emendat: XXIV.1995.182. Sostitwit: XXXI.2002.146; XIV. 2006.70. Sostitwit: XXXI.2002.146; (1) Fl-eżekuzzjoni tal-mandati infactum, l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti għandu jimxi bħal ma jkun ġie ordnat fil-mandat. (2) Il-mandat għandu jkun fih l-ordni li l-eżekutat għandu jiġi meħud il-ħabs, sabiex hemm jinżamm bi spejjeż tiegħu nnifsu, sakemm ma jagħmilx il-fatt ordnat b’sentenza, jew sakemm il-qorti jidhrilha li hu meħtieġ sabiex tiżgura l-eżekuzzjoni ta’ dak il-fatt. (3) Il-mandat m’għandux jinħareġ ħlief b’ordni espressa tal-qorti mogħtija fuq talba magħmula b’rikors mill-kreditur. (4) Il-qorti għandha biss toħroġ il-mandat jekk tkun sodisfatta li l-kreditur ma għandux mezz ieħor ta’ eżekuzzjoni. 386. Il-mandatinfactum, meta huwa hekk meħtieġ għall-esekuzzjoni tas-sentenza u meta jkun ġie ordnat espressament mill-qorti, jista’ jiġi esegwit f’kull lok, minbarra milli fil-knejjes, u kontra kull persuna, minbarra kontra l-axxendenti tar-rikorrent u l-ministri ta’ reliġjon waqt l-eżerċizzju tal-ministeru tagħhom. 387. Il-manteniment hu bi spejjeż ta’ min jitlob il-mandat. Sostitwit: XII.1985.13. Emendat: XIV.2006.71. Emendat: XIV.2006.71. (1) Ma jista’ jiġi eżegwit ebda mandatinfactum, qabel ma dak li jkun tala b il-mandat jagħti f’idejn l-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti somma li tiġi stabbilita mill-qorti, biex tingħata, bil-mezz tal-kalzrier, lill-persuna li kontriha jkun inħareġ il-mandat, għall-manteniment tagħha ta’ erbat ijiem kompriżi l-jum tal-arrest; u l-kalzrier ma għandux jirċievi lill-arrestat qabel ma jkun sar dan id-depożitu. (2) Somma daqs dik ta’ hawn fuq għandha tiġi mqegħda f’idejn il-kalzrier kullerbat ijiem bil-quddiem u mhux iżjed tard minn nofs in-nhar tal-aħħar ġurnata ta’ kull perijodu ta’ ġimgħa. Din is-somma għandha tiġi mogħtija lill-arrestat. (3) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti u l-kalzrier għandhom jagħtu irċevuta ta’ dak id-depożitu. 388. L-esekuzzjoni tal-mandatinfactum ma twaqqax l-azzjoni għall-ħlas tad-danni. Emendat: IX.1886.85. (1) L-esekuzzjoni ta’ mandatin factum tħalli sħiħ il-jedd tal-azzjoni għad-danni u l-imgħaxijiet ikkaġunati bin-nuqqas tal-esekuzzjoni tal-fatt ordnat b’sentenza. (2) Il-mandatinfactum ma jingħatax biex waħda mill-partijiet miżżewġ in flimkien tiġi mġiegħla tgħammar mal-oħra. Bla ħsara ta’ dispożizzjonijiet oħra tal-liġi għal danni u m għaxijiet jew għal skopijiet oħra, il-mandatinfactum ma jistax jintalab sabiex waħda mill-partijiet miżżewġ in flimkien tiġi mġiegħla tgħammar mal-oħra. S u b-titolu X FUQ IL-MANDAT EŻEKUTTIV TA’ ARREST TA’ BĊEJJEĊ TAL-BAĦAR Miżjud: XIV.2006.74. Emendat: XV.2008.26. 388Ċ. Il-mandat isir b’rikors. Miżjud: XIV.2006.74. Emendat: VII.2007.30 XV.2008.26; XII.2009.12 Emendat: VII.2007.30.. Emendat: VII.2007.30.XV.2008.26; Mandat ta’ arrest eżekuttiv ta’ bċejjeċ tal-baħar isir permezz ta’ rikors skont id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 858 u 860. 388D. Il-qorti taq ta’ dwar il-bejgħ jew tiffissaterminu għall-ħlas. Miżjud: XIV.2006.74. Emendat: XV.2008.26. Emendat: XV.2008.26. (1) Il-qorti għandha, fuq talba ta’ mandat eżekuttiv ta’ arrest, tistabbilixxi jekk għandhiex tordna l-bejgħ tal-imsemmi oġġett inkella li tiffissaterminu li fih id-debitur għandu jħallas l-ammont dovut. (2) Meta l-qorti tordna dak il-bejgħ, hija għandha ssegwi l-proċeduri stabbiliti fl-artikoli dwar il-bejgħ fl-irkant bil-qorti. (3) Meta l-qorti tiffissaterminu għall-ħlas mid-debitur, hija għandha tordna li l-mandat eżekuttiv jibqa’ definittivament iseħħ sakemm dan isir. (4) Meta t-terminu msemmi jgħaddiinutilment, il-qorti għandha fuq talba ta’ parti interessata tordna l-bejgħ skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2). S u b-titolu XI FUQ IL-MANDAT EŻEKUTTIV TA’ ARREST TA’ INĠENJI TAL-AJRU Miżjud: VIII.2010.61. 388E. Il-mandat isir b’rikors. Miżjud: VIII.2010.61. Mandat ta’ arrest eżekuttiv ta’ inġenji tal-ajru jsir permezz ta’ rikors skont id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 865 Du 865F. 388F. Il-qorti taq ta’ dwar il-bejgħ jew tiffi sa t-terminu għall-ħlas. Miżjud: VIII.2010.61. (1) Il-qorti għandha, wara li ssir talba għall-ħruġ ta’ mandat eżekuttiv ta’ arrest, tistabbilixxi jekk għandhiex tordna l-bejgħ tal-imsemmi inġenji tal-ajru inkella li tiffissaterminu li fih id-debitur għandu jħallas l-ammont dovut jew jirrimedja n-nuqqas u f’kull każ dak it-terminu ma għandux ikun ta’ aktar minn tletin ġurnata kalendarja mid-data tal-applikazzjoni. (2) Meta l-qorti tordna dak il-bejgħ, hi għandha ssegwi l-proċeduri stabbiliti fid-dispożizzjonijiet dwar il-bejgħ fl-irkant bil-qorti. (3) Meta l-qorti tiffissaterminu għall-ħlas mid-debitur, hija għandha tordna li l-mandat eżekuttiv jibqa’ definittivament iseħħ sakemm jitħallas l-ammont dovut, jew sakemm jitwettaq l-obbligu tar-rimedju. (4) Meta t-terminu msemmi jgħaddiinutilment, il-qorti għandha fuq talba tal-parti interessata, tordna l-bejgħ skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2). S u b-titolu XI I FUQ IL-MANDATI IN PROCINCTU Miżjud: XIV.2006.75. Emendat: VIII.2010.61. 388G. (1) Bla ħsara għal dispożizzjonijiet oħra li jinsabu fit-Titolu VII ta’ dan il-Kodiċi, il-qorti tista’ fuq talba tal-parti, toħroġ dawk l-ordnijiet li r-Reġistratur li hija tqis neċessarji sabiex jiġu eżegwiti l-ordnijiet li hemm fis-sentenza: Iżda dan il-mandat m’għandux jinħareġ ħlief wara rikors mill-kreditur għal dan il-għanu wara li l-qorti tkun sodisfatta li l-kreditur ma għandu ebda mezz ta’ eżekuzzjoni ieħor. (2) Ir-rikors għandu jkun fih b’mod ċar ir-raġuni għaliex hemm bżonn ta’ dawn l-ordnijiet u għandu jiġi dekretat dwar dan wara li jiġi notifikat li d-debitur, li jkollu erbat ijiem żmien sabiex iwieġeb. S u b-titolu VII FUQ IR-REND IKONT U L-LIKWIDAZZJONI TA’ FROTTIJIET Miżjud: IX.1886.86. 389. Il-kont għandu jkun imwettaq bid-dokumenti. Miżjud: IX.1886.86. (1) Kull minhu obbligat li jagħti kont, għandu jippreżentah bid-dokumenti kollha li jiġġustifikawh. (2) Jekk xi wieħed mid-dokumenti jkun att pubbliku, tkun biżżejjed li ssir riferenza għalih. 390. X’għandu jkun fih il-kont. Miżjud: IX.1886.86. (1) Il-kont għandu jkun fih- (a) tifsira ċara tal-ħwejjeġ li tagħhom għandu jingħata kont; (b) il-partiti tad-dħul; (ċ) il-partiti tan-nefqa; (d) il-bilanċ li għad irid jidħol u l-ħwejjeġ li għandhom jittieħdu lura. (2) Il-kont għandu jagħlaq b’rijassunt. 391. (1) Meta d-dħul jiskorri n-nefqa, il-qorti, fuq rikors tal-parti interessata, tordna l-ħlas tal-bilanċ: Iżda dan ma jfissirx li l-kont ġie approvat. (2) M’hemmx appell mid-digriet. M’hemmx appell mid-digriet mogħti fuq dan ir-rikors, u, wara egħluqjumejn min-notifika tiegħu, dan id-digriet jista’ jiġi esegwit bl-istess modu bl-istess mezzi kif jistgħu jiġu esegwiti s-sentenzi. 392. Ki fil-kont jista’ jiġi attakkat. Miżjud: IX.1886.86. Emendat: XXII.2005.44. Kap. 398. Emendat: XXII.2005.44. Kap. 398. Meta l-parti, li lilha jingħata l-kont, tkun trid tattakka dak il-kont, għandha tagħmel l-oppożizzjoni tagħha billi ssemm il-partiti li tkun tridtopponi, bil-mezz ta’ rikors ġuramentat kontra l-parti kuntrarja: Iżda fil-każijiet ta’ rendikont taħt l-Att dwar il-[ża] Condominia, dan għandu jsir fiċ-Ċentru tal-Arbitraġġ. 393. Xi partiti jistgħu jiġu approvati għalkemm mhux imwettqa b’dokumenti. Miżjud: IX.1886.86. (1) Jistgħu jingħaddu bħala approvat il-partitili tagħhom ma tistax tinġieb jew soltu ma tinġiebx irċevuta, kemm-il darba jkun jidher li saru tassewu li m’humiex barra mill-qies: Iżda b’dan illi l-parti li tagħti l-kont tista’ tiġi mġiegħla, meta hu meħtieġ, twettaq il-verità tagħhom bil-ġurament. (2) Fuq talba ta’ min jippreżenta l-kont, il-qorti tista’, skont iċ-ċirkostanzi, tagħtih dawk l-ispejjeż li kien meħtieġ li huwa jagħmel sabiex ilesti u jagħti dak il-kont. 394. (1) Meta min għandu jagħti l-kont ma jippreżentahx fiż-żmien stabbilit, il-qorti tista’ tippermetti lill-parti li tkun talbet il-kont li tispeċifika, imqar b’ġurament, is-somma li għandha tingħata. (2) Approvazzjoni tal-kont fin-nuqqas ta’ oppożizzjoni. Jekk il-parti li lilha jingħata l-kont, ma tagħmel ebda oppożizzjoni għalih bħal ma jingħad fl-artikolu 392, il-qorti tista’, fuq talba tal-parti l-oħra, tapprova l-kont. 395. Likwidazzjoni tal-frottijiet. Miżjud: IX.1886.86. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu jgħoddu, sa fejn jistgħu jgħoddu, fil-każijiet ta’ likwidazzjoni ta’ frottijiet. Titolu VIII FUQ XI PROĊEDURI SPEĊJALIS u b-titolu I FUQ IR-RIKONVENZJONI 396. Fil-kawżi, l-konvenut jista’ jagħmel kontro-talba kontra l-attur, basta li din il-kontro-talba tkun konnessa mat-talba tal-attur kif sejjer jingħad hawn taħt: (a) Raġunijiet biex jingħata l-jedd għall-kontro-talba. meta l-kontro-talba tal-konvenut tkun ġejja mill-istess fatt, jew mill-istess kuntratt jew titolu li minnu tkun ġejja t-talba tal-attur; jew (b) meta l-iskop tal-kontro-talba tal-konvenut huwa li jpaċil-kreditu mitlub mill-attur, jew li b’kull mod ieħor iġib fix-xejn l-azzjoni tal-attur jew li jimpedixxi l-effetti tagħha. 397. Effetti tar-rikonvenzjoni. L-effett tal-kontro-talba, rigward il-proċedura, huwa dak li dwar it-talba oriġinali u l-kontro-talba jsir proċess wieħed u li ż-żewġ talbiet jiġu deċiżi fl-istess kawża. 398. Forma tar-rikonvenzjoni. Sostitwit: XXXI.1980.5. Emendat: XXIV.1995.183; XXII.2005.45. Emendat: XXIV.1995.183; (1) Il-konvenut li jkun irid jipproponi r-rikonvenzjoni, għandu jagħmel il-kontro-talba tiegħu fir-risposta bil-miktub għar-rikors ġuramentat jew le. (2) Il-kontro-talba għandha titressaq wara l-eċċezzjonijiet għat-talba oriġinali li jsiru kif meħtieġ bil-liġi; u l-konvenut għandu, dwar il-kontro-talba jħares, kemm jista’ jkun, ir-regoli stabbiliti b’dan il-Kodiċi jew b’xi liġi oħra għall-att proċedurali li bih il-proċedimenti kienu l-ewwel inbdew. (3) Meta l-proċedimenti jkunu b’rikors ġuramentat, kontro-talba magħmula fir-risposta ġuramentata tkun tiswadaqs preżentata ta’ rikors ġuramentat dwar dik it-talba, li għandha tiġi notifikata lill-attur, li għandu jipproċedi daqs li kieku kien il-konvenut dwarha; u f’kull każ bħal dan, l-egħluq tal-proċedimenti preliminari bil-miktub u l-applikazzjoni tal-artikoli 151 u 152 għandhom jibdew mal-preżentata ta’ dik ir-risposta ġuramentata mill-attur jew malli jagħlaq iż-żmien għall-preżentata tagħha. 399. Garanzija għall-ispejjeż. Emendat: XXXI.1934.46. Sostitwit: XXXI.1980.6. Sostitwit: XXXI.1980.6. Imħassar: XXIV.1995.184. 400. F’liema kwalità tista’ ssir il-kontro-talba. Il-konvenut ma jistax jipproponi l-kontro-talba fikwalità oħra minn dik li fiha jkun imħarrek, lanqas ma jista’ jipproponi l-kontro-talba kontra l-attur fikwalità oħra minn dik li fiha dan ikun deher fit-talba tiegħu. 401. Ir-rinunzja għall-atti mill-attur mhix ta’ xkielħal li tiġi deċiża l-kontro-talba. Jekk, f’kawża li fiha l-konvenut jipproponi l-kontro-talba, l-attur jirrinunzja b’xi mod li jkun għall-atti, il-konvenut jista’ dejjem jitlob li tiġi deċiża l-kontro-talba miġjuba ’l quddiem skont il-li [i. 402. Konnessjoni tal-kawżi. Meta l-konvenut f’kawża jkun ippropona f’kawża oħra, talba konnessa ma’ dik tal-attur skont l-artikolu 396, il-qorti tista’ tordna liż-żewġ kawżi jiġu mismugħin flimkien. FUQ IL-ĠUDIZZJU TA’ JATTANZA 403. Azzjoni ta’ jattanza. Emendat: XV.1913.94; XXII.2005.46. Meta f’atti ġudizzjarji, jew xort’oħra bil-miktub, persuna tippretendi li għandha xi jedd, il-parti li trid teħles din il-pretensjoni tista’ fi żmien sena mill-istess pretensjoni, titlob, b’rikors ġuramentat, li jiġi mogħti żmien lill-persuna li ppretendiet li għandha dak il-jedd, biex iġġib ’il quddiem b’kawża dik il-pretensjoni, u li, fin-nuqqas ta’ dan, jiġi lilha impedut li taġixxi qatt iżjed għal dik il-pretensjoni. 404. Żmien biex tinġieb ’il quddiem il-pretensjoni. Emendat: XI.1859.23; XV.1913.94; XXI II.1971.21. (1) Iż-żmien imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan ma jistax ikun iżjed minn tliet xhur. (2) T waqqif taż-żmien Dak iż-żmien jiġi mwaqqaf meta jkun hemm pendenti rikors għat-tmexxija bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali, kemm-il darba dak ir-rikors jiġi ppreżentat mill-parti li ppretendiet il-jedd fl-ewwel erbat ijiem taż-żmien hawn fuq imsemmi. 405. Il-qorti ma tilqax it-talba msemmija fl-artikolu 403 jekk il-pretensjoni tkun dwar jeddijiet inċerti, li jiddependu minn fatt li jista’ jiġri u ma jiġrix jew minn kondizzjonijiet, jew dwar jeddijiet li ma jistgħux jinġiebu ’l quddiem f’dak iż-żmien. 406. Min jippretendi li għandu l-jedd għandu jipproponi t-talba fil-qorti li għaliha tkun suġġet ta l-parti li kontra tagħha saret il-pretensjoni. Il-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, u li lilha jkun ġie mogħt iż-żmien biex iġġib ’il quddiem il-pretensjoni tagħha, għandha tipproponi t-talba fil-qorti li għaliha tkun suġġet ta l-parti li kontra tagħha tkun saret dik il-pretensjoni. 407. Meta min jippretendi li għandu l-jedd jiddikjara quddiem il-qorti li m’għandux dak il-jedd. Emendat: XXII.2005.47. Jekk il-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, meta tidher quddiem il-qorti, tiddikjara, b’nota, li hija m’għandha ebda jedd kontra l-attur jew kontra l-beni tiegħu, kif ikun il-każ, skont it-talba tal-attur miġjuba fir-rikors ġuramentat, il-qorti ma tidħolx fil-meritu, iżda tiddeċiedi biss, jekk ikun meħtieġ, fuq l-ispejjeż; u f’dak il-każ, id-dikjarazzjoni hawn fuq imsemmija tal-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, tkun tiswadaqs likieku ġie lilha mpost is-skiet għal dejjem u ma tkunx tista’ iżjed taġixxi għall-pretensjoni li għaliha tirriferixxi t-talba. 408. Jekk il-fatt li saret il-pretensjoni jiġi ppruvat u ma ssirx id-dikjarazzjoni msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti tagħti żmien lill-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, bħal kif jingħad fl-artikolu 404, u tħal lid-deċiżjoni dwar il-kwistjoni tas-skiet għal dejjem għal waħda mill-ewwel seduti li jsiru wara l-egħluq taż-żmien mogħti kif jingħad hawn fuq. 409. Tiġdid taż-żmien. Jekk matul iż-żmien hawn fuq imsemmi, il-parti li ppretendiet li għandha l-jedd titlob it-tiġdid ta’ dak iż-żmien, id-deċiżjoni fuq it-talba tas-skiet għal dejjem imħollija kif jingħad fl-aħħar artikolu qabel dan, titħalla sakemm tiġi deċiża t-talba dwar it-tiġdid, jew sakemm jagħlaq iż-żmien imġedded. 410. Imposizzjoni tas-skiet għal dejjem. Emendat: XXII.2005.48. Jekk il-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, fiż-żmien li jkun ġie lilha mogħti, ma ġġibx ’il quddiem b’kawża l-pretensjoni tagħha, il-qorti tiddeċidi t-tieni talba miġjuba fir-rikors ġuramentat oriġinali, u timponi lill-parti li ppretendiet li għandha dak il-jedd is-skiet għal dejjem dwar dik il-pretensjoni. 411. Is-skiet għal dejjem jgħodd biss għall-pretensjonijiet imsemmija fir-rikors ġuramentat. Emendat: XXII.2005.49. Is-skiet għal dejjem imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan jitqies li jgħodd biss għall-pretensjoni li għaliha tirriferixxi t-talba miġjuba fir-rikors ġuramentat. 412. Jekk il-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, tipprova li fiż-żmien lilha mogħti, hija ġiebet ’il quddiem il-pretensjoni tagħha, il-qorti ma tiddeċidix it-tieni talba miġjuba fir-rikors ġuramentat oriġinali, u tħal lid-deċiżjoni tal-ispejjeż għall-kawża magħmula minn dik il-parti. 413. Effetti tal-ħelsienabobservantia fil-kawża magħmula mill-parti li ppretendiet li għandha l-jedd. Emendat: XV.1913.94. Jekk fil-kawża magħmula mill-parti li ppretendiet li għandha l-jedd, il-qorti tiddeċidi billi teħles lill-konvenut mill-osservanza tal-ġudizzju, iż-żmien mogħti taħt l-artikolu 408, jerġa’ jibda għaddej mill-ġdid minn dak in-nhar il lis-sentenza li tkun ħelset lill-konvenut mill-osservanza tal-ġudizzju tkun għaddiet f’ġudikat, iżda dak iż-żmien ikun perentorju. 414. Jekk, fiż-żmien li jerġa’ jibda għaddej mill-ġdid, skont l-aħħar artikolu qabel dan, il-parti li ppretendiet li għandha l-jedd ma terġax tipproponi l-kawża, l-attur fil-kawża ta’ jattanza jista’ jitlob, b’rikors ġuramentat, quddiem il-qorti li tkun tat l-ewwel żmien, li jiġi impost lil dik il-parti skiet għal dejjem dwar il-pretensjoni li din il-parti tkun ġiebet ’il quddiem. 415. L-azzjoni ta’ jattanza ma tistax issir kontra assenti, eċċ. Miżjud: XV.1913.94. Emendat: XXIV.1995.185. Emendat: XXIV.1995.185. L-azzjoni ta’ jattanza ma tistax issir kontra persuni assenti u din lanqas ma tista’ ssir jew titkompla kontra minuri jew persuna oħra inkapaċi li joqogħdu f’kawża. Iżda d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma għandhomx japplikaw għar-rigward ta’ kull min matul it-tliet xhur li jiġu minnufih qabel ma tkun saret l-azzjoni ta’ jattanza, ikun jew personalment jew permezz ta’ mandatarju ppreżenta att ġudizzjarju fejn ivvan ta l-pretensjoni tiegħu. FUQ IL-KONKORSI 416. Konkors ta’ kredituri fuq flus iddepożitat il-qorti. Emendat: VII.1892.1; XV. 1913.95; VIII.1990.3. Ħruġ ta’ avviż. Żmien biex wieħed iġib ’il quddiem il-jedd tiegħu fuq id-depożitu. (1) Meta fil-qrati superjuri jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, ikunu ġew iddepożitati flus, illi fuqhom iżjed minn żewġ persuni jippretendu jeddijiet aqwa minn ta’ ħadd ieħor jew qabilhom, jew xi interess ieħor, il-qorti, fuq rikors ta’ wieħed minn dawk il-pretendenti, tordna, bil-mezz tar-reġistratur, li, f’gazzetta waħda jew iżjed, fosthom f’kull każ il-Gazzetta tal-Gvern, jiġi maħruġa vviż li jgħarraf b’dak id-depożitu u b’dawk il-pretensjonijiet fuqu u illi jsejjaħ lil kull min jista’ jkollu interess sabiex iġib ’il quddiem il-jeddijiet tiegħu fi żmien xahar; u meta jagħlaq dak iż-żmien ebda persuna, illi ma tkunx dehret f’dak iż-żmien, ma tista’ twaqqaf jew xort’oħra żżomm il-kawża ta’ konkors milli tiġi deċiża bejn dawk li jkunu dehru. (2) Fl-avviż għandu jkun hemm imsemm il-jum tas-smigħ tal-kawża. Fl-avviż hawn fuq imsemmi għandu jkun hemm il-jum li fih, wara li jagħlaq l-imsem mi żmien ta’ xahar, il-partijiet interessati kollha li jkunu ġiebu ’l quddiem il-pretensjonijiet tagħhom, għandhom jidhru fil-qorti għas-smigħ tal-kawża. (3) Setgħa tal-qorti li tqassar iż-żmien f’affarijiet tal-kummerċ. F’affarijiet tal-kummerċ, iż-żmien ħawn fuq imsemmi jista’ jiġi mqassar daqskemm il-qorti jidhrilha li jkun biżżejjed. (4) Bl-avviż hawn fuq imsemmi għandhom ikunu nnotifikatid-depożitanti, id-debitur, il-kreditu riesekutanti kif ukoll kull kreditur ieħor li fuq talba tiegħu jkun ġie maħruġ mandat ta’ sekwestru. 417. Jusavocandi. Id-deċiżjoni tal-kawża ta’ konkors bejn il-kredituri li jkunu dehru fiż-żmien stabbilit, ma twaqqax mill-jeddijiet tagħhom lil dawk il-persuni li ma jkunux dehru; u kull waħda minn dawn il-persuni tista’, wara, titlob lura l-flus, kollha jew parti minnhom, mingħand il-kreditu r gradwat, kemm-il darba l-jeddijiet tagħha jiġu f’kawża għaliha, magħrufa bħala aqwa jew daqs dawk tal-kreditu r gradwat: iżda jekk jiġi ppruvat illi dik il-persuna li għandha jeddaqwa jew indaqs setgħat tidher biex tikkonkorri fiż-żmien li jmiss, in-nuqqas tad-dehra tagħha jista’ jitqies fid-deċiżjoni tal-ispejjeż. 418. Il-kredituri li jikkonkorru għandhom imexxu b’rikors. Emendat: XXIV.1995.186. Kull min irid jikkonkorri fuq il-flus iddepożitati fil-qorti, għandu, fiż-żmien li jmiss, jippreżenta rikorsufih jitlob li l-kreditu tiegħu jiġi gradwat dwar il-flus. L-ewwel konkorrent għandu flimkien mar-rikors tiegħu jġib kopja taċ-ċedola tad-depożitu. 419. (1) Ir-rikors għandu jkun notifikat lid-debitur u lid-depożitant, iżda ebda tweġiba ma tista’ ssir għal dak ir-rikors. (2) Żmien għas-smigħ tal-kawża. Is-smigħ tal-kawża ma jistax isir qabel erbat ijiem minn dak in-nhar li jagħlaq iż-żmien imsemmi fl-artikolu 416. 420. (1) Bil-preżentata tar-rikors ta’ kull wieħed mill-konkorrenti, wara li jagħlaq iż-żmien imsemmi fl-artikolu 416, il-proċess jingħadd magħluq. (2) Fis-smigħ tal-kawża, il-konkorrenti jiġu mismugħa mill-qorti sew biex jippruvaw il-kreditu tagħhom u r-raġuni li għaliha dan il-kreditu għandu jitħallas qabel krediti oħra jew bi preferenza fuqhom, kemm ukoll biex jikkontestaw it-talbiet tal-konkorrenti l-oħra, u dwar kull ħaġa li tkun meħtieġa sabiex il-kompilazzjoni tal-kawża tkun kompluta minn kollox. Jiġu mismugħin ukoll id-debitur, id-depożitant u kull persuna interessata oħra li tkun dehret fil-kawża. 421. Skritturi barranin. Meta l-qorti, minħabba l-kompilazzjoni tal-kwistjonijiet, jidhrilha li biex il-kawża tiġi kkompilata aħjar, hija meħtieġ a skrittura barranija, il-qorti tista’ tordna din l-iskrittura barranija u tagħti kull provvediment ieħor speċjali li jidhrilha meħtieġ. 422. Id-depożitu ma jistax jintmiss mingħajr il-kunsens tal-interessati kollha jew l-ordni tal-qorti. Waqt il-kompilazzjoni tal-proċess tal-konkors, ebda somma li fuqha jkun hemm il-konkors ma tista’ titħallas mingħajr il-kunsens tal-interessati kollha, ħlief meta l-qorti, biex ma tħallix li jinġemgħu l-imgħaxijiet, bi ħsara ta’ kulħadd, inkella għal raġuni oħra tajba, ikun jidhrilha li għandha tordna l-ħlas tal-kreditu ta’ xi wieħed mill-konkorrenti, illi dwar u ma jkunx ġie kkontestat illi għandu jitħallas qabel krediti oħra jew preferenza fuqhom. 423. Żbank tad-depożitu bil-kundizzjoni tal-garanzija. Blah sara tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 424, 425 u 427, jekk il-konkors isir fuq flus iddepożitat il-qorti taħt il-kondizzjoni li ma jistgħux jiġu żbankati mingħajr garanzija, ebda somma minn dawk il-flus, taħt ebda titolu jew raġuni, ma tista’ tiġi żbankata mingħajr dik il-garanzija. 424. L-ipoteka ta’ immobbli minflok il-garanzija. Fil-każ ta’ żbank mitlub minn xi di partiment tal-gvern, jew xi amministrazzjoni taħt u, jew minn istituti jew fondazzjonijiet piji, jew korpi magħquda oħra, li joffru garanzija biżżejjed b’beni immobbli, l-ipoteka ta’ dawk il-beni immobbli magħmula minn persuna leġittimament awtorizzata għal daqshekk, tista’ tiġi ammessa minflok il-garanzija msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan. 425. Ħelsien mill-garanzija. Huma meħlusa mill-obbligu li jġibu garanzija, għalkemm tkun mitluba mid-depożitant: (a) il-padrundirett, meta t-talba tkun dwar ċnus tal-fond li fuq il-prezz tiegħu jkun il-konkors; (b) il-baħrin ta’ bastiment, meta t-talba tkun dwar salarji tal-aħħar safra, kemm-il darba d-depożitu jkun ġej mill-bejgħ ta’ dak il-bastiment, jew mill-bejgħ tat-tagħbija ta’ dik l-aħħar safra, jew mill-irkupru ta’ bastiment jew tat-tagħbija, jew min-nol ta s-safra hawn fuq imsemmija. 426. Kemm idum u l-effetti tal-garanzija. L-effetti tal-garanzija msemmija fl-artikolu 423 jibqgħu jseħħu- (a) jekk id-depożitu jkun ġej mill-prezz ta’ immobbli, saż-żmien li fih jista’ jiġi eżerċitat il-jedd tal-azzjoni li għaliha l-immobbli jista’ jkun suġġett; (b) jekk id-depożitu jkun ġej mill-bejgħ ta’ bastiment, sa żmien sena; (ċ) jekk id-depożitu jkun ġej minn ħwejjeġ oħra, sakemm id-depożitant jibqa’ suġġett għall-molestjali kontra tagħha jkollu l-jedd li jkun ikkawtelat. 427. Meta ma jitteħidx qies tal-kondizzjoni tal-garanzija. Ma jitteħidx qies tal-kondizzjoni tal-garanzija msemmija fl-artikolu 423- (a) meta d-depożitu jsir għal prezz ta’ ħwejjeġ mobbli, minbarra bastimenti; jew (b) f’kull każ ieħor, jekk il-qorti tkun ta’ fehma lid-depożitant ma jista’ jkun suġġett għal ebda molestja. 428. Konkorsi fuq primoġenitura, eċċ. Preżentata tar-rikors. Emendat: XXIV.1995.189. (1) Fil-konkorsi fuq primoġenituri, maġġuraski, fedekommessi, suċċessjonijiet jew benefizzji, kull min jidhirlu li għandu jedd għalihom u jrid jistabbilixxi dan il-jedd, għandu jippreżenta rikorsu bih jagħmel it-talba tiegħu u jinnotifikah lil dawk li jidhirlu il li jippretendu l-istess jedd. (2) Mar-rikors għandhom jinġiebu d-dokumenti li jsaħħu t-talba. 429. Tweġiba u talba. Sostitwit: XXIV.1995.190. Kull parti li tkun notifikata bir-rikors tista’ tippreżenta risposta li jkun fiha l-eċċezzjonijiet li tkun trid tagħti kontra t-talbiet l-oħra konkorrenti, u t-talba tagħha. 430. Notifika tat-tweġiba u kontro-libell. Bl-iskrittura msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, għandhom jiġu nnotifikati dawk kollha li jkunu dehru u ġiebu ’l quddiem il-pretensjoni tagħhom, u kull persuna oħra, li l-parti li tippreżenta dik l-iskrittura jidhrilha li huwa fl-interess tagħha li tinnotifikaha b’dik l-iskrittura. 431. Egħluq tal-proċess. Emendat: XXXI.1934.47. Sostitwit: XXIV.1995.191. Sostitwit: XXIV.1995.191. (1) Fil-każijiet imsemmija fl-artikolu 428 il-proċess għandu jitqies magħluq- (a) bil-preżentata tat-tweġibiet urikorsi rispettivi tal-partijiet; jew (b) bl-għeluq taż-żmien imsemmi fis-subartikolu (2), jekk il-partijiet, jew xi wħud minnhom, notifikati bir-rikors ma jippreżentawx it-tweġiba u r-rikors rispettiv fiż-żmien imsemmi. (2) Dik il-parti li tiġi notifikata b’rikors għandha tippreżenta risposta jew ir-rikors tagħha fi żmien ħmistax-il jum minn meta tiġi notifikata. 432. Il-partijiet innotifikati bit-tweġiba u rikors rispettiv jistgħu jippreżentaw nota. Emendat: XV.1913.96; XXXI.1934.48; XXIV. 1995.192. Ma tistax issir replika għat-tweġiba u rikors rispettiv, iżda l-partijiet innotifikati bi tweġiba u rikors rispettiv jistgħu jippreżentaw nota biex isaħħu t-talba tagħhom u jikkontestaw it-talba tal-partijiet l-oħra mhux iżjed tard mill-ġurnata mogħtija għas-smigħ tal-kawża. 433. Kull persuna oħra li jidhrilha li għandha jedd għall-primoġenitura, maġġurask, fedekommess, suċċessjoni jew benefizzju li dwarhom ikun hemm konkors, tista’ tippreżenta ir-rikors tagħha f’kull żmien qabel l-egħluq tal-proċess u tinnotifikah lill-partijiet kollha li jkunu ġadehru, f’dan il-każ, igħoddu d-dispożizzjonijiet tal-aħħar erba’ artikoli qabel dan. 434. Jekk jinsab li tkun tinħtieġ kompilazzjoni aħjar tal-kwistjonijiet fil-kawża, il-qorti tista’ tordna lill-konkorrenti kollha, jew lil xi wħud minnhom, li jippreżentaw skrittura barranija fuq dak il-punt ta’ liġi, jew ta’ fatt, illi fil-fehma tal-qorti jkun jistħoqqli jiġi mfisser aħjar. 435. Min ma jkunx ġie espressament innotifikat jista’ jitlob il-jeddijiet tiegħu b’kawża separata. Il-fatt li persuna ma tkunx dehret, ħlief fil-każ li tkun ġiet espressament innotifikata b’att ġudizzjarju, ma jtellifx il-jedd ta’ dik il-persuna li ma dehritx illi, f’kawża separata, taġixxi kontra l-parti rebbieħa, bil-jeddijiet li lilha jmissu. S u b-titolu IV FUQ IL-WERRIETA INĊERTI JEW MĦUX MAGĦRUFA 436. L-Avukat Ġenerali għandu jidħol fil-pussess tal-wirt meta ma jkunx hemm werrieta magħrufa preżenti f’Malta. Emendat: A.L.46 tal-1965. LVIII.1974.68. Meta persuna tmut mingħajr werrieta magħrufa u preżenti f’Malta, l-Avukat Ġenerali għandu jidħol fil-pussess tal-wirt, biex iħares l-interessi ta’ dawk illi jistgħu jkollhom jedd għall-wirt. 437. Il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, jew, skont il-każ, il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, għandha, fuq talba, b’rikors, tal-Avukat Ġenerali, toħroġ mandat, li bihtordna lill-marixxall biex jagħmel id-deskrizzjoni tal-wirt. 438. Il-partijiet interessati jistgħu jitolbu permess biex ikunu preżenti fid-deskrizzjoni. Kull min jidhirlu li għandu interess fil-wirt, sew f’ismu jew f’isem ħadd ieħor, jista’, b’rikors, jaqla’ l-permess mill-qorti li jkun preżenti fid-deskrizzjoni. 439. Qbid tal-ħwejjeġ mobbli. Bis-saħħa tal-mandat fuq imsemmi, il-ħwejjeġ mobbli kollha tal-mejjet jiġu maqbuda. 440. Bejgħ fl-irkant ta’ ħwejjeġ li jistgħu jitgħarrqu, eċċ. Emendat: XXXI.1934.50; A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68. (1) L-Avukat Ġenerali jista’ jitlob, b’rikors, il-bejgħ fl-irkant ta’ dawk il-ħwejjeġ li hu jidhirlu jistgħu jitgħarrqu jew jitħassru. (2) Danigħodd ukoll għal meta l-wirt ikun ta’ valur żgħir ħafna. 441. L-Avukat Ġenerali huwa r-rappreżentant leġittimu tal-wirt. Emendat: A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68. L-Avukat Ġenerali huwa r-rappreżentant leġittimu tal-wirt sew bħala attur kemm bħala konvenut. 442. Il-wirt ma jistax jitmessbla ordni tal-qorti. Ma jista’ jsir xejn mill-wirt jew minn xi parti minnu, mingħajr digriet tal-qorti. 443. (1) Hudmir tal-Avukat Ġenerali, wara li jidħol fil-pussess tal-wirt, li jsejjaħ, b’avviż maħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern u f’ġurnal ta’ kuljum, lil dawk kollha illi jista’ jkollhom jedd għal dak il-wirt, biex iġibu ’l quddiem il-jedd tagħhom fil-qorti kompetenti fi żmien sena. (2) Il-qorti ma tista’ tqiegħed lil ebda persuna fil-pussess tal-wirt, qabel ma jagħlaq iż-żmien fuq imsemmi, kemm-il darba dik il-persuna ma tobbligax ruħha b’garanzija tajbali trodddak il-wirt lil kull min ikollu jeddaqwau jkun deher fiż-żmien hawn fuq imsemmi. 444. Persuni meħlusin mill-garanzija. Emendat: XL VI.1973.108. (1) Huma meħlusa milli jobbligaw ruħhom bil-garanzija kif imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan: (a) il-werrietistitwit; (b) it-tfal leġ ittimi tal-mejjet; (ċ) il-ġenitur tal-mejjet jewħu jewoħtil-mejjet, kemm-il darba jaħilfu, quddiem il-qorti kompetenti, li jafuli l-mejjet ma kellux tfalleġittimi. (2) Setgħa tal-qorti. F’dawn il-każijiet, il-qorti tista’ tippermetti lill-werrietistitwit, lit-tifel, lill-ġenitur, lilħu jewoħti l-mejjet, li jieħu l-pussess tal-wir tkollu, taħt l-obbligazzjoni li jagħti s-sehem li jista’ jmiss lil werriet ieħor b’testment, jew lil tifel ieħor, jew lill-ġenitur l-ieħor tal-mejjet, jew li lħuh ieħor jewoħtu l-oħra. 445. (1) Meta l-wirt ikun ta’ valur żgħir ħafna, il-qorti, jekk l-Avukat Ġenerali ma jopponix, tista’ tordna, ukoll fuq rikors biss, li l-wirt jiġi kkunsinnat lill-kreditur li jitolbu bħal a ħlas ta’ kollox jew ta’ biċċa ta’ dak li jkollu jieħu. (2) Twettiq tal-kont bil-ġurament. Il-qorti, f’dak il-każ, tista’ tippermetti lill-kreditur li jwettaq il-kont tiegħu bil-ġurament, meta, minħabba ċ-ċirkostanzi tal-każ, ikun diffiċli li jinġieb u provi oħra u l-qorti jkun jidhrilha li hu biżżejjed il-ġurament hawn fuq imsemmi. 446. Proċedura sommarja għall-kunsinna tal-wirt meta l-kreditu hu ms aħħaħ bi prova bil-miktub. Emendat: XI.1859.25; A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68. Fil-każ imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, il-kunsinna tal-wirt lill-kreditur bħal a ħlas ta’ dak kollu li għandu jieħu jew ta’ biċċa minnu, tista’ ssir ukoll, mingħajr digriet tal-qorti, u mingħajr rikors tal-kreditur, b’nota li għaldaqshekk jippreżenta l-Avukat Ġenerali meta l-kreditu jkun jidher minn prova bil-miktub. 447. Bejgħ tal-wirt fl-irkant u tqegħid tal-prezz fil-qorti. Emendat: A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68. L-Avukat Ġenerali jista’, wara sena minn dak in-nhar li jkun daħal fil-pussess tal-wirt, jottjeni digriet mill-qorti biex il-wirt kollu tal-mejjet jinbiegħ fl-irkant u f’dak il-każ il-prezz tal-bejgħ wara li jinqatgħu l-ispejjeż li jkunu saru, għandu jiġi mqiegħed fil-qorti akkont tal-wirt. S u b-titolu V FUQ ID-DEROGA TA’ FEDEKOMMESS 448. Proċedura għad-deroga ta’ fedekommess. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tat-Titolu I tat-Taqsima II tat-Tieni Ktieb ta’ dan il-Kodiċi, it-talba għad-deroga ta’ fedekommess, fil-każijiet mogħtija mil-liġi, issir b’rikors quddiem il-qorti kompetenti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża. 449. X’għandu jkun fih ir-rikors. Fir-rikors għandha tingħad ix-xorta tal-fedekommess li għalih l-immobbli jkun suġġett, u r-raġuni li għaliha tintalab id-deroga. 450. Mar-rikors għandhom jinġiebu d-dokumenti u l-garanzija għall-ispejjeż. Flimkien mar-rikors għandhom jinġiebu d-dokumenti li jsaħħu dak li jingħad fih u l-garanzija għall-ispejjeż. 451. Ħruġ tal-bandi għall-ħatra ta’ kuraturi. Meta jiġi ppreżentat rikors bħal dak, il-qorti, fuq talba separata tar-rikorrent, jew fuq talba li għaldaqshekk tkun saret fir-rikors fuq imsemmi, tordna l-ħruġ tal-bandi għall-ħatra ta’ kuratur jew kuraturi. 452. Ħruġ ta’ avviżi fil-gazzetti dwar it-talba għad-deroga ta’ fedekommess. Flimkien mal-ħruġ tal-bandi, ir-reġistratur għandu javża f’gazzetta waħda jew iżjed, fosthom f’kull każ il-Gazzetta tal-Gvern, li ġie ppreżentat rikors għad-deroga tal-fedekommess, u jgħarraf lil kull min għandu interess u jrid jopponi dak ir-rikors, li għandu jippreżenta tweġiba bir-raġunijiet tal-oppożizzjoni tiegħu għal dak ir-rikors, fi żmien xahar, jew f’dak iż-żmien aqsar li l-qorti t ordna f’xi każ partikolari. 453. Notifika tar-rikors. Barra minn dan, ir-rikors għandu jiġi espressament innotifikat lill-kuratur jew kuraturi maħturin bħal ma jingħad hawn fuq, u lill-vokati immedjati għall-fedekommess, illi jkunu preżenti f’Malta u magħrufa mir-rikorrent. 454. Tweġiba tal-kuraturi, eċċ. Wara n-notifika tar-rikors, il-kuratur jew kuraturi, u dawk l-oħra li jkunu ġew innotifikati espressament, u kull wieħed ieħor li jidhirlu li għandu interess, fil-ħaġa, jistgħu jippreżentaw tweġiba. 455. Ma jingħatax li ssir replika bil-miktub. Għat-tweġiba ma jingħatax lissir replika bil-miktub. 456. Egħluq tal-proċediment bil-miktub. Il-proċess jitqies magħluq bl-egħluq taż-żmien imsemmi fl-artikolu 452, għad li ma tkun ġiet ippreżentata ebda tweġiba. 457. Ġurnata maħtura għas-smigħ tar-rikors. Il-qorti ma taħtarx ġurnata għas-smigħ tar-rikors qabel ma jagħlaq iż-żmien imsemmi fl-avviż mogħti skont l-artikolu 452. 458. Effetti ta’ sentenza ta’ deroga ta’ fedekommess. Is-sentenza li tordna d-deroga ta’ fedekommess, mill-waqt li tgħaddi f’ġudikat, tillibera l-immobbli minn kull fedekommess li għalih l-istess immobbli se ta’ kien suġġett. 459. Setgħa tal-qorti li żżomm l-effetti tad-deroga tal-fedekommess. (1) Il-qorti tista’, f’kull żmien qabel it-trasferiment ta’ dak l-immobbli, fuq talba ta’ kull min ikollu interess, tiddikjara li spiċċa l-effett tad-deroga tal-fedekommess jekk, għal ċirkostanzi li jinqalgħu wara, ir-raġuni tad-deroga tal-fedekommess ma tkunx baqgħa tteżisti. (2) Fin-nuqqas ta’ xi dikjarazzjoni bħal dik, jew ta’ talba għal dikjarazzjoni bħal dik, it-trasferiment ma jistax jiġi attakkat minħabba li jkun sar wara li ma baqgħetx teżisti r-raġuni tad-deroga tal-fedekommess. S u b-titolu VI FUQ IL-KAWŻI TAL-GVERN Sostitwit: A.L.148 tal-1975. 460. Proċedimenti kontra l-Gvern. Miżjud: VIII.1981.6. Emendat: XXIV.1995.196; XXXI.2002.149. Emendat: XXIV.1995.196; (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2), ebda att ġudizzjarju li bih jinbdew xi proċedimenti ma jista’ jiġi ppreżentat, u ebda proċedimenti ma jistgħu jittieħdu jew jinbdew, u ebda mandat ma jista’ jiġi mitlub, kontra l-Gvern, jew kontraxi awtorità mwaqqfa bil-Kostituzzjoni, barra mill-Kummissjoni Elettorali, jew kontra xi persuna li jkollha kariga pubblika fil-kwalità uffiċjali tagħha, ħlief wara li jgħaddu għaxart ijiem min-notifika kontra l-Gvern jew dik l-awtorità jew persuna kif intqal qabel, ta’ ittra uffiċjali jew ta’ protest li fih il-pretensjoni jew it-talba tiġi mfissra b’mod ċar. (2) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) ma japplikaw x- (a) għal azzjonijiet għal rimedju taħt l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni; jew (b) għal mandati ta’ inibizzjoni; jew (ċ) għal azzjonijiet għall-korrezzjoni ta’ atti tal-istat ċivili; jew (d) għal azzjonijiet li għandhom jinstemgħu bl-urġenza; (e) għal riferenzi ta’ tilwimiet għall-arbitraġġ, u meta skont id-dispożizzjonijiet ta’ xi liġi għandha tiġi mħarsa proċedura partikolari, magħdud terminu jew żmien ieħor, id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) m’għandhomx japplikaw u l-imsemmija proċedura, magħdud kull terminu jew żmien ieħor, għandha tapplika u tiġi mħarsaminflokhom. (3) Kawżi kontra l-Gvern li dwarhom ikun hemm fis-seħħ mandat ta’ inibizzjoni għandhom jinstemgħu mill-Qorti b’urġenza u bi preferenza għal kawżi oħra. 461. Kif jitmexxa fil-qrati ċivili għall-ħlas ta’ multi. Emendat: XV.1913.97; A.L.46L VIII.1974.68; VIII.1990.3 XXIV.1995.197; XXII.2005.52A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68; VIII.1990.3;. Għall-ħlas ta’ multi li jistgħu jintalbu bi proċedimenti ċivili, l-Avukat Ġenerali għandu jaġixxi fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, jew, skont il-każ, fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, bil-mezz ta’ rikors. 462. Proċedimenti ċivili għad-dikjarazzjoni tal-konfiska ta’ ħwejjeġ maqbuda. Emendat: XV.1913.97; A.L.46L VIII.1974.68; VIII.1990.3 XXIV.1995.198; XXII.2005.53A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68; VIII.1990.3;. F’każ ta’ qbid ta’ ħwejjeġ li jistgħu jiġu kkonfiskati bi proċedimenti ċivili, skont il-liġi, l-Avukat Ġenerali għandu jaġixxi wkoll fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, u jitlob, b’rikors, li dawk il-ħwejjeġ jiġu ddikjarati kkonfiskati. 463. Persuna li kontra tagħha għandu jsir ir-rikors. Emendat: XXII.2005.54. Ir-rikors imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan għandu jsir kontra l-persunali fil-pussess tagħha l-ħwejjeġ ikunu nsabu. 464. Meta r-rikors għandu jsir kontrakuraturiex officio. Emendat: XXXI.1934.51; XXII.2005.55. (1) Meta l-ħwejjeġ ma kinux jinsabu fil-pussess ta’ ebda persuna, ir-rikors għandu jsir kontra l-avukat u l-prokuratur legali li lilhom ikun imiss li jiġu maħtura bħala kuraturi. (2) Il-kuraturi jidhru għas-sid mhux magħruf. Dawk il-kuraturi jidhru għal sid dawk il-ħwejjeġ li ma jkunx magħruf. (3) Kopja ta’ dak ir-rikors għandha tiġi mwaħħla fid-daħla tal-edifizzju fejn il-qorti toqgħod, mill-anqas jumejn qabel il-jum stabbilit għas-smigħ tal-kawża. 465. Kull min ikollu interess jista’ jidher fis-smigħ tal-kawża biex jopponi t-talba. Kull min ikollu interess, għad li ma jkunx imħarrek, jista’ jidher fis-smigħ tal-kawża u jagħti eċċezzjonijiet kontra t-talba msemmija fl-artikolu 462. 466. Proċedimenti għall-ħlas ta’ krediti tal-Gvern. Emendat: XV.1913.98. Sostitwit: XXIV.1995.199 XXII.2005.56; XVII.2012.5 Sostitwit: XXIV.1995.199. Emendat:. Sostitwit: XXIV.1995.199. Emendat: XXII.2005.56; (1) Meta kap ta’ dipartiment tal-gvern jew il-persuna vestita bir-rappreżentanza legali ta’ korp magħqud stabbilit bil-liġi jew b’rappreżentanza legali ta’ xi kumpannija jew korp ieħor li jkunhekk awtorizzat, bi jew taħt kull liġi, sabiex jiġbor kull ammont dovut lil dipartiment tal-gvern jew lil korp magħqud stabbilit bil-liġi, ikun irid jaġixxi sabiex jinġabar lura dejn dovut lil dipartiment tal-gvern jew lil xi uffiċċju amministrattiv tiegħu jew lil korp magħqud stabbilit bil-liġi, dwar kull servizz, provvista, penali, kera, ċens, piżijiet oħra fuq beni, kumpens għall-okkupazzjoni u jew għal dritt ta’ xi liċenza jew dritt jew taxxa oħra dovuti, huwa jista’ jagħmel dikjarazzjoni tiegħu maħlufa quddiem ir-reġistratur, imħallef jew ma ġistrat li fiha huwa għandu jiddikjara xi tkun ix-xorta tad-debitu u l-isem tad-debitur u jikkonferma li dak id-debitu jkun dovut: Iżda d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom ukoll japplikaw fir-rigward ta’ ammonti dovuti għall-provdiment ta’ ilma u elettriku u għall-kiri ta’ meters, il-kalkolu jew l-ammont dovut fir-rigward ta’ dak il-provdiment jew il-kiri ta’ dak il-meter Iżda d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom ukoll japplikaw fir-rigward ta’ ammonti dovuti għall-provdiment ta’ ilma u elettriku u għall-kiri ta’ meters relatati iżda ma għandhomx japplikaw meta qabel ma tingħata n-notifika meħtieġa taħt is-subartikolu (2), il-persuna li mingħandha l-ammont qed jiġi mitlub tkun avżat li r-rikorrent sew permezz ta’ att ġudizzjarju jew permezz ta’ ittra reġistrata li qiegħda tikkontesta l-metering. (2) Id-dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu (1) għandha tiġi notifikata lid-debitur permezz ta’ att ġudizzjarju u għandu jkollha l-istess effett daqs li kieku kienet ġudikat tal-qorti kompetenti, kemm-il darba d-debitur, fi żmien għoxrin jum min-notifika li ssirlu ta’ dik id-dikjarazzjoni, ma jopponix it-talba billi jippreżenta rikors li fih jitlob li l-qorti tiddikjara t-talba bħala waħda infondata. (3) Ir-rikors preżentat skont is-subartikolu (2) għandu jiġi notifikat lill-kap tad-dipartiment, li jkollu dritt jippreżenta risposta fi żmien għoxrin jum. Il-qorti tgħaddi biex tappunta dak ir-rikors għas-smiegħ f’jum li jiġi wara li jgħaddi dak iż-żmien. (4) F’każijiet ta’ xorta urġent il-qorti tista’, wara li jsirilha rikors mill-kreditur jew mid-debitur, tqassar kull żmien perentorju bħal ma huwa provdut f’dan l-artikolu bil-mezz ta’ digriet li jiġi notifikat lill-parti l-oħra. 467. (1) Kull titolu esekuttiv maħruġ skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu tal-aħħar ta’ qabel dan fin-nuqqas ta’ xi oppożizzjoni mid-debitur għandu jiġi revokat jekk, meta ssir talba permezz ta’ rikors li jiġi preżentat fi żmien għoxrin jum mill-ewwel notifika li ssirlu ta’ xi mandat esekuttiv li jkun imsejjes fuq dak it-titolu jew ta’ kull att ġudizzjarju ieħor li fih issir referenza għal dak it-titolu, il-qorti tkun sodisfatta lid-debitur ma kienx jafbin-notifika tad-dikjarazzjoni msemmija fis-subartikolu (1) tal-artikolu tal-aħħar ta’ qabel dan ma tul il-perijodu li fih id-debitur se ta’ jopponi u li t-talba li tinsab f’dik id-dikjarazzjoni tkun infondata fil-mertu. (2) Ebda oppożizzjoni ħlief dik li hemm speċifikatament provdut dwarha f’dan l-artikolu u fl-artikolu tal-aħħar ta’ qabel dan ma għandha twaqqaf il-ħruġ jew l-esekuzzjoni ta’ xi att esekuttiv maħruġ bis-saħħa ta’ dak l-artikolu jew ir-rifużjoni tar-rikavat miksub minn ximandat jew bejgħ b’irkant li jsiru bi prosegwiment ta’ dak l-att. 468. Proċedura som-marja għal żgu m-brament minn ċerti artijiet. Imħassar: XXIV. 1995.200. Miżjud: XXVI.2015.2. Kap. 228. Imħassar: XVII.2017.84. Imħassar bl-XVII.2017.84. 468A. Proċedura sussegwenti għal talba taħt l-artikolu 468. Miżjud: XXVI.2015.32. Imħassar: XVII.2017.84. Imħassar bl-XVII.2017.84. 468B. Regolamenti. Il-Ministru jista’ jagħmel regolamenti u jippreskrivi skemi fejn jippromwovi l-medjazzjoni u skemi ta’ metodi ta’ soluzzjoni alternattiva li jinvolvu l-Gvern, biex b’hekk jippromwovi wkoll il-prinċipji konformi mar-Rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni 2001/310/KE. 469. Spejjeż tal-Gvern. Emendat: XVI.1922.3; XXXI.1966.2; A.L.148 tal-1975. Id-drittijiet li jiġu ntaxxati lill-uffiċjali legali tal-Gvern ta’ Malta għandhom jiġu mgħoddija lill-Fond Konsolidat. S u b-Titolu VII STĦARRIĠ ĠUDIZZJARJU TA’ AZZJONI AMMINISTRATTIVA Miżjud: XXIV.1995.201. 469A. (1) Ħlief hekk kif provdut mod ieħor bil-liġi, il-qrati tal-ġustizzja ta’ kompetenza ċivi li għandhom ġurisdizzjoni biex jistħarrġu l-validità ta’ xiegħmil amministrattiv jew li jiddikjaraw dak l-egħmil null, in validu jew mingħajr effett fil-każijiet li ġejjin biss: (a) meta l-egħmil amministrattiv jikser il-Kostituzzjoni; (b) meta l-egħmil amministrattiv ikunultravires għal xi raġuni minn dawn li ġejjin: (i) meta dak l-egħmil jitwettaq minn awtorità pubblika li ma tkunx awtorizzata sabiex twettqu; jew (ii) meta l-awtorità pubblika tkun naqset milli tosserva l-prinċipji tal-ġustizzja naturali jew ħtiġiet proċedurali mandatorji fit-twettiq tal-egħmil amministrattiv jew fid-deliberazzjonijiet ta’ qabel dwar dak l-egħmil; jew (iii) meta l-egħmil amministrattiv jikkostitwixxi abbuż tas-setgħa tal-awtorità pubblika billi dan isir għal għanijiet mhux xierqa jew jissejjes fuq konsiderazzjonijiet mhux rilevanti; (iv) meta l-egħmil amministrattiv ikun imurmod ieħor kontra l-li [i. (2) F’dan l-artikolu- "egħmil amministrattiv" tfisser il-ħruġ ta’ kull ordni, liċenza, permess, warrant, deċiżjoni jew ir-rifjut għal talba ta’ xi persuna li jsir minn awtorità pubblika, iżda ma tinkludixxi ħaġa li ssir bl-għan ta’ organizzazzjoni jew amministrazzjoni interna fl-istess awtorità: Iżda, ħlief f’dawk il-każijiet fejn il-liġi tistabbilixxi perijodu li fih awtorità pubblika tenħtieġ tagħti deċiżjoni, meta ssir talba bil-miktub minn persuna li tiġi notifikata lill-awtorità u din l-awtorità tibqa’ ma tagħtix deċiżjoni dwar dik it-talba, dak in-nuqqas għandu, wara xahrejn minn dik in-notifika, jikkostitwixxi rifjut għall-finijiet ta’ din it-tifsira; " awtorità pubblika " tfisser il-Gvern ta’ Malta, magħdudin il-Ministeri u dipartimenti tiegħu, awtoritajiet lokali u kull korp magħqud kostitwit permezz ta’ li [i. (3) Kawża biex twaqqa’ egħmil amministrattiv taħt is-subartikolu (1)(b) għandha ssir fi żmien sitt xhur minn meta min ikollu interess isirjaf jew seta’ jsir, jaf, skont liema jiġi l-ewwel, b’dak l-egħmil amministrattiv. (4) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma għandhomx japplikaw meta l-mod ta’ kontestazzjoni jew ta’ ksib ta’ rimedju dwar xiatt amministrattiv partikolari quddiem qorti jew tribunal jiġi provdut dwar u f’xi liġi oħra. (5) F’azzjoni li ssir bis-saħħa ta’ dan l-artikolu l-attur ikun jista’ jinkludi fit-talbiet tiegħu talba għall-ħlas tad-danni li tkun imsejjsa fuq ir-responsabbiltà allegata tal-awtorità pubblika li tkun għamlet delitt jew kważi delitt li joħroġ mill-att amministrattiv. Dawk id-danni ma għandhomx jingħataw mill-qorti meta minkejja l-annullament tal-att amministrattiv l-awtorità pubblika ma tkunx aġixxiet inmalafede jew b’mod mhux raġonevoli jew meta l-azzjoni mitluba mill-attur setgħet legalment u raġonevolment ġiet miċħuda taħt kull setgħa oħra. (6) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, u ta’ kull dispożizzjoni oħra ta’ din il-liġi u ta’ kull liġi oħra, servizz mal-Gvern hu rapport speċjali regolat b’dispożizzjonijiet speċjali speċifikatament applikabbli għalihu bil-pattijiet u l-kondizzjonijiet stabbiliti minn żmien għal żmien mill-Gvern, u ebda liġi jew dispożizzjoni tagħha dwar kondizzjonijiet ta’ impieg jew kuntratti ta’ servizz jew ta’ impieg ma tapplika, u qatt ma kienet tapplika, għal servizz mal-Gvern ħlief sa fejn dik il-liġi ma tipprovdix xort’oħra. Taqsima II FUQ IL-MOD KIF JITMEXXA FIL-QORTI TA’ ĠURISDIZZJONI VOLONTARJA DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI Emendat: IX.2004.11. 470. (1) Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 489 u tal-artikolu 37 tal-Kodiċi Ċivili, it-talba għal awtorizzazzjoni jew permess biex wieħed jista’ jikkuntratta jew biex jagħmel dispożizzjoni li dwarhom il-liġi ma tippermettix mingħajr ma’ jkun hemm qabel awtorizzazzjoni jew permess, jew għal provvediment jew ordni ieħor ta’ ġurisdizzjoni volontarja u ta’ natura ċivili, għandha ssir lil sezzjoni tal-Qorti Ċivili kif jiġi preskritt b’regolamenti. (2) Dak ir-rikors għandu jkun iffirmat mill-par ti nfisha, jew minn avukat, nutar jew prokuratur legali. 471. Setgħat tal-imħallef. Emendat: IV.1868.5. Fuq xi rikors bħal dak, l-imħallef jieħu l-informazzjonijiet meħtieġa, u għal dak il-ħsieb jordna li jinġiebu dokumenti, jeżamina, bil-ġurament jew mingħajr u, li r-rikorrentinnifsu jew lil persuna oħra, u, meta jidhirlu meħtieġ illi jkun jafsewwa l-valur tal-beni li dwarhom tkun it-talba miġjuba fir-rikors, jaħtar ukoll perit wieħed jew iżjed. 472. Il-qorti tista’, f’xi każijiet, tordna li jinġieb il-parir bil-miktub ta’ avukat. Jekk ir-rikors ikun dwar rinunzja, transazzjoni jew garanzija, jew dwar awtorizzazzjoni biex tinbeda kawża, il-qorti tista’ tordna lir-rikorrent li jġib parir bil-miktub, imsaħħaħ b’raġunijiet, ta’ avukat wieħed jew iżjed li jkunu jeżerċitaw il-professjoni. 473. L-imħallef jista’ jeżamina kull persuna fuq is-suġġett tat-talba. Emendat: IV.1868.6. Il-qorti tista’ tordna lil kull persuna biex tidher fil-jum u fil-ħin li jiġu ffissati, sabiex tiġi eżaminata fuq is-suġġett tat-talba. 474. Ġbir ta’ informazzjoni. Emendat: IV.1868.6. Il-qorti tista’ wkoll taħtar persuna waħda jew iżjed biex tiġbor l-informazzjoni meħtieġa fuq is-suġġett tat-talba. 475. Kull min irid jista’ jidher minn rajh biex jagħti lill-qorti l-informazzjoni hawn fuq imsemmija. 476. L-att għandu jsir skont id-digriet. Kull att li jsir b’awtorizzazzjoni mogħtija mill-qorti għandu jkun skont id-digriet; u jekk wara d-digriet ikun hemm bżonn li jiżdiedu pattijiet jew konvenzjonijiet ġodda, jew ħaġ’oħra li tiħtieġ awtorizzazzjoni, għandu jsir rikors ieħor għall-awtorizzazzjoni meħtiega. 477. L-att jiswa biss sa fejn ikun ġie awtorizzat. Ebda att li jsir bis-saħħa ta’ digriet tal-qorti fuq imsemmija ma jiswa fil-partijiet li għalihom tiħtieġ l-awtorizzazzjoni ġudizzjarja, ħlief sa fejn dawk il-partijiet ikunu ġew awtorizzati. 478. Il-preżenza tal-imħallef fil-pubblikazzjoni ta’ atti. Emendat: X.1856.6; XV. 1913.101L.148 tal-1975; XXXI.2002.151 XV. 1913.101; A.. (1) Meta l-liġi trid il-preżenza tal-imħallef tal-qorti fuq imsemmija waqt il-pubblikazzjoni ta’ att, hu għandu jkun preżenti personalment: Iżda, it-testmenti sigrieti jistgħu jiġu ppreżentati jew meħudin lura quddiem imħallef ieħor, għad li dan l-imħallef ma jkunx maħtur biex joqgħod f’dik il-qorti. (2) Effett tal-preżenza tal-imħallef. Il-preżenza tal-imħallef waqt il-pubblikazzjoni tal-att massewwiebda difetti mnissel milli dak l-att ikun ħareġ barra mill-kondizzjonijiet espressi tad-digriet ta’ awtorizzazzjoni, lanqas tagħmel jiswew il-partijiet tal-attilli jkunu jiħtieġu awtorizzazzjoni, jekk dik l-awtorizzazzjoni ma tkunx ġiet mogħtija b’digriet tal-qorti. (3) L-imħallef jista’ jaħtar assistent ġudizzjarju. L-imħallef jista’ jaħtar assistent ġudizzjarju biex ikun preżentifloku waqt il-pubblikazzjoni tal-att. Jista’ wkoll jaħtar assistent ġudizzjarju biex jieħu l-informazzjonijiet kif jingħad fl-artikolu 471, jew id-dikjarazzjonijiet b’ġuramentimsemmija f’din it-Taqsima, jekk il-persuna li għandha tiġi eżaminata jew mismugħa, jew li għandħa tagħmel id-dikjarazzjoni, ma tkunx tista’, minħabba mard, tidher il-qorti jew f’lok ieħor magħżul mill-imħallef. 479. Digrieti. Id-digrieti jiġu mogħtija fl-isem tal-qorti, u għandhom jiġu iffirmati mill-imħallef u kontrofirmati mir-reġistratur. 480. Smigħ ta’ rikors għal manteniment provviżorju eċċ. Miżjud: XV.1983.5. Emendat: XXI.1993.87. Emendat: XXI.1993.87. Imħassar bl-Att XXXI.2002.152. 481. Kif issir notifika. Miżjud: XV.1983.5. Sostitwit: XIII.1985.7. Sostitwit: XIII.1985.7. Imħassar: XXIV.1995.202. 481A. Reviżjoni ta’ digriet ta’ manteniment. Miżjud. XIII.1985.7. Imħassar bl-Att XXXI.2002.152. 482. Smigħ tar-rikorsi bil-magħluq. Sostitwit: XXI.1962.20. (1) Il-qorti tista’, u fil-każ ta’ proċeduri dwar adozzjoni għandha, tipproċedi bil-magħluq meta teżamina u tiddeċidi rikorsi. (2) Fil-każ ta’ proċeduri dwar adozzjoni kull rikors, digriet u inkartament li jkollu x’jaqsam magħhom ikun sigriet u ma jkunx aċċessibbli għal ebda persuna ħlief bl-awtorizzazzjoni tal-qorti. 483. Meta jidher minn dak li jkun miġjub fir-rikors, jew mill-eżami, jew mill-informazzjoni miksuba, li terza persuna għandha interess fih, il-qorti tordna lir-rikors jiġi nnotifikat lil dik il-persuna interessata bi żmien xieraq biex tippreżenta tweġiba. 484. Meta l-parti hekk innotifikata ma tippreżentax tweġiba fiż-żmien lilha mogħti, il-qorti tagħti l-provvediment fuq ir-rikors skont il-li [i. 485. Oppożizzjoni għat-talba. Emendat: XV.1983.6. Meta tidher persuna biex topponi t-talba il-qorti teżamina r-raġunijiet tal-oppożizzjoni, u jew tagħti l-provvediment mitlub, jew tibgħat il-partijiet quddiem il-qorti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża, skont ma jidhrilha sewwa. Iżda l-qorti m’għandhiex tibgħat il-partijiet quddiem il-qorti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża meta, fil-każ ta’ talba magħmula skont il-proviso għall-artikolu 470(1), il-qorti tkun laqgħet l-oppożizzjoni għall-imsemmija talba. 486. Irfigħ tar-rikorsi u digrieti. Emendat: XV.1913.102; XXXI.2002.153. (1) Ir-rikorsi u d-digrieti jiġu merfugħin fir-Reġistru. (2) Fid-digriet għandu jingħad l-isem tan-nutar. Fid-digriet li jawtorizza l-pubblikazzjoni ta’ kuntratt għandu jingħad l-isem tan-nutar li għandu jirċievi u jippubblika l-att. (3) Firma tal-imħallef fuq il-kopji. Kull kopja ta’ digriet li għandha tiġi mdaħħla f’att nutari li għandha tkun kontrofirmata mill-imħallef. (4) Indiċijiet tar-rikorsi u tad-digrieti. Għandhom jinżammu indiċijiet regolari tar-rikorsi u digrieti kollha. 487. L-imħallef li jkunta jew ċahad il-permess jew l-awtorizzazzjoni mitlubin, jew li xort’oħra jkun ħakonjizzjoni ta’ każ ta’ ġurisdizzjoni volontarja, ma jistax minħabba f’hekk jiġi rikużat jew ikun impedut milli jieħu konjizzjoni ta’ kawża f’waħda mill-qrati ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża, il li fiha tista’ wara tinqala’ kwistjoni fuq dak il-każ. 488. Għal liema raġunijiet jistgħu jitwaqqgħu atti li jsiru bl-awtorizzazzjoni jew permess tal-qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. (1) Kontra l-atti magħmulin bil-permess jew bl-awtorizzazzjoni tal-qorti, ma tistax tinġieb il-prova li l-kunsens ġie mogħti bi żball, jew meħud bivjolenza jew b’egħmildoluż, jew li l-att kien b’xi mod ta’ ħsara jew ta’ preġudizzju. (2) Iżda l-att jista’ jiġi mwaqqa’ jekk jiġi ppruvat illi l-permess jew l-awtorizzazzjoni tal-qorti ġew mogħtija minħabba dikjarazzjonijiet foloz jew minħabba li ma ntqal uxxi ċirkostanzi. 489. Dispożizzjonijiet ta’ din it-Taqsima li jgħoddu għall-qorti ta’ Għawdex u Kemmuna, bħala qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. Emendat: X.1856.7; VIII.1990.3. Sostitwit: XXXI.2002.154. Miżjud taħt l-Ordinanza tal-1936 dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji. L-artikoli mill-1 sat-8 tal-Ord. II ta' l-1868 ġew inkorporati. Id-dispożizzjonijiet ta’ din fit-Taqsima ta’ dan il-Kodiċi dwar is-sezzjoni ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja tal-Qorti Ċivili, u l-imħallef tagħha igħoddu wkoll għall-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) bħala qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, kif kostitwita taħt l-artikolu 54, u għall-maġistrat li joqgħod f’dik il-qorti. Titolu I FUQ ID-DEROGA TA’ FEDEKOMMESS B’DIGRIET TAL-QORTI TA’ ĠURISDIZZJONI VOLONTARJA 490. B’dak kollu li hemm f’dispożizzjonijiet oħra ta’ dan il-Kodiċi dwar id-deroga ta’ fedekommessi, il-pussessur ta’ beni taħt fedekommess jista’, b’rikors għal daqshekk, jottjen id-deroga tal-fedekommess tal-beni kollha jew ta’ biċċa minnhom, b’digriet tal-qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, kemm-il darba- (a) il-fedekommess ikun dividwu; u (b) il-frottijiet tal-beni kollha fil-pussess tar-rikorrent suġġetti għall-fedekommess imsemmi fir-rikors, ma jiskorrux, wara li jitnaqqsu l-piżijiet kollha, is-somma ta’ tlieta u disgħin eurousba tax-il ċenteżmu (93.17) fis-sena; u (ċ) ikun inġiebil-kunsens tal-immedjativokati kollha: Iżda, jekk fiż-żmien tar-rikors ma jkunx hemm ħlief immedjat vokat wieħed, allura, barra mill-kunsens ta’ dan, huwa meħtieġ ukoll il-kunsens ta’ kull persuna oħra li, fil-każ li huwa jmut qabel, tkun hija l-vokat immedjat jew wieħed mill-vokati immedjati. 