Drittijiet tal-proprjetà intellettwali għall-iżvilupp ta' teknoloġiji tal-intelliġenza artifiċjali Kumitat għall-Affarijiet Legali Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta' Ottubru 2020 dwar drittijiet tal-proprjetà intellettwali għall-iżvilupp ta' teknoloġiji tal-intelliġenza artifiċjali (2020/2015(INI)) Il-Parlament Ewropew, – wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), b'mod partikolari l-Artikoli 4, 16, 26, 114 u 118 tiegħu, – wara li kkunsidra l-Konvenzjoni ta' Berna għall-Protezzjoni ta' Xogħlijiet Letterarji u Artisitiċi, – wara li kkunsidra l-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta' April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet u l-Linji Gwida tal-Kummissjoni għal Regolamentazzjoni Aħjar (COM(2015)0215), – wara li kkunsidra t-Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar id-Drittijiet tal-Awtur, it-Trattat tad-WIPO dwar l-Interpretazzjonijiet, l-Eżekuzzjonijiet u l-Fonogrammi u d-Dokument ta' Pożizzjoni rivedut tad-WIPO tad-29 ta' Mejju 2020 dwar il-Politika tal-Proprjetà Intellettwali u l-Intelliġenza Artifiċjali, – wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/790 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' April 2019 dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali u li temenda d-Direttivi 96/9/KE u 2001/29/KE, – wara li kkunsidra d-Direttiva 96/9/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Marzu 1996 dwar il-protezzjoni legali ta' databases, – wara li kkunsidra d-Direttiva 2009/24/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' April 2009 dwar il-protezzjoni legali ta' programmi tal-kompjuter, – wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2016/943 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-8 ta' Ġunju 2016 dwar il-protezzjoni ta' konoxxenza u ta' informazzjoni kummerċjali kunfidenzjali (sigrieti kummerċjali) kontra l-ksib, l-użu u l-iżvelar illegali tagħhom, – wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/1024 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Ġunju 2019 dwar id-data miftuħa u l-użu mill-ġdid tal-informazzjoni tas-settur pubbliku, – wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta' April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta' data personali u dwar il-moviment liberu ta' tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE ('Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data'), – wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2018/1807 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta' Novembru 2018 dwar qafas għall-moviment liberu ta' data mhux personali fl-Unjoni Ewropea, – wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2019/1150 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Ġunju 2019 dwar il-promozzjoni tal-korrettezza u tat-trasparenza għall-utenti kummerċjali tas-servizzi tal-intermedjazzjoni online, – wara li kkunsidra l-White Paper tal-Kummissjoni tad-19 ta' Frar 2020 bit-titolu "L-Intelliġenza Artifiċjali – Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja" (COM(2020)0065), – wara li kkunsidra l-ħidma tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali stabbilit mill-Kummissjoni, – wara li kkunsidra l-komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni bit-titolu "Strateġija Ewropea għad-data" (COM(2020)0066) u "Strateġija Industrijali Ġdida għall-Ewropa" (COM(2020)0102), – wara li kkunsidra l-Linji Gwida għall-Eżami fl-Uffiċċju Ewropew tal-Privattivi ta' Novembru 2019, – wara li kkunsidra d-dokument ta' ħidma 2016/05 dwar l-ekonomija diġitali taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tal-Kummissjoni u l-Istitut tiegħu tal-Istudju tal-Prospettivi Teknoloġiċi bit-titolu "An Economic Policy Perspective on Online Platforms" (Perspettiva ta' Politika Ekonomika dwar il-Pjattaformi Online), – wara li kkunsidra l-linji gwida politiċi għall-Kummissjoni