Is-sitwazzjoni fiċ-Chad Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta' Mejju 2021 dwar sitwazzjoni fiċ-Chad (2021/2695(RSP)) Il-Parlament Ewropew, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Settembru 2020 dwar il-kooperazzjoni UE-Afrika fil-qasam tas-sigurtà fir-reġjun tas-Saħel, fil-Punent tal-Afrika u fil-Qarn tal-Afrika, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni mill-Viċi President tal-Kummissjoni / Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà (VP/RGħ) dwar il-mewt tal-President Idriss Déby Itno fl-20 ta' April 2021, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni mill-kelliem għas-Segretarju Ġenerali tan-NU tal-20 ta' April 2021 dwar iċ-Chad, – wara li kkunsidra l-komunikat tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin u l-Iżvilupp tal-G7 tal-5 ta' Mejju 2021, – wara li kkunsidra r-rapport tal-missjoni ta' ġbir ta' informazzjoni tal-Kunsill tal-Paċi u s-Sigurtà tal-Unjoni Afrikana fiċ-Chad mid-29 ta' April sal-5 ta' Mejju 2021, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni konġunta tal-Kunsill Ewropew u tal-Istati Membri tal-G5 tas-Saħel tat-28 ta' April 2020 dwar is-sigurtà, l-istabbiltà u l-iżvilupp tas-Saħel, – wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tas-16 ta' April 2021 li jaffermaw mill-ġdid l-importanza ta' sħubija solida u fit-tul bejn l-UE u s-Saħel, – wara li kkunsidra l-Programm Indikattiv Nazzjonali għall-2014-2020 tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ) għaċ-Chad, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tal-Assemblea Parlamentari Konġunta tal-Grupp tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP) u tal-UE tal-11 ta' Marzu 2021 dwar id-demokrazija u r-rispett għall-kostituzzjonijiet fil-pajjiżi tal-UE u tal-AKP, – wara li kkunsidra l-Kostituzzjoni taċ-Chad, – wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Cotonou, – wara li kkunsidra l-Karta Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Popli, li ġiet adottata fis-27 ta' Ġunju 1981 u li daħlet fis-seħħ fil-21 ta' Ottubru 1986, – wara li kkunsidra l-Karta Afrikana dwar id-Demokrazija, l-Elezzjonijiet u l-Governanza, – wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, – wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, A. billi fl-20 ta' April 2021, il-President taċ-Chad Idriss Déby Itno, li kien ilu fil-poter 31 sena, miet f'konfrontazzjoni militari ma' gruppi ribelli jum wara li ġie ddikjarat ir-rebbieħ tal-elezzjonijiet presidenzjali tal-11 ta' April 2021; B. billi wara l-mewt ta' Idriss Déby, il-Kunsill Militari ta' Tranżizzjoni (KMT) organizza trasferiment mhux kostituzzjonali tal-poter u stabbilixxa gvern ta' tranżizzjoni mmexxi minn Mahamat Idriss Déby, iben il-President taċ-Chad; billi l-KMT issospenda l-Kostituzzjoni, xolja l-gvern u l-Assemblea Nazzjonali, u waqqaf "karta ta' tranżizzjoni" biex tissostitwixxi l-Kostituzzjoni għal perjodu ta' 18-il xahar, li tiġġedded darba; C. billi l-Kostituzzjoni taċ-Chad ipprevediet li fil-każ ta' pożizzjoni vakanti fil-poter jew inkapaċità permanenti tal-Kap ta' Stat, il-presidenza interim tiġi eżerċitata mill-President tal-Assemblea Nazzjonali, li jeħtieġlu jorganizza l-elezzjonijiet f'perjodu ta' bejn 45 u 90 jum; D. billi fit-2 ta' Mejju 2021 l-KMT ħatar gvern ta' tranżizzjoni mmexxi mill-Prim Ministru ċivili Albert Pahimi Padacké, bil-parteċipazzjoni ta' xi membri tal-oppożizzjoni; billi Padacké ġie fit-tieni post fl-elezzjonijiet presidenzjali tal-11 ta' April 2021 minkejja li kien meqjus bħala wieħed mill-alleati