491. Meta l-persuna l il-kunsens tagħha hu meħtieġ hija minuri, eċċ. Miżjud: II.1868.2. Emendat: II.2012.4. Emendat: II.2012.4. Jekk xi waħda mill-persuni lil-kunsens tagħhom hu meħtieġ kif jingħad fl-aħħar artikolu qabel dan, hija minuri, jew miġnuna, jew interdetta, il-qorti tista’, b’dankollu, tordna d-deroga tal-fedekommess, meta hija ta’ fehma li din id-deroga hija meħtieġa jew utli fl-interess ukoll ta’ dik il-persuna. 492. Meta l-frottijiet tal-beni kollha taħt fedekommess ma jiskorruxerbgħa u tletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (34.94) fis-sena. Miżjud: II.1868.3. Emendat: A.L.407 tal-2007. Emendat: A.L.407 tal-2007. Jekk il-frottijiet tal-beni kollha fil-pussess tar-rikorrent suġġetti għall-fedekommess imsemmi fir-rikors, ma jiskorrux, wara li jitnaqqsu l-piżijiet kollha, is-somma ta’ erbgħa u tletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (34.94) fis-sena, il-qorti tista’ tordna d-deroga tal-fedekommess indipendentement mill-kunsens tal-vokati. 493. Meta l-frottijiet tal-fond ma jiskorrux disa’ euroutnejn u tletin ċenteżmu (9.32) fis-sena. Miżjud: II.1868.3. Emendat: VI.1895.19; A.L.407 tal-2007. Emendat: VI.1895.19; Meta l-frottijiet tal-fond fil-pussess tar-rikorrent suġġett għall-fedekommess, sew dividwu kemm individwu, imsemmi fir-rikors, ma jiskorrux, wara li jitnaqqsu l-piżijiet kollha, is-somma ta’ disa’ eurou tnejn u tletin ċenteżmu (9.32) fis-sena, il-qorti tista’ wkoll tordna d-deroga tal-fedekommess indipendentement mill-kunsens tal-vokati. 494. Fedekommess dividwu ta’ qabel. Miżjud: II.1868.4. (1) Id-digriet li jordna d-deroga jeħles il-beni minn kull fedekommess dividwu ieħor ta’ qabel li se ta’ kien hemm fuq dawk il-beni, għalkemm dak il-fedekommess ma jkun ġiexejn imsemmi fir-rikors. (2) Fedekommessindividwu ta’ qabel. Dan id-digriet jeħles ukoll il-beni minn kull fedekommess in dividwu ta’ qabel, jekk ikunu għaddewerbgħin sena mill-mewt ta’ dak li jkun ikkostitwixxa l-fedekommess, jekk il-fedekommess imsemmi fir-rikors ikun ġie kkostitwit b’testment, inkella minn dak in-nhar tal-att jekk il-fedekommess ikun ġie kkostitwit b’att fost il-ħajjin. 495. Surroga. Miżjud: II.1868.5. Emendat: A.L.407 tal-2007. Emendat: A.L.407 tal-2007. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli ta’ qabel dan igħoddu wkoll jekk it-talba miġjuba fir-rikors tkun li jiġi surrogat immobbli flokħaġa oħra, mobbli jew immobbli, suġġetta għal fedekommess dividwu. (2) F’dak il-każ, is-surroga tista’ tiġi awtorizzata b’digriet tal-qorti hawn fuq imsemmija, ukoll jekk il-frottijiet tal-ħaġali tagħha jintalab il-ħelsien mill-fedekommess, ikunu jiskorru s-somma ta’ tlieta u disgħin eurousba tax-il ċenteżmu (93.17) fis-sena. 496. Kiri ta’ beni taħt fedekommess. Miżjud: II.1868.6. Dik il-qorti tista’ wkoll tagħti lill-pussessur ta’ beni taħt fedekommess, dividwu jew individwu, jiswew kemm jiswew, is-setgħa ii jagħtihom b’kiri għal żmien ta’ iżjed minn tmien snin, f’każ ta’ raba’, jew ta’ iżjed minn erba’ snin, f’każ ta’ bini, jekk jiġi ippruvat, għas-sodisfazzjon tal-qorti, li dan il-kiri huwa ta’ ġid għall-vokati: Iżda l-qorti ma tistax tagħti din is-setgħa għal żmien iżjed minn tnax-il sena, f’każ ta’ raba’, jew għal iżjed minn tmien snin, f’każ ta’ bini. 497. Ċens ta’ beni taħt fedekommess. Miżjud: II.1868.7. Emendat: VI.1895.18. Emendat: VI.1895.18. (1) Dik il-qorti tista’ wkoll tagħti, lill-pussessur ta’ beni taħt fedekommess, dividwu jew individwu, jiswew kemm jiswew, is-setgħa li jagħtihom b’ċens temporanju jew perpetwu, kemm-il darba jagħtu l-kunsens tagħhom dawk illi skont l-artikolu 490 huwa meħtieġ il-kunsens tagħhom għad-deroga ta’ fedekommess. (2) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 491 igħoddu wkoll għall-każ ikkuntemplat f’dan l-artikolu. 498. Rifjut ta’ kunsens. Miżjud: II.1868.8. Meta l-persuna l il-kunsens tagħha hu meħtieġ kif jingħad fl-artikoli ta’ qabel dan, ma tagħtix, mingħajr raġuni tajba, dak il-kunsens, u b’daqshekk ikun jinħtieġ li t-talba għad-deroga tal-fedekommess jew għal awtorizzazzjoni oħra, issir lill-qorti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża, dik il-qorti, meta tagħti lir-rikorrent dakli bil-kunsens hawn fuq imsemmi huwa seta’ jottjeni mill-qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, tikkundanna lil dik il-persuna għall-ħlas tal-ispejjeż tal-kawża. Titolu II FUQ IL-ĦELSIEN TA’ IMMOBBLI MINN PIŻIJIET BIL-PROĊEDURA TAL-EDITTI 499. Ħruġ tal-editti. Emendat: IX.2004.11. Il-ħelsien ta’ immobbli minn fedekommess, ipoteka, servitù, jew piż ieħor ta’ kull xorta li jkun, jista’ jsir bil-mezz ta’ editti maħruġin mill-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. 500. Rikors. Emendat: X.1856.8; IX.1886.87. (1) It-talba għall-ħruġ tal-editti għandha ssir b’rikors. (2) X’għandu jkun fih ir-rikors. Ir-rikors għandu juri l-provenjenza tal-immobbli, kif ukoll kull passaġġ illi tiegħu jkun sar minn pus sessur għal ieħor fil-għaxar snin ta’ qabel. (3) Lista tad-djunipotekarji. Ir-rikorrent għandu jippreżenta flimkien mar-rikors jew wara, lista tad-djunipotekarji tiegħu, u fiha għandu jniżżel, waħda waħda, is-somma kollha, li jkollu jagħti, l-isem tal-kredituri u t-titolu ta’ kull wieħed minnhom, kif ukoll il-piżijiet u kull xkiel ieħor illi għalihom l-immobbli jkun suġġett; u dik il-lista għandha tkun minnumwettqa bil-ġurament quddiem ir-reġistratur. (4) Ir-rikorrent għandu jġib ukoll ċertifikat mill-uffiċċju tar-Reġistru Pubbliku li juri jekk u liema obbligazzjonijiet huma irreġistrati kontra tiegħu, kif ukoll kontra dawk kollha li fl-aħħar għaxar snin kellhom qablu l-pussess tal-immobbli. (5) Jekk ma jinġiebx dan iċ-ċertifikat, l-ordni għall-ħruġ tal-editti ma jistax jingħata. (6) Jekk ir-rikorrent jiddikjara li ma hemmx djun fuq l-immobbli. Jekk ir-rikorrent jiddikjara illi fuq l-immobbli ma hemm x djun jew piżijiet oħra, għandu jwettaq din id-dikjarazzjoni bil-ġurament. (7) Meta r-rikors isir minn prokuratur jew rappreżentant. Meta r-rikors isir minn prokuratur jew rappreżentant ieħor ta’ persuna li ma tkunx toqgħod f’Malta, jew mhix kapaċi li tieħu ġurament, il-ġurament imsemmi taħt dan l-artikolu għandu jittieħed mill-prokuratur jew rappreżentant, illi għandu jiddikjara li ma jafx jekk fuq l-immobbli hemm xdjun jew piżijiet oħra, inkella jekk hemm x djun jew piżijiet oħra barra minn dawk miġjuba fil-lista hawn fuq imsemmija. 501. Il-qorti toħroġ żew ġ editti b’intervall ta’ ħmis tax-il ġurnata. Emendat: X.1856.9; XXIV. 1995.203. (1) Il-qorti toħroġ żew ġ editti b’intervall ta’ mill-anqas ħmis tax-il ġurnata bejn l-ewwel u t-tieni editt. (2) Kopja ta’ kull editt għandha titwaħħal fid-daħla tal-edifizzju fejn il-qorti toqgħod. (3) Kull persuna li ikollha interess għandha ġġib ’il quddiem il-pretensjoni tagħha bi protest. Żmien. Dawn l-editti jsejħu ’l persuni interessati biex jidhru u jġibu ’l quddiem il-pretensjoni tagħhom bil-mezz ta’ protest fi żmien xahrejn mill-egħluq taż-żmien ta’ ħmis tax-il ġurnata li jibda għaddej minn dak in-nhar tal-ħruġ tat-tieni editt; iżda kuratur maħtur mill-qorti skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) tal-artikolu 504 jista’ jagħmel rikors quddiem il-qorti sabiex din iġġedded iż-żmien imsemmi. Il-qorti tista’, wara li tikkunsidra iċ-ċirkostanzi tal-każ, tagħti dak iż-żmien iktar li tista’ tqis li jkun xieraq. (4) X’għandu jkun fihom l-editti. Fl-editti ssir it-twissija illi meta jagħlaq iż-żmien hawn fuq imsemmi ta’ xahrejn, l-immobbli jiġi meħlus minn kull fedekommess, ipoteka, servitù jew piż ieħor rigward kull persuna li ma tkunx dehret, ħlief jekk l-isem ta’ din il-persuna jkun ġie mogħti fil-lista msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan. 502. Avviż mir-reġistratur. X’għandu jkun fih. Emendat: X.1856.9;IV.1868.7. (1) Ir-reġistratur għandu, fi żmien ta’ ħmis tax-il ġurnata mill-ħruġ tat-tieni editt, jieħu ħsieb illi avviż, iffirmat minnu, u li jkun fih it-talba għall-ħruġ tal-editti u sejħa bħal dik miġjuba fis-subartikoli) tal-aħħar artikolu qabel dan, jiġi maħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern, u mwaħħal fil-lok fejn soltu jiġu mwaħħlin l-avviżi jew atti uffiċjali oħra tal-Gvern fil-belt, subborg jew distrett li fih ikun joqgħod ir-rikorrent, kif ukoll fil-belt, subborg jew distrett li fih ikun jinsab l-immobbli. (2) Meta, dwar xi obbligazzjoni miġjuba fuq iċ-ċertifikat tar-Reġistru Pubbliku, ir-rikorrent, jekk ikun jidher fl-isem tiegħu nnifsu, jaħlef li dik l-obbligazzjoni m’hiex tiegħu, u il li ma jafx jekk hiex ta’ wieħed minn dawk illi fl-aħħar għaxar snin kellhom qablu l-pussess tal-immobbli inkella, jekk ikun jidher bħala prokuratur jew rappreżentant ta’ persuna oħra kif jingħad fl-artikolu 500(7), jaħlef li ma jafx jekk l-immobbli hux suġġett għal dawk l-obbligazzjonijiet, f’dawn il-każijiet, l-avviż ta’ hawn fuq għandu jkun fih kif miġjubin fiċ-ċertifikat, l-ismijiet tal-kredituri li favur tagħhom dawk l-obbligazzjonijiet ikunu rreġistrati u twissija espressa illi, jekk jonqsu li jidhru u li jġibu ’l quddiem bil-mezz ta’ protest il-pretensjonijiet tagħhom, fiż-żmien mogħti fis-subartikolu (3) tal-aħħar artikolu qabel dan, dawk l-obbligazzjonijiet jitqiesu bħala li ma jeżistux rigward l-immobbli msemmi fl-avviż. 503. T waħħil tal-avviż. Emendat: IV.1868.8. (1) Jekk ir-rikorrent ma jkunx joqgħod Malta, l-avviż hawn fuq imsemmi għandu jiġi mwaħħal f’dak il-lok f’Malta illi, fil-fehma tal-qorti, jinsab li fih huwa kien joqgħod fl-aħħar għaxar snin; u fin-nuqqas ta’ dik il-prova, l-avviż ta’ hawn fuq għandu jiġi mwaħħal biss fil-lokli fil-limiti tiegħu l-immobbli jkun qiegħed. (2) Iżda l-qorti tista’, fil-każijiet kollha, tordna li l-avviż fuq imsemmi jiġi mwaħħal bnadijiet oħra wkoll. 504. Ħatra ta’ kuraturi. (1) Il-qorti taħt arkuraturi biex jidhru għall-assenti, minuri jew pupilli interessati li ma jkollhomx tuturi jew kuraturi jew rappreżentanti leġittimi oħra. (2) Dmirijiet tal-kuraturi. Il-kuraturi hekk maħtura huma fid-dmir li jagħmlu t-tiftix meħtieġ dwar il-jeddijiet ta’ dawk li għalihom huma jidhru, kif ukoll li jivverifikaw mill-aħjar li jistgħu jekk l-immobbli jkunx suġġett għal xifedekommess. 505. Il-kuraturi hekk maħtura għandhom jagħmlu rapport bil-miktub lill-qorti u fih isemmu l-verifiki li jkunu għamlu dwar l-iskop imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan; u jekk isiru jafuli l-partijiet li għalihom huma jidhru għandhom xijedd fuq l-immobbli, għandhom iġibu ’l quddiem dak il-jedd billi jagħmlu l-protest meħtieġ. 506. X’għandu jkun fih l-inkartament. Ir-rikors, iċ-ċertifikat tar-Reġistru Pubbliku, il-lista mwettqa bil-ġurament, iż-żewġ editti biċ-ċertifikat tal-marixxall dwar il-pubblikazzjoni ta’ dawn l-editti, l-avviż maħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern, id-dokumenti, il-protesti tal-persuni interessati li jkunu dehru u r-rapport kif ukoll il-jeddijiet miġjuba ’l quddiem mill-kuraturi maħtura kif jingħad hawn fuq, għandhom jinġabru f’inkartament wieħed fl-ordni tad-dati rispettivi tagħhom u jinżammu fl-oriġinal. 507. Digriet tal-qorti. Meta jagħlaq iż-żmien imsemmi fl-artikolu 501(3), il-qorti teżamina l-inkartament, u jekk issib li ġew esegwiti d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 499 sal-506 inklużivament, tagħti digriet, u fih tiddikjara li l-editti ġew ippurifikati, illi huwa ippruvat li saru l-formalitajiet kollha meħtieġa f’dan il-Kodiċi, u illi l-immobbli hu meħlus minn kull fedekommess, ipoteka, servitù, jew piż ieħor li tista’ tippretendi fuq uxi persuna jew entimorali ukoll jekk privileġġata, kompriżi l-Gvern, minbarra dawk li għalihom għandhom jedd il-kredituri jew persuni interessati oħra li jkunu dehru, jew li l-krediti tagħhom jidhru miċ-ċertifikat tar-Reġistru Pubbliku, jew mill-lista ppreżentata mir-rikorrent, jew mill-protest tal-kuraturi. 508. Żmien li fih għandhom effett l-ipoteki li jibqgħu jseħħu skont l-art. 507. Emendat: XI.1859.26. (1) L-ipoteki, illi skont l-aħħar artikolu qabel dan jibqgħu jseħħu, għandhom effett għaż-żmien ta’ sena biss, minn dak in-nhar li fih id-debitur, li jkun ittrasferixxa l-immobbli, isejjaħ, bi protest jew b’ittra uffiċjali, lill-kreditur sabiex jeżerċita l-jeddijiet tiegħu. (2) T waqqif taż-żmien. Jekk fiż-żmien li ssir dik is-sejħa l-jeddijiet tal-kreditur ma jkunux għad jistgħu jiġu eżerċitati, iż-żmien hawn fuq imsemmi jibqa’ wieqaf saż-żmien li fih dawk il-jeddijiet ikunu jistgħu jiġu eżerċitati. (3) Iż-żmien hawn fuq imsemmi jibqa’ wkoll wieqaf, meta ż-żmien għall-ħlas ikun ġie miftiehem favur il-kreditur. 509. Ħruġ tal-editti bħala kondizzjoni ta’ offerta f’irkant bil-qorti. Meta t-talba għall-ħruġ tal-edittissir wara offerta magħmula f’irkant bil-qorti taħt il-kondizzjoni tal-ħruġ tal-editti, ix-xerrej għandu, flimkien mar-rikors, iġib kopja tal-att tal-liberazzjoni; u, f’dak il-każ, il-lista msemmija fl-artikolu 500 għandha tiġi magħmula mix-xerre j innifsu, kemm-il darba ma jaħlifx quddiem il-qorti li ma jafx biċ-ċirkostanzi li l-lista jmissu jkun fiha. 510. Il-kuraturi maħturin mill-qorti taħt id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 504, għandhom jagħmlu l-ħila tagħhom kollha biex ifittxu l-provenjenza tal-immobbli, u fir-rapport tagħhom għandhom b’mod speċjali jsemmu dik il-verifika. Meta huma jirnexxilhom isibu l-provenjenza tal-immobbli, il-qorti tordna l-ħruġ ta’ editt ieħor, bil-mod li jingħad fl-artikolu 501. 511. Tiġdid tal-ewwel żmien ta’ xahrejn. Emendat: XXIV.1995.204. Jekk il-pubblikazzjoni tal-provenjenza tal-immobbli, kif imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, issir fl-aħħar xahar tax-xahrejn stabbiliti bl-editti, jew fil-waqt tat-tiġdid taż-żmien mogħti skont l-artikolu 501(3), dak iż-żmien ta’ xahrejn jew dak it-tiġdid taż-żmien għandu jiġġedded għal xahar ieħor. Titolu III FUQ IL-ĦATRA TA’ TUTURI, KURATURI U AMMINISTRATURI OĦRA 512. Talba għall-ħatra ta’ tuturi, kuraturi, eċċ. Emendat: XL VI.1973.108; IX.2004.11. Kull min irid jista’ jagħmel rikors lill-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja sabiex jiġi maħtur tutur jew kuratur ta’ minuri, jew biex jiġi maħtur kuratur għal wirt battal jew għal niesassenti, inkella amministratur ieħor, skont il-li [i. 513. Ħatra ta’ periti legali għall-eżami ta’ kontijiet. Fuq rikors ta’ tuturi, kuraturi jew amministraturi oħra sabiex jiġu eżaminati u approvati l-kontijiet tagħhom u jingħata lilhom saldu tal-kontijiet, il-qorti tista’ taħta ravukati u komputisti tal-elenku, u fuq ir-rapport tagħhom tagħti d-digriet li jiħtieġ. 514. Meta jiħtieġilli jiġi regolat kemm għandu jingħata għall-manteniment, il-qorti tista’ taħtaravukat li jkun jeżerċita l-professjoni jew missier tal-familja biex jagħmel rapport fuq daqshekk, u fuq dak ir-rapport il-qorti tagħti d-digriet li jiħtieġ. 515. Setgħa tal-qorti li teħles tuturi, eċċ., milli jissoktaw fid-dmirijiet tagħhom, Emendat: XL VI.1973.108. Il-qorti għandha s-setgħa li teħles, għal raġuni tajba, tuturi, kuraturi jew amministraturi oħra li jkunu ġew minnha maħtura, milli jissoktaw fit-tutela, kurazija jew amministrazzjoni. 516. jew li tissospendi dawn it-tuturi, eċċ. Emendat: XL VI.1973.108. Il-qorti għandha wkoll is-setgħa, minn jeddha jew fuq talba ta’ kull min ikun, li tissospendi tutur jew kuratur jew amministratur ieħor maħtur minnha, milli jissokta fit-tutela, kurazija jew amministrazzjoni, waqt li tkun miexjal-kawża għat-tneħħija tiegħu, jew għal raġuni tajba oħra, u li taħtar ieħor bħala tutur, kuratur jew amministratur biex jagħmel minfloku. 517. Iż-żmien tas-sospensjoni. Is-sospensjoni tibqa’ sakemm tiġi mħassra mill-qorti li ordnatha, jew sakemm, fuq talba tat-tutur, kuratur jew amministraturhekk sospiż, kontra l-persuna li talbet is-sospensjoni, tiġi mħassra mill-qorti kompetenti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża. 518. Esekuturi, amministraturi, eċċ., flok oħrajn. Emendat: IX.2004.11. It-talba sabiex jiġu mqeigħda esekuturi, amministraturi, prokuraturi, jew konsulturi minflok dawk maħturin b’testment jew att ieħor, meta huma ma jkunux iridu jaċċettaw il-kariga, jew imutu, jew xort’oħra jsiru inkapaċi biex jesegwixxu d-dmirijiet ta’ dik il-kariga, għandha ssir lill-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, barra minn meta skont il-liġi din is-sostituzzjoni għandha ssir minn awtorità jew persuna oħra. 519. Notifika tat-talba għas-sostituzzjoni. Emendat: II.2012.5. Tweġiba. (1) Meta ma jiġix ippruvat li kien hemm rifjut pożittiv jew inkapaċità għall-qadi tad-dmirijiet tal-kariga msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti tordna lir-rikors għas-sostituzzjoni jiġi nnotifikat lill-parti illi kontra tagħha tintalab is-sostituzzjoni, biż-żmien ta’ erbat ijiem biex tippreżenta tweġiba; u n-nuqqas ta’ tweġiba fiż-żmien hawn fuq imsemmi jitqies bħala ammissjoni tat-talba miġjuba fir-rikors. (2) Setgħa tal-qorti. Miżjud: XXIV.2012.5. Meta jkun hemm raġuni li għaliha wieħed għandu jaħseb illi l-inkapaċità ġejja minn ġenn jew raġunijiet oħra li minħabba fihom ma tkunx tista’ ssir dik it-tweġiba, il-qorti tieħu l-passi li jidhrilha sewwa u meħtieġa biex tiżgura ruħha mill-fatti. Titolu IIIA FUQ IL-KUSTODJA 519A. Bord dwar il-Kustodja. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Għandu jkun hemm Bord dwar il-Kustodja (hawn iżjed ’il quddiem f’dan it-Titolu msejjaħ "il-Bord") li għandu jiġi maħtur mill-President ta’ Malta li jaġixxi fuq il-parir tal-Prim Ministru mogħti wara li jkun ikkonsulta lill-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tal-Kamra tad-Deputati. (2) Il-Bord dwar il-Kustodja għandu jkun magħmul minn tliet membri kif ġej: (a) Imħallef jew Maġistrat jew persuna li kienet Imħallef jew Maġistrat, li għandha tkun ukoll il-President tal-Bord; (b) membru wieħed maħtur wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b’Diżabilità wara li din tkun ikkonsultat mal-għaqdiet li jaħdmu fil-qasam tad-diżabilità; (ċ) membru wieħed maħtur wara konsultazzjoni mal-awtorità rilevanti responsabbli biex tissalvagwardja d-drittijiet ta’ persuni b’diżordni mentali wara li din tkun ikkonsultat mal-għaqdiet li jaħdmu fil-qasam tad-diż ordni mentali: Iżda persuni li jissodisfaw il-ħtiġiet tal-paragrafi (a), (b) jew (ċ Iżda persuni li jissodisfaw il-ħtiġiet tal-paragrafi (a), (b) hawn qabel imsemmija jistgħu jiġu maħtura bħala membri sostituti sabiex iservu fil-Bord f’każijiet meta xi ħadd mill-persuni appuntati taħt il-paragrafu rispettiv ma jkunx jista’ jisma’ rikors partikolari. (3) Il-President u l-membri l-oħra tal-Bord għandhom jibqgħu fil-kariga għal perjodu ta’ tliet sninu jkunu eliġibbli biex jerġgħu jiġu maħtura għal perjodi oħra fil-kariga: Iżda jekk membru tal-Bord jiġi maħtur f’xi żmien wara li jkunu ġew maħtura l-membri l-oħra, il-ħatra ta’ dak il-membru għandha tintemm fl-istess data li fiha tintemm il-ħatra tal-membri l-oħra. (4) Persuna ma tkunx kwalifikata biex ikollha l-kariga tal-membru tal-Bord jekk dik il-persuna- (a) tkun Ministru, Segretarju Parlamentari jew Membru tal-Kamra tad-Deputati jew Sindku jew Kunsillier f’Kunsill Lokali; jew (b) tkun legalment inabilitata jew interdetta; jew (ċ) hi soġġetta għal kustodja; jew (d) ġiet dikjarata falluta; jew (e) ġiet misjuba ħatja ta’ reat li jaffettwa l-fiduċja pubblika jew ta’ serq jew frodi, jew li xjentement ġiet mogħtija lil u proprjetà miksuba minn serq jew frodi, jew ta’ reati kontra l-bonordni tal-familja. (5) Il-kariga tal-membru tal-Bord issir vakanti- (a) meta jintemm il-perjodu tal-kariga; jew (b) jekk jinħolqu ċirkostanzi li, kieku dik il-persuna ma kenitx membru tal-Bord, kienu jwasslu biex dik il-persuna ma tikkwalifikax biex tinħatar f’dik il-kariga; jew (ċ) mar-riżenja ta’ dak il-membru. (6) Il-ħatra ta’ xi persuna bħala membru tal-Bord u t-temm tal-kariga jew riżenja ta’ dik il-persuna għandhom jiġu notifikati fil-Gazzetta: Iżda n-nuqqas li jiġu pubblikati dik il-ħatra, dak it-temm jew dik ir-riżenja, skont il-każ, ma għandhomx jippreġudikaw il-validità ta’ dik il-ħatra, dak it-temm, jew dik ir-riżenja. (7) Kap. 16. Kap. 16. Il-Bord għandu jwettaq dawk il-funzjonijiet kif huma assenjati lilu f’dan it-Titolu u fis-Subtitolu IA tat-Titolu VI tal-Ewwel Ktieb tal-Kodiċi Ċivili u f’xi regolamenti li l-Ministru responsabbli għall-Politika Soċjali flimkien mal-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja u l-Ministru responsabbli għas-Saħħa jista’ jagħmel minn żmien għal żmien. (8) Meta waqt l-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu l-Bord isir jafdwar xifatt li jqajjem suspett raġonevoli ta’ ksur ta’ kondotta professjonali, il-Bord għandu jirreferi dan il-fatt lill-awtoritajiet xierqa. (9) Meta waqt l-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu l-Bord isir jafdwar xifatt li jqajjem suspett raġonevoli ta’ twettiq ta’ reat kriminali, il-Bord għandu jirrapporta dan il-fatt lill-awtoritajiet xierqa. (10) Fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu il-Bord ma għandux ikun soġġett għal ebda direzzjoni jew kontroll minn xi persuna jew awtorità oħra. (11) Il-Ministru għandu jaħtar uffiċjal pubbliku biex jaġixxi bħala Reġistratur tal-Bord. (12) Sakemm l-Bord ma jiddeċidix mod ieħor, il-Bord għandu jipproċedi incamera. 519B. Proċeduri. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Il-Bord, fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu, għandu jaġixxi fi żmien raġonevoli u għandu josserva r-regoli tal-ġustizzja naturali. Kull każ għandu jibda jinstema’ mhux aktar tard minn tletin ġurnata minn meta jitressaq quddiem il-Bord. (2) Mingħajr ħsara għal dak imsemmi fis-subartikolu (1) il-Bord għandu jirregola l-proċedura tiegħu stess: Iżda l-membri kollha tal-Bord għandhom ikunu preżenti waqt laqgħat tal-Bord. (3) Xhieda quddiem il-Bord tista’ tingħata bil-fomm jew bil-miktub jew b’kull mezz xieraq ieħor ta’ komunikazzjoni. (4) Il-President tal-Bord jista’ jitlob li jittieħed ġurament jew affermazzjoni. (5) Il-Bord jista’ fuq mozzjoni tiegħu stess, jew wara rikors ta’ xi parti fil-proċeduri quddiem u, jordna lir-Reġistratur tal-Bord biex iħarrek permezz ta’ uffiċjal eżekuttiv tal-Qrati jew tal-Bord persuna biex tidher quddiem u biex tagħti xhieda jew biex tipproduċi dokumenti speċifikati f’dik it-taħrika. (6) Il-Bord jista’ wkoll, permezz ta’ mandat ta’ skorta, iġiegħel dawk ix-xhieda biex jidhru għall-finijiet tal-għoti ta’ xhieda. Il-Bord jista’ jitlob li l-uffiċjali tiegħu jkunu assistiti mill-uffiċjali eżekuttivi tal-Qrati jew mill-Pulizija waqt l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ skorta. (7) Jekk xi persuna debitament imħarrka tonqos milli tidher meta tkun ġiet notifikata, dik il-persuna tkun ħatja ta’ reatu teħel, meta tinstabħatja minn qorti kompetenti ta’ ġurisdizzjoni kriminali, il-piena ta’ multa ta’ mitejn u ħamsin euro (€ 250) jew priġunerija għal żmien ta’ tliet xhur jew dik il-multa u l-priġunerija flimkien. (8) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi li għandhom x’jaqsmu mad-disprezz tal-qorti għandhom, mutatis mutandis, jgħoddu għall-Bord. (9) Meta l-Bord ikun tal-opinjoni li f’każ partikolari li jkun hemm ċirkostanzi li jiġġustifikaw li l-Bord jaġġixxi b’dan il-mod, il-Bord jista’ jagħti dawk l-ordnijiet rigward il-ħlas ta’ spejjeż fir-rigward tal-proċeduri quddiemu, kif il-Bord jidhirlu xieraq. (10) Meta f’xi proċeduri il-Bord jagħmel ordni jew jagħti deċiżjoni, dak l-ordni jew dik id-deċiżjoni għandu jkun fihom raġunjiet u għandhom jiġu notifikati lil kull persuna kif jista’ jkun speċifikat mill-Bord. 519Ċ. Ħatra ta’ esperti u talba għal informazzjoni. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Il-Bord jista jaħtar kull persuna li jkollha l-għarfien xieraq biex tassistihwaqt kull proċedura quddiemu. (2) Il-Bord jista’, waqt xi proċeduri, jitlob kull dipartiment tal-gvern, aġenzija jew entità, kunsill lokali, kustodju, entità jew xi persuna oħra biex jirrapportaw lill-Bord dwar kull ħaġa li għandha x’taqsam mal-imsemmija proċeduri u jista’ wkoll jordna li dak ir-rapport jintbagħat lill-Bord fil-perjodu ta’ żmien kif jista’ jiġi speċifikat. 519D. Rikors għall-ħatra ta’ kustodju. Miżjud: XXIV.2012.5. Kap. 16. (1) Talba permezz ta’ rikors għall-ħatra ta’ kustodju għandha ssir lill-Bord dwar il-Kustodja skont l-artikolu 188A tal-Kodiċi Ċivili [żaħ. (2) Ir-rikors għandu jkun fih dikjarazzjoni tal-fatti li fuqhom hibbaża ta t-talba u indikazzjoni tax-xhieda, jekk ikun hemm, dwar dawk il-fatti. (3) Kull dokument li jappoġġa t-talba għandu jiġi ppreżentat flimkien mar-rikors. 519E. Eżami tal-persuni li dwarhom qed tintalab il-kustodja u l-ħatra ta’ kustodju temporanju. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Il-Bord dwar il-Kustodja għandu jara li l-persuna li dwarha qed tintalab il-kustodja tidher quddiem u, biex jagħmel mistoqsijiet lil dik il-persuna u, jew jara li tiġi eżaminata minn espert indipendenti wieħed jew aktar, u l-Bord jista’ fil-każijiet kollha, bla ħsara għal dawk il-kondizzjonijiet li jidhirlu xierqa, jaħtar kustodju temporanju biex jaġixxi bħala kustodju għal dik il-persuna waqt li jkun hemm pendent il-proċeduri quddiem il-Bord: Iżda l-ħatra temporanja ta’ kustodju ma għandhiex, fl-ebda każ, taqbeż il-perjodu ta’ sittaw għox rin ġimgħa f’liema perjodu il-Bord għandu jiddeċiedi jekk għandux isir Ordni ta’ Kustodja. (2) Sabiex isir l-eżam imsemmi fis-subartikolu (1), il-Bord għandu, meta ċirkostanzi eċċezzjonali għandhom hekk jirrikjedu, iżomm seduti jew spezzjonijiet infaciemloci f’dawk il-postijiet li huwa jista’ jagħżel. (3) Meta l-Bord jikkunsidra illi l-interessi tal-ġustizzja hekk jinħtieġu, huwa għandu jappunta avukat tal-għajnuna legali sabiex jassisti lill-persuna li dwarha tkun saret talba għall-ħatra ta’ kustodju. 519F. Ħatra ta’ kustodju. Miżjud: XXIV.2012.5. Kap. 16 (1) Jekk il-Bord dwar il-Kustodja jidhirlu li hemm raġuni tajba għall-ħatra ta’ kustodju, il-Bord għandu jipproċedi biex jagħmel dik il-ħatra u l-persuna hekk maħtura bħala kustodju għandha teżerċita l-funzjonijiet, l-obbligi u d-dmirijiet kollha previsti fir-rigward ta’ kustodji skont is-Subtitolu IA tat-Titolu VI tal-Ewwel Ktieb tal-Kodiċi Ċivili u skont dan it-Titolu. (2) Fid-deċiżjoni jekk persuna għandhiex bżonn ta’ kustodju jew le, il-Bord għandu jikkonsidra jekk il-ħtiġiet tal-persuna li dwarha sar ir-rikors jistgħux jiġu osservati permezz ta’ mezzi anqas restrittivi fuq il-libertà tal-volontà u l-azzjoni tal-persuna. (3) Meta l-Bord jagħmel ordni li jaħtar kustodju fir-rigward ta’ persuna, l-ordni għandu jkun l-anqas restrittiv possibbli tal-libertà ta’ deċiżjoni u azzjoni ta’ dik il-persuna kemm jista’ jkun possibbli fiċ-ċirkostanzi. (4) Kap. 16. Kap. 16. Meta l-Bord jagħmel ordni biex jaħtar kustodju, il-Bord għandu jordna wkoll li tinżamm seduta għar-reviżjoni tal-ordni fi żmien speċifikat, li ma jkunx aktar minn sentejn, kif jista’ jkun stipulat fl-ordni: Iżda l-Bord jista’ f’kull żmien jew fuq mozzjoni tiegħu stess jew wara rikors tal-persuna msemmija fl-artikolu 188A(3) tal-Kodiċi Ċivi li jagħmel seduta għar-reviżjoni tal-Ordni ta’ Kustodja. (5) Il-Bord għandu permezz tar-Reġistratur tiegħu jinnotifika r-Reġistratur tal-Qorti ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja dwar l-Ordnijiet kollha ta’ Kustodja approvati jew revokati. (6) Ir-Reġistratur tal-Bord għandu jżomm reġistru aġġornat tal-Ordnijiet kollha ta’ Kustodja approvati jew revokati u l-kondizzjonijiet dwarhom. (7) Ebda informazzjoni meħuda mir-reġistru msemmi fis-subartikolu (6) ma tista’ tingħata mir-Reġistratur sakemm il-Bord ma jkunx assigura l-interess leġittimu tal-persuna li tkun qed titlob din l-informazzjoni. 519G. Persuni eliġibbli biex jinħatru kustodji. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Il-Bord jista’ jaħtar kull persuna li tkun għalqet l-età ta’ tmintax-il sena, tkun residenti ordinarjament f’Malta u tagħti l-kunsens tagħha biex taġixxi bħala kustodju, jekk il-Bord ikun sodisfatt li dik il-persuna: (a) hi f’pożizzjoni li twettaq il-funzjonijiet, l-obbligi u d-dmirijiet kollha previsti fir-rigward ta’ kustodji skont is-Subtitolu IA tat-Titolu VI tal-Ewwel Ktieb tal-Kodiċi Ċivili u skont dan it-Titolu; u (b) se taġixxi fl-aħjar interessi tal-persuna soġġetta għall-kustodja; u (ċ) ma tkunx f’pożizzjoni li l-interessi tagħha jkunu jew jistgħu jkunu konfliġġenti mal-interess tal-persuna soġġetta għall-kustodja b’dan illi tali interess għandu jiġi komunikat lill-Bord immedjatament malli jiġi magħruf jew jiġi suspettat li jeżisti; u (d) ma tkunx Ministru, Segretarju Parlamentari jew membru tal-Kamra tad-Deputati jew Sindku jew Kunsillier f’Kunsill Lokali; u (e) ma tkunx legalment inabilitata jew interdetta; u (f) ma tkunx soġġetta għal kustodja; u (g) ma tkunx ġiet dikjarata falluta; u (h) ma tkunx ġiet misjuba ħatja ta’ xi reat kontra l-fiduċja pubblika, jew approprijazzjoni bla jedd jew ta’ serq jew frodi, jew ta’ reat kontra l-bonordni tal-familja: Iżda l-Bord jista’ jaħtar kustodji konġunti għall-kustodja, li kull wieħed minnhom għandu jwettaq dawk il-funzjonijiet, l-obbligi u d-dmirijiet kif il-Bord jista’ jiddeċiedi. (2) Fid-deċiżjoni jekk persuna hijiex adattabiex taġixxi bħala kustodju għal persuna soġġetta għall-kustodja, il-Bord għandu jikkonsidra r-rieda tal-persuna li dwarha sar ir-rikors, ix-xewqa li jinżammu l-familja u r-relazzjonijiet soċjali eżistenti u l-kompatibilità tal-persuna proposta bħala kustodju mal-persuna soġġetta għall-kustodja. (3) Kustodju ma jistax jirċievi ebda miżata, rimunerazzjoni jew kontribuzzjoni oħra talli jaġixxi bħala kustodju sakemm il-Bord ma jispeċifika mod ieħor fl-ordni tal-ħatra tal-kustodju. (4) Meta l-Bord jidhirlu lil-kustodju, anke jekk temporanju, ma josservax il-ħtiġijiet tas-subartikolu (1) biex jiġi maħtur bħala kustodju, il-Bord jista’ jaħtar kull persuna oħra xierqa biex taġixxi bħala kustodju. (5) Il-Bord jista’ wkoll jordna s-sostituzzjoni ta’ kustodju f’kull żmien waqt il-perjodu ta’ Ordni ta’ Kustodja għal raġuni tajba u suffiċjenti. 519 GA. Ħatra ta’ grupp ta’ kustodji. Miżjud: XIX.2015, 2. (1) Il-Ministru responsabbli għall-Persuni b’Diżabilità għandu jaħtar grupp ta’ kustodji kif jista’ iqis xieraq, li jikkonsistu f’avukati, prokuraturi legali, ħaddiema soċjali u esperti oħra, sabiex iwettqu d-dmirijiet ta’ kustodji. (2) Elenku ta’ dan il-grupp ta’ membri nominati kif intqal qabel għandu jiġi ppubblikat fil-Gazzetta. (3) Il-persuni maħtura taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom iwettqu d-dmirijiet tagħhom skont minimissu sa kemm il-Bord dwar il-Kustodja ma jqisx li jkun xieraq li jappunta kustodju partikolari li jissodisfa l-bżonnijiet tal-ħtiġiet ta’ rikors għal kustodja partikolari. (4) Kull kustodju għandu jkun imissu skont l-ordni li fih l-ismijiet tal-persuni maħtura jkunu mniżżlin fl-elenku sakemm ma jkunx hemm oġġezzjoni raġonevoli kontra l-persuna li lilha jkun imiss, f’liema każ għandha tissejjaħ il-persuna li jkun imissha wara tali persuna, u l-persuna oġġezzjonata kif hawn fuq imsemmi għandha tkun intitolata li tinħatar għad-darba li jkunimiss li għaliha ma jkunx hemm oġġezzjoni. (5) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 519F, 519G, 519H, 519Iu 519Jli jirrigwardaw il-funzjonijiet, id-dmirijiet u r-responsabilitajiet ta’ kustodji għandhom mutatis mutandis japplikaw għall-grupp ta’ kustodji. (6) F’każ ta’ mġiba ħażina jew traskuraġni jew kwalunkwe oġġezzjoni raġonevoli oħra għal kustodju magħżul mill-elenku biex jaqdid mirijiet ta’ kustodju, il-Bord għandu jkollu s-setgħa li jneħħih mill-każ u jaħtar kustodju ieħor minflok u mill-elenku. 519H. Dmirijiet ta’ kustodju meta l-Ordni ta’ Kustodja jkun fih l-amministrazzjoni tal-proprjetà. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Kustodju li jkun awtorizzat f’Ordni ta’ Kustodja biex jamministra flejjes jew proprjetà oħra tal-persuna soġġetta għall-kustodja għandu fi żmien xahrejn mill-ħatra tiegħu jissottometti lill-Bord lista tal-attiv u l-passiv, li jirriżultalu, tal-persuna soġġetta għall-kustodja li jkun hemm fid-data tal-ħruġ tal-Ordni ta’ Kustodja. (2) Kustodju li jirċievi xi flejjes jew proprjetà oħra dovuti lill-persuna soġġetta għall-kustodja għandu jżomm konturekord separat ta’ dawk il-flejjes jew proprjetà oħra. (3) Kustodju għandu jinnotifika u jitlob l-approvazzjoni minn qabel tal-Bord fir-rigward ta’ kull trasferiment jew impożizzjoni ta’ piż fuq proprjetà li tappartjeni lill-persuna soġġetta għall-kustodja: Iżda kull trasferiment jew impożizzjoni ta’ piż fuq xi proprjetà li tappartjeni għal persuna soġġetta għall-kustodja li jsiru bi ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ dak is-subartikolu għandhom ikunu nulli u bla effett: Iżda wkoll xejn f’dan is-subartikolu ma għandu jinftiehem li jillimita s-setgħat ta’ kustodju li jipprovdi għall-ħtiġiet personali ordinarji tal-persuna soġġetta għall-kustodja. (4) Il-kustodju għandu wkoll jissottometti lill-Bord, rendikont ġuramentat tad-dħul u spejjeż fir-rigward tal-kustodja: (a) kull sena; u (b) meta jkun hemm ir-revoka jew temm ieħor tal-kustodja; jew (ċ) mat-temm ta’ Ordni ta’ Kustodja temporanja. (5) Fi żmien tletta x-il ġimgħa mill-mewt tal-persuna soġġetta għall-kustodja, l-kustodju għandu jagħti lill-Bord rapport dettaljat tal-amministrazzjoni tiegħu tal-attiv tal-persuna soġġetta għall-kustodja, inkluż id-dħul, l-ispejjeż u l-amministrazzjoni tal-proprjetà u, fejn rilevanti, l-ispejjeż tal-funeral u d-difna. (6) Kull persuna interessata bħala kreditur, benefiċjarju, membru tal-familja, jew mod ieħor f’xi flejjes jew proprjetà oħra amministrata minn kustodju jista’ jagħmel rikors lill-Bord biex jintervjeni u jagħti l-parir tiegħu dwar kull ordni xierqa fiċ-ċirkostanzi li jirrigwarda kull ħaġa litoħroġ mill-amministrazzjoni tal-imsemmija flejjes jew proprjetà min-naħa tal-kustodju u l-Bord, wara li jkun sema’ lill-kustodju, jista’ jagħmel dak l-ordni fir-rigward ta’ dak ir-rikorski fiċ-ċirkostanzi tal-każ jirrikjedu. 519I. Kustodju jista’ jitlob parir. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Kustodju jista’ jitlob il-parir tal-Bord rigward kull ħaġa li għandha x’taqsam mal-Ordni ta’ Kustodja jew l-eżerċizzju tal-funzjonijiet, obbligi u dmirijiet tal-Kustodju skont l-Ordni ta’ Kustodja. (2) Il-Bord għandu jordna li avviż tat-talba taħt is-subartikolu (1) jintbagħat lil kull persuna lil-Bord jiddeċiedi. (3) Il-Bord jista- (a) japprova jew ma japprovax kull att propost biex isir mill-kustodju; (b) jagħti dak il-parir li hu jidhirlu xieraq; (ċ) jagħmel dak l-ordni jew jagħti dik id-deċiżjoni li jidhirlu meħtieġa jew jemenda jew jirrevoka l-Ordni ta’ Kustodja. (4) Ma għandhom jittieħdu ebda proċeduri legali kontra l-kustodja fir-rigward ta’ xi att jew xi ħaġa magħmula jew li ma tkunx saret mill-kustodju skont xi ordni jew deċiżjoni fuq il-parir tal-Bord magħmul jew mogħti skont dan l-artikolu sakemm fil-preżentazzjoni tal-fatti lill-Bord il-kustodju ma jkunx aġixxa b’mod frawdolenti, jew ikun xjentement ħeba jew fisser ħa żin il-fatti. 519J. (1) Kull persuna msemmija fl-artikolu 188A(3) tal-Kodiċi Ċivili tista’, permezz ta’ rikors, titlob lill-Bord biex jirrevoka Ordni ta’ Kustodja u il-Bord, wara li jikkunsidra t-talba, jista’ jirrevoka l-kustodja fir-rigward ta’ kull persuna jekk il-Bord jiddeċiedi li: (a) il-kawża li tatlok għall-kustodja ma għadhiex teżisti; jew (b) hemm raġuni tajba u biżżejjed biex il-kustodja tiġi revokata. (2) Meta persuna soġġetta għall-kustodja t mut il-kustodju għandu jirrapporta l-mewt lill-Bord fi żmien li m’għandux ikun aktar minn massimu ta’ ġimgħa mill-mewt tal-persuna li kienet taħt il-kustodja tiegħu. 519 K. Setgħat speċjali tal-Bord. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Jekk il-Bord jirċievi informazzjoni li persuna b’diżordni mentali jew xi kundizzjoni oħra qiegħda ssofri minn ħsara kbira għas-saħħa fiżika, emozzjonali, jew mentali tagħha jew il-benesseri tagħha b’konsegwenza ta’ trattament ħażin, abbuż jew traskuraġni, il-Bord jista’ jaħtar persuna jew aktar minn persuna waħda biex iżuru lill-persuna bid-diżabilità jew bid-diżordnimentali sabiex il-każ jiġi mistħarreġ u jħejju rapport lill-Bord dwar is-sitwazzjoni tali msemmija persuna b’diżabilità jew b’diżordni mentali. Dak ir-rapport għandu jintbagħat lill-Bord fi żmien erbat ijiem jew f’dak il-limitu ta’ żmien kif jista’ jkun stipulat fl-ordni: Iżda l-Bord, jekk u meta jidhirlu opportun, jista’ jesiġi li dik l-informazzjoni tiġi konfermata bil-ġurament. (2) Meta persuna maħtura mill-Bord skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) biex tistħarreġ il-każ tinforma lill-Bord li ma setgħetx twettaq dik il-funzjoni minħabba fixkiel minn xi persuna, il-Bord jista’ jitlob l-għajnuna tal-pulizija u dik l-għajnuna tal-pulizija għandha tingħata sabiex issir l-eżekuzzjoni tal-imsemmija funzjoni. (3) Meta jirċievi r-rapport, il-Bord jista’, wara li jagħti lil kull persuna interessata d-dritt li tagħti l-opinjoni tagħha, jitlob kull awtorità xierqa, biex tieħu dawk il-miżuri li l-imsemmija awtorità jista’ jidhrilha meħtieġa sabiex jiġu indirizzati kull trattament ħażin, abbuż jew traskuraġni jew il-konsegwenzi tagħhom. (4) Sabiex tagħti dik l-għajnuna kif meħtieġ skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2), il-pulizija jkollha s-setgħa li tidħol f’kull post u tuża dik il-forza li tkun raġonevolment meħtieġa biex tippermetti li l-persuna jew persuni maħtura mill-Bord iżur u l-persuna b’diżabilità jew diżordni mentali skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1). (5) Ebda ħaġa jew azzjoni magħmula minn xi membru tal-Bord, mir-Reġistratur jew minn xi persuna oħra li taġixxi taħt id-direzzjoni tal-Bord b’bona fidefl-eżerċizzju jew li jidhru li huma fl-eżerċizzju ta’ xi setgħa mogħtija jew dmir impost fuq il-Bord jew fuq xi membru tal-Bord, ir-Reġistratur jew kull persuna oħra hekk imsemmija skont jew taħt dan it-Titolu jew skont is-Subtitolu IA tat-Titolu VI tal-Ewwel Ktieb tal-Kodiċi Ċivili, ma jagħmlux imembru tal-Bord, ir-Reġistratur jew kull persuna oħra hekk imsemmija soġġetti personalment għal xi azzjoni, responsabbiltà, pretensjoni jew talba. 519L. Appell mid-deċizjonijiet tal-Bord. Miżjud: XXIV.2012.5. (1) Kull persuna li tħoss ruħha a ggravata minn deċiżjoni tal-Bord tista’ tappella permezz ta’ rikors minn dik id-deċiżjoni lill-Qorti ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja. (2) Appell taħt is-subartikolu (1) għandu jiġi preżentat mhux aktar tard minn għoxrin ġurnata mid-data tad-deċiżjoni tal-Bord. (3) Appell preżentat taħt dan l-artikolu ma għandux iwaqqaf l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni meħuda mill-Bord sakemm il-Qorti ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja, wara li jsir rikors mir-rikorrent, ma tiddeċidix mod ieħor. 519 M. Persuni soġġetti għal interdizzjoni jew inabilitazzjoni. Miżjud: XXIV.2012.5. Kap. 16. (1) Kull persuna msemmija fl-artikolu 189(3) tal-Kodiċi Ċivili jew l-artikolu 521 ta’ dan il-Kodiċi tista’ titlob lill-Qorti ta’ Ġurisdizzjoni Volontarja biex tibdel ordni ta’ interdizzjoni jew ta’ inabilitazzjoni f’Ordni ta’ Kustodja u l-imsemmija Qorti tista’ titlob il-parir tal-Bord dwar il-Kustodja. (2) Meta l-Qorti tikkunsidra li hemm raġunijiet suffiċjenti biex issir il-bidla msemmija fis-subartikolu (1) il-Qorti għandha toħroġ Ordni ta’ Kustodja u għandha tavża b’dan lill-Bord dwar il-Kustodja. 519 N. Il-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja, flimkien mal-Ministru responsabbli għall-Politika Soċjali u l-Ministru responsabbli għas-Saħħa jista’ jagħmel regolamenti għall-implimentazzjoni aħjar tad-dispożizzjonijiet ta’ dan is-Subtitolu u mingħajr ħsara għall-ġeneralità ta’ dak li intqal qabel, dawn ir-regolamenti jistgħu: (a) jippreskrivu materji fir-rigward tal-prassi u tal-proċeduri tal-Bord; (b) jistabbilixxu l-proċedura għar-reġistrazzjoni u tħassir tar-reġistrazzjonijiet ta’ Ordnijiet ta’ Kustodja u l-aċċess, inkluż aċċess elettroniku, għal dawk ir-reġistrazzjonijiet, u jippreskrivi l-format tar-reġistru li għandu jinżamm mir-Reġistratur skont dan it-Titolu; (ċ) jippreskrivu l-formuli li għandhom jintużaw għall-finijiet ta’ dan it-Titolu; (d) jistabbilixxu reati kontra regolamenti magħmulin taħt dan it-Titolu u jistabbilixxu firxa ta’ multili m’għandhomx jeċċedu massimu ta’ multa ta’ tlettelefeuro (€ 3000) għal kull ksur ta’ xi dispożizzjoni ta’ regolamenti magħmula taħt dan it-Titolu jew għan-nuqqas ta’ osservanza ta’ xi dispożizzjoni tagħhom jew ta’ xi ħtieġa imposta b’dik id-dispożizzjoni; (e) jippreskrivu d-drittijiet li għandhom jitħallsu fir-rigward tal-amministrazzjoni ta’ flejjes jew proprjetà oħra li jkunu soġġetti għal Ordnijiet ta’ Kustodja; (f) jippreskrivu d-drittijiet tar-reġistru kif ukoll id-drittijiet oħranklużi dawk li jitħallsu lill-esperti nominati mill-Bord taħt dan it-Titolu. Titolu IV FUQ L-INTERDIZZJONI U L-INABILITAZZJONI Emendat: IX.1886.88. 520. Talba għall-interdizzjoni jew għall-inabilitazzjoni. Emendat: IX.1886.89; IX.2004.11; II.2012.6. (1) It-talba għall-interdizzjoni jew għall-inabilitazzjoni fil-każijiet ta’ diż ordni mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmel persuna inkapaċi li tieħu ħsieb ħwejjiġha, ta’ ġenn, jew ta’ tberbiq, issir b’rikors lill-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. (2) Fir-rikors għandhom jiġu mfissra l-fatti li fuqhom issir it-talba u għandhom jiġu msemmija x-xhieda, jekk ikun hemm, ta’ dawn il-fatti. (3) Dokumenti. Jekk ikun hemm dokumenti li jsaħħu t-talba, għandhom jiġu ppreżentati flimkien mar-rikors. (4) Għall-finijiet ta’ dan it-Titolu, u għall-finijiet tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 187, 747, 781 u 929 ta’ dan il-Kodiċi: (a) " kundizzjoni oħra", meta wżata fil-kuntest ta’ kundizzjoni li tagħmel persuna inkapaċi li tieħu ħsieb ħwejjiġha, tfisser nuqqas fiżiku, mentali, intellettwali jew sensorju għal żmien twil li flimkien ma’ ostakli diversi, jista’ jillimita lil persuna milli tipparteċipa b’mod sħiħ u effettiv fis-soċjetà b’mod ugwali daqs l-oħrajn; u (b) Kap. 262. Kap. 262. "diż ordni mentali" għandu jkollha t-tifsira mogħtija lilha fl-Att dwar is-Saħħa Mentali: Iżda kull referenza f’dawn it-tifsiriet għal "diżabilità tal-moħħ" jew "żvilupp imwaqqaf jew mhux komplet tal-moħħ" m’għandhiex tinftiehem li tfisser diż ordni mentali għall-finijiet ta’ dan it-Titolu u dawk id-dispożizzjonijiet. 521. Persuni li jistgħu jitolbu l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni. Emendat: IX.1886.89.A.L.46L VIII.1974.68; II.2012.7A.L.46 tal-1965;; XXI II.2017.21. L-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni tista’ tintalab- (a) minn wieħed mill-konjuġi kontra l-ieħor; (b) minn qarib mid-demm kontra qarib mid-demm; (ċ) mill-qarib biżwieġ li jista’ jkun obbligat jagħti l-manteniment lill-persuna illi tagħha tintalab l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni; (d) f’każ ta’ diż ordni mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmel persuna inkapaċi li tieħu ħsieb ħwejjiġha, mill-Avukat Ġenerali, kemm-il darba t-talba ma tkunx ġiet magħmula minn ħadd ieħor. 522. Il-qorti tista’ ssejjaħ lill-persunali tagħha tintalab l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni sabiex tidher quddiemha, tagħmlilha mistoqsijiet, u tordna li tiġi eżaminata minn perit wieħed jew iżjed; u l-qorti tista’, f’kull każ, taħtar kuratur temporanju, sabiex jieħu ħsieb tal-persuna u tal-beni tagħha. 523. (1) Meta l-qorti ssib li hemm raġuni biżżejjed għall-interdizzjoni, għandha taħtar kuratur sabiex jamministra l-beni tal-interdett. Kuratur għandu jinħatar għal żmien ta’ mhux iktar minn tliet snin. Din il-ħatra tista’ tiġġedded, meta l-qorti tikkunsidra hekk xieraq, wara li tkun evalwat ir-rapporti mogħtija mill-kuratur skont is-subartikolu (4). (2) Dispożizzjonijiet dwar it-tutela li jgħoddu għall-kurazija tal-interdetti. Id-dispożizzjonijiet dwar it-tutela tal-minuri jgħoddu, sa fejn jistgħu jgħoddu, għall-kurazija tal-interdetti. (3) Il-qorti tista’ wkoll, fuq talba tal-kuratur, flimkien mal-ħatra, jew wara, tiffissal-ħlas tiegħu, skont l-inkomdi tiegħu u l-ġid tal-interdett. (4) (a) Matul iż-żmien ta’ kariga tiegħu, il-kuratur għandu jippreżenta lill-qorti rapport maħluf ta’ kull sena li jiddikjara ċ-ċirkostanzi li jkollhom x’jaqsmu mal-kurazija fdata lilu u l-istat ġenerali tal-persuna interdetta jew inabilitata, u għandu wkoll jikkonforma ruħu ma’ dmirijiet oħra ta’ kuraturi hekk kif jista’ jiġi provdut skont il-ħtiġiet ta’ xi liġi oħra. (b) Il-qorti, wara li tkun ratir-rapport, għandha tisma’ lill-kuratur u lil kull persuna oħra li jidhrilha xierqa sabiex tiżgura l-benesseri tal-persuna interdetta jew inabilitata u t-twettiq tad-drittijiet u d-dmirijiet tal-kuratur. 524. (1) Meta ma jkunx hemm raġunijiet biżżejjed għall-interdizzjoni, il-qorti tista’ tordna b’digriet, jekk iċ-ċirkostanzi hekk ikunu jiħtieġu, li l-persuna, illi tagħha tintalab l-interdizzjoni, tiġi inabilitata milli toqgħod f’kawża, tagħmel transazzjonijiet, tissellef flus, tirċievi kapitali, teħles lil ħadd ieħor minn obbligi, tittrasferixxi jew tipoteka l-beni tagħha, jew milli tagħmel atti oħra mhux ta’ sempliċi amministrazzjoni, mingħajr l-assistenza ta’ kuratur, li jiġi maħtur fl-istess digriet. (2) Il-qorti tista’ wkoll, meta tara lihekk jinħtieġ, tinabilita persuna għalkollox jew f’parti, milli tagħmel atti ta’ sempliċi amministrazzjoni, u tagħti dik l-amministrazzjoni f’idejn kuratur, b’dak il-mod li hija jidhrilha l-aħjar li għandha tordna. 525. L-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni tibda sseħħ mid-digriet. Nullità ta’ atti magħmula wara d-digriet. Emendat: IX.1886.89. (1) L-interdizzjoni, kif ukoll l-inabilitazzjoni, tibda sseħħ minn dak in-nhar tad-digriet; u l-atti magħmulin mill-interdett jew mill-inabilitat, wara d-digriet, jew, ukoll, wara l-ħatra ta’ kuratur temporanju, huma nulli. (2) Atti magħmulin qabel id-digriet jistgħu jiġu annulati. L-atti ta’ qabel l-interdizzjoni jew inabilitazzjoni jistgħu jiġu annullati, jekk ir-raġuni tal-interdizzjoni jew tal-inabilitazzjoni kienet teżisti fiż-żmien li saru dawk l-atti. 526. Tħassir tal-interdizzjoni jew inabilitazzjoni. Emendat: IX.1886.89. L-interdizzjoni, kif ukoll l-inabilitazzjoni, tiġi mħassra, kemm-il darba ma tkunx teżisti iżjed ir-raġuni li għaliha tkun ġiet ordnata. 527. Avviż li jkun fih il-kondizzjonijiet tal-inabilitazzjoni għandu jiġi ppubblikat fil-Gazzetta. Emendat: IX.1886.89; XV. 1913.103 XVI.1922.4; XV. 1983.7 XV.1913.103;; XXIV.1995.205; Emendat: XII.2009.13; A.L.426 tal-2012. Sostitwit: IV.2016.18. Emendat: XXI II.2017.24. Emendat: XXI II.2017.24. (1) Il-qorti għandha, fid-digriet ta’ interdizzjoni jew ta’ inabilitazzjoni, tordna li jiġi pubblikat, fil-Gazzetta, avviż dwar l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni u li jkun fih il-kondizzjonijiet tal-inibizzjoni: Iżda l-Qorti għandha tordna lid-digriet għandu jintbagħat lill-Arkivista tal-Atti Nutarili li għandu jdaħħal nota dwar dik l-interdizzjoni jew l-inabilitazzjoni fiktieb miżmum għal dan il-għan. (2) Reġistru f’format elettroniku. Ir-reġistratur għandu jżomm Reġistru tal-Persuni Interdetti u Inabilitati uffiċjali f’format elettroniku. Dak ir-reġistru għandu jinżamm kontinwament aġġornat mir-reġistratur. Ir-reġistru għandu jinżamm f’verżjoni elettronika u jkun aċċessibbli għall-Kummissarju għall-Promozzjoni tad-Drittijiet ta’ Persuni b’Diż ordni Mentali, għal avukati, nutara u prokuraturi legali u għal dawk il-persuni l-oħra kif il-Ministru jista’, permezz ta’ regolamenti, isemmi. (3) Ir-reġistru għandu jkun maqsum fi tliet taqsimiet. L-ewwel taqsima jkun fiha lista ta’ persuni interdetti, it-tieni taqsima jkun fiha lista ta’ persuni inabilitati u t-tielet taqsima jkun fiha lista ta’ persuni li jkun inħarġilhom ċertifikat ta’ nuqqas ta’ kapaċità mentali skont l-Att dwar is-Saħħa Mentali. Kull taqsima tar-reġistru għandha tinżamm f’ordni alfabetiku. (4) Ir-reġistratur għandu jniżżel fir-reġistru l-isem, il-kunjom, isem il-ġenituri u kunjomhom fit-twelid u wara ż-żwieġ, il-lok tat-twelid, u ta’ dak fejn toqgħod u referenza għal numru ta’ dokument ta’ identità legalment validu tal-persuna interdetta jew inabilitata u sunt tad-digriet tal-interdizzjoni jew inabilitazzjoni: Iżda l-każijiet li ġejjin għandhom jiġu esklużi mir-reġistru: (a) fejn ikunu għaddew aktar minn tmeninsena mid-data tad-digriet; (b) fejn il-persuna li kieku kienet tkun laħqet l-età ta’ mija u għaxar snin; (ċ) fejn id-digriet ikun ġie revokat skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 526; u (d) fejn il-persuna interdetta jew inabilitata tkun mietet. (5) Ir-reġistru għandu jkun aċċessibbli lill-pubbliku taħt is-superviżjoni ta’ uffiċjali tal-Qorti fl-edifiċju tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. (6) Sakemm jiġi stabbilit reġistru elettroniku skont it-termini ta’ dan l-artikolu, l-istess reġistru jista’ jinżamm f’format manwali mir-Reġistratur tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja li għandu jipprovdi aċċess għalih fil-ħinijiet tal-ftuħ tar-reġistru. Titolu V FUQ IL-PREŻENTATA U L-PUBBLIKAZZJONI TA’ TESTMENTI SIGRIET I Emendat: V.1864.1. 528. Preżentata ta’ testmenti sigriet i. Irċevuta. Emendat: V.1864.1; VI.1880.24. Ir-reġistratur għandu jirċievi, quddiem l-imħallef, kull testment sigriet li jiġi ppreżentat lil u mit-testatur jew min-nutar, u għandu jagħti rċevuta tiegħu lil dak it-testatur jew nutar. 529. Ir-reġistratur għandu, fuq il-karta li fuqha jkun miktubit-testment, jew fuq il-karta li tkun isservi ta’ envelop, iniżżel nota bil-parti kolaritajiet li ġejjin: (a) id-data tal-preżentata tat-testment; (b) l-isem, il-kunjom, isem il-ġenituri u kunjomhom fit-twelid u wara ż-żwieġ u l-lok ta’ fejn ikun joqgħod it-testatur; (ċ) minn min ġie ppreżentat it-testment, jiġifieri, jekk mit-testatur i nnifsu, jew min-nutar, u, f’dan l-aħħar każ, l-isem u l-kunjom tan-nutar; (d) jekk it-testment jiġi ppreżentat mit-testatur i nnifsu, id-dikjarazzjoni tiegħu li l-kartahekk ippreżentata fiha t-testment tiegħu; (e) il li l-imħallef kien preżenti waqt il-preżentata tat-testment. 530. In-nota ta’ dawn il-parti kolaritajiet għandha tiġi iffirmata mir-reġistratur, eċċ., u mniżżla fiktieb. Emendat: V.1864.1; XV. 1913.104. (1) In-nota ta’ dawn il-parti kolaritajiet għandha tiġi ffirmata mir-reġistratur, u ffirmata wkoll mit-testatur jew min-nutar li jkun ippreżenta t-testment u mill-imħallef; u r-reġistratur għandu, fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa, iniżżel dawk il-parti kolaritajiet fiktieb miżmum minn u għal daqshekk. (2) Meta t-testatur majafx jikteb. Jekk it-testatur jiddikjara li ma jafx jikteb, għandha tinkiteb din id-dikjarazzjoni u tkun tgħoddflok il-firma. (3) Kopja tal-ktieb fuq imsemmi għandha tiġi merfugħa mill-imħallef, illi, għall-anqas darba kull tliet xhur, għandu jqabbel il-parti kolaritajiet irreġistrati mat-testmenti, illi, skont dak il-ktieb, imissu jkun hemm taħtidejn ir-reġistratur. 531. Fid-dahar tat-testment għandu jitniżżel l-att tal-kunsinna. Emendat: V.1864.1. (1) L-imħallef ma jippermettix li r-reġistratur jirċievi min għand nutarebda testment sigriet li fuq id-dahar tiegħu ma jkollux miktub l-att tal-kunsinna magħmula mit-testatur lin-nutar. (2) L-imħallef lanqas ma jippermetti lir-reġistratur jirċievi testment bl-att tal-kunsinna miktub fid-dahar kif jingħad hawn fuq, jekk f’dan l-att tal-kunsinna ma jkunx hemm id-dikjarazzjoni meħtieġa mil-liġi illi l-karta kkunsinnata lin-nutar fiha t-testment tal-persuna li mingħandha n-nutar ikun irċieva dik il-karta. 532. (1) Testment sigriet ma jistax jiġi meħud lura qabel iż-żmien li fih għandu jinfetaħ, ħlief mit-testatur i nnifsu, jew minn prokuratur tiegħu b’mandat speċjali. (2) Dikjarazzjoni li t-testment ġie meħud lura. It-testatur jew prokuratur li jieħu lura t-testment, għandu jiffirma, quddiem l-imħallef, fil-ġenb jew fit-tarf tar-reġistrazzjoni fil-ktieb imsemmi fl-artikolu 530(1) fejn tkun imniżżla l-preżentata ta’ dak it-testment, dikjarazzjoni li huwa ħalura t-testment; u dik id-dikjarazzjoni għandha tiġi ffirmata wkoll mill-imħallef. 533. Ġurnata għall-ftuħ u pubblikazzjoni ta’ testment. Emendat: V.1864.1; XV. 1913.105. Sostitwit: XXIV.1995.206. Emendat: XI.1999.2; XXII.2005.58. Emendat: XI.1999.2; (1) Meta għandu jinfetaħ testment, il-qorti, b’digriet, fuq rikors ta’ kull min ikollu interess, tiffissa l-ġurnata, il-ħin u l-lok għall-ftuħ u pubblikazzjoni tat-testment, u tordna li l-interessati kollha jiġu msejħa; dawk li huma magħrufa, b’rikors, u dawk li ma humiex magħrufa, bil-mezz ta’ bandu mwaħħal fid-daħla tal-bini fejn il-qorti toqgħod u li jiġi pubblikat fil-Gazzetta u f’ġurnal lokali ta’ kuljum. (2) Il-ftuħ u l-pubblikazzjoni tat-testment ma jistgħux isiru qabel ma jgħaddu erbat ijiem minn notifika tar-rikors fuq imsemmija, jew qabel erbat ijiem mit-twaħħil tal-bandi u l-pubblikazzjoni tagħhom skont liema jiġi l-aktar tard. 534. (1) Il-ftuħ tat-testment isir mir-reġistratur quddiem l-imħallef, fil-ħinu fil-loki msemmijin fid-digriet tal-qorti, wara li ssir il-verifika tal-firem magħmulin mill-imħallef u mir-reġistratur fit-tarf tal-aħħar tan-nota tal-partikolaritajiet imsemmija fl-artikolu 530. (2) Pubblikazzjoni ta’ testment. It-testment, wara li jinfetaħ, għandu jiġi ppubblikat quddiem l-imħallef u ir-reġistratur, min-nutar li jkun ippreżentah, inkella, jekk dak in-nutar ikun mejjet jew assenti, jew minħabba mard jew ħaġ’oħra ma jkunx jista’ jaqdid-dmirijiet tiegħu, kif ukoll jekk it-testment ikun ġie ppreżentat mit-testatur i nnifsu, minn nutar li jiġi magħżul mill-parti li tkun għamlet ir-rikors għall-ftuħ tat-testment. 