li jmiss (2019 – 2024) bit-titolu "Unjoni li tirsisti għal aktar: L-aġenda tiegħi għall-Ewropa", – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Frar 2017 b'rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar Regoli ta' Dritt Ċivili dwar ir-Robotika,, – wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, – wara li kkunsidra l-opinjonijiet tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur, tal-Kumitat għat-Trasport u t-Turiżmu u tal-Kumitat għall-Kultura u l-Edukazzjoni, – wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Legali (A9-0176/2020), A. billi l-qafas legali tal-Unjoni għall-proprjetà intellettwali għandu l-għan li jippromwovi l-innovazzjoni, il-kreattività u l-aċċess għall-għarfien u l-informazzjoni; B. billi l-Artikolu 118 TFUE jipprevedi li l-leġiżlatur tal-Unjoni jrid jistabbilixxi miżuri għall-ħolqien ta' drittijiet ta' proprjetà intellettwali (DPI) Ewropej sabiex tiġi pprovduta protezzjoni uniformi ta' dawk id-drittijiet fl-Unjoni kollha; billi s-suq uniku jwassal għat-tkabbir ekonomiku aktar b'saħħtu li hu meħtieġ biex tiġi żgurata l-prosperità taċ-ċittadini tal-Unjoni; C. billi l-iżviluppi riċenti fl-intelliġenza artifiċjali (IA) u teknoloġiji emerġenti simili jirrappreżentaw avvanz teknoloġiku sinifikanti li qed joħloq opportunitajiet u sfidi għaċ-ċittadini, in-negozji, l-amministrazzjonijiet pubbliċi, il-ħallieqa, u s-settur tad-difiża tal-Unjoni; D. billi t-teknoloġiji tal-IA jistgħu jagħmlu t-traċċabilità tal-IPRs u l-applikazzjoni tagħhom għal output iġġenerat mill-IA diffiċli, u b'hekk ma jħallux li l-ħallieqa umani li x-xogħol oriġinali tagħhom jintuża biex jitħaddmu tali teknoloġiji jiġu remunerati b'mod ġust; E. billi l-għan li l-Unjoni ssir mexxejja dinjija fit-teknoloġiji tal-IA jrid jinkludi sforzi biex terġa' tinkiseb u tiġi ssalvagwardjata s-sovranità diġitali u industrijali tal-Unjoni, tiġi żgurata l-kompetittività tagħha u tiġi promossa u protetta l-innovazzjoni, u jrid jirrikjedi riforma strutturali tal-politika industrijali tal-Unjoni biex tkun tista' tkun minn ta' quddiem nett fit-teknoloġiji tal-IA filwaqt li tirrispetta d-diversità kulturali; billi t-tmexxija globali tal-Unjoni fl-IA titlob sistema ta' proprjetà intellettwali effettiva li tkun adattata għall-era diġitali, li tippermetti lill-innovaturi jintroduċu prodotti ġodda fis-suq; billi s-salvagwardji b'saħħithom huma kruċjali għall-protezzjoni tas-sistema tal-privattivi tal-Unjoni kontra l-abbuż, li huwa ta' detriment għall-iżviluppaturi innovattivi tal-IA; billi jenħtieġ approċċ għall-IA li jkun iċċentrat fuq il-bniedem u jirrispetta l-prinċipji etiċi u d-drittijiet tal-bnieden sabiex it-teknoloġija tibqa' għodda għas-servizz tan-nies u tal-ġid komuni; F. billi l-Unjoni hija l-livell xieraq għar-regolamentazzjoni tat-teknoloġiji tal-IA sabiex jiġu evitati l-frammentazzjoni tas-suq uniku u linji gwida u dispożizzjonijiet nazzjonali differenti; billi qafas regolatorju tal-Unjoni armonizzat għalkollox fil-qasam tal-IA jkollu l-potenzjal li jsir punt ta' riferiment leġiżlattiv fil-livell internazzjonali; billi regoli komuni ġodda għas-sistemi tal-IA għandhom jieħdu l-forma ta' regolament sabiex jiġu stabbiliti standards ugwali madwar l-Unjoni, u billi l-leġiżlazzjoni trid tibqa' valida fil-futur biex jiġi żgurat li tkun tista' żżomm il-pass mal-iżvilupp mgħaġġel ta' din it-teknoloġija, u trid tiġi segwita permezz ta' valutazzjonijiet tal-impatt bir-reqqa; billi ċ-ċertezza tad-dritt trawwem l-iżvilupp teknoloġiku, u billi l-fiduċja tal-pubbliku fit-teknoloġiji l-ġodda hija essenzjali għall-iżvilupp ta' dan is-settur, peress li ssaħħaħ il-vantaġġ kompetittiv tal-Unojni; billi l-qafas regolatorju li jirregola l-IA għandu għalhekk jispira fiduċja fis-sikurezza u l-affidabilità tal-IA u jsib bilanċ bejn il-protezzjoni tal-pubbliku u l-inċentivi tan-negozju għall-investiment fl-innovazzjoni; G. billi