tal-ex President Déby, u kien Prim Ministru mill-2016 sal-2018; E. billi l-missjoni ta' ġbir ta' informazzjoni tal-Kunsill tal-Paċi u s-Sigurtà tal-Unjoni Afrikana fiċ-Chad mid-29 ta' April sal-5 ta' Mejju 2021 enfasizzat l-importanza li titfassal Kostituzzjoni vijabbli u universalment aċċettabbli għaċ-Chad u tqis li l-Karta ta' Tranżizzjoni mhijiex adegwata biex tiggarantixxi d-drittijiet politiċi u ċivili tal-popolazzjoni matul il-perjodu ta' tranżizzjoni; F. billi l-gvern militari għamel użu sproporzjonat u illeġittimu mill-forza armata kontra d-dimostranti fis-27 ta' April 2021; billi dan ġie kkundannat b'mod wiesa' mill-organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem u mill-komunità internazzjonali, inklużi l-Unjoni Afrikana u l-Unjoni Ewropea; billi kien hemm mill-inqas sitt imwiet, għexieren ta' persuni midruba u ħafna ġew arrestati u detenuti b'mod arbitrarju b'reazzjoni għall-protesti mill-mewt tal-President Déby; billi huwa maħsub li ġew arrestati aktar minn 600 persuna fil-kunflitti; G. billi l-mandat tal-President Déby kien ikkaratterizzat minn ksur sistematiku u persistenti tad-drittijiet tal-bniedem; H. billi l-perjodu ta' qabel l-elezzjoni kien ikkaratterizzat minn persekuzzjoni u l-arresti arbitrarji ta' aktar minn 112-il avversarju politiku u difensur tad-drittijiet tal-bniedem; billi fil-ġimgħat ta' qabel il-kampanja elettorali, il-forzi tas-sigurtà użaw forza sproporzjonata u illeġittima kontra d-dimostranti paċifiċi; billi l-elezzjonijiet ġew fil-biċċa l-kbira bbojkottjati mill-oppożizzjoni u minn xi membri tas-soċjetà ċivili; I. billi s-sitwazzjoni tas-sigurtà fir-reġjun tas-Saħel iddeterjorat b'mod sinifikanti f'dawn l-aħħar snin, u dan ħoloq theddida serja għas-sigurtà reġjonali u internazzjonali; billi l-ksur tad-drittijiet tal-bniedem u l-qtil tal-massa huma mifruxa; billi fl-2019, iż-żona tas-Saħel kellha l-aktar żieda rapida fl-attività estremista vjolenti ta' kwalunkwe reġjun; billi t-Task Force Konġunta Multinazzjonali keċċiet lil gruppi terroristiċi minn ħafna żoni taħt il-kontroll tagħhom minn mindu ġiet stabbilita fl-2015, għalkemm ir-reġjun għadu ferm instabbli; J. billi ċ-Chad sofra ħafna minn attivitajiet u attakki terroristiċi; billi Boko Haram – alleat mal-Istat Iżlamiku sa mill-2015 – infirex mar-reġjun u kkawża spostamenti sinifikanti fil-baċir tal-Lag Chad; billi bħalissa hemm 133 000 persuna spostata internament u madwar 500 000 rifuġjat fiċ-Chad; billi l-konfrontazzjoni militari ma' gruppi ribelli bħall-Front pour le changement et la concorde au Tchad (FACT) intensifikat mill-elezzjonijiet ta' din is-sena; billi l-armata taċ-Chad dan l-aħħar iddikjarat rebħa fuq il-FACT; billi l-KMT irrifjuta l-proposta tal-gruppi armati ribelli tal-FACT biex jieqfu mill-ġlied u jibdew negozjati; K. billi l-UE tappoġġja l-G5 tas-Saħel, sforz kollaborattiv ta' difiża bejn il-Burkina Faso, iċ-Chad, il-Mali, il-Mawritanja u n-Niġer, li jikkoordina l-azzjoni fl-iżvilupp u s-sigurtà reġjonali fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u jġib stabbiltà fir-reġjun, fejn l-Armata taċ-Chad hija element ewlieni; billi l-mandat tal-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE (EUTM) fil-Mali ġie estiż f'Marzu 2020 biex jipprovdi pariri u taħriġ lill-forzi armati nazzjonali tal-pajjiżi tal-G5 tas-Saħel, inkluż iċ-Chad; billi l-Mawritanja u n-Niġer inħatru bħala medjaturi mill-pari tagħhom tal-G5 tas-Saħel biex jiżguraw djalogu inklużiv bejn il-protagonisti kollha tal-inkwiet attwali fiċ-Chad u biex joħolqu l-kundizzjonijiet għal