535. Kunsinna tat-testment lin-nutar. Emendat: V.1864.1; XV. 1913.106; XXI II.1971.22. (1) Meta t-testment jiġi ppubblikat kif jingħad fl-aħħar artikolu qabel dan, għandu jiġi kkunsinnat li n-nutar li jkun għamel il-pubblikazzjoni tat-testment. (2) In-nutar għandu jiffirma, quddiem l-imħallef, irċevuta fil-ktieb imsemmi fl-artikolu 530; u din l-irċevuta għandha tiġi ffirmata ukoll mill-imħallef. (3) Kull testment ikkunsinnat skont is-subartikolu (1) m’għandux jitqies li hu mħ assar mill-ktieb imsemmi fl-artikolu 530 għal fini ta’ kull dokument li jiċċertifika hemmx jew letestmenti sigrieti, u għandu jkun hemm imsemmijin f’kull dokument tali, dwar kull testment bħal dak, isem in-nutar li jkun ippubblika hu d-data tal-pubblikazzjoni tiegħu. 535A. Ftuħ ta’ testmenti li jkunu saru aktar minn mija u ħamsin sena qabel. Miżjud: XI.1999.3. (1) Meta r-reġistratur ikun irċievat estmenti sigrieti skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu iżda dawn ma jkunux ittieħdu lura mit-testaturi, jew ma jkunux infetħu u ġew pubblikati, u jkunu għaddewmija u ħamsin sena mid-data tal-preżentata tat-testmenti, ir-reġistratur għandu jħejji u jippubblika elenku ta’ dawk it-testmenti fil-Gazzetta. (2) Wara l-pubblikazzjoni tal-elenku msemmi fis-subartikolu (1) fil-Gazzetta, il-qorti għandha tappunta jumuħin meta t-testmenti msemmija fl-elenku għandhom jinfetħu fil-pubbliku mingħajr il-bżonn li jinqraw. Il-qorti għandha mbagħad tordna li dawk it-testmenti għandhom jintbagħtu għand l-arkivist tal-Atti Nutarili li għandu jirreġistra dawn it-testmenti fiktieb li għandu jinżamm minnu u d-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ dan it-Titolu dwar il-ftuhu l-pubblikazzjoni ta’ testmenti sigrietim’għandhomx japplikaw. Il-Qorti għandha tagħmel proċess verbal dwar il-ftuħ ta’ dawk it-testmenti, liema proċess verbal għandu jikkonstata biss id-data u lok tal-ftuh tagħhom, u jekk id-dokument pubblikat jikkontjeni xtestment jew le. Kopja tal-proċess verbal flimkien ma’ dawk it-testmenti għandhom jintbagħtu lill-arkivist tal-Atti Nutarili u minn dakinhar jkunu miftuħa u jiġu spezzjonati u jistgħu jinħarġu kopji tagħhom. Titolu VI FUQ ID-DIKJARAZZJONI TAL-FTUĦ TA’ SUĊĊESSJONI 536. Dikjarazzjoni ta’ ftuħ ta’ suċċessjoni. Sostitwit: XXVI.1995.208. Emendat: IX.2004.11. Emendat: IX.2004.11. Meta ma hemmx oppożizzjoni, id-dikjarazzjoni tal-ftuħ ta’ suċċessjoni tista’ ssir mill-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, fuq rikors, favur kull persunali f’isimha tkun saret it-talba. 537. Ħruġ u twaħħil ta’ bandi. Żmien għall-oppożizzjoni. Emendat: IV.1868.9; XXIV. 1995.209. (1) Wara l-preżentata tar-rikors, il-qorti toħroġ band u il li jiġi pubblikat fil-Gazzetta u mill-anqas f’ġurnal wieħed ta’ kuljum u illi jiġi mwaħħal fid-daħla tal-bini fejn il-qorti toqgħod, u bihissejjaħ lil kull min għandu interess li jagħmel l-oppożizzjoni tiegħu b’nota fi żmien ta’ mhux anqas minn tmintijiem, u mhux aktar minn xahar, kif jiġi ffissat mill-imħallef. (2) Bidu ta’ dan iż-żmien. Dan iż-żmien jibda għaddej minn dak in-nhar li fih jiġu mwaħħla l-bandi, jew jiġu pubblikati għall-aħħar darba jew fil-Gazzetta jew f’ġurnal ta’ kuljum, skont liema jiġi l-aktar tard. (3) Ħruġ u twaħħil ta’ avviż. Ir-reġistratur għandu jieħu ħsieb li avviż, iffirmat minnu, u li jkun fih sunt tal-bandu, jiġi maħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern, u mwaħħal fil-lok fejn soltu jitwaħħlu l-avviżi jew atti oħra tal-Gvern fil-belt, subborg jew distrett li fih il-mejjet kien joqgħod fiż-żmien tal-mewt tiegħu. (4) Jekk fiż-żmien tal-mewt tiegħu, il-mejjet ma kienx joqgħod Malta, l-avviż hawn fuq imsemmi għandu jiġi mwaħħal fil-lok fejn soltu jitwaħħlu l-avviżi jew atti oħra tal-Gvern fil-belt, subborg jew distrett f’Malta li fih jiġi ppruvat, b’sodisfazzjon tal-qorti, illi l-mejjet kien joqgħod fil-għaxar snin ta’ qabel il-mewt tiegħu; u, fin-nuqqas ta’ din il-prova, l-avviż fuq imsemmi għandu jiġi mwaħħal fil-lok fejn soltu jitwaħħlu l-avviżi jew atti oħra tal-Gvern fil-Belt Valletta. (5) Iżda f’kull każ il-qorti tista’ tordna li dan l-avviż jiġi mwaħħal fi bnadijiet oħra wkoll. 538. Meta jagħlaq iż-żmien hawn fuq imsemmi, il-qorti fin-nuqqas ta’ oppożizzjoni, teżamina t-talba tar-rikorrent; u jekk it-talba tidher ġustifikata, il-qorti għandha tilqa’ t-talba tar-rikorrent u tiddikjara s-suċċessjoni miftuħa favur tiegħu u tista’, fuq talba ta’ min japplika, ukoll tistabbilixxi fid-digriet tagħha, l-identità ta’ kull persuna oħra li tissejjaħ biex taqsam fil-wirt u s-sehem relattiv tiegħu. 539. Provvedimenti. Sakemm ir-rikorsi dumpendenti u ma jagħlaqx iż-żmien fuq imsemmi, il-qorti tista’ tagħti kull provvediment speċjali sabiex jiġu kkonservati l-jeddijiet jew il-ġid tal-wirt li jistgħu jbatu preġudizzju jew ħsara. 540. Id-dikjarazzjoni tal-ftuħ ta’ suċċessjoni ma tneħħix il-jedd tal-azzjoni ta’ persuni quddiem il-qorti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża. Emendat: IX.2004.11. Id-dikjarazzjoni tal-ftuħ ta’ suċċessjoni favur ta’ persuna, b’digriet tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, mhix ta’ xkiel għal kull min ikollu jedd, li jitlob lura l-wirt jew xi sehem minnu, quddiem il-qorti kompetenti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża. Titolu VII FUQ L-INVENTARJU 541. Id-dikjarazzjoni ta’ persuna li taċċetta, bil-benefiċċju tal-inventarju, wirt li ġej b’testment jew abintestato, jew li ma tridx taċċetta l-wirt qabel ma jsir l-inventarju, issir b’nota fil-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. 542. Ġurament ta’ min jippreżenta n-nota. Emendat: V.1864.2. (1) Meta tiġi ppreżentata dik in-nota, il-persuna li trid tagħmel l-inventarju għandha taħlef quddiem ir-reġistratur li tiddeskrivi l-wirt bir-reqqa. (2) Ir-reġistratur għandu jniżżel fit-tarf tan-nota tifkira tal-ġurament hekk meħud. 543. X’għandu jkun fih l-inventarju. Emendat: V.1864.2. (1) L-inventarju għandu jkun fih deskrizzjoni tal-wirt kollu, u għandu jsemmi ħaġa b’ħaġa l-ilbies, il-għamara tad-dar, l-oġġetti tad-deheb, u tal-fidda, il-ġjojjelli, il-flus u ħwejjeġ mobbli oħra, il-krediti, kull jedd ta’ azzjoni, l-immobbli kollha, kif ukoll id-djun jew obbligi oħra tal-wirt. (2) Fl-inventarju għandu jingħad ukoll il-valur tal-ħwejjeġ mobbli, fuq stima ta’ periti, kemm-il darba l-qorti, meta fil-fehma tagħha n-nuqqas ta’ stima ma jistax ikun ta’ preġudizzju għall-interessati, ma tawtorizzax li, minflok dik l-istima, jiġi ddikjarat biss il-valur tagħhom mill-persuna li tagħmel l-inventarju. 544. Ħatra tal-jum li fih għandu jiġi ippubblikat l-inventarju. Emendat: V.1864.2. Fuq rikors tal-persuna li tagħmel l-inventarju, il-qorti, b’digriet, tiffissal-lok, il-ġurnata u l-ħin għall-pubblikazzjoni tal-inventarju minn nutar maħtur mir-rikorrent. 545. Il-qorti, fid-digriet hawn fuq imsemmi, tordna li jissejħu l-interessati kollha sabiex, jekk iridu, ikunu preżenti fil-pubblikazzjoni tal-inventarju. 546. b’rikors, bil-bandi. Emendat: IV. 1862.11; V.1864.2XXIV. 1995.211; XXII.2005.59V.1864.2;. (1) Il-partijiet interessati jiġu msejħa: dawk li huma magħrufa, b’rikors, u dawk li ma jkunux magħrufa jew inċerti, bil-mezz ta’ bandu mwaħħal fid-daħla tal-edifizzju fejn il-qorti toqgħod. Ir-reġistratur għandu jippubblika wkoll avviż fil-Gazzetta u f’ġurnal ta’ kuljum li bih jistieden lil dawk il-partijiet kollha interessati biex ikunu preżenti filwaqt li jiġi pubblikat l-inventarju. (2) Sew fir-rikorskemm fil-bandu għandu jkun hemm imsemmi il-ħin u l-lok tal-pubblikazzjoni tal-inventarju, u l-isem tan-nutar li għandu jippubblikah. 547. Pubblikazzjoni tal-inventarju. Emendat: V.1864.2; XXIV. 1995.212. (1) Il-pubblikazzjoni tal-inventarju għandha ssir fil-jum u fil-ħin iffissat mill-qorti. (2) L-interessati jistgħu jattakkaw l-inventarju. L-inventarju, wara li jiġi ppubblikat, jista’ jiġi attakkat minn kull min ikollu interess, ukoll jekk dan ikun preżenti f’dik il-pubblikazzjoni. 548. Telfa tal-benefiċċju tal-inventarju. Emendat: V.1864.2. In-nuqqas ta’ tħaris tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli ta’ qabel ta’ dan it-Titolu, bi ħsieb li jġib preġudizzju lill-interessati, itellef lill-werriet il-jedd għall-benefiċċju tal-inventarju. 549. L-artikoli 542 sal-547 igħoddu għall-inventarji magħmulin taħt l-awtorità tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. Emendat: V.1864.2; XV. 1913.108; IX.2004.11. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 542 sal-547 inklużivament, igħoddu għal kull inventarju illi, skont il-liġi, għandu jsir taħt l-awtorità tal-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. Titolu VIII FUQ L-ESEKUZZJONI TA’ ATTI BIS-SAĦĦA TA’ DIGRIETI TAL-QORTI TA’ ĠURISDIZZJONI VOLONTARJA Emendat: IX.2004.11. 550. Emanċipazzjoni. Emendat: IX.1886.90; XXIV. 1995.213. (1) L-emanċipazzjoni ssir bid-digriet li bih tiġi mogħtija. (2) Iżda, jekk il-qorti fid-digriettordna li l-emanċipazzjoni għandha ssir bil-mezz ta’ att ta’ nutar, id-digriet m’għandux effett qabel ma jsir dak l-att. 551. Il-konvenzjonijiet li jiħtieġu awtorizzazzjoni tal-qorti għandhom isiru b’att ta’ nutar. Eċċezzjoni. Emendat: IX.1886.90. Kull konvenzjoni illi, biex tkun tiswa, trid tkun ġiet għaliha mogħtija l-awtorizzazzjoni jew il-permess tal-qorti, għandha f’kull każ, taħt piena ta’ nullità, issir b’att ta’ nutar: Iżda, dan l-artikolu ma jgħoddx għall-obbligazzjonijiet magħmulin fl-atti ta’ din il-qorti. 552. Il-validità ta’ xi obbligazzjonijiet awtorizzati mill-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja tiddependi mir-reġistrazzjoni fir-Reġistru Pubbliku. Emendat: XL VI.1973.108; IX.2004.11. Id-digrieti tal-qorti ma jagħmlux validi l-obbligazzjonijiet ta’ minuri f’kuntratti li fihom ikun hemm l-obbligu espress ta’ ħadd ieħor li jindennizza lil dawn il-minuri, kemm-il darba dawn il-kuntratti ma jiġux irreġistrati fir-Reġistru Pubbliku fi żmien xahar minn dak in-nhar tad-digriet jew mill-ġurnata li tkun ġiet mogħtija fid-digriet. 553. Żmien li fih jibqgħu jseħħu d-digrieti ta’ awtorizzazzjoni. Emendat: X.1856.10; XV.1983.8. Kull digriet ta’ awtorizzazzjoni jew permess, għal xi konvenzjoni jew rinunzja, ma jibqax iseħħ, kemm-il darba l-att ta’ konvenzjoni jew rinunzja, imsemmi fid-digriet, ma jsirx fi żmien sitt xhur minn dak in-nhar tad-digriet jew mill-ġurnata mogħtija fid-digriet. 554. Dmir tar-reġistratur li jieħu ħsieb tar-reġistrazzjoni tal-ipoteka. Emendat: XI.1859.27; VI.1880.25. Hudmir tar-reġistratur li jieħu ħsieb li kull obbligazzjoni b’ipoteka ta’ proprjetà, magħmula fl-atti ta’ din il-qorti, tiġi rreġistrata fir-Reġistru Pubbliku, fi żmien erbat ijiem mid-data ta’ dik l-obbligazzjoni, kemm-il darba f’dak iż-żmien ir-reġistrazzjoni ma tkunx saret minn ħadd ieħor. 555. Dmirijiet tan-nutara. Miżjud: XV.1913.109. Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 283 jgħoddu wkoll f’każ ta’ atti b’nutar li jsiru bis-saħħa ta’ digrieti ta’ din il-qorti. Titolu IX TAXXI TA’ XI DRITTIJET 556. Taxxar ta’ drittijiet ex tra-ġudizzjarji. Emendat: VI.1880.26; XXXI.1934.52; XXIV. 1995.214. (1) Fuq talba ta’ kull min ikollu interess, ir-reġistratur jintaxxa d-drittijiet li jmissu li l avukati, nutara pubbliċi jew prokuraturi legali, għal xogħlijiet ex tra-ġudizzjarji, bla ħsara tal-jedd għall-appell, lill-qorti ta’ ġurisdizzjoni kontenzjuża, fi żmien xahar, b’rikors, b’talba sabiex it-taxxa tiġi emendata. (2) It-talba sabiex jiġu ntaxxati d-drittijiet issr b’nota li turi x-xogħlijiet li għalihom tintalab it-taxxa. (3) Meta t-taxxa tintalab mill-kreditur, hu għandu jwettaq bil-ġurament quddiem ir-reġistraturdak kollu li jkun fiha n-nota. (4) Iż-żmien ta’ hawn fuq jibda jgħodd, għal min ikun tala b it-taxxa, mill-ġurnata lit-taxxa tiġi magħmula, u, għad-debitur, mill-ġurnata li din it-taxxa tiġi nnotifikata lilu. (5) L-egħluq taż-żmien fuq imsemmi mhux ta’ xkiel għad-debitur biex b’kull mod mogħti mill-liġi, jattakka l-eżistenza tad-dritt mitlub jew biex jipprova li dan id-dritt m’għadux iseħħ. 557. Taxxar ta’ drittijiet dwar proċeduri taħt l-awtorità tal-qrati superjuri. Emendat: XXIV.1995.215. Id-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan ma jiddispensawx lir-reġistratur milli jintaxxa d-drittijiet ta’ avukati, nutara jew prokuraturi legali, meta dawk id-drittijiet, għad li ma jkunux dwar kawżi miġjuba fil-qrati, ikollhom x’jaqsmu ma’ proċeduri li jkunu saru taħt l-awtorità tal-qrati. IT-TIELET KTIEB FUQ MATERJI PARTIKOLARI TAL-PROĊEDURA ĠUDIZZJARJA Titolu I FUQ IL-PROVI 558. Kull prova għandha tkun rilevanti għall-kwistjoni fil-kawża bejn il-partijiet. 559. Għandha tinġieb l-aħjar prova. Il-qorti għandha fil-każijiet kollha tordna lissirilha l-aħjar prova li l-parti tista’ ġġib. 560. Riġett ta’ prova ir rilevanti. Emendat: 1.1880.1; LXII.1948.3; XXIV. 1995.216. (1) Il-qorti għandha tiċħad li tinġieb kull prova li jidhrilha li mhix rilevanti jew li hija żejda, jew li jidhrilha li mhix l-aħjar prova li l-parti tista’ ġġib. (2) Digriet dwar ir-riġett ta’ prova. Nota fl-atti tal-kawża tar-riġett tal-mistoqsija lil xħud. Meta l-prova li waħda mill-partijiet titlob liġġib tiġi miċħuda, din il-parti tista’ titlob lir-riġett ta’ din il-prova jiġi mogħti b’digriet; iżda, meta ma jkunx tħalla biss li ssir mistoqsija lil xhud, il-parti tista’ titlob biss li titniżżel nota ta’ daqs hekk fl-atti tal-kawża, bil-mod li tordna l-qorti, skont iċ-ċirkostanzi. (3) Meta f’xi kawża jew proċedura oħra xi parti f’dik il-kawża jew proċedura oħra ma tkunx tista’, minħabba ħsara lil jew telf ta’ dokumenti tal-qorti jew dokumenti oħra, toqgħod għal dak li jitlob dan il-Kodiċi sew jekk dwar il-ħtieġa li jinġiebu formalment xi dokumenti jew xort’oħra, il-qorti tista’ jew teħles minn dik il-ħtieġa jew tagħti dawk l-ordnijiet l-oħra li jinħtieġu fiċ-ċirkostanzi: Iżda fi proċedimenti quddiem il-qrati ta’ kompetenza ċivili, il-partijiet fil-kawża għandhom jgħinu li r-reġistratur biex jikkompila kopja tad-dokumenti tal-qorti jew ta’ kull dokument ieħor li jkunu tgħarrqu jew intilfu, u f’dak iż-żmien li l-qorti tista’ tistabbilixxi, huma għandhom jagħtu lir-reġistratur dak it-tagħrif u dokumentazzjoni li jkollhom u li jkun jgħin li r-reġistratur biex jikkompila l-proċessi tal-qorti jew dokumenti oħra mgħarrqa jew mitlufa bl-iktar mod komplet possibbli. 561. Setgħa tal-qorti li tistaqsi l-oġġett tal-prova. Il-qorti tista’ tistaqsi lill-parti li toffri prova l-oġġett ta’ dik il-prova. 562. Bla ħsara ta’ kull dispożizzjoni oħra tal-liġi, l-obbligu tal-prova ta’ fatti miss dejjem lil minjallegah. S u b-titolu I FUQ IX-XHIED A 563. Min jista’ jixhed. Emendat: VII.1880.14. Kull min hu f’sensieh, meta ma jkun hemm ebda eċċezzjoni kontra l-kompetenza tiegħu, jista’ jinġieb bħala xhud. 563A. Ammissibilità ta’ opinjoni ta’ espertex parte u meta tingħata ċertu opinjoni minn nies mhux esperti. Miżjud: XXIV.1995.217. (1) Meta persuna tissejjaħ bħal xhud, l-opinjoni tagħha fuq kull kwistjoni rilevanti li dwarha hi kwalifikata tagħti x iehda bħala espert, għandha tintlaqa’ bħala xiehda biss jekk, fil-fehma tal-qorti, dik il-persuna jkollha l-kwalifiki meħtieġa dwar dik il-kwistjoni. (2) Meta persuna tissejjaħ bħala xhud, dikjarazzjoni ta’ opinjoni li ssir minnha fuq kull kwistjoni rilevanti li dwarha mhijiex kwalifikata tagħti x iehda bħala espert, jekk din ix-xiehda tingħata b’mod li jingħadu fatti rilevanti li jkunu ġew konstatati personalment minnha, għandha tkun ammissibbli bħala prova ta’ dak li dik il-persuna tkun hemm ikkonstatat. (3) L-opinjoni mogħtija minn persuna skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandha tkun mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 681 u għas-setgħa tal-qorti li taħt ar perit skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 646. 563B. Xiehda dwar dritt barrani. Miżjud: XXIV.1995.217. (1) Min ikollu l-kwalifiki meħtieġa minħabba f’lijaf jew minħabba l-esperjenza tiegħu jkun jista’ jagħti xiehda ta’ espert dwar id-dritt ta’ xi stat barrani, irrispettivament minn jekk huwa qatt ipprattikax jew kell u dritt jipprattika bħala avukat, jew bħala uffiċjal ġudizzjarju jew legali f’dak l-istat. (2) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 563A(3) għandhom mutatis mutandis jgħoddu għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu. 564. L-età mhix ta’ xkiel sabiex wieħed jinġieb bħala xhud. Tkun liema tkun l-età tax-xhud li sejjer jinġieb, hu jista’ jinġieb bħala xhud, basta jkun jaf li hija ħaġa ħażina li wieħed jixhed il-falz. 565. (1) Kull waħda mill-partijiet fil-kawża, ikun xi jkun l-interess tagħha, tista’ tixhed, sew b’talba tagħha nfisha, kemm b’talba ta’ waħda oħra mill-partijiet fil-kawża, inkella jekk imsejħa mill-qortiex officio. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodici dwar ix-xhieda jgħoddu għall-partijiet fil-kawża. 566. (1) Il-konjuġi jew sħab f’unjoni ċivili, jew koabitanti tal-parti f’kawża jistgħu jixhdu u jistgħu jkunu mġiegħla jixhdu f’dik il-kawża fuq talba ta’ kull min ikun mill-partijiet: Iżda- (a) il-konjuġi, sieħeb f’unjoni ċivili jew koabitant ma jistax ikun imġiegħel jikxef ebda ħaġa lil-konjuġi, sieħeb f’unjoni ċivili jew koabitant ikunfada miegħu matul iż-żwieġ, unjoni ċivili jew koabitazzjoni, u viċiversa; (b) il-konjuġi jew sieħeb f’unjoni ċivili jew koabitant ma jistgħux ikunu mġiegħla jwieġbu għal ebda mistoqsija meta t-tweġiba tista’ tissuġġetta lill-konjuġi tiegħu jew lis-sieħeb tiegħu f’unjoni ċivili jew koabitant tiegħu għall-proċess kriminali. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi dwar ix-xhieda jgħoddu wkoll fil-każ tal-konjuġi, sħab f’unjoni ċivili jew koabitanti. 567. Interess ta’ persuna f’kawża mhux ta’ xkiel sabiex hija tinġieb bħala xhud f’kawża. Emendat: XV.1913.112. Ebda eċċezzjoni kontra l-ammissjoni ta’ xhud ma tista’ tinġieb minħabba li x-xhud ikollu interess fil-kwistjoni li fuqha tintalab ix-xiehda tiegħu, jew fir-riżultat tal-kawża, bla ħsara ta’ kull eċċezzjoni dwar il-kredibbiltà tiegħu. 568. Taħrik tax-xhieda. Emendat: IX.1886.91. (1) Ix-xhieda jiġu mħarrkin biex jidhru bil-mezz ta’ mandat maħruġ fuq rikors tal-parti li tridiġgibhom. (2) Meta l-kawża tista’ titħalla għal dar b’oħra sabiex jinġieb xhud. Ma jingħatax li kawża titħalla għal dar b’oħra sabiex jiġu mħarrkin xhieda, jew minħabba li ma dehrux xhieda mħarrkin, ħlief- (a) meta l-ħtieġa li jinġieb ix-xhud tinqala’ waqt is-smigħ tal-kawża; jew (b) meta r-rikors għat-taħrika tax-xhud ikun sar fi żmien li jħalli intervall biżżejjed għan-notifika tal-mandat lix-xhud, u biex igħaddi ż-żmien li qabel l-egħluq tiegħu x-xhud, skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 572, mhux fid-dmir li jidher; jew (ċ) meta, b’nota, il-parti kuntrarja tagħti l-kunsens tagħha, bil-mod li jingħad fl-artikolu 150(1)(ċ). 569. Il-mandat tat-taħrika tax-xhud. Emendat: XV.1913.113; XV. 1983.9. (1) Il-mandat tat-taħrika tax-xhud għandu jkun fih l-ordni lix-xhud li jidher fil-loku fil-ħin hemm fihimsemmija, biex jixhed, sew quddiem il-qorti, l-arbitri jew quddiem periti, jew quddiem wieħed jew iżjed mill-uffiċjali awtorizzati mil-liġi li jisimgħu xhieda. (2) Formula tal-mandat u x’għandu jkun fih. Il-mandat tat-taħrika tax-xhud għandu jkun skont il-formula li hemm għal daqshekk. Il-parti li titlob il-ħruġ tal-mandat għandha ddaħħal fil-formula l-parti kolaritajiet li għandu jkun fih il-mandat skont is-subartikolu (1) u fl-artikolu 570, u għandha tippreżenta l-mandat flimkien mat-talba għall-ħruġ tiegħu. 570. Taħrika li x-xhud biex iġib miegħu kotba, dokumenti, eċċ. Bil-mandat ix-xhud jista’ jiġi mħarrek li jġib miegħu kotba, dokumenti, jew ħwejjeġ oħra, li jkunu tal-partijiet fil-kawża jew ta’ waħda minnhom, jew li jkun qiegħed jieħu ħsieb tagħhom ix-xhud jew li jkunu taħt il-kustodja tiegħu, inkella li, skont il-liġi, ix-xhud ikun fl-obbligu li jġib. 571. Talba għat-taħrika ta’ xhud fil-qrati inferjuri. Emendat: XV.1913.114; VIII.1990.3. It-talba għall-ħruġ ta’ dan il-mandat fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta), u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, tista’ ssir bil-fomm. 572. Xhud għandu jidher fil-qorti fil-jum u ħin stabbilit fit-taħrika sakemm huwa jkun ġie notifikat bl-imsemmija taħrika erbat ijiem qabel dak il-jum, liema żmien jibda għaddej mid-data tan-notifika tat-taħrika: Iżda wkoll il-qorti tista’, f’każijiet urġenti, tordna lil xhud sabiex dan jidher quddiemha minn jum għall-ieħor, jew minn siegħa għall-oħra, jew ukoll f’dak l-intervall ta’ żmien li jista’ jkun meħtieġ sabiex hu jidher quddiem il-qorti. 573. Ġurament dwar ir-rilevanza tax-xiehda ta’ xhud li joqgħod fi Gżira oħra. Tqegħid tal-ħlas li jmiss li x-xhud li jkun joqgħod fi Gżira oħra. Ix-xhud li jkun joqgħod Malta ma jistax ikun imġiegħel jagħti x-xiehda tiegħu f’Għawdex, jew viceversa, jekk l-avukat tal-parti li titlob dik ix-xiehda, jew il-parti nfisha, meta din ma jkollha ebda avukat, ma jaħilfux li jidhrilhom illi x-xiehda hija rilevanti, u jekk ma tiġix imqiegħda f’idejn ir-reġistratur, fil-waqt stess tal-ħruġ tal-mandat, is-somma mehtieġali skont il-liġi għandha tingħata bħal a ħlas lix-xhud. 573A. Meta persuna oħra tagħti x iehda minflok il-persuna mħarrka. Miżjud: XXIV.1995.220. Kull uffiċjal jew impjegat ta’ dipartiment tal-Gvern jew kull uffiċjal jew impjegat ieħor ta’ xikorp li għandu personalità ġuridika distinta jista’ jkun awtorizzat mill-persuna mħarrka biex jagħti xiehda minflokha dwar kull ħaġa li hu jkun jinsab iktar mgħarraf dwarha u jkollha x’taqsam mal-imsemmi dipartiment jew korp u li dwarha l-persuna l-ewwel imħarrka kienet mitluba sabiex tixhed: Iżda l-persuna mħarrka għandha tagħti dik ix-xiehda hinnifisha jekk hekk jingħad fit-taħrika. 574. Kull persuna li tkun preżenti fil-qorti tista’, fuq talba bil-fomm ta’ waħda mill-partijiet, tiġi msejħa minnufih biex tixhed, daqs li kieku kienet imsejħa bis-saħħa ta’ mandat ta’ taħrika. 575. Piena għan-nuqqas ta’ dehra ta’ xhud imħarrek regolarment. Jekk xhud, imħarrek regolarment, ma jidhirx meta jiġi msejjaħ, huwa jsir ħati ta’ disprezz għall-awtorità tal-qorti u jiġi minnufih ikkun dannat bħala tali; u l-qorti tista’ wkoll, b’mandat ta’ skorta jew ta’ arrest, iġġiegħlu jidher biex jagħti x-xiehda tiegħu. 576. Setgħa tal-qorti li taħfer il-piena. Fil-każ imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti tista’, meta tinġieb raġuni tajba ta’ sodisfazzjonta għħa, taħfer il-piena. 577. Ix-xhud għandu jinsama’ vivavoce. Emendat: IX.1886.92; XV. 1913.116. (1) Ħlief meta dan il-Kodiċi jiddisponi xort’ oħra, l-eżami tax-xhieda fis-smigħ tal-kawżi għandu jsir fil-qorti bil-miftuħ u vivavoce. (2) Lix-xhud ma tistax tingħata assistenza jew parir. Ix-xhieda ma jistgħux ikollhom l-assistenza jew il-parir ta’ ħadd ieħor. (3) Ġurament. Ix-xhieda qabel ma jixhdu għandhom jaħilfu, u l-ġurament, ħlief meta l-liġi tiddisponi xort’oħra, jiġi mogħti lilhom mir-reġistratur. 578. Mistoqsijiet diretti jew suġġestivi. Lix-xhud, fl-eżami, ma jistgħux isiru, mingħajr il-permess tal-qorti għal daqshekk, mistoqsijiet diretti jew suġġestivi. 579. Kontro-eżami. Il-parti kuntrarja tista’ tagħmel kontro-eżami lix-xhud; u f’dan il-kontro-eża mi tista’ tagħmel mistoqsijiet diretti jew suġġestivi. 580. Mistoqsijiet fil-kontro-eżami. (1) Fil-kontro-eżami, ix-xhud jista’ jiġi mistoqsi biss dwar il-fatti li fuqhom ikun xehed fl-eżami, jew fuq ħwejjeġ li jistgħu jwaqqgħu l-kredibbiltà tax-xiehda tiegħu. (2) Meta l-parti li tagħmel il-kontro-eża mi tkun trid tipprova bl-istess xhudxiċirkostanza li ma jkollhiex x’taqsam mal-fatti li fuqhom tkun ingħatat ix-xiehda fl-eżami, tista’, kemm-il darba l-qorti, għal raġuni tajba, matordnax xort’oħra, iġġib dan ix-xhud fiż-żmien li jmissu teżaminah bħala xhud tagħha; u f’dak il-każ, il-qorti tista’, fuq talba bil-fomm ta’ din il-parti, tordna lix-xhud li ma jitbigħedx mill-qorti, biex jista’ jiġi msejjaħ mill-ġdid u mistoqsi; u dik l-ordni tiswa daqs il-mandat ta’ taħrika msemmi fl-artikolu 568(1). 581. Mistoqsijiet li l-ħtieġa tagħhom tiġi mit-tweġib li jagħti x-xhud. Wara l-eżami u l-kontro-eżami ma jistgħux isiru mistoqsijiet oħra minn ebda waħda mill-partijiet; iżda, il-qorti, jew il-par ti nfisha bil-permess tal-qorti, tista’ tagħmel dawk il-mistoqsijiet li l-ħtieġa tagħhom tkun ġiet mit-tweġibiet mogħtija matul l-eżami jew il-kontro-eżami. 582. Mistoqsijiet mill-qorti. Il-qorti tista’, f’kull waqt tal-eżami jew tal-kontro-eżami, tagħmel lix-xhud dawk il-mistoqsijiet li jidhrilha meħtieġa jew spedjenti. 583. Ix-xhud jista’ jiffriska l-memorja. Ix-xhud jista’ jiffriska l-memorja tiegħu b’kitba magħmula minnu nnifsu, jew minn ħadd ieħor taħt id-direzzjoni tiegħu, fiż-żmien li fih il-fatt fil-kwistjoni jkun ġara, jew minnufih wara, jew f’kull żmien ieħor meta l-fatt kien frisk f’moħħu u huwa kien jafli l-fatt kien ġie mfisser sewwa f’dik il-kitba; iżda f’dak il-każ, il-kitba għandha tiġi esibita u tista’ taraha l-parti kuntrarja. 584. Il-parti li ġġib xhud ma tistax tattakka l-kredibbiltà tiegħu bi provi tal-kondotta ħażina tiegħu. Il-parti liġġi b ix-xhud ma tistax tattakka l-kredibbiltà tiegħu bi provi tal-kondotta ħażina tiegħu, iżda hija tista’ tikkontra diċih biprovi oħra, u tista’ wkoll tipprova li f’okkażjonijiet oħra huwa kien għamel dikjarazzjonijiet li ma jaqblux max-xiehda li jkun qiegħed jagħti. 585. Ki fil-parti kuntrarja tista’ tattakka xhud. Il-parti tista’ tattakka xhud imsejjaħ kontra tagħha, sew bi provi kuntrarji, kemm ukoll bi provi li x-xhud għandu ġeneralment fama li ma jgħidx is-sewwa. 586. Id-dikjarazzjonijiet li jkun għamel xhud f’okkażjonijiet oħra għandhom jingħadu li x-xhud meta l-kredibbiltà tiegħu tiġi attakkata bi provi ta’ dawk id-dikjarazzjonijiet. (1) Qabel ma tiġi attakkata l-kredibbiltà ta’ xhud bi provi li f’okkażjonijiet oħra huwa kien għamel dikjarazzjonijiet li ma jaqblux max-xiehda tiegħu, għandhom jingħadu lil u dawk id-dikjarazzjonijiet biċ-ċirkostanzi taż-żmien, tal-loku tal-persuni preżenti u huwa għandu jiġi mistoqsi jekk kienx għamel jew le dawk id-dikjarazzjonijiet; u għandu jiġi lilu mogħti li jispjegahom. (2) Jekk dawk id-dikjarazzjonijiet kienu saru bil-miktub, għandhom jiġu murija li x-xhud qabel ma ssirlu ebda mistoqsija fuqhom. 587. Ix-xhud għandu jwieġeb għal kull mistoqsija li l-qorti tippermetti li ssir. Ix-xhud għandu jwieġeb għal kull mistoqsija li l-qorti tippermetti li ssirlu; u l-qorti tista’ ġġiegħlu jwieġeb billi tordna d-detenzjoni tiegħu sakemm ikun ħalef u wieġeb. 588. Sigriet professjonali u sigriet tal-qrar. Emendat: XXIV.1995.221; XVII.2003.20; X.2004.20. (1) L-avukat u l-prokuratur legali ma jistgħux, mingħajr il-kunsens tal-klijent, u s-saċerdot mingħajr il-kunsens tal-persuna li tkun għamlet il-qrara, jiġu mistoqsija fuq ħwejjeġ li jkunu ġew jafu, l-avukat jew il-prokuratur legali billi jkunu ġew fdati lilhom mil-klijent għall-finijiet tal-kawża, u s-saċerdot billi jkun ġiejafhom taħt is-sigriet tal-qrar jew bħala qrar. (2) Ħlief bl-ordni tal-qorti, ebda accountant, tabib jew ħaddiem soċjali, psikologu jew marriagecounsellorma Ħlief bl-ordni tal-qorti, ebda accountant jista’ jiġi mistoqsi fuq ħwejjeġ li jkun sarjaf mill-klijent tiegħu taħt sigriet professjonali jew li se ta’ sarja fbihom fil-kapaċità professjonali tiegħu. (3) Dan il-privileġġigħodd ukoll għall-interpreti. Dan il-privileġġigħodd ukoll għall-interpretu li jkun ġie mqabbad sabiex jistgħu jsiru dawk il-ħwejjeġ sigriet i. 589. Mistoqsijiet li jistgħu jissuġġettaw li x-xhud għal proċess kriminali. Ix-xhud ma jistax jiġi mġiegħel iwieġeb għal mistoqsijiet, meta t-tweġiba għalihom tkun tista’ tissuġġettah għal proċess kriminali. 590. Set għa mħollija lill-qorti dwar mistoqsijiet li jtellfu l-ġieh, eċċ. Emendat: XI.1859.28; II.1940.11 XXIV. 1990.222; XVI.2008.44II.1940.11;. (1) Humħolli fid-diskrezzjoni tal-qorti li tiddeċidi, f’kull każ partikolari, meta xhud mhux obbligati wieġeb xi mistoqsija partikolari, minħabba li t-tweġiba għal dik il-mistoqsija tista’ ttelliflu l-ġieh, jew meta xhud m’għandux ikun imġiegħel jikxef ħwejjeġ li jistgħu jkunu ta’ ħsara għas-servizz pubbliku. (2) Sigriet ratione officii. Ebda x hud ma jista’ jiġi mġiegħel jiżvelaxi informazzjoni miġjuba minn jew li għandha x’taqsam ma’ xi dokument li għalih japplika l-artikolu 637(3). 591. Xhud preżenti waqt is-smigħ tal-kawża ma jistax jinġieb xhud. Setgħa tal-qorti. Bħala regola, ebda persuna preżenti waqt is-smigħ ta’ kawża ma tista’ tinġieb bħala xhud fl-istess kawża; iżda humħolli fid-diskrezzjoni tal-qorti li, għal raġuni tajba, tiddispensa minn din ir-regola, f’każijiet partikolari. 592. Ix-xhieda jiġu mismugħin kull wiehed għalih. Konfront ta’ xhud ma’ ieħor. Emendat: XI.1858.5; XV. 1913.117. (1) Kull xhud għandu jiġu mismugħ għalih. Iżda, il-qorti tista’ tippermetti li jsir il-konfront bejn żewġ xhieda jew iżjed; u f’dan il-każ kull wieħed minn dawn ix-xhieda jista’ jkun mistoqsi quddiem ix-xhieda l-oħra. (2) Il-periti jiġu eżaminati kollha flimkien, barra minn meta l-qorti, f’xi każ partikolari, ma jidhriliex aħjar li tismagħhom kull wieħed għalih. 593. (1) Jekk ix-xhud ikuntrux-u-mutu immajaf jikteb, il-mistoqsijiet għandhom isirulu bil-miktub; u f’dan il-każ il-mistoqsijiet u tweġibiet għandhom jinqraw pubblikament mir-reġistratur, u mbagħad jintrefgħu mal-atti tal-kawża. (2) Jekk ix-xhud ikuntrux-u-mutu u ma jkunx jaf jikteb, il-qorti tista’ ssejjaħ bħala interpreti persuna li tista’ tifhmu. (3) Jekk ix-xhud ikun mutu imma mhuxtrux, jew bil-maqlub, il-qorti tmexxi l-eżami tiegħu kif jidhrilha l-aħjar sabiex tiżgura ruħha illix-xiehda tiġi meħuda sewwa. 594. Notamenti tax-xiehda. Emendat: B’ordni fil-Kunsill, 1899, sez. 12.XV.1913.118; XVI.1929.7; XI.1932.3; XXXI.1934.53; XXXII.1965.8; XIX.1965.15; XI.1980.3. (1) Is-sustanza tat-tweġibiet mogħtija mix-xhieda għandha tiġi mniżżla. Kull tweġiba li jista’ jkollha b’mod sostanzjali mal-meritu tal-kawża għandha tiġi mniżżlakelma b’kelma: Iżda fil-qrati inferjuri, ikun biżżejjed li n-notament tax-xiehda jitniżżel fil-qosor. (2) In-notament tax-xiehda hekk meħud għandu jinqara lix-xhudu, wara li jiġi ffirmat mir-reġistratur, l-oriġinal għandu jiġi mdaħħal fl-atti tal-kawża. (3) Il-qari tax-xiehda għandu jiġi innutat. Il-fatt li n-notament tax-xiehda ġie moqri l ix-xhud għandu jiġi msemmi fit-tarf ta’ dak in-notament, qabel ma jiġi ffirmat bħal ma jingħad hawn fuq. (4) Tibdil, korrezzjonijiet jew żjieda. In-notament tax-xiehda għandu jinkiteb ċaru b’mod li jista’ jinqara bit-typewriter jew bil-linka. Kull tibdil, korrezzjoni jew żjieda meħtieġa li jsiru fih qabel jew wara l-qari l ix-xhud, għandhom isiru b’postilli fil-ġenb jew fit-tarf ta’ dak in-notament, li għandhom ikunu ffirmati wkoll mir-reġistratur, u t-tħassir għandu jsir b’mod li l-kliem imħassar ikunu jistgħu jibqgħu jinqraw sewwa. (5) In-notament tax-xihdiet fil-proċess ma jinpedix li x hudjerġa jiġi msejjaħ quddiem il-qorti fi grad ta’ appell. Il-fatt li fil-proċess ikun hemm in-notament tax-xiehdiet ma jimpedix li xhud li jkun ġie mismugħ quddiem il-qorti tal-ewwel gradjerġa jiġi msejjaħ quddiem il-qorti fi grad ta’ appell, sew mill-partijiet jew b’ordni tal-qortiex officio. 595. Ħatra ta’ stenografi. Miżjud: XXXI.1934.54. Emendat: XII.1978.6. Emendat: XII.1978.6. (1) B’dak kollu li hemm fid-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti tista’, fuq it-talba tal-parti l-waħda u l-oħra, jew, wara li tqis iċ-ċirkostanzi tal-każex officio, tordna lit-tweġibiet mgħotija mix-xhieda, jew is-sustanza tagħhom, jittieħdu bl-istenografija minn stenografi, maħturin għalhekk jew jiġu reġistrati b’mezzi elettromanjetiċi. In-noti tal-istenografat għandhom jittieħdu b’linka li ma titħassarx u jkunu ffirmati fuq kull paġna mill-istenografi u flimkien mat-traskrizzjoni għandhom, fl-oriġinal, jidħlu fl-atti tal-kawża. Ir-reġistrazzjoni elettromanjetika għandha tiġi traskritta taħt id-direzzjoni tar-reġistratur u t-traskrizzjoni għandha tidħol fl-atti tal-kawża. F’kull każ, it-traskrizzjoni tista’ tkun miktuba bl-idejn jew bit-typewriter B’dak kollu li hemm fid-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti tista’, fuq it-talba tal-parti l-waħda u l-oħra, jew, wara li tqis iċ-ċirkostanzi tal-każex officio u għandha tinqara lix-xhud, matul is-seduta jew wara, mir-reġistratur li għandu jniżżel nota ta’ dak il-qari fit-tarf tat-traskrizzjoni. (2) Kemm-il darba x-xhud ikun irid jikkorreġi jew iżidxi ħaġa fix-xiehda kif traskritta, ir-reġistratur għandu jniżżel nota ta’ din iż-żjieda jew korrezzjoni, u, f’dan il-każ, il-parti l-waħda jew l-oħra tista’ terġa’ġġi b ix-xhud quddiem il-qorti sabiex iwettaq iż-żjieda jew il-korrezzjoni. (3) Ix-xhud jista’ jkun imsejjaħ biex jidher quddiem ir-reġistratur b’ittra ffirmata mingħand dana, u d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi dwar li x-xhieda jistgħu jiġu mġiegħla li jidhru, igħoddu għal kull xhudhekk imsejjaħ. (4) Il-parti liġġib ix-xhieda għandha tqiegħed f’idejn ir-reġistratur somma li tkun biżżejjed biex tagħmel tajjeb għad-drittijiet tal-istenografi jew għar-reġistrazzjoni. 596. (1) Jekk il-qorti ma tkunx tifhem l-ilsien li bih tingħata x-xiehda, hija taħtar interpretu kwalifikat bi spejjeż provviżorji tal-parti liġġib ix-xhud. (2) Ġurament tal-interpretu. L-interpretu, meta jidħol għad-dmirijiet tal-kariga tiegħu, għandu jaħlef, quddiem il-qorti, li jfisser fedelment il-kliem tax-xhieda. (3) Ġurament tal-interpretu maħtur mill-qorti. L-interpretu maħtur mill-qorti jieħu l-ġurament ta’ hawn fuq qabel is-smigħ tax-xhud. (4) Il-ġurament jingħata mir-reġistratur. Il-ġurament jiġi mogħti lill-interpretu mir-reġistratur. (5) Oppożizzjoni għall-interpretu. Kull interpretu jista’ jiġi rrikużat għal raġuni tajba. 597. L-eżami u l-kontro-eżami ma jistax jiġi interrott. L-eżami jew il-kontro-eżami tax-xhieda ma jistax jiġi interrott mingħajr il-permess tal-qorti. 598. Xiehda fuq kliem ħadd ieħor. Emendat: XV.1913.120. (1) Bħala regola, il-qorti ma tiħux qies ta’ xiehda dwar fatti lix-xhud igħid li ġiejafhom mingħand ħadd ieħor jew liqalhom ħadd ieħor li jista’ jinġieb biex jagħti xiehda fuq dawk il-fatti. (2) Il-qorti tista’, exofficio, jew fuq oppożizzjoni tal-parti, ma tħallix jew tiċhad li jsiru mistoqsijiet bi skop li jittieħdu xiehda bhaldawk. (3) Iżda l-qorti tista’ ġġiegħel li x-xhud li jsemmil-persuna li mingħandha jkun sarja fil-fatti li għalihom jirriferixxu dawk il-mistoqsijiet. 599. Meta xiehda fuq kliem ħadd ieħor hija ammessa. Emendat: XV.1913.121. Il-qorti tista’, skont iċ-ċirkostanzi, tippermetti xi ehda fuq kliem ħadd ieħor u tieħu qies tagħha, meta dan l-istess kliem ħadd ieħor ikollu, fih innifsu, importanza sostanzjali, fuq il-meritu tal-kawża jew ikun jagħmel parti mill-meritu; inkella meta dan ħadd ieħor ma jkunx jista’ jinġieb biex jixhed, u l-fatti jkunu tali li ma jkunux jistgħu jiġu ppruvati sewwa xort’oħra, l-aktar f’każijiet ta’ twelid, ta’ żwieġ, ta’ mewt, ta’ assenza, ta’ servitù, ta’ rjieħ ta’ immobbli, ta’ pussess, ta’ drawwiet, ta’ ġrajjiet storiċi pubbliċi, ta’ reputazzjoni jew ta’ fama, ta’ kliem jew fatti ta’ nies limietu jew li jkunu assenti u li ma kellhom ebda interess li jgħidu jew jiktbu l-falz, u ta’ fatti oħra ta’ interess ġenerali jew pubbliku jew li jkunu magħrufa minn kulħadd. 600. Dikjarazzjonijiet inarticulomortis, eċċ. Emendat: XV.1913.122. Jistgħu jinġiebu d-dikjarazzjonijiet magħmulin bil-miktub f’kull lok li jkun quddiem ma ġistrat, jew persuna oħra, sew inarticulomortiskemm fi żmien ieħor, sew quddiem il-partijiet kemm mhux quddiemhom, bil-ġurament jew mingħajr u, basta li jiġi ppruvat illi dawk id-dikjarazzjonijiet saru bil-ħsieb u f’ċirkostanzi tali li wieħed għandu jaħseb li mingħamilhom ma riedx ibiddel is-sewwa, u li kieku seta’ jiġi msejjaħ biex jixhed fil-kawża, kien ikun xhud kompetenti. 601. Arrest ta’ min jixhed il-falz. Emendat: VIII.1990.3. (1) Meta l-qorti jidhrilha li xhudsarħati ta’ xiehda falza, hija tordna li jiġi arrestat minnufih, u li, mingħajr dewmien, bil-mezz tar-reġistratur, tinbagħa t kopja tal-atti lill-Qorti tal-Maġistrati, biex jitmexxa kif trid il-li [i. (2) Sospensjoni tal-kawża. F’dak il-każ, il-qorti tista’, fuq talba bil-fomm ta’ waħda mill-partijiet, tissospendi l-kawża li fiha x-xhud ikun xehed, sakemm jispiċċaw il-proċeduri kriminali kontra x-xhud, kemm-il darba dan ikun jista’ jsir mingħajr ħsara tal-parti l-oħra u x-xiehda attakkata bħala falza t kun tali li x’aktar x ikollha importanza sostanzjali fuq il-meritu tal-kawża. 602. (1) Jekk ix-xhud, jew l-interpretu, f’kull żmien qabel l-egħluq tas-smigħ tal-kawża, ikun irid jagħmel xi żjieda jew korrezzjoni, il-qorti tippermetti dik iż-żjieda jew korrezzjoni, u tagħtihapiż skont iċ-ċirkostanzi. (2) Dik iż-żjieda jew korrezzjoni tiġi mniżżlau ċċertifikata kif jingħad fl-artikoli 594 u 595. 603. Kif issir il-prova tal-identità tal-persuna jew tal-ħa[a. Biex issir il-prova tal-identità tal-persuna jew tal-ħaġa, mhux mehtieġ li x-xhudjuri l-persuna minn fost persuni oħra, jew jagħżel il-ħaġa minn fost ħwejjeġ oħra, kemm-il darba l-qorti ma jkunx jidhrilħa xieraq li tordna li jsirhekk. 604. Dmir tax-xhud li ma jitbigħedx. Ebda x hud ma jista’ jitbiegħed sakemm il-qorti ma tibgħatux. 605. każijiet li fihom xhud ma jistax jikkomunika maxhudiehor. Il-qorti tista’, minn jeddha jew fuq talba tal-partijiet, timpedixxi li xhud li jkun ġa ġiemismugħ mil li jikkomunika b’kull mod li jkun ma’ xhud ieħor li għad irid jiġi mismugħ. 606. Smigħ ta’ xhieda li jkunu sejrin jitilqu minn Malta, eċċ. Emendat: X.1856.11.IV. 1868.10; IX.1886.93 XV. 1913.123; VIII.1990.3 XXIV. 1995.224; XXXI.2002.155IX.1886.93; XV. 1913.123; VIII.1990.3;. (1) Meta persuna, lix-xiehda tagħha tkun trid tinġieb f’kawża pendenti, tkun sejra titlaq minn Malta jew tkun hekk marida jew imdaħħla fiż-żmien li tista’ tmut jew issir inkapaċi li tixhed qabel iż-żmien li fih għandha tinsama’ dik il-kawża, inkella ma tkunx tista’ tidher fis-smigħ tal-kawża, il-qorti tista’, minbarra minn fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 611, tinkariga assistent ġudizzjarju biex jisma’ lil dik il-persuna; u f’dak il-każ, il-mistoqsijiet magħmulin li x-xhud, flimkien mat-tweġibiet li jagħti, għandhom jiġu mniżżla bil-miktub, u x-xhud għandu jiffirma x-xiehda jew jagħmel salibflok il-firma. (2) Kif issir it-talba għas-smigħ ta’ dan ix-xhud. It-talba għas-smigħ tax-xhud kif jingħad fis-subartikolu (1), jekk tkun magħmula qabel il-ġurnata maħtura għas-smigħ jew għall-kontinwazzjoni tal-kawża, issir b’rikorsu ir-rikorrent għandu jaħlef li għandu raġun jaħseb li x-xhud sejjer jitlaq minn Malta jew li ma jkunx kapaċi biex jidher quddiem il-qorti, skont il-każ; waqt is-smigħ tal-kawża din it-talba tista’ ssir bil-fomm. (3) Smigħ ta’ xhud mhux fil-Gżira li fiha l-qorti toqgħod. Jekk il-kawża tkun miex ja quddiem waħda mill-qrati superjuri, jew quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), u x-xhud li għandu jiġi mismugħ, kif jingħad f’dan l-artikolu, ikun fil-Gżira ta’ Għawdex jew Kemmuna, il-qorti tista’ tinkariga assistent ġudizzjarju biex jisma’ dak ix-xhud; u jekk il-kawża tkun miexja quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), u x-xhud li għandu jiġi mismugħ, kif jingħad hawn fuq, ikun fil-Gżira ta’ Malta, il-qorti tista’ tinkariga assistent ġudizzjarju biex jisma’ dak ix-xhud. (4) L-assi stent ġudizzjarju jista’ jagħti l-ġurament. Fil-każijiet imsemmijin f’dan l-artikolu, il-ġurament jista’ jiġi mogħti mill-assi stent ġudizzjarju. (5) Il-parti li titlob il-prova għandha, qabel l-esekuzzjoni tal-ordni tal-qorti, tqiegħed f’idejn ir-reġistratur somma biżżejjed biex tagħmel tajjeb għall-ispiża li jagħmel għall-esekuzzjoni ta’ dak l-ordni; u fin-nuqqas ta’ dan id-depożitu, il-qorti tista’ tiddeċiedi l-kawża mingħajr dik il-prova. 607. L-assi stent ġudizzjarju għandu jniżżel l-eċċezjonijiet dwar il-kompetenza jew il-kredibbiltà tax-xhieda. L-assi stent ġudizzjarju għandu jniżżel kull oġġezzjoni mressqa mill-partijiet dwar il-kompetenza jew il-kredibilità ta’ xhud. 608. Is-smigħ tax-xhud taħt l-artikolu 606, jista’ jiġi ordnat f’kull waqt tal-kawża. Is-smigħ tax-xhud taħt l-artikolu 606, jista’ jiġi ordnat f’kull waqt tal-kawża. 609. Ix-xiehda għandha tiġi iffirmata u issiġillata. Sostitwit: XXXI.2002.157. Ix-xihdiet meħuda kif jingħad fl-artikoli 606 u 607 għandhom jiġu wkoll iffirmati mill-assi stent ġudizzjarju, u mbagħad għandhom jiġu ssiġġillati mir-Reġistratur, u mdaħħlin fl-atti tal-kawża. 610. Ix-xiehda tista’ tittieħed għad li ma jkunx hemm ir-raġunijiet imsemmijin fl-artikolu 606. Mizjud: XV.1913.124. Emendat: XXVII.1979.19; XXIV. 1995.226; XXXI.2002.158. (1) Id-dispożizzjoni tal-artikolu 606 tgħodd ukoll, għad li ma jkunx hemm ir-raġunijiet imsemmija f’dak l-artikolu, kull meta, f’kawża quddiem il-Qorti Ċivili, Prim’Awla, issir talba għal daqshekk mill-partijiet kollha fil-kawża, bil-mezz ta’ nota u wkoll meta l-qortihekk tordna. (2) F’dan il-każ, ma jgħoddux id-dispożizzjonijiet tal-aħħar parti tal-artikolu 606(1); iżda t-tweġibiet tax-xhieda għandhom jitniżżlu bil-mod li jingħad fl-artikolu 594(1), u x-xhud għandu jiffirma x-xiehda jew jagħmel salibflok il-firma u mbagħad jiffirmaha wkoll l-assi stent ġudizzjarju, illi għandu jgħaddiha li r-reġistratur. (3) Eċċezzjonijiet kontra xhieda jew mistoqsijiet. Meta tinqala’ kwistjoni quddiem l-assi stent ġudizzjarju dwar il-kompetenza jew rilevanza ta’ xhud, inkella jekk mistoqsija magħmula lil xhudhix ammissibbli jew rilevanti, l-assi stent ġudizzjarju jiddeċiedi l-kwistjoni, u jżomm tagħha proċess verbal, bla ħsara tal-jedd tal-parti a ggravata, meta x-xhud jew il-mistoqsija jiġu riġettati, liġġib il-kwistjoni quddiem il-qorti. (4) Kull dispożizzjoni oħra ta’ dan il-Kodiċi dwar is-smigħ tax-xhieda quddiem il-qortit għodd għas-smigħ tax-xhieda taħt dan l-artikolu, sa fejn tista’ tgħodd. (5) Smigħ mill-ġdid tax-xhud fil-qorti. Xejn f’dan l-artikolu ma jimpedixxi lill-qorti milli tordna, meta meħtieġ, minn jeddha jew fuq talba ta’ waħda jew l-oħra mill-partijiet, li xhud mismugħ bil-mod li jingħad f’dan l-artikolu, jerġa’ jinġiebu jerġa’ jiġi mistoqsi qu ddiemha. 611. Smigħ ta’ xhud li jkun sejjer isiefer, eċċ., meta x-xiehda tinħtieġ fil-qrati inferjuri. Emendat: X.1856.12; XV. 1913.125, 126 XXIX.1939.3; A.L.4L.46 tal-1965; XXXI.1966.2L VIII.1974.68; VIII.1990.3 XV.1913.125, 126; XXIX.1939.3; A.L.4 tal-1963; A.L.46 tal-1965; XXXI.1966.2;; XXIV. 1995.227. (1) Meta x-xiehda msemmija fl-artikolu 606 tkun mitluba quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), jew quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, ix-xhud jiġi mismugħ mill-maġistratinnifsu, iżda f’dan l-aħħar każ il-maġistrat għandu jniżżel ix-xiehda bil-miktub u jġiegħel li x-xhud jiffirmaha jew li jagħmel salib flok il-firma. (2) Kull meta l-maġistrat tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) jkun tern poranjament assenti minn Għawdex bil-permess tal-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, jew, minħabba impediment leġittimu, ma jkunx jista’ jaqdid-dmirijiet tiegħu, ir-reġistratur ta’ dik il-qorti jista’ jiġi awtorizzat mill-Avukat Ġenerali li jieħu x-xiehda ta’ kull persuna skont id-dispożizzjoni tal-artikolu 606 u li jagħti l-ġurament meħtieġ. (3) B’dan akollu, id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 606(3) jgħoddu wkoll għall-qrati msemmija fis-subartikolu (1), meta x-xhud li għandu jinsama’ ma jkunx jinsab fil-Gżira jew fil-Gżejjer li fiha jew fihom tkun toqgħod il-qorti li quddiemha x-xiehda tkun meħtie [a. 612. L-artikolu 606 jgħodd ukoll għall-każijiet li fihom xhud ma jkunx ġie ammess mill-qorti tal-ewwel grad. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 606 jgħoddu wkoll meta, għar-raġunijiet imsemmija f’dak l-artikolu, ikun hemm raġuni biżżejjed biex wieħed jaħseb illi xhud, li ma jkunx ġie ammess fil-qorti tal-ewwel grad, ma jkunx jista’ jidher quddiem il-qorti fi grad ta’ appell. (2) F’dak il-każ, is-smigħ tax-xhud jiġi ordnat mill-qorti li quddiemha l-kawża tkun pendenti, iżda x-xiehda tibqa’ magħluqa u ssiġillata sakemm il-qorti fi grad ta’ appell tiddikjara li x-xhud huwa kompetenti. 613. Meta l-partituri b’sodisfazzjon ta’ qorti superjuri jew tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, illix-xiehda ta’ xhud li jinsab barra minn Malta hija indispensabbli għad-deċiżjoni ta’ kawża pendenti quddiem waħda minn dawk il-qrati, dik il-qorti tista’ tiddikjara b’digriet li hu meħtieġ l-eżami ta’ dak ix-xhud, tista’ tissospendi l-kawża wara li tkun imxiet skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 158 u tiddifferixxi l-kawża għal dak iż-żmien li matulu dik ix-xiehda tkun tista’ tinkiseb. 614. Kif isir it-talba għar-rogatorja. Emendat: XV.1913.127; XXIV. 1995.229. Produzzjoni tal-mistoqsijiet. (1) It-talba għas-smigħ ta’ dan ix-xhud għandha ssir b’rikors meta tiġi magħmula qabel is-smigħ tal-kawża, jew bil-fomm meta tiġi magħmula waqt is-smigħ tal-kawża; u fil-każ il-wieħed u l-ieħor il-parti li titlob is-smigħ ta’ dan ix-xhud għandha ġġib il-mistoqsijiet magħmulin bil-miktub, u tagħti l-isem u l-indirizz tal-persuna li għandha tidher għaliha waqt is-smigħ tax-xhud. (2) Traduzzjoni tal-mistoqsijiet. Il-qorti ma tirċevix dawn il-mistoqsijiet jekk ma jkunx hemm magħhom traduzzjoni fl-ilsien tal-pajjiż li fih ix-xhud għandu jiġi mismugħ, kemm-il darba l-parti maturix, b’sodisfazzjon tal-qorti, li din it-traduzzjoni mhix prattikabbli; f’liema każ, din iċ-ċirkostanza għandha titniżżel f’verbal fl-atti tal-kawża u għandha tiġi msemmija fl-ittra rogatorja li kkuntemplata fl-artikolu 618. (3) Din it-traduzzjoni għandha tiġi ffirmata, u mwettqa bil-ġurament bħala eżatta quddiem ir-reġistratur, mill-persuna li tkun għamlitha. 615. Ġurament li għandha tieħu l-persuna li titlob l-ittra rogatorjali. Il-parti li titlob is-smigħ ta’ dan ix-xhud għandha twettaq bil-ġurament li taf, jew, li għandha informazzjoni illi għandha raġun biżżejjed biex taħseb li hija vera, li dan ix-xhud jinsab fil-lok imsemmi mill-istess parti, u li l-istess xhud jista’ jiżgura l-verità tal-fatti miġjubin fil-mistoqsijiet. 616. Meta t-talba msemmija fl-artikolu 614 tiġi milqugħa, il-parti kuntrarja għandha l-jedd li taħtar persuna biex tidher għaliha waqt is-smigħ tax-xhud; l-isem u l-indirizz ta’ din il-persuna għandu jingħata lill-qorti fiż-żmien mogħti fid-digriet. 617. Il-parti kuntrarja għandha jedd li tara l-mistoqsijiet. Sostitwit: XXIV.1995.231. Għandha tiġi notifikata lill-parti l-oħra jew lill-avukat tagħha kopja tal-mistoqsijiet imniżżlin bil-miktub. 618. Meta jagħlaq iż-żmien imsemmi fl-artikolu 616, ir-reġistratur, fuq digriet mogħti għal daqshekk mill-qorti, jikteb ittrarogatorja li indirizzata lil wieħed mill-imħallfin jew ma ġistrati ta l-lok fejn is-smigħ tax-xhud għandu jsir, jew lil persuna jew persuni oħra kif jingħad fid-digriet, u jitlob lil dak l-imħallef, maġistrat jew persuna jew persuni oħra biex jisimgħu x-xhud b’ġurament; mal-ittra rogatorja li għandha tiġi mdaħħla kopja tad-digriet u tal-mistoqsijiet, u għandu jkun fiha l-isem tal-persuni maħtura mill-partijiet biex jidhru għalihom, u l-parti kolaritajiet tagħhom. 619. L-ittra rogatorjali u d-dokumenti għandhom jinbagħtu lill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja. Emendat: A.L.4 tal-1963; XXIV. 1995.232; XXXI.2007.27. L-ittra rogatorja li msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, bid-dokumenti ta’ magħha, għandha tiġi mir-reġistratur mibgħuta lill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, sabiex dan jibgħatha lill-awtorità kompetenti b’talba sabiex tagħti hakors: Iżda l-qorti tista’ tiddispensa mill-ħtieġa ta’ dan l-artikolu metax i trattat, konvenzjoni, patt jew ftehim, bejn Malta u pajjiż ieħor jew li jkunu japplikaw għaż-żewġ pajjiżi li huma jew li dawk iż-żewġ pajjiżi jkunu parti fihom, ikunu jipprovdu għat-trasmissjoni diretta ta’ ittri rogatorji bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji. 620. Dmir tal-parti illi titlob il-prova b’rogatorja. Il-parti li titlob din il-prova għandha tfittex illi l-awtorità jew il-persuna li tkun ġiet mitluba li tieħu din ix-xħieda, tesegwixxi s-smigħ tax-xhud skont l-ittra rogatorjali. 621. Quddiem l-awtorità jew il-persuna mitluba li tieħu x-xiehda, il-mistoqsijiet għandhom isiru fuq il-mistoqsijiet mibgħuta mal-ittra rogatorja li, u, fil-kontro-eżami, għandhom isiru dawk il-mistoqsijiet l-oħra li jitlob li jsir u r-rappreżentant tal-parti kuntrarja; l-awtorità jew il-persuna mitluba biex tieħu x-xiehda tista’ wkoll tagħmel dawk il-mistoqsijiet l-oħra illi, wara t-tweġibiet li jkunu ġew mogħtija, jidhrilha, jew ir-rappreżentant tal-parti li talbet il-prova juriha, li huma meħtieġa jew spedjenti. 622. Avviż tal-loku tal-jum tas-smigħ tax-xhud li jingħata lir-rappreżentanti tal-partijiet. L-eżami tax-xhud għandu jitniżżel bil-miktub. Emendat: A.L.4 tal-1963; XXIV. 1995.223. (1) Ir-rappreżentanti tal-partijiet, meta jiġu mgħarrfin mill-awtorità jew mill-persuna mitluba biex tieħu x-xiehda, għandhom imorru fil-loku fil-jum mogħtijin għas-smigħ tax-xhud; u hudmir tar-rappreżentant tal-parti li trid tipproduċi x-xhud li jieħu miegħu dan ix-xhud biex jiġi eżaminat; l-eżami tax-xhud għandu jitniżżel bil-miktub, u x-xhud għandu jiffirmah jew jagħmel salibflok il-firma, imbagħad tiffirmah ukoll l-awtorità jew il-persuna mitluba biex tieħu x-xiehda. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom jiġu mfissrafl’ittra rogatorjali. Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) għandhom jiġu mfissra fl-ittra rogatorjali, illi għandu jkollha fiha wkoll it-talba sabiex l-awtorità jew il-persuna fuq imsemmija tibgħat ix-xiehda, wara li tiġi meħuda, lill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, sabiex dan imbagħad jibgħatha lill-qorti. 622A. Xiehda b’affidavit ta’ xhud li joqgħod barra minn Malta. Miżjud: XXIV.1995.234. (1) Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 613 sa 622, meta tkun tenħtieġ tinstama’ x-xiehda ta’ xhud li jkun jinsab barra minn Malta, u dik il-persuna tkun għamlet affidavit dwar fatti li tkun tafbihom quddiem xi awtorità jew persuna oħra li jkollha jedd f’dak il-pajjiż fejn ikun joqgħod ix-xhud li tagħti ġuramenti, jew quddiem uffiċjal konsulari ta’ Malta li jkun qed jaqdid mirijiet u fil-pajjiż fejn ikun joqgħod ix-xhud, dak l-affi davit kif debitament awtentikat ikun jista’ jinġieb bi prova quddiem qorti f’Malta; u d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 623, 624 u 625 għandhom ikunu jgħoddu għal kull affidavit bħal dak. (2) L-affidavit li jsir b’dak il-mod għandu jiġi notifikat lill-parti jew lill-partijiet l-oħra, u kull parti fil-kawża li tkun tixtieq tagħmel kontro-eżami ta’ dak ix-xhud għandha tagħmel rikors quddiem il-qorti sabiex hija teżamina lil dak ix-xhud permezz ta’ itt ri rogatorji mhux aktar tard minn għoxrin jum minn notifikata. ’ l-affidavit; u d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi dwar itt rirogatorji għandhom ikunu hekk jgħoddu mutatis mutandis. (3) Jekk ma jsirx rikors kif imsemmi qabel, ma għandux jitħalla li jsir kontra-eżami tax-xhud sakemm ma tkunx il-qortinn ifisha li tordna li jsir dan għal raġuni valida; u dak l-affi davit għandu jitqies minkejja n-nuqqas ta’ kontro-eżami. (4) Minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, jekk il-partijiet jaqblu, il-qorti tista’, jekk jidhrilha xieraq tagħti provvedimenti oħra dwar kif għandu jitmexxa l-kontro-eżami skont kif jidhrilha xieraq fiċ-ċirkostanzi. 622B. Irrekordjar fuq tejp jew fuq video ta’ xiehda. Miżjud: XXXI.2002.159. Emendat: VIII.2017.7. Emendat: VIII.2017.7. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 622A, il-qorti tista’ jekk tqis li jkun hekk xieraq, tippermetti l-irrekordjar fuq tejp jew fuq video ta’ xi xiehda meħtieġa minn xhud, skont kodiċijiet ta’ prattika li l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’, b’regolamenti, jippreskrivi. (2) Il-Qorti tista’ wkoll tippermetti lix-xhieda ta’ xi xhud, ukoll jekk preżenti f’Malta, tingħata permezz ta’ vidjokonferenza jew permezz ta’ telekonferenza minn tali postki f il-Qorti tista’ tordna u bla ħsara għal dawk il-kondizzjonijiet u direzzjonijiet kif il-Qorti jista’ jidhrilha neċessarju: Iżda l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’, b’regolamenti, jipprovdi għall-proċeduri, formalitajiet, modalitajiet jew restrizzjonijiet kollha li għandhom japplikaw għat-teħid ta’ xhieda f’Malta fir-rigward ta’ proċeduri f’Malta permezz ta’ vidjokonferenza jew telekonferenza u meta l-Ministru jagħmel tali regolamenti, l-imsemmija regolamenti għandhom jgħoddu u kull kondizzjoni jew direttiva mogħtija mill-Qorti taħt dan is-subartikolu ma għandhiex tkun f’kunflitt ma’ dawk ir-regolamenti. 623. Meta l-qorti tirċievi x-xiehda, jew jekk l-awtorità jew il-persuna mitluba biex tieħu x-xiehda tgħarraf li ma kienx possibbli li tieħu dik ix-xiehda, sew minħabba li x-xhud ma jkunx deher quddiemha, jew għal xi raġuni oħra; jew, meta fil-fehma tal-qorti, wara li hija tieħu qies ta’ kemm ikun bogħod il-loku ta’ kull ċirkostanza oħra, ikun għadda żmien biżżejjed mingħajr ma tkun waslet ix-xiehda mitluba, il-qorti tista’, minn jeddha jew fuq rikors tal-parti interessata, tordna li l-kawża tiġi mqiegħda fuq il-lista, mismugħa u deċiża. 624. (1) Ix-xiehda meħuda bħal ma jingħad fl-artikoli 613 sas-620 inklużivament tista’ tinġieb bħala prova mhux biss fil-qorti tal-ewwel gradu fil-qorti fi grad ta’ appell, iżda wkoll fil-qorti fi grad ta’ appell biss, meta x-xiehda, għal kemm ordnata b’digriet tal-qorti tal-ewwel grad, tasal wara li l-kawża tkun għaddiet fi grad ta’ appell. (2) Din ix-xiehda tista’ wkoll tinġieb, sew fil-qorti tal-ewwel gradkemm fil-qorti fil-grad ta’ appell, meta l-kawża li fiha dik ix-xiehda tkun ġiet ordnata, tkun intemmetumbagħad tkun reġgħet infetħet mill-ġdid skont il-li [i. 625. Qari tax-xiehda fil-qorti. Emendat: XXII.1976.4. (l) Ix-xihdiet tax-xhieda meħudin kif hemm imsemmi fl-artikoli 606, u 613 sas-624 għandhom jinqraw fis-smigħ tal-kawża, kemm-il darba fiż-żmien ta’ dan is-smigħ, ix-xhieda hekk mismugħa jkunu mejta, jew ma jkunux jistgħu jidhru, jew ikunu miżmuma fil-bogħod b’xi maniġġ tal-parti l-oħra, jew ikunu neqsin minn Malta.