l-IA u t-teknoloġiji relatati huma bbażati fuq algoritmi u mudelli komputazzjonali, li huma meqjusa bħala metodi matematiċi skont it-tifsira tal-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Privattivi (KEP) u għaldaqstant ma jistgħux jingħataw privattiva; billi l-metodi matematiċi u l-programmi tal-kompjuter jistgħu jiġu protetti bi privattivi skont l-Artikolu 52(3) tal-KEP meta jintużaw bħala parti minn sistema tal-IA li tikkontribwixxi għall-produzzjoni ta' effett tekniku ulterjuri; billi l-impatt ta' tali protezzjoni potenzjali tal-privattivi għandu jiġi vvalutat bir-reqqa; H. billi l-IA u t-teknoloġiji relatati huma bbażati fuq il-ħolqien u l-eżekuzzjoni ta' programmi tal-kompjuter li, bħala tali, huma soġġetti għal reġim speċifiku ta' protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur, fejn l-espressjoni ta' programm tal-kompjuter biss tista' tiġi protetta, u mhux l-ideat, il-metodi u l-prinċipji sottostanti ta' kwalunkwe element tiegħu; I. billi qed jingħata għadd dejjem jikber ta' privattivi relatati mal-IA; J. billi l-iżvilupp tal-IA u t-teknoloġiji relatati jqajjem mistoqsijiet dwar il-protezzjoni tal-innovazzjoni nnifisha u l-applikazzjoni tad-DPI għall-materjali, il-kontenut jew id-data ġġenerati mill-IA u t-teknoloġiji relatati, li jistgħu jkunu ta' natura industrijali jew artistika u li joħolqu diversi opportunitajiet kummerċjali; billi f'dan ir-rigward huwa importanti li ssir distinzjoni bejn il-kreazzjonijiet umani assistiti mill-IA u l-kreazzjonijiet iġġenerati b'mod awtonomu mill-IA; K. billi l-IA u t-teknoloġiji relatati jiddependu ħafna mill-kontenut preeżistenti u volumi kbar ta' data; billi aċċess aktar trasparenti u miftuħ għal ċerti data u bażijiet ta' data mhux personali fl-Unjoni, speċjalment għall-SMEs u n-negozji ġodda, kif ukoll l-interoperabilità tad-data, li tillimita l-effetti ta' intrappolament, se jkollhom rwol kruċjali fl-avvanz tal-iżvilupp tal-IA Ewropea u fl-appoġġ tal-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej fil-livell globali; billi l-ġbir tad-data personali jrid jirrispetta d-drittijiet fundamentali u r-regoli dwar il-protezzjoni tad-data u jirrikjedi governanza mfassla apposta, jiġifieri f'termini ta' ġestjoni tad-data u t-trasparenza tad-data użata fl-iżvilupp u l-użu tat-teknoloġiji tal-IA, u dan matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu ta' sistema ffaċilitata mill-IA; Jieħu nota tal-White Paper tal-Kummissjoni dwar "L-Intelliġenza Artifiċjali – Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja" u tal-Istrateġija Ewropea għad-Data; jenfasizza li l-approċċi deskritti fil-qosor f'dawn id-dokumenti x'aktarx li jikkontribwixxu biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-IA ċċentrata fuq il-bniedem fl-UE; jinnota, madankollu, li l-kwistjoni tal-protezzjoni tad-DPI fil-kuntest tal-iżvilupp tal-IA u t-teknoloġiji relatati ma ġietx indirizzata mill-Kummissjoni, minkejja l-importanza ewlenija ta' dawn id-drittijiet; jenfasizza l-ħtieġa li jinħoloq spazju uniku Ewropew tad-data u jemmen li l-użu tiegħu se jkollu rwol importanti fl-innovazzjoni u l-kreattività fl-ekonomija tal-Unjoni, u dan għandu jiġi inċentivat; jenfasizza li l-Unjoni għandu jkollha rwol essenzjali fl-istabbiliment tal-prinċipji bażiċi dwar l-iżvilupp, it-tixrid u l-użu tal-IA, mingħajr ma jiġi mxekkel l-avvanz tagħha jew tiġi ostakolata l-kompetizzjoni; Jenfasizza l-fatt li l-iżvilupp tal-IA u t-teknoloġiji relatati fis-setturi tat-trasport u tat-turiżmu se jġib miegħu l-innovazzjoni, ir-riċerka u l-mobilizzazzjoni tal-investiment u benefiċċji konsiderevoli f'termini ekonomiċi, soċjetali, ambjentali, pubbliċi u ta' sikurezza, filwaqt li jagħmel is-settur aktar attraenti għall-ġenerazzjonijiet il-ġodda u joħloq opportunitajiet ġodda ta' impjieg u mudelli ta' negozju aktar sostenibbli, iżda jenfasizza li dan ma għandux jikkawża ħsara