tranżizzjoni kunsenswali, paċifika u ta' suċċess; L. billi minkejja li huwa pajjiż li jipproduċi ż-żejt, il-faqar, in-nuqqas ta' sigurtà tal-ikel, il-korruzzjoni, l-impunità, il-vjolenza kontra n-nisa u l-bniet, u n-nuqqas ta' opportunitajiet ekonomiċi huma endemiċi fiċ-Chad; billi l-pajjiż huwa kklassifikat fil-187 post minn 189 pajjiż fl-Indiċi tal-Iżvilupp tal-Bniedem tal-2019; M. billi l-UE tappoġġja l-isforzi ta' żvilupp, paċi u sigurtà fiċ-Chad u fis-Saħel kollu permezz tal-FEŻ, il-Faċilità għall-Paċi fl-Afrika, l-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi, u l-Fond Fiduċjarju tal-UE għall-Afrika; billi l-UE allokat EUR 542 miljun liċ-Chad taħt il-FEŻ bejn l-2014 u l-2020 għal-appoġġ inkluża l-konsolidazzjoni tal-istat tad-dritt; billi l-attività tal-Faċilità għall-Paċi fl-Afrika mistennija tgħaddi f'idejn il-Faċilità Ewropea għall-Paċi futura fl-1 ta' Lulju 2021; Jiddeplora l-qtil tal-President Idriss Déby u l-vjolenza reċenti u t-telf ta' ħajjiet li seħħ bħala riżultat ta' attakki minn gruppi armati fir-reġjun; itenni t-tħassib tiegħu dwar il-kriżi mtawla fiċ-Chad u s-sitwazzjoni volatili tas-sigurtà fit-Tramuntana, u jikkundanna bil-qawwa l-ksur ripetut tad-drittijiet tal-bniedem u tad-dritt internazzjonali u dak umanitarju; Jikkundanna l-ħtif militari tal-poter imwettaq mill-KMT fl-20 ta' April 2021, is-sospensjoni sussegwenti tal-Kostituzzjoni taċ-Chad, u x-xoljiment tal-gvern; jirrifjuta l-istabbiliment ta' karta mill-KMT li ma kinitx soġġetta għal konsultazzjoni demokratika; Jinsab konvint li l-firdiet li hemm bħalissa fis-soċjetà Chadjana ma jistgħux jiġu indirizzati permezz ta' mezzi militari u jistieden lill-partijiet kollha joqogħdu lura mill-azzjoni vjolenti, jinvolvu ruħhom fi djalogu politiku, u jippreservaw il-ħajjiet tal-popolazzjoni ċivili; Jistieden lill-KMT jiżgura r-ritorn bla xkiel u rapidu għall-ordni kostituzzjonali u jiżgura li l-valuri demokratiċi jiġu rispettati; jinnota li l-ħatra ta' gvern ta' tranżizzjoni ċivili li jinkludi membri ta' xi gruppi tal-oppożizzjoni hija l-ewwel pass biex jerġgħu lura għall-ordni kostituzzjonali; jistieden ukoll lill-KMT joħloq u jiżgura l-kundizzjonijiet għal djalogu nazzjonali inklużiv bejn il-gvern u l-atturi tas-soċjetà ċivili u jiżgura tranżizzjoni paċifika, immexxija minn persuni ċivili u urġenti lejn elezzjonijiet demokratiċi, ħielsa u ġusti malajr kemm jista' jkun li jwasslu għal president elett demokratikament u gvern inklużiv; Ifakkar li tranżizzjoni u riforma demokratiċi ġenwini għandhom ikunu mmexxija minn persuni ċivili u jippermettu l-involviment sħiħ u attiv tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, in-nisa u ż-żgħażagħ, il-partiti tal-oppożizzjoni u l-istampa ħielsa, li għandhom ikunu jistgħu joperaw mingħajr vjolenza, intimidazzjoni jew restrizzjonijiet; Jikkundanna r-restrizzjoni tad-dritt ta' dimostrazzjoni u l-użu tal-vjolenza mill-KMT kontra d-dimostranti; iħeġġeġ lill-KMT jeħles lil dawk kollha li ġew mitfugħa l-ħabs wara d-dimostrazzjonijiet li saru dan l-aħħar; jitlob ukoll li tiġi stabbilita kummissjoni indipendenti u imparzjali ta' inkjesta biex tinvestiga l-abbużi mwettqa matul id-dimostrazzjonijiet u kwalunkwe ksur tad-drittijiet tal-bniedem li seta' seħħ, inkluż dak li jidher li kien l-użu ta' forza mhux meħtieġa jew sproporzjonata biex jitferrxu l-protesti; Jinsab imħasseb dwar il-korruzzjoni u l-impunità fiċ-Chad; jinnota li l-fatt li ma jiġix indirizzat il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem jikkontribwixxi għat-tkomplija tal-abbużi