(2) Dawn ix-xihdiet, għalkemm meħuda waqt li tkun miexjal-kawża fil-qorti tal-ewwel grad, jistgħu jinġiebu wkoll fil-qorti fi grad ta’ appell, meta jibqa’ l-impediment imsemmi f’dan l-artikolu. 626. Smigħ ta’ xhieda minn periti. Emendat: IX.1886.95; XXXI.1934.58. (1) Il-qorti, meta tagħti inkarigu lil periti, tista’ tagħtihom is-setgħa li jisimgħu xhieda u li jagħtu l-ġurament. (2) Ix-xhieda mismugħin mill-periti jistgħu, bil-permess tal-qorti, jerġgħu jinġiebu biex jinsemgħu quddiem il-qorti; u l-qorti tista’ wkoll tordna minn jeddha li dawk ix-xhieda jerġgħu jinġiebu quddiemha. S u b-titolu II FUQ IL-PROVA B’DOKUMENTI 627. Dokumenti li ma jinħtiġux prova oħra tal-awtentiċità tagħhom ħlief dik li tidher minnhom infishom. Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1973.377; XXII.1976.4. Id-dokumenti msemmijin hawn taħt huma ammissibbli bi prova bla ma tkun meħtieġa ebda prova oħra tal-awtentiċità tagħhom, ħlief dik li tidher minnhom infishom, u jippruvaw dak li jkun fihom, sakemm ma jiġix ippruvat il-kuntrarju: (a) l-atti tal-Gvern ta’ Malta, iffirmati mill-Ministru jew mill-kap tad-dipartiment li minnu jkunu ħarġu, jew, fl-assenza ta’ dan, mid-deputat, assistent jew uffiċjal ieħor li jiġi warajh fil-grad, awtorizzat li jiffirma dawk l-atti; (b) ir-reġistri ta’ dipartiment tal-Gvern ta’ Malta; (ċ) l-atti pubbliċi kollha ffirmati mill-awtoritajiet kompetenti, u maħruġin fil-Gazzetta tal-Gvern; (d) l-atti tal-Gvern ta’ Malta, stampati bl-awtorità tal-Gvern u ppubblikati regolarment; (e) l-atti u r-reġistri tal-qrati tal-ġustizzja u tal-qrati ekkleżjastiċi ta’ Malta; (f) iċ-ċertifikati maħruġin mill-Uffiċċju tar-Reġistru Pubbliku u mir-Reġistratur tal-Artijiet; (g) it-testimonjal magħmul taħt l-awtorità tal-Qorti tal-Kummerċ; (h) Kap. 234. Kap. 234. id-dokumenti msemmija fl-artikolu 68, fis-subartikolu (3) tal-artikolu 95, fl-artikolu 227 u, sa fejn japplika l-artikolu 227, fl-artikolu 274 tal-Att dwar il-Bastimenti Merkanti li kif provdut fl-imsemmija dispożizzjonijiet. 628. Atti ta’ gvernijiet barranin, eċċ. Emendat: XXII.1976.4. L-atti ta’ Gvern barrani, jew ta’ dipartiment ta’ gvern barrani, jew ta’ qrati ta’ ġustizzja barranin, jew ta’ stabbilimenti barranin, awtentikati, mir-rappreżentant diplomatiku jew konsulari tal-Gvern ta’ Malta fil-pajjiż li fih ikunu ħarġu, jew minn persuna li tkun qed isservi f’servizz diplomatiku, konsulari, jew f’xi servizz ieħor barrani ta’ xi pajjiż li b’arranġamenti tal-Gvern ta’ Malta jkun qed jirrappreżenta l-interessi ta’ dan il-Gvern f’dak il-pajjiż, jew minn awtorità oħra kompetenti, fil-pajjiż li fih ikunu ħarġu, huma wkoll ammissibbli bi prova bl-istess mod bħad-dokumenti msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan. 629. Atti li jinħtieġu l-prova tal-awtentiċità. Emendat: XI.1973.377. Huwa ammissibbli u jistgħu jippruvaw dak li jkun fihom, sakemm ma jiġix ippruvat il-kuntrarju, basta li tkun ippruvata l-awtentiċità tagħhom: (a) l-atti u r-reġistri ta’ stabbilimenti, jew korpi pubbliċi, awtorizzati jew magħrufa mil-liġi jew mill-Gvern; (b) l-atti u r-reġistri tal-parroċċi dwar twelid, żwieġ, u mewt, u d-dispożizzjonijiet magħmula skont il-liġi quddiem kappillan; (ċ) l-atti u r-reġistri tan-nutara pubbliċi ta’ Malta; (d) il-kotba tal-kummerċjanti, miżmumin skont il-liġi, għall-prova biss tal-konvenzjonijiet jew ta’ operazzjonijiet kummerċjali oħra; (e) il-kotba tas-sensali pubbliċi miżmumin skont il-liġi, għall-prova ta’ dak li jkun għadda bejn il-kontraenti f’affarijiet kummerċjali; (f) Kap. 234. Kap. 234. id-dokumenti msemmija fl-artikolu 134(3), fl-artikolu 176(2) u fl-artikolu 190(6) tal-Att dwar il-Bastimenti [żaħ Mer kantili kif provdut fl-imsemmija dispożizzjonijiet. 630. Atti u reġistri ta’ nutara ta’ pajjiżi barranin. L-atti u r-reġistri ta’ nutara pubbliċi ta’ pajjiżi barranin, awtentikati skont l-artikolu 628, huma ammissibbli bi prova u jistgħu jippruvaw dak li jkun fihom bl-istess mod bħall-atti msemmijin fl-artikolu 627. 631. Il-kotba tal-kummerċjanti jagħmlu prova kontra l-kummerċjan tinfishom, u l-kotba tal-bastimenti kontra l-kaptani jew is-sidien tal-bastimenti, għad li dawk il-kotba ma jkunux miżmuma kif trid il-li [i. 632. Dikjarazzjoni tal-parti kontra tagħhanfisha, eċċ. (1) Kull dikjarazzjoni magħmula mill-parti kontra tagħha nfisha, u kull kitba oħra li jkun fiha konfessjonijiet, konvenzjonijiet jew obbligi, jistgħu jinġiebu bi prova. (2) Oġġetti materjali. Tis ta’ wkoll tinġieb bi prova kull kitba, stampata jew le, skrizzjoni, siġill, bandiera, strument jew għodda ta’ arti jew sengħa, talja jew talja bi tqabbil, mappa, sinjal jew marka, li tista’ tagħti informazzjoni, tifsir jew raġuni tal-fatti miġjuba fil-kawża. 633. Kull attilli, minħabba inkompetenza jew inkapaċità tal-uffiċjal likitbu, għamlu, jew ippubblikah, jew li, minħabba n-nuqqas ta’ xi formalità meħtieġa mil-liġi, ma jkollux is-saħħa ta’ att pubbliku, jista’ jinġieb bi prova bħala kitba privata bejn il-partijiet, kemm-il darba l-partijiet ikunu ffirmawh jew immarkawh b’salib flok il-firma, jew jekk jiġi ppruvat li l-att ġie miktub jew iffirmat minn persuna oħra b’inkarigu tagħhom. 634. Regoli dwar provi fuq firem jew sinjali b’salib flokfirem. Emendat: IX.1886.96; XV. 1913.128 XII.1924.5; II.1947.2 XV.1983.10; XXI.1993.87 XV. 1913.128; XII.1924.5; II.1947.2;; XXIV. 1995.238. (1) Il-persuna li kontra tagħha tinġieb kartali milli jidher tkun iffirmata minnha nfisha, hija obbligata li tiddikjara b’mod pożittiv jekk il-kitba jew il-fir mahix tagħha jew le, u, fin-nuqqas ta’ din id-dikjarazzjoni, din il-kitba jew firma tkun magħduda, sakemm ma jiġix ippruvat il-kuntrarju, li hija l-kitba jew firma tagħha. (2) Jitqiesu wkoll veri, bla ħsara tal-prova kuntrarja, il-firem u sinjali b’salib flokfiremawtentikati minn avukat, nutar jew prokuratur legali, meta, fl-awtentikazzjoni, l-avukat, in-nutar jew il-prokuratur legali jiddikjara li ġew magħmula quddiem u u, meta l-persuna ma tkunx taftiffirma i simha, quddiem żewġ xhieda ffirmati fl-istess att, u li huwa nnifsu żgura ruħu mill-identità tal-persuni li għamlu dik il-firma jew dak is-sinjal flok il-firma. (3) Kap. 16. Kap. 16. Għall-finijiet tal-artikolu 1233(1)(g) tal-Kodiċi Ċivi li jingħaddu wkoll veri, bla ħsara tal-prova kuntrarja, il-firem u s-sinja li flokfiremawtentikati minn kappillan bil-mod li jingħad fis-subartikolu (2). 635. Kif tista’ tiġi ivverifikata l-kitba ta’ min ikun kiteb, eċċ., dokument. Meta hu meħtieġ li tiġi vverifikata l-kitba ta’ min ikun kiteb jew iffirma dokument, dik il-prova tista’ ssir- (a) billi l-kitba tiġi magħrufa minn min ikun kiteb jew iffirmad-dokument; (b) b’xhiedaliraw lill-persuna tikteb jew tiffirma d-dokument; (ċ) b’xhieda illi, għalkemm ma rawx lill-persuna tikteb jew tiffirma d-dokument, ikunu jagħrfu l-kitba tagħha; (d) bit-taqbil ta’ kitbama’ oħra, jew b’ċirkostanzi oħra jew konġetturi; (e) b’periti tal-kitba, meta tkun kitba diffiċli biex tiġi ivverifikata. 636. (1) Jistgħu jinġiebu bi provakopji awtentiċi tad-dokumenti msemmijin fl-artikoli 627, 628 u fl-artikolu 629(a), (b), (ċ), u (e Jistgħu jinġiebu bi provakopji awtentiċi tad-dokumenti msemmijin fl-artikoli 627, 628 u fl-artikolu 629(a), (b), (ċ). (2) Meta huma jitqiesu awtentiċi. Il-kopji jitqiesu awtentiċi, meta huma magħmula fil-forma li trid il-liġi mill-uffiċjal li jkun irċieva jew li jkun merfugħ għandu l-oriġinali, jew mill-persuna awtorizzata legalment għal daqshekk. (3) Il-kopji awtentiċi jagħmlu prova. Il-kopji awtentiċi jagħmlu prova xorta waħda bħall-oriġinali. S u b-titolu III FUQ IT-TALBA BIEX JINĠIEB U DOKUMENT I 637. (1) Tista’ tintalab l-esibizzjoni ta’ dokumenti li jkunu fil-pussess ta’ ħadd ieħor - (a) jekk id-dokumenti jkunu proprjetà tal-parti li titlob l-esibizzjoni tagħhom; (b) jekk id-dokumenti jkunu sew tal-parti li titlob l-esibizzjoni tagħhom kemm tal-parti li kontra tagħha jintalbu; (ċ) jekk il-parti li titlob l-esibizzjoni tad-dokumenti, għalkemm id-dokumenti ma jkunux tagħha jew ma jkollhiex sehem fihom, turi li għandha interess li jinġiebu mill-parti l-oħra fil-kawża; (d) jekk il-pussessur tad-dokumenti, illi ma jkunx wieħed mill-partijiet fil-kawża, ma jaħlifx li, bla ħsieb li jgħin lill-parti l-waħda jew l-oħra, għandu raġunijiet speċjali tiegħu biex ma jġibx id-dokumenti; (e) jekk id-dokumenti jkunu atti pubbliċi, jew atti maħsubin biex jagħmlu prova fl-interess tal-pubbliku ġenerali. (2) Il-qorti tista’ tordna li tinġieb biss dik il-parti ta’ kotba jew dokumenti oħra li jkollha x’taqsam mal-kwistjoni fil-kawża. (3) Dokumenti privileġġati. Ma tistax tintalab il-produzzjoni ta’ xi dokument li hu miżmum minn awtorità pubblika u- (a) Kap. 496. Kap. 496. li hu dokument eżentat taħt l-artikoli 29, 30 jew 36(1) jew is-subartikoli) tal-artikolu 32 tal-Att [żaħ dwar il-Libertà tal-Informazzjoni; [żaħ jew (b) li l-iżvelar tiegħu hu pprojbit minn xi liġi oħra. (4) Kap. 496. Kap. 496. Meta ssir domanda għall-produzzjoni fil-qorti ta’ dokument miżmum għand awtorità pubblika, u l-awtorità pubblika hija tal-fehma lis-subartikolu (3)(a) japplika għal dak id-dokument, l-awtorità pubblika għandha twieġeb għad-domanda bħal li kieku dik id-domanda kienet talba għall-iżvelar tad-dokument taħt l-Att dwar il-Libertà tal-Informazzjoni; u d-dispoizzjonijiet tat-Taqsimiet II u IV u tal-artikoli 39, 40 u 43 tal-Att dwar il-Libertà tal-Informazzjoni għandhom japplikaw skond il-każ. (5) Kap.9. Kap. 9. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 518 tal-Kodiċi [ża] Krimina li ma tistax tintalab l-esibizzjoni ta’ proċessi verbali, atti ta’ kompilazzjoni, jew dokumenti oħra dwar affarijiet kriminali, jekk il-proċess verbal, atti ta’ kompilazzjoni, jew dokument ma jkunux iddepożitati fir-reġistru. (6) Kap. 496. Kap. 496. F’dan l-artikolu "awtorità pubblika" għandu jkollha t-tifsira mogħtija lilha mill-Att dwar il-Libertà tal-Informazzjoni. 638. Id-dokumenti miżmuma minn amministratur jitqiesu li huma tal-persunali tagħha jkun jamministra l-ħwejjeġ. (1) Dawk li għandhom ħwejjiġhom amministrati minn ħadd ieħor, jitqiesu li huma s-sidien tal-kotba jew dokumenti oħra li jkunu miżmuma mill-amministratur fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu. (2) Dokumenti dwar wirt, eċċ., jitqiesu ta’ proprjetà komuni. Id-dokumenti dwar wirt, qsim, jew soċjetà, jew dwar affarijiet ta’ debitur fallut, jitqiesu ta’ proprjetà komuni. (3) Imiss lill-qorti li tiddeċidi fuq l-interess tal-parti li titlob l-esibizzjoni ta’ dokumenti, wara li tieħu qies tan-natura tal-kawża u tax-xorta tad-dokument li jintalab. 639. It-talba għall-esibizzjoni ta’ dokumenti għandha ssemm ix-xorta tad-dokumenti u l-parti kolaritajiet kollha li jkun jista’ jagħti fuqhom minjagħmel it-talba għal dik l-esibizzjoni. 640. Kif issir it-talba għall-esibizzjoni ta’ dokumenti. Emendat. XXIV.1995.240. Meta t-talba għall-esibizzjoni ta’ dokument i ssir minn waħda mill-partijiet fil-kawża kontra l-parti l-oħra, għandha ssir bħas-sejħa għas-subizzjoni tal-parti kuntrarja; u meta t-talba ssir kontra terzi persuni, għandha ssir b’rikors jew fit-taħrika biex jixhdu bħala xhieda. 641. Prova tal-pussess tad-dokumenti. Fil-każijiet kollha, min jitlob l-esibizzjoni ta’ dokument għandu jipprova li dan id-dokument jinsab għand il-persuna li mingħandha jitlob l-esibizzjoni. 642. Żmien li fih tista’ tintalab l-esibizzjoni ta’ dokumenti. It-talba għall-esibizzjoni ta’ dokumenti tista’ ssir f’kull waqt tal-kawża, sakemm il-provi jkunu għadhom jistgħu jinġiebu. 643. Prova indiretta li tinġibed meta l-parti tonqos liġġib id-dokument. Il-qorti tista’ tqis bħal a pprovat lid-dokument fih dak li twettaq il-parti li titolbu, jekk il-parti kuntrarja, għad li jkun hemm ordni tal-qorti, tonqos li ġġib dak id-dokument. S u b-titolu IV FUQ IL-PERITI 644. Digriet għall-prova b’periti. Emendat: XXIV.1995.241. Il-prova bil-mezz ta’ perit jew periti tiġi ordnata fuq talba tal-partijiet jew ta’ waħda minnhom, inkella mill-qorti minn jeddha. 645. X’għandu jkun fih id-digriet li bih jinħatru l-periti. Emendat: XII.1985.14. Sostitwit: XXIV.1995.242. Sostitwit: XXIV.1995.242. (1) Il-qorti ma għandhiex taħt ar perit biss bil-għan li jisma’ x-xhieda bil-ġurament u jniżżel ix-xiehda tagħhom bil-miktub u jistabbilixxi l-fatti rilevanti. (2) Fid-digriet li bih jinħatar il-perit, il-qorti għandha - (a) tfisser l-iskop tal-perizja; (b) tiffissa l-ġurnata u l-ħin tal-aċċess tal-perit fuq il-lok meta jkun meħtieġ; (ċ) tagħti direzzjonijiet lill-perit sabiex jagħraf jimxi fl-esekuzzjoni tad-dmirijiet tiegħu. (3) Il-qorti tista’ f’kull żmien, fuq talba tar-reġistratur jew minn jeddha, tordna lill-perit li jirritorna l-atti tal-kawża fil-pussess tiegħu lir-reġistratur u li jibqgħu hemmhekk għaż-żmien stabbilit f’dak l-ordni. Fil-każ li huwa ma jikkonformax ruħu mal-ordni tal-qorti, u mingħajr preġudizzju għal kull proċediment ieħor li jista’ jsir kontrih, il-peritikun ħati ta’ disprezz lejn l-awtorità tal-qorti. (4) Il-qorti tista’ tordna lill-perit sabiex jattendi għas-smigħ tal-kawża u li jistaqsil ix-xhieda dawk il-mistoqsijiet li jidhrulu bħala meħtieġa jew rilevanti sabiex jikkonkludi r-rapport tiegħu. (5) Meta jiġu preżentati affi davits fir-reġistru tal-qorti, il-perit għandu jiġi notifikat b’kopja ta’ dawk l-affi davits qabel is-smigħ. 646. Ħatra ta’ perit. Emendat: XXXI.1934.59. Sostitwit: XXIV.1995.243 XVII.2003.20; X.2004.20 Sostitwit: XXIV.1995.243. Emendat:. Sostitwit: XXIV.1995.243. Emendat: XVII.2003.20; (1) Meta l-partijiet jiftehmu li jipproponu l-isem ta’ perit, il-qorti taħtar il-perit li fuqu jkunu ftehmu l-partijiet. (2) Meta l-partijiet ma jiftehmux, il-qorti taħt arperit tal-għażla tagħha. (3) Ebda ħaddiem soċjali jew psikologu li jkun diġà pprovda servizzi lil parti f’kawża inkluż bħala x hudespertex parte skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 563A ma jista’ jinħatar perit. 647. Ebda persuna ma tista’ tiġi maħtura għal iżjed minn żewġ perizji fi żmien wieħed. Miżjud: IV.1934.2. Emendat: XV.1940.2; XXIV.1995.244. Emendat: XV.1940.2; (1) Eċċezzjonijiet. Ebda persuna ma tista’ tiġi maħtura bħala perit f’ebda kawża jew proċedura jekk ikollha ġażew ġ inkarigi x’taqdi ufu q ebda wieħed minnhom ma tkun ippreżentat ir-rapport finali tagħha; u kull ħatra li ssir b’kontravvenzjoni ta’ dan l-artikolu tkun nulla: Iżda, id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jgħoddu x- (a) meta għal perizja fil-kawża jew proċedura tkun tinħtieġ ħila teknika speċjali u n-numru ta’ dawk li jkollhom dik il-ħila teknika speċjali jkun wisqlimitat; jew (b) meta jinqala’ l-bżonn il li l-istess perit, maħtur qabel, jiġi msejjaħ biex jagħti l-fehma tiegħu fuq kwistjonijiet ġodda li jitqanqlu fl-istess kawża jew proċedura; (ċ) għall-ħatra ta’ periti addizzjonali skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi. Fil-każ imsemmi fil-paragrafu (a), il-qorti fid-digriet għandha tagħti r-raġuni li għaliha tkun ħatret lill-persuna msemmija fid-digriet. (2) Ir-reġistratur għandu jżomm reġistrat kull ħatra ta’ perit magħmula mill-qorti, bil-ġurnata li fiha l-perit jiġi maħtur u dik li fiha huwa jippreżenta r-rapport tiegħu. 648. Raġuni tajba għar-rikuża ta’ perit. Sostitwit: XXIV.1995.245. Jista’ jiġi rikużat perit minn kull waħda mill-partijiet meta tintwera raġuni tajba lill-qorti. 649. Raġuni tajba ta’ rikuża. Imħassar: XXIV.1995.246. 650. Żmien għar-rikuża bla ma tingħata raġuni. Imħassar: XXIV.1995.246. 651. Setgħa tal-qorti. Imħassar: XXIV.1995.246. 652. Rikuża tal-perit maħtur mill-qorti. Emendat: IV.1962.12. Imħassar: XXIV.1995.246. 653. Żmien għall-eċċezzjoni tar-rikuża minħabba raġuni tajba. Emendat: XXIV.1995.247. Il-perit jista’ jiġi rikużat għal raġuni tajba, f’kull żmien, sakemm ma jkunx tar-rapport tiegħu, kemm-il darba l-parti li tirrikużah taħlef li ma kinitx taf b’dik ir-raġuni fiż-żmien tal-ħatra, u li hi ja qatt ma dehret quddiem il-peritu lanqas ma għamlet ebda att quddiem u, minn mindu ġiettaf b’dik ir-raġuni. 654. Kif għandha ssir ir-rikuża minħabba raġuni. L-eċċezzjoni tar-rikuża għal raġuni li tkun teżisti u li tkun magħrufa fiż-żmien tal-ħatra tal-perit, tingħata bil-fomm fis-smigħ tal-kawża; u l-eċċezzjoni minħabba raġuni li tinqala’ wara l-ħatra, jew, li għalkemm tkun teżisti qabel il-ħatra, ma tkunx magħrufa, tingħata bil-mezz ta’ rikors, li bih tintala b il-ħatra ta’ peritieħor flok dak il-perit. 655. (1) Fuq dak ir-rikors, il-qorti tordna s-sospensjoni tal-proċeduri quddiem il-peritu tiffissaġurnata għas-smigħ tar-raġunijiet tar-rikuża. (2) Mid-digriet m’hemmx appell. Mid-digriet tal-qorti li jilqa’ jew jiċħad ir-rikuża ma jingħatax appell. (3) Ħatra ta’ perit ġdid. Jekk il-qorti tilqa’r-rikuża, taħtar, bl-istess digriet, perit ieħor. 656. Notifika lill-perit bid-digriet tal-ħatra tiegħu. Emendat: XV.1913.130. Sostitwit: XXIV.1995.249. Sostitwit: XXIV.1995.249. Id-digriet li jordna l-perizja għandu jiġi notifikat b’ordni tal-qorti lill-perit. 657. Perit li ma jaċċettax il-ħatra. Emendat: XV.1913.130. (1) Il-perit li ma jaċċettax il-ħatra, għandu jagħti avviż ta’ daqs hekk bil-miktub lir-reġistratur, fi żmien jumejn min-notifika tad-digriet. (2) Meta jitqies li l-peritaċċetta l-ħatra. Fin-nuqqas ta’ dak l-avviż, il-perit jitqies li aċċetta l-ħatra. (3) Dmirijiet tar-reġistratur. Ir-reġistratur, wara li jinnota r-rifjut, għandu minnufih isejjaħ b’ittra lill-partijiet biex jidhru fil-ġurnata iffissata mill-qorti, sabiex, jekk il-qorti tilqa’r-rifjut tal-perit, issir ħatra ta’ perit ieħor. 658. Piena lil xi persuni li ma jaċċettawx il-ħatra ta’ periti mingħajr raġuni tajba. Emendat: XV.1913.130. Jekk il-perit maħtur mill-qorti jkun persuna awtorizzata mill-Gvern biex taġixxi bhalaperit, jew biex teżerċita sengħa jew professjoni, u dak il-perit jirrifjuta, mingħajr raġuni tajba, li jaċċetta l-ħatra, jista’ jiġi, mill-istess qorti li tkun ħatritu, interdett milli jaġixxi bħala perit fil-qrati superjuri jew inferjuri għal żmien ta’ mhux aktar minn sitt xhur. 659. Piena fil-każ li l-perit jonqos li jaqdi l-inkarigu. Emendat: XV.1913.130. Il-peritilli, wara li jkun aċċetta l-ħatra, jonqos, mingħajr ma jagħti raġuni tajba, li jidher fil-jum u fil-ħin stabbiliti għall-esekuzzjoni tal-perizja, jista’ jiġi kkundannat għall-ispejjeż u għall-ħlas tad-danni. 660. Osservazzjonijiet tal-parti lill-periti. Emendat: XV.1913.130. Il-partijiet jew l-avukati jew prokuraturi legali tagħhom, skont il-każ, jistgħu, matul il-proċeduri quddiem il-periti, jagħmlu dawk l-osservazzjonijiet li jidhrilhom li fl-interess tagħhom għandhom jagħmlu, u dawn l-osservazzjonijiet għandhom jiġu msemmija mill-periti fir-rapport tagħhom. 661. Laqgħat tal-periti. Emendat: XV.1913.130. Jekk għall-esekuzzjoni tal-inkargu tal-periti ma tkunx biżżejjed laqgħa waħda, il-periti jistgħu jagħmlu laqgħat oħra fil-ġranet u l-ħinijiet iffissati minnhom. 662. Żmien aktar għall-esekuzzjoni tal-inkarigu. Emendat: XV.1913.130; XXIV. 1995.250. Meta l-periti ma jkunux jistgħu, għal raġuni tajba, jesegwixxu l-inkarigu fiż-żmien li jkun ġie mogħti lilhom, jistgħu, qabel l-egħluq ta’ dak iż-żmien, jitolbu żmien aktar b’dan iżda li l-qorti tista’ għal raġunijiet tajbinu suffiċjenti, li għandhom jiġu mniżżlin, tagħti perjodu jew perjodi oħra ta’ aktar żmien. 663. Piena li tingħata lill-peritil li jiddawwar jew jirrifjuta mingħajr raġuni tajba li jippreżenta r-rapport. Emendat: XV.1913.130. Il-peritilli, mingħajr raġuni tajba, jiddawwar jew jirrifjuta li jippreżenta r-rapport fiż-żmien li jkun ġie mogħti lil u l-ewwel darba jew kif imġedded, jitlef ipsofactol-ħatra, u l-qortiex officio Il-peritilli, mingħajr raġuni tajba, jiddawwar jew jirrifjuta li jippreżenta r-rapport fiż-żmien li jkun ġie mogħti lil u l-ewwel darba jew kif imġedded, jitlef ipsofactol taħtarperit ieħor floku; f’dan il-każ huma jkollu ebda jedd għall-ħlas tad-dritt jew ta’ dak li jkun nefaqu jkollu jwieġeb għall-ispejjeż u għad-danni. 664. Taħrik ta’ xhieda quddiem il-periti. Piena li tingħata lix-xhud li jonqos li jidher. Emendat: XV.1913.130. (1) Il-qorti toħroġ mandati ta’ taħrik li x-xhieda biex jidhru quddiem il-periti, u jekk ix-xhieda jonqsu li jidhru, il-qorti, fuq rapport bil-miktub mill-periti, tipproċiedi kif hu stabbilit fl-artikolu 575. (2) L-artikolu 569(2) jgħodd għall-mandati ta’ taħrik tax-xhieda fuq imsemmija. 665. (1) Ir-rapport tal-periti għandu jsemmi l-investigazzjenijiet li jkunu saru, u għandu jkun fih il-fehma tagħhom flimkien mar-raġunijiet. (2) X’għandu jiġi mdaħħal mar-rapport. Mar-rapport għandhom jiġu mdaħħla d-dokumenti miġjuba mill-partijiet u x-xiehda tax-xhieda. (3) Meta mar-rapport jistgħu jiġu miżjuda pjanti jew mudelli. Mar-rapport m’għandhomx jiġu miżjuda pjanti jew mudelli, jekk dawn ma jkunux ġew ordnati mill-qorti jew jekk għalihom il-partijiet ma jkunux taw il-kunsens tagħhom. (4) Il-firma tar-rapport mill-perit. Ir-rapport għandu jiġi ffirmat mill-perit jew mill-periti skont il-każ kemm-il darba l-qorti ma tipprovdix li jsir mod ieħor. (5) Ir-rapport għandu jinkiteb ċaru li jista’ jinqara, bit-typewriter jew bil-linka. 666. Intaxxar tad-dritt tal-periti. Emendat: XV.1913.130; XXIV. 1995.252. (1) Qabel il-jum mogħti għall-pubblikazzjoni tar-rapport, jew dak in-nhar stess, iżda qabel ma tissejjaħ il-kawża, il-perit għandu jippreżenta r-rapport miftuħ li r-reġistratur sabiex dan jintaxxa d-dritt tiegħu fuq it-Tariffi fl-Iskeda Ali hawn ma’ dan il-Kodiċi. (2) Ir-rapport ma jinfetaħx qabel ma jitħallas id-dritt. Il-perit, bla ħsara ta’ fejn il-liġi tgħid xort’oħra, ma huwiex obbligat li jippubblika r-rapport tiegħu sakemm id-dritt intaxxat mir-reġistratur ma jkunx ġie mħallas lil u jew imqiegħed f’idejn ir-reġistratur; u r-reġistratur ma jista’ jikkomunika lilħadd ebda parti tar-rapport, sakemm ma jkunx sar il-ħlas jew id-depożitu fuq imsemmi, taħt piena li jħallas lill-peritid-dritt li jmiss lilu. (3) Kif isir il-ħlas jew id-depożitu hawn fuq imsemmi, ir-rapport għandu jiġi mdaħħal mir-reġistratur fl-atti tal-kawża, u wara jista’ jarah kulħadd bħal kull att ieħor ta’ dik il-kawża. 667. Appell tal-perit jew tal-parti mit-taxxa tad-dritt. Żmien għall-appell. Emendat: XV.1913.130; XXXI.1934.60; XXIV. 1995.253. (1) Mit-taxxa magħmula bħal ma jingħad fl-aħħar artikolu qabel dan, kull wieħed mill-periti u kull waħda mill-partijiet fil-kawża, jistgħu jappellaw lill-qorti li minnha l-periti ġew maħtura, ikun kemm ikun id-dritt li ġie intaxxat jew mitlub, fi żmien tmint ijiem mill-jum imsemmi fl-artikolu 672 jew, fil-każ li l-periti jkunu ġew iddispensati milli jidhru kif imsemmi f’dak l-artikolu, mill-jum li fih il-periti jew il-partijiet fil-kawża jkunu ġew imgħarrfin bit-taxxa b’ittra mingħand ir-reġistratur. (2) Qabel id-deċiżjoni tal-kawża li fiha tkun ġiet ordnata l-perizja, dan l-appell jista’ jsir b’nota. (3) Wara d-deċiżjoni tal-kawża, l-appell isir b’rikorsu għandu jinstama’ mill-qorti b’mod sommarju. (4) Provvediment tal-qorti. Jekk ikun jidher prima facie li l-appell huwa floku, il-qorti, wara li tisma’ l-partijiet, tordna lir-reġistratur sabiex jintaxxa mill-ġdid id-dritt tal-periti. 668. Ħlas provviżori u tad-dritt tal-perit. Emendat: IV.1862.13; XV. 1913.130; XXIV. 1995.254. (1) Id-digriet li jordna l-perizja għandu jsemmi minn min fost il-partijiet għandu, provviżorjament, jiġi mħallas jew iddepożitat id-dritt tal-perit. (2) Meta l-ħatra tal-perit tkun mitluba mill-attur sabiex jipprovafatt li fuqu jkun irid jibbaża l-azzjoni tiegħu, id-dritt tal-perit għandu jiġi, provviżorjament, imħallas jew iddepożitat mill-attur stess. (3) Fil-każijiet l-oħra kollha, humħolli fid-diskrezzjoni tal-qorti li tiddeċidi, wara li tieħu b’qies l-interess ta’ kull waħda mill-partijiet fil-kawża jekk, u, fil-każ, f’liema proporzjoni, kull waħda mill-partijiet għandha tikkontribwixxi għall-ħlas tad-dritt tal-perit. 669. Il-qorti tista’ tordna d-depożitu tad-dritt tal-perit. Emendat: IV.1862.13; XV. 1913.130. Sostitwit: XXIV.1995.255. Il-qorti tista’, fid-digriet li bih taħtar lill-perit jew f’kull żmien qabel ma l-perit jippreżenta r-rapport tiegħu lir-reġistratur, tordna lill-parti li jmissha provviżorjament tħallas id-dritt, biex tqiegħed f’idejn ir-reġistratur, fiż-żmien li jiġi mogħti mill-istess qorti, somma illi, fil-fehma tal-qorti, tkun bejn wieħed u ieħor daqs id-dritt li jista’ jmiss lill-perit. 670. każijiet li fihom il-qorti tista’ tiddeċidi l-kawża mingħajr il-perizja. Emendat: IV.1862.13; XV. 1913.130. Sostitwit: XXIV.1995.256. Il-qorti tista’ tiddeċiedi l-kawża mingħajr il-perizja jew indipendentement mill-provi miġjuba quddiem il-perit- (a) meta l-perizja ma ssirx fiż-żmien mogħti l-ewwel darba jew kif imġedded, biħtija tal-parti li fl-interess tagħha l-perizja tkun ġiet ordnata; jew (b) meta ma jkunx ġie mħallas jew iddepożitat id-dritt intaxxat lill-perit skont l-artikolu 666; jew (ċ) meta ma jsirx id-depożitu msemmi fl-aħħar artikolu qabel dan. 671. Qsim tad-dritt tal-perit fil-kawżi li fihom jingħata lill-partijiet li jħarrku jew jiddefendu ruħhom bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali. Emendat: XV.1913.130; XXIII.1971.23; XXIV. 1995.257. (1) Fil-kawżi li fihom waħda mill-partijiet tkun ġiet mogħtija li tħarrek jew li tiddefendi ruħha bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali, il-perit għandu jedd għal dak is-sehem li jiġi mħallas mill-parti li tkun fil-kawża mingħajr dak il-benefiċċju: Iżda l-perit għandu jedd jieħu is-sehem l-ieħor tad-dritt tiegħu jekk il-parti li ma tkunx fil-kawża bil-benefiċċju ta’ għajnuna lega li tibqa’ telliefa fl-ispejjeż. (2) Jekk iż-żewġ partijiet ikunu ġew mogħtija l-benefiċċju ta’ għajnuna legali, l-perit, meta jkun tal-klassi msemmija fl-artikolu 658, għandu jippubblika r-rapport tiegħu, ukoll jekk ma jkunx tħallas tad-dritt; u fil-każ ta’ periti oħra, id-dritt għandu jitħallas mill-Gvern. 672. Pubblikazzjoni tar-rapport. Emendat: IV.1862.14; XV. 1913.130; XXIV. 1995.258. (1) Fil-ġurnata mogħtija għall-pubblikazzjoni tar-rapport, il-perit għandu jidher il-qorti biex jaqra f il-pubbliku u jwettqu bil-ġurament, jekk ma jkunx mill-qorti ġiedispensat milli jidher. (2) Il-ġurament jiġi mogħti lill-periti mir-reġistratur. 673. Żmien lill-partijiet biex jeżaminaw ir-rapport. Emendat: XV.1913.130; XXIV. 1995.259. Il-qorti għandha tagħti żmien lill-partijiet biex jeżaminaw ir-rapport u biex jagħmlu l-osservazzjonijiet tagħhom fuqu. 674. (1) Il-qorti, b’talba ta’ parti jew oħra, tista’ tgħaddi għall-ħatra ta’ periti addizzjonali li għandhom jagħmlu r-rapport tagħhom hekk kif jaslu għal deċiżjoni fuq il-perizja. (2) Meta l-periti jaslu għall-konklużjonijiet tagħhom b’maġġoranza tal-voti, ir-rapport għandu jsemmil-fatt li kien hemm membru li ma jaqbilx, f’hiex ma jaqbilx u għaliex. (3) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-Sub-titolu għandhom mutatis mutandis jgħoddu għal periti addizzjonali. 675. Meta l-perizja hija dwar valutazzjoni jew likwidazzjoni, il-qorti, fil-każ il-wieħed u l-ieħor imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, fuq talba ta’ waħda mill-partijiet, tista’ taħtar żewġ periti addizzjonali; u fuq ir-rapport tagħhom tordna li tittieħed il-medja tas-somom iffissati fir-rapporti kollha li ma jaqblux. 676. Meta ma jingħatax li jinħatru periti addizzjonali. Imħassar: XXIV.1995.261. 677. Żmien għat-talba ta’ periti addizzjonali. Emendat: XXXI.1934.61. Sostitwit: XXIV.1995.262. Sostitwit: XXIV.1995.262. (1) It-talba għall-ħatra ta’ periti addizzjonali għandha ssir b’nota ppreżentata fi żmien għaxar tijiem. (2) Dak iż-żmien jibda għaddej mid-data tal-pubblikazzjoni tar-rapport. Jekk il-periti jkunu ġew dispensati milli jattendu quddiem il-qorti skont id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) tal-artikolu 672, dak iż-żmien għandu jibda jgħaddi mid-data tal-wasla għand il-parti jew għand il-prokuratur legali tiegħu ta’ avviżiffirmat mir-reġistratur li jgħid li r-rapport ikun ġie pubblikat. 678. (1) Il-ħatra ta’ periti addizzjonali, ikun kemm ikun in-numru tagħhom, issir mill-qorti, jekk il-partijiet ma jiftehmux fuq il-periti li jkollhom jinħatru. (2) Rikuża għal raġuni tajba. Il-periti addizzjonali jistgħu jiġu rrikużati għal raġuni tajba. 679. Ma jistgħux jinġiebu dokumenti jew xhieda ġodda wara r-rapport tal-periti. Emendat: XV.1913.130. Meta tiġi mogħtija lill-peritil-fakultà li jirċievu dokumenti jew li jisimgħu xhieda, ma jistgħux jinġiebu quddiem il-qorti dokumenti ġodda jew xhieda oħra dwar l-oġġett tal-perizja, ħlief fil-każijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (b), (ċ), (d) u (e) tas-subartikolu (1) tal-artikolu 150 u fil-paragrafi (a), (b) u (d Meta tiġi mogħtija lill-peritil-fakultà li jirċievu dokumenti jew li jisimgħu xhieda, ma jistgħux jinġiebu quddiem il-qorti dokumenti ġodda jew xhieda oħra dwar l-oġġett tal-perizja, ħlief fil-każijiet imsemmija fil-paragrafi (a), (b), (ċ), (d) u (e) tas-subartikolu (1) tal-artikolu 150 u fil-paragrafi (a), (b) tas-subartikolu (1) tal-artikolu 208. 680. Eżami tal-periti. Emendat: XV.1913.130; XXXI.1934.62. (1) Il-periti jistgħu jiġu eżaminati u kontro-eżaminati fuq ir-rapport tagħhom bl-istess mod tax-xhieda. (2) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 594 u 595 igħoddu għat-tweġibiet li jagħtu l-periti. 681. Il-qorti mhix marbuta li taċċetta l-konklużjonijiet tar-rapporti tal-periti kontra l-konvinzjoni tagħha nfisha. 682. Meta tista’ ssir il-prova b’periti fil-qorti fi grad ta’ appell. Miżjud: XV.1913.130. Fil-qorti fi grad ta’ appell, il-prova bil-mezz ta’ periti ma tistax issir, ħlief fil-każijiet li ġejjin: (a) meta din il-prova ma tkunx saret fil-qorti tal-ewwel grad, u għaliha ma tkunx saret rinunzja espressa; (b) meta l-oġġett tal-perizja, f’kollox jew f’parti, ikun divers minn dak li fuq u tkun saret il-perizja fil-qorti tal-ewwel grad, jew li dwaru kien hemm rinunzja; (ċ) meta l-ordni mogħti lill-periti mill-qorti tal-ewwel grad ikun, fil-fehma tal-qorti fi grad ta’ appell, nieqes jew mhux biżżejjed; (d) meta l-qorti fi grad ta’ appell ma ssibx fir-rapport materjal biżżejjed għad-deċiżjoni tal-kawża: Iżda xejn f’dan l-artikolu ma jimpedixxi lill-qorti fi grad ta appell milli tordna lill-periti maħturin mill-qorti tal-ewwel grad biex jagħtu spjegazzjonijiet oħra. S u b-titolu V FUQ L-AĊĊESS I 683. Aċċess fuq il-lok. Il-qorti tista’, fuq talba tal-partijiet jew minn jeddha tordna aċċess fuq il-lok, kull meta jidhrilha li hu meħtieġ għad-deċiżjoni tal-kawża. 684. X’għandu jkun fih id-digriet li jordna l-aċċess. Fid-digriet li bih jiġi ordnat l-aċċess, il-qorti tiffissa l-jum u l-ħin tal-aċċess, u tista’ tordna wkoll li jkunu preżentiperit wieħed jew tliet periti. 685. Notifika tad-digriet lill-periti. Emendat: XXIV.1995.263. Id-digriet għandu jiġi mgħarraf lill-partijiet u lill-perit jew periti bil-mod stabbilit fl-artikolu 656 u għall-finijiet hemm imsemmija. 686. Ħatra ta’ assistent ġudizzjarju għal aċċessi barra mill-ġurisdizzjoni tal-qorti. Emendat: XXXI.2002.160. Meta l-aċċess għandu jsir barra mill-Gżira li fiha toqgħod il-qorti, fid-digriet jista’ jiġi maħtur a ssistent ġudizzjarju sabiex jagħmel l-aċċess u jesegwixxi l-atti l-oħra kollha li jkollhom x’jaqsmu miegħu. 687. Il-preżenza ta’ mħallef jew ma ġistrat wieħed hija biżżejjed. Imħassar: XXIV.1995.264. 688. (1) Fil-jum u fil-ħin stabbiliti, il-qorti tmur fuq il-lok tal-aċċess. (2) Preżenza tal-partijiet. F’dak l-aċċess jistgħu, jew, jekk ikunu msejħa għandhom, ikunu preżenti l-partijiet ukoll. (3) L-avukati, eċċ., jistgħu jidhru għall-partijiet. Il-partijiet, f’kull każ, jistgħu jkunu rappreżentati jew assistiti mill-avukati jew prokuraturi legali tagħhom. 689. Proċess verbal tal-aċċess. Ir-reġistratur għandu jżomm proċess verbal tal-aċċess. 690. Inkarigi lill-periti Il-qorti tordna lill-perit jew lill-periti, meta jidhrilha li hu meħtieġ, biex jagħmlu pjanti, u jgħidu l-kejl, id-distanza, u kull ħaġa oħra li l-qorti jidhrilha illi tista’ tgħin l-iskop tal-aċċess. 691. Smigħ tax-xhieda. Il-qorti tista’ tisma’ xhieda fuq il-lok tal-aċċess jew tħalli litismagħhom waqt is-smigħ tal-kawża. 692. Għall-ħlas jew depożitu tal-ispejjeż tal-aċċess, igħoddu d-dispożizzjonijiet dwar il-prova bil-mezz ta’ periti. S u b-titolu VI FUQ IL-PROVA BL-AMMlSSJONI JEW BIS-SUBIZZJONI TAL-PARTI KUNTRARJA 693. Ammissjoni fil-qorti jew barra mill-qorti. Kull ammissjoni ta’ fatt, sew bil-miktub kemm bil-fomm, magħmula fil-qorti kemm barra mill-qorti, tista’ tittieħed bħala prova kontra l-parti li tagħmilha. 694. X’saħħa għandha bħala prova l-ammissjoni magħmula barra mill-qorti. Emendat: IV.1862.15. (1) L-ammissjoni magħmula barra mill-qorti ma tagħmilx prova ħlief kontra l-parti li tagħmilha. (2) Ammissjoni bis-subizzjoni. L-ammissjoni bis-subizzjoni ta’ waħda mill-partijiet tista’ tagħmel prova ta’ fatt ukoll kontra l-parti l-oħra fil-kawża. (3) F’kull każ, tkun magħduda bħala li tagħmel prova, dik il-parti biss ta’ ammissjoni li l-qorti jidhrilha li tistħoqqlitkunemmnuta. 695. (1) Kull dikjarazzjoni jew allegazzjoni, magħmula bil-fomm jew bil-miktub, minn avukat jew prokuratur legali, tista’ titreġġa’ lura bil-mezz ta’ nota, f’kull waqt tal-kawża, ukoll fil-qorti fi grad ta’ appell, qabel is-sentenza, basta li ma jiġix ippruvat illi l-avukat jew il-prokuratur legali kien għamel id-dikjarazzjoni jew allegazzjoni b’inkarigu speċjali tal-parti. (2) Il-preżentata biss tal-att mill-parti ma tagħmilx prova tal-inkarigu mill-parti lid-difensur. Il-preżentata biss ta’ att fil-qorti mill-par ti nfisha, mingħajr ċirkostanzi oħra, ma tagħmilx prova li l-avukat jew il-prokuratur legali għamel id-dikjarazzjoni jew l-allegazzjoni ta’ fatt b’inkarigu speċjali tal-parti. 696. Subizzjoni tal-konvenut. Emendat: XV.1913.131; XXXI.1934.63 VIII.1990.3; XXIV.1995.265 XXXI.1934.63;. (1) Fil-qrati superjuri u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, l-attur li jkun irid jagħmel prova bis-subizzjoni tal-konvenut, għandu jsejjaħlu għaliha fl-iskrittura li biha jinbdew il-proċedimenti. (2) Jekk l-attur jonqos li jsejjaħ lill-konvenut bil-mod li jingħad fis-subartikolu (1), għandu, mill-anqas jumejn qabel il-jum mogħti għas-smigħ tal-kawża, jippreżenta nota fir-reġistru sabiex il-konvenut jiġi mgħarraf, b’ittra tar-reġistratur, bis-subizzjoni mitluba. (3) L-ittra għandha titlesta mill-attur u għandha tiġi ppreżentata flimkien man-nota. 697. Subizzjoni tal-attur. Emendat: XV.1913.132; XXIV. 1995.266. Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) tal-aħħar artikolu qabel dan jgħoddu fil-każ li l-konvenut ikun irid is-subizzjoni tal-attur. 698. Kontumaċja tal-parti msejħa għas-subizzjoni. Emendat: XV.1913.133, 134; XXXI.1934.64; XXIV. 1995.267. (1) Jekk il-parti, li tagħha tintalab is-subizzjoni, tonqos li tidher fil-jum mogħti għas-smigħ tal-kawża, il-parti li titlob is-subizzjoni għandha, malli jiġu stabbiliti l-kwistjonijiet fil-kawża, tiddikjara li trid dik is-subizzjoni u tippreżenta kapitoli u dikjarazzjonijiet li għandhom jiġu formulati fl-affermat tivhekk li jkun jenħtiġielhom jingħataw risposta affermattiva, illi jiġu ssiġillati mir-reġistratur. (2) Jekk il-parti li lilha tingħata s-subizzjoni tonqos li tidher fil-jum li għalih il-qorti tħal lis-smigħ tal-kawża, mingħajr maġġib raġuni tajba li għaliha tkun naqset li tidher, il-kapitoli jitqiesu ammessi u aċċettati. 699. Fil-qrati superjur il-kapitoli jsiru bil-miktub. Emendat: VIII.1990.3; XXIV. 1995.268. (1) Fil-qrati kollha ta’ kompetenza ċivili, il-kapitoli jsiru bil-miktub. (2) Il-kapitoli għandhom jiġu ppreżentati lill-qorti waqt is-smigħ tal-kawża għal biex jiġu approvati. 700. Il-kapitoli bil-miktub għandhom ikunu ċari, eċċ. Emendat: XXIV.1995.269. (1) Il-kapitoli għandhom ikunu ċari, fil-qosor, innumerati, u ffirmati mill-avukat jew prokuratur legali, skont ma jkun il-każ, jew mill-parti li tagħmilhom. (2) Tħassir ta’ kapitoli żejda. Fil-każijiet kollha, il-kapitoli li l-qorti jidhrilha li huma żejda jew li m’għandhiex tapprova, jistgħu jiġu mħassra jew miċħuda. 701. Il-kapitoli jistgħu jkunu f’forma affermativa jew ta’ mistoqsija. Imħassar: XXIV.1995.270. 702. (1) Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, it-talba mill-attur għas-subizzjoni tal-konvenut issir fl-avviż imsemmi fl-artikolu 171. (2) It-talba għas-subizzjoni mill-konvenut issir bil-fomm, sew qabel kemm ukoll waqt is-smigħ tal-kawża; u, meta din it-talba ssir qabel is-smigħ tal-kawża, l-attur jiġi msejjaħ għas-subizzjoni b’avviż. (3) Kontumaċja tal-parti msejħa għas-subizzjoni. Jekk il-parti, msejjħa għas-subizzjoni, ma tidhirx fil-jum mogħti għas-smigħ tal-kawża- (a) il-kapitoli kif ikunu ġew imniżżlin mill-qorti jitqiesu mist qarra, kemm-il darba ma tinġiebx raġuni tajbali minħabba fiha l-parti tkun naqset li tidher, f’kull kawża barra minn kawża għal żgumbrament, jew tkeċċija minn beni im mobbli, fejn il-pretenzjoni miġjuba quddiem il-qorti ma tkunx ta’ aktar minn ħames mija utnejnutmenineurouerbgħa u tlet in ċenteż mu (582.34); (b) il-qorti tħal li il-kawża għal dar b’oħra li ma jkunx aktar tard minn ħmis tax-iljum mid-data tas-seduta, jekk il-parti li titlob is-subizzjoni ma tirrinunzjax għall-istess, f’kull kawża għal żgumbrament jew tkeċċija minn beni im mobbli, jew fejn il-pretenzjoni miġjuba quddiem il-qorti hija ta’ iktar minn ħames mija utnejnutmenineurouerbgħa u tlet in ċenteżmu (582.34), u l-kapitoli kif ikunu ġew imniżżlin mill-qorti jitqiesu mistqarra kemm-il darba l-parti li tagħha tintalab is-subizzjoni, mingħajr ma tinġieb raġuni tajba għal dak in-nuqqas, terġa’ tonqos li tidher fil-jum li għalih il-qorti tkun ħalliet il-kawża kif intqal. 703. Tweġiba għall-kapitoli. Il-parti li lilha tingħata s-subizzjoni għandha twieġeb skont il-kapitoli. 704. B’liemalsien għandhom jitnizzlu t-tweġibiet. Emendat: XXXI.1934.65; II.1940.13. Sostitwit: XXXII.1965.8. Emendat: XXIV.1995.272. Kap. 189. Emendat: XXIV.1995.272. Kap. 189. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 2(e) tal-Att dwar Proċeduri Ġudizzjarji (Użu tal-Ilsien Ingliż), għandhom mutatis mutandis japplikaw Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 2(e għat-tweġibiet għall-kapitoli fil-qrati kollha. (2) Dawn it-tweġibiet għandhom jiġu ċċertifikati mir-reġistratur u jagħmlu parti mill-proċess. 705. Mistoqsijiet oħra. (1) Il-qorti tista’ tagħmel, jew tippermetti lill-parti li titlob is-subizzjoni illi tagħmel, lill-parti li tkun qiegħda tagħti s-subizzjoni, kull mistoqsija li, għalkemm ma tkunx miktuba fil-kapitoli, jkollha x’taqsam mas-suġġett tal-kapitoli, jew issir sabiex jittieħdu tweġibiet veri u preċiżi dwar is-suġġett tal-kapitoli. (2) It-tweġibiet għal dawk il-mistoqsijiet għandhom ukoll jiġu mniżżlinu ċċertifikati mir-reġistratur, u jiġu mdaħħlin fil-proċess. 706. Ħatra ta’ assistent ġudizzjarju biex jirċievi t-tweġibiet fuq subizzjoni. Emendat: XV.1913.136; XXIV. 1995.273; XXXI.2002.161. (1) Meta l-parti msejħa għas-subizzjbni tkun impeduta leġittimament milli tidher fil-qorti, il-qorti tista’, fuq talba tal-parti l-oħra, tordna lis-subizzjoni fuq il-kapitoli tiġi meħuda, fil-jum u fil-ħinimsemmijin fid-digriet, fid-dar tal-parti msejħa għas-subizzjoni, minn assistent ġudizzjarju; u dak id-digriet għandu jiġi notifikat lill-persuna jew persuni msejħa għas-subizzjoni. Il-parti li tkun qegħda titlob is-subizzjoni tal-parti l-oħra għandha tħallas għal dik in-notifika, salv kull dritt ta’ ħlas lura ta’ dawk l-ispejjeż skont ki f il-qorti fl-aħħar taqsam l-ispejjeż. (2) Jista’ jkun hemm il-partijiet, eċċ. Il-parti kuntrarja u l-avukati jew prokuraturi legali jistgħu jkunu preżenti. (3) It-tweġibiet jiġu mniżżla u i ffirmati mill-assi stent ġudizzjarju. It-tweġibiet għandhom jiġu mniżżla u ffirmati fit-tarf tagħhom mill-assi stent ġudizzjarju. (4) Għall-każ ikkuntemplat f’dan l-artikolu, igħoddu d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 606). 707. Subizzjoni ta’ persuni oħra li m’humiex impeduti. Emendat: XV.1913.137; XXIV. 1995.274; XXXI.2002.162. (1) Meta s-subizzjoni għandha tingħata, fl-istess kawża, lil partijiet oħra li għalihom ma jkunx hemm l-impediment imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti tista’ tordna illis-subizzjonijiet ta’ dawn il-partijiet l-oħra, jiġu meħuda, waħda wara l-oħra, fl-istess jum, mill-assi stent ġudizzjarju, fid-dar tal-parti impeduta, minnufih wara s-subizzjoni ta’ din il-parti, u bl-istess mod li jingħad f’dak l-artikolu; u dak id-digriet għandu jiġi notifikat lill-persuna jew persuni msejħa għas-subizzjoni. Il-parti li tkun qegħda titlob is-subizzjoni tal-parti l-oħra għandha tħallas għal dik in-notifika, salv kull dritt ta’ ħlas lura ta’ dawk l-ispejjeż skont ki f il-qorti fl-aħħar tiddeċiedi. (2) F’kull każ taħt dan l-artikolu, il-ġurament jista’ jiġi mogħti mill-assi stent ġudizzjarju. 708. Fil-qrati inferjur is-subizzjoni tiġi meħuda mill-maġistrat li joqgħod fil-kawza. Emendat: X.1856.13; VIII.1990.3; XXIV. 1995.275. Fil-każijiet imsemmija fl-aħħar żewġ artikoli qabel dan, meta l-kawża tkun quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), jew quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, is-subizzjoni tiġi rċevuta mill-maġistrat li quddiem u tkun miexja l-kawża. 709. L-artikolu 606(3),) jgħodd fil-każ li l-parti taħt is-subizzjoni tkun toqgħod barra mill-ġurisdizzjoni tal-qorti. Miżjud: IX.1886.97. Emendat: XV.1913.138. Emendat: XV.1913.138. Fil-każijiet imsemmija fl-artikoli 706 u 707, jekk il-kawża tkun pendenti f’Malta u l-parti msejħa għas-subizzjoni tkun fil-Gżira ta’ Għawdex jew Kemmuna, inkella, jekk il-kawża tkun pendenti f’Għawdex u l-parti msejħa għas-subizzjoni tkun fil-Gżira ta’ Malta, id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 606(3),) jgħoddu għall-persuna li għandha tirċievi s-subizzjoni u għall-ġurament li għandu jingħata, kif ukoll għall-persuna li għandha tħallas l-ispejjeż bil-quddiem. 710. Jista’ jiġi impedut li parti waħda tkun preżenti waqt is-subizzjoni tal-oħra. Imħassar: XXIV.1995.276. 711. Ma tistax tingħata subizzjoni lil persuna assenti. Ma tistax tintalab is-subizzjoni ta’ persuna assenti minn Malta. 712. Ħatra ta’ assistent ġudizzjarju biex jirċievi s-subizzjoni tal-parti li aktar x tmut qabel il-jum tas-smigħ, eċċ. Emendat: VIII.1990.3; XXIV. 1995.277; XXXI.2002.163. (1) Meta parti f’kawża quddiem il-qorti superjuri, jew quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, tkun trid is-subizzjoni tal-parti l-oħra, u jkollha raġun i l-għaliex tibża’ li fiż-żmien tas-smigħ tal-kawża, dik il-parti tista’ tkun mejta jew ma tkunx tista’ tidher minħabba li tkun assenti mill-pajjiż, jew minħabba mard, tista’ titlob, b’rikors, il-ħatra ta’ assistent ġudizzjarju biex jirċievi s-subizzjoni, bil-mod li jingħad fl-artikoli 706 u 707, bastali flimkien mat-talba tippreżenta l-kapitoli, u l-qorti jidhrilha li huma ammissibbli; u jekk il-qorti tilqa’ t-talba tal-parti kif imsemmi qabel, dak id-digriet għandu jiġi notifikat lill-persuna jew persuni msejħa għas-subizzjoni. Il-parti li tkun qegħda titlob is-subizzjoni tal-parti l-oħra għandha tħallas għal dik in-notifika, salv kull dritt ta’ ħlas lura ta’ dawk l-ispejjeż skont ki f il-qorti fl-aħħar tiddeċiedi. (2) Meta l-impediment mistenni jkun minħabba assenza, il-qorti tiddestina l-lok fejn is-subizzjoni għandha tiġi meħuda. 713. Il-prova bis-subizzjoni tista’ ssir f’kull waqt tal-kawża. Il-prova bil-mezz tas-subizzjoni tista’ f’kull każ issir sew qabel kemm wara li jinġieb u provi oħra, sew fil-qorti tal-ewwel gradkemm fil-qorti fi grad ta’ appell. 714. Il-prova bis-subizzjoni ma tistax tiġi impeduta, għad li ma jkunx hemm provi oħra. Il-prova bil-mezz tas-subizzjoni ma tistax tiġi impeduta, għad li ma jkun hemm ebda prova oħra biex tiġi ppruvata t-talba jew l-eċċezzjoni li fuqha s-subizzjoni tintalab. 715. (1) Is-subizzjoni tista’ tintalab fuq il-kwistjoni kollha fil-kawża, jew fuq parti jew oħra minnha, kif ukoll fuq kull fatt partikolari li jkollu x’jaqsam mal-kawża. (2) Fil-qorti fi grad ta’ appell, is-subizzjoni tista’ tintalab fuq fatti li ma jkunux inġiebu fil-kapitoli fil-qorti tal-ewwel grad; u l-qorti fi grad ta’ appell tista’ wkoll, fuq talba għal daqshekk, tordna li tingħata spjegazzjoni tat-tweġibiet li jkunu ġew mogħtija fil-qorti tal-ewwel grad. 716. Il-parti msejħa għas-subizzjoni tista’ tirriferixxi l-kapitoli lil minipproponihom. (1) Il-parti msejħa biex twieġeb għas-subizzjoni tista’ tirriferixxi l-kapitoli, jew parti minnhom, għall-ġurament tal-parti li tipproponihom. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma jgħoddux kemm-il darba l-kapitolu ma jkunx dwar fatt proprju tal-parti li tipproponi dak il-kapitolu. Għall-fini ta’ dan l-artikolu kull att li l-parti li titlob is-subizzjoni kellha sehem fih jew li hija stess kienet tafbih jitqies li huwa fatt proprju ta’ dik il-parti sew jekk tkun tidher fil-kawża fl-isem tagħha nfisha jew f’isem ħadd ieħor. 717. Meta l-parti taħt subizzjoni tirrifjuta li twieġeb jew li tirriferixxi l-kapitoli. (1) Meta l-parti msejħa għas-subizzjoni tirrifjuta li twieġeb għall-kapitoli, jew, fil-każijiet imsemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, tonqos li tirriferihom għall-ġurament tal-parti l-oħra, il-kapitoli jitqiesu li ġew ippruvati favur il-parti li tkun għamlithom. (2) Meta l-parti li titlob is-subizzjoni tirrifjuta li twieġeb għall-kapitoli riferiti lilha. Jekk, fil-każijiet permessi mil-liġi, il-kapitoli jiġu riferiti għall-ġurament tal-parti li tkun għam lithom u din tirrifjuta li twieġeb għalihom, il-kapitoli jitqiesu li ġew ippruvati kontra tagħha. 718. Il-kapitoli ma jistgħux jiġu irtirati. Il-parti li tagħmel jew tirriferixxi l-kapitoli ma tistax tirtirahom, jekk il-parti kuntrarja tiddikjara li hija lesta biex twieġeb. 719. Obbligu tal-parti preżenti fil-qorti li tiddikjara jekk hix bih siebha twieġeb għall-kapitoli jew tirriferihom. Il-parti li lilha jsir u l-kapitoli, meta tkun preżenti fis-smigħ tal-kawża, għandha tiddikjara minnufih jekk hix biħsiebha twieġeb għall-kapitoli jew hix bi ħsiebha tirriferihom lill-parti kuntrarja. 720. Ġurament suppletorju. Meta l-provi li jinġiebu ma jkunux minnhom infishom biżżejjed biex jagħmlu l-prova meħtieġa, u l-qorti jkun jidhrilha li, jekk dawk il-provi jiġu msaħħin bil-ġurament tal-parti, ikunu, fil-fehma tagħha, jagħmlu l-prova meħtieġa, hija tista’ timponi l-ġurament suppletorju. 721. Dak il-ġurament jista’ jingħata qabel jew wara s-sentenza. Il-ġurament suppletorju jista’ jingħata sew waqt is-smigħ tal-kawża kemm wara s-sentenza b’ordni espressa fis-sentenza. 722. Is-sentenza għandha tagħti ż-żmien li fih għandu jittieħed il-ġurament suppletorju. Is-sentenza li tordna l-ġurament suppletorju għandha tagħti ż-żmien li fih dak il-ġurament għandu jittieħed. 723. Il-ġurament inlitem. (1) Meta l-parti li tkun ippruvatingeneret-talba kif proposta, ma tkunx tista’, biħtija jew minħabba l-qerq tal-parti l-oħra, tipprova l-ammont jew il-kwantità, f’kollox jew f’parti, li jkollha tieħu, tista’, jekk il-qorti jidhrilha sewwa li tagħtiha, tkun ammessa għall-ġurament inlitem. Meta l-parti li tkun ippruvat ingeneret (2) Il-parti tista’ tkun ammessa wkoll għal dak il-ġurament, indipendentement minn ħtija jew qerq tal-parti kuntrarja, meta jkun hemm konġetturi biżżejjed biex jiġġustifikaw l-ammont jew il-kwantità mitluba mill-parti. 724. Il-parti ammessa għall-ġurament inlitem għandha ġġib lista tas-somom, eċċ., li jkollha tieħu. Il-parti li titlob li tkun ammessa għall-ġurament inlitem, għandha ġġib lista li fiha jkunu mniżżla ħaġa ħaġa l-krediti jew l-oġġetti li jkollha tieħu, u l-ammont jew il-kwantità li fuqhom għandu jittieħed il-ġurament, flimkien ma’ dikjarazzjoni li hija lesta biex taħlef li dak li fiha l-lista huwa veru, sew rigward l-eżistenza kemm ukoll rigward l-ammont jew il-kwantità tas-somom jew tal-oġġetti miġjubin fiha. 725. Setgħa tal-qorti. L-ammont jew il-kwantità mniżżlin fil-lista għandhom jiġu aċċettati mill-qorti, sa fejn, wara li tqis iċ-ċirkostanzi kollha tal-każ, jidhrilha sewwa: Iżda, il-qorti tista’ titlob kull informazzjoni oħra u għal daqshekk taħtar espert wieħed jew iżjed. 726. Il-każijiet li fihom jgħodd ukoll l-artikolu 606(3),). Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 606(3),) jgħoddu wkoll fil-każijiet tal-ġuramenti msemmijin fl-artikoli 720 u 723, meta l-persuna li jkollha tieħu l-ġurament, tkun toqgħod barra mill-ġurisdizzjoni tal-qorti, superjuri jew inferjuri, li minnha l-ġurament ikun ġie ordnat. 727. Il-ġurament għandu jingħata mir-reġistratur. Emendat: X.1856.14; XV.1913.140; XXIV. 1995.278. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 706, 707 u 708 u tal-aħħar artikolu qabel dan, il-ġuramenti msemmijin fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu għandhom jingħataw mir-reġistratur. Titolu II FUQ L-EĊĊEZZJONIJIET S u b-titolu I FUQ L-EĊĊEZZJONIJIET IN ĠENERALI 728. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 731 fil-kawżi li jsiru b’rikors ġuramentat l-eċċezzjonijiet kollha sew jekk dilatorji jew dwar il-meritu għandhom jingħataw fir-risposta ġuramentata skont il-każ. Dawk l-eċċezzjonijiet li jolqtu l-meritu għandhom jingħataw bla ħsara ta’ dawn l-eċċezzjonijiet dilatorji. (2) Ebda eċċezzjoni oħra ma tista’ tingħata f’waqt ieħor tal-kawża; b’dan li l-qorti tista’ meta jsirilha rikors mill-konvenut jew appellat tippermetti li jingħataw iktar eċċezzjonijiet, jekk din tkun sodisfatta li kien hemm raġunijiet validi l-għaliex ma jkunux ingħataw fin-nota tal-eċċezzjonijiet jew fir-risposta. 729. Il-Qorti tista’ tisma’ l-meritu biex taqta’ l-eċċezzjoni dilatoria. Jekk il-qorti jidhrilha li, qabel ma tgħaddi ’l quddiem, għandha tieħu konjizzjoni biss tal-eċċezzjoni dilatorja, hija tista’ tisma’ mill-meritu dak li jista’ jinfluwixxi fuq id-deċiżjoni tal-kwistjoni preliminari. 730. Xi eċċezzjonijiet għandhom jiġu deċiżi b’kapi għalihom. Emendat: IX.1886.98. L-eċċezzjoni ta’ inkompetenza jew ta’ illeġittimità ta’ persuna, u l-eċċezzjonijiet ta’ transazzjoni, arbitraġġ, resjudicata, preskrizzjoni jew nullità ta’ atti, għandhom jiġu deċiżi b’kapi għalihom, qabel, jew flimkien mas-sentenza fuq il-meritu. 731. Eċċezzjonijiet li jistgħu jingħataw f’kull waqt tal-proċedimenti. Sostitwit: XXIV.1995.280 Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 728 ma jgħoddux għal dawk l-eċċezzjonijiet li jistgħu b’dispożizzjoni espressa ta’ dan il-Kodiċi jingħataw f’kull waqt tal-proċedimenti, jew għal-eċċezzjonijiet li jinqalgħu waqt il-kawża. 732. (1) Bla ħsara dejjem tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi dwar il-produzzjoni tal-provi, l-eċċezzjonijiet perentorji jistgħu jingħataw ukoll fil-qorti fi grad ta’ appell għalkemm ma jkunux ġew mogħtija fil-qorti tal-ewwel grad. (2) B’dankollu, l-eċċezzjoni ta’ deżerzjoni ta’ kawża titqies li ġiet rinunzjata, jekk ma tingħatax qabel kull eċċezzjoni perentorja oħra. 732A. Eċċezzjonijiet ex officio mogħtija mill-qorti. Miżjud: IV.2016.19. Mingħajr ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ kull liġi oħra, fil-każijiet fejn il-liġi tippermetti lill-qorti liex officio tagħti eċċezzjoni mingħajr ma tagħti dik l-eċċezzjoni qabel ma l-kawża titħalla għas-sentenza, mingħajr ma tippermetti lill-partijiet li jieħdu konjizzjoni ta’ dik l-eċċezzjoni qabel ma tingħata s-sentenza, u mingħajr mal-partijiet ikunu jistgħu jipproduċu provi jew jagħmlu sottomissjonijiet dwar l-eċċezzjoni, il-qorti m’għandhiex tagħti dik l-eċċezzjoni fis-sentenza tagħha iżda għandha tagħti dik l-eċċezzjoni fil-qorti bil-miftuħ jew permezz ta’ digriet incamera u l-partijiet ikunu jistgħu jipproduċu provi u jagħmlu sottomissjonijiet verbali dwar l-eċċezzjoni qabel ma tingħata s-sentenza dwar l-eċċezzjoni mogħtija mill-qorti. S u b-titolu II FUQ IR-RIKUŻA TA’ MĦALLFIN UMAĠISTRATI U FUQ IS-SURROGA 733. Rikuża jew astensjoni ta’ mħallef. Emendat: A.L.148 tal-1975. L-imħallfin ma jistgħux jiġu rrikużati u lanqas jistgħu jastjenu ruħhom milli joqogħdu f’kawża miġjuba quddiemhom fil-qorti li fiha huma maħtura biex joqogħdu, ħlief għal xi waħda mir-raġunijiet hawn wara msemmijin. 734. Raġunijiet għal rikuża jew astensjoni ta’ mħallef. Emendat: XL VI.1973.108; XXIV. 1995.281IX.2004.11; VII.2007.22 XXIV. 1995.281;. (1) L-imħallef jista’ jiġi rrikużat jew jista’ jastjeni ruħu milli joqgħod fil-kawża- (a) jekk ikun qarib mid-demm jew bi żwieġ, f’linja dritta, ma’ waħda mill-partijiet; (b) jekk ikun qarib mid-demm fil-grad ta’ ħu, ziju jew neputi, pro-ziju jew pro-neputi jew kuġin, ta’ waħda mill-partijiet, jew qarib biżwieġ fi grad ta’ ħu, ziju jew neputi, ta’ waħda mill-partijiet; (ċ) jekk ikun tutur, kuratur, jew werriet preżuntiv ta’ waħda mill-partijiet; jew ikun jew kien prokuratur ta’ waħda mill-partijiet fil-kawża; jekk ikun l-amministratur ta’ stabbiliment jew soċjetà fil-kawża, jew jekk waħda mill-partijiet tkun il-werrieta preżuntiva tiegħu; (d) (i) jekk ikun tal-parir tiegħu, ittratta quddiem il-qorti jew kiteb dwar il-kawża jew dwar kull ħaġa oħra li għandha x’taqsam mal-kawża jew tiddependi minnha, (ii) jekk il-kawża kienet ġa ġiet quddiem u bħala imħallef jew bħala arbitru: Iżda dan ma jgħoddx għal deċiżjoni, mogħtija mill-imħallef, meta ma tkunx qatgħet definitivament il-meritu fil-kwistjoni bejn il-partijiet, u lanqas għal sentenza li teħles abob servantia, (iii) jekk ikun ħareġ flus għall-kawża, (iv) jekk ikun xehed, jew jekk waħda mill-partijiet tkun biħsiebha ssejjaħlu bħala xhud; (e) jekk hu, jew il-mara tiegħu, jew ir-raġel tagħha, ikollhom interess dirett jew indirett dwar kif tinqata l-kawża; (f) jekk l-avukat jew prokuratur legali li jkun qed jidher quddiem imħallef ikun ibnu jew bintustess, ir-raġel tagħha jew il-mara tiegħu jew axxendent tiegħu; (g) jekk l-avukat jew prokuratur legali li jkun qed jidher quddiem imħallef ikunħu jew oħtl-istess ġudikant; (h) jekk l-imħallef jew ir-raġel tagħha jew il-mara tiegħu jkollhom kawża pendenti kontra xi waħda mill-partijiet fil-kawża jew ikun kreditur jew debitur ta’ xi parti fil-kawża b’mod li jista’ raġonevolment jagħti lok ta’ suspett ta’ interess dirett jew indirett li jista’ jinfluwenza l-eżitu tal-kawża. (2) L-imħallef jista’ jiġi rikużat jew jista’ jastjeni ruħu milli joqgħod f’kawża meta l-kawża tkun ġa ġiet quddiemu u hu jkuntkellem fuq l-istess merti ta’ dik il-kawża meta kien qed joqgħod bħala mħallef fil-Qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja. 735. (1) Kull imħallef li jkun jafli dwar u hemm waħda mir-raġunijiet ta’ rikuża msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, għandu, qabel is-smigħ tal-kawża, jagħmel dikjarazzjoni fuq daqshekk, jew bil-fomm fil-qorti bil-miftuħ, u f’dak il-każ għandha titniżżel nota ta’ dik id-dikjarazzjoni, fl-atti tal-kawża, jew bil-miktub, u f’dak il-każ, id-dikjarazzjoni għandha titqiegħed fir-reġistru qabel il-ġurnata tas-smigħ tal-kawża, u biha għandhom jiġu mgħarrfin il-partijiet. (2) Iżda l-imħallef jista’ jisma’ u jiddeċidi l-kawża jekk il-partijiet jagħtu espressament il-kunsens tagħhom, kemm-il darba hu, taħt iċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, ma jidhirlux li għandu jastjeni ruħu għad li jkun hemm dak il-kunsens. 