jew dannu lin-nies jew lis-soċjetà; Jenfasizza l-importanza li jinħoloq qafas regolatorju operattiv u kompletament armonizzat fil-qasam tat-teknoloġiji tal-IA; jissuġġerixxi li tali qafas għandu jieħu l-forma ta' regolament aktar milli direttiva sabiex tiġi evitata l-frammentazzjoni tas-suq uniku diġitali Ewropew u tiġi promossa l-innovazzjoni; Jistieden lill-Kummissjoni tqis is-seba' rekwiżiti ewlenin identifikati fil-Linji Gwida tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli, li ntlaqgħu tajjeb minnha fil-komunikazzjoni tagħha tat-8 ta' April 2019, u timplimentahom kif xieraq fil-leġiżlazzjoni kollha li tittratta l-IA; Jenfasizza li l-iżvilupp, it-tixrid u l-użu tat-teknoloġiji tal-IA u t-tkabbir tal-ekonomija tad-data globali jirrikjedu l-indirizzar ta' kwistjonijiet tekniċi, soċjali, ekonomiċi, etiċi u legali sinifikanti f'oqsma ta' politika differenti, inklużi d-DPI u l-impatt tagħhom fuq dawn l-oqsma ta' politika; jenfasizza li sabiex jiġi sfruttat il-potenzjal tat-teknoloġiji tal-IA, jeħtieġ li jitneħħew l-ostakli legali bla bżonn, ħalli ma jixxekklux it-tkabbir tal-ekonomija tad-data tal-Unjoni li qed tiżviluppa jew l-innovazzjoni fiha; jitlob valutazzjoni tal-impatt fir-rigward tal-protezzjoni tad-DPI fil-kuntest tal-iżvilupp tat-teknoloġiji tal-IA; Jenfasizza l-importanza ewlenija ta' protezzjoni tad-DPI bbilanċjata fir-rigward tat-teknoloġiji tal-IA, u tan-natura multidimensjonali ta' tali protezzjoni, u, fl-istess ħin, jenfasizza l-importanza li jiġi żgurat livell għoli ta' protezzjoni tad-DPI, li tinħoloq ċertezza tad-dritt u li tinbena l-fiduċja meħtieġa biex jitħeġġeġ l-investiment f'dawn it-teknoloġiji u jiġu żgurati l-vijabilità u l-użu fit-tul tagħhom mill-konsumaturi; iqis li l-UE għandha l-potenzjali li tkun minn ta' quddiem nett fil-ħolqien tat-teknoloġiji tal-IA billi tadotta qafas regolatorju operattiv li jiġi vvalutat regolarment fid-dawl tal-iżviluppi teknoloġiċi u billi timplimenta politiki pubbliċi proattivi, b'mod partikolari fir-rigward tal-programmi ta' taħriġ u l-appoġġ finanzjarju għar-riċerka u l-kooperazzjoni bejn is-settur privat u dak pubbliku; itenni l-ħtieġa li tiġi żgurata biżżejjed flessibilità għall-iżvilupp ta' teknoloġiji, prodotti u servizzi ġodda; jenfasizza li l-ħolqien ta' ambjent li jwassal għall-kreattività u l-innovazzjoni billi jitħeġġeġ l-użu tat-teknoloġiji tal-IA min-naħa tal-ħallieqa m'għandux isir għad-detriment tal-interessi tal-ħallieqa umani u lanqas tal-prinċipji etiċi tal-Unjoni; Iqis ukoll li l-Unjoni trid tindirizza l-aspetti varji tal-IA permezz ta' definizzjoni teknoloġikament newtrali u suffiċjentement flessibbli biex ikunu jistgħu jitqiesu l-iżviluppi teknoloġiċi futuri kif ukoll l-użijiet sussegwenti; iqis li huwa neċessarju li titkompla r-riflessjoni dwar l-interazzjonijiet bejn l-IA u d-DPI, mill-perspettiva kemm tal-uffiċċji tal-proprjetà intellettwali kif ukoll tal-utenti; jemmen li l-isfida tal-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet tal-IA toħloq il-ħtieġa ta' ċerti rekwiżiti ta' trasparenza u l-iżvilupp ta' metodi ġodda peress li, pereżempju, is-sistemi ta' tagħlim adattiv jistgħu jikkalibraw mill-ġdid wara kull input, u b'hekk ċerti divulgazzjonijiet ex ante jsiru ineffettivi; Jenfasizza l-importanza li s-servizzi tal-istreaming ikunu trasparenti u responsabbli fl-użu li jagħmlu mill-algoritmi, sabiex l-aċċess għall-kontenut kulturali u kreattiv f'diversi forom u b'lingwi differenti kif ukoll l-aċċess imparzjali għax-xogħlijiet Ewropej ikunu ggarantiti aħjar; Jirrakkomanda li tingħata prijorità lill-valutazzjoni settorjali u skont it-tip tal-implikazzjonijiet tat-teknoloġiji tal-IA fil-qasam tad-DPI; iqis li tali approċċ għandu jqis, pereżempju, il-livell ta' intervent uman, l-awtonomija tal-IA, l-importanza tar-rwol u l-oriġini tad-data u tal-materjal protett mid-drittijiet tal-awtur użati u l-involviment