Rapporti 2019-2020 dwar il-Montenegro Kumitat għall-Affarijiet Barranin Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-19 ta' Mejju 2021 dwar ir-Rapporti tal-Kummissjoni 2019-2020 dwar il-Montenegro (2019/2173(INI)) Il-Parlament Ewropew, – wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa waħda, u r-Repubblika tal-Montenegro, min-naħa l-oħra, li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Mejju 2010, – wara li kkunsidra l-applikazzjoni tal-Montenegro għall-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea tal-15 ta' Diċembru 2008, – wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kummissjoni tad-9 ta' Novembru 2010 dwar l-applikazzjoni tal-Montenegro biex jissieħeb fl-Unjoni Ewropea (COM(2010)0670), id-deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew tas-16 u s-17 ta' Diċembru 2010 biex jingħata status ta' pajjiż kandidat lill-Montenegro u d-deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew tad-29 ta' Ġunju 2012 biex jinfetħu n-negozjati ta' adeżjoni mal-Montenegro, – wara li kkunsidra l-adeżjoni tal-Montenegro man-NATO fil-5 ta' Ġunju 2017, – wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Presidenza tal-laqgħa tal-Kunsill Ewropew f'Salonka fid-19 u l-20 ta' Ġunju 2003, – wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni ta' Sofija tas-summit UE-Balkani tal-Punent tas-17 ta' Mejju 2018 u l-aġenda ta' prijoritajiet ta' Sofija annessa magħha, – wara li kkunsidra l-Proċess ta' Berlin varat fit-28 ta' Awwissu 2014, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tad-29 ta' Novembru 2018 dwar ir-Rapport tal-Kummissjoni tal-2018 dwar il-Montenegro, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni u r-rakkomandazzjonijiet adottati fit-18-il laqgħa tal-Kumitat Parlamentari ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni UE-Montenegro li saret f'Podgorica fil-25 u s-26 ta' Frar 2020, – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-5 ta' Frar 2020 bit-titolu "It-titjib tal-proċess tal-adeżjoni – Perspettiva kredibbli tal-UE għall-Balkani tal-Punent" (COM(2020)0057), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-29 ta' Mejju 2019 bit-titolu "Komunikazzjoni dwar il-Politika tat-Tkabbir tal-UE 2019" (COM(2019)0260), akkumpanjata mid-dokument ta' ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni bit-titolu "Montenegro 2019 Report" (Rapport 2019 dwar il-Montenegro) (SWD(2019)0217), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-6 ta' Ottubru 2020 bit-titolu "Komunikazzjoni tal-2020 dwar il-politika tat-tkabbir tal-UE" (COM(2020)0660), akkumpanjata mid-dokument ta' ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni bit-titolu "Montenegro 2020 Report" (Rapport 2020 dwar il-Montenegro) (SWD(2020)0353), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-6 ta' Ottubru 2020 bit-titolu "Pjan Ekonomiku u ta' Investiment għall-Balkani tal-Punent" (COM(2020)0641), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni konġunta mill-Kummissjoni u mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, tat-8 ta' April 2020, bit-titolu "Komunikazzjoni dwar ir-rispons globali tal-UE għall-COVID-19" (JOIN(2020)0011), – wara li kkunsidra l-valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-21 ta' April 2020 dwar il-Programm ta' Riforma Ekonomika tal-Montenegro 2020-2022 (SWD(2020)0066) u l-konklużjonijiet konġunti tad-Djalogu Ekonomiku u Finanzjarju bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent u t-Turkija, adottati mill-Kunsill fid-19 ta' Mejju 2020, – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-29 ta' April 2020 bit-titolu "Appoġġ lill-Balkani tal-Punent fil-ġlieda kontra l-COVID-19 u l-irkupru wara l-pandemija" (COM(2020)0315), – wara li kkunsidra l-ħames laqgħa tal-Konferenza mal-Montenegro dwar l-Adeżjoni fil-livell tad-deputati tat-30 ta' Ġunju 2020 fi Brussell, li fiha nfetħu n-negozjati dwar l-aħħar kapitolu taħt eżami analitiku, il-Kapitolu 8 "politika tal-kompetizzjoni", – wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-pajjiż, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tal-konstatazzjonijiet preliminari u tal-konklużjonijiet, maħruġa fit-30 ta' Awwissu 2020, tal-missjoni internazzjonali ta' osservazzjoni elettorali tal-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem (ODIHR) tal-OSKE, dwar l-elezzjonijiet parlamentari tal-11 ta' Diċembru 2020 fil-Montenegro, – wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tiegħu tad-19 ta' Ġunju 2020 lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà fil-Balkani tal-Punent, wara s-Summit 2020, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni konġunta tal-Parlament Ewropew – is-Summit tal-Presidenti tal-Parlamenti tal-Balkani tal-Punent tat-28 ta' Jannar 2020, konvokat mill-President tal-Parlament Ewropew mal-mexxejja tal-parlamenti tal-Balkani tal-Punent, – wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni ta' Zagreb miftiehma waqt is-summit UE-Balkani tal-Punent li sar permezz ta' vidjokonferenza fis-6 ta' Mejju 2020, – wara li kkunsidra s-summits UE-Balkani tal-Punent fil-qafas tal-Proċess ta' Berlin tal-5 ta' Lulju 2019 f'Poznań u tal-10 ta' Novembru 2020 f'Sofija, – wara li kkunsidra t-tieni rapport ta' monitoraġġ għal kull pajjiż tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-Montenegro (il-ħames ċiklu ta' monitoraġġ) kontra r-Razziżmu u l-Intolleranza, ippubblikat f'Settembru 2017, u l-konklużjonijiet dwar il-Montenegro fir-rigward tal-istat tal-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tal-2017, ippubblikati f'Ġunju 2020, – wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni tas-Sħab tal-Balkani tal-Punent dwar l-Integrazzjoni tar-Rom fil-Proċess tat-Tkabbir tal-UE tal-5 ta' Lulju 2019 u l-Istrateġija għall-Inklużjoni Soċjali tar-Rom u tal-Eġizzjani fil-Montenegro 2016-2020; – wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tagħha, – wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin (A9-0131/2021), A. billi kull pajjiż tat-tkabbir huwa valutat individwalment fuq il-merti tiegħu stess, u huma r-rapidità u l-kwalità tar-riformi li jiddeterminaw il-kalendarju tal-adeżjoni; B. billi, skont l-Artikolu 49 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, kwalunkwe pajjiż Ewropew jista' japplika biex isir membru tal-Unjoni, dment li jaderixxi mal-kriterji ta' Copenhagen kollha, inkluż ir-rispett u l-protezzjoni tal-minoranzi; C. billi d-demokrazija u l-istat tad-dritt huma valuri fundamentali li fuqhom hija msejsa l-UE u jinsabu fil-qalba tal-proċess tat-tkabbir u tal-proċess ta' stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni; billi r-riformi huma meħtieġa biex jiġu indirizzati l-isfidi li jibqgħu f'dawn l-oqsma; D. billi attwalment il-Montenegro huwa dak li għamel l-aktar progress fil-proċess tan-negozjati tiegħu, billi fetaħ it-33 kapitolu kollha taħt eżami analitiku tal-acquis tal-UE