736. Dmir tal-imħallef li jiffirmarikorsġuramentat umandat għad li xort’oħra ma jkunx jista’ joqgħod fil-kawża. Emendat: XXII.2006.61. Ebda waħda mir-raġunijiet ta’ rikużi msemmijin fl-artikolu 734 ma żżomm lill-imħallef milli jiffirma, meta meħtieġ, rikorsi, sew ġ uramentati sew le, u mandati. 737. L-eċċezzjoni ta’ rikuża ta’ mħallef għandha tingħata mill-partijiet fil-qorti bil-miftuħ, u għandhom jingħadu r-raġunijiet tagħha, u, meta meħtieġ, għandhom ukoll jiġu ppruvati. 738. Deċiżjoni fuq l-eċċezzjoni ta’ rikuża jew ta’ astensjoni. (1) Meta l-qorti hija kkostitwita minn imħallef wieħed u kontra dan l-imħallef tiġi mogħtija l-eċċezzjoni ta’ rikuża, għandu jiddeċidi huwa nnifsu fuq ir-raġunijiet tal-eċċezzjoni, u kontra din id-deċiżjoni ma jingħatax appell, u, jew jastjeni ruħu u jiddigrietali hemm lok għas-surroga ta’ mħallef ieħor, inkella jissokta jisma’ l-kawża, skont kif ikun iddeċida. (2) Fil-każijiet li fihom il-qorti hija kkostitwita b’iżjed minn imħallef wieħed, l-imħallfin kollha, u fosthom l-imħallef irrikużat, jiddeċidu fuq l-eċċezzjoni ta’ rikuża, u meta hemm dubju jekk ir-raġuni miġjuba għall-astensjoni hix tajba jew le, l-imħallfin kollha, fosthom l-imħallef li jkun ġiebdik ir-raġuni, jiddeċidu fuq ir-raġuni ta’ rikuża jew ta’ astensjoni. 739. Meta l-eċċezzjoni ta’ rikuża ta’ mħallef mhix ammissibbli. Ma tistax tingħata l-eċċezzjoni ta’ rikuża ta’ mħallef meta r-rikużant, jekk ikun l-attur, ikun ġafisser it-talba tiegħu fis-smigħ tal-kawża, jew, jekk ikun il-konvenut, ikunġatal-eċċezzjonijiet tiegħu, kemm-il darba r-raġuni tar-rikuża ma tkunx inqalgħet wara, jew ir-rikużant, jew l-avukat tiegħu, ma jiddikjarax bil-ġurament li ma kienx jaf b’dik ir-raġuni jew li ma ndunax b’dik ir-raġuni fiż-żmien li jmiss. 740. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan is-sub-titolu jgħoddu għall-maġistrati tal-qrati inferjuri. S u b-titolu III FUQ L-EĊĊEZZJONI TA’ INKOMPETENZA 741. Eċċezzjoni ta’ inkompetenza. Meta tista’ tingħata. Emendat: IV.2016.20. L-eċċezzjoni tal-inkompetenza tal-qorti tista’ tingħata- (a) meta l-kawża ma tkunx ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ Malta; (b) meta, għalkemm ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ Malta, il-kawża tinġieb quddiem qortidi versa minn dik li għandha tieħu konjizzjoni tagħha: Iżda jekk il-qorti tikkunsidra li l-eċċezzjoni hi ġustifikata, il-qorti għandha, permezz ta’ digrietin, li ma jkunx appellabbli, tordna li l-atti tal-proċeduri jiġu trasferiti lill-qorti, bord jew tribunall il-qorti tikkunsidra li għandhom jieħdu konjizzjoni ta’ dik il-kawża: Iżda wkoll jekk il-qorti, bord jew tribunalli lilhom ikunu ġew trasferiti l-atti tal-proċeduri jikkunsidraw li ma għandhomx ġurisdizzjoni biex jieħdu konjizzjoni kawża lilhom trasferita, il-qorti, bord jew tribunal ieħor għandhom, fi żmien għaxart ijiem minn meta jkunu rċevew l-atti tal-proċeduri jew minn meta jkun sar l-ewwel smigħ quddiemhom, jibagħtu l-atti tal-proċeduri lill-qorti tal-appell li hi kompetenti li tieħu konjizzjoni ta’ appelli minn sentenzi tal-qorti, bord jew tribunal ieħor, liema qorti għandha, fi żmien tletinġurnata u permezz ta’ digriet incamera, tiddeċiedi liema qorti, bord jew tribunal ieħor għandhom jieħdu konjizzjoni tal-kawża; (ċ) meta hu mogħti lill-konvenut il-benefiċċju li jiġi msejjaħ quddiem qorti partikolari. 742. Persuni li jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qrati Ċivili ta’ Malta. Emendat: XXII.1976.4; VIII.1981.7. Sostitwit: XXIV.1995.283. Emendat: III.2004.41. Emendat: III.2004.41. (1) Bla ħsara ta’ fejn il-liġi tiddisponi espressament xort’oħra, il-Qrati Ċivili ta’ Malta mingħajr ebda distinzjoni jew privileġġ, għandhom ġurisdizzjoni biex jisimgħu u jiddeċiedu l-kawżi kollha li jirrigwardaw il-persuni hawn taħt imsemmija: (a) ċittadini ta’ Malta, sakemm ma jkunux stabbilew id-domiċilju tagħhom band’oħra; (b) kull persuna, sakemm jew għandha d-domiċilju tagħha jew tkun toqgħod jew tkun qegħda Malta; (ċ) kull persuna, f’kawża dwar ħwejjeġ li qegħdin jew li jinsabu f’Malta; (d) kull persuna li tkun ikkuntrattat obbligazzjoni f’Malta, iżda għall-kawżi biss li għandhom x’jaqsmu ma’ dik l-obbligazzjoni u kemm-il darba dik il-persuna tkun tinsab Malta; (e) kull persuna illi, għalkemm tkun ikkuntrattat obbligazzjoni f’pajjiż ieħor, tkun ftehmet li għandha tesegwixxi dik l-obbligazzjoni f’Malta, jew tkun ikkuntrattat obbligazzjoni illi bilfors għandu jkollha effett f’Malta, kemm-il darba, f’kull każ, dik il-persuna tkun tinsab Malta; (f) kull persuna, għal kull obbligazzjoni li tkun ikkuntrattat favur ċittadin ta’ Malta jew persuna li tinsab Malta jew korp li jkollu personalità ġuridika distinta jew assoċjazzjoni ta’ persuni inkorporati jew li jiffunzjonaw f’Malta, meta s-sentenza tista’ tkun esegwita f’Malta; (g) kull persuna li tkun b’mod espress jew taċitu volontarjament qagħdet jew qablet li toqgħod għall-ġurisdizzjoni tal-qorti. (2) Il-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ kompetenza ċivi li mhijiex eskluża mill-fatt li qorti barranija tkun qegħda tittratta l-istess kawża jew kawża li għandha x’taqsam magħha. Meta qorti barranija jkollha ġurisdizzjoni konkorrenti, il-qrati jistgħu fid-diskrezzjoni tagħhom, jilliberaw lill-konvenut mill-osservanza tal-ġudizzju jew iwaqqfu l-proċedimenti f’każ li l-azzjoni, jekk titkompla Malta, tkun vessatorja, oppressiva jew inġusta għall-konvenut. (3) Il-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ kompetenza ċivi li mhijiex eskluża mill-fatt li jkun hemm xi ftehim ta’ arbitraġġ bejn il-partijiet, sew jekk il-proċedimenti ta’ arbitraġġ ikununbdew jew le, f’liema każ il-qorti, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ kull liġi li tirregola l-arbitraġġ, għandha twaqqaf il-proċedimenti mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (4) u għas-setgħa li għandha l-qorti li tagħti kull ordni jew direttiva. (4) Meta ssir talba minn persuna li tkun parti fi ftehim ta’ arbitraġġ, il-qrati jistgħu joħorġu kull att kawtelatorju, f’liema każ, jekk dik il-parti tkun għadha ma ressqitx it-talba tagħha quddiem arbitru, it-termini stabbiliti f’dan il-Kodiċi li fihom għandha tinbeda l-azzjoni dwar it-talba għandhom ikunu ta’ għoxrin jum mid-data tal-ħruġ tal-att kawtelatorju. (5) Att kawtelatorju maħruġ skont ma hemm fis-subartikolu ta’ qabel dan għandu jitneħħa: (a) jekk dik il-parti li jinħareġ kontriha tagħmel dak id-depożitu jew tagħti dik il-garanzija li tkun biżżejjed sabiex tiżgura d-drittijiet jew it-talbiet imsemmija fl-att; jew (b) jekk min japplika jonqos milli jressaq it-talba tiegħu, sew quddiem l-arbitru jew quddiem il-qorti, fit-terminu imsemmi ta’ għoxrin jum; jew (ċ) meta jiskadi ż-żmien, oriġinali jew imġedded, tal-att partikolari skont dan il-Kodiċi; jew (d) għal raġuni tajba, fuq rikors tad-debitur, kif il-qorti tista’ tqis xieraq fiċ-ċirkostanzi. (6) Meta dispożizzjoni issir taħt xi liġi oħra jew f’xi Regolament tal-Unjoni Ewropea fejn tint għamel dispożizzjoni differenti minn dik li tinsab f’dan l-artikolu, id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ma għandhomx japplikaw dwar l-affarijiet li jaqgħu taħt dik id-dispożizzjoni l-oħra u għandhom biss japplikaw għal affarijiet li dwarhom dik id-dispożizzjoni l-oħra ma tapplikax. 742A. Ebda proċedimenti ċivi li ma jistgħu jittieħdu kontra l-President ta’ Malta dwar dak li jkun għamel fil-qadi tal-funzjonijiet tal-kariga tiegħu. 742B. Ġurisdizzjoni inremkontra vapuri jew bastimenti. Miżjud: XIV. 2006.78. Bla ħsara ta’ fejn il-liġi espressament tiddisponi xort’oħra, il-qrati ċivili f’Malta għandhom ġurisdizzjoni inremkontra vapuri jew bastimenti fit-talbiet marittimi li ġejjin: (a) kull pretensjoni għall-pussess, l-proprjetà jew it-titolu għal jew ta’ vapur jew għall-proprjetà ta’ xi sehem fih; (b) kull kwistjoni li tinħoloq bejn komproprjetarji ta’ vapur dwar l-proprjetà, il-pussess, it-tħaddim jew id-dħul ta’ dak il-vapur; (ċ) kull pretensjoni rigward ipotekanavali, ipoteka jew piż fuq vapur jew fuq xi sehem fih; (d) kull pretensjoni li tinħoloq mill-kuntratt tal-bejgħ tal-vapur; (e) kull pretensjoni għal ħsara li tkun saret lil vapur; (f) kull pretensjoni dwar ħsara magħmula jew ikkawżata minn vapur, kemm f’kolliżjoni kif ukoll xort’oħra; (g) kull pretensjoni għal telf ta’ ħajja jew korriment tal-persuna magħmulin, kemm fuq l-art kif ukoll fil-baħar, minn vapur jew li jiġru f’konnessjoni mat-tħaddim ta’ xi vapur jew li jiġu sofferti bħala konsegwenza ta’ xi difett f’vapur jew fit-tagħmir jew apparat tiegħu jew bħala konsegwenza ta’ xi għemil ħażin, negliġenza jew ommissjoni ta’ - (i) is-sidien, in-noleġġaturi jew il-persuni li jkollhom il-pussess jew il-kontroll ta’ vapur; jew (ii) il-kaptan jew l-ekwipaġġ ta’ vapur, jew kull persuna oħra lis-sidien, in-noleġġaturi jew il-persuni li jkollhom il-pussess jew il-kontroll ta’ vapur huma responsabbli għall-għemil ħażin, negliġenza jew ommissjoni ta’ dik il-persuna, li jkun għemil, att ta’ negliġenza jew ommissjoni fin-navigazzjoni jew immaniġġar tal-vapur, fit-tagħbija, ġarr jew ħatt ta’ merkanzija, fi jew mill-vapur, jew fl-imbark, ġarr jew żbark ta’ persuni fuq, fi jew mill-vapur; (h) kull pretensjoni għat-telf ta’ jew ħsara lill-merkanzija, inkluż il-bagalji, li tinġarr fuq vapur; (i) kull pretensjoni li tinħoloq minn xi ftehim li jirrigwarda l-ġarr ta’ merkanzija abbord jew l-użu jew il-kiri ta’ vapur, kemm permezz ta’ charter party jew xort’oħra; (j) kull pretensjoni ta’ natura ta’ operazzjonijiet ta’ salvataġġ jew xi ftehim ta’ salvataġġ inkluż, jekk ikun applikabbli, l-kumpens speċjali li għandu x’jaqsam ma’ operazzjonijiet ta’ salvataġġ rigward vapur li bih innifsu jew bil-merkanzija tiegħu hedded li jagħmel ħsara lill-ambjent; (k) kull pretensjoni dwar- (i) ħsara jew theddida ta’ ħsara kkawżata mill-vapur lill-ambjent, il-linja tal-kosta jew interessi relatati; (ii) miżuri li jittieħdu biex jipprevjenu, inaqqsu jew ineħħu dik il-ħsara; u għall-kumpens għal dik il-ħsara; (iii) l-ispejjeż, li jkunu fil-fatt saru jew li jkunu ser isiru, għall-miżuri raġonevoli biex l-ambjent jerġa’ jinġieb kif kien; (iv) telf li jkunu sofrew jew li x’aktarx ser isofru terzi f’konnessjoni ma’ dik il-ħsara; u (v) għall-ħsara, spejjeż jew telf ta’ għamla simili għal dawk elenkati fis-subparagrafiv); (l) kull pretensjoni dwar in-nefqa jew l-ispejjeż li għandhom x’jaqsmu mat-tlugħ, it-tneħħija, l-irkuprar, il-qirda ta’ vapur jew l-operazzjoni biex ma jkunx ta’ ħsara, liema vapur jkun għereq, innawfraga, inkalja jew ġie abbandunat, inkluża kull ħaġa li tkun qiegħda jew kienet abbord dak il-vapur, u n-nefqa jew l-ispejjeż li għandhom x’jaqsmu maż-żamma ta’ vapurabbandunat u l-manteniment tal-ekwipaġġ tiegħu; (m) kull pretensjoni li għandha x’taqsam ma’ rmonk rigward vapur; (n) kull pretensjoni li għandha x’taqsam ma’ pilutaġġ rigward vapur; (o) kull pretensjoni rigward merkanzija, materjal, proviżjonijiet, bunkers, provvisti u neċessitajiet forniti lil vapur għat-tħaddim, immaniġġar, żamma u manutenzjoni tiegħu; (p) kull pretensjoni rigward il-kostruzzjoni, il-kostruzzjoni mill-ġdid, it-tiswija, il-konversjoni jew l-ekwipaġġar ta’ vapur; (q) kull pretensjoni rigward drittijiet u spejjeż tal-port, tal-baċir jew driitijiet oħra portwali; (r) kull pretensjoni mill-kaptan, mill-uffiċjali, jew minn membru tal-ekwipaġġ, jew mill-ekwipaġġ ta’ vapur, għas-salarji u flejjes oħra dovuti lilhom rigward l-impjieg tagħhom fuq il-vapur inklużi l-ispejjeż ta’ rimpatrijazzjoni u kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali li jitħallsu f’isimhom; (s) kull pretensjoni magħmula mill-kaptan, mill-persuna li timbarka l-merkanzija, min-noleġġatur jew mill-aġent rigwar dinfieq magħmul minnhom għall-vapur jew għas-sidien tiegħu; (t) kull pretensjoni dwar kummissjonijiet, sensarija, jew drittijiet ta’ aġenzija li jitħallsu rigward il-vapur, minn jew f’isem is-sid tal-vapur jew id-demisecharterer; (u) kull pretensjoni li tinħoloq minn att li hu jew li hu pretiż li huatt ta’ avarija ġenerali; (v) kull pretensjoni li tinħoloq minn kambju marittimu; (w) kull pretensjoni dwar il-konfiska jew il-kundanna ta’ vapur jew ta’ merkanzija li qed tinġarr jew inġarret jew li jkun sar attentat biex tinġarr f’vapur jew biex jingħata lura vapur jew merkanzija bħal dik wara li jkunu nqabdu; (x) kull pretensjoni dwar premia, rigward il-vapur li jitħallsu minn jew f’isem is-sid tal-vapur jew id-demisecharterer kull pretensjoni dwar premia tal-assigurazzjoni, inklużi mutual insurance calls; (y) kull pretensjoni għal drittijiet u spejjeż oħra dovuti lir-Reġistratur Ġenerali ta’ Bastimenti u Baħrin li jinħolqu skont id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar il-[żaħ Bastimenti Merkantili, u kull pretensjoni għal drittijiet ta’ tunnellaġġ. 742Ċ. Fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 742B(a) sa(ċ), l-azzjoni inrem Fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 742B(a) sa (ċtis ta’ ssir fil-qrati ċivili ta’ Malta kontra l-vapur li dwar u titqajjem il-pretensjoni jew il-kwistjoni. 742D. Azzjoni inrem) sa (y Azzjoni inrem fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 742B(d). Miżjud: XIV. 2006.78. Kap. 234. Ħlief għal dawk il-każijiet li jiġbdu fuqhom privileġġ speċjali skont l-artikolu 50 tal-Att dwar il-Bastimenti Merkanti li [żaħ, u li, skont l-artikolu 37D(3) tal-istess Att, jibqgħu jseħħu l-bejgħ volontarju ta’ bastiment sa sena wara l-bejgħ, fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 742B(d) sa (y), azzjoni inrem Ħlief għal dawk il-każijiet li jiġbdu fuqhom privileġġ speċjali skont l-artikolu 50 tal-Att dwar il-Bastimenti Merkanti li [żaħ, u li, skont l-artikolu 37D(3) tal-istess Att, jibqgħu jseħħu l-bejgħ volontarju ta’ bastiment sa sena wara l-bejgħ, fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 742B(d) sa (ytis ta’ ssir fil-qrati ċivili ta’ Malta kontra- (a) dak il-vapur jew bastiment, fejn il-persuna li tkun responsabbli fi pretensjoni għal azzjoni inpersonam ("il-persuna rilevanti") kienet, meta nħolqot il-kawża għall-azzjoni, sid jew noleġġatur ta’, jew kellha fil-pus sess jew taħt il-kontroll tagħha, il-vapur jew il-bastiment, jekk fiż-żmien meta tinġieb l-azzjon il-persuna rilevanti tkun sid jew sid benefiċjarju ta’ dak il-vapur jew in-noleġġatur taħt bareboatcharter ta’ dak il-vapur; (b) kull bastiment ieħor li tiegħu, fiż-żmien meta tinġieb l-azzjoni, il-persuna rilevanti tkun is-sid jew is-sid benefiċjarju rigward l-ishma kollha f’dak il-bastiment. 742E. Ġurisdizzjoni inremkontra inġenji tal-ajru. Miżjud: VIII.2010.61. Emendat: LII.2016.30. Emendat: LII.2016.30. (1) Bla ħsara għal fejn il-liġi tiddisponi xort’oħra, il-qrati ċivili ta’ Malta għandu jkollhom ġurisdizzjoni inremkontra inġenji tal-ajru fil-pretensjonijiet li ġejjin: (a) kull pretensjoni għas-sjieda jew it-titolu għal jew ta’ inġenji tal-ajru, jew għas-sjieda ta’ xi sehem fih; (b) kull pretensjoni għall-pussess ta’ inġenji tal-ajru; (ċ) kull pretensjoni rigward ipoteka jew garanzija internazzjonali reġistrata skont l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru (d) Kap. 503. Kap. 503. kull pretensjoni li tagħti lok għal privileġġ speċjali skont l-artikolu 42(1) tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ [żaħ Inġenji tal-Ajru [żaħ; (e) Kap. 503. Kap. 503. kull pretensjoni bbażata fuq dritt li ma jkunx konsenswali jew garanzija li tkun ġie t reġistrata fir-Reġistru Internazzjonali skont l-artikolu 42(2) tal-Att [żaħ dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru u l-Ewwel Skeda li tinsab ma’ dak l-Att li għaliha s-sid tal-inġenji tal-ajru jkun responsabbli inpersonam; (f) kull pretensjoni ta’ natura ta’ operazzjonijiet ta’ salvataġġ dwar inġenji tal-ajru; (g) kull pretensjoni li għandha x’taqsam ma’ rmonk fir-rigward ta’ inġenji tal-ajru; (h) kull pretensjoni li għandha x’taqsam ma’ pilutaġġ fir-rigward ta’ inġenji tal-ajru. (2) Kap. 232. Kap. 232. Ir-referenza fis-subartikolu (1)(f) għal pretensjonijiet ta’ natura ta’ operazzjonijiet ta’ salvataġġ tinkludi referenza għal dawk il-pretensonijiet għal servizzi mogħtija biex tiġi salvata l-ħajja minn inġenji tal-ajru jew biex tiġi preservata l-merkanzija, it-tagħmir jew it-tifrikkif, taħt l-artikolu 14 tal-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili, huma awtorizzati li jsiru b’rabta ma’ inġenji tal-ajru. (3) Għall-finijiet tas-subartikolu (1)(g) u (h Għall-finijiet tas-subartikolu (1)(g), "rmonk" u""pilutaġġ "ifissrurmonku pilutaġġ waqt li l-inġenji tal-ajru jkun fil-baħar. 742F. Azzjoni inrem. Miżjud: VIII.2010.61. Emendat: LII.2016.31. Emendat: LII.2016.31. (1) Azzjoni inremtis ta’ ssir kontra inġenji tal-ajru rilevanti fil-qrati ċivili ta’ Malta dwar talba msemmija fl-artikolu 742E meta: (a) it-talba tkun dwar dak l-inġenji tal-ajru; (b) il-persuna li tkun responsabbli fi pretensjoni għal azzjoni inpersonam ("il-persuna rilevanti") kienet, fiż-żmien meta qamet il-kawża għall-azzjoni, is-sid jew il-kerrej ta’, jew fil-pussess jew fil-kontroll ta’, l-inġenji tal-ajru, jekk fiż-żmien li tkun ittieħdet l-azzjon il-persuna rilevanti tkun jew is-sid jew is-sid benefiċjarju ta’ jew il-kerrej ta’ dak l-inġenji tal-ajru taħt ftehim kummerċjali drylease; u (ċ) jiġi sodisfatt il-limitu rilevanti għall-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest kif previst fl-artikolu 865E. (2) Minkejja s-subartikolu ta’ qabel dan, f’każ ta’ pretensjoni skont l-artikolu 742E(1)(e), (g) u (h) fir-rigward ta’ inġenji tal-ajru, azzjoni inrem Minkejja s-subartikolu ta’ qabel dan, f’każ ta’ pretensjoni skont l-artikolu 742E(1)(e), (g) u (h tis ta’ ssir fil-qrati ċivili ta’ Malta kontra l-inġenji tal-ajru biss jekk, fiż-żmien meta ssir l-azzjoni, l-inġenji tal-ajru jkun proprjetà benefiċjarja tal-persuna li tkun responsabbli għall-pretensjoni f’azzjoni inpersonam. 742G. Ġurisdizzjoni inremkontra l-magni tal-inġenji tal-ajru. Miżjud: LII.2016.31. Ħlief kif previst mod ieħor mil-liġi, il-qrati ċivili ta’ Malta għandu jkollhom ġurisdizzjoni inrem fuq magni ta’ inġenji tal-ajru fil-pretensjonijiet li ġejjin: (a) kwalunkwe pretensjoni għas-sjieda, jew titolu għal jew ta’ magna ta’ inġenju tal-ajru, jew għas-sjieda ta’ xi sehem fiha; (b) kwalunkwe pretensjoni għal pussess tal-magna ta’ inġenju tal-ajru; (ċ) Kap. 503 kwalunkwe pretensjoni fir-rigward ta’ garanzija internazzjonali f’magna li fiha tkun reġistrata jew [żaħrikonoxxuta garanzija internazzjonali skont l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru [żaħ; (d) Kap. 503 kwalunkwe pretensjoni li tagħti lok għal privileġġ speċjali fuq magna skont l-artikolu 42(1) tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru [żaħ; (e) Kap. 503 kwalunkwe pretensjoni bbażata fuq dritt mhux konsenswa li reġistrat jew interess reġistrat fir-Reġistru Internazzjonali skont l-Ewwel Skeda u l-artikolu 42(2) tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru [żaħ. 742H. Azzjoni inrem fil-każijiet imsemmija taħt l-artikolu 742G. Miżjud: LII.2016.31. (1) Azzjoni inremtis ta’ titressaq kontra l-magna ta’ inġenju tal-ajru relevanti quddiem il-qrati ċivili ta’ Malta fuq pretensjoni msemmija fl-artikolu 742G meta: (a) il-pretensjoni tqum b’rabta ma’ dik il-magna ta’ inġenju tal-ajru; (b) il-persuna li tkun responsabbli fir-rigward ta’ pretensjoni għal azzjoni inpersonam ("il-persuna relevanti") kienet, meta qamet il-kawża tal-azzjoni, is-sid jew sid il-kera ta’, jew fil-pussess jew kontroll tal-magna ta’ inġenju tal-ajru, jekk fil-ħin meta tressqet l-azzjon il-persuna relevanti tkun jew is-sid jew sid benefiċjarju ta’ dik il-magna ta’ inġenju tal-ajru jew sid il-kera ta’ dik il-magna ta’ inġenju tal-ajru taħt ftehim ta’ kiri mingħajr ekwipaġġ; u (ċ) il-limitu minimu relevanti għall-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest tal-inġenju tal-ajru jew il-qbid ta’ magna ta’ inġenju tal-ajru kif previst fl-artikolu 865E jkun issodisfat. (2) Minkejja d-dispożizzjonijiet tas-subartikolu preċedenti, f’każ ta’ pretensjoni skont l-artikolu 742E(1)(e) fir-rigward ta’ magna ta’ inġenju tal-ajru, azzjoni inremMinkejja d-dispożizzjonijiet tas-subartikolu preċedenti, f’każ ta’ pretensjoni skont l-artikolu 742E(1) (etis ta’ titressaq quddiem il-qrati ċivili ta’ Malta kontra l-magna ta’ inġenju tal-ajru biss jekk, fil-ħin meta tkun tressqet l-azzjoni, is-sid benefiċjarju tagħha tkun il-persuna li tkun responsabbli fir-rigward tal-pretensjoni f’azzjoni inpersonam.". 743. Jaqa’ wkoll taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ kompetenza ċivili kull minhuri konvenut. Emendat: XXIV.1995.285. (1) Jaqa’ wkoll taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ kompetenza ċivili, kull min ikun rikonvenut f’kawża proposta minnu. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jgħoddu fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 402. 744. Meta r-rikonvenzjoni tista’ ssir f’qorti kompetenti oħra ta’ Malta. Id-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan jgħoddu wkoll meta r-rikonvenzjoni għal raġunijiet oħra, ma tistax tiġi proposta quddiem il-qorti li fiha l-attur ikun ippropona t-talba tiegħu; f’dan il-każ, it-talba tal-konvenut, jekk tkun konnessa mat-talba tal-attur għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl-artikolu 396, tista’ ssir quddiem kull qorti oħra kompetenti f’Malta. 745. Regoli tal-kompetenza bejn qorti u oħra f’Malta. Emendat: XLVI.1973.108; XXII.1976.4 XXIV. 1995.286; XXIII.2017.25 XXII.1976.4;. Għall-kompetenza bejn qorti u oħra ta’ Malta, minħabba residenza preżunta tal-partijiet li jkunu assenti jew inkapaċi, jew tal-korpi magħquda jew kull korp ieħor li jkollu personalità ġuridika distinta meta l-kawża ma tkunx, għal raġunijiet oħra, ta’ kompetenza esklużiva ta’ waħda mill-qrati hawn fuq imsemmija, għandhom jitħarsu r-regoli li ġejjin: (a) iċ-ċittadini ta’ Malta, u l-persuni l-oħra kollha li għandhom id-domiċilju f’Malta, meta huma neqsin minn Malta, jitqiesu li għandhom ir-residenza fil-lok li fih kienu joqogħdu l-aħħar f’Malta; (b) kull persuna oħra, li m’għandhiex id-domiċilju f’Malta, fil-każijiet ikkuntemplati fl-artikolu 742(1)(ċ) u (f kull persuna oħra, li m’għandhiex id-domiċilju f’Malta, fil-każijiet ikkuntemplati fl-artikolu 742(1)(ċ), jitqiesu li għandhom ir-residenza fil-lok fejn tkun qiegħda jew tinsab il-ħaġa, għad li l-kawża ma tkunx, għal dik ir-raġuni, fil-kompetenza esklużiva tal-qorti ta’ dak il-lok; (ċ) minuri suġġett għas-setgħa tal-missier jitqies li għandu r-residenza fil-lok fejn il-ġenitur li jeżerċita dik is-setgħa jkun joqgħod; (d) il-persuni taħt tutela jew kurazija jitqiesu li għandhom ir-residenza fil-lok fejn joqgħod it-tutur jew il-kuratur, jew wieħed mit-tuturi jew kuraturi; (e) il-korpi magħquda jew kull korp ieħor li jkollu personalità ġuridika distinta jitqiesu li għandhom ir-residenza fil-lok fejn joqgħod wieħed jew ieħor mir-rappreżentanti tagħhom; (f) dawk li jkollhom prokuraturi jew aġenti f’Malta, u dawk li hulilhom permess li jistgħu jkunu atturi u konvenuti fil-persuna ta’ prokuratur jew ta’ aġent, jitqiesu li għandhom ir-residenza fil-lok li fih joqgħod il-prokuratur jew l-aġent jew wieħed mill-prokuraturi jew aġenti, meta dawna jkunu iżjed minn wieħed, fil-każ li l-kawża ssir kontra l-prokuratur jew l-aġent; (g) rigwardwirt battal, il-qorti kompetenti hija dik tal-lok fejn il-mejjet kien joqgħod l-aħħar, jekk dan il-lok ikun magħruf; u meta dan il-lok ma jkunx magħruf, il-qorti kompetenti hija dik tal-lok fejn tkun qiegħda jew tinsab il-ħaġa, inkella, meta ma jkun hemm ebda proprjetà, il-qorti tal-lok fejn joqgħod l-attur. 746. Eċċezzjoni tal-inkompetenza minħabba l-valur tal-oġġett fil-kawża. Meta l-eċċezzjoni tal-inkompetenza tal-qorti tiddependi mill-valur tal-oġġett fil-kawża, għandhom jitħarsu r-regoli miġjubin fl-artikoli li ġejjin. 747. Valur inċert jew indeterminat. Emendat: II.2012.9. (1) Il-valur inċert jew indeterminat, jitqies dejjem li jaqbeż il-kompetenza tal-qorti ta’ ġurisdizzjoni limitata. (2) Valur li ma jistax jiġi determinat. Jitqiesu dejjem bħala li għandhom valur li ma jistax jiġi determina t- (a) il-kawżi dwar jeddijiet onorifiċi, prerogativi jew preċedenzi; (b) il-kawżi dwar filjazzjoni, adozzjoni, interdizzjoni jew inabilitazzjoni ta’ persuni b’diżordni mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmilhom inkapaċi li jieħdu ħsieb ħwejjiġhom, imġienen jew berbieqa; jew dwar tuteli jew kuraziji, jew, b’mod ġenerali, dwar l-istat tal-persuna; (ċ) il-kawżi li fihom il-valur tal-ħaġa ma jirriżultax mit-talba tal-attur, u lanqas ma jista’ jiġi determinat bil-mod imsemmi fl-artikoli li ġejjin. 748. Meta l-valur tal-oġġett fil-kawża hudeterminat mit-talba. Il-valur tal-oġġett fil-kawża hudeterminat mit-talba - (a) meta t-talba hija għall-ħlas ta’ somma determinata; (b) meta t-talba hija għall-ħaġa l il-valur tagħha hu determinat fit-titolu li jagħti kawża għall-azzjoni, jew f’xi kitba oħra li torbot lill-partijiet, jew bil-fehma ta’ kulħadd, jew bil-prezz kurrenti. 749. Regoli dwar kif jiġi determinat il-valur ta’ immobbli, jew ta’ jedd perpetwu għal ċnus, eċċ. (1) Il-valur ta’ immobbli, meta mhux determinat bil-mod imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, jiġi determinat mir-renta netta tas-sena li taħbat l-aħħar qabel multiplika ta ħamsa u għoxrin darba. (2) Ir-regola miġjuba fis-subartikolu (1) tgħodd ukoll biex jiġi determina t- (a) il-valur tal-jedd perpetwu għaċ-ċnus, renti, jew ħlasijiet oħra ta’ kull sena; (b) il-valur tal-oġġett fil-kawża dwar it-telf tal-jedd ta’ enfi tewsi jew dwar it-tmiem ta’ enfitewsi. 750. Regoli dwar kif jiġi determinat il-valur tal-jedd temporanju għall-ħlasijiet ta’ ċnus, eċċ. Il-valur tal-jedd temporanju għaċ-ċnus, renti, jew ħlasijiet oħra ta’ kull sena, jiġi determinat mill-ammont totali tar-renta netta għaż-żmien li jkun fadal, billi r-renta ta’ kull sena tiġi ikkalkulata, meta ma tistax tiġi determinata xort’oħra, fuq ir-renta tas-sena ta’ qabel. 751. Kif jiġi determinat il-valur ta’ jedd li jkun vitalizju jew għal żmien indeterminat. Jekk il-jedd imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan ikun vitalizju, jew għal żmien indeterminat, il-valur jiġi determinat mir-renta netta tas-sena ta’ qabel immultiplikata għaxar darbiet. 752. Fil-kawżi ta’ manteniment il-valur tat-talba jkun l-ekwivalenti tal-ammont ta’ manteniment mitlub bħala dovut għal ħames snin. 753. Kif jiġi determinat il-valur dwar obbligazzjonijiet li għandhom jitħallsu f’rati, jew fil-kawżi biex wieħed isostni jew jattakka obbligazzjonijiet. (1) Fil-kawżi li jirrigwardaw l-esekuzzjoni ta’ obbligazzjonijiet li għandhom jitħallsu f’rati, il-valur jiġi determinat mis-somma mitluba għar-rata jew għar-rati magħluqa sal-ġurnata tat-talba. (2) Meta t-talba hija magħmula biex issostni jew tattakka obbligazzjoni, il-valur jiġi determinat mis-somma kollha tal-obbligazzjoni. 754. Regola dwar obbligazzjoni attakkataopeexceptionis. Ir-regola miġjuba fis-subartikolu (2) tal-aħħar artikolu qabel dan, tgħodd ukoll meta l-parti tattakka l-obbligazzjoni bil-mezz ta’ eċċezzjoni: Iżda f’dan il-każ il-qorti, jekk tiddikjara ruħha inkompetenti, tħal li l-ispejjeż tal-kawża għad-deċiżjoni tal-qorti li quddiemha, wara dik id-dikjarazzjoni, tinġieb il-kawża. 755. Kif jiġi determinat valur f’kawżi dwar kuntratti ta’ kiri, Fil-kawżi dwar l-eżistenza jew il-validità ta’ kuntratti ta’ kiri, inkella dwar it-tmiem tagħhom qabel iż-żmien miftiehem, il-valur jiġi stabbilit- (a) fl-ewwel każ, billi jingħaddil-kera taż-żmien kollu li għalih, bħal ma tippretendi l-parti, il-kuntratt għandu jibqa’ jseħħ; u (b) fit-tieni każ, billi jingħaddil-kera għaż-żmien kollu li jkun fadal biex jispiċċa l-kuntratt. 756. f’kawżi ta’ żgumbrament ta’ kerrej. (1) Ir-regola miġjuba fil-paragrafu (b) tal-aħħar artikolu qabel dantgħodd għall-kawżi ta’ żgumbrament ta’ kerrej minħabba li jkun baqa’ lura fil-ħlas tal-kera, jew għal raġuni leġittima oħra. (2) Meta l-iżgumbrament jintalab wara li jagħlaq iż-żmien tal-kiri, il-valur jiġi determinat mill-kera ta’ sena, inkella, fil-każ li l-kera ta’ sena ta’ bini hu mqassam f’rati, mill-kera ta’ rata waħda. 757. Regoli li għandhom jitħarsu meta ebda żmien determinat ma jkun miftiehem, jew meta l-konvenut jallega żmien determinat. (1) Fil-kawżi msemmijin fl-aħħar żewġ artikoli qabel dan, meta ma jiġix allegat li l-kiri sar għal żmien determinat, jekk il-kiri jkun ta’ bini, il-valur jiġi determinat mis-somma tal-kera ta’ kull rata, jew, jekk il-kiri jkun ta’ raba’, mill-qbiela ta’ sena. (2) Meta l-konvenut jallega li l-kiri sar għal żmien determinat, u minħabba f’hekk il-qorti tiddikjara ruħha inkompetenti, igħoddu dwar ir-riserva tal-ispejjeż id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 754. 758. Kif jiġi determinat il-valur f’kawżi ta’ għoti ta’ kontijiet. (1) Fil-kawżi dwar għoti ta’ kontijiet ta’ amministrazzjoni ta’ somom ta’ flus, il-valur tal-oġġett fil-kawża jiġi determinat mill-ammont ta’ dawk is-somom. (2) Jekk l-amministrazzjoni tkun ta’ beni immobbli, il-valur tal-oġġett fil-kawża jiġi determinat mir-renta ta’ sena, mingħajr tnaqqis ta’ xejn, multiplikata għas-snin kollha miġjubin fit-talba tal-attur. 759. Talba għall-ħlas ta’ somom diversi li għandhom jingħataw għal-raġunijiet diversi. Jekk l-attur jitlob il-ħlas ta’ diversi somom bħala li għandhom jingħataw lil u għal raġunijiet diversi, il-valur jiġi determinat mill-ogħla somma, bla ma jitqiesu s-somomiżgħar. 760. Kawżi dwar kapitali u mgħaxijiet. (1) Fil-kawżi dwar kapitali u mgħaxijiet, il-valur jiġi determinat mis-somom tal-kapitali u tal-imgħaxijiet flimkien. (2) Jekk l-attur, mistoqsi mill-qorti jew mill-konvenut, ma jkunx iridigħid kemm għadda żmien mill-aħħar darba li ħal-ħlas tal-imgħaxijiet, il-valur, għal dawk li huma mgħaxijiet, jiġi determinat billi tingħadd is-somma tagħhom miż-żmien tal-ftehim dwar dawk l-imgħaxijiet. 761. Stima bil-mezz ta’ periti. Fil-każijiet kollha mhux ikkontemplati fl-artikoli ta’ qabel ta’ dan is-sub-titolu, il-valur inċert jista’ jiġi determinat bi stima ta’ periti jew b’dikjarazzjoni tal-attur li huwa lest biex jaċċetta somma ta’ flus minflok il-ħaġa li jkun hemm kwistjoni fuqha. 762. Ħatra ta’ perit. (1) L-istima fil-każ imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, issir minn perit wieħed biss. (2) Meta l-partijiet ma jaqblux fuq il-perit li għandu jinħatar. Meta l-partijiet ma jiftehmux fuq il-perit li għandu jiġi maħtur, il-perit jiġi magħżul u maħtur mill-qorti. (3) Il-perit jista’ jiġi rikużat għal raġuni tajba. Il-perit li jiġi hekk maħtur mill-qorti ma jistax jiġi rikużat ħlief għal raġuni tajba. (4) Mill-istima ma hemmx appell. Kontra l-istima tal-perit m’hemmx appell. 763. (1) Sabiex jinsab quddiem liemaqorti jista’ jitressaq l-appell minn sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex), fil-każijiet li fihom il-valur tal-ħaġa ma jistax jiġi determinat ħlief minn stima ta’ periti, dik l-istima għandha ssir kif jingħad fl-aħħar artikolu qabel dan, fuq digriet tal-istess Qorti tal-Maġistrati, b’talba, imqar bil-fomm, tal-partijiet jew ta’ waħda minnhom, magħmula fi żmien sitt ijiem tax-xogħol minn dak in-nhar tas-sentenza. (2) Ir-rapport għandu jiġi mill-peritimwettaq bil-ġurament quddiem ir-reġistratur, u mdaħħal fl-atti tal-kawża. (3) It-talba għal din l-istima tista’ wkoll issir waqt is-smigħ tal-kawża. (4) In-nuqqas ta’ stima magħmula skont is-subartikolu (1) fiż-żmien hemmhekk stabbilit m’għandhux ikun kawża ta’ nullità tal-appell jekk, wara li ssir stima skont ordni tal-qorti li quddiemha jkun tressaq l-appell, jirriżulta illi l-oġġett tal-pretensjoni jaqa’, minħabba l-valur tiegħu, taħt il-ġurisdizzjoni ta’ dik il-qorti bħal a qorti ta’ appell. 764. Stima magħmula minn periti maħtura mill-partijiet. L-istima magħmula minn perit wieħed jew iżjed maħturin bi ftehim tal-parti l-waħda u l-oħra u mwettqa bil-ġurament tal-perit jew tal-periti quddiem ir-reġistratur, għandha, għall-finijiet tal-artikoli 761 u 763, l-istess effett daqs l-istima tal-perit maħtur mill-qorti. 765. Il-frottijiet, eċċ., ma jingħaddux fit-tiqjis tal-valur. Sabiex jiġi determinat il-valur tal-oġġett li fuqu jkun hemm il-kwistjoni, m’għandu jittieħed ebda qies tal-frottijiet, taż-żieda b’aċċessjoni, tad-danni jew tal-imgħaxijiet, li jkun hemm matul il-kawża. 766. Il-valur determinat biex tinsab il-kompetenza tal-qorti, jiswa ta’ bażi għat-taxxa tal-ispejjeż ġudizzjarji. Il-valur determinat sabiex tinsab il-kompetenza tal-qorti ma jistax jiswa ta’ bażi għal ebda ħaġ’oħra ħlief għat-taxxa tal-ispejjeż ġudizzjarji. 767. Il-benefiċċju msemmi fl-artikolu 741(ċ) hu mogħti lill-persuni li joqogħdu fil-Gżira ta’ Malta rigward il-qrati ta’ dik il-Gżira, u lil dawk li joqogħdu fil-Gżejjer ta’ Għawdex u Kemmuna rigward il-qorti ta’ dawk il-Gżejjer. 768. Regoli dwar il-kompetenza meta wħud mill-konvenuti joqogħdu f’Malta u wħud mill-konvenuti joqogħdu f’Għawdex jew Kemmuna. (1) Meta l-għadd tal-konvenuti li joqogħdu f’Malta huwa akbar minn dak tal-konvenuti li joqogħdu fil-Gżejjer ta’ Għawdex u Kemmuna, kull wieħed mill-konvenuti li joqgħod Malta jista’ jiċħad il-kompetenza tal-qorti ta’ Għawdex; u meta l-għadd tal-konvenuti li joqogħdu fil-Gżejjer ta’ Għawdex u Kemmuna huwa akbar minn dak tal-konvenuti li joqogħdu f’Malta, kull wieħed mill-konvenuti li joqgħod fil-Gżira ta’ Għawdex jew ta’ Kemmuna jista’ jiċħad il-kompetenza tal-qorti ta’ Malta. (2) Meta waħda mill-partijiet tiċħad b’eċċezzjoni l-kompetenza tal-qorti, dik il-qorti ssir inkompetenti għall-partijiet kollha. 769. Kif jispiċċa l-privilegi umfori meta l-għadd tal-konvenuti li joqogħdu f’Malta jkun daqs ta’ dawk li joqogħdu f’Għawdex u Kemmuna, Meta l-għadd tal-konvenuti li joqogħdu fil-Gżira ta’ Malta huwa daqs dak tal-konvenuti li joqogħdu fil-Gżejjer ta’ Għawdex u Kemmuna, il-privilegi umfori jispiċċa. 770. jew meta l-obbligazzjoni għandha tiġi esegwita fi Gżira partikolari. Il-privilegi umfori jispiċċa wkoll, fil-każ li l-kawża tkun dwar obbligazzjoni li, skont il-ftehim, kellha tiġi esegwita fi Gżira partikolari. 771. Il-privilegi umfori ma jistax jintalab mill-werriet meta l-awtur tiegħu ma kienx jista’ jitolbu. Il-privilegi umfori ma jistax jintalab mill-werriet, meta, għar-raġuni msemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, masetgħax ikun mitlub mill-awtur tiegħu. 772. Rinunzja espressa jew taċita tal-privilegi umfori. Dan il-privileġġ jista’ jiġi rrinunzjat u meta ma jiġix mitlub jitqies li ġie rrinunzjat. Il-kontumaċja tal-parti titqies bħala talba għal dak il-privileġġ. 773. Il-lok fejn tkun qiegħda l-ħaġa ma jaffetwax il-kompetenza. Kompetenza ratione depositi. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 745(b) u (h Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 745(b), jekk qorti partikolari f’Malta hija kompetenti, ma ssirx inkompetenti minħabba l-lok fejn tkun qiegħda l-ħaġa f’Malta: Iżda f’kawża dwar żbank ta’ depożiti, hija kompetenti biss il-qorti li taħt l-awtorità tagħha jkunu ġew iddepożitati l-flus jew ħwejjeġ oħra. 774. Meta l-inkompetenza għandha tiġi ddikjarata mill-qortiex officio. Emendat: XV.1913.144. Sostitwit: XXIV.1995.288. Sostitwit: XXIV.1995.288. Fin-nuqqas ta’ eċċezzjoni ta’ inkompetenza, il-qorti għandha, exofficio, tiddikjara l-inkompetenza tagħha- (a) meta l-kawża mhix ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ kompetenza ċivili ta’ Malta u l-konvenut jew ikun baqa’ kontumaċi jew ikun assentira ppreżentat fil-kawża minn kuraturi maħtura skont l-artikolu 929; jew (b) meta, minħabba x-xorta jew il-valur tal-ħaġali tkun fil-kwistjoni, il-kawża ma tkunx ta’ kompetenza ta’ dik il-qorti; jew (ċ) meta f’kawżi ta’ żbank ta’ depożiti, il-flus jew ħwejjeġ oħra jkunu ddepożitati taħt l-awtorità ta’ qorti oħra: Iżda, fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu (b), l-eċċezzjonijiet ta’ inkompetenza ma jistgħux jingħataw u lanqas ma jistgħu jiġu dikjaratiex officio Iżda, fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu (b, f’qorti fi grad ta’ appell. 775. Konflitt ta’ deċiżjonijiet fuq il-kompetenza. Emendat: XV.1913.145; XXIV. 1995.289. Fil-każ li żewġ qrati jew iżjed jiddikjaraw ruħhom rispettivament inkompetenti biex jieħdu konjizzjoni ta’ kawża partikolari, li, b’dankollu, tkun ta’ kompetenza ta’ waħda minn dawk il-qrati, imiss lill-Qorti tal-Appell li tiddeċiedi liema waħda minn dawk il-qrati hija l-qorti kompetenti, ukoll jekk ma jkunx sarappell, fil-forma ordinarja, mid-deċiżjonijiet ta’ dawk il-qrati, lill-Qorti tal-Appell fuq imsemmija. 776. Meta l-kawża ma tkunx inġiebet quddiem il-Qorti tal-Appell bil-mezz ta’ appell fil-forma ordinarja, jista’ f’kull żmien, għall-finijiet tal-aħħar artikolu qabel dan, isir rikors lill-Qorti tal-Appell, u din il-qorti wara li tisma’ l-partijiet, għandha tiddeċiedi liema minn dawk il-qrati hija l-qorti kompetenti. 777. Il-qorti tal-ewwel grad li tiġi iddikjarata kompetenti mill-Qorti tal-Appell għandha tisma’ u tiddeċiedi l-kawża. Emendat: XV.1913.145. Il-qorti tal-ewwel grad, li tiġi iddikjarata bħala l-qorti kompetenti mill-Qorti tal-Appell għandha tisma’ u tiddeċiedi l-kawża. 778. Kwistjonijiet ta’ ġurisdizzjoni rationemateriae. Emendat: XV.1913.146; XXXI.1934.66. Sostitwit: XXI II.1971.26. Imħassar: XXIV.1995.290. 779. Imħassar: XXIV. 1995.290. S u b-titodu IV FUQ L-EĊĊEZZJONI TA’ ILLEĠITTIMITÀ TAL-ATTUR JEW TAL-KONVENUT 780. Eċċezzjoni dwar l-illeġittimità tal-attur jew tal-konvenut. L-eċċezzjoni dwar l-illeġittimità tal-attur jew tal-konvenut tista’ tingħata, meta l-wieħed jew l-ieħor huwa inkapaċi skont il-liġi biex joqgħod f’kawża, inkella biex iħarrek jew jiġi mħarrek fl-isem u fl-interess ta’ ħadd ieħor, mingħajr ma jkun awtorizzat skont il-liġi għal daqshekk. 781. Inkapaċità ta’ persuni bħala atturi jew konvenuti. Emendat: XV.1913.148; XL VI.1973.108; Emendat: II.2012.10. M’humiex kapaċi biex joqogħdu f’kawża bħala atturi jew bħala konvenuti: (a) il-minuri, ħlief fil-persuna tal-ġenitur li jkun qed jeżerċita s-setgħa tal-missier, jew, fin-nuqqas ta’ dan, fil-persuna ta’ tutur jew kuratur; (b) il-persuni b’diżordni mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmilhom inkapaċi li jieħdu ħsiebħwejjiġhom, jew imġienen, u kull persuna oħra li ma jkollhiex l-eżerċizzju jew l-amministrazzjoni libera tal-jeddijiet li fuqhom tkun il-kawża, ħlief fil-persuna ta’ dak li skont il-liġi jkollu f’idejh dik l-amministrazzjoni, jew ta’ kuratur adlitem. 782. Eċċezzjonijiet. Sostitwit: XL VI.1973.108. Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 781 ma għandhomx japplikaw għal- (a) xi minuri, jekk dan ikun fil-kummerċ bil-kunsens tal-ġenitur li jkun qed jeżerċita s-setgħa tal-missier għad li l-kawża ma tkunx fuq affarijiet tal-kummerċ, jew meta dak il-ġenituri kunta espressament il-kunsens tiegħu sabiex il-minuri jista’ jħarrek jew jiġi mħarrek mingħajr l-assistenza tiegħu; (b) xi minuri f’kawżi kontra l-imsemmiġenitur, basta li dak il-minuri jkollu kuratur adlitem. 783. Ħatra ta’ kuratur adlitem. Emendat: XL VI.1973.108. (1) Fil-każijiet imsemmijin f’dan is-sub-titolu, il-kuratur adlitem jista’ jiġi maħtur mill-istess qortiilli quddiemha l-kawża tkun ġiet imressqa, jew tkun sejra tiġi mressqa, fuq rikors ta’ kull min ikollu interess. (2) Ir-rikors għall-ħatra ta’ kuratur biex jidher għal minuri li jkun irid iħarrek, jista’ jsir minn kull persuna. (3) Ir-rikors għall-ħatra ta’ kuratur ma jiġix milqugħ mill-qorti, jekk il-parti li għaliha tintalab il-ħatra ta’ kuratur tkun ġaipprovduta b’tutur jew b’kuratur, ħlief meta l-kawża tkun kontra dak it-tutur jew kuratur. 784. Awtorizzazzjoni tal-qorti minflok il-kunsens tal-missier. Emendat: XL VI.1973.108. Meta l-ġenitur li jkun qed jeżerċita s-setgħa tal-missier, minħabba assenza jew għal raġunijiet oħra, ma jkunx jista’ jew ma jkunx irid jidher għalibnu, inkella ma jkunx jista’ jew ma jkunx irid jagħti l-kunsens tiegħu li libnu sabiex iħarrek, l-awtorizzazzjoni meħtieġa tiġi mogħtija mill-qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja, jekk din il-qorti jkun jidhrilha xieraq li tagħti din l-awtorizzazzjoni. 785. Awtorizzazzjoni ġenerali mogħtija mill-qorti lit-tifel taħt l-età. Emendat: XL VI.1973.108. (1) Fil-każ imsemmi fl-artikolu 784, il-qorti ta’ ġurisdizzjoni volontarja tista’ tagħti lit-tifel awtorizzazzjoni ġenerali biex toqgħod f’kawżi sew f’dawk li jkunu miexjakemm f’dawk li għadiridu jsiru. (2) Il-qorti tista’ tagħti dik l-awtorizzazzjoni taħt dawk il-provvedimenti li jidhrilha meħtieġa taħt iċ-ċirkostanzi. 786. Ma tistax tingħata kontra l-prokuratur tad-Djoċeżan ta’ Malta l-eċċezzjoni tal-illeġittimità, Emendat: XI.1859.31; A.L.46L VIII.1974.68; XXIV. 1975.2VIII.1990.3; XXIV. 1995.291A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68; XXIV. 1975.2;. (1) L-eċċezzjoni tal-illeġittimità tal-persuna li tidher jew tkun konvenuta fl-isem jew fl-interess ta’ ħadd ieħor ma tistax tingħata kontra l-ekonomu jew uffiċjal ieħor li jkun qiegħed jaqdi funzjoni ekwivalenti fil-Kurja Arċiveskovili ta’ Malta u fil-Kurja Veskovili ta’ Għawdex, jew kontra waħda mill-persuni msemmijin fil-paragrafu (a) tas-subartikolu (1) tal-artikolu 180. (2) jew kontra l-Avukat Ġenerali, L-anqas tista’ tingħata din l-eċċezzjoni kontra l-Avukat Ġenerali fil-każijiet li fihom huwa awtorizzat b’mod speċjali mil-liġi li jidher, jew meta huwa awtorizzat mill-awtorità kompetenti li jidher f’kawżi li jinteressaw l-ordni pubbliku, u sa fejn għandu x’jaqsam l-interess pubbliku. (3) jew kontra uffiċjal pubbliku f’Għawdex. Lanqas tista’ tingħata din l-eċċezzjoni kontra uffiċjal li jkun inkarigat minn xi parti tas-servizz pubbliku f’Għawdex, u li jidher quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) dwar affarijiet li jkollhom x’jaqsmu mal-inkarigu tiegħu, iżda dan kemm-il darba l-kap tad-dipartiment, illi taħtu jkun l-uffiċjal minħabba dak l-inkarigu, ikun joqgħod Malta; f’dawn il-każijiet, igħoddu għal dan l-uffiċjalid-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi dwar il-kapijiet tad-dipartimenti. 786A. Meta ma tingħatax l-eċċczzjoni tal-illeġitttmità. Miżjud: XXIV.1995.292. Ma tistax tingħata l-eċċezzjoni tal-illeġittimità kontra xi waħda mill-persuni msemmija fl-artikolu 181A(2) fil-każ ta’ korp li jkollu personalità ġuridika distinta, u fil-każ ta’ persuna msemmija fl-artikolu 187(7) fil-każ ta’ bastiment jew biċċa oħra tal-baħar. 787. Nullità tal-atti magħmulin minn persuni jew kontra persuni inkapaċi. Emendat: XL VI.1973.108. (1) Kull att ġudizzjarju li jsir minn persuna jew kontra persuna inkapaċi li toqgħod f’kawża u li ma tkunx awtorizzata regolarment għal daqshekk, huwa null. (2) In-nullità minħabba minorità ma tistax tinġieb ’il quddiem ħlief mill-minuri stess, jew mill-werriet tiegħu. (3) In-nullità minħabba n-nuqqas tal-kunsens tal-ġenitur, ma tistax tinġieb ’il quddiem ħlief mill-ġenitur; ma tistax lanqas tinġieb ’il quddiem mill-ġenitur wara li t-tifel ma jibqax suġġett għas-setgħa tal-missier. 788. Meta l-att null isir jiswa. Emendat: IV.1862.16; XL VI.1973.108. Id-difett tan-nullità jiġi rrimedjat jekk il-ġenitur li jeżerċita s-setgħa mal-missier, jew il-kuratur, illi jidher minrajh jew għax imsejjaħ fil-kawża, japprova l-atti. S u b-titolu V FUQ L-EĊĊEZZJONI TA’ NULLITÀ TA’ ATTI ĠUDIZZJARJI 789. Eċċezzjoni ta’ nullità ta’ atti ġudizzjarji. Emendat: XXIV.1995.293. (1) L-eċċezzjoni ta’ nullità tal-atti ġudizzjarji tista’ tingħata- (a) jekk in-nullità hija iddikjarata mil-liġi espressament; (b) jekk l-att jinħareġ minn qorti mhux kompetenti; (ċ) jekk fl-att ikun hemm vjolazzjoni tal-forma meħtieġa mil-liġi, ukoll jekk mhux taħt piena ta’ nullità, kemm-il darba dik il-vjolazzjoni tkun ġiebet, lill-parti li titlob in-nullità, preġudizzju illi ma jistax jissewwa xort’oħra ħlief billi l-att jiġi annullat; (d) jekk l-att ikun nieqes minn xi partikolarità essenzjali espressament meħtieġa mil-liġi: Iżda dik l-eċċezzjoni ta’ nullità kif maħsuba fil-paragrafi (a), (ċ), u (dIżda dik l-eċċezzjoni ta’ nullità kif maħsuba fil-paragrafi (a), (ċ) ma tkunx tista’ tingħata jekk dak in-nuqqas jew vjolazzjoni jkunu jistgħu jissewwew taħt kull dispożizzjoni oħra tal-li [i. (2) L-eċċezzjoni ta’ nullità ta’ att, taħt is-subartikolu (1)(ċ), ma tistax tingħata, meta l-parti li tagħtiha tkun baqgħat tagħmel jew, għad li tkun tafbiha, tkun ħalliet li jibqgħu jsiru atti oħra wara, mingħajr ma teċċepixxi dik in-nullità. 790. Meta l-eċċezzjoni tan-nullità tas-sentenza ma tistax tintlaqa’. Sostitwit: XXIV.1995.294. Meta quddiem qorti fi grad ta’ appell tinġieb ’il quddiem eċċezzjoni tan-nullità tas-sentenza appellata, dik l-eċċezzjoni ma għandhiex tintlaqa’ jekk is-sentenza tkun ġusta fis-sustanza tagħha, ħlief jekk l-eċċezzjoni tkun ibbażata fuq nuqqas ta’ ġurisdizzjoni jew fuq nuqqas ta’ ċitazzjoni, jew fuq illeġittimità ta’ persuna jew fuq li s-sentenza tal-ewwel qorti hija ex trapetita jew ultrapetita jew fuq kull difett ieħor li jippreġudika l-jedd ta’ smigħ xieraq. Su b-titolu VI. FUQ L-EĊĊEZZJONIJIET FIL-KAWŻI TA’ SPOLL 791. Eċċezzjonijiet f’kawżi ta’ spoll. Emendat: X.1856.16; XVI.2006.26. (1) Il-konvenut f’kawża ta’ spoll magħmula fi żmien xahrejn minn dak in-nhar li jkun sar l-ispoll, ma jista’ jagħti ebda eċċezzjoni li mhix dilatorja, qabel ma jkun raġa’ qiegħed il-ħaġa fl-istat ewlieni u raġa’ qiegħed għalkollox fl-istat ta’ qabel il-parti li tkunbatiet l-ispoll, f’dak iż-żmien illi, skont iċ-ċirkostanzi, jiġi mogħti lil u fis-sentenza, bla ħsara ta’ jeddijiet oħra tiegħu. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jgħoddu wkoll fil-każ ta’ kerrejlijbati l-ispoll tad-detenzjoni tal-ħaġa lil u mikrija, sew minn sid il-kera kemm minn terza persuna. (3) Il-qorti għandha teżamina biss il-fatt tal-pussess jew tad-detenzjoni, u l-fatt tal-ispoll. (4) Kap.9. Kap. 9. F’kawża ta’ spoll ix-xiehda tax-xhieda li tkun ingħatat fi proċeduri kriminali għal reat taħt l-artikolu 85 tal-Kodiċi Kriminali dwar l-istess għemil li dwaru tkun il-kawża tista’ tinġieb bħala prova fil-kawża mingħajr ħsara għad-dritt tal-parti l-oħra għall-kontroeżami. S u b-titolu VII. FUQ L-EĊĊEZZJONI TA’ LI SA LI BI PENDENS JEW TA’ KONNESSJONI TA’ KAWŻA MA’ OĦRA. 792. Li salibipendens. Meta titressaq kawża quddiem qorti kompetenti, wara li tkun tressqet kawża oħra fuq l-istess oġġett quddiem qorti kompetenti oħra, il-kawża mressqa l-aħħar tista’ tiġi mibgħuta lil dik il-qorti l-oħra. 793. Konnessjoni ta’ kawża ma’ oħra. Emendat: IX.1886.100. (1) Meta bejn żewġ kawżi jew iżjed imressqin quddiem qorti waħda jkun hemm konnessjoni ta’ suġġett, jew, meta d-deċiżjoni ta’ waħda tista’ tolqot d-deċiżjoni tal-oħra jew tal-oħrajn, il-qorti tista’ tordna lid-diversi kawżi jiġu mismugħin flimkien. (2) Quddiem il-qorti fi grad ta’ appell. Il-kawżi mismugħin flimkien fil-qorti tal-ewwel grad, jistgħu jiġu hekk ukoll mismugħin fil-qorti fi grad ta’ appell, mingħajr ma jkun jinħtieġ ordni ieħor tal-qorti. (3) Sentenza separata f’kull kawża. Iżda, sew fil-qorti tal-ewwel gradkemm fil-qorti fi grad ta’ appell, għandha tingħata f’kull kawża sentenza separata, u kull sentenza għandu jkun fiha l-motivi tagħha, jew riferenza għall-motivi tas-sentenza ta’ waħda mill-kawżi l-oħra li jkunu ġew mismugħin flimkien. 794. Żmien għall-eċċezzjoni. Emendat: XI.1973.377; XXIV. 1995.357. (1) L-eċċezzjoni li sali bipendens jew ta’ konnessjoni ta’ kawża ma’ oħra tista’ tingħata f’kull żmien sas-sentenza. (2) Il-qorti għandha tiddeċidi l-eċċezzjoni; u, meta l-eċċezzjoni ma tiġix milqugħa, il-qorti tista’ fl-istess ħin tiddeċidi l-meritu tal-kawża. (3) Meta jkun sar rikors fil-Qorti Ċivili, Prim’Awla, skont l-artikolu 355 tal-Att dwar il-Bastimenti Merkantili, id-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu għandhom japplikaw biss sa fejn ma jkunux inkonsistenti mad-dispożizzjonijiet ta’ dak l-artikolu. S u b-titolu VIII FUQ L-EĊĊEZZJONI TA’ ESKUSSJONI 795. L-eċċezzjoni ta’ eskussjoni. Emendat: IV.1868.11. Il-konvenut li jagħti l-eċċezzjoni tal-eskussjoni, għandu jippreżenta fis-smigħ tal-kawża, jew qabel, lista li jkun fiha miġjuba ħaġa b’ħaġa l-beni li jkollha f’Mal ta l-parti li tagħha tintalab l-eskussjoni, u li jkunu biżżejjed għall-ħlas tal-kreditu tal-attur. 796. Depożitu tal-ispejjeż meħtieġa għall-eskussjoni. Emendat: IV.1868.11. Meta l-eċċezzjoni tal-eskussjoni tiġi milqugħa, il-konvenut għandu, fiż-żmien li tagħtih il-qorti, iqiegħed, favur l-attur, somma li tiġi iffissata wkoll mill-qorti, għall-ispejjeż meħtieġa għall-eskussjoni, u għandu jobbliga ruħu li jagħti lill-attur kull somma oħra li tkun tinħtieġ għal dak l-iskop. 797. T waqqif tal-kawża. Emendat: IV.1868.11. Wara li jiġu mitmuma l-obbligi msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, il-qorti għandha tordna li t-tmexxija tal-kawża li fiha tkun ingħatat l-eċċezzjoni tal-eskussjoni, tiġi mwaqqfa sinedie, jew għal żmien determinat, skont iċ-ċirkostanzi. 798. Jekk, għall-kuntrarju, il-konvenut jonqos li jesegwixxi, fiż-żmien fuq stabbilit, xi wieħed mill-obbligi hawn fuq imsemmija, il-kawża tiġi deċiża, bla ma jittieħed qies tal-eċċezzjoni tal-eskussjoni. 799. Il-kawża titmexxa ’l quddiem jekk il-kreditu tal-attur ma jiġix imħalla s kollu. Emendat: IV.1868.11; VII.1880.15. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan igħoddu wkoll, meta l-attur ma jirnexxilux jitħallas għalkollox tal-kreditu tiegħu mill-beni miġjuba fil-lista msemmija fl-artikolu 795. (2) Iżda f’dak il-każ, jista’ jiġi mogħti permess lill-konvenut li jindikabeni oħra, jekk hu juri għas-sodisfazzjon tal-qorti, illi, fiż-żmien tad-digriet li bih ġiet imwaqqfa l-kawża, ma kienx jafbl-eżistenza ta’ dawk il-beni l-oħra. 800. Eskussjoni ta’ beni oħra. Emendat: IV.1868.11. Jekk jingħata permess lill-konvenut li jindikabeni oħra, igħoddu d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 796 sas-799. 801. (1) Il-konvenut jista’ jirnnunzja għall-eċċezzjoni tal-eskussjoni minnu mogħtija, u jitlob li l-kawża tiġi deċiża għadil li l-attur ikun beda l-proċeduri tal-eskussjoni. (2) Iżda, f’dak il-każ, l-ispejjeż li jkunu saru fil-proċeduri tal-eskussjoni għandu jbatihom il-konvenut. S u b-titolu IX FUQ L-EĊĊEZZJONI TA’ FALSIFIKAZZJONI 802. Eċċezzjoni ta’ falsifikazzjoni. L-eċċezzjoni ta’ falsifikazzjoni tista’ tingħata mhux biss mill-parti li tagħha jingħad li hu d-dokument, iżda wkoll minn dawk kollha illi kontra tagħhom jinġieb dak id-dokument. 803. Meta l-kawża tista’ tiġi deċiża bla ma titqies l-eċċezzjoni. Jekk il-kawża tista’ tiġi deċiża mingħajr id-dokument attakkat bħala falz, il-qorti għandha tiddeċidi l-meritu, bla ma tqis l-eċċezzjoni ta’ falsifikazzjoni. 804. L-eċċezzjoni tiġi deċiża indipendentement mill-azzjoni kriminali. L-eċċezzjoni ta’ falsifikazzjoni għandha tiġi deċiża indipendentement mill-azzjoni kriminali. 805. Arrest tal-persuna suspetta ta’ falsifikazzjoni. Emendat: VIII.1990.3. Meta l-qorti, f’kull waqt li jkun tal-kawża, ikollha raġuni tajba biex tissuspetta li dokument huwa falz, għandha exofficiot ordna l-arrest tal-persuna suspetta tal-falsifikazzjoni u tibgħatha quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, sabiex isir kontra tagħha l-proċediment skont il-li [i. Titolu III FUQ IT-TRASFUŻJONI TAL-ĠUDIZZJU MINĦABBA MEWT, EĊĊ. 806. Meta waħda mill-partijiet tmut. Il-werriet jew l-esekutur ta’ waħda mill-partijiet, li tmut matul il-kawża, jew kull wieħed ieħor li jkollunteress, jista’ jitlob b’rikors li l-atti tal-kawża jgħaddu fil-persuna tiegħu, sabiex jissokta l-kawża minflok il-parti mejta. 807. (1) Jekk ebda persuna ma tagħmel rikors fejn titlob li l-kawża ti tkompla f’isimha, minflok il-parti li tkun mietet, il-parti l-oħra tista’, b’rikors, titlob li l-kawża tgħaddi fil-persuna tal-werriet jew werrieta preżuntivi tal-parti li tkun mietet, jekk ikunu magħrufa. (2) Dak ir-rikors għandu b’ordni tal-qorti jiġi notifikat lill-werriet preżuntiv jew werrieta preżuntivi li jkollhom żmien xahar li fih ikunu jridu jiddikjaraw jekk humiex biħsiebhom ikomplu l-kawża. (3) Jekk ma ssirx dik id-dikjarazzjoni, l-qorti għandha exofficiot għaddi biex taħtar kuratur adlitemsabiex dan jirrappreżenta l-interessi tal-mejjet fil-kawża skont l-artikolu 809. (4) Meta ma jkun magħrufħadd li jista’ jirrappreżenta l-mejjet, dak ir-rikors jista’ jkun fih biss it-talba għall-ħatra ta’ kuraturi biex ikomplu l-kawża. (5) Il-kuratur għandu jieħu dawk il-passi kollha meħtieġa biex jidentifika u jsib fejn ikunu l-eredi preżuntivi tal-mejjet u meta dawn jiġu hekk identifikati u misjuba, l-kuratur għandu jitlob lill-qorti sabiex tinnotifikhom dwar il-kawża pendenti u l-qorti għandha tordnalu jew tordnalhom jiddikjaraw fi żmien speċifikat jekk humiex lesti li jkomplu l-kawża. 