possibbli ta' fatturi rilevanti oħra; ifakkar li kwalunkwe approċċ għandu jsib il-bilanċ ġust bejn il-ħtieġa li jiġu protetti l-investimenti kemm tar-riżorsi kif ukoll tal-isforz u l-ħtieġa li jiġu inċentivati l-kreazzjoni u l-kondiviżjoni; huwa tal-fehma li hija meħtieġa riċerka aktar bir-reqqa għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-input uman fir-rigward tad-data algoritmika tal-IA; jemmen li teknoloġiji rivoluzzjonarji bħall-IA joffru lill-kumpaniji żgħar u kbar l-opportunità li jiżviluppaw prodotti ewlenin tas-suq; iqis li l-kumpaniji kollha għandhom jibbenefikaw minn protezzjoni ugwalment effiċjenti u effikaċi tad-DPI; jistieden għalhekk lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri joffru appoġġ lin-negozji l-ġodda u l-SMEs permezz tal-Programm għas-Suq Uniku u l-hubs ta' Innovazzjoni Diġitali fil-protezzjoni tal-prodotti tagħhom; Jissuġġerixxi li din il-valutazzjoni tiffoka fuq l-impatt u l-implikazzjonijiet tal-IA u t-teknoloġiji relatati skont is-sistema attwali tal-liġi dwar il-privattivi, tal-protezzjoni tat-trademarks u tad-disinni u l-mudelli, tad-drittijiet tal-awtur u tad-drittijiet relatati, inkluża l-applikabilità tal-protezzjoni legali tal-bażijiet tad-data u tal-programmi tal-kompjuter, u tal-protezzjoni tal-kompetenza esperta u tal-informazzjoni kummerċjali mhux żvelata ("sigrieti kummerċjali") kontra l-ksib, l-użu u l-iżvelar illegali tagħhom; jirrikonoxxi l-potenzjal tat-teknoloġiji tal-IA li jtejbu l-infurzar tad-DPI, minkejja l-ħtieġa ta' verifika u rieżami mill-bniedem, speċjalment fejn ikun hemm involuti konsegwenzi legali; jenfasizza, barra minn hekk, il-ħtieġa li jiġi vvalutat jekk id-dritt kuntrattwali għandux jiġi aġġornat sabiex il-konsumaturi jiġu protetti bl-aħjar mod u jekk jeħtieġx li r-regoli tal-kompetizzjoni jiġu adattati sabiex jiġu indirizzati l-fallimenti u l-abbużi tas-suq fl-ekonomija diġitali, il-ħtieġa li jinħoloq qafas legali aktar komprensiv għas-setturi ekonomiċi li fihom l-IA għandha rwol, u b'hekk il-kumpaniji Ewropej u l-partijiet ikkonċernati rilevanti jkunu jistgħu jespandu, u l-ħtieġa li tinħoloq ċertezza tad-dritt; jenfasizza li l-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali trid dejjem tiġi rikonċiljata ma' drittijiet u libertajiet fundamentali oħra; Ifakkar li l-metodi matematiċi bħala tali huma esklużi mill-jedd għall-privattiva dment li ma jintużawx għal skop tekniku fil-kuntest tal-invenzjonijiet tekniċi, li huma stess jistgħu jingħataw privattiva biss jekk il-kriterji applikabbli relatati mal-invenzjonijiet jiġu ssodisfati; ifakkar ukoll li jekk invenzjoni tirrigwarda metodu li jinvolvi mezzi tekniċi jew apparat tekniku, l-għan tagħha, ikkunsidrat fil-kumplessità tiegħu, huwa fil-fatt ta' natura teknika u għalhekk mhuwiex eskluż mill-possibilità li jingħata l-privattiva; jissottolinja, f'dan ir-rigward, ir-rwol tal-qafas ta' protezzjoni tal-privattivi biex jinċentiva l-invenzjonijiet tal-IA u jippromwovi t-tixrid tagħhom, kif ukoll il-ħtieġa li jinħolqu opportunitajiet għall-kumpaniji u n-negozji l-ġodda Ewropej biex jitrawmu l-iżvilupp u l-adozzjoni tal-IA fl-Ewropa; jirrimarka li l-privattivi essenzjali għal standard għandhom rwol ewlieni fl-iżvilupp u t-tixrid tal-IA u teknoloġiji relatati ġodda u fl-iżgurar tal-interoperabilità; jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa l-istabbiliment ta' standards industrijali u tħeġġeġ l-istandardizzazzjoni formali; Jinnota li l-protezzjoni skont il-privattiva tista' tingħata kemm-il darba l-invenzjoni tkun ġdida u ma tkunx evidenti minnha nnifisha u tkun tinvolvi pass inventiv; jinnota, barra minn hekk, li l-liġi dwar il-privattivi timplika deskrizzjoni komprensiva tat-teknoloġija sottostanti, u dan jista' joħloq sfidi għal ċerti teknoloġiji tal-IA minħabba l-kumplessità tar-raġunament; jenfasizza wkoll l-isfidi legali tal-inġinerija inversa, li