u jdgħajjef il-fiduċja pubblika fl-istituzzjonijiet tal-istat; Jistieden lill-VP/RGħ u lid-Delegazzjoni tal-UE għaċ-Chad u lill-missjonijiet tal-UE fiċ-Chad jiżguraw l-implimentazzjoni sħiħa tal-Linji Gwida tal-UE dwar id-Difensuri tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Pjan ta' Azzjoni tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija, inkluż billi josservaw il-protesti u billi jipprovdu l-appoġġ mitlub li jiġi identifikat fil-pjan ta' tranżizzjoni tas-soċjetà ċivili lejn tmiem il-kriżi; Jistieden lill-komunità internazzjonali tappoġġja liċ-Chad fl-isforzi tiegħu lejn id-demokrazija; jistieden, b'mod partikolari, lill-Unjoni Afrikana u lill-G5 jappoġġjaw liċ-Chad biex jippermetti djalogu inklużiv u intersoċjali b'soluzzjoni dejjiema u paċifika; itenni l-ħtieġa li wieħed joqgħod lura mill-interferenza esterna intrużiva u li jiġu protetti l-unità, l-istabbiltà u l-integrità territorjali taċ-Chad; jistieden lill-President tal-Mawritanja u lil dak tan-Niġer ikomplu jassistu liċ-Chad bħala medjaturi fil-kriżi Chadjana sakemm ikun hemm konklużjoni dejjiema u paċifika għall-kriżi attwali; Jirrikonoxxi r-rwol importanti li ċ-Chad jaqdi fil-ġlieda kontra t-terroriżmu fi ħdan il-grupp G5 tas-Saħel; jinsisti fuq kemm hu importanti li jiġu rispettati l-konvenzjonijiet internazzjonali fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem; jinsisti fuq il-preservazzjoni tal-integrità territorjali u l-istabbiltà taċ-Chad fil-kuntest tas-sigurtà fraġli tar-reġjun; jenfasizza l-ħtieġa umanitarja fis-Saħel; Ifakkar li l-organizzazzjonijiet u s-sħubijiet reġjonali, inklużi l-Unjoni Afrikana u l-G5, huma atturi ewlenin fl-organizzazzjoni u l-appoġġ ta' strateġija mmexxija mill-Afrika biex jiġu indirizzati t-terroriżmu u l-instabbiltà fis-Saħel; jafferma mill-ġdid l-appoġġ tiegħu għat-Task Force Konġunta Multinazzjonali reġjonali, u l-appoġġ kontinwu tiegħu permezz tal-Fond għall-Paċi fl-Afrika, li dalwaqt se jiġi ttrasferit għall-Faċilità Ewropea għall-Paċi; jitlob li l-atturi ċivili li jirrappurtaw dwar it-twettiq ta' abbużi tad-drittijiet tal-bniedem jiġu protetti, mingħajr ma jkollhom jiffaċċjaw theddid; Ifakkar li t-tibdil fil-klima, in-nuqqas ta' sigurtà tal-ikel, it-tkabbir tal-popolazzjoni, l-isfruttament tar-riżorsi naturali, il-faqar, nuqqas ta' opportunitajiet edukattivi u ekonomiċi, kif ukoll l-interferenzi vjolenti u ideoloġiċi minn gruppi ġiħadisti barranin, huma l-kawżi ewlenin li jixprunaw l-instabbiltà, il-vjolenza u r-reklutaġġ tat-terroristi fis-Saħel kollu; jinnota li l-pandemija tal-COVID-19 aggravat dawn il-pressjonijiet u xekklet b'mod sinifikanti l-progress fl-iżvilupp; jenfasizza li l-koordinazzjoni tas-sigurtà, l-iżvilupp, l-assistenza umanitarja u ta' appoġġ għad-demokrazija hija meħtieġa sabiex jiġi żgurat żvilupp sostenibbli dejjiemi fir-reġjun kollu; japprova bidla lejn approċċ aktar integrat għall-istabbilizzazzjoni b'konċentrament qawwi fuq id-dimensjoni ċivili u dik politika; Jenfasizza li ċ-Chad huwa u għandu jibqa' sieħeb b'saħħtu tal-UE u jtenni l-impenn tiegħu li jiżgura djalogu u soluzzjoni paċifika għall-kriżi politika attwali; Jitlob li ssir evalwazzjoni tal-finanzjament tal-UE allokat għar-reġjun biex jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda użu ħażin tal-fondi; Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni / Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-Gvern u lill-Assemblea Nazzjonali taċ-Chad, kif ukoll lill-Unjoni Afrikana u lill-istituzzjonijiet tagħha.
Extracted from TA-9-2021-0253_MT.docx