u għalaq proviżorjament in-negozjati dwar tlieta; E. billi l-Montenegro baqa' jikseb riżultati tajbin f'termini ta' implimentazzjoni tal-obbligi tal-Ftehim ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni; F. billi l-elezzjonijiet parlamentari tat-30 ta' Awwissu 2020 wasslu għall-ewwel tranżizzjoni ta' poter f'kuntest demokratiku fil-pajjiż minn mindu ddaħħlet is-sistema pluripartitika; billi din it-tranżizzjoni ta' poter saret b'mod ordnat; G. billi l-gvern preċedenti rrikonoxxa r-riżultati tal-elezzjoni u t-tranżizzjoni ta' poter, b'hekk ikkonferma l-livell ta' maturità demokratika u l-progress li laħaq il-Montenegro; H. billi l-Unjoni Ewropea hija l-akbar sieħeb kummerċjali tal-Montenegro, peress li tirrappreżenta 37 % tal-esportazzjonijiet totali u 47 % tal-importazzjonijiet totali ta' merkanzija, b'volum tan-negozju li ammonta għal EUR 1,38 biljun fl-2019; I. billi l-UE hija l-akbar fornitur ta' assistenza finanzjarja lill-Montenegro u billi l-Montenegro bbenefika minn assistenza ta' qabel l-adeżjoni għal total ta' EUR 504,9 miljun fl-ambitu tal-Istrument għall-Assistenza ta' Qabel l-Adeżjoni (IPA) bejn l-2007 u l-2020; J. billi l-UE mobilizzat EUR 38 miljun f'appoġġ immedjat favur il-Balkani tal-Punent biex jindirizzaw l-emerġenza tas-saħħa kkawżata mill-COVID-19; K. billi l-UE qablet dwar ir-riallokazzjoni ta' EUR 374 miljun mill-IPA biex tgħin ittaffi l-impatt soċjoekonomiku tal-COVID-19 fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent; billi l-Kummissjoni u l-Montenegro qablu dwar ammont ta' EUR 53 miljun; L. billi l-pakkett ta' miżuri ta' assistenza makrofinanzjarja b'valur ta' EUR 60 miljun ġie offrut ukoll lill-Montenegro u billi EUR 804 miljun ġew fornuti permezz ta' self tal-Bank Ewropew tal-Investiment mill-1999; M. billi l-Kummissjoni adottat pakkett ta' EUR 70 miljun fl-ambitu tal-IPA II biex tgħin fil-finanzjament tal-aċċess tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent għall-vaċċini kontra l-COVID-19 akkwistati mill-Istati Membri tal-UE; billi f'Ottubru 2020 il-Montenegro ffirma ftehim fl-ambitu tal-inizjattiva COVAX biex jirċievi 248 800 doża ta' dawn il-vaċċini; N. billi r-Rom u l-Eġizzjani kienu dawk li b'mod partikolari ntlaqtu mill-pandemija tal-COVID-19, peress li għadhom vittmi ta' preġudizzji radikati fil-fond fil-kuntest kemm soċjali kif ukoll professjonali; Impenn favur it-tkabbir Jilqa' pożittivament l-impenn kontinwu min-naħa tal-Montenegro fil-proċess ta' integrazzjoni fl-UE u fil-progress ġenerali tiegħu; Jisħaq fuq l-importanza tal-implimentazzjoni rapida tal-metodoloġija tat-tkabbir riveduta, abbażi ta' raggruppamenti tematiċi tal-kapitoli għan-negozjati u tal-introduzzjoni gradwali tal-politiki u tal-programmi individwali tal-UE, bil-għan li jitħaffef il-proċess tan-negozjati ġenerali u jiġu offruti inċentivi ċari u tanġibbli li jinteressaw direttament liċ-ċittadini tal-Montenegro; Jilqa' b'sodisfazzjon il-ftuħ tal-Kapitolu 8 (politika tal-kompetizzjoni) kif ukoll id-deċiżjoni tal-Montenegro li jaċċetta l-metodoloġija tat-tkabbir riveduta; jistieden b'mod partikolari lill-Montenegro jirrispetta l-parametri ta' riferiment proviżorji għall-Kapitoli 23 u 24, li jikkostitwixxu l-objettiv intermedju li jmiss, u jsostni bil-qawwa l-għeluq tal-kapitolu dwar l-adeżjoni peress li l-Montenegro jwettaq u jimplimenta riformi dwar il-parametri ta' riferiment meħtieġa; ifakkar li huma tlieta l-kapitoli li ngħalqu