tikkostitwixxi eċċezzjoni għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur tal-programmi tal-kompjuter u l-protezzjoni tas-sigrieti kummerċjali, li min-naħa tagħhom huma ta' importanza kruċjali għall-innovazzjoni u r-riċerka u li għandhom jitqiesu kif xieraq fil-kuntest tal-iżvilupp tat-teknoloġiji tal-IA; jistieden lill-Kummissjoni tivvaluta l-possibilitajiet biex il-prodotti jiġu ttestjati b'mod adegwat, pereżempju b'mod modulari, mingħajr ma jinħolqu riskji għad-detenturi tad-DPI jew għas-sigrieti kummerċjali minħabba żvelar estensiv ta' prodotti li jistgħu jiġu replikati faċilment; jenfasizza li t-teknoloġiji tal-IA għandhom ikunu disponibbli b'mod miftuħ għal skopijiet edukattivi u ta' riċerka, bħal pereżempju metodi ta' tagħlim iktar effettivi; Jinnota li l-awtonomizzazzjoni tal-proċess kreattiv tal-ħolqien ta' kontenut ta' natura artistika tista' tqajjem kwistjonijiet relatati mas-sjieda tad-DPI li jkopru dak il-kontenut; iqis, f'dan ir-rigward, li ma jkunx xieraq li wieħed ifittex li jagħti personalità ġuridika lit-teknoloġiji tal-IA u jindika l-impatt negattiv ta' tali possibilità fuq l-inċentivi għall-ħallieqa umani; Jirrimarka d-differenza bejn il-kreazzjonijiet umani assistiti mill-IA u l-kreazzjonijiet iġġenerati mill-IA, u dawn tal-aħħar joħolqu sfidi regolatorji ġodda għall-protezzjoni tad-DPI, bħal kwistjonijiet li jirrigwardaw sjieda, min huma l-inventuri u remunerazzjoni xierqa, kif ukoll kwistjonijiet relatati mal-konċentrazzjoni potenzjali tas-suq; iqis ukoll li għandha ssir distinzjoni bejn DPI mogħtija għall-iżvilupp ta' teknoloġiji tal-IA u DPI mogħtija potenzjalment għal kreazzjonijiet iġġenerati mill-IA; jenfasizza li meta l-IA tintuża biss bħala għodda biex tassisti lil awtur fil-proċess tal-kreazzjoni, il-qafas attwali tad-drittijiet tal-awtur jibqa' applikabbli; Huwa tal-fehma li l-kreazzjonijiet tekniċi ġġenerati mit-teknoloġija tal-IA jridu jiġu protetti skont il-qafas legali tad-DPI sabiex jitħeġġeġ l-investiment f'din il-forma ta' kreazzjoni u tittejjeb iċ-ċertezza tad-dritt għaċ-ċittadini, in-negozji u, peress li għalissa huma fost l-utenti ewlenin tat-teknoloġiji tal-IA, l-inventuri; iqis li xogħlijiet prodotti b'mod awtonomu minn aġenti artifiċjali u robots jistgħu ma jkunux eliġibbli għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur, sabiex jiġi osservat il-prinċipju tal-oriġinalità, li huwa marbut ma' persuna fiżika, u peress li l-kunċett ta' "kreazzjoni intellettwali" jindirizza l-personalità tal-awtur; jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa approċċ orizzontali, ibbażat fuq l-evidenza u teknoloġikament newtrali għal dispożizzjonijiet komuni u uniformi dwar id-drittijiet tal-awtur applikabbli għal xogħlijiet iġġenerati mill-IA fl-Unjoni, jekk jiġi meqjus li tali xogħlijiet jistgħu jkunu eliġibbli għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur; jirrakkomanda li s-sjieda tad-drittijiet, jekk ikun hemm, għandha tiġi assenjata biss lill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li ħolqu x-xogħol legalment u biss jekk tkun ingħatat awtorizzazzjoni mid-detentur tad-drittijiet tal-awtur jekk ikun qed jintuża materjal protett bid-drittijiet tal-awtur, sakemm ma jkunux japplikaw eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għad-dritt tal-awtur; jenfasizza l-importanza li jiġi ffaċilitat l-aċċess għad-data u l-kondiviżjoni tad-data, l-istandards miftuħa u t-teknoloġija b'sors miftuħ, filwaqt li jitħeġġeġ l-investiment u tingħata spinta lill-innovazzjoni; Jinnota li l-IA tagħmilha possibbli li tiġi indirizzata kwantità kbira ta' data relatata mal-ogħla livell ta' żvilupp tekniku jew l-eżistenza tad-DPI; jinnota, fl-istess ħin, li l-IA jew it-teknoloġiji relatati użati għall-proċedura ta' reġistrazzjoni għall-għoti tad-DPI u għad-determinazzjoni tar-responsabilità għall-ksur tad-DPI ma jistgħux ikunu sostitut għal rieżami