808. Il-kontumaċja ma ġġibx ir-rinunzja tal-werriet, eċċ., għall-wirt, eċċ. Sostitwit: XXIV.1995.296. In-nuqqas tad-dehra tal-werriet jew tal-esekutur sabiex jissokta l-kawża ma timplikax ir-rinunzja għall-wirt jew għall-esekutorija; u sew il-werriet kif ukoll l-esekutur, wara li jġib prova lill-qorti dwar it-titolu tiegħu, jista’ f’kull żmien b’rikors jassumi it-tkomplija tal-kawża, u jwaqqaf l-effett tal-ħatra tal-kuraturi għall-proċeduri li jsiru wara. Ir-rikors għandu jiġi notifikat lill-kuraturi u lill-partijiet l-oħra fil-kawża li jistgħu jippreżentaw risposta għalih f’dak iż-żmien li l-qorti tistabbilixxi. 809. Il-bandu għall-ħatra tal-kuraturi għandu jiġi nnotifikat lill-werriet preżuntiv jew lill-werrieta preżuntivi, jekk ikunu magħrufin; u jekk ma jkunux magħrufin dawk il-bandi għandhom jiġu pubblikati darbtejn f’mill-inqas żewġ gazzetti ta’ kuljum, b’intervall ta’ ġimgħa bejn pubblikazzjoni u oħra, bi spejjeż tar-rikorrent u mingħajr il-ħtieġa ta’ ebda notifika. 810. Aċċettazzjoni tal-kurazija. (1) Tis ta’ wkoll il-parti, illi jkun għad ma ddikjaratx jekk tridx taċċetta l-wirt jew l-esekutorija, tidher biex taċċetta l-ħatra bħala kuratur u tissokta l-kawża f’dik il-kwalità. (2) Il-qorti tista’ taħtar kuratur tal-elenku. Il-qorti tista’, meta jidhrilha xieraq, iżżid mal-werriet jew mal-esekutur, kuratur minn fost l-avukati tal-elenku msemmi fl-artikolu 91. 810A. Bdil tal-partijiet minħabba f’raġunijiet oħra. Miżjud: XXIV.1995.298. Fil-każ ta’ xibdil ieħor tal-partijiet f’kawża għal raġuni oħra li ma tkunx il-mewt pendentelite ta’ xi parti fil-kawża, min ikun jixtieq jidħol fil-kawża għandu jippreżenta rikors li fih jitlob awtorizzazzjoni sabiex jassumi l-atti tal-kawża flimkien ma’ jew minflok dik il-parti li hekk għandha x’taqsam, u s-sentenza tkun ukoll torbot lil dik il-parti li tkun assumiet l-atti tal-kawża. 810B. Kontinwazzjoni tal-kawża fin-nuqqas ta’ rikors jew ta’ kuratur. Miżjud: XVII.2012.6. Meta, fi żmien sitt xhur mill-mewt pendentelite ta’ xi parti f’kawża, ma jkun sareb da rikors minn xi persuna sabiex tkompli l-kawża minflok il-mejjet, jew fejn matul dan iż-żmien ebda rikors ma jkun ġie intavolat minn xi parti fil-kawża sabiex jintalab li l-kawża tkompli ssir f’isem l-eredi preżunt jew preżunti tal-mejjet, il-kawża għandha tkompli f’isem il-mejjet u kwalunkwe sentenza li tingħata f’tali kawża tkun eżegwibbli kontra l-eredi tal-mejjet: Iżda minkejja li jkun għadda l-perjodu ta’ sitt xhur stipulat f’dan l-artikolu, kwalunkwe persuna interessata li għaliha jirreferi l-artikolu 807 kif ukoll il-parti l-oħra fil-kawża tista’, sa dak iż-żmien li l-kawża tiġi differita għas-sentenza jew wara s-sentenza fil-każ li l-persuna jew il-parti msemmija tippreżenta rikors tal-appell, tutilizza d-dispożizzjonijiet tal-imsemmija artikoli 806 u 807 rispettivament: Iżda wkoll ebda sentenza mogħtija fir-rigward ta’ parti mejta m’għandha titqies bħala nulla jew difettuża minħabba l-fatt biss li l-perjodu ta’ sitt xhur imsemmi f’dan l-artikolu ma jkunx laħaq għadda sal-mument meta l-kawża tmur għas-sentenza. Titolu IV FUQ IR-RITRATTAZZJONI 811. Ri trattazzjoni ta’ kawża deċiża. Emendat: XI.1859.33; IX.1886.101 XXII.2005.62; VII.2007.23IX.1886.101;. Kawża deċiża b’sentenza mogħtija fi grad ta’ appell jew mill-Qorti Ċivili, Prim Awla, fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha, tista’, fuq talba ta’ waħda mill-partijiet li jkollha interess, tiġi ritrattata, wara li qabel xejn tiġi mħassra dik is-sentenza, għal waħda minn dawn ir-raġunijiet li ġejjin: (a) jekk is-sentenza tkun ittieħdet bil-qerq ta’ waħda mill-partijiet bi ħsara tal-oħra; (b) jekk ir-rikors ġuramentat ma jkunx ġie notifikat lill-parti telliefa, basta li din il-parti, għad li ma tkunx ġiet innotifikata, ma tkunx dehret fis-smigħ tal-kawża; (ċ) jekk waħda mill-partijiet fil-kawża ma tkunx persuna leġittima, kemm-il darba ma tkunx ġiet mogħtija u deċiża l-eċċezzjoni ta’ illeġittimità; (d) jekk is-sentenza tkun ġiet mogħtija minn qort in kompetenti minħabba n-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni kif imsemmi fl-artikolu 741(a), basta li qabel ma tkunx ġiet mogħtija u deċiża l-eċċezzjoni tal-inkompetenza; (e) jekk is-sentenza tkun applikat il-liġi ħażin; għall-finijiet ta’ dan il-paragrafu, jitqies li kien hemm applikazzjoni ħażina tal-liġi, fil-każ biss lid-deċiżjoni, meta l-fatt kientassew kif stabbilit fis-sentenza attakkata, ma tkunx skont il-liġi, basta li l-kwistjoni ma tkunx dwar interpretazzjoni ta’ liġi, li fuqha l-qorti tkun espressamenttat deċiżjoni; (f) jekk is-sentenza tkun ġiet mogħtija fuq ħaġa mhix imdaħħla fit-talba; (g) jekk bis-sentenza jkun ġie mogħti iżjed minn dak lintalab; (h) jekk is-sentenza tkun kuntrarja għal sentenza oħra ta’ qabel, deċiża bejn l-istess partijiet, fuq l-istess oġġett, u li għaddiet f’ġudikat, basta li l-eċċezzjoni ta’ resjudicata ma tkunx ġiet mogħtija u deċiża; (i) jekk fis-sentenza jkun hemm dispożizzjonijiet kontra xulxin; (j) jekk is-sentenza tkun ġiet deċiża fuq provi li, b’sentenza mogħtija wara, jiġu ddikjarati foloz, jew, li jkunu ġew hekk iddikjarati b’sentenza mogħtija qabel, iżda l-parti telliefa ma kinitx taf b’dan il-fatt; (k) jekk, wara s-sentenza, ikun instab dokument deċiżiv, u li l-parti li ġġib u ma kinitx tafbih, inkella, illi, bil-mezzi li tagħti l-liġi, ma setgħat x iġġib u, qabel dik is-sentenza; (l) jekk is-sentenza kienet l-effett ta’ żball li jidher mill-atti jew mid-dokumenti tal-kawża. Għall-finijiet ta’ dan il-paragrafu, jitqies li hemm dak l-iżball, fil-każ biss lid-deċiżjoni tkun ibbażata fuq is-suppożizzjoni ta’ xi fatt li l-verità tiegħu tkun bla ebda dubju eskluża, jew fuq is-suppożizzjoni li ma jeżistix xifatt, li l-verità tiegħu tkun stabbilita pożittivament, bastali, fil-każ il-wieħed u l-ieħor, il-fatt ma jkunx punt ikkontestatilli jkun ġie deċiż bis-sentenza. 812. Ri trattazzjoni ta’ kawżi deċiżi mill-qorti tal-ewwel grad. Emendat: IX.1886.101. Ir-ritrattazzjoni ta’ kawża deċiża b’sentenza mogħtija minn qorti tal-ewwel grad, u li għaddiet f’ġudikat, tista’ tingħata wkoll, fuq talba tal-partijiet li jkollhom interess, f’kull wieħed mill-każijiet imsemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, basta l il-parti tkun ġiettaf bil-fatti illi minħabba fihom titlob ir-ritrattazzjoni, wara li jkun għalaq iż-żmien tal-appell. 813. Ir-ritrattazzjoni ma tingħatax ħlief għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 811 u ma tingħatax ħlief għal dawk il-kapi tas-sentenza attakkatail li dwarhom tkun teżisti xi waħda minn dawk ir-raġunijiet kif ukoll għall-kapi l-oħra li jkunu dipendenti minnhom. 814. Il-qorti li quddiemha għandha ssir it-talba għar-ritrattazzjoni. Emendat: XI.1859.35; IV. 1865.3; IX.1886.101. Sostitwit: XXIV.1995.299. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-Sub-titolu II tat-Titolu II ta’ It-Tielet Ktieb ta’ dan il-Kodiċi, it-talba għar-ritrattazzjoni għandha ssir quddiem il-qorti li tkun tat is-sentenza attakkata, u jistgħu joqogħdu fiha l-istess imħallfin jew ma ġistrati. 815. Fil-qrati superjuri u fil-qrati inferjuri, it-talba għar-ritrattazzjoni, f’qorti tal-ewwel grad, għandha ssir b’rikors ġuramentat, u quddiem il-qorti fi grad ta’ appell, b’rikors; flimkien mal-preżentata tar-rikors għandha tingħata l-garanzija għall-ispejjeż skont l-artikolu 249. 816. X’għandu jkun fih ir-rikors ġuramentat. Emendat: IX.1886.101; XXIV. 1995.301; XXII.2005.64. Fir-rikors ġuramentat jew le, l-attur għandu jsemmi wieħed wieħed il-kapi tas-sentenza li jkun iridjattakka, u r-raġunijiet għar-ritrattazzjoni fil-kliem li huma miġjuba fl-artikolu 811, u għandu jsemmid-dispożizzjonijet ta’ dak l-artikolu li jgħoddu għal dawk ir-raġunijiet. Barra minn dan, l-attur għandu jfisser, fil-qosor u biċ-ċar, il-fatti li minnhom tirriżulta kull waħda minn dawk ir-raġunijiet; u meta r-raġuni hija l-applikazzjoni ħażina tal-liġi, l-attur għandu jsemmil-liġi li kienimissha ġiet applikata. 817. Meta t-talba ssir b’ċitazzjoni. Emendat: IX.1886.101. Imħassar: XXIV.1995.302. 818. Iż-żmien li fih tista’ ssir it-talba għar-ritrattazzjoni. Emendat: IX.1886.101; XXIV. 1995.303. (1) Iż-żmien li fih tista’ ssir it-talba għar-ritrattazzjoni huwa ta’ tliet xhur, u jibda jgħodd- (a) fil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 811(a) u (kfil-każijiet imsemmijin fl-artikolu 811(a), mill-ġurnata li fiha jinkixef il-qerq, jew jinsab id-dokument; (b) fil-każ imsemmi fil-paragrafu (b), mill-ġurnata li fiha l-attur ikun ġie jaf bis-sentenza; (ċ) fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu (j), jekk il-falsità tkun, fuq talba jew kwerela tal-istess attur, ġiet iddikjarata wara s-sentenza attakkata, mill-ġurnata ta’ dik id-dikjarazzjoni, u jekk tkun ġiet iddikjarata wara dik is-sentenza, iżda fuq talba jew kwerela ta’ ħadd ieħor, jew jekk tkun ġiet iddikjarata qabel, mill-ġurnata li l-attur ikun ġiejaf b’dik id-dikjarazzjoni; (d) f’kull każ ieħor, minn dak in-nhar tas-sentenza attakkata. (2) Ma tista’ tintalab f’ebda każri trattazzjoni wara li jgħaddu ħames snin minn meta tkun ingħatat l-ewwel sentenza. 819. Iż-żmien ma jiġġeddidx u jimxi kontra minuri, eċċ. Emendat: IX.1886.101; XI.1977.2. (1) Iż-żmien imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan huwa perentorju. (2) Dak iż-żmien jimxi xorta waħda wkoll kontra l-minuri u l-interdetti. 820. (1) Meta t-talba għar-ritrattazzjoni tiġi milqugħa bit-tħassir tas-sentenza attakkata, il-kawża tiġi mismugħa mill-ġdid fil-meritu, fl-istess ġurnata jew f’oħra li tiddestina l-qorti. (2) Is-sentenza għar-ritrattazzjoni tingħata b’sentenza separata. Iżda, fuq talba għar-ritrattazzjoni għandha tingħata dejjem sentenza separata. 821. Ir-ritrattazzjoni ma tistax tintalab iżjed minn darba waħda. Eċċezzjonijiet. Emendat: IX.1886.101. It-talba għar-ritrattazzjoni ma tistax issir iżjed minn darba waħda, ħlief għal raġunijiet li jinqalgħu wara l-ewwel talba. 822. It-talba għar-ritrattazzjoni jista’ jinqeda biha l-konvenut. Emendat: IX.1886.101. (1) Bit-talba għar-ritrattazzjoni jista’ jinqeda kull wieħed mill-konvenuti illi, sew fit-tweġiba għal-libell jew għall-petizzjoni, inkella b’nota ippreżentata qabel il-ftuħ tas-smigħ ta’ dik it-talba, ikun ammetta t-talba. (2) F’dak il-każ, il-konvenut jista’ jissokta l-proċeduri, għalkemm min ikun għamel dik it-talba jirrinunzja għaliha. 823. It-talba għar-ritrattazzjoni ma żżomx l-esekuzzioni tas-sentenza. EmendatIX.1886.101; XXII.1963.8 XXIV. 1995.304; XXII.2005.65 XXII.1963.8;. (1) It-talba għar-ritrattazzjoni ma twaqqafx l-esekuzzjoni tas-sentenza attakkata. (2) Setgħa tal-qorti. B’dak kollu li hemm fid-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1), il-qorti li quddiemha tintalab ritrattazzjoni tista’, adistanza, b’rikors kemm quddiem il-Qorti tal-Appell kemm quddiem il-qorti tal-ewwel grad, tal-parti li tagħmel dik it-talba, tordna t-twaqqif ta’ esekuzzjoni tas-sentenza jekk - (a) flimkien mat-talba tagħha dik il-parti tagħti garanzija tajba għall-esekuzzjoni tas-sentenza, jekk ma tiġix imħassra, magħduda dik il-garanzija kif imsemmija fl-artikolu 266(10); u (b) jiġi muri għas-sodisfazzjon tal-qorti illi l-esekuzzjoni tas-sentenza aktarx tikkaġuna preġudizzju akbar lil dik il-parti milli t-twaqqif tal-esekuzzjoni tkun tikkaġuna lill-parti kuntrarja. (3) Il-garanzija msemmija fis-subartikolu (2)(a), meta tingħata, għandha fil-każijiet kollha taħdem bħala twaqqif ta’ esekuzzjoni ta’ sentenza li tordna l-arrest jew priġunerija tad-debitur. (4) Il-preżentata tar-rikors li jkun fih it-talba għat-twaqqif tal-esekuzzjoni tas-sentenza attakkata ma għandhiex taħdem bħala twaqqif ta’ esekuzzjoni ta’ dik is-sentenza kemm-il darba, wara rikors f’dak is-sens, il-qorti ma tordnax għal raġuni tajba dak it-twaqqif ta’ esekuzzjoni. (5) Meta l-esekuzzjoni ta’ sentenza tkun ġiet awtorizzata bis-sentenza attakkata ma għandhomx japplikaw id-dispożizzjonijiet tas-subartikoli(2),). (6) Appell minn sentenza li tiċħad it-talba għat-twaqqif ta’ esekuzzjoni tas-sentenza attakkata ma għandu f’ebda każ jaħdem bħala twaqqif tal-esekuzzjoni ta’ din l-aħħar sentenza. 824. Ma tingħatax ritrattazzjoni kontra sentenza ta’ ritrattazzjoni. Emendat: IX.1886.101. Ir-ritrattazzjoni ma tingħatax kontra sentenza mogħtija f’ġudizzju ta’ ritrattazzjoni. 825. (1) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu ma jimpedux lill-qorti, fuq rikors ta’ waħda mill-partijiet, li għandu jiġi nnotifikat lill-parti l-oħra, milli tikkorrieġi b’digriet, f’kull żmien, xi żball ta’ kalkolu li jkun sar fis-sentenza. (2) Lanqas ma jimpedixxu lill-qorti milli tikkorreġi żbalji fil-kliem użat fis-sentenza, jew milli tbiddel espressjonijiet li ma jkunux ċari, jew li jistgħu jiftiehmu xort’ oħra minn dak li kif jidher ċarriedet tfisser il-qorti, kemm-il darba jsir rikors għal daqshekk fi żmien tletinġurnata minn dak in-nhar tas-sentenza, u f’dak il-każ, iż-żmien mogħti minn dan il-Kodiċi għall-appell mis-sentenza li tkun ġiet hekk ikkorreġġuta, jibda jgħaddi minn dak in-nhar tad-digriet mogħti fuq it-talba għall-korrezzjoni. Titolu V FUQ L-ESEKUZZJONI TA’ SENTENZI TA’ TRIBUNALI TA’ PAJJIŻI BARRA MINN MALTA 825A. Kif japplikaw dan it-Titolu u Regolamenti tal-Unjoni Ewropea. Miżjud: III.2004.42. Meta Regolamenti tal-Unjoni Ewropea jipprovdu, dwar affarijiet regolati taħt dan it-Titolu, b’mod li jkun differenti milli hemm f’dan it-Titolu, dawk ir-regolamenti għandhom jipprevalixxu, u d-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu għandhom biss japplikaw meta ma jkunux inkonsistenti mad-dispożizzjonijiet ta’ dawk ir-regolamenti jew f’affarijiet li ma jaqgħux fl-ambitu ta’ dawk ir-regolamenti. 826. Esekuzzjoni ta’ sentenzi ta’ tribunali barra minn Malta. Emendat: XXII.2005.66. Kap. 52. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Esekuzzjoni Reċiproka ta’ Sentenzi ta’ Tribunali Ingliżi, is-sentenzi mogħtija minn qorti kompetenti ta’ pajjiż barra minn Malta, u li jkunu saru ġudikat, jistgħu jiġu esegwiti mill-qorti kompetenti ta’ Malta, bħas-sentenzi mogħtija f’Malta, fuq rikors b’talba biex tiġi ordnata l-esekuzzjoni ta’ dawk is-sentenzi. 827. X’eżami għandha tagħmel il-qorti. Emendat: XV.1913.153; XXIV. 1995.305. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu li jiġi minnufih qabel dan ma għandhomx iseħħu: (a) jekk is-sentenza li tagħha tintalab l-esekuzzjoni tista’ tkun attakkata għal xi waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-artikolu 811; (b) f’każ ta’ sentenza mogħtija fil-kontumaċja, jekk il-partijiet ma kienux kontumaċi skont il-liġi barranija; (ċ) jekk is-sentenza fiha xi dispożizzjonijiet kuntrarji għall-ordni pubbliku jew għal-liġi pubblika interna ta’ Malta. (2) Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu, l-eċċezzjoni ta’ inkompetenza minħabba nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qortilitat is-sentenza, tista’ tingħata taħt id-dispożizzjoni tal-artikolu 811(d), ukoll jekk dik il-qorti tkun iddeċidiet fuq l-eċċezzjoni tal-inkompetenza, fil-każ ta’ azzjoni kontra persuna li ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni ta’ dik il-qorti sew minħabba d-domiċilju jew ir-residenza tagħha, kemm-il darba dik il-persuna ma tkunx qagħdet minrajha għal dik il-ġurisdizzjoni. 828. Effetti tar-reġistrazzjoni tas-sentenza fir-Reġistru Pubbliku. Is-sentenza li biha tiġi ordnata l-esekuzzjoni ta’ sentenza oħra mogħtija minn qorti ta’ pajjiż barra minn Malta, kif tiġi irreġistrata fl-Uffiċċju tar-Reġistru Pubbliku, tipproduċi, minn dak in-nhar li tiġi hekk irreġistrata, ipoteka għall-kreditu kkanonizzat bis-sentenza li tagħħa tiġi ordna tal-esekuzzjoni. Titolu VI FUQ L-ATTI KAWTELATORJI DISPOSIZZJONIJIET ĠENERALI 829. Wieħed jista’ jqiegħed fiż-żgur il-jeddijiet tiegħu bil-mezz ta’ atti kawtelatorji. Kull persuna tista’, mingħajr ma hu meħtieġ li qabel ikun hemm deċiżjoni, tqiegħed fiż-żgur il-jeddijiet tagħha bil-mezz ta’ wieħed jew iżjed mill-atti kawtelatorji hawn taħt imsemmija, illi, wara li jiġu mħarsa minn dik il-persuna l-kondizzjonijiet li jrid dan Kodiċi, jiġu maħruġa u esegwiti taħt ir-responsabbiltà tagħha. 830. Atti kawtelatorji. Emendat: IV.1862.17; XI.1973.377 XII.1985.16; XXXIX.1986.2 XVII.1991.82; XXIV. 1995.306 XI.1973.377; XII.1985.16; XXXIX.1986.2;. Sostitwit: XIV.2006.79. Emendat: XV.2008.27; VIII.2010.61. Emendat: XV.2008.27; (1) L-atti kawtelatorji msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan huma: (a) il-mandat ta’ deskrizzjoni; (b) il-mandat ta’ qbid; (ċ) il-mandat ta’ qbid fuq azjenda kummerċjali; (d) il-mandat ta’ sekwestru; (e) il-mandat ta’ impediment tas-safar; (f) il-mandat ta’ arrest ta’ bċejjeċ tal-baħar; (g) mandat ta’ arrest ta’ inġenji tal-ajru; (h) il-mandat ta’ inibizzjoni. (2) (a) Bla ħsara għad dispożizzjonijiet tal-artikolu 870 u tal-artikolu 357 tal-Att dwar il-Bastimenti Merkanti li, dawk l-atti msemmijin fis-subartikolu (1) jiġu mħassra, kemm-il darba l-parti li kontra tagħha l-att ikun ġie maħruġ, tagħmel depożitu jew tagħti garanzija illi, fl-opinjoni tal-qorti, skont iċ-ċirkostanzi tal-każ, ikunu biżżejjed biex iqiegħdu fiż-żgur il-jeddijiet jew il-pretensjonijiet imsemmija fl-att, jew jekk jintwera li l-att ġudizzjarju li bih tiġi aċċettata r-responsabbiltà kif imsemmi fis-subartikolu (3) ġie preżentat fir-reġistru xieraq. (b) Minkejja li jkun sar depożitu jew ingħatat garanzija kif imsemmi qabel, it-termini stabbiliti f’dan it-Titolu fuq il-kreditur sabiex iressaq l-azzjoni tiegħu għandhom jibqgħu jgħoddu. (ċ) Dawk it-termini għandhom jibdew għaddejjin minn meta jinħareġ att kawtelatorju, u nuqqas tal-kreditur li jagħmel kawża fit-termini mogħtija jagħti jedd li d-debitur li jiżbanka d-depożitu jew iħassar il-garanzija. (3) Kap. 104. Kap. 104. Meta jkun inħareġ att kawtelatorju kontra xi persuna, jew b’mod jolqot xi proprjetà ta’ dik il-persuna, sabiex titqiegħed fiż-żgur talba għal danni, u kumpannija tal-assigurazzjoni reġistrata lokalment jew burea u lokali, kif imfisser fl-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta’ Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta’ Terzi Persuni, [żaħ dik il-persuna jew dik il-kumpannija għandha permezz ta’ att ġudizzjarju, ippreżentat fir-reġistru tal-istess qorti, fi żmien għaxart ijiem minn meta tiġi mitluba mill-assigurat tagħha, tiddikjara li qed taċċetta r-responsabbiltà biex tħallas is-somom kollha li jistgħu jkunu dovuti għal dawk id-danni, rigward it-talba magħmula f’dak l-att jekk il-persuna tinsab li hi responsabbli għal dawk id-danni- (a) l-assiguratur jew l-uffiċċju lokali, kif ikun il-każ, ikunu responsabbli li jħallsu s-somom kollha li jistgħu jkunu dovuti għal danni li jiġu kaġunati kif imsemmi; (b) it-talba għal dawk id-danni tista’ titmexxa kontra l-assiguratur jew l-uffiċċju lokali direttament; u (ċ) l-att kawtelatorju kontra l-persuna jkun rexiss. (4) Ebda att kawtelatorju kif provdut fis-subartikolu (3) ma jinħareġ kontra l-assigurat jekk il-persuna li biħsiebha toħroġ il-mandat tkun tafli l-assiguratur jew l-uffiċċju lokali jkun ħareġ għall-assigurat ċertifikat tal-assigurazzjoni validu li jaċċetta r-responsabbiltà għall-ħlas tad-danni; u f’dak il-każ it-talba għal dawn id-danni tista’ titmexxa kontra l-assiguratur jew l-uffiċċju lokali jew l-aġent, skont il-każ, direttament. 831. Rikors għal ħruġ ta’ mandat. Emendat: XV.1913.154 XIV. 1980.5; XXIV. 1995.307: XV. 1913.154;. Sostitwit: XIV.2006.80. (1) It-talba għall-ħruġ ta’ xi wieħed mill-atti msemmija għandha ssir b’rikors imħejji mir-rikorrenti u għandu jkun fiha, taħt il-piena tan-nullità tal-att, minbarra partikolaritajiet oħra li jistgħu jkunu ordnati b’regolamenti: (a) l-oriġini u x-xorta tad-debitu jew il-pretensjoni li wieħed ikun iridiqiegħed fiż-żgur; u (b) fejn id-dritt imfittex li jkun assikurat bl-att huwa dejn, jew talba li tista’ tkun sodisfatta bil-ħlas ta’ ammont ta’ flus, l-ammont li għalih tammonta t-talba. Jekk il-kawża tkun diġà ġiet ippreżentata fil-qorti, dik it-talba tista’ tispeċifika u tinkludi l-ispejjeż ġudizzjarji kollha. (2) Ir-rikors għandu jiġi konfermat mir-rikorrent bil-ġurament: Iżda meta f’rikors ikun hemm iktar minn rikorrent wieħed li jkun qiegħed jitlob il-ħruġ ta’ xi wieħed mill-atti kawtelatorji msemmija fl-artikolu 830(1) kontra l-istess intimat, il-ġurament għandu jittieħed minn għall-inqas wieħed mir-rikorrenti. (3) Il-mandati maħruġin jew l-ordnijiet imsemmijin fl-artikolu 830 għandhom jinħarġu mill-qorti: Iżda meta fil-fehma tar-Reġistratur, il-firma tal-imħallef jew tal-maġistrat li għandu s-setgħa li joħroġ mandat ta’ qbid jew mandat ta’ sekwestru jew mandat ta’ impediment tas-safar ma tistax tinkiseb fi żmien raġonevoli u illid-dewmien jista’ jkun ta’ preġudizzju, l-imsemmimandat jew ordni jistgħu jiġu maħruġa bil-firma tar-Reġistratur personalment wara li qabel ikun ġie awtorizzat verbalment jagħmel hekk mill-imħallef jew mill-maġistrat. F’dan il-każ, l-imħallef jew il-maġistrat għandu jżid il-firma tiegħu stess taħt dik tar-Reġistratur malli jkun jista’ biex jikkonferma li jkun tal-awtorizzazzjoni verbali tiegħu msemmija jew, jekk ma huwiex possibbli għar-Reġistratur li jikseb dik l-awtorizzazzjoni verbali, ir-Reġistratur għandu taħt l-awtorità tiegħu joħroġ dak il-mandat jew dik l-ordni bil-firma tiegħu, b’dan illi dak il-ħruġ għandu jiġi ratifikat mill-imħallef jew mill-maġistrat kemm jista’ jkun malajr. 832. Meta l-jedd huwa dwar ħlas ta’ somma ta’ flus. Emendat: XXIV.1995.308 Meta l-jedd li wieħed irid iqiegħed fiż-żgur bil-mandat ikun kreditu, jew pretensjoni li tista’ tkun sodisfatta bi ħlas ta’ somma ta’ flus, ir-rikorrent fid-dikjarazzjoni bil-ġuramentimsemmija fl-aħħar artikolu qabel dan, għandu jgħid kemm hija bejn wieħed u ieħor, fil-fehma tiegħu, is-somma tal-kreditu jew pretensjoni tiegħu, u jekk tkun ġiet preżentata kawża fil-qorti, dik it-talba tista’ tispeċifika u tinkludi l-ispejjeż ġudizzjarji, taħt piena tan-nullità tal-mandat. 833. Il-ġurament imsemmi f’dan it-Titolu jista’ jingħata mir-reġistratur jew minn prokuratur legali maħtur bħal Kummissjunarju b’Setgħa li jagħti Ġurament taħt l-Ordinanza dwar Kummissjunarji b’Setgħa li jagħtu Ġurament. 833A. Preżentata ta’ mandati kawtelatorji flimkien mal-ittra uffiċjali. Miżjud: XV.2008.19. Emendat: XII.2009.14. Emendat: XII.2009.14. Meta tiġi preżentata u konfermata bil-ġurament ittra uffiċjali skont l-artikolu 166A, jistgħu minnufih wara jiġu preżentati u konfermati bil-ġurament il-mandati kawtelatorji msemmijin fl-artikolu 830(1)(a), (b) u (d Meta tiġi preżentata u konfermata bil-ġurament ittra uffiċjali skont l-artikolu 166A, jistgħu minnufih wara jiġu preżentati u konfermati bil-ġurament il-mandati kawtelatorji msemmijin fl-artikolu 830(1)(a), (b): Iżda meta tiġi preżentata dik l-ittra uffiċjali, ir-rikorrent għandu jippreżenta rikorsġuramentat jew rikors jew talba, skont il-każ, fi żmien għoxrin ġurnata mid-data tal-preżentata ta’ nota ta’ kontestazzjoni sħiħa jew parzjali jew inkella fi żmien sitt inġurnata mid-data tal-ħruġ ta’ mandat, jekk ma jkunx hemm nota ta’ kontestazzjoni, skont liema data tiġi l-ewwel: Iżda wkoll ma jkun hemm l-ebda ħtieġa ta’ rikors ġuramentat jew rikors jew talba, skont il-każ, f’każ li l-mandat kawtelatorju jiġi kkonvertit f’wieħed eżekuttiv jew jiġi mneħħi permezz ta’ kontro-mandat. 833B. Ittrali tkun intbagħtet skont l-artikolu 34 tal-Att dwar il-Medjazzjoni. Miżjud: VIII.2017.7. Kap. 474. Meta tkun inbagħtet ittra skont l-artikolu 34 tal-Att dwar il-Medjazzjoni, jistgħu jiġu preżentati wkoll il-mandati kawtelatorji msemmija fl-artikolu 830(1)(a), (b) u (d Meta tkun inbagħtet ittra skont l-artikolu 34 tal-Att dwar il-Medjazzjoni, jistgħu jiġu preżentati wkoll il-mandati kawtelatorji msemmija fl-artikolu 830(1)(a), (b): Iżda meta dik l-ittra tiġi preżentata skont l-artikolu 34 tal-Att dwar il-Medjazzjoni, ir-rikorrent għandu xorta waħda jannettikopja ta’ dik l-ittra fl-atti tal-mandat kawtelatorju, u dak il-mandat għandu jkun konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ Titolu VI tat-Tielet Ktieb ta’ dan il-Kodiċi. 834. Avviż tal-esekuzzjoni tal-mandat. Emendat: XIX.1965.17; VIII.1990.3. Sostitwit: XIV.2006.83. L-uffiċjal eżekuttiv għandu, minnufih malli jkun jista’, jagħti lir-rikorrent, lill-avukat jew prokuratur legali li l-firma tiegħu tkun tidher fuq ir-rikors, avviż bil-miktub li l-mandat ikun ġie eżegwit. 835. L-artikolu 834 ma jgħoddx għall-qrati inferjuri. Emendat: XV.1913.155; XXI II.1971.27 VIII.1990.3; XXIV.1995.310 XXIII.1971.27;; A.L.407 tal-2007. Imħassar: XIV.2006.84. 836. Kontro-mandat. Emendat: XV.1913.156; XIV. 1980.6. Sostitwit: XXIV.1995.311. Emendat: XXII.2005.67L.407 tal-2007; XIV. 2006.85 Emendat: XXII.2005.67; A.; XII.2009.15. Emendat: XXII.2005.67; (1) Mingħajr ebda preġudizzju għal kull jedd ieħor taħt dan il-Kodiċi jew kull liġi oħra, l-intimat li jkun inħareġ att kawtelatorju kontrihjista’ jagħmel rikors lill-qorti li tkun ħarġet l-att kawtelatorju, jew inkella, jekk tkun saret kawża, jista’ jagħmel rikors lill-qorti li tkun qegħda tittratta dik il-kawża li fih jitlob li l-att kawtelatorju jiġi revokat, sew għalkollox jew f’parti minnu, għal xi waħda minn dawn ir-raġunijiet li ġejjin: (a) li l-att kawtelatorju m’għadux iktar fis-seħħ; (b) li waħda mill-ħtiġiet tal-liġi għall-ħruġ tal-att kawtelatorju ma tkunx għadha fil-fatt teżisti; (ċ) li jkun hemm garanzija xierqa oħra sabiex tissodisfa l-pretensjoni ta’ min ikun tala b il-ħruġ tal-att kawtelatorju sew bil-ħruġ ta’ att kawtelatorju ieħor, jew inkella jekk dik il-garanzija oħra tista’ għas-sodisfazzjon tal-qorti tassigura biżżejjed il-pretensjoni; jew (d) jekk jintwera li l-ammont mitlub ma jkunx primafacie ġustifikat jew ikun eċċessiv; jew (e) jekk il-garanzija mogħtija titqies mill-qorti li tkun biżżejjed; jew (f) jekk jintwera li fiċ-ċirkostanzi ma jkunx raġonevoli li jinżamm fis-seħħ l-att kawtelatorju jew parti minnu jew li dan l-att jew parti minnu mhuwiex aktar meħtieġ jew ġustifikabbli. (2) Il-persuna li tagħmel ir-rikors skont is-subartikolu (1) għandha, flimkien mar-rikors, tippreżenta bil-miktub is-sottomissjonijiet kollha li tkun trid tagħmel flimkien mad-dokumenti kollha li jsostnu t-talba li tkun trid tippreżenta. (3) Ir-rikors, ħlief għal xi rikors skont is-subartikolu (1)(a), għandu jiġi notifikat lill-parti kontra li tista’, fi żmien sebat ijiem min-notifika, tippreżenta nota li jkun fiha s-sottomissjonijiet kollha li tixtieq tagħmel flimkien mad-dokumenti kollha li jsostnu t-talba li tkun trid tippreżenta. (4) Il-qorti għandha tiddeċiedi dwar ir-rikors b’urġenza jew incamera jew wara s-smigħ tal-avukati tal-partijiet, jekk jidhrilha xieraq, iżda ma tiġix iffissata iktar minn seduta waħda għal dan il-għan. (5) Ma għandu jsir ebda appell u kontestazzjoni minn digriet li jilqa’ rikors imsemmi fis-subartikolu (1), u dan id-digriet ikun finali u irrevokabbli; u barra l-każ kontemplat fis-subartikolu (1)(a) ebda att kawtelatorju bħal dak ma jista’ jinħareġ biex jiggarantixxi l-pretensjoni kontra l-persuna li kontriha l-att kawtelatorjuhekk revokat ikun inħareġ, kemm-il darba fir-rikors għall-ħruġ ta’ dak l-att kawtelatorju bħal dak ir-rikorrent ma jiddikjarax li jkunu nqalgħuċirkostanzi minn meta ġie revokat l-att kawtelatorju ta’ qabel, li jiġġustifikaw il-ħruġ ta’ att kawtelatorju ġdid bħal dak li jkun ġie revokat, u d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom, ma’ dan, japplikaw għal dak l-att k awtelatorju maħruġ mill-ġdid bis-saħħa ta’ dak ir-rikors. (6) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 831(4) għandhom jgħoddu għad-digriet maħruġ taħt is-subartikolu (1)(a). (7) Minkejja li tiġi depożitata fir-reġistru tal-qorti garanzija xierqa sabiex tiġi sodisfat ta t-talba tal-persuna li, fuq talba tagħha, l-att kawtelatorju jkun inħareġ, il-qorti li tkun ħarġet il-kontromandat taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu tkun għadha tista’, fuq talba li ssir b’rikors minn persuna li jkollha interess, tinvestiga jekk l-att kawtelatorju relattiv se tax isir jew le u l-qorti tista’ wkoll tordna t-tnaqqis tal-ammont tal-garanzija depożitata jew tiddikjara l-att kawtelatorju kontra l-liġi, f’liema każ tal-aħħar għandha tagħti dawk l-ordnijiet li jidhrilha xierqa, inkluż, jekk ikun il-każ, ir-radd lura tal-garanziji lid-debitur. (8) Il-qorti tista’ tikkundanna li r-rikorrent li jkun inħareġ att kawtelatorju fuq talba tiegħu sabiex iħallas penali ta’ mhux inqas minn elfmija u erbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69) u mhux iżjed minn sitt elefdisa’ mija utmien jautmenineuroutnax-il ċenteżmu (6, 988.12) li jmorru għand il-persuna li kontriha jkun inħareġ l-att kawtelatorju, f’kull każ minn dawn li ġejjin: (a) jekk ir-rikorrent, mingħajr raġuni valida, ma jagħmilx il-kawża dwar it-talba fiż-żmien stabbilit bil-liġi; (b) jekk, fit-talba tal-konvenut għat-tneħħija tal-att kawtelatorju, l-attur jonqos milli jiġġustifika li l-att kawtelatorju kellu jinħareġ jew illi fi żmien ħmistax-il jum qabel ma jkun sar ir-rikors għall-ħruġ tal-att kawtelatorju, huwa jkun b’xi mod talab lill-konvenut li jħallas id-dejn, jew, jekk id-dejn ma jkunx wieħed likwidu, sabiex jipprovdi sigurtà biżżejjed: Iżda d-dispożizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu ma għandhomx japplikaw meta jintwera li kien hemm raġunijiet ta’ urġenza għall-ħruġ tal-mandat; (ċ) jekk iċ-ċirkostanzi tad-debitur kienu tali li ma jagħtux lok għal xi dubju raġonevoli dwar il-likwidità tiegħu u dwar il-kapacità finanzjarja tiegħu li jħallas it-talbiet tar-rikorrent, u din il-qagħda tad-debitur kienet magħrufa sew; (d) jekk it-talba tar-rikorrent tkun waħda li ssir b’malizzja, tkun frivola jew vessatorja. (9) Fil-każijiet li jaqgħu taħt is-subartikolu ta’ qabel dan, il-qorti tista’, meta jsirilha rikors mill-persuna li kontriha jkun inħareġ l-att kawtelatorju, tikkundanna li r-rikorrent li fuq talba tiegħu jkun inħareġ il-mandat kawtelatorju sabiex iħallas dawk id-danni lil dik il-persuna li hija setgħet ġarrbet bil-ħruġ tal-mandat, u f’kawżi bħal dawk il-qorti għandha tara utuża l-iskritturi tal-proċedimenti tal-att kawtelatorju u ta’ kull proċediment ieħor li joħroġ jew jitnissel minnu, u dawk l-iskritturi għandhom jitqiesu bħala prova ammissibbli għall-finijiet ta’ din l-azzjoni. 837. (1) Il-mandati ta’ deskrizzjoni jew ta’ impediment tas-safar sabiex tittieħed is-subizzjoni tal-parti kuntrarja ma jistgħux jiġu maħruġa mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri. (2) Mandati li ma jistgħux jinħarġu kontra l-Gvern. Ma jistgħux jiġu maħruġa mandati ta’ qbid jew ta’ sekwestru biex jitqiegħdu fiż-żgur jeddijiet jew pretensjonijiet kontra l-Gvern ta’ Malta. (3) Persuni li kontra tagħhom ma jistgħux jinħarġu ċerti mandati. Ma jista’ jiġi maħruġ ebda mandat ta’ qbid jew ta’ sekwestru, biex jitqiegħdu fiż-żgur jeddijiet jew pretensjonijiet kontra l-persuni msemmijin fis-subartikolu (4)(a), l-anqas ebda mandat ta’ impediment tas-safar biex jitqiegħdu fiż-żgur jeddijiet jew pretenzjonijiet kontra persuni msemmijin fil-paragrafi (b) u (ċ Ma jista’ jiġi maħruġ ebda mandat ta’ qbid jew ta’ sekwestru, biex jitqiegħdu fiż-żgur jeddijiet jew pretensjonijiet kontra l-persuni msemmijin fis-subartikolu (4)(a), l-anqas ebda mandat ta’ impediment tas-safar biex jitqiegħdu fiż-żgur jeddijiet jew pretenzjonijiet kontra persuni msemmijin fil-paragrafi (b) tal-istess subartikolu. (4) Il-persuni li għalihom jirreferi s-subartikolu (3) huma: (a) in-nies tal-forzi armati ta’ xi pajjiż jew dawk ta’ xi bastiment li jkun mikri għalkollox fis-servizz tal-Gvern ta’ Malta meta dawn in-nies ikunu jinsabu f’Malta mal-forza jew bastiment li miegħu jkunu jagħmlu; (b) il-kaptani, il-baħrin, jew nies oħra tal-baħar ingaġġati regularment, meta l-bastiment li jkunu fuq ungaġġati jkun irċieva l-karti tas-safar; u (ċ) l-inġinieri ta’ kull grad, li jkunu fis-servizz ta’ bastiment tal-istim. (5) Tħassir ta’ mandat maħruġ kontra l-li [i. (a) Kemm-il darba jiġi maħruġu eżegwit kontra l-liġi mandat kontra waħda mill-persuni hawn fuq imsemmija, jista’ jiġi mitlub li jitneħħa l-istess mandat u kull ħaġa li tkun saret b’eżekuzzjoni tiegħu billi b’rikors li jagħmel għal daqshekk, juri r-raġuni li għaliha ma jaqax taħt dak il-mandat, bil-mezz ta’ ċertifikat, dokument jew prova oħra ta’ sodisfazzjon tal-imħallef jew maġistrat li jkun ħareġ il-mandat. (b) Il-ħelsien ta’ persuna mill-mandat jista’ jintalab ukoll bil-mod kif jingħad hawn fuq mill-uffiċjal kmandant tal-bastiment li fuqu l-persuna tkun ingaġġata, jew mill-uffiċjal kmandant tal-forzi, riġment jew tal-kumpanija li magħhom tkun tagħmel dik il-persuna, jew minn kull awtorità oħra jew uffiċjal superjuri militari, navali jew tal-forzi tal-ajru. 838. Atti kawtelatorji. Miżjud: IX.1886.102. Sostitwit: XIV.2006.87. Sostitwit: XIV.2006.87. Il-qorti tista’, malli jsirilha rikors ta’ waħda mill-partijiet innotifikat lill-oħra, tagħti kull ordni kif ikun meħtieġ sabiex il-ħwejjeġ deskritti fl-att kawtelatorju ma jitħassrux jew ma jitgħarrqux jew ma tiġrilhomx ħsara. 838A. Garanzija għall-ħlas ta’ penali, eċċ. Miżjud: XXIV.1995.313. Il-qorti tista’, meta tintwera kawża ġusta għal dan, mallissirilha talba b’rikors mill-persuna li kontriha jkun inħareġ att kawtelatorju, tordna lil dik il-parti li tkun talbet il-ħruġ tal-att kawtelatorju sabiex tagħti, fi żmien stabbilit mill-qorti, garanzija xierqa għall-ħlas tal-penali li tista’ tiġi mposta u ta’ danni u imgħax, u, fin-nuqqas, li tneħħi l-att kawtelatorju. 838B. (1) Sakemm ma jiġix imħassar mill-Qorti jew irtirat mill-parti li toħroġ il-mandat, kull mandat kawtelatorju għandu jibqa’ fis-seħħ saħmis tax-il ġurnata wara li l-kawża tgħaddi f’ġudikat. (2) Minkejja d-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1), mandati kawtelatorji maħruġin skont l-artikolu 830(1) isiru eżekuttivi wara li kawża tgħaddi f’ġudikat jew meta, skont l-artikolu 166B, dik l-ittra uffiċjalissir titolu eżekuttiv b’dan illi: (a) fil-każ ta’ mandat maħruġ skont l-artikolu 830(1)(b), (ċ), (d) u (f fil-każ ta’ mandat maħruġ skont l-artikolu 830(1)(b), (ċ), (d), il-kreditur għandu jippreżenta nota fi żmien ħmistax-il ġurnata minn meta l-kawża tkun għaddiet f’ġudikat fl-atti tal-istess mandatu jitlob li jestendi jew inaqqas l-effetti tal-mandat għas-somma ekwivalenti għall-ispejjeż legali, l-imghaxijiet u d-differenza fis-sorte skont is-sentenza, liema nota għandha tiġi notifikata lid-debitur, u dawk kollha li għandhom interess; (b) fil-każ ta’ mandat maħruġ skont l-artikolu 830(1)(a) u (efil-każ ta’ mandat maħruġ skont l-artikolu 830(1)(a), il-kreditur għandu jippreżenta rikors skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 388E fi żmien ħmistax-il ġurnata minn meta l-kawża tkun għaddiet f’ġudikat. S u b-titolu I FUQ IL-MANDAT TA’ DESKRIZZJONI 839. Il-mandat ta’ deskrizzjoni jista’ jinħareġ biex iqiegħed fiż-żgur jedd fuq ħwejjeġ mobbli, li, sabiex dak il-jedd jista’ jiġi eżerċitat, ir-rikorrent ikollu interess li dawk il-ħwejjeġ mobbli jibqgħu fil-loku fl-istat li fih ikunu jinsabu. 840. Kif jiġi esegwit il-mandat. (1) Il-marixxall jagħmel l-esekuzzjoni tal-mandat ta’ deskrizzjoni billi jiddeskrivi l-ħwejjeġ ħaġa ħaġa, u jsemmin-numru u x-xorta tagħhom. (2) Hu għandu wkoll isemmil-użin, jew il-kejl, u l-valur, meta r-rikorrent jagħmel talba għal daqshekk fir-rikors għall-ħruġ tal-mandat, jew wara, b’nota; f’dak il-każ il-valur jiġi ndikat bi stima ta’ perit wieħed jew iżjed maħturin mill-qorti. 841. Responsabblltà ta’ min ikollu f’idejh il-ħwejjeġ deskritti bil-mandat. Il-ħwejjeġ hekk deskritti jibqgħu f’idejn il-persuna li jkunu jinsabu għandha, u dik il-persuna hija responsabbli ta’ irfigħ sewwa tagħhom, u għal dan l-effett issirilha twissija espressa fil-mandat. 842. Il-qorti, fuq rikors ta’ waħda mill-partijiet innotifikat lill-parti l-oħra, tista’ tagħti kull provvediment li jkun jidhrilha meħtieġ sabiex il-ħwejjeġ deskritti ma jitħassrux jew ma jitgħarrqux jew ma tiġrilhomx ħsara oħra. 843. Żmien li fih ir-rikorrent għandu jagħmel il-kawża. Emendat: XII.1924.6; XXVII.1977.3 XXIV. 1995.314; XXII.2005.68 XXVII.1977.3;. Sostitwit: XIV.2006.89. (1) Ir-rikorrent għandu jagħmel il-kawża għall-jedd imsemmi fil-mandat fi żmien għoxrin jum mill-ħruġ tal-mandat: Iżda fejn il-ħruġ ta' mandat jintalab minn xi parti minn koppja kontra l-parti l-oħra u l-parti li toħroġ il-mandat tkun bdiet il-proċeduri quddiem il-qorti, il-perjodu hawn fuq imsemmi jibda’ jgħodd mill-ġurnata li fiha tiġi awtorizzata tipproċedi mill-qorti im mal-mandat jieqaf milli jkollu effett immedjatament jekk il-proċeduri jiġu rtirati jew abbandunati. (2) Jekk ir-rikorrent jonqos milli jagħmel il-kawża mingħajr raġuni tajba, l-effetti tal-mandat jieqfu u huwa jkun responsabbli għad-danni u l-imgħaxijiet kollha. 844. Tiġdid taż-żmien. Jekk il-parti li kontra tagħha jkun ġie esegwit il-mandat, b’nota ippreżentata fir-reġistru, tagħti lir-rikorrent żmien itwal minn dak imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, il-mandat jibqa’ jseħħ għaż-żmien itwal li jiġi hekk mogħti. 845. Applikabbilità tal-artikoli 275, 276 u 279. Sostitwit: XV.2006.90. Emendat: VII.2007.30. Emendat: VII.2007.30. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 275, 276 u 279 għandhom jgħoddu għall-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ deskrizzjoni. S u b-titolu II FUQ IL-MANDAT TA’ QBID 846. (1) Il-mandat ta’ qbid ta’ ħwejjeġ mobbli, barra mill-parti kolaritajiet imsemmija fl-artikolu 282, għandu jkun fih or dni lir-Reġistratur li jaqbad mingħand id-debitur l-oġġetti jew l-oġġett imsemmi mil-lokhemm indikat. (2) Kunsinnatarju uffiċjali. Fuq talba għall-elevazzjoni tal-oġġetti maqbuda l-qorti għandha taħtar kunsinnatarju uffiċjali. (3) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli minn 275 sa 293 u tal-artikoli 842, 843 u 844, jgħoddu għall-mandat ta’ qbid. 847. Kreditu għandu jiġi kkanonizzat b’sentenza qabel il-bejgħ fl-irkant bil-qorti. Emendat: XXIV.1995.316; XIV. 2006.92. Il-bejgħ fl-irkant bil-qorti tal-ħwejjeġ maqbuda ma jistax isir qabel ma l-kreditu jew il-pretensjoni jiġu kkanonizzati b’sentenza jew b’titolu eżekuttiv: Iżda fil-każ ta’ oġġetti li jitħassru jew assi li jiddeterjoraw oħra, il-qorti tista’, meta jsirilha rikors mill-attur f’kawża li tkun pendenti quddiem il-qorti, tordna l-bejgħ tal-oġġetti pendentelite jekk il-qorti jidhrilha wara li jsirilha rikors minn kreditur li d-debitur huwa fallut jew inkella li huwa improbabbli li ser ikompli fil-kummerċ u jżomm dak l-oġġett. Sabiex il-qorti tasal għall-konklużjoni tagħha hija għandha tqis iċ-ċirkostanzi kollha marbutin mal-każ magħduda x-xorta ta’ pretensjoni jekk ikun hemm, u dawk l-azzjonijiet l-oħra kollha meħuda mid-debitur biex jiżgura l-pretensjoni tiegħu, jew inkella sabiex iżomm sħiħ dak l-oġġett. 848. Fil-qrati inferjurit-talba biex jiġi ikkanonizzat il-kreditu ssir flimkien mat-talba għall-ħruġ tal-mandat. Emendat: XV.1913.158, 159; XXIII.1971.29 XII.1985.18; VIII.1990.3L.407 tal-2007; XIV. 2006.93 XXI II.1971.29; XII.1985.18; VIII.1990.3; A.. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 466 u 467 għal dawk li huma krediti tal-Gvern, fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, il-mandat ta’ qbid ma jiġix maħruġ kemm-il darba l-mandat ma jsirx flimkien ma’ talba sabiex il-kreditu jew il-pretensjoni jiġu kanonizzati b’sentenza u sakemm il-kreditu jew il-pretensjoni ma jkunux iktar minnelf, mija uerbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċenteżmu (€ 1, 164.69), jew it-talba għall-ħruġ ta’ dak il-mandathi għal xi ħaġali, kif jingħad, hil-proprjetà tal-persuna li tkun qed toħroġ il-mandat. S u b-Titolu III FUQ IL-MANDAT TA’ QBID TA’ AZJENDA KUMMERĊJALI Miżjud: XIV.2006.94. 848A. Skop tal-mandat. Miżjud: XIV. 2006.94. (1) Mandat ta’ qbid kawtelatorju ta’ azjenda kummerċjali jista’ jinħareġ unikament biex jitqiegħdu fiż-żgur dejn jew pretensjonijiet li bil-bejgħ in parti jew totali tal-azjenda msemmija jistgħu jiġu skartatati u, għal dan il-għan, ma jistax jinħareġ mandat ieħor kontra l-azjenda, jekk mhux dan il-mandat. (2) L-effett ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju ta’ azjenda kummerċjali huwa li jippreserva l-assjemsħiħ tal-assi ta’ azjenda, inkluż il-liċenzi u l-avvjament, jordna li l-istess ma tiġix mibjugħa in parti jew totalment u fl-istess ħin iżommha għaddejja fin-negozju, iżda f’kull każ il-qorti ma għandhiex tilqa’ talba għal mandat jekk tkun sodisfatta li hemm mezzi oħra għall-kawtela tal-ammont pretiż. (3) Il-qorti m’għandhiex toħroġ mandat bħal dak jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l-jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet. (4) Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 840, 842, 843, 844 u 848 jgħoddu għal dan il-mandat. 848B. Il-qorti għandha taħtar amministratur u espert. Miżjud: XIV.2006.94. (1) Fuq talba għall-ħruġ ta’ dan il-mandat il-qorti għandha, wara li tisma’ l-partijiet, taħtar amministratur u biex tagħmel dan għandha tqis jekk għandhiex tippermetti li l-azjenda tibqa’ tiġi ġestita mid-debitur jew mill-persuni inkarigati mid-debitur bl-assistenza ta’ amministratur, inkella li jiġi nominat amministratur li fl-opinjoni tal-qorti jkollu l-kwalifiki meħtieġa sabiex imexxi u jamministra l-azjenda waħdu. (2) Il-qorti għandha tinkariga espert skont l-artikolu 89 u tippreviġi terminu qasir u perentorju li fih huwa għandu jippreżenta li sta ġuramentata tal-valur tal-assjemkollu, ħaġa b’ħaġa, li jikkomponi l-azjenda kummerċjali. (3) L-amministratur nominat għandu jieħu f’idejh l-azjenda kummercjali u jkollu ddritt li jbiegħu jinnegozja fil-ġestjoni ordinarja, iżda għal kull deċiżjoni ta’ natur a straordinarja huwa għandu jagħmel talba għall-awtorizzazzjoni tal-qorti. (4) L-amministratur, jekk jidhirlu li l-azjenda ser titlef fil-valur tagħha fis-suq, jista’ jagħmel talba lill-qorti sabiex jew tawtorizzahli jbiegħ l-azjenda kollha jew partijiet minnha. (5) L-amministratur maħtur taħt dan l-artikolu għandu dritt għal dak il-ħlas li l-qorti fid-diskrezzjoni tagħha jidhrilha li lilu jmiss, meta jitqiesu l-valur tal-azjenda u l-ħidma marbuta mal-ġestjoni tan-negozju. S u b-titolu III FUQ IL-MANDAT TA’ SEKWESTRU Emendat: XIV.2006.95. 849. Mandat ta’ sekwestru kawtetatorju. Emendat: IX.1886.104; XXVII.1977.5 XXIV. 1995.317; XIV. 2006.96 XXVII.1977.5;. L-effetti tas-sekwestru kawtelatorju huma l-istess bħal dawk tas-sekwestru esekuttiv, u d-dispożizzjonijiet tal-artikoli mit-375 sat-383 inklużivament, u tal-artikoli 842, 843, 844, 846 u 848 jgħoddu għal dan il-mandat: Iżda meta s-sekwestrarju huwa bank, mandat ta’ sekwestru kawtelatorju ma japplikax għal flus li jkollhom jitħallsu mill-bank fl-eżekuzzjoni ta’ xi garanzija mogħtija mill-bank li huwa jħallas fuq it-talba tal-persuna li favur tagħha tkun saret il-garanzija bankarja; u f’kull każ bħal dak, minkejja l-mandat ta’ sekwestru, il-bank ikollu s-setgħa li jħallas jew xort’oħra jiddisponi minn dawk il-flus bħala ħielsa mill-mandat ta’ sekwestru u jkollu d-dritt ukoll li jirtira dawk il-flus minn kull qorti jew post ieħor, jew mingħand kull persuna, fejn, jew għandmin, ikunu tqiegħdu jew ġew depożitati, u jkun id-dmir tar-Reġistratur ta’ dik il-qorti jew tal-persuna oħra li jkollha fil-pussess tagħha jew taħt il-kontroll tagħha dawk il-flus, li tagħtihom lura minnufih lill-bank. 850. Kemm idumiseħħ il-mandat ta’ sekwestru. Emendat: XXXI.1934.68; XXIV. 1995.318. Mħassar bl-Att XXXI.2002.179. 851. Sekwestru ġudizzjarju. Emendat: XIV.2006.97. (1) Il-qorti tista’, f’kull waqt tal-kawża, tordna, fuq talba ta’ waħda mill-partijiet, jew exofficio, is-sekwestru ġudizzjarju. (2) Għal dan is-sekwestru mhix meħtieġa d-dikjarazzjoni bil-ġurament msemmija fl-artikolu 831(2). (3) Żmien li fih idumiseħħ. Is-sekwestru li jkun ġiehe kkordnat jibqa’ jseħħ sakemm ma jiġix imħassar mill-qorti. (4) Setgħa tal-qorti. B’dan is-sekwestru l-qorti tista’ tordna li l-oġġett li dwaru jkun hemm il-kawża, jiġi ddepożitat jew ikkunsinnat għand terza persuna illi tobbliga ruħha li troddl-oġġett, wara t-tmiem tal-kawża jew fiż-żmien mogħti mill-qorti, lil dak li lil u l-qorti tordna li l-oġġett għandu jintradd. 852. Is-sekwestru ordnat fuq immobbli. Is-sekwestru msemmi fl-aħħar artikolu qabel dan jista’ jiġi ordnat ukoll fuq immobbli, meta l-kwistjoni tkun fuq il-pus sess jew fuq il-proprjetà tal-immobbli jew meta jkun meħtieġ sabiex jitqiegħdu fiż-żgur jew jitħarsu l-jeddijiet ta’ min jista’ jkollu interess. 853. (1) Is-sekwestratarju jiġi magħżul jew bil-kunsens tal-partijiet interessati, inkella mill-qortiex officio. (2) Obbligi. Is-sekwestratarju hu suġġett għall-istess obbligi bħad-depożitarju. 854. Ħlas. Is-sekwestratrarju maħtur taħt l-artikolu 851 għandu jedd għal dak il-ħlas li l-qorti fid-diskrezzjoni tagħha jidhrilha li lilu jmiss. S u b-titolu V DWAR IL-MANDAT TA’ ARREST TA’ BĊEJJEĊ TAL-BAĦAR Miżjud: XIV.2006.100. Emendat: VII.2007.34. 855. Skop tal-mandat. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. (1) Mandat ta’ arrest kawtelatorju ta’ bċejjeċ tal-baħar ’il fuq minn għaxar metri jista’ jinħareġ unikament biex jitqiegħdu fiż-żgur dejn jew pretensjonijiet, kemm inpersonam kif ukoll inrem, li bit-tluq tal-imsemmija biċċa ta l-baħar jistgħu jiġu skartati u ma jistax jinħareġ mandat ieħor kontra biċċa tal-baħar jekk mhux mandat ta’ arrest, u kemm jekk din il-biċċa tal-baħar tkun fuq il-baħar kemm jekk le. (2) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 843 jgħoddu għal dan il-mandat. 856. Il-mandat ikollu effett li kemm jaqbad kif ukoll jissekwestra l-biċċa tal-baħar. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. (1) Il-mandat ta’ arrest ikollu l-effett li jaqbad il-biċċa tal-baħar ta’ ’il fuq minn għaxar metri mingħand id-debitur kif ukoll li jissekwestra l-istess għand l-awtorità li f’idejha tinsab, kif ukoll li jordna li l-istess awtorità ma tirrilaxxax il-biċċa tal-baħar jew li tippermetti lid-debitur milli b’xi mod jitlaq mill-pussess tiegħu l-istess fis-sħiħ jew inparti jew li jagħti jew iċedi xi drittijiet fuq l-istess. (2) Il-mandat huwa eżegwit għall-effetti kollha tal-liġi man-notifika tal-uffiċjal eżekuttiv tal-awtorità li f’idejha jew taħt is-setgħa jew kontroll tagħha tinsab il-biċċa tal-baħar. (3) Kopja tal-mandat ta’ arrest għandha tiġi notifikata lill-persuna l il-vapur jew il-bastiment tagħha jkun ġie arrestat, il-kaptan jew persuna oħra li tkun responsabbli għal dak il-vapur jew bastiment, jew l-aġent ta’ dak il-vapur jew bastiment. 857. L-awtorità li tinsab f’idejha l-biċċata baħar titqies bħala kunsinnatarju uffiċjali. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Emendat: XV.2008.31; XV.2009.49. (1) L-awtorità li tinsab f’idejha jew taħt il-kontroll tagħha tinsab il-biċċa tal-baħar li kontra tagħha ħareġ dan il-mandat ta’ arrest għandha tieħu l-miżuri neċessarji sabiex l-ordni tal-qorti tinġieb għall-attenzjoni ta’ terzi. (2) Għall-finijiet ta’ dan il-mandat l-Awtorità għat-Trasport f’Malta jew kull awtorità oħra li tista’ minn żmien għal żmien tiġi hekk nominata mill-Ministru titqies bħala l-awtorità li jkollha f’idejha jew taħt is-setgħa jew kontroll tagħha l-vapur jew il-bastiment arrestat. (3) Bastiment jitqies li jkun taħt is-setgħa u l-kontroll tal-Awtorità għat-Trasport f’Maltahekk kif dak il-bastiment jidħol fl-ibħra territorjali ta’ Malta. (4) L-ispejjeż kollha li jkunu meħtieġa għall-preservazzjoni tal-vapur jew bastiment arrestat għandhom, mill-mument meta l-mandat ta’ arrest jiġi notifikat lill-Awtorità għat-Trasport f’Malta, jitħallsu mill-parti li toħroġ il-mandat, mingħajr ħsara għad-dritt li tiġbor lura dawk l-ispejjeż flimkien mal-pretensjoni tiegħu. 858. Il-mandat jinħareġ fuq il-formula xierqa. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. (1) Mandat ta’ arrest jinħareġ b’rikors fuq il-formula preskritta mill-Ministru responsabbli għal-ġustizzja, liema formula għandu jkun fiha digriet tal-qorti li permezz tiegħu jingħataw u jinħarġu l-ordnijiet neċessarji. (2) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jkollu s-setgħa li jieħu, mingħajr preġudizzju għal dawk id-direttivi li jistgħu jingħataw mill-Qorti jew mir-Reġistratur tal-Qrati, dawk il-miżuri kollha li jistgħu jitqiesu meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest. 859. Il-mandat jista’ jintalab għal kreditu ta’ mhux inqas minn € 7,000. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Emendat: XV.2008.31; XII.2009.17. Il-mandat ta’ arrest jista’ jintalab quddiem, u jingħata minn, il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) jew il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza inferjuri tagħha jew il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili biex jitqiegħed fiż-żġur kreditu jew pretensjoni oħra ta’ mhux anqas minn sebatelefeuro. 860. X’għandu jkun fih ir-rikors. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Ir-rikors għall-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest għandu, taħt piena ta’ nullità, jindika b’mod ċar dawk id-dettalji li jistgħu jgħinu fl-identifikazzjoni tal-vapur jew bastiment, l-awtorità li f’idejha jew taħt is-setgħa jew kontroll tagħha l-vapur jew il-bastiment arrestat jinsab, kif ukoll il-lok fejn qiegħed ilvapur jew bastiment. 861. Penali għal min jagħmel it-talba għall-mandat bil-qerq. Emendat: A.L.407 tal-2007. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Jekk jinsab li l-mandat ġie miksub mir-rikorrent fuq talba magħmula b’qerq, il-penali skont l-artikolu 836(8) ma għandhiex tkun ta’ inqas minn ħdax-ilelfu sitt mitteuro. 862. Garanzija għall-ħlas ta’ penali, eċċ. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Il-qorti tista’, meta tinġieb raġuni tajba, fuq talba b’rikors magħmula mill-persuna li kontra l-vapur jew il-bastiment tagħha ġie maħruġ il-mandat, mill-kaptan tal-vapur jew tal-bastiment, jew minn persuna oħra li jkollha l-inkarigu tiegħu, jew mill-aġent, tordna lill-parti li titlob il-ħruġ tal-mandat liġġib, fiż-żmien li jiġi mogħti mill-qorti, garanzija tajba f’ammont ta’ mhux inqas minn ħdax-ilelf u sitt mitteuro, għall-ħlas tal-penali, id-danni u l-imgħaxijiet u, fin-nuqqas ta’ dan, tħassar il-mandat. 863. Vapuri jew bastimenti li kontrihom ma jistax jinħareġ mandat. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Emendat: XV.2009.49. (1) Ebda mandat ma għandu jinħareġ kontravapur jew bastiment mikrija għalkollox fis-servizz tal-Gvern ta’ Malta jew inkarigati mis-servizz postali jew mill-Gvern ta’ Malta jew minn xi gvern ieħor. (2) Ebda mandat ma jista’ jinħareġ kontra xivapur tal-gwerra. (3) Wara li jkun sar l-arrest ta’ vapur jew bastiment f’xiport f’Malta u meta jsir rikors mill-Awtorità għat-Trasport f’Malta, qorti tista’, jekk tkun sodisfatta li minħabba fix-xorta tal-merkanzija jew it-tul jew il-pixka tiegħu u, jew ċirkostanzi oħra li jolqtu s-sigurtà, it-tniġġiż, in-navigazzjoni jew manuvrar fil-port, ikun jaqbel li l-vapur jew il-bastiment jitlaq mill-port mingħajr dewmien, tordna lil-vapur jew bastiment għandu jiġi mċaqlaq minn dak il-port lejn xi ankraġġ ieħor fl-ibħra territorjali. (4) Wara l-arrest ta’ vapur jew bastiment f’xiport jew fl-ibħra territorjali ta’ Malta, u wara li jsir rikors mill-Awtorità għat-Trasport f’Malta, qorti tista’, jekk tkun sodisfatta li minħabba fix-xorta tal-merkanzija tal-vapur jew bastiment u, jew ċirkostanzi oħra li jolqtu s-sigurtà jew it-tniġġiż, ikun jaqbel li l-vapur jew il-bastiment jitlaq mill-portu, jew mill-ibħra territorjali ta’ Malta, tħassar il-mandat ta’ arrest u tordna li l-vapur jew bastiment għandu jitlaq minn Malta u l-ibħra territorjali tagħha mingħajr dewmien. 864. Ordni għall-bejgħ ta’ vapur jew bastiment pendentelite. Emendat: A.L.407 tal-2007. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. Il-qorti tista’ tordna l-bejgħ ta’ vapur jew bastiment a rrestat pendentelite jekk il-qorti jidhrilha, wara li jsir rikors mill-kreditur, li d-debitur huwa fallut jew inkella li huwa improbabbli li ser ikompli fil-kummerċ u jżomm dak l-attiv. Sabiex il-qorti tasal għall-konklużjoni tagħha hija għandha tqis iċ-ċirkostanzi kollha marbutin mal-każ, magħduda x-xorta ta’ pretensjoni tal-attur, l-eċċezzjonijiet miġjuba kontra din il-pretensjoni, jekk ikun hemm, u dawk l-azzjonijiet l-oħra kollha meħuda mid-debitur biex jiżgura l-pretensjoni tiegħu, jew inkella sabiex iżomm sħiħ dak l-attiv. 865. Responsabbiltà in solidum. Mħassar: XIV.2006.99. Miżjud: XIV. 2006.100. Enumerat mill-ġdid: VII.2007.34. (1) Jekk, minkejja l-ħruġ u l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest kawtelatorju, vapur jew bastiment jitneħħa mill-ġurisdizzjoni tal-qorti bi ksur tal-mandat ta’ arrest, is-sid, in-noleġġatur taħt bareboatcharter jew persuna oħra li jkollha l-pussess tal-vapur jew bastiment meta jsir dak il-ksur ikunu responsabbli insolidum għal penali ta’ mija u sittax-ilelf uerbamija u sebgħi n euroli jitħallsu lill-parti li toħroġ il-mandat. (2) Ir-responsabbiltà għall-ħlas tal-penali taħt dan l-artikolu hija mingħajr preġudizzju għal kull sanzjoni oħra possibbli taħt id-dispożizzjonijiet tat-Titolu XVII tat-Tielet Ktieb ta’ dan il-Kodiċi. (L-artikoli 866 sa 870, it-tnejn inklużi, ġew revokati bl-Att XIV. 2006.99) S u b-titolu IVA (L-artikoli 866 sa 870, it-tnejn inklużi, ġew revokati bl-Att XIV. 2006.99 DWAR IL-MANDAT TA’ ARREST TA’ INĠENJI TAL-AJRU 865A. Skop tal-mandat. Miżjud: VIII.2010.61. Emendat: LII.2016.32. Emendat: LII.2016.32. (1) Mandat ta’ arrest kawtelatorju ta’ inġenji tal-ajru jista’ jinħareġ unikament biex jitqgħiedu fiż-żgur dejn jew pretensjonijiet, kemm inpersonam jew inremli bit-tluq tal-imsemmi inġenji tal-ajru jistgħu jiġu skartati u ma jkun jista’ jinħareġ ebda mandat ieħor kontra l-inġenji tal-ajru jekk mhux mandat ta’ arrest. 