mill-bniedem imwettaq fuq bażi ta' kull każ għalih, sabiex jiġu żgurati l-kwalità u l-ekwità tad-deċiżjonijiet; jinnota li l-IA qed tikseb b'mod progressiv il-kapaċità li twettaq kompiti li tipikament jiwettqu mill-bnedmin u jenfasizza, għalhekk, il-ħtieġa li jiġu stabbiliti salvagwardji adegwati, inklużi sistemi ta' disinn bi proċessi ta' rieżami u ta' kontroll human-in-the-loop, trasparenza, akkontabilità u verifika tal-proċessi deċiżjonali permezz tal-IA; Jinnota, fir-rigward tal-użu ta' data mhux personali mit-teknoloġiji tal-IA, li l-użu legali ta' xogħlijiet u materjal ieħor protetti bid-drittijiet tal-awtur u d-data assoċjata, inkluż kontenut preeżistenti, settijiet tad-data u ta' metadata ta' kwalità għolja, jeħtieġ jiġi vvalutat fid-dawl tar-regoli eżistenti dwar il-limitazzjonijiet u l-eċċezzjonijiet għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur, bħall-eċċezzjoni tal-estrazzjoni ta' test u ta' data, kif previst mid-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali; jappella għal kjarifika ulterjuri fir-rigward tal-protezzjoni tad-data skont il-liġi dwar id-drittijiet tal-awtur u l-protezzjoni potenzjali tat-trademarks u tad-disinn industrijali għal xogħlijiet iġġenerati b'mod awtonomu permezz ta' applikazzjonijiet tal-IA; iqis li l-kondiviżjoni volontarja ta' data mhux personali bejn in-negozji u s-setturi għandha tiġi promossa u bbażata fuq ftehimiet kuntrattwali ekwi, inklużi ftehimiet ta' liċenzjar; jenfasizza l-kwistjonijiet relatati mad-DPI li jirriżultaw mill-kreazzjoni ta' deep fakes abbażi ta' data qarrieqa, manipulata jew sempiċement ta' kwalità baxxa, irrispettivament minn jekk tali deep fakes ikunx fihom data li tista' tkun soġġetta għad-dritt tal-awtur; jinsab imħasseb dwar il-possibilità li l-manipulazzjoni tal-massa taċ-ċittadini tintuża biex jiġu destabbilizzati d-demokraziji u jitlob żieda fis-sensibilizzazzjoni u l-litteriżmu medjatiku kif ukoll li jsiru disponibbli teknoloġiji tal-IA meħtieġa b'mod urġenti biex jiġu vverifikati l-fatti u l-informazzjoni; iqis li rekords verifikabbli mhux personali ta' data użata matul iċ-ċiklu tal-ħajja ta' teknoloġiji ffaċilitati mill-IA f'konformità mar-regoli tal-protezzjoni tad-data jistgħu jiffaċilitaw it-traċċar tal-użu ta' xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur u b'hekk jipproteġu aħjar lid-detenturi tad-drittijiet u jikkontribwixxu għall-protezzjoni tal-privatezza; jenfasizza li t-teknoloġiji tal-IA jistgħu jkunu utli fil-kuntest tal-infurzar tad-DPI, iżda jkunu jeħtieġu rieżami mill-bniedem u garanzija li kwalunkwe sistema ta' teħid ta' deċiżjonijiet xprunata mill-IA tkun kompletament trasparenti; jenfasizza li kwalunkwe reġim futur tal-IA ma jistax jevita r-rekwiżiti possibbli għal teknoloġija b'sors miftuħ f'offerti pubbliċi jew jipprevjeni l-interkonnettività tas-servizzi diġitali; jinnota li s-sistemi tal-IA huma bbażati fuq software u jiddependu fuq mudelli statistiċi, li jistgħu jinkludu żbalji; jenfasizza li l-output iġġenerat mill-IA ma jridx ikun diskriminatorju u li wieħed mill-aktar modi effiċjenti biex jitnaqqas il-preġudizzju fis-sistemi tal-IA huwa li jiġi żgurat – sa fejn hu possibbli skont id-dritt tal-Unjoni – li l-ammont massimu ta' data mhux personali jkun disponibbli għal skopijiet ta' taħriġ u tagħlim awtomatiku; jistieden lill-Kummissjoni tirrifletti dwar l-użu ta' data tad-dominju pubbliku għal tali skopijiet; Jenfasizza l-importanza li tiġi implimentata b'mod sħiħ l-Istrateġija tas-Suq Uniku Diġitali sabiex jittejbu l-aċċessibilità u l-interoperabilità tad-data mhux personali fl-UE; jenfasizza li l-Istrateġija Ewropea dwar id-Data trid tiżgura bilanċ bejn il-promozzjoni tal-fluss tad-data, l-aċċess usa' għad-data u l-użu u l-kondiviżjoni tad-data minn naħa waħda, u l-protezzjoni tad-DPI u s-sigrieti kummerċjali min-naħa l-oħra, filwaqt li jiġu rispettati r-regoli dwar il-protezzjoni tad-data u l-privatezza; jenfasizza l-ħtieġa li jiġi vvalutat f'dak ir-rigward jekk ir-regoli tal-Unjoni dwar il-proprjetà intellettwali humiex għodda adegwata għall-protezzjoni tad-data, inkluża d-data settorjali meħtieġa għall-iżvilupp tal-IA, filwaqt li jfakkar li d-data strutturata, bħal pereżempju l-bażijiet ta' data, meta tibbenefika minn protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, normalment ma tistax titqies bħala data; iqis li għandha tingħata informazzjoni komprensiva dwar l-użu ta' data protetta bid-DPI, b'mod partikolari fil-kuntest tar-relazzjonijiet bejn il-pjattaformi u n-negozji; jilqa' l-intenzjoni tal-Kummissjoni li toħloq spazju uniku Ewropew tad-data; Jinnota li l-Kummissjoni qed tikkunsidra kemm hu opportun li jsir intervent leġiżlattiv dwar kwistjonijiet li għandhom impatt fuq ir-relazzjonijiet bejn l-atturi ekonomiċi li l-għan tagħhom hu li jagħmlu użu minn data mhux personali, u jilqa' r-reviżjoni possibbli tad-Direttiva dwar il-Bażijiet tad-Data u kjarifika possibbli tal-applikazzjoni tad-direttiva dwar il-protezzjoni tas-sigrieti kummerċjali bħala qafas ġeneriku; jistenna bil-ħerqa r-riżultati tal-konsultazzjoni pubblika varata mill-Kummissjoni dwar l-Istrateġija Ewropea dwar id-Data; Jenfasizza l-ħtieġa li l-Kummissjoni timmira li tipprovdi protezzjoni bbilanċjata u xprunata mill-innovazzjoni tal-proprjetà intellettwali, għall-benefiċċju tal-iżviluppaturi Ewropej tal-IA, biex issaħħaħ il-kompetittività internazzjonali tal-kumpaniji Ewropej, inkluż kontra tattiċi ta' litigazzjoni abbużivi possibbli, u biex tiżgura ċertezza tad-dritt massima għall-utenti, notevolment fin-negozjati internazzjonali, b'mod partikolari fir-rigward tad-diskussjonijiet li għaddejjin dwar l-IA u r-rivoluzzjoni tad-data taħt l-awspiċji tad-WIPO; jilqa' s-sottomissjonijiet reċenti tal-Kummissjoni dwar il-fehmiet tal-Unjoni għall-konsultazzjoni pubblika tad-WIPO dwar l-abbozz tad-Dokument ta' Pożizzjoni tad-WIPO dwar il-Politika tal-Proprjetà Intellettwali u l-Intelliġenza Artifiċjali; ifakkar f'dan ir-rigward fid-dmir etiku tal-Unjoni li tappoġġa l-iżvilupp madwar id-dinja billi tiffaċilita l-kooperazzjoni transfruntiera dwar l-IA, inkluż permezz ta' limitazzjonijiet u eċċezzjonijiet għar-riċerka transfruntiera u l-estrazzjoni ta' test u ta' data, kif previst mid-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali; Jinsab kompletament konxju mill-fatt li, sabiex ikun jista' jilħaq il-milja tiegħu, il-progress fil-qasam tal-IA se jkollu jkun akkompanjat minn investiment pubbliku fl-infrastruttura, taħriġ fil-ħiliet diġitali u titjib kbir fil-konnettività u l-interoperabilità; jenfasizza, għalhekk, l-importanza ta' networks 5G siguri u sostenibbli għall-mobilizzazzjoni sħiħa tat-teknoloġiji tal-IA iżda, aktar importanti minn hekk, tal-ħidma meħtieġa fil-livell tal-infrastruttura u s-sigurtà ta' tali teknoloġiji tal-IA fl-Unjoni kollha; jieħu nota tal-attività intensiva fil-ħruġ ta' privattivi li qed isseħħ fis-settur tat-trasport f'dak li għandu x'jaqsam mal-IA; jesprimi t-tħassib tiegħu li dan jista' jirriżulta f'tilwim massiv li jkun ta' detriment għall-industrija kollha kemm hi u jista' jaffettwa wkoll is-sikurezza tat-traffiku jekk ma nilleġiżlawx dwar l-iżvilupp tat-teknoloġiji relatati mal-IA fil-livell tal-Unjoni mingħajr aktar dewmien; Japprova r-rieda tal-Kummissjoni li tistieden lill-atturi ewlenin mis-settur tal-manifattura – il-manifatturi fil-qasam tat-trasport, l-innovaturi fil-qasam tal-IA u l-konnettività, il-fornituri ta' servizzi mis-settur tat-turiżmu u atturi oħra fil-katina ta' valur tas-settur awtomobilistiku – jaqblu dwar il-kundizzjonijiet li skonthom ikunu disposti li jikkondividu d-data tagħhom; Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni, kif ukoll lill-parlamenti nazzjonali u lill-gvernijiet ta' l-Istati Membri.
Extracted from TA-9-2020-0277_MT.docx