2) (a) Mandat ta’ arrest kawtelatorju jista’ jinħareġ fuq inġenju tal-ajru li miegħu tkun imqabbda magna ta’ inġenju tal-ajru sabiex jiġu protetti dejn jew pretensjoni, kemm jekk inpersonam jew inremli tista’ tiġi mfixklab it-tluq tal-imsemmi inġenju tal-ajru bil-magna ta’ inġenju tal-ajru, u sakemm il-magna ta’ inġenju tal-ajru tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru ebda mandat ieħor ma jista’ jinħareġ kontra l-inġenju tal-ajru jew il-magna ta’ inġenju tal-ajru ħlief jekk ikun mandat ta’ arrest. Dak il-mandat ta’ arrest jista’ jinħareġ minkejja l-fatt li l-inġenju tal-ajru jkun il-proprjetà ta’ persuna differenti minn sid il-magna ta’ inġenju tal-ajru. (b) Meta jinħareġ mandat ta’ arrest ta’ dak it-tip għal inġenju tal-ajru fir-rigward ta’ xi magna mqabbda mal-inġenju tal-ajru, il-persuna li jkollha l-pussess jew il-kontroll tal-inġenju tal-ajru tista’, mingħajr permess tal-Qorti, tieħu dawk l-azzjonijiet kollha li jistgħu jkunu fis-setgħa tagħha biex tneħħi l-magna mill-inġenju tal-ajru sabiex tkun tista’ tkompli bl-operazzjonijiet tal-inġenju tal-ajru. Il-persuna li jkollha pussess jew kontroll tal-inġenju tal-ajru għandha tkun obbligata li tpoġġi l-magna taħt awtorità tal-marixxall tal-qorti li jeżegwixxi l-mandat oriġinali u tinnotifika lill-Awtorità għat-Trasport f’Malta u meta tittieħed dik l-azzjon il-qorti għandha teħles immedjatament l-inġenju tal-ajru mill-effetti tal-mandat, liema mandat għandu jkompli japplika biss għall-magna relevanti mingħajr il-ħtieġa ta’ xi proċedura oħra mill-pretendent. Fil-każ ta’ xi oppożizzjoni, il-qorti għandha, fuq talba, toħroġ dawk l-ordnijiet kollha li jistgħu jkunu meħtie [a. (ċ) mingħajr preġudizzju għad-drittijiet imsemmija fis-subartikoli preċedenti, meta magna ta’ inġenju tal-ajru ma tkunx imqabbda ma’ inġenju tal-ajru, mandat ta’ qbid kawtelatorju kif deskritt fl-artikolu 846 jew, jekk tkun fil-pus sess jew taħt il-kontroll ta’ terza persuna, mandat ta’ sekwestru kawtelatorju jista’ jinħareġ kif deskritt fl-artikolu 849 fir-rigward ta’ magna ta’ inġenju tal-ajru mingħajr ma jaffettwa b’ebda mod xi inġenju tal-ajru li miegħu tista’ tkun marbuta, kummerċjalment, taħt xi kuntratt jew f’xi reġistru. (3) Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 843 jgħoddu għal dan il-mandat. (4) Għall-finijiet ta’ dan il-Kodiċi, il-kliem "inġenji tal-ajru" jinkludu- (a) id-data, manwali u r-records id-data tekniċi kollha, u (b) il-qafas tal-inġenji tal-ajru, l-apparat, il-makkinarju u l-aċċessorji kollha bħala aċċessorji li jkunu jappartjenu lill-inġenji tal-ajru, li jkunu abbord jew li jkunu tneħħew temporanjament minnu, (ċ) jekk f’Malta, il-magni li jkunu proprjetà tas-sid tal-inġenji tal-ajru kemm jekk ikunu mwaħħla mal-inġenji tal-ajru u kemm jekk ma jkunux, kif ukoll magni oħra li jieħdu post il-magni mwaħħla mal-inġenji tal-ajru u li jkun hemm il-ħsieb li jintużaw fuq l-inġenji tal-ajru u li jkunu l-proprjetà tas-sid tal-inġenji tal-ajru iżda li temporanjament ma jkunux imwaħħla mal-inġenji tal-ajru, iżda ma għandhomx jinkludu magna li tkun imwaħħla mal-inġenji tal-ajru u li ma tkunx tas-sid tal-inġenji tal-ajru, u dik il-magna tkun soġġetta għal dawk l-ordnijiet tal-qorti li jkunu xierqa għall-protezzjoni tad-drittijiet tas-sid tal-magna u għat-tħaddim mingħajr periklu tal-inġenji tal-ajru skont il-ftehim relatat ma’ magna bħal dik. (5) (a) Qorti li tkun aditabi proċeduri relatati mal-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest ta’ inġenju tal-ajru, għandha tkun kompetenti wkoll li tisma’ kwalunkwe rikors u toħroġ kwalunkwe ordni dwar ir-rikors tas-sid ta’ kwalunkwe magna li tista’ tkun imqabbda mal-inġenju tal-ajru u li ma tkunx tappartjeni lis-sid tal-inġenju tal-ajru. (b) Is-sid ta’ magna li ma tkunx tappartjeni lis-sid tal-inġenju tal-ajru li miegħu jkunu mqabbda l-magni u li jista’ jkun ġie arrestat kif imsemmi qabel għandu jkun intitolat li jintervjeni fi kwalunkwe proċedura relatata mal-arrest tal-inġenju tal-ajru u li jagħmel kwalunkwe rikors u sottomissjoni lill-qorti adita bil-mandat ta’ arrest sabiex iħares id-drittijiet u l-interessi tiegħu marbuta mal-magna. (ċ) Kull qorti li tirċievi rikors mis-sid ta’ magna skont dan is-subartikolu għandha tordna minnufih in-notifika ta’ dak ir-rikors lill-persuna li jkollha l-pussess jew il-kontroll tal-inġenju tal-ajru u tiddeċiedi dwar kull rikors ta’ din ix-xorta b’ħeffa u sa mhux aktar tard minn jumejn tax-xogħol minn meta jsiru dawk ir-rikorsi. (d) F’dan is-subartikolu t-terminu "sid" ta’ magna għandu jinkludi kull mortgagee jew detentur ta’ xi garanzija internazzjonali jew garanzija reali oħra fuq il-magna. (6) (a) Kull qorti adita bil-proċeduri relatati ma’ mandat ta’ arrest, qbid jew sekwestru maħsub biex japplika fir-rigward ta’ magna ta’ inġenju tal-ajru li tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru li jkun il-proprjetà ta’ persuna differenti, għandha jkollha wkoll il-kompetenza li tittratta kwalunkwe rikors għall-ħarsien tad-drittijiet u l-interessi ta’ sid l-inġenju tal-ajru. (b) Is-sid ta’ dak l-inġenju tal-ajru għandu jkun intitolat li jintervjeni u jagħmel sottomissjonijiet lill-qorti li tkun qiegħda tittratta mandat ta’ arrest, qbid jew sekwestru maħsub li japplika b’rabta ma’ magna ta’ inġenju tal-ajru sabiex iħares id-drittijiet u l-interessi tiegħu. (ċ) Qorti m’għandhiex tikkunsidra l-inkapaċità tal-inġenju tal-ajru li jopera mingħajr il-magna relevanti bħala raġuni tajba u suffiċjenti biex tiċħad it-talba għall-ħruġ jew ir-revoka tal-mandat maħsub biex japplika b’rabta ma’ magna ta’ inġenju tal-ajru. (d) Kull qorti li tirċievi xi rikors mis-sid ta’ inġenju tal-ajru skont dan is-subartikolu għandha tordna minnufih in-notifika ta’ dak ir-rikors lil sid il-magna u tiddeċiedi dwar kull rikors ta’ din ix-xorta b’ħeffa u sa mhux aktar tard minn jumejn tax-xogħol minn meta jsir dak ir-rikors. 865B. L-effett li għandu jkollu l-mandat. Miżjud: VIII.2010.61. Emendat: LII.2016.33. Emendat: LII.2016.33. (1) Il-mandat ta’ arrest ikollu l-effett li jaqbad l-inġenji tal-ajru mingħand id-debitur kif ukoll li jissekwestra l-istess għand l-Awtorità għat-Trasport f’Maltali f’idejha jinsab, kif ukoll li jordna li l-istess Awtorità ma tirrilaxxax l-imsemmi inġenji tal-ajru jew li tippermetti lid-debitur milli b’xi mod jitlaq mill-pussess tiegħu l-istess fis-sħiħ jew inparti jew li jagħti jew iċedi xi drittijiet fuq l-istess. (2) Il-mandat huwa eżegwit għall-effetti kollha tal-liġi man-notifika lill-uffiċjal eżekuttiv tal-awtorità li f’idejha jew taħt is-setgħa jew kontroll tagħha jkun jinsab l-inġenji tal-ajru. (3) Kopja tal-mandat ta’ arrest għandha tiġi notifikata lill-persuna li l-inġenji tal-ajru tagħha jkun ġie arrestat, jew il-kmandant tal-inġenji tal-ajru jew persuna oħra li tkun responsabbli għal dak l-inġenji tal-ajru jew l-aġent ta’ dak l-inġenji tal-ajru. 4) Minkejja d-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1), meta magni ta’ inġenji tal-ajru ma jkunux il-proprjetà tas-sid tal-inġenju tal-ajru, l-effett tal-mandat ta’ arrest japplika għall-magna biss sal-punt li r-rikors għal mandat ta’ arrest jiddikjara espressament li l-mandat huwa maħsub ukoll li jopera b’rabta mal-magna u f’kull każ ieħor għandu jiġi preżunt li jekk il-magni ma jkunux il-proprjetà tas-sid tal-inġenju tal-ajru, il-mandat mhuwiex maħsub li jestendi għall-magni u l-Awtorità għat-Trasport jew il-qorti għandhom jaġixxu fuq dik il-preżunzjoni jekk dan jintalab minn sid il-magni li jipprovdi wkoll prova sodisfaċenti tat-titolu tiegħu fuq il-magni. F’dan is-subartikolu t-terminu "sid" ta’ magna għandu jinkludi kwalunkwe mortgagee jew detentur ta’ garanzija internazzjonali jew garanzija reali oħra fuq il-magna. 865Ċ. L-awtorità li jinsab f’idejha l-inġenji tal-ajru titqies bħala kunsinnatarju uffiċjali. Miżjud: VIII.2010.61. (1) L-awtorità li f’idejha jew taħt il-kontroll tagħha jkun jinsab l-inġenji tal-ajru li kontra tiegħu jkun ħareġ dak il-mandat ta’ arrest għandha tieħu l-miżuri meħtieġa sabiex l-ordni tal-qorti tinġieb għall-attenzjoni ta’ terzi. (2) Għall-finijiet ta’ dan il-mandat l-Awtorità għat-Trasport f’Malta jew kull awtorità oħra li tista’ minn żmien għal żmien tiġi hekk nominata mill-Ministru titqies bħala l-awtorità li jkollha f’idejha jew taħt is-setgħa jew kontroll tagħha l-inġenji tal-ajru. (3) Inġenji tal-ajru jitqies li jkun taħt is-setgħa u l-kontroll tal-Awtorità għat-Trasport f’Maltahekk kif dak l-inġenji jidħol fl-ispazju tal-ajru ta’ Malta. (4) L-ispejjeż kollha li jkunu meħtieġa għall-preservazzjoni tal-inġenji tal-ajru arrestat għandhom, mill-mument meta l-mandat ta’ arrest jiġi notifikat lill-Awtorità għat-Trasport f’Malta, jitħallsu mill-parti li tkun ħarġet il-mandat, mingħajr ħsara għad-dritt li tiġbor lura dawk l-ispejjeż flimkien mal-pretensjoni tagħha. 865D. Il-mandat jintalab fuq il-formula xierqa. Miżjud: VIII.2010.61. (1) Mandat ta’ arrest jintalab b’rikors fuq il-formula preskritta mill-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja, liema formula għandu jkun fiha digriet tal-qorti li permezz tiegħu jingħataw u jinħarġu l-ordnijiet meħtie [a. (2) L-uffiċjal eżekuttiv tal-qorti jkollu s-setgħa li jieħu, mingħajr preġudizzju għal dawk id-direttivi li jistgħu jingħataw mill-Qorti jew mir-Reġistratur tal-Qrati, dawk il-miżuri kollha li jistgħu jitqiesu meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest. 865E. (1) inġenji tal-ajru: (i) f’kull każ l-ammont tal-pretensjoni m’għandux ikun għal inqas minn sebatelefeuro; (ii) fil-każ ta’ inġenju tal-ajru li jintuża għat-trasport pubbliku bl-ajru ta’ passiġġieri jew merkanzija: (aa) għal inġenji tal-ajru awtorizzati li jġorru inqas minn għaxar passiġġieri, il-pretensjoni għandha tkun għal mhux inqas minn mitejn u ħamsinelfeuro; u (bb) għal inġenji tal-ajru awtorizzati li jġorru aktar minn għaxar passiġġieri il-pretensjoni għandha tkun għal mhux inqas minn miljun euro; (b) magni: (i) jekk il-magna ma tkunx imqabbda mal-inġenju tal-ajru l-pretensjoni għandha tkun għal mhux inqas minn sebatelefeuro; (ii) jekk il-magna tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru msemmi fil-paragrafu (a)(ii) (aa jekk il-magna tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru msemmi fil-paragrafu (a) il-pretensjoni għandha tkun għal mhux inqas minn ħamsinelf euro; (iii) jekk il-magna tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru msemmija fil-paragrafu (a)(ii) (bb jekk il-magna tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru msemmija fil-paragrafu (a) u l-magna ma tkunx il-proprjetà ta’ sid l-inġenju tal-ajru, il-pretensjoni għandha tkun għal mhux inqas minn mittelfeuro; u (iv) jekk il-magna tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru msemmija fil-paragrafu (a)(ii) (bb jekk il-magna tkun imqabbda ma’ inġenju tal-ajru msemmija fil-paragrafu (a) u l-magna tkun il-proprjetà ta’ sid l-inġenju tal-ajru, il-pretensjoni għandha tkun għal mhux inqas minn miljun euro. (2) Il-limitazzjonijiet fuq l-ammont tal-pretensjoni ddikjarati f’dan l-artikolu m’għandhomx japplikaw għal: (a) kwalunkwe pretensjoni li ssir minn detenturi ta’ mortgage jew garanzija internazzjonali jew garanzija reali meta dak il-mortgage jew garanzija jkunu ġew reġistrati jew rikonoxxuti taħt fit-Taqsima IV jew skont fit-Taqsima VI tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru; jew (b) kwalunkwe pretensjoni li ssir mid-detenturi ta’ xi garanzija internazzjonali għall-pussess mill-ġdid ta’ magna ta’ inġenju tal-ajru meta dak l-interess ikun ġie rreġistrat skont fit-Taqsima VI tal-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta’ Inġenji tal-Ajru. (3) F’dan l-artikolu referenza għall-ammont tal-pretensjoni hija referenza għall-kapital dovut u ebda referenza m’għandha ssir għal xi imgħax akkumulat jew li jkun qiegħed jakkumula jew għal spejjeż oħrajn. 865F. Ir-rikors għall-ħruġ ta’ mandat ta’ arrest għandu, advalidatem, jiddikjara b’mod ċar dawk id-dettalji li jistgħu jippermettu l-identifikazzjoni tal-inġenji tal-ajru jew il-magna ta’ inġenju tal-ajru, l-isem tal-Awtorità li f’idejha jew li taħt is-setgħa jew kontroll tagħha jkunu jinsabu l-inġenju tal-ajru arrestat jew il-magna ta’ inġenju tal-ajru, kif ukoll il-post fejn ikunu jinsabu l-inġenju tal-ajru jew il-magna ta’ inġenju tal-ajru. 865G. Penali għal min jagħmel it-talba għall-mandat bil-qerq. Miżjud: VIII.2010.61. Emendat: LII.2016.36. Emendat: LII.2016.36. (1) Jekk jinsab li l-mandat ġie miksub mir-rikorrent fuq talba magħmulha b’qerq, il-penali skont l-artikolu 836(8) ma għandhiex tkun inqas minn il-valur kummerċjali ta’ kirja li l-inġenju tal-ajru jew il-magna ta’ inġenju tal-ajru tista’ tattira, minkejja li l-inġenju tal-ajru jew magna ma jkunux soġġetti għal kirja attwali, u skont it-tip, il-valur u l-operat tal-inġenju tal-ajru, jew magna, u li f’ebda każ m’għandu jkun inqas minn ħdax-ilelfu sitt mitteuro. (2) Il-qorti għandha tqis biss il-valur ta’ kiri ta’ kuljum u ebda tip ieħor ta’ danni. 865H. Garanzija għall-ħlas ta’ penali, eċċ. Miżjud: VIII.2010.61. Il-qorti tista’, meta tinġieb raġuni tajba, fuq talba b’rikors magħmula mill-persuna li kontra l-inġenji tal-ajru tagħha jkun ġie maħruġ il-mandat, jew mill-kmandant tal-inġenji tal-ajru, jew minn persuna oħra li jkollha l-inkarigu tiegħu, jew mill-aġent, tordna lill-parti li titlob il-ħruġ ta’ mandat li jġib, fiż-żmien li jiġi mogħti mill-qorti, garanzija tajba f’ammont ta’ mhux inqas minn ħdax-ilelf u sitt mitteuro, għall-ħlas tal-penali, id-danni u l-imgħaxijiet u, fin-nuqqas ta’ dan, tħassar il-mandat. 865I. (1) Ebda mandat ma għandu jinħareġ kontra inġenji tal-ajru mikri għalkollox fis-servizz tal-Gvern ta’ Malta. (2) Ebda mandat ma għandu jinħareġ kontra inġenji tal-ajru tal-gwerra. (3) Wara li jkun sar l-arrest ta’ inġenji tal-ajru f’xi ajruport u meta jsir rikors mill-Awtorità għat-Trasport f’Malta, qorti tista’ jekk tkun sodisfatta li minħabba fix-xorta tal-merkanzija, jew ċirkostanzi oħra li jolqtu s-sigurtà, it-tniġġiż, in-navigazzjoni tal-ajru, ikun jaqbel li l-inġenji tal-ajru jħal li l-ajrudrom jew l-ajruport mingħajr dewmien, tordna li l-inġenji tal-ajru jitlaq min għajr dewmien jew tordna li l-inġenji tal-ajru jiġi mċaqlaq minn dak l-ajruport lejn post ieħor f’Malta u jekk dan ma jkunx possibbli, li jitlaq minn Malta. (4) Wara l-arrest ta’ inġenji tal-ajru f’xi ajruport jew ajrudrom jew fl-ispazju tal-ajru ta’ Malta, u wara li jsir rikors mill-Awtorità għat-Trasport f’Malta, qorti tista’, jekk tkun sodisfatta li minħabba fix-xorta tal-merkanzija tal-inġenji tal-ajru, jew ċirkostanzi oħra li jolqtu s-sigurtà jew tniġġiż, ikun jaqbel li l-inġenji tal-ajru jitlaq mil l-ajruport jew mill-ispazju tal-ajru ta’ Malta, tħassar il-mandat ta’ arrest ut ordna li l-inġenji tal-ajru jitlaq minn Malta u l-ispazju tal-ajru tagħha mingħajr dewmien. 865J. Ordni għall-bejgħ ta’ inġenji tal-ajru pendentelite. Miżjud: VIII.2010.61. Il-qorti tista’ tordna l-bejgħ ta’ inġenji tal-ajru arrestat pendentelite jekk il-qorti jkun jidhrilha, wara li jsir rikors mill-kreditur, li d-debitur ikun fallut jew inkellha li jkun improbabbli li hu jkun ser ikompli fil-kummerċ u jżomm dak l-attiv. Sabiex il-qorti tasal għall-konklużjoni tagħha hija għandha tqis iċ-ċirkostanzi kollha marbutin mal-każ, magħduda x-xorta ta’ pretensjoni tal-attur, l-eċċezzjonijiet miġjuba kontra dik il-pretensjoni, jekk ikun hemm, u dawk l-azzjonijiet l-oħra kollha meħuda mid-debitur biex jiżgura l-pretensjoni tiegħu, jew inkella sabiex iżomm sħiħ dak l-attiv. 865 K. Responsabbiltà insolidum. Miżjud: VIII.2010.61. (1) Jekk, minkejja l-ħruġ u l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest kawtelatorju, inġenji tal-ajru jitneħħa mill-ġurisdizzjoni tal-qorti bi ksur tal-mandat ta’ arrest, is-sid, il-kerrej jew persuna oħra li jkollha l-pussess tal-inġenji tal-ajru meta jsir dak il-ksur ikunu responsabbli insolidum għall-penali ta’ mija u għoxrinelf euroli jitħallsu lill-parti li toħroġ il-mandat. (2) Ir-responsabbiltà għall-ħlas tal-penali taħt dan l-artikolu hija mingħajr preġudizzju għal kull sanzjoni oħra possibbli taħt id-dispożizzjonijiet tat-Titolu XVII tat-Tielet Ktieb ta’ dan il-Kodiċi. S u b-titolu V FUQ IL-MANDAT TA’ INIBIZZJONI 873. Skop tal-mandat. Emendat: VIII.1981.8; XXIV. 1995.320. Sostitwit: XIV.2006.102. (1) L-iskop tal-mandat ta’ inibizzjoni hu dakli jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista’ tkun ta’ preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat. (2) Eżami tal-qorti. Il-qorti m’għandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l-jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet. (3) Il-qorti m’għandha toħroġ ebda mandat bħal dak kontra l-Gvern jew awtorità mwaqqfa bil-Kostituzzjoni jew xi persuna li jkollha kariga pubblika fil-kariga uffiċjali tagħha kemm-il darba l-awtorità jew il-persuna li kontra tagħha jintalab il-mandat ma tikkonfermax fil-qorti bil-miftuħ li l-ħaġa li qed tintalab li tiġi miżmuma tkun fil-fatt maħsuba li ssir, u l-qorti tkun sodisfatta, wara li tisma’ l-ispjegazzjonijiet mogħtija, li kemm-il darba ma jinħariġx il-mandat, il-preġudizzju li jinħoloq lil min ikun qed jitlob il-mandat ikun sproporzjonat meta mqabbel mal-istess għemil tal-ħaġa li qed tintalab li tiġi miżmuma. (4) Jekk jiġi ppruvat permezz ta’ rikors għas-sodisfazzjon tal-qorti li wara l-ħruġ tal-mandat ta’ inibizzjoni l-persuna inibita aġixxiet direttament jew indirettament bi ksur tal-ordni tal-qorti, il-qorti għandha, mingħajr preġudizzju dwar kull azzjoni lilha kompetenti, fuq talba tar-rikorrent, tikkundanna lill-persuna li kontriha jkun inħareġ il-mandat sabiex tirrimedja dak li jkun sar biksur tiegħu u fin-nuqqas t awtorizza lir-rikorrent biex jagħmel dawk ix-xogħlijiet kollha rimedjali li l-qorti tista’ tordnal u jagħmel bi spejjeż tal-persuna inibita. 874. Mandat sabiex jiżgura dejn jew pretensjoni. Sostitwit: XIV.2006.102. Emendat: A.L.407 XII.2009.18;IV.2016.21 Emendat: A.L.407 tal-2007;. Emendat: A.L.407 tal-2007 (1) Mandat ta’ inibizzjoni jista’ jintalab ukoll minn kreditur biex jiżgura dejn, jew kull pretensjoni oħra li tkun tammonta għal mhux inqas minn ħdax-ilelf sitt mija u sitta u erbgħin eurou sittautmeninċenteż mu (11, 646.86). L-iskop ta’ dan il-mandat hu biex iżomm li d-debitur milli jbigħ, jittrasferixxi jew jiddisponi intervivos mill-proprjetà li tiġi indikata fir-rikors b’titolu oneruż jew gratuwitu jew b’xi mod joħloq piż jew drittijiet reali u, jew personali; iżda dak il-mandat ma jgħoddx għall-kostituzzjoni ta’ xi dritt fuq, jew trasferiment ta’, proprjetà li jsir skont ordni tal-qorti, jew fuq garanziji bankarji u ittri ta’ kreditu. (2) Meta mandat jipprojbixxi l-bejgħ, it-trasferiment jew it-tneħħija oħra ta’ proprjetà immobbli, ir-rikors għandu jkun fih il-partikolaritajiet kollha li għandhom x’jaqsmu mal-persuna li jinħareġ kontriha u li huma meħtieġa mil-liġi dwar ir-reġistrazzjoni ta’ trasferiment ta’ proprjetà immobbli minn dik il-persuna fir-Reġistru Pubbliku. Fejn il-mandat jirreferi għall-immobbli speċifiċi, dawn għandhom jiġu deskritti fir-rikors, bil-mod provdut fl-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku, dwar noti tal-iskrizzjoni, jiġifieri li din għandha sseħħ b’referenza għad-data ġeografika inkwistjoni. Meta r-rikors jirreferi għal proprjetà immobbli speċifika għandu wkoll ikollu mehmuż miegħu abbozz sħiħ tan-nota ta’ iskrizzjoni biex tiġi reġistrata fir-Reġistru Pubbliku. (3) Il-mandat imsemmi fis-subartikolu (2) għandu, meta jinħareġ u bi spejjeż tar-rikorrent, jiġi notifikat mir-Reġistratur, fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku u lir-Reġistratur tal-Artijiet jew lill-awtorità li tiġi desinjata mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja li għandhom minnufih jiktbuh f’reġistru li jżommu għaldaqshekk. Dawn ir-reġistri għandu jkollhom indiċi u jista’ jarahom kulħadd. Dan il-mandat għandu jiġi notifikat ukoll lil kull minhekk jitniżżel mir-rikorrent. (4) Malli ssir ir-reġistrazzjoni tal-mandat kif imsemmi fis-subartikolu (2) mid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku, kull bejgħ, trasferiment jew tneħħija sussegwenti ta’ ħwejjeġ immobbli li għalihom jirreferi l-mandat ikun null ubla ebda effett. (5) Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 836, il-mandat imsemmi fis-subartikolu (2) għandu, kemm-il darba ma jiġix revokat jew ma jibqax iseħħ iktar fi żmien qabel, jibqa’ jseħħ għal perjodu ta’ sena mid-data meta tingħata s-sentenza finali favur il-kreditur fil-kawża tiegħu biex jiġbor lura d-debitu jew il-pretensjoni msemmija fis-subartikolu (1). (6) Meta mandat jipprojbixxi l-bejgħ jew trasferiment ta’ ishma f’soċjetà kummerċjali għandu jiġi wkoll notifikat ir-Reġistratur tal-Kumpanniji u mid-data tal-imsemmija notifika kull trasferiment ta’ ishma jkun null. (7) Ma tista’ tittieħed ebda azzjoni kontra r-Reġstratur għal nuqqas ta’ osservanza ta’ xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu ħlief fuq il-bażi ta’ atti volontarji magħmula b’malafede jew b’negliġenza gravi. 875. Eżekuzzjoni tal-mandat. Sostitwit: XIV.2006.102. Emendat: XV.2008.20. Emendat: XV.2008.20. (1) Ir-rikors għandu jiġi notifikat lill-parti oppostali, fi żmien għaxartijiem, għandha tippreżenta risposta: Iżda l-qorti tista’, f’każijiet urġenti, tirriduċi l-perijodu msemmi f’dan is-subartikolu. Fin-nuqqas ta’ oppożizzjoni, il-qorti tista’ tilqa’ t-talba. (2) Il-qorti tista’ għall-ewwel toħroġ proviżorjament mandat għal żmien qasir taħt dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet li jidhrilha li jkun jeħtieġ skont il-każ u sussegwentement tipprovdi definittivament. (3) Il-qorti għandha, wara li tappunta għas-smigħ, tiddeċiedi dan ir-rikors, wara li tisma’ kull xhieda li jidhrilha xierqa, u dan fl-iqsar żmien possibbli iżda mhux aktar tard minn xahar mill-ġurnata li ġie preżentat u maħluf il-mandat u l-partijiet ġew debitament notifikati. 876. Mandat f’każi ta’ separazzjoni personali jew divorzju. Miżjud: XXI.1983.87. Emendat: XXIV.1995.321 XXXI.2002.185. Emendat: A.L.218 Emendat: XXIV.1995.321. Sostitwit: tal-2012. Emendat: XXIV.1995.321. Sostitwit: XXXI.2002.185. Emendat: A.L.218 tal-2012. (1) Meta parti fiż-żwieġ tkun għamlet jew tkun se tagħmel quddiem il-Qorti Ċivili kawża għal separazzjoni personali, il-parti tista’ titlob lil dik il-qorti li toħroġ mandat ta’ inibizzjoni: (a) kontra l-parti l-oħra fiż-żwieġ fejn ma tħallix lil dik il-parti l-oħra li tbiegħ, tneħħi, tittrasferixxi jew tiddisponi intervivossew b’titolu oneruż jew gratuwituxi ishma f’xi soċjetà kummerċjali jekk dawn l-ishma jkunu parti mill-komunjoni tal-akkwisti; jew (b) kontra xi soċjetà li fiha l-parti l-oħra jkollha maġġoranza tal-ishma li jkunu tal-komunjoni tal-akkwisti milli tbiegħ, tneħħi, titrasferixxi jew xort’oħra tiddisponi sew b’titolu oneruż jew gratuwitu, xi proprjetà immobbli jew jeddijiet marbutin magħha li tkun proprjetà ta’ dik is-soċjetà kummerċjali; jew (ċ) kontra l-parti l-oħra fiż-żwieġ milli tagħmel xi dejn jew garanzija li tkun ta’ piż fuq il-komunjoni tal-akkwisti. (2) It-talba msemmija fis-subartikolu (1) tista’ ssir f’kull żmien wara li r-rikors ikun ippreżentat quddiem il-Qorti Ċivili u sakemm tingħata s-sentenza finali għal dik l-azzjoni ta’ separazzjoni jew divorzju. It-talba tista’ wkoll issir fejn hil-parti l-oħra li għamlet ir-rikors. (3) Mandat maħruġ taħt dan l-artikolu ma japplikax għall-kostituzzjoni ta’ xi jedd fuq, jew tneħħija jew trasferiment ta’ xibeni li jsir fuq ordni tal-qorti. (4) Meta l-mandat iku n notifikat kif imiss, kull obbligazzjoni msemmija fis-subartikolu (1)(ċ) li ssir wara din in-notifika minn dik il-parti fiż-żwieġ li kontra tagħha jkun inħareġ il-mandat favur il-persuna notifikata tkun nulla u mingħajr effett, u dan bla ħsara għal xi responsabbiltà għal xi disprezz għall-awtorità tal-qorti skont dan il-Kodiċi. (5) Il-parti taż-żwieġ li kontra tagħha jinħareġ il-mandat kif ukoll kull soċjetà msemmija fil-mandat u kull persuna lituri interess jistgħu f’kull żmien b’rikors jitolbu lill-qorti biex tirrevoka jew tibdel il-mandat taħt dan l-artikolu. 876A. Id-dispożizzjonijiet tal-artikoli 829 sa 844 jgħoddu għall-mandat ta’ inibizzjoni. 877. Mandat biex iwaqqaf persuna milli tieħu persuna ta’ taħt l-età barra minn Malta. Miżjud: XXIV.1995.322. Emendat: IV.1996.10 XXXI.2002.186; XII.2009.19 Emendat: IV.1996.10;. Emendat: IV.1996.10; (1) Mandat ta’ inibizzjoni jista’ wkoll jinħareġ biex iżomm persuna milli tieħu persuna ta’ taħt l-età barra minn Malta. (2) Il-mandat għandu jiġi notifikat lill-persuna jew persuni li jkollhom, jew li jista’ jkollhom, il-kustodja legali jew attwali tal-persuna ta’ taħt l-età u jkunjordnalhom biex ma jiħdux, jew iħallu lil xi ħadd jieħu, lil dik il-persuna ta’ taħt l-età barra minn Malta. (3) Il-mandat għandu jiġi wkoll notifikat: (a) lill-uffiċjal inkarigat mill-ħruġ ta’ passaporti b’ordni biex ma joħroġx, u/jew jikkonsenja, passaport li fih ikun hemm imdaħħa l il-persuna ta’ taħt l-età u biex ma jdaħħal xisem dik il-persuna taħt l-età fil-passaport tar-rappreżentanti legali tagħha jew fil-passaport ta’ persuna oħra; u (b) lill-Kummissarju tal-Pulizija b’ordni biex ma jħallix lil dik il-persuna ta’ taħt l-età titlaq minn Malta. (4) Notifika tal-mandat. Jekk, qabel in-notifika tal-mandat lill-uffiċjal inkarigat mill-ħruġ tal-passaporti, ikun diġà inħareġ passaport f’isem il-persuna ta’ taħt l-età jew isem il-minorenni kien diġà mdaħħal fil-passaport ta’ ħadd ieħor, dak l-uffiċjal għandu jaġixxi biex jirtira l-passaport li fih tkun imdaħħla dik il-persuna ta’ taħt l-età u kull passaport ieħor li fih ikun imdaħħal isem il-persuna ta’ taħt l-età, u biex iħassar isem dik il-persuna minn dak il-passaport. (5) Xi jkun fih il-mandat. Il-mandat għandu jkun fih l-isem u l-kunjom tal-persuna ta’ taħt l-età u kull partikolarità oħra, kif jista’ jkun preskritt f’regolamenti, b’mod li min jiġi notifikat bil-mandat ikun jista’ jagħraf sewminhil-persuna ta’ taħt l-età. (6) Disprezz lejn l-awtorità tal-qorti. Kull min ikun ġie notifikat bil-mandat u, b’mod dirett jew mhux dirett, jieħu l-persuna ta’ taħt l-età, jew jippermetti li dik il-persuna tittieħed barra minn Malta, ikun ħati ta’ disprezz lejn l-awtorità tal-qorti. (7) Il-mandat li l-effett tiegħu ma jkunx spiċċa għal raġunijiet oħra, jibqa’ jseħħ għal sena li tibda għaddejja minn dak in-nhar li jinħareġ, kemm-il darba, f’dan iż-żmien, ma jiġix mogħti lir-rikorrent, fuq rikors tiegħu, it-tiġdid taż-żmien. (8) It-tiġdid ta’ dak iż-żmien jista’ jingħata iżjed minn darba waħda, iżda ma jistax jingħata għal żmien itwal minn sena kull darba. (9) Id-digriet li bih jingħata t-tiġdid taż-żmien għandu jkun fih imsemmi sa liema ġurna tal-mandat għandu jibqa’ jseħħ. (10) Id-digriet li bih jingħata t-tiġdid taż-żmien għandu jkun notifikat lill-persuni msemmijin fis-subartikoli). (11) Ebda waħda mill-persuni hekk notifikati ma tinkorri ebda responsabbiltà jekk, wara li jagħlaq iż-żmien hawn fuq imsemmi, oriġinali jew imġedded, u qabel ma jiġi lilha nnotifikat id-digriet tat-tiġdid taż-żmien, taġixxi bħal li kieku l-mandat ma baqax iseħħ. (12) In-nuqqas ta’ talba għat-tiġdid taż-żmien mhuwiex ta’ impediment għall-ħruġ ta’ mandat ġ did. S u b-titolu VI FUQ IL-MANDAT TA’ ARREST FUQ SUSPETT TA’ ĦARBA L-artikoli 876 sat-888, it-tnejn inklużi, ġew mħassrin bl-Att Nru. XII tal- 1985. Titolu VII FUQ IL-PROTEST U L-ITTRA UFFIĊJALI Emendat: IV.1868.12. 889. Protest u ittra uffiċjali. Emendat: IV. 1868.13; IX.1886.105. (1) L-iskop tal-protest huwa dak li bih wieħed jagħmel sejħa jew dikjarazzjoni solenni biex iqiegħed lil ħadd ieħor f’malafidi jew biex iżomm sħaħ il-jeddijiet tiegħu nnifsu. (2) Iżda, meta l-liġi trid li din is-sejħa jew dikjarazzjoni ssir b’att ġudizzjarju mingħajr ma tgħid f’liema forma, din is-sejħa jew dikjarazzjoni tista’ ssir b’ittra uffiċjali. (3) Meta l-liġi ma tgħidx il-mod li bih din is-sejħa jew dikjarazzjoni għandha ssir, din is-sejħa jew dikjarazzjoni tista’ ssir bil-fomm. 890. Il-protest jew l-ittra uffiċjali jibdew iseħħ u minn dak in-nhar tan-notifika. 891. Att li jikser il-preskrizzjoni jseħħ mill-ġurnata tal-preżentata. Emendat: IV.1868.14. (1) Iżda, meta l-protest jew l-ittra uffiċjali jkunu magħmula biex jiksru ż-żmien tal-preskrizzjoni, huma jibdew iseħħu mill-ġurnata tal-preżentata, bastali, jekk in-notifika ma ssirx fi żmien it-tmint ijiem ta’ wara, il-parti li tkun ippreżentat il-protest jew l-ittra uffiċjali tagħmel rikors għall-ħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern ta’ avviż, iffirmat mir-reġistratur, li jkun fih miġjuba s-sustanza ta’ dak l-att, u li dak l-avviż jiġi ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern fi żmien xahar li jibda jgħodd mill-ġurnata tal-preżentata tal-att. (2) Meta t-talba għall-ħruġ tal-avviż fil-Gazzetta tal-Gvern ma ssirx fi żmien qabel biżżejjed biex il-pubblikazzjoni tkun tista’ ssir fil-ġurnata li fihasoltu toħroġ il-Gazzetta, kif stabbilit mill-Gvern, din il-Gazzetta għandha, mill-aktar fis li jista’ jkun, tiġi maħruġa, bl-avviż hawn fuq imsemmi, f’ġurnata oħra, fuq talba u bi spejjeż tal-parti li tkun ippreżentat il-protest jew l-ittra uffiċjali. (3) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jgħoddu wkoll jekk l-att li jikser iż-żmien tal-preskrizzjoni jkun mandat. 892. Il-Kawtiela t’Anġlu. Emendat: IX.1886.106. Il-Kawtiela t’Anġlu hija mneħħija. Titolu VIII FUQ IL-GARANZIJA 893. Garanzija. Meta titqies tajba. Kull garanzija meħtieġa mil-liġi, jew ordnata mill-qorti, inkella mitluba f’ċedola ta’ depożitu jew f’xi att ieħor, ma titqiesx tajba, fl-affarijiet kontenzjużi, għall-iskop li għalih għandha tingħata, ħlief meta- (a) il-garanti jiġi aċċettat mill-part interessata; jew (b) ikun għalaq iż-żmien li fih is-solvibbiltà tal-garanti tista’ tiġi attakkata, u l-parti liġġib il-garanzija tkun għaddiet għal atti oħra, jew tkun insistiet sabiex tottjeni l-oġġett li għalih il-garanzija tkun inġiebet; jew (ċ) il-garanti, fil-każ ta’ oppożizzjoni, jiġi ddikjarat tajjeb mill-qorti, fuq talba tal-parti liġġib il-garanzija kontra l-parti li tkun għamlet l-oppożizzjoni għaliha; jew (d) l-isem tal-garanti jingħata fis-sentenza, fiċ-ċedola jew f’att ieħor, li bihom tiġi ordnata jew mitluba l-garanzija. 894. (1) Ħlief meta l-liġi tistabbilixxi proċedura oħra il-garanzija għandha tinġieb b’nota jew b’rikorsu fihom għandu jkun hemm l-isem u l-kunjom tal-garanti, il-professjoni, is-sengħa jew stat ieħor tiegħu, u l-lok fejn joqgħod u numru ta’ dokument ta’ identifikazzjoni legalment validu jew dokument ta’ identifikazzjoni uffiċjali ieħor; dawk in-nota jew ir-rikors għandhom jiġu nnotifikati lill-partijiet interessati, illi, fiż-żmien mogħti lilhom mill-qorti, skont iċ-ċirkostanzi ta’ kull każ partikolari, għandhom jiddikjaraw jekk jaċċettawx jew jirrifjutawxi l-garantihekk miġjub. (2) L-oppożizzjoni għall-garanti tista’ ssir b’nota jew fit-tweġiba għar-rikors. (3) Meta l-garanzija tinġieb fi proċeduri b’rikors, ġuramentat jew le, il-garanti jista’ jiġi msemmi fir-rikors, ġuramentat jew le. 895. Meta tiġi attakkata bhala mhix tajba l-garanzija. Sostitwit: XII.1942.2. (1) Meta tiġi attakkata bħala mhux tajba il-garanzija ordnata jew mitluba għall-iżbank tal-prezz jew ta’ biċċa mill-prezz ta’ beni immobbli, il-garanzija, meta ma tkunx ta’ bank lokali jew kumpanija ta’ sigurtà b’aġent lokali, approvati f’kull każ mill-qorti għal daqshekk, ma tiġix iddikjarata tajbakemm-il darba ma jiġix ippruvat, fi proċeduri li jsiru kontra l-parti li tkun attakkat il-garanzija, li l-garanti miġjub għandubeni immobbli biżżejjed f’Malta biex jagħmlu tajjeb għad-dejn jew għall-obbligazzjoni li għalihom ikun obbliga ruħu. (2) B’dan akollu, il-parti li tkun trid tiżbanka l-prezz kollu jew biċċa mill-prezz imsemmi hawn fuq, tista’, min flok maġġi b il-garanzija meħtiega mil-liġi jew ordnata mill-qorti jew mitluba f’ċedola ta’ depożitu jew f’xi att ieħor, jew, jekk il-garanzija miġjuba tkun ġiet attakkata, minflok maġġib garanzija ġdida, titlob li, għas-spejjeż tagħha u taħt kondizzjonijiet oħra li l-qorti jidhrilha li għandha tagħmel, il-qorti taħtaravukat sabiex ifittex il-provenjenza tal-immobbli mibjugħ u jirrapporta dwar jekk hemmx raġunijiet tajba l-għaliex ix-xerrej għandu jibża’ li jista’ jbati evizzjoni jew molestja fil-pusses s paċifiku tal-immobbli, u f’dak il-każ jekk mir-rapport tal-avukat ikun jidher, għas-sodisfazzjon tal-qorti, illit-titolu għall-proprjetà huwa titolu tajjeb u li m’hemmx raġuni tajba l-għaliex ix-xerrej għandu jibża’ li jista’ jbati evizzjoni jew molestja fil-pusses s paċifiku tal-immobbli, il-qorti għandha, wara li tisma’ x-xerrej, tordna illi l-ipoteka magħmula mill-parti li trid tiżbanka l-prezz, ukoll jekk din il-parti ma jkollhiex beni immobbli, tkun fiha nfisha garanzija biżżejjed tajba għall-iżbank tal-prezz, mingħajr ma jitqiesu l-kondizzjonijiet li jkunu għall-ewwel intalbu sabiex ikun jista’ jsir l-iżbank. (3) Jekk il-garanzija mitluba ma tkunx għall-prezz ta’ beni immobbli, il-qorti, meta ssir prova għas-sodisfazzjon tagħha, tista’ tiddikjara ill il-garanzija miġjuba hija biżżejjed tajba mingħajr ma jkun jinħtieġ li l-garanti jkollu beni immobbli tiegħu. 896. Garanzija għall-ispejjeż ġudizzjarji. Emendat: IX.1886.108; XV. 1913.161. (1) Il-garanzija għall-ispejjeż tal-kawża, mhix meħtieġa ħlief fil-każijiet imsemmija f’dan il-Kodiċi. (2) Fl-ispejjeż jidħlu d-drittijiet tar-reġistru. Rifjut tal-garanzija. Fl-ispejjeż tal-kawża jidħlu wkoll id-drittijiet tar-reġistru. reġistru. Rifjut tal-<index-3>(3)</index-3>Il-garanzija miġjuba tista’ tiġi rrifjutata, sew mir-reġistratur kemm ukoll mill-parti kuntrarja. 897. Kif isir ir-rifjut tal-garanzija. Emendat: XV.1913.162. Sostitwit: XXIV.1995.324. Sostitwit: XXIV.1995.324. Ir-rifjut tal-garanzija għall-ispejjeż jista’ jsir mill-parti kuntrarja fit-tweġiba, jew, fil-każijiet ta’ rikonvenzjoni, fir-replika. Dan ir-rifjut tal-garanzija jista’ jsir ukoll bi protest, bastali, għal dawk li huma kawżi fil-qorti tal-ewwel grad, il-protest jiġi ppreżentat fiż-żmien stabbilit għar-replika. 898. Il-protest ma jwaqqafx iż-żmien għall-preżentata tal-iskritturi. Il-protest imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan ma jwaqqafx iż-żmien stabbilit għall-preżentata tal-iskritturi. 899. It-tiġdid taż-żmien għall-preżentata tal-iskrittura, eċċ., ma jitqiesx imġedded ukoll għaż-żmien stabbilit għar-rifjut tal-garanzija. Jekk iż-żmien għall-preżentata tal-iskrittura jiġi mġedded, jew jinħelsu l-effetti tal-kontumaċja, ma jitqies f’ebda każ li ġie b’daqshekk ukoll imġedded jew mogħti mill-ġdid iż-żmien li fih, skont l-artikolu 897, tista’ tiġi rrifjutata il-garanzija għall-ispejjeż. 900. Notifika tar-rifjut lill-parti liġġib il-garanzija. Garanzija ġdida mill-parti, eċċ. Emendat: XXIV.1995.325. (1) Meta r-rifjut tal-garanzija għall-ispejjeż isir regolarment, il-parti liġġib il-garanzija għandha tiġi nnotifikata b’dak ir-rifjut; u qabel ma l-kawża tiġi mqiegħda fuq il-lista għas-smigħ, il-parti għandha jew iġġib garanzija ġdida, jew tippreżenta rikors sa biex tiġi approvata l-garanzija miġjuba, jew sabiex tkun ammessa għall-garanzija bil-ġurament, jekk ikun hemm lok għal din ix-xorta ta’ garanzija. (2) Il-garanzija l-ġdida għandha tiġi innotifikata lill-parti kuntrarja. Din il-garanzija l-ġdida għandha tiġi nnotifikata bħal ma jingħad hawn fuq, u tista’ wkoll tiġi rrifjutata fl-ewwel att li jkollu jiġi ppreżentat mill-parti li tirrifjutaha, fiż-żmien stabbilit għall-preżentata ta’ dak l-att jew bi protest, fiż-żmien li jaqbel maż-żmien imsemmi fl-artikolu 897. 901. Tista’ tingħata garanzija ġdida, jekk il-garanzija ta’ qabel tkun ġiet iddikjarata mhix tajba. Emendat: XXIV.1995.326. Il-fatt li t-talba miġjuba fir-rikors imsemmi fl-aħħar artikolu qabel dan, ma tiġix milqugħa, ma jkunx ta’ xkiel għall-esibizzjoni ta’ garanzija oħra; iżda din il-garanzija tista’ dejjem tiġi rrifjutata, fiż-żmien hawn fuq imsemmi, wara li tiġi nnotifikata lill-part interessata. 902. (1) Meta r-rifjut tal-garanzija għall-ispejjeż isir wara li l-kawża tiġi mqiegħda fuq il-lista għas-smigħ, inkella, meta n-notifika tar-rifju tissir anqas minn jumejn qabel ma l-kawża tiġi hekk imqiegħda fuq il-lista, il-parti li toffri l-garanzija tista’, fil-ġurnata tas-smigħ tal-kawża, titlob bil-fomm li, qabel il-bidu tas-smigħ, jiġi permess lilha li tipprova s-solvibbiltà tal-garanti. (2) Meta ż-żmien għar-rifjut jagħlaq wara li l-kawża titqiegħed għas-smigħ. Meta ż-żmien għar-rifjut tal-garanti ja għlaq wara li l-kawża tiġi mqiegħda fuq il-lista għas-smigħ, ir-rifjut jista’ jsir bil-fomm qabel il-bidu tas-smigħ tal-kawża, u f’dak il-każ, il-parti li toffri l-garanzija tista’ titlob żmien ta’ mill-anqas jumejn sabiex tipprova s-solvibbiltà tal-garanti. (3) Meta l-parti li toffri l-garanzija ma tippruvax li dik il-garanzija hi tajba. Fil-każ il-wieħed u l-ieħor, meta ma ssirx din il-prova, għandhom jitħarsu d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 200 sal-209, inklużivament. 903. Rifjut tal-garanzija mir-reġistratur. Miżjud: XV.1913.163. Ir-rifjut tal-garanzija għall-ispejjeż mir-reġistratur isir bi protest fiż-żmien imsemmi fl-artikoli 897 u 900: Iżda fil-każijiet imsemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, ir-rifjut isir bil-fomm, bħal ma jingħad fis-subartikolu (2) ta’ dak l-artikolu. 904. Garanzija bil-ġurament. Emendat: XXIV.1995.327. (1) Jista’ jingħata lill-attur jew lill-appellant il-benefiċċju tal-garanzija bil-ġurament, meta huwa juri primafacie li għandu probabilisca u salitigandi Jista’ jingħata lill-attur jew lill-appellant il-benefiċċju tal-garanzija bil-ġurament, meta huwa juri primafaciel, u jaħlef li ma rnexxil uxiġib dik il-garanzija meħtieġa skont il-li [i. (2) Il-qorti, fis-smigħ tar-rikors li bih jintalab biex il-garanzija tiġi mogħtija bil-ġurament, tista’ tidħol fil-meritu, sa fejn dan jista’ jiswa għad-deċiżjoni tal-kwistjoni dwar il-garanzija bil-ġurament. 905. Fin-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet partikolari li jgħidu l-kuntrarju dwar il-garanziji, għandhom jitħarsu dawn ir-regoli li ġejjin: (a) il-Gvern ta’ Malta hu meħlus minn kull garanzija ordnata jew mitluba; (b) il-knejjes jew istitutipiji jew korpi magħquda oħra, fi ħwejjeġ li fihom il-waħda jew l-oħrajn ikollhom x’jaqsmu, jistgħu bl-awtorizzazzjoni meħtieġa, jagħtu l-garanzija bl-ipoteka tal-beni tagħhom, minflok kull garanzija oħra li tkun ordnata jew mitluba; (ċ) fil-każ ta’ depożitu li jkun ġej mill-prezz tal-bejgħ ta’ immobbli, ir-rikorrent li jitlob l-iżbank ta’ dak id-depożitu, jista’ jaqla’ l-awtorizzazzjoni li jagħti l-garanzija bl-ipoteka ta’ ħwejġ u jekk jipprova li jissodisfa għalkollox lill-qorti, fi proċeduri kontra l-parti li favur tagħha l-garanzija tkun ġiet ordnata jew mitluba, li għandu, f’Malta, beni immobbli biżżejjed biex jagħmlu tajjeb għas-somma li għandha titqiegħed fiż-żgur; l-ispejjeż ta’ dawk il-proċeduri jbatihom l-attur, bla ħsara tal-jedd tiegħu, jekk ikollu, li jieħu lura dawk l-ispejjeż minn kull min jista’ jkun responsabbli għalihom; (d) meta l-garanti wara li jiġi aċċettat ma jibqax solvibbli, għandu jingħata ieħor; (e) (i) il-garanti għandu jagħmel l-obbligazzjoni tiegħu fir-reġistru tal-qorti kompetenti; (ii) l-obbligazzjoni tal-garanzija għandha tiġi ffirmata wkoll mid-debitur prinċipali, meta hu għandu jobbliga ruħu espressament, ukoll fil-każ ta’ garanzija li tingħata b’ġurament jew b’ipoteka; (iii) l-obbligazzjoni tal-wieħed u tal-ieħor tissuġġettah għall-arrest tal-persuna; (f) il-garanti jista’, f’kull żmien, jeħles mill-obbligazzjoni tiegħu, billi minfloku jġib garanzija oħra tajba; (g) l-obbligazzjonijiet hawn fuq imsemmija kif ukoll il-garanzija b’ipoteka msemmija fil-paragrafi (b) u (ċl-obbligazzjonijiet hawn fuq imsemmija kif ukoll il-garanzija b’ipoteka msemmija fil-paragrafi (b), jistgħu jiġu, bi ħsieb ta’ kull persuna li jkollha interess, irreġistrati fir-Reġistru Pubbliku. Titolu IX FUQ IR-RINUNZJA GĦALL-ATTI 906. Rinunzja għall-atti. Emendat: XXVII.1979.20; XXIV. 1995.328. (1) Kull waħda mill-partijiet tista’, b’nota ffirmata minnha jew mill-avukat tagħha, f’kull waqt tal-kawża sas-sentenza definitiva, tirrinunzja għall-atti illi hija tkun ippreżentat. (2) Jekk fil-jum stabbilit għall-kawża kif imsemmi fl-artikolu 152, l-avviż imsemmi fl-artikolu 152(2) ma jkunx ġie notifikat lill-parti, lill-avukat jew lill-prokuratur legali tiegħu, u dik in-notifika tkun baqgħet ma saritx għal iktar minn xahar mid-data stabbilita għall-ewwel smiegħ tal-kawża, il-qorti għandha tiddifferixxi dik il-kawża sinedie. 907. Effetti tar-rinunzja. Emendat: IX.1886.109. (1) Ir-rinunzjaġġi b l-istess effetti tad-deżerzjoni. (2) Ħlas tal-ispejjeż qabel ma terġa’ tinġieb l’quddiem l-azzjoni. Il-parti li tirrinunzja għall-atti għandha tħallas l-ispejjeż tal-kawża u hija ma tistax tibda kawża oħra għall-istess ħaġa, qabel ma tkun fil-fatt ħallset dawk l-ispejjeż lill-parti l-oħra. 908. Rinunzja b’kondizzjoni. Emendat: IX.1886.109. Meta r-rinunzja ma tkunx bla kondizzjoni, il-parti l-oħra tista’ ma taċċetta hiex u tista’ titlob li l-kawża tiġi mismugħa u deċiża. 909. Id-dokumenti miġjuba fl-atti ta’ qabel għandhom jiġu mdaħħla fl-atti l-ġodda. Emendat: XXIV.1995.329. Meta l-parti li tirrinunzja għall-atti tkun trid tagħmel kawża mill-ġdid għall-istess ħaġa, kull dokument jew prova oħra miġjuba fl-atti ta’ qabel, jiġi, fuq talba tagħha, imdaħħal fl-atti tal-kawża l-ġdida; u meta l-kawża l-ġdida titressaq, jew tkun ġiet imressqa, quddiem qorti oħra, kull wieħed minn dawk id-dokumenti jew provi oħra, fuq talba li ssir għal daqshekk b’rikors, għandu jiġi mibgħut lil dik il-qorti l-oħra. 910. Effetti tar-rinunzja għall-appell minn xi wħud mill-appellanti. Meta żewġ persuni jew iżjed li jkollhom l-istess interess ikunu għamlu appell minn sentenza, u xi wħud minnhom jirrinunzjaw għall-appell tagħhom, il-partijiet li jissoktaw l-appell ma jistgħux jitolbu li l-ishma ta’ dawk illi jkunu rrinunzjaw għall-appell jiġu, f’dik il-kawża, mogħtija lilhom b’żieda mas-sehem tagħhom kif ikunu talbuh fil-bidu. Titolu X FUQ IL-BENEFIĊĊJU SABIEX WIEĦED IĦARREK JEW JIDDEFENDI RUĦU B’GĦAJNUNA LEGALI Sostitwit: XXI II.1971.38. 911. Għajnuna legali bla ħlas. Emendat: XXXI.1934.76; XXIII.1971.39; VIII.1990.3. Sostitwit: XXIV.1995.330. Emendat: III.2002.158; IX.2004.9. Emendat: III.2002.158; (1) It-talba għall-benefiċċju sabiex wieħed iħarrek jew jiddefendi ruħu bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali f’kull qorti msemmija fl-artikoli 3 u 4, f’kull arbitraġġ fejn l-arbitraġġ ikun obbligatorju bil-liġi u quddiem kull tribunal ieħor fejn il-benefiċċju ta’ għajnuna legali bla ħlas huwa mogħti skont il-liġi, għandha ssir b’rikors fil-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili. (2) Iżda, dik it-talba tista’ wkoll issir bil-fomm lill-Avukat għal Għajnuna Legali. (3) Id-digriet li bih jingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali għandu jkun jgħodd għall-qrati kollha u għal kull tribunali msemmi fis-subartikolu (1). (4) L-Avukat għal Għajnuna Legali għandu jagħti servizz professjonali lil kull min iqis li għandu jedd għall-benefiċċju ta’ għajnuna legali, u qabel ma huma jiksbu dan il-benefiċċju, iħejji u jippreżenta kull att ġudizzjarju li jista’ jkun ta’ xorta urġenti. Għandha tiġi segwita din il-proċedura li ġejja: (a) l-Avukat għal Għajnuna Legali għandu jippreżenta rikors fil-qorti kompetenti magħmul fismu fejn jitlob li jiġi awtorizzat jippreżenta atti ġudizzjarji speċifiċi f’isem persuna jew persuni li jkunu qed jitolbu l-għajnuna legali, billi huwa jqis il-kwistjoni bħala waħda urġenti; (b) il-qorti kompetenti għandha mbagħad tilqa’ dik it-talba sakemm ma jkunx hemm raġunijiet serji għaliex ma għandhiex tagħmel dan; (ċ) wara li l-atti ġudizzjarji jitħallew jiġu preżentati, l-Avukat għal Għajnuna Legali għandu jimxi skont il-proċedura normali li twassaI għall-ħatra ta’ avukat u prokuratur legaliex officio skont ma hemm provdut f’dan it-Titolu, jew li dawn ma jinħatrux: Iżda jekk il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili sussegwentement teskludi l-benefiċċju għal għajnuna legali, dan ma jġibx in-nullità xi att ġudizzjarju li jkun ġie preżentat b’dak il-benefiċċju iżda għandu bissitemm għaż-żmien ta’ wara l-benefiċċju tal-għajnuna legali mogħti kif imsemmi qabel, u l-qorti tista’ tordna li min ikun tneħħielu dak il-benefiċċju jkollu jħallas l-ispejjeż kollha li jkunu saru. (5) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja għandu jipprovdi dawk il-faċilitajiet li jistgħu jkunu meħtieġa għall-amministrazzjoni xierqa tal-benefiċċju tal-għajnuna legali. (6) Għandu jkun hemm Avukat għal Għajnuna Legali u l-kliem "Avukat għal Għajnuna Legali" f’dan il-Kodiċi jew f’kull liġi oħra jinkludu lil kull avukat, uffiċjal jew uffiċjal pubbliku ieħor li jinħatru mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja biex iwettqu, taħt it-tmexxija tal-Avukat għal Għajnuna Legali, kull funzjoni li tappartjeni lill-Avukat għal Għajnuna Legali jew għall-amministrazzjoni tal-benefiċċju tal-għajnuna legali. 912. Kondizzjonijiet sabiex jingħata l-benefiċċju ta’ għajnuna legali. Emendat: IX.1886.111; XVI.1922.6; XXXI.1934.77. Sostitwit: XXI II.1971.40; XXIV. 1995.331. Emendat: IV.1996.12; A.L.407 tal-2007. Ebda talba bħal dik imsemmija fl-artikolu 911 ma tintlaqa’ sakemm ir-rikorrent ma jaħlifx, meta jsir rikors, quddiem ir-reġistratur, u meta ssir talba bil-fomm, quddiem l-Avukat għal Għajnuna Legali- (a) il li hu jidhirlu li għandu jedd tajjeb biex iħarrek jew jiddefendi ruħu, jew li jkompli jew ikun parti fi proċedimenti; u (b) illi, minbarra l-oġġett fil-kawża, huma għandu ebda xorta ta’ proprjetà li l-valur nett tagħhom jammonta għal, jew ikun aktar minn, sitt elefdisa’ mija utmien jautmenineuroutnax-il ċenteżmu (6, 988.12), jew dik is-somma li l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja minn żmien għal ieħor jista’ b’ordni fil-Gazzetta jiffissa, bla ma jitqiesu dawk l-oġġetti tad-dar ta’ kuljum li huma raġonevolment meħtieġa għall-użu tar-rikorrent u tal-familja tiegħu, u li l-qliegħ tiegħu fis-sena huwa inqas mill-paga minima nazzjonali stabbilita għal persuni li jkunu għalqu t-tmin tax-il sena, jew dik is-somma li l-Ministru responsabbli għall-ġustizzja minn żmien għal ieħor jista’ b’ordni fil-Gazzetta jiffissa: Iżda fil-kalkolu tal-valur nett imsemmi, ma għandu jittieħed ebda qies tar-residenza prinċipali tar-rikorrent jew ta’ kull proprjetà oħra, immobbli jew mobbli, li dwarha jkun hemm kwistjoni fil-qorti, ukoll jekk dik il-proprjetà l-oħra ma tkunx tagħmel parti mill-kwistjoni li dwarha jkun hemm proċeduri li għalihom ikun qiegħed jintalab il-benefiċċju ta’ għajnuna legali: Iżda wkoll, fil-kalkolu tal-qliegħ iż-żmien ta’ komputazzjoni għandu jkun il-perijodu ta’ tnax-il xahar li jiġu qabel it-talba għall-benefiċċju ta’ għajnuna legali. 913. Meta ma japplikax l-artikolu 912. Miżjud: XI.1980.4. (1) Id-dispożizzjonijiet tal-aħħar artikolu qabel dan ma għandhomx japplikaw għall-għoti ta’ għajnuna legali lil xi persuna li tibda azzjoni għall-korrezzjoni jew għat-tħassir ta’ xi reġistrazzjoni, jew għar-reġistrazzjoni ta’ xi att tat-twelid, taż-żwieġ jew tal-mewt. (2) Meta xiazzjoni bħal dik tiġi miċħuda, l-qorti għandha tneħħi dak il-benefiċċju lil dik il-persuna li tkun ingħatat li tipproċedi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali, u, kemm-il darba ma jkunx hemm raġuni xierqa biex isir kontra, tordnalha li tħallas l-ispejjeż kollha tal-kawża. 914. Eżami mill-avukat għal Għajnuna Legali tat-talba għall-għajnuna legali bla ħlas. Emendat: IX.1886.112; XXXI.1934.78 XXIII.1971.41; XXIV. 1995.332 XXXI.1934.78;. (1) Meta t-talba ssir b’rikors, il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li tibgħat dan ir-rikors lill-Avukat għal Għajnuna Legali sabiex jeżaminaha sommarjament u jirrapportalha jekk ir-rikorrent għandux raġunijiet tajba biex jibda proċedimenti jew biex jagħmel difiża tiegħu nnifsu, u meta t-talba ssir bil-fomm lill-Avukat għal Għajnuna Legali, dan għandu jgħaddi dritt għal dak l-eżami u rapport: Iżda, dak l-eżami ma jkunx meħtieġ meta t-talba biex jingħata l-benefiċċju ta’ għajnuna legali ssir mill-konvenut fil-qorti tal-ewwel grad, jew mill-appellat fil-qorti fi grad ta’ appell, u dan il-konvenut jew appellat għandu dejjem jingħata li jiddefendi ruħu b’dak il-benefiċċju wara li jieħu l-ġurament preskritt fl-artikolu 912. (2) Eżami dwar ir-rikonvenzjoni. Meta l-konvenut ikun irid jipproponi rikonvenzjoni kontra l-attur, l-eżami hawn fuq imsemmi jsir dwar dik ir-rikonvenzjoni. (3) Taħrik ta’ xhieda sabiex jiġu mismugħa mill-Avukat għal Għajnuna Legali. Meta l-Avukat għal Għajnuna Lega li jidhirlu li hu meħtieġ li jisma’ xhieda, hu għandu jitlob lill-Qorti Ċivili, Prim’Awla, sabiex dawn ix-xhieda jiġu mħarrkin biex jidhru quddiemu. (4) Il-mandat tat-taħrik jinħareġ bla ħlas. Il-mandat tat-taħrik tax-xhieda jiġi maħruġ bla ħlas. (5) Ġurament lix-xhieda. L-Avukat għal Għajnuna Legali, qabel ma jieħu x-xiehda tax-xhieda, għandu jagħti l-ġurament li x-xhieda. (6) Jekk xhud, regolarment imħarrek, jonqos li jidher, il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, fuq rapport bil-miktub tal-Avukat għal Għajnuna Legali, għandha timxi bil-mod li jingħad fl-artikolu 575. 915. Notifika tat-talba lill-parti kuntrarja. Emendat: IX.1886.113; XXXI.1934.79 XXIII.1971.42; XXIV. 1995.333 XXXI.1934.79;. Mħassar bl-AttIX.2004.10. 916. Tiġdid taż-żmien għar-rapport tal-Avukat għal Għajnuna Legali. Emendat: XXI II.1971.43; XXIV. 1995.334. Meta f’xi każ partikolari, ix-xorta tal-eżami li jkollu jagħmel l-Avukat għal Għajnuna Legali tkun tali li tinħtieġ żmien itwal, hu għandu jagħmel rikors lill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, u din tista’ tagħtih dak iż-żmien ieħor li jkun jidhrilha xieraq. 917. Digriet li bih tigi milqugħa jew miċħuda t-talba għall-għajnuna legali. Emendat: XXI II.1971.44. Sostitwit: XXIV.1995.335. Sostitwit: XXIV.1995.335. Meta r-rapport tal-Avukat għal Għajnuna Legali jkun favur ir-rikorrent, dan jiġi ammess għall-benefiċċju li jkun talab; iżda jekk ir-rapport ikun kuntrarju, dan għandu jiġi eżaminat mill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili li tagħti liż-żewġ partijiet l-opportunità li jagħmlu s-sottomissjonijiet tagħhom, qabel ma tiddeċiedi jekk għandhiex taċċetta r-rapport kuntrarju jew li tiċħad ir-rapport u tilqa’ t-talba. 918. L-avukat u l-prokuratur legali maħtura għall-parti bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali. Emendat: XXI II.1971.45; XXIV. 1995.336. Il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili taħtar għall-parti li lilha jiġi mogħt il-benefiċċju li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali, l-avukat u l-prokuratur legali li lilhom ikun imiss skont l-elenku msemmi fl-artikolu 91, u din il-parti jista’ jkollha, għal raġuni tajba, titlob lill-qorti permezz tal-Avukat għal Għajnuna Legali li tissostitwixxi lill-avukat jew prokuratur legali b’avukat jew prokuratur legali ieħor tal-elenku: Iżda jekk il-parti tingħata li tappella bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali minn sentenza tal-ewwel grad, hija għandha tkompli tiġi moqdija mill-avukat u mill-prokuratur legali li jkunu ġew maħtura għaliha kif ġa ingħad. 919. każijiet li fihom l-għajnuna lega li ma tistax tingħata. Emendat: XXI II.1971.46. (1) Persuna ma tingħatax li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali- (a) meta fl-istess kawża u mill-istess qort it-talba għall-benefiċċju tal-garanzija b’ġurament jew għal xi benefiċċju ieħor ikun li jkun tkun ġiet miċħuda minħabba li r-rikorrent ma kellux probabilisca u salitigandi fl-azzjoni li huwa jrid jissokta; inkella (b) meta għall-istess azzjoni, t-talba ta’ dik il-parti biex timxi b il-benefiċċju ta’ għajnuna legali tkun ġaġiet qabel miċħuda mill-istess qorti minħabba nuqqas ta’ probabilisca u salitigandi. (2) Id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jgħoddu biss sakemm iċ-ċirkostanzi dwar in-nuqqas ta’ probabilisca u salitigandi jibqgħu l-istess. 920. Il-persuna bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali hija meħlusa mill-ħlas ta’ drittijiet, eċċ. Emendat: XXI II.1971.47. (1) Il-persuna li tingħata li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali hija meħlusa mill-ħlas ta’ kull dritt u milliġġib garanzija għall-ispejjeż; iżda l-attur, jew il-konvenutilli jkun mexa fl-istess kawża fil-mezz ta’ rikonvenzjoni, skont ma jkun il-każ, għandu jagħti garanzija b’ġurament li jħallas l-ispejjeż, jekk ikollu minn fejn, lill-parti kuntrarja, kemm-il darba jiġi hekk deċiż. (2) Meta l-parti li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali tkun telliefa fl-ispejjeż. Meta l-parti li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali tkun telliefa fl-ispejjeż, ir-reġistratur ma jista’ f’ebda każ jitlob, minn għand il-parti rebbieħa, id-drittijiet li jmissu r-reġistru. 921. Meta l-parti li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali tirbaħ il-kawża. Emendat: XXI II.1971.48. Meta l-parti li tingħata li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali tirbaħ il-kawża, hija għandha, milli tieħu jew milli ddaħħal mill-prezz li jġibu fl-irkant il-ħwejjeġ mobbli jew immobbli mibjugħin b’esekuzzjoni tas-sentenza, tħallas id-drittijiet tar-reġistru, tal-avukat, tal-prokuratur legali, u, meta jkun hemm, tal-kuraturi u tal-periti, bla ħsara tal-jedd li teħodhom lura mingħand il-parti li tkun ġiet ikkundannata għall-ħlas ta’ dawk id-drittijiet. 922. Nullità tal-atti li jsiru mhux skont il-benefiċċju mogħti. Emendat: IX.1886.114; XXXI.1934.80; XXIII.1971.49. (1) Huma nul li l-atti kollha li jiġu ppreżentati mill-parti li tkun qed timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali jekk dawk l-atti ma jkunux skont it-termini tal-ammissjoni għal dak il-benefiċċju. (2) L-avukat jista’ jagħmel it-talba f’mod ieħor milli fit-termini tal-ammissjoni. Iżda, l-avukat li jkun maħtur għall-parti li tkun ingħatat li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali jista’ jagħmel it-talba f’mod ieħor milli fit-termini tal-ammissjoni jekk ikun jidhirlu li huspedjenti fl-interess ta’ dik il-parti, basta li ma jbiddilx fis-sustanza tagħhom il-pretensjonijiet li jkunu ġew ammessi fir-rapport tal-Avukat għal Għajnuna Legali. 923. (1) Il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li għandha tneħħi dak il-benefiċċju lill-persuna li tkun ingħatat li timxi bil-benefiċċju ta’ għajnuna legali meta jiġi ppruvatilli kellha kapital jew qliegħ li kien aktar minn dak stabbilit għall-għoti tal-għajnuna legali. (2) Jekk jiġi pruvat li dik il-persuna xjentement kellha dak il-kaptial jew qliegħ meta kienet ingħatat il-benefiċċju tal-għajnuna legali jew inkella illi xjentement dik il-persuna kellha dak il-kapital jew qliegħ iktar minn dak stabbilit għall-għoti tal-għajnuna legali iżda dan baqa’ ma ġiex rappurtat minnha lill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili, din l-istess qorti tista’ tikkundanna lill-parti bħala ħatja ta’ disprezz għall-awtorità tal-qorti: Iżda l-imsemmi ja qorti ma għandha tagħmel ebda proċedimenti għal disprezz għall-awtorità tal-qorti meta jkunu jistgħu jinbdew proċedimenti legali għal ġurament falz kontra dik il-persuna, u l-qorti msemmija tkun ordnat li dik il-persuna għandha tiġi minnufiha rrestata, u tibgħat kopja tal-atti mingħajr dewmien u permezz tar-reġistratur lill-Qorti tal-Maġistrati, sabiex ikunu jistgħu jinbdew proċedimenti skont il-li [i. (3) Il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li għandha wkoll tneħħi dak il-benefiċċju lil dak ir-rikorrent li jkun qiegħed jillitiga b’mod vessatorju. (4) Fil-każijiet kollha li fihom ir-rikorrent għall-għajnuna legali ikun tneħħielu dak il-benefiċċju, huwa jkun personalment responsabbli għall-ispejjeż kollha tal-proċedimenti li kienikollu jbati li kieku ma kienx ingħatal u dak il-benefiċċju ta’ għajnuna legali. 924. Piena għall-avukat jew prokuratur legali li jirrifjuta jagħti l-għajnuna tiegħu bla raġuni tajba. Emendat: XXI II.1971.51; XXIV. 1995.338. Jekk l-avukat jew il-prokuratur legali maħtur għal persuna li tkun ingħatat il-benefiċċju ta’ għajnuna legali, ma jkunx irid, mingħajr raġuni tajba, jieħu f’idejh jew jissokta l-kawża, il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivi li tista’ tikkundanna lil dak l-avukat jew prokuratur legali li jħallas l-ispejjeż meħtieġa għall-kawża, taħt piena tal-interdizzjoni mill-eżerċizzju tal-professjoni tiegħu għal żmien mhux iżjed minn xahar. 925. Dmirijiet ta’ avukat jew prokuratur legali. Emendat: XXI II.1971.52. Sostitwit: XXIV.1995.339 XXII.2005.70; VII.2007.25 Sostitwit: XXIV.1995.339. Emendat:. Sostitwit: XXIV.1995.339. Emendat: XXII.2005.70; (1) L-avukat jew prokuratur legali assenjat lil min jingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali għandu: (a) jaġixxi fl-aħjar interess ta’ min ikun ingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali, u ma għandu jitlob l-ebda forma ta’ ħlas minn dik il-parti; (b) jidher fil-qorti meta tissejjaħ il-kawża ta’ min ikun ingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali; (ċ) jagħmel is-sottomissjonijiet neċessarji u jippreżenta n-noti meħtieġa, rikorsi, risposti, avviżi, rikorsi, u kull skrittura oħra hekk kif jenħtieġ skont ic-ċirkostanzi. (2) L-avukat jew il-prokuratur legali jibqgħu responsabbli għal kawża lil u assenjata kif imsemmi qabel sakemm din tkun ġiet definittivament konkluża, ukoll jekk ikun skada iż-żmien tal-ħatra tiegħu. 926. Kumpanniji m’humiex intitolati għall-benefiċċju tal-għajnuna legali. Miżjud: XXIII.1971.53. Emendat: A.L.148 XXIV. 1995.340. Miżjud: VII.2007.26 Emendat: A.L.148 tal-1975. Mħassar:. Kap. 386. Emendat: A.L.148 tal-1975. Miżjud: VII.2007.26. Kap. 386. Kumpanniji reġistrati skont l-Att dwar il-Kumpanniji [żaħ m’humiex intitolati għall-benefiċċju tal-għajnuna legali. 927. Talba u għoti ta’ benefiċċju ta’ għajnuna legali. Miżjud: XXI II.1971.53. Imħassar: XXIV.1995.340. 928. Applikabbiltà ta’ artikoli ta’ qabel. Miżjud: XXI II.1971.53. Miżjud: A.L.342 tal-2005. Miżjud: A.L.342 tal-2005. Imħassar: XXIV. 1995.340. Titolu XA FUQ L-GĦAJNUNA LEGALI (TILWIM TRANS KONFINI) Tifsir. Miżjud: A.L.342 tal-2005. 928A. Għall-finijiet ta’ dan it-Titolu- " id-Direttiva " tfisser id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kunsill 2002/8/KE tas-27 ta’ Jannar, 2003 sabiex jittejjeb l-aċċess għall-ġustizzja f’tilwimiet transkonfini billi jiġu stabbiliti regoli komuni minimi dwar l-għajnuna legali għal dawk it-tilwimiet; " Stat Membru " tfisser kull Stat minn dawk imsemmija fit-tifsir a Kap. 460. Kap. 460. " it-Trattat " li hemm fl-artikolu 2(1) tal-Att dwar l-Unjoni Ewropea eskluża d-Danimarka; "tilwima transkonfini" tfisser tilwima li fiha l-parti li tkun qegħda tapplika għall-għajnuna legali fil-kuntest tad-Direttiva jkollha d-domiċilju jew fejn tkun abitwalment residenti, kif stabbilit bl-Artikolu 59 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 44 tal-2001, fi Stat Membru li ma jkunx Malta jew fejn tkun ser tiġi inforzata d-deċiżjoni. 928B. Dritt għal għajnuna legali. Miżjud: A.L.342 tal-2005. (1) L-għajnuna legali għandha tingħata lil rikorrenti li jkunu involuti f’tilwima transkonfini u li ma jkunux, jew biss f’parti jew għalkollox, kapaċi jħallsu l-ispejjeż tal-proċedimenti minħabba fil-qagħda ekonomika tagħhom. (2) Rikorrenti li jkunu rċevew l-għajnuna legali fi Stat Membru li ma jkunx Malta dwar proċedimenti quddiem qorti f’dak l-Istat Membru l-ieħor, ikollhom jedd jirċievu l-għajnuna legali f’Malta jekk ikunu biħsiebhom imexxu għar-rikonoxximent jew l-infurzar tas-sentenza f’Malta. (3) L-għajnuna legali tapplika għal: (a) pariri li jingħataw qabel il-litigazzjoni bil-għan li jintlaħaq ftehim qabel ma jinbdew il-proċedimenti legali; (b) assistenza u rappreżentanza legali fil-qorti, ukoll fl-istadju tal-appell, kemm bl-ispejjeż tal-proċedimenti ta’ min jirċievi kemm mingħajrhom; (ċ) l-ispejjeż tal-parti opposta li kieku min jirċievi jkun tilef il-kawża u kien ikunhekk obbligat li jħallas dawk l-ispejjeż kieku kien domiċiljat jew soltu residenti fl-Istat Membru fejn tkun qegħda tiltaqa’ l-qorti; (d) l-infurzar ta’ strumenti awtentiċi fi Stat Membru ieħor; (e) proċeduriex traġudizzjarji taħt il-kondizzjonijiet imfissra fid-Direttiva jekk ikun hemm ħtieġa legali biex il-partijiet jagħmlu użu minnhom jew jekk il-partijiet fit-tilwima jiġu ordnati mill-qorti li jirrikorru għalihom. (4) L-għajnuna legali għandha tiġi mogħtija jew miċħuda mill-awtorità kompetenti meta l-qorti tkun qegħda tagħmel is-seduta tagħha f’Malta u mill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru li mhux Malta meta l-qorti tkun qegħda tagħmel is-seduta tagħha f’pajjiż li mhux Malta. (5) Mingħajr preġudizzju għas-subartikolu (4), rikorrent għall-għajnuna legali ma jistax jiġi mċaħħad milli jingħata għajnuna legali jekk iġib prova li ma jistax iħallas l-ispejjeż tal-proċedimenti minħabba f’differenzi li joħorġu fl-għoli tal-ħajja bejn l-Istat Membru ta’ domiċilju jew ir-residenza tas-soltu, u l-forum. 928Ċ. Ħatra tal-awtorità kompetenti. Miżjud: A.L.342 tal-2005. Għall-finijiet tad-Direttiva, l-awtorità kompetenti f’Maltahi l-Avukat għal Għajnuna Legali kif imfisser fl-artikolu 911(6). 928D. Funzjonijiet tal-awtorità kompetenti. Miżjud: A.L.342 tal-2005. Ikun id-dmir tal-awtorità kompetenti: (a) li tagħmilha tal-awtorità li tirċievi jew twassal rikorsi għall-għajnuna legali; (b) li tgħin li r-rikorrent sabiex jiġi żgurat li r-rikors ikollu miegħu d-dokumenti ta’ sostenn kollha li jkun jafbihom dak ir-rikorrent bħala meħtieġa sabiex ir-rikors ikun jista’ jiġi deċiż; (ċ) bħala awtorità li twassal, li tgħin li r-rikorrent sabiex jipprovdi t-traduzzjoni tar-rikors u tad-dokumenti ta’ sostenn meħtieġa meta jiġi ppreżentat ir-rikors għand l-awtoritajiet fi Stat Membru ieħor; (d) bħala awtorità li tirċievi, li tivvaluta s-sitwazzjoni ekonomika ta’ persuna fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 912, inkluż ammont tar-riżorsi ta’ persuni li jkunu finanzjarjament jiddependu mir-rikorrent; (e) li tagħti jew tiċħad l-għajnuna legali; (f) li tqis, meta tkun qegħda tieħu deċiżjoni fuq il-merti ta’ rikors u mingħajr preġudizzju għall-paragrafu (d), l-importanza tal-każ individwali għar-rikorrent u tista’ wkoll tqis ix-xorta tal-każ meta r-rikorrent ikun qiegħed jitlob li jingħata kumpens għal dannili sofra għar-reputazzjoni tiegħu iżda li ma jkunsofra ebda telfien materjali jew finanzjarju, jew meta r-rikors ikun dwar talba li toriġina direttament mis-sengħa tar-rikorrent jew mill-professjoni ta’ persuna li timpjega lilha nnifisha; (g) li żżomm li r-rikorrent mgħarraf bl-ipproċessar tar-rikors, u meta r-rikors jiġi miċħudkemm għal kollox kemm biss f’parti, li tagħti r-raġunijiet tagħha għal dik iċ-ċaħda; (h) li tiddeċiedi jekk min ikun qiegħed jirċievi l-għajnuna legali ikollux i ħallas lura għalkollox jew biss parti mill-għajnuna mogħtija jekk l-għajnuna finanzjarja tiegħu tkun tjiebet b’mod sostanzjali jew jekk id-deċiżjoni li għandha tingħata l-għajnuna lega li kienet ittieħdet abbażi ta’ informazzjoni mhux preċiża li tkun ġiet mogħtija minn min jirċievi dik l-għajnuna, u li tiġbor lura kull ħlas lura li jkunhekk dovut. 928E. Proċedura. Miżjud: A.L.342 tal-2005. (1) Rikorsi għall-għajnuna legali minn persuni domiċiljati jew soltu residenti f’Malta jistgħu jiġu ppreżentati jew: (a) lill-awtorità kompetenti f’Malta, hawn iżjed ’il quddiem imsejħa "l-awtorità li twassal"; jew (b) lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru fejn tiltaqa’ l-qorti jew fejn tkun ser tiġi inforzata d-deċiżjoni, hawniżjed ’il quddiem imsejħa "l-awtorità li tirċievi ". (2) Ir-rikorsi għall-għajnuna legali għandhom isiru skont dawk il-formoli li jistgħu jiġu ordnati mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja b’Ordni fil-Gazzetta. (3) L-awtorità kompetenti f’Malta tista’ tiddeċiedi li tirrifjuta li twassal rikors lill-awtorità li tirċievi ta’ Stat Membru ieħor jekk dan ikun bid-dieher: (a) infondat; jew (b) joħroġ ’il barra mill-iskop tad-Direttiva. Meta rikors għal twassil jiġi miċħud għalkollox jew biss f’parti, għandhom jingħataw ir-raġunijiet għal dak iċ-ċħid, u għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 917 (4) Mingħajr preġudizzju għas-subartikolu (3), meta l-awtorità kompetenti f’Malta ti rċievi talba għall-għajnuna legali li jkollha x’taqsam ma’ proċedimenti li jkunu għad dejin quddiem qorti fi Stat Membru li ma jkunx Malta, hija għandha tibgħat ir-rikors lill-awtorità kompetenti li tirċievi fl-Istat Membru l-ieħor fi żmien ħmistax-il ġurnata minn meta jiġi riċevut ir-rikors magħmul kif imiss f’xi waħda mil-lingwi tal-Istat Membru tal-awtorità kompetenti li tirċievi, flimkien mad-dokumenti ta’ sostenn, tradotti meta dan ikun meħtieġ, f’xi waħda minn dawk il-lingwi. (5) Ir-rikorrent għall-għajnuna legali għandu jkun mgħarraf b’kollox dwar l-ipproċessar tar-rikors. (6) Meta l-awtorità kompetenti f’Maltati ċħad milli tagħti l-għajnuna legali, hija għandha tgħarraf li r-rikorrent bir-raġunijiet għal dak iċ-ċħid, u għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 917. 928F. Spejjeż. Miżjud: A.L.342 tal-2005. (1) L-għajnuna legali li tingħata mill-awtorità kompetenti f’Malta, meta din tkun qegħda tagħmilha ta’ awtorità li tirċievi, għandha tkun tkopri dawn l-ispejjeż li ġejjin: (a) l-interpretazzjoni; (b) it-traduzzjoni ta’ dokumenti meħtieġa mill-qorti jew mill-awtorità kompetenti u ppreżentati lil min jirċievi, li jkunu meħtieġa biex ikun jista’ jiġi deċiż il-każ; (ċ) spejjeż tal-ivvjaġġar li jkollu jħallas ir-rikorrent meta tkun meħtieġa l-preżenza fiżika fil-qorti tal-persuni involuti fit-trattazzjoni tal-każ tar-rikorrent, u l-qorti tkun sodisfatta li l-persuni involuti ma jkunu jistgħu jiġu mismugħa għas-sodisfazzjon tal-qorti b’ebda mezz ieħor. (2) L-għajnuna legali li tingħata mill-awtorità kompetenti f’Malta meta din tkun qegħda taġixxi bħala awtorità li twassal għandha tkun tkopri dawn l-ispejjeż li ġejjin: (a) spejjeż li jkollhom x’jaqsmu mal-assistenza ta’ avukat lokali jew ta’ persuna oħra li jkollha jedd li tagħti pariri legali, li jsiru mill-awtorità kompetenti sakemm ir-rikors għall-għajnuna legali jkun ġie milqugħ fl-Istat Membru fejn il-qorti tkun qegħda tagħmel is-seduti tagħha; (b) it-traduzzjoni tar-rikors u tad-dokumenti ta’ sostenn meħtieġa meta r-rikors jiġi ppreżentat lill-awtoritajiet ta’ dak l-Istat Membru fejn il-qorti tkun qegħda tagħmel is-seduti tagħha. 928G. Spejjeż oħra. Miżjud: A.L.342 tal-2005. Għandhom jitħallsu lura lill-awtorità kompetenti l-ispejjeż li jkollhom x’jaqsmu mat-traduzzjoni tar-rikors u d-dokumenti ta’ sostenn li jsiru mill-awtorità kompetenti wara li jkun sar rikors għall-għajnuna legali minn persuna domiċiljata jew li tkun soltu residenti f’Malta, jekk ir-rikors jiġi miċħud mill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru li ma jkunx Malta fejn il-qorti tkun qegħda tagħmel is-seduti tagħha. 928H. Mixxellanji. Miżjud: A.L.342 tal-2005. Dokumenti li jiġu mwassla mill-awtorità kompetenti jkunu eżenti minn kull liġi jew xi formalità oħra bħal dik. Titolu XI FUQ IL-KURATUR I 929. Meta l-kuraturi jiġu maħtura fil-qrati superjuri jew fil-qorti ta’ Għawdex fil-kompetenza tagħha superjuri. Emendat: XXI II.1971.54; XV. 1983.11 XII.1985.24; VIII.1990.3 XXIV. 1995.341; II.2012.11 XV. 1983.11; XII.1985.24; VIII.1990.3;. Barra mill-każijiet li fihom dan il-Kodiċi jipprovdi espressament għall-ħatra ta’ kuraturi, il-qorti tista’ wkoll taħt arkuraturi biex jidhru u jiddefendu fil-qrati superjuri jew fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri- (a) fl-interess ta’ niesassenti, jew taħt l-età li ma jkunux rappreżentati skont il-liġi, jew ta’ persuni b’diżordni mentali jew kundizzjoni oħra, li tagħmilhom inkapaċi li jieħdu ħsiebħwejjiġhom, jew ta’ interdetti, jew ta’ persuni inċerti li jistgħu jiġu msejħa għal fedekommess jew għal wirtbattal li ħadd ma jidher għalih skont il-liġi, jew ta’ persuni li ’l quddiem jistgħu jiġu msejħa għal dan il-fedekommess jew wirt; jew (b) fl-interess ta’ persuna li ma jkunx magħruf jekk hix ħajja jew li tkun maħsuba mejta, meta, għall-eżerċizzju ta’ azzjoni, ikun meħtieġ li tissejjaħ dik il-persuna b’att ġudizzjarju; jew (c) fl-interess ta’ persuna maħsuba mejta, meta persuna oħra tkun trid tidħol fil-jeddijiet ta’ dik il-persuna; jew (d) Kap. 168. Kap. 168. fl-interess ta’ kull soċjetà kummerċjali reġistrata jew stabbilita taħt l-Ordinanza dwar Soċjetajiet Kummerċjali jew kull liġi oħra li tissostitwixxi l-istess Ordinanza jew kull għaqda ta’ persuni jew organizzazzjoni oħra jekk il-persuna jew il-persuni li jkunu mogħtija r-rappreżentanza tas-soċjetà jew tal-għaqda jew tal-organizzazzjoni jkunu assenti minn Malta jew jekk ebda persuna jew persuni kif imsemmija, jew biżżejjed persuni ma jkunu mogħtija dik ir-rappreżentanza. 930. Ħatra ta’ kuraturi qabel jew matul il-kawża. (1) Il-kuraturi jiġu maħtura mill-qorti kompetenti fuq talba b’rikorsi ppreżentat flimkien mal-att li bih tinġieb ’il quddiem il-kawża; f’dak il-każ, il-post tal-ismijiet tal-kuraturi jitħalla vojt fl-att li bih tinġieb ’il quddiem il-kawża, u jkun dmir tar-reġistratur, wara li ssir il-ħatra tal-kuraturi, li jdaħħal isimhom fl-att, qabel ma jmexxih. (2) Il-ħatra tal-kuraturi tista’ ssir ukoll, fuq rikors, matul iż-żmien li l-kawża tkun pendenti, inkella, b’talba bil-fomm fis-smigħ tal-kawża, meta din il-ħatra ssir meħtieġa wara li tkun bdiet il-kawża. (3) Il-preżentata ta’ dan ir-rikorstwaqqaf il-mixi ta’ kull żmien li għandu x’jaqsam mal-atti tal-proċedura. 931. Ħruġ tal-bandi. Twaħħil u notifika tal-bandi. Sostitwit: XV.1983.12. Emendat: XXIV.1995.342. Emendat: XXIV.1995.342. (1) Il-qorti, wara d-digriet tal-ħatra tal-kuraturi, toħroġ bandi, illi għandhom jiġu mwaħħla fid-daħla tal-edifizzju fejn il-qorti toqgħod. (2) Kopja ta’ dawn il-bandi flimkien ma’ kopja tal-iskrittura jew verżjoni qasira tagħha għandha tiġi nnotifikata lil wieħed mill-eqreb qraba tal-persuna li għandu jkollha kuratur li jidher għaliha jew li għall-wirt tagħha tintalab il-ħatra ta’ kuraturi, u jekk ebda qarib ma jkun magħruf, din il-kopja għandha tiġi notifikata lil xi ħadd ieħor magħruf bħala li hu jew li kien ħabib tal-persuna li għandha interess. (3) Meta l-persuna li tkun qed titlob il-ħatra ta’ kuraturi kif imsemmi fis-subartikolu (2), ma tkuntaf b’ebda qarib jew ħabib, il-qorti tista’ tordna li minflok in-notifika msemmija fis-subartikolu (2) kopja tal-bandi flimkien ma’ kopja tal-iskrittura jew verżjoni qasira tagħha tiġi pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern u f’għallanqas żewġ gazzetti ta’ kuljum bi spejjeż għall-applikant. 932. X’għandu jkun fih il-bandu. Emendat: XXIV.1995.343. (1) Il-bandu għandu jkun fih miġjuba t-talba għall-ħatra ta’ kuraturi u d-digriet tal-qorti, flimkien ma’ sejħa għal kull min ikun irid jaċċetta l-ħatra ta’ kuratur, biex jidher fir-reġistru fi żmien sitt ijiem u jiddikjara, b’nota, li jaċċetta dik il-ħatra. (2) Fil-bandu għandu jingħad ukollilli, fin-nuqqas ta’ dik id-dikjarazzjoni, il-qorti tgħaddi għall-ħatra ta’ kuraturiex officio. 933. Twettiq tal-persuna li toffri ruħha b’kuratur. Meta tidher persuna illi, b’nota iffirmata minnha, toffri ruħha li taċċetta l-ħatra ta’ kuratur, il-qorti tista’, meta jidhrilha li jkun ta’ ġid għall-interess li għalih il-kuratur għandu jidher, twettaq bħala kuratur lill-persuna il li tkun hekk dehret. 934. Ħatra ta’ kuraturiex officio. Emendat: XXIV.1995.343. Jekk ħadd ma jidher fiż-żmien ta’ sitt ijiem fuq imsemmi, inkella, jekk il-qorti ma twettaqx bħala kuratur lill-persuna li tkun dehret, il-qorti taħtar bħala kuraturi avukat u prokuratur legali minn dawk imniżżlin fl-elenku msemmi fl-artikolu 91. 935. Il-persuna mwettqa bħala kuratur m’għandhiex jedd għall-ispejjeż. Il-persuna li tidher wara l-bandu, jekk tiġi mwettqa bħala kuratur, ma jkollhiex jedd għall-ħlas tal-ispejjeż ħlief fil-każ li l-kawża tintrebaħ bl-ispejjeż. 936. Dmirijiet tal-kuraturi. Sostitwit: XXIV.1995.344. (1) Il-kuraturi għandhom jagħmlu l-ħila tagħhom kollha għad-difiża tal-interessi li għalihom ikunu jidhru. Id-dmirijiet tal-kuraturi għandhom jinkludu dan li ġej: (a) li jinvestigaw sewwa dwar il-jeddijiet tal-persuni li jirrappreżentaw u li jidentifikaw dawn il-jeddijiet; (b) li jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jittutelaw il-jeddijiet imsemmija qabel; (ċ) li jikkuntattjaw minnufih lill-persuna jew persuni li jkunu qed jirrappreżentaw, jekk l-indirizz ikun magħruf, u jekk mhux magħruf għandhom jagħmlu dak koll u li jistgħu jagħmlu biex isiru jafu l-indirizzi tagħhom, magħduda l-pubblikazzjoni bl-awtorità tal-qorti ta’ avviż f’gazzetta tal-lokal fejn l-aħħar kien magħruf jew kienu magħrufin; (d) li jgħarrfu lill-persuna jew persuni li jkunu qed jirrappreżentaw b’kull att ġudizzjarju u x’ikun fih; (e) li jiksbu t-tagħrif kollu meħtieġ sabiex jiddefendu kull interess tal-persuna jew persuni li jkunu jirrappreżentaw; (f) li jkomplu jittutelaw l-interessi tal-persuna jew persuni li jirrappreżentaw dwar kull ħaġa pendenti minkejja li ż-żmien tal-ħatra taħt l-artikoli 89 jew 90 jista’ jkun skada; u (g) li jżommu lill-qorti regolarment mgħarrfa b’kull azzjoni meħuda fit-twettiq tad-dmirijiet tagħhom. (2) Il-kuraturi għandhom iwieġbu għal kull danni u im għaxijiet li jista’ jkun hemm minħabba t-traskuraġni tagħhom. 937. Dmirijiet tal-prokuratur legali maħtur bħala kuratur. Il-prokuratur legali maħtur bħala kuratur għandu jfittex li jġib lill-avukat l-informazzjonijiet dwar kull fatt li l-avukat jitolbu, jippreżenta l-iskritturi, jidher fis-smigħ tal-kawża, u jagħti lill-avukat kull assistenza oħra meħtie [a. 938. Il-kuraturi maħtura mill-elenku għandhom jedd għall-ispejjeż meħtieġa magħmulin minnhom u għall-ħlas tad-drittijiet lilhom spettantirespettivament li, skont it-Tariffi fl-Iskeda Ali hawn ma’ dan il-Kodiċi, soltu jmisshom l-avukat u l-prokuratur legali fil-kawża: Iżda l-qorti tista’ fuq talba tal-kuratur tordna li jitħallas ammont proviżorju a kkont tiegħu u bil-quddiem lill-kuratur mill-persuna li tkun qegħda titlob il-ħatra tiegħu sabiex minnu jitħallsu l-ispejjeż li l-kuratur jindika li jkun ser jagħmel: Iżda wkoll meta l-qorti tneħħikuratur fil-każ ta’ mġieba ħażina jew negliġenza skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 96, il-qorti għandha tordna li ebda drittijiet kif imsemmija qabel ma għandhom jitħallsu lill-kuratur, jew li jitħallas biss sehem speċifikat minnhom, mingħajr preġudizzju għal kull dritt ieħor li jkollha l-persuna li kien qed jirrappreżenta għal danni li tkun ġarrbet. 939. Ħatra bħal a kuraturi ta’ persuni esperti fl-oġġett tal-kurazija. Meta jinħatru kuraturi sabiex jieħdu ħsieb ta’ bastimenti jew ta’ merkanzija, il-qorti għandha taħtar persuni esperti fl-oġġett tal-kurazija, iżda jekk wara jinqalgħu xi kawżi, il-qorti, ma’ dak il-kuratur, għandha taħtar wieħed mill-avukati tal-elenku msemmi fl-artikolu 91. 940. Ħatra ta’ kuraturi adlitemfil-qrati inferjuri. Emendat: XV.1913.165; VIII.1990.3. Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta) u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha inferjuri, il-ħatra ta’ kuraturi adlitemissir fuq talba bil-fomm tal-parti, skont il-proċeduri miġjubin fl-artikoli 931, 932, u 933. 941. Setgħa tal-qorti. Emendat: IX.1886.116. Meta, fil-każijiet imsemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, ħadd ma jidher minrajh biex jidħol għall-kurazija, inkella, meta l-qorti jidhrilha li m’għandhiex twettaq bħala kuratur il-persuna li tkun dehret, hija għandha taħtar bħala kurat ur avukat jew prokuratur legali, ukoll jekk mhux mill-elenku msemmi fl-artikolu 91. 942. Proċeduri taħt dan it-Titolu dwar il-ħatra ta’ kuraturi jgħoddu għall-qorti fi grad ta’ appell u fir-ritrattazzjoni. Il-proċedura stabbilita f’dan it-Titolu għandha wkoll tiġi mħarsa fil-qorti fi grad ta’ appell u fil-kawżi ta’ ritrattazzjoni, meta tkun meħtieġa l-ħatra ta’ kuraturi. Titolu XI I FUQ ID-DEPOŻITI 943. Depożiti irregolari (jiġifieri depożiti ta’ flus kurrenti skont il-liġi f’Malta). Emendat: VIII.1903.3; XV. 1913.166L.4 tal-1963. XXXI.1966.2 VIII.1990.3; XXIV. 1995.357 XV. 1913.166; A.L.4 tal-1963. XXXI.1966.2;. (1) Id-depożiti irregolari ta’ flus fil-qrati superjuri jew inferjuri jsiru b’ċedola li għandha tiġi ppreżentata fir-reġistru bil-għadd tal-flus fil-lok maħtur mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja b’avviż fil-Gazzetta tal-Gvern. (2) Kopja taċ-ċedola ta’ depożitu għandha tiġi nnotifikata lill-persuni interessati kollha. (3) Iċ-ċedola ta’ depożitu għandha tkun iffirmata minn avukat jew prokuratur legali, skont il-każ: Iżda fil-Qorti Ċivili, Prim’Awla u fil-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) fil-kompetenza tagħha superjuri, u fil-qrati inferjuri, hija biżżejjed il-firma tal-parti li tagħmel id-depożitu. (4) Il-Gvern iwieġeb għal dawn id-depożiti. 944. Kondizzjonijiet għall-iżbank. Emendat: IX.1886.117; XV. 1913.167; XXII.2005.71. (1) Bla ħsara ta’ fejn il-liġi tgħid xort’oħra, il-flushekk imqiegħda ma jistgħux jiġu żbankati, kollha jew biċċa minnhom, mingħajr ma jiġu mħarsa l-kondizzjonijiet magħmulin fiċ-ċedola ta’ depożitu, ħlief jekk l-iżbank isir b’esekuzzjoni ta’ sentenza li tkun għaddiet f’ġudikat jew wara kunsens espress tal-persuni interessati. (2) Meta d-depożitu jsir mill-uffiċjal esekutur. Żmien għall-oppożizzjoni tal-iżbank. Iżda, meta d-depożitu jkun sar mill-marixxall jew minn uffiċjal esekutur ieħor illi f’idejh, fil-waqt tal-esekuzzjoni ta’ mandat maħruġ bis-saħħa ta’ sentenza jew ta’ titolu esekuttiv ieħor, id-debitur ikun qiegħed is-somma msemmija fil-mandat, kollha jew biċċa minnha, bil-kondizzjoni li din is-somma għandha tiġi ddepożitata, il-kreditu resekutant ikun jista’ jiżbanka, fuq talba tiegħu bil-miktub jew bil-fomm, kemm-il darba d-debitur, fi żmien ħmistax-il ġurnata mill-esekuzzjoni tal-mandat, ma jġibx ’il quddiem, b’rikors ġuramentat, ir-raġunijiet tiegħu li għalihom dik is-somma m’għandhiex, kollha jew biċċa minnha, tiġi żbankata mill-kreditur. (3) Tiġdid taż-żmien. Iż-żmien ta’ ħmis tax-il ġurnata hawn fuq imsemmi jista’ jiġi mġedded għal ħmis tax-il ġurnata oħra, għal raġuni tajba, fuq talba tad-debitur b’rikors. 945. Dmirijiet tar-reġistratur dwar żbank ta’ flus. Miżjud: IX.1886.118. Sostitwit: XXIV.1995.346. Emendat: II.1996.78. Sostitwit: XXIV.1995.346. Emendat: II.1996.78. (1) Meta depożitu jiġi żbankat, kollu jew biċċa minn u, b’akkont jew b’saldu ta’ kreditu li jkun ġej minn sentenza, jew minn att pubbliku ieħor, ir-reġistratur għandu, fuq talba u bi spejjeż ta’ kull min ikollu interess jagħmel nota ta’ dak l-iżbank fil-ġenb tas-sentenza, u jibgħat nota ta’ dak l-iżbank lin-nutar jew uffiċjal ieħor li jkun irċieva l-att ta’ dak il-kreditu jew li tiegħu jkun il-konservatur. (2) Tnaqqis u tħassir ta’ jeddijiet ta’ preferenza leġittimi. Meta il-kreditu msemmi fis-subartikolu (1) huwa mqiegħed fiż-żgur minn xi wieħed mill-jeddijiet ta’ preferenza imsemmija fl-artikolu 1996 tal-Kodiċi Ċivlli, kull parti li jkollha interess tista’ ġġib fis-seħħ it-tnaqqis jew it-tħassir tar-reġistrazzjoni relattiva bil-mod provdut fl-artikoli 2065 u 2066 tal-Kodiċi imsemmi qabel. In-nota relattiva għandha tiġi ffirmata minn min ikun jeħtieġ li din tiġi reġistrata jew minn avukat, nutar jew prokuratur legali. (3) X’inhu aktar meħtieġ għar-reġistrazzjoni. Ikun meħtieġ qabel ma ssir ir-reġistrazzjoni li tintehmeż man-nota ta’ tnaqqis jew tħassir kopja awtentikata tan-nota ta’ żbankimsemmija fis-subartikolu (1). 946. Pretensjoni dwar depożitu għandha s-saħħa ta’ sekwestru. Emendat: XV.1913.168; XXIV. 1995.347; XXII.2005.72. (1) Meta tinġieb ’il quddiem pretensjoni b’rikors ġuramentat dwar depożitu li jkun jeżisti f’waħda mill-qrati, ir-reġistratur għandu, fuq talba tal-parti, jagħmel nota tagħha fuq iċ-ċedola ta’ depożitu, u dik il-pretensjoni, fuq dik it-talba, ikollha saħħa ta’ sekwestru sakemm id-deċiżjoni fuq dik il-pretensjoni ma tgħaddix f’ġudikat, bla ħsara tad-dispożizzjonijiet dwar l-esekuzzjoni tas-sentenzi appellati. (2) Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) jgħoddu wkoll fil-każ li l-pretensjoni fuq id-depożitu tinġieb b’rikors, kemm-il darba r-rikorrent jagħmel talba lir-reġistratur sabiex jagħmel nota ta’ dak ir-rikors fuq iċ-ċedola ta’ depożitu. (3) It-talba msemmija f’dan l-artikolu ssir b’nota. 947. Depożitu magħmul b’ċedola ta’ rkupru konvenzjonali li jista’ jiġi meħud lura. Emendat: II.1940.14; IV.1961.12. Id-depożiti magħmulin b’ċedola ta’ rkupru konvenzjonali, jistgħu, wara rinunzja għall-jedd tal-irkupru konvenzjonali, jiġu meħudin lura mid-depożitant, mingħajr ma jkun meħtieġ il-kunsens tal-parti li kontra tagħha kien intala b il-jedd tal-irkupru konvenzjonali, ukoll jekk din il-parti tkun laħqet ġiet innotifikata bid-depożitu, basta li ma tkunx iddikjarat b’att ġudizzjarju, li taċċetta l-irkupru konvenzjonali. 948. (1) Id-depożiti li ma jkunux ta’ flus kuntanti jsiru bil-mod li jingħad fl-artikolu 943 iżda għandhom jiġu mfissra ħaġa ħaġa fiċ-ċedola. (2) Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 951, dawn id-depożiti jibqgħu taħt il-kustodja tar-reġistratur. (3) L-istess regola għandha tiġi mħarsa jekk id-depożitu jsir mill-marixxall b’esekuzzjoni ta’ mandat tal-qorti. 949. Regoli dwar il-lok ta’ depożiti ta’ ħwejjeġ oħra barra minn flus kuntanti. Emendat: IV.1862.20; XV. 1913.170L.4 tal-1963; XXXI.1966.2 XV. 1913.170; A.. (1) Il-qrati jistgħu jagħmlu regoli speċjali dwar il-lok li fih għandhom jitqiegħdu d-depożiti msemmijin fl-aħħar artikolu qabel dan, u dwar l-irfigħ kifimiss tal-ħwejjeġ iddepożitati. (2) Meta l-ħwejjeġ maqbuda jkunu hekk kbar jew hekk numerużi illi jieħdu ħafna wisa’, inkella, jekk ma jkunx hemm iżjed post fil-lok maħtur mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, id-depożitant għandu, bi spejjeż tiegħu, jaħseb għal lok ieħor li jkun jogħġob li r-reġistratur, bla ħsara tal-jedd, f’kull każ bħal dan, jekk ikun hemm, li jieħu lura dawk l-ispejjeż, mingħand il-parti li favur tagħha jkun sar id-depożitu, jew mingħand oħrajn li jkollhom interess. 950. Depożiti ta’ ħwejjeġ oħra barra minn flus kuntanti, li għandhom jittieħdu lura f’xi każijiet. Emendat: VIII.1901.1; XV. 1913.171. (1) Jekk il-partijiet interessati fid-depożiti msemmijin fl-artikolu 948, jonqsu li jagħmlu l-atti meħtieġa sabiex jiġi dispost mill-ħwejjeġ iddepożitati, il-qorti tista’ wara għaxar snin minn dak in-nhar tad-depożitu, jekk dan ikun ta’ ġjoji jew ta’ oġġetti ta’ metall prezzjuż, inkella, wara tliet snin, jekk ikun ta’ ħwejjeġ oħra, fuq rikors tar-reġistratur, tordnali, dawk li jkollhom interessu li jkunu msemmijin fiċ-ċedola jiġu msejħa b’ittra mir-reġistratur, sabiex, fiż-żmien li l-qorti jidhrilha xieraq li għandha tagħti, huma jagħmlu l-atti meħtieġa; u l-qorti tista’, jekk huma jonqsu li jagħmlu dawn l-atti, tordna lil-ħwejjeġ jiġu meħuda lura minn sidhom, inkella li jiġu mibjugħin f’irkant fil-qorti; f’dan l-aħħar każ, il-prezz tal-bejgħ għandu jiġi mqiegħed il-qorti. (2) Il-prezz hekk imqiegħed jitqies, għall-finijiet kollha tal-liġi, bħal likieku huwa l-ħaġa n fisha li tkun ġiet mibjugħa. (3) Is-sejħa msemmija fis-subartikolu (1), meta ma tistax issir xort’oħra, tista’ ssir b’mezz ta’ avviż pubbliku li għandu jitwaħħal fid-daħla tal-edifizzju fejn il-qorti toqgħod, u maħruġ f’gazzetta waħda jew iżjed, li waħda minnhom għandha fil-każijiet kollha tkun il-Gazzetta tal-Gvern. 951. Depożiti regolari (Jiġifieri: depożiti ta’ flus mhux kurrenti skont il-liġi f’Malta, ta’ oġġetti tad-deheb jew tal-fidda, eċċ.). Emendat: XV.1885.1;IX.1886.119L.4 tal-1963; XXXI.1966.2IX.1886.119; A.. (1) Id-depożiti regolari ta’ flus mhux kurrenti skont il-liġi f’Malta, ta’ oġġetti tad-deheb jew tal-fidda, ta’ ġawhar jew ġjoji, għandhom isiru fil-lok maħtur mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja b’avviż fil-Gazzetta tal-Gvern; u l-Gverniwieġeb għal dawn id-depożiti bħal kull persuna oħra li f’idejha jsir depożitu regolari. (2) Tisrif ta’ flus stranġieri fi flus kurrenti skont il-li [i. Meta dawn id-depożiti regolari jkunu ta’ flus mhux kurrenti skont il-liġi f’Malta, dawn il-flus, egħluq iż-żmien ta’ erba’ xhur minn dak in-nhar tad-depożitu għandhom jiġu, mill-uffiċjal li jkollu l-kustodja tagħhom, imsarrfa fi flus kurrenti skont il-liġi, bil-kambju tal-ġurnata fiż-żmien ta’ dak it-tisrif, u għandhom jiġu ittrasferuti fil-lok maħtur għad-depożiti irregolari; u għall-finijiet kollha tal-liġi, jitqiesu bħala depożiti irregolari mill-ġurnata li jiġu hekk imsarrfa u ittrasferuti fil-lok hawn fuq imsemmi. (3) Dmirijiet tar-reġistratur. Hekk kif isir dak it-tisrif tal-flus u t-trasferiment tagħhom fil-lok hawn fuq imsemmi, l-uffiċjal li jkun għamel dan, għandu jagħti avviż bil-miktub li r-reġistratur li jkun irċieva ċ-ċedola ta’ depożitu tagħhom; u r-reġistratur għandu, fil-ġenb ta’ dik iċ-ċedola, iniżżel nota ta’ dak it-tisrif u trasferiment, u jsemmis-somma li t-tisrif ikun ġieb. Titolu XIII FUQ IL-BENEFIĊĊJU TAĊ-CESSIOBONORUM L-artikoli 952 sa 959 ġew imħassrin bl-Att XXIV. 1995.348. Titolu XIV FUQ L-INTERVENT U SEJĦA TA' PERSUNA F'KAWŻA 960. Intervent f’kawża instat uetterminis. Kull minjuri b’sodisfazzjon tal-qorti li huwa għandu interess f’kawża li tkun miexja bejn partijiet oħra, jista’ fuq rikors, jiġi mdaħħal instat uetterminis, bħala parti fil-kawża, f’kull waqt tagħha, sew fil-qorti tal-ewwel gradkemm fil-qorti fi grad ta’ appell; iżda dan l-intervent fil-kawża ma jwaqqafx il-proċeduri tagħha. 961. Sejħa ta’ terza persuna fil-kawża. Tis ta’ wkoll terza persuna, b’digriet tal-qorti, f’kull waqt tal-kawża qabel is-sentenza, tiġi msejħa f’kawża miexja bejn partijiet oħra fil-qorti tal-ewwel grad, sew fuq talba ta’ waħda mill-partijiet kemm ukoll mingħajr dik it-talba. 962. Effetti tas-sejħa tat-terza persuna fil-kawża. Emendat: XIII.1964.23; XXIV. 1995.349; XXII.2005.73. It-terza persuna msejħa fil-kawża għandha tiġi nnotifikata bir-rikors, ġuramentat jew le, u, għall-finijiet kollha, titqies bħala kull konvenut ieħor; u bħala tali għandha l-jedd li tippreżenta kull skrittura, li tagħti kull eċċezzjoni, u li tinqeda b’kull benefiċċju ieħor illi l-liġi tagħti lill-konvenut; u tista’, skont iċ-ċirkostanzi, tiġi meħlusa jew ikkundannata, daqs li kieku mill-ewwel il-kawża kienet proposta kontra tagħha. Titolu XV FUQ ID-DEŻERZJONI TAL-KAWŻI 963. Egħluq tal-proċedura bil-miktub. Emendat: IX.1886.120; XXXI.1934.81 XXIV. 1995.350; IV. 1996.13 XXII.2005.74; VIII. 2007.29 XXXI.1934.81; XXIV. 1995.350; IV. 1996.13;. (1) Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (3) u tal-artikoli 416 u 420, il-proċedura bil-miktub, f’kull kawża, għandha tiġi magħluqa, fil-qorti tal-ewwel grad, fiż-żmien perentorju ta’ sitt xhur, u, fil-qorti fi grad ta’ appell, fiż-żmien perentorju ta’ sena. (2) Minn meta jibda għaddej iż-żmien fil-qorti tal-ewwel gradu fil-qorti fi grad ta’ appell. Fil-qorti tal-ewwel grad, iż-żmien jibda għaddej minn dak in-nhar tal-preżentata tar-rikors ġuramentat, u, fil-qorti fi grad ta’ appell, minn dak in-nhar tal-preżentata tar-rikors tal-appell għat-tħassir jew tibdil tas-sentenza appellata. (3) Setgħa tal-qorti. Jekk, ukoll jekk ikunu għaddew iż-żminijiet perentorji msemmijin fis-subartikolu (1), jinsab li l-proċeduri bil-miktub f’kawża m’humiex magħluqa, il-qorti għandha għal darba waħda biss tagħti dawk l-ordnijiet li jidhrilha xierqa sabiex l-istess proċeduri jingħalqu kemm jista’ jkun malajru sa biex jiġi evitat ill i l-kawża tmur deżerta minħabba f’xi nuqqas ta’ notifika jew minħabba f’xi nuqqas ta’ twettiq ta’ xi proċedura jew formalità. (3A) Id-deżerzjoni ta’ kawża għandha tiġi dikjarata b’digriet mogħti fil-qorti bil-miftuħ jekk, wara li jkunu ngħataw l-ordnijiet imsemmijin fis-subartikolu (3), il-proċeduri bil-miktub jibqgħu ma jingħalqux. (4) Il-proċedura bil-miktub titqies magħluqa jekk il-parti li ma tkunx ġiet innotifikata b’att tidher fis-smigħ tal-kawża. B’dak kollu li hu miġjub fis-subartikolu (3), il-proċeduri bil-miktub għandhom jitqiesu magħluqa kemm-il darba l-parti, li ma tkunx ġiet innotifikata b’att meħtieġ għall-egħluq tal-proċess, tidher waqt is-smigħ tal-kawża u ma tagħtix l-eċċezzjoni li l-proċeduri bil-miktub ma ġewx magħluqa u tgħaddi jew xjentement tħalli lil ħadd ieħor jgħaddi għal atti oħra bla ma tagħti dik l-eċċezzjoni. (5) Jekk il-proċeduri bil-miktub ma jiġux magħluqa il-kawża titqies deżerta. Bla ħsara tad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 732(2), kawża, li l-proċeduri bil-miktub tagħha ma jiġux magħluqa, minkejja l-ordnijiet mogħtija mill-Qorti skont is-subartikolu (3), fiż-żmien hawn fuq imsemmi: (a) meta l-kawża tkun quddiem qorti tal-ewwel grad, din għandha titqies bħala kawża li tkun tqegħdet fuq il-lista ta’ kawżi għas-smigħ u li sussegwentement b’ordni tal-qorti, tkun tħalliet għal data mhux speċifikata, u d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 964 sa 967 għandhom ikunu japplikaw għaliha; u (b) meta l-kawża tkun quddiem qorti tat-tieni grad, din għandha titqies bħala kawża deżerta. (6) Bid-deżerzjoni ta’ kawża fil-qorti tal-ewwel grad il-proċediment jispiċċa iżda ma jispiċċax il-jedd għall-azzjoni. Fil-qorti fi grad ta’ appell, bid-deżerzjoni jispiċċa l-appell, u s-sentenza appellata ssir ġudikat. 964. Kawż imħolli jinsinedie jew xort’oħra mwaqqfa. Emendat: XI.1859.40; IX.1886.120 XV. 1913.173; XIII. 1964.24IX.1886.120;. Sostitwit: LII.1981.3. Emendat: VIII.1990.3 XXIV. 1995.351. Sostitwit: XXXI.2002.188 Emendat: VIII.1990.3;. Emendat: VIII.1990.3; Sostitwit: XXXI.2002.188. (1) Kull kawża li jkun hemm f’qorti ta’ ġurisdizzjoni ċivili li, wara li tkun ġiet mressqa għas-smigħ, tiġi, b’ordni tal-qorti, differitasinedie jew xort’oħra sospiża għandha titqies bħala deżerta sakemm ma tiġix appuntata mill-ġdid mill-qorti fiż-żmien perentorju ta’ sitt xhur minn meta tkun hekk ġiet differita jew sospiża jew ikun ġie ppreżentat fil-qorti rikors, f’dak il-perjodu, biex tiġi appuntata mill-ġdid: Iżda meta l-kawża tkun ġiet sospiża sakemm tiġi deċiża kawża oħra, iż-żmien jibda għaddej mid-data meta din is-sentenza tkun mogħtija. (2) Kawża tiġi appuntata mill-ġdid jew mill-qorti fuq il-mozzjoni tagħha stess jew wara rikors ta’ waħda mill-partijiet. 965. Meta l-kawżi jitqiesu deżerti. Emendat: IX.1886.120. Sostitwit: LII.1981.4. Emendat: XXIV.1995.352. Sostitwit: LII.1981.4. Emendat: XXIV.1995.352. Mħassar bl-Att XXXI.2002.189. Setgħa tal-qorti li 966. Setgħa tal-qorti liġġedded iż-żmien. It-tiġdid taż-żmien jintalab b’ċitazzjoni. Emendat: XI.1859.41; IX.1886.120; LII.1981.5. Mħassar bl-Att XXXI.2002.189. Jum li fih tiġrid-967. Id-deżerzjoni, taħt l-artikoli 963 u 964, titqies li ġrat fil-jum li fih jagħlaq iż-żmien stabbilit f’dawk l-artikoli; u r-reġistratur jista’ jitlob minn dak in-nhar il-ħlas tad-drittijiet li jmissu lir-reġistru skont it-Tariffa A fl-Iskeda Ali hawn ma’ dan il-Kodiċi. Titolu XVI FUQ L-ARBI TRAĠĠ 968. Ar bi traġġ. Emendat: IX.1886.121. Sostitwit: II.1996.78L.218 tal-2012; XXIII. 2017.27 Sostitwit: II.1996.78. Emendat: A.. Kap. 387. Sostitwit: II.1996.78. Emendat: A.L.218 tal-2012 Kap. 387. (1) Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (2), każ li jkun jirrigwarda kwistjoni li fuqha jkun hemm tilwima li tkun inġiebet quddiem qorti ta’ kompetenza ċivili f’Malta tista’ fuq talba tal-partijiet kollha titqiegħed għal deċiżjoni b’arbitraġġ, bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Arbitraġġ [żaħ, u d-dispożizzjonijiet ta’ dak l-Att għandhom ikunu japplikaw għal dak il-każ. (2) Kull meta tilwima titqiegħed għall-arbitraġġ udin tkun tolqot kwistjonijiet ta’ stat persunali inklużi dawk li għandhom x’jaqsmu mal-firda tal-miżżewġin, mad-divorzju jew l-annullament taż-żwieġ tagħhom, jew il-każ ikun dwar ħwejjeġ jew jeddijiet li ma jkunux jistgħu jikkostitwixxu l-meritu ta’ kuntratt, sew b’mod assolut jew fin-nuqqas ta’ formalitajiet meħtieġa bil-liġi, dik is-sottomissjoni tkun nulla. 969. Nullità ta’ att ta’ arbitraġġ. Miżjud: IX.1886.121. Hunulll-att ta’ arbitraġġ magħmul minn amministratur, jew minn kull min ma jistax jiddisponi liberament mill-ħaġa li fuqha tkun il-kwistjoni. 970. Forma tal-att ta’ arbitraġġ. Miżjud: IX.1886.121. Emendat: XV.1913.174 XV.1983.13. Emendat: XXIV.1995.353 Emendat: XV.1913.174. Sostitwit:. Emendat: XV.1913.174. Sostitwit: XV.1983.13. Emendat: XXIV.1995.353. Imħassar bl-Att II.1996.78. 971. Xhieda għandhom jinsamgħu mill-arbitri. Miżjud: IX.1886.121. Sostitwit: XV.1983.14. Sostitwit: XV.1983.14. Imħassar bl-Att II.1996.78. 972. Il-persuni taħt tutela jew kurazija ma jistgħux jagħmluha ta’ arbitri. Emendat: XL VI.1973.108. Imħassar bl-Att II.1996.78. 973. Żmien li fih idum iseħħ l-att tal-arbitraġġ. Imħassar bl-Att II.1996.78. 974. Imħassar bl-Att II.1996.78. 975. Tiġdid taż-żmien tal-arbitraġġ. Emendat: XV.1913.175. Imħassar bl-Att II.1996.78. 976. Setgħa tal-partijiet li jġiegħlu lill-arbitri li jiddikjaraw fi żmien stabbilit jekk aċċettawx il-ħatra. Imħassar bl-Att II.1996.78. 977. L-aċċettazzjoni tal-arbitri għandha ssir bil-miktub. Emendat: IX.1886.122; XV. 1983.15. Imħassar bl-Att II.1996.78. aċċettazzjoni tal-arbitri għandha ssir bil-miktub. 978. L-arbitru li jirrifjuta li jaqdi l-inkarigu mingħajr raġuni tajba jwieġeb għad-danni. Imħassar bl-Att II.1996.78. jirrifjuta li jaqdi l-inkarigu mingħajr raġuni tajba jwieġeb għad-danni. 979. Il-partijiet jistgħu f’xi każijiet, jarġgħu lura mill-att ta’ arbi traġġ. Imħassar bl-Att II.1996.78. 980. It-talba tal-parti biex tarġa lura mill-att ta’ arbitraġġ issir b’ċitazzjoni. Imħassar bl-Att II.1996.78. 981. Formalitajiet użminijiet li għandhom jitħarsu fit-tmexxija tal-arbitraġġ. Imħassar bl-Att II.1996.78. 982. L-arbitri għandhom jiddeċidu skont ir-regoli tal-li Emendat: IX.1886.123. Imħassar bl-Att II.1996.78. regoli tal-li Emendat: IX.1886.123. 983. Avviż lill-partijiet tal-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni tal-arbitri. Miżjud: IX.1886.123. Imħassar bl-Att II.1996.78. 984. Id-deċiżjoni tal-arbitri ti ttieħed bil-maġġoranza tal-voti. X’għandu jkun fiha. Miżjud: IX.1886.123. Imħassar bl-Att II.1996.78. 985. Depożitu tal-oriġinal tad-deċiżjoni tal-arbitri, eċċ. Miżjud: IX.1886.123. Imħassar bl-Att II.1996.78. 986. Tħassir jew nullità tad-deċiżjoni tal-arbitri. Emendat: IX.1886.124; XV. 1983.16. Imħassar bl-Att II.1996.78. 987. Meta l-arbitraġġ ma jibqax iseħħ. Emendat: IX.1886.126. Imħassar bl-Att II.1996.78. Titolu XVII FUQ IR-RISPETT LI GĦANDU JINĠIEB LILL-QORTI 988. Il-bon-ordni tas-seduta. Emendat: XV.1913.176; A.L.148 tal-1975. (1) Imiss lill-imħallfin u lill-maġistrati rispettivament li jġiegħlu li jinżammil-bon-ordni waqt is-seduti tal-qrati li fihom joqogħdu. (2) Il-bon-ordni ġewwa l-edifizzju tal-qrati. I miss ukoll lill-imħallfin u lill-maġistrati rispettivament illi jipprovdu għall-manteniment tal-bon-ordni u tad-dekor ġewwa l-edifizzju tal-qrati li fihom joqogħdu. 989. Imġieba mhux xierqa infacie caria e. Ħadd ma jista’ f’seduta tal-qorti, jagħmel esklamazzjonijiet ta’ approvazzjoni jew ta’ diż approvazzjoni, jew b’xi mod ieħor ifixkel l-attenzjoni tal-qorti. 990. F’każ ta’ mġieba ħażina taħt l-aħħar artikolu qabel dan, l-imħallef jew ma ġistrat li lilu jmiss li jġiegħel li jinżammil-bonordni waqt is-seduti bil-miftuħ tal-qorti, skont l-artikolu 988, jista’ jikkundanna lill-kontravvent u r- (a) biċ-ċanfir; (b) bit-tkeċċija mill-qorti; (ċ) bl-arrest għal mhux aktar minn erbgħa u għoxrin siegħa f’lok ġewwa l-edifizju fejn il-qorti toqgħod; (d) Kap.9. Kap. 9. bl-ammenda jew bil-multa msemmija fil-Kodiċi [żaħ Kriminali [żaħ. 991. Piena għal kliem jewegħmil mħux xieraq jew għal insultiin facie curiae. Kap. 9. L-imħallef jew ma ġistrat imsemmi fl-artikolu 988 jista’ jikkundanna minnufih għall-piena tal-ammenda, tal-multa, jew tad-detenzjoni skont il-Kodiċi Kriminali kull min, bi kliem jewegħmil mhux xieraq waqt is-seduta, jagħmel xi att ta’ disprezz tal-qorti, jew jinsulta lil xi persuna oħra. 992. Jekk l-att ikun jikkostitwixxi reat kriminali. Kap. 9. Meta xi att bħal hawn fuq imsemmi jkun jikkostitwixxi reat li jaqa’ taħt id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Kriminali, l-imħallef jew maġistrat jista’ jordna l-arrest tal-ħati, jagħmel proċess verbal tal-fatt, u jibgħat lill-arrestat quddiem il-Qorti tal-Maġistrati għall-proċeduri meħtieġa skont il-li [i. 993. Meta l-att ta’ disprezz isir minn avukat, eċċ. Emendat: XII.1978.8. L-avukat, il-prokuratur legali, jew uffiċjal ieħor tal-qorti, illi jagħmel xi wieħed mill-atti msemmijin fl-artikolu 991, jew 994, jista’, fil-każijiet gravi, jiġi wkoll ikkundannat minnufih mill-imħallef jew maġistrat għall-interdizzjoni mill-eżerċizzju tal-professjoni jew kariga tiegħu għal żmien ta’ mhux iżjed minn xahar. 994. Użu ta’ kliem, eċċ. projbit. Sostitwit: XII.1978.9; XI.1980.5. (1) Ħadd ma jista’ juża f’xi skrittura jew waqt is-smigħ tal-kawża xi kliem inġurjuż jew offensiv jew xi kliem li jkun xorta oħra oġġezzjonabbli, kemm-il darba dak il-kliem ma jkunx meħtieġ għall-finijiet li għalihom l-iskrittura tkun maħsuba skont il-liġi jew għall-kawża li fiha jintuża, u ħadd ma jista’ mingħajr il-permess minn qabel tal-qorti, jipproduċi xi dokument li jkun fih xikliem bħal dak. (2) Kap.9. Kap. 9. Kull persuna li tikser xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu jew li tippreżenta jew tipproduċi jew li tipprovati ppreżenta jew tipproduċi xi skrittura jew dokument li jkun fih kliem ipprojbit b’dan l-artikolu, u kull persuna li tkun iffirmatxi skrittura bħal dik, tkun ħatja ta’ disprezz tal-qorti u l-qorti għandha tikkundannaha għall-piena taċ-ċanfir jew ta’ ammenda jew multa jew ta’ detenzjoni skont il-Kodiċi Kriminali. (3) Meta minkejja d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 184 tkun ġiet ippreżentat a skrittura jew ikun ġie prodott dokument li jkun fihom kliem ipprojbit b’dan l-artikolu, il-qorti għandha, ex officio jew fuq talba tal-parti offiża, tordna li l-iskrittura kollha jew id-dokument kollu jiġu sfilzati mir-reġistru tal-qorti jew mill-proċess, u l-iskrittura jew id-dokument jitqiesu għall-finijiet kollha bħal li kieku qatt ma ġew ippreżentati jew prodotti. (4) Meta jkun jista’ jiġi muri lill-qorti li l-ksur tad-dispożizzjonijiet ikun ta’ xorta ħafifa u ma jkunx sar bir-rieda u jkun jista’ jiġi rrimedjat b’mod xieraq billi l-kliem ipprojbit jitħassru, il-qorti tista’, minflok li tapplika d-dispożizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, tordna li l-imsemmi kliem jinqata’ barra. 995. Piena għal inġurji lill-uffiċjali tal-qorti. L-uffiċjali, il-periti jew uffiċjali oħra tal-qorti, illi jiġu inġurjati waqt l-esekuzzjoni ta’ mandati, jew waqt il-qadi tad-dmirijiet tagħhom, għandhom jagħmlu rapport tal-fatt lill-imħallef jew ma ġistrat, u l-ħati jista’ jiġi mill-imħallef jew ma ġistrat ikkundannat għall-ammenda, għall-multa, jew għad-detenzjoni, bla ħsara ta’ kull piena oħra li tista’ tiġi mogħtija mill-qorti kompetenti, u li għaliha l-ħati jkun suġġett jekk il-fatt ikun jikkostitwixxi reatiż jedgravi, skont il-li [i. 996. Eċċess mill-avukati, eċċ. Emendat: XV.1913.177; II.1947.4, 5; VIII.1981.9. Imġieba ħażina lejn avukati, eċċ. L-imħallef jew il-maġistrat għandu jrażżan kull eċċess li jsir minn avukat, prokuratur legali, jew uffiċjal ieħor, fil-qadi tad-dmirijiet tiegħu; l-imħallef jew il-maġistrat għandu wkoll jagħti lill-avukat, prokuratur legali jew uffiċjal ieħor il-libertà kollha fil-qadi tad-dmirijiet tiegħu sakemm hija tkun kompatibbli mal-liġi, u għandu jikkundanna exofficio bil-pieni msemmija fl-artikoli 990 u 991, skont iċ-ċirkostanzi, kull imġieba ħażina li quddiem u ssir lill-avukat, prokuratur legali jew uffiċjal ieħor, fil-waqt li jkun jaqdid-dmirijiet tiegħu. 997. Disprezz lejn l-awtorità tal-qorti. Sostitwit: XXXI.2002.191. Emendat: A.L.407 tal-2007. Emendat: A.L.407 tal-2007. (1) Fi proċedimenti istitwiti għal xi att jew ommissjoni li tammonta għal disprezz lejn l-awtorità tal-qorti, il-ħati jista’, mal-kundanna, jiġi kkundannat għal priġunerija għal żmien saxahar jew għal multa ta’ mhux inqas minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94) iżda mhux iktar minnelfejn tlietmija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37) jew għall-multa u l-priġunerija flimkien. (2) Il-qorti tista’, ukoll jekk tkun tat xi piena lil min jagħmel ir-reat, tordnal u t-tneħħija ta’ kull diż ordni jew inkonvenjent li bih ikun sar ir-reat fi żmien biżżejjed għal dan il-għan iżda f’ebda każ iktar minn tliet xhur mid-data tas-sentenza, li tiġi stabbilita mill-qorti; u jekk min jagħmel ir-reat jonqos milli jħares xi ordni bħal dak fiż-żmien hekk stabbilit, hujeħel penali ta’ ammenda ta’ mhux inqas minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) u mhux iktar minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47) kif il-qorti tistabbilixxi, għal kull ġurnata li ma tulha jkompli n-nuqqas wara li jgħaddi ż-żmien imsemmi. 998. Mandat ta’ skorta jew ta’ arrest tal-ħati. Meta, fil-każijiet imsemmijin f’dan it-Titolu, l-akkużat, imħarrek bl-ordni tal-imħallef jew ma ġistrat, ma jidhirx, l-istess imħallef jew maġistrat jista’ jġiegħlu jidher biex iwieġeb għall-akkuża, bil-mezz ta’ mandat ta’ skorta jew ta’ arrest. 999. Lok ta’ kustodja għal niesikkundannati għad-detenzjoni. L-ikkundannati għad-detenzjoni mill-imħallef jew ma ġistrat, jiġu miżmuma fil-ħabs li jkun hemm ġewwa l-edifizzji tal-qorti, jew fil-ħabs maħtur mil-liġi għall-kustodja ta’ persuni kkundannati għal dik il-piena minn qorti ta’ ġurisdizzjoni kriminali. 1000. Il-qorti tista’ tbiddel jew taħfer il-piena. Emendat: XXIV.1995.354. Il-qorti tista’ tbiddel jew taħfer il-piena mogħtija minnha. 1001. L-ammendi u l-multi jmorru favur il-Gvern. Emendat: XII.1978.10. L-ammendi u l-multi jmorru favur il-Gvern ta’ Malta. 1002. Meta piena ta’ flus tiġi skuntata f’detenzjoni jew priġunerija. Kap. 9. Meta l-ammenda jew il-multa ma titħallasx, l-ikkundannat jiskonta l-piena f’detenzjoni jew fi priġunerija, bħal kif jingħad fil-Kodiċi Kriminali. 1003. M’hemmx appell minn sentenzi mogħtija għal disprezz infacie curiae. Emendat: XV.1913.178; XIII.1964.25. (1) Mis-sentenzi mogħtija taħt l-artikoli 990 jew 991 ma hemmx appell, u dawk is-sentenzi jistgħu jiġu esegwiti minnufih. (2) Fil-każijiet l-oħra kollha, mis-sentenzi mogħtija taħt dan it-Titolu, minn qorti, li ma tkunx il-Qorti tal-Appell jew il-Qorti Kostituzzjonali, jista’ jsir appell lill-Qorti tal-Appell. Dak l-appell għandu jsir b’rikors, li għandu jiġi ppreżentat fi żmien jumejn minn dak in-nhar tas-sentenza. (3) L-appelliwaqqa fl-esekuzzjoni tas-sentenza. L-appelliwaqqa fl-esekuzzjoni tas-sentenza. (4) Is-sentenza ma tagħmilx parti mill-proċess. Is-sentenzi mogħtija taħt dan it-Titolu ma jagħmlux parti mill-atti tal-kawża, li matul is-smigħ tagħha dawk is-sentenzi jkunu ġew mogħtija. 1003 A. Ir-Reġistratur jitqies bħala attur fi proċedimenti għal disprezz. Miżjud: XXIV.1995.355. Emendat: IV.1996.14. Emendat: IV.1996.14. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu, f’kull proċediment għal disprezz lejn l-awtorità tal-qorti, ir-Reġistratur għandu jibda, kif jiġi ordnat mill-Qorti, il-proċedimenti meħtieġa u għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi huwa għandu jitqies bħala l-attur. Titolu XVIII FUQ L-ISPEJJEŻ ĠUDIZZJARJI 1004. (1) L-ispejjeż għandhom jiġu ntaxxati u mħallsa skont it-Tariffi fl-Iskeda Ali tinsab ma’ dan il-Kodiċi u skont regolamenti magħmula mill-Ministru responsabbli għal ġustizzja taħt dan l-artikolu. (2) Regolamenti magħmula mill-Ministru taħt dan l-artikolu jistgħu- (a) jemendaw, iżidu ma’, jirrevokaw jew jissostitwixxu t-Tariffi kollha jew uħud mit-Tariffi fl-imsemmija Skeda A; (b) jipprovdu dwar il-ħlas ta’ spejjeż u b’mod partikolari iżda mingħajr ħsara għall-ġeneralità ta’ dak li ntqal qabel- (i) jiżguraw li dawn jitħallsu meta jkunu dovuti; (ii) jinħtieġ u l-ħlas jew id-depożitu ta’ xi spejjeż bħal dawk jew xi parti minnhom, skont kif preskritt bir-regolamenti; u (iii) jipprovdu għal dawk il-konsegwenzi, effetti u penalitajiet dwar xi nuqqas li jitħallsu l-ispejjeż jew xort’oħra nuqqas li jitħarsu r-regolamenti, kif preskritt fihom. 1005. (1) Meta l-parti kkundannata għal-ħlas tad-drittijiet tar-reġistru, jew għall-ħlas tal-ispejjeż tal-parti l-oħra, tkun, fiż-żmien tas-sentenza, ra ppreżentata fil-kawża, minħabba li tkun nieqsa minn Malta, minn mandatarju maħtur minnha, ir-reġistratur u dik il-parti l-oħra jistgħu jitolbu l-ħlas ta’ dawk id-drittijiet jew spejjeż, mingħand il-mandatarju hawn fuq imsemmi, daqs likieku dak il-mandatarju kien ġie hunnifsu u insolidum flimkien mal-persuna l iħatritu, ikkundannat għall-ħlas ta’ dawk id-drittijiet jew ta’ dawk l-ispejjeż. (2) Ir-reġistratur u l-parti li jkollha tieħu l-ispejjeż jistgħu jeżerċitaw il-jedd mogħti lilhom bħal ma jingħad hawn fuq, għalkemm il-persuna li tkun ħatret il-mandatarju fuq imsemmi tkun tinsab f’Malta, sew qabel jew fiż-żmien li jintalab il-ħlas ta’ dawk id-drittijiet jew spejjeż. 1006. Meta r-reġistratur jista’ jitlob id-drittijiet tar-reġistru mingħand il-konvenut. Miżjud: XV.1913.180. Meta konvenut ikun tellief fl-ispejjeż tal-kawża, inkella jkun ikkundannat iħallas kull biċċa li tkun, mid-drittijiet li jmissu lir-reġistru, ir-reġistratur jista’ jaġixxi, direttament u insolidum, kontra tiegħu, għall-ħlas ta’ dawk id-drittijiet, kollha jew ta’ biċċa minnhom, skont f’kemm il-konvenut ikun tellief. Titolu XIX FUQ IL-FORMULI 1007. Formuli. Emendat: XXVII.1979.21. (1) Fil-qrati superjuri, l-atti kollha għandhom jiġu magħmula skont il-formuli miġjuba fl-Iskeda Bli hemm ma’ dan il-Kodiċi. (2) Fil-qrati inferjuri, għandhom jitħarsu, sakemm jistgħu jgħoddu għalihom, il-formuli tal-qrati superjuri, billi jsir fihom dawk il-korrezzjonijiet jew tibdil li jagħmilhom jaqblu għall-qrati inferjuri. (3) Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ b’regolamenti jemenda, jissostitwixxi jew iżid mal-formuli li jinsabu fl-Iskeda Bli hemm ma’ dan il-Kodiċi. 1008. Xiri ta’ formuli. Miżjud: XV.1913.181. Emendat: A.L.4XXXI.1966.2;IV. 1996.15 Emendat: A.L.4 tal-1963;. Emendat: A.L.4 tal-1963 Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-artikolu 1009, meta, taħt dan il-Kodiċi, att għandu jsir mill-parti interessata skont il-formula stabbilita, dik il-formula għandha tiġi mogħtija mir-reġistratur, jew uffiċjal ieħor maħtur mill-Ministru responsabbli għall-ġustizzja, bi ħlas ta’ dritt li jkun miġjub fuqha stess. DISPOSIZZJONIJIET TA’ TĦASSIR 1009. Kull użu kuntrarju m’għandux ikollu effett. Kull użu jew drawwa kuntrarja jew mhux kompatibbli mad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi m’għandux ikollhom effett. 1009 A. Proċeduri b’mezzi elettroniċi. Miżjud: XXIV.1995.356. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jagħmel regolamenti li jipprovdu għal jew jippermettu- (i) egħmil ta’ atti ġudizzjarji permezz ta’ tagħmir elettroniku, (ii) it-trasmissjoni u n-notifika permezz ta’ mezzi elettroniċi, dwar atti ġudizzjarji, proċedimenti tal-qorti, dokumentazzjoni u notifiki, u mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta’ dak imsemmi qabel, dawk ir-regolamenti jistgħu jipprovdu għal- (a) l-għamla ta’ atti ġudizzjarji li jintgħamlu b’mezzi elettroniċi; (b) it-trasmissjoni, preżentata u notifika ta’ atti, b’tagħmir elettroniku u dwar il-mod kif dawk il-modifiki għandhom jiġu dokumentati bi prova; (ċ) żamma ta’ records tal-qorti b’mezzi elettroniċi u l-mod kif dawk ir-recordsżamma ta’ recordstal għandhom jiġu awtentikati u kif għandhom jinħarġu kopji minnhom u jiġu awtentikati; (d) id-drittijiet li jistgħu jintalbu għar-rigward tal-użu ta’ dawk il-mezzi elettroniċi għar-rigward tal-egħmil, trasmissjoni, preżentata jew notifika ta’ atti ġudizzjarji, u għall-egħmil ta’ kopji ta’ records tal-qorti; u (e) kull ħaġa oħra konsegwenzjali jew inċidentali għal dan inklużi dawk id-dispożizzjonijiet transitorji li l-Ministru jistgħu jidhrulu li jkunu meħtieġa jew spedjenti u li għandhom x’jaqsmu ma’ dan kollu. 1009B. Regolamenti. Miżjud: XXXI.2002.193. Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’ jagħmel regolamenti għall-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kodiċi u, b’mod ġenerali, biex iġib fis-seħħ id-dispożizzjonjiet ta’ dan il-Kodiċi.