proviżorjament minn mindu nfetaħ l-ewwel kapitolu f'Diċembru 2012, u jinkoraġġixxi lill-Montenegro jagħmel enfasi ċara fuq il-ħidma biex jiġu indirizzati l-parametri ta' riferiment għall-għeluq fil-kapitoli kollha l-oħra; Jilqa' pożittivament il-fatt li l-elezzjonijiet tat-30 ta' Awwissu 2020 wasslu għall-ewwel tranżizzjoni ta' poter minn mindu ddaħħlet is-sistema pluripartitika, fir-rispett sħiħ tal-istandards demokratiċi u tal-kostituzzjoni tal-Montenegro, kif ukoll il-fatt li, skont l-OSKE/ODIHR, l-elezzjonijiet tmexxew b'mod effiċjenti, kompetittiv u trasparenti; josserva pożittivament li r-riżultati tal-elezzjoni ma ġewx ikkontestati u li l-parlamentari eletti kollha ssuktaw effettivament xogħolhom; jesprimi tħassib dwar ir-rapporti dwar influwenza esterna fil-proċess elettorali; Japprezza l-fatt li fl-ewwel ġurnata ta' xogħol tiegħu, il-Gvern Montenegrin li kien għadu kemm ġie ffurmat kellu skambju ta' fehmiet mal-Membri tal-Parlament Ewropew u ma' uffiċjali tal-UE kif ukoll l-impenn espliċitu tal-gvern biex ikompli jimmira lejn l-integrazzjoni mal-UE, jissodisfa l-istandards neċessarji għall-progress tal-pajjiż fi triqtu lejn l-UE u jsaħħaħ l-alleanza trans-Atlantika; Jenfasizza li huwa essenzjali li ma jitħassrux ir-riżultati li nkisbu qabel fil-proċess ta' riforma u jinkoraġġixxi lill-gvern il-ġdid juża l-mandat tiegħu biex jaċċelera r-riformi relatati mal-UE kif ukoll in-negozjati ta' adeżjoni; josserva li, biex il-Montenegro jagħmel progress fi triqtu lejn l-UE, huma neċessarji djalogu miftuħ u kostruttiv bejn il-partijiet politiċi u soċjali kollha kkonċernati u ftehim dwar il-kwistjonijiet ewlenin rigward il-progress ġenerali tal-pajjiż; Jisħaq fuq il-bżonn ta' koabitazzjoni kostruttiva u ta' kooperazzjoni bejn il-president, il-gvern il-ġdid u l-parlament (Skupština) il-ġdid, bil-għan li jitqawwa l-progress tal-Montenegro fi triqtu lejn l-UE u jissaħħaħ aktar il-progress demokratiku tal-pajjiż; jistieden lill-partiti kollha jirrispettaw il-prinċipji demokratiċi u kostituzzjonali; Jilqa' b'sodisfazzjon l-istħarriġiet reċenti tal-opinjoni pubblika, li juru li numru dejjem akbar ta' ċittadini Montenegrini (76,6%) hu favur l-adeżjoni futura tal-pajjiż mal-UE, u dan jirrappreżenta messaġġ ċar lill-gvern il-ġdid li n-nies iridu riformi abbażi tal-valuri Ewropej; josserva li din hija fost l-ogħla rati ta' appoġġ pubbliku għall-UE fir-reġjun; jilqa' pożittivament, f'dan il-kuntest, il-fatt li l-Kummissjoni tat impuls ġdid lit-tkabbir fl-2020 bi strateġija ġdida għall-Balkani tal-Punent u l-Pjan Ekonomiku u ta' Investiment; Ifaħħar il-progress li għamel il-Montenegro f'diversi setturi tan-negozjati ta' adeżjoni, fosthom il-kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija u l-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata (inklużi l-ewwel riżultati tajbin li kiseb fil-qasam tat-traffikar tal-bnedmin u tad-drogi; jistieden lill-awtoritajiet jaċċeleraw ir-riformi politiċi u ekonomiċi, b'mod partikolari dawk marbuta mal-istat tad-dritt u mad-drittijiet fundamentali, mal-ġudikatura, mal-libertà tal-mezzi ta' informazzjoni u mal-ġlieda kontra l-korruzzjoni, li fihom għandu jsir progress sinifikanti ulterjuri; Jappella għall-parteċipazzjoni attiva u għall-inklużjoni xierqa tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, inklużi s-soċjetà ċivili u ż-żgħażagħ, fil-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa u biex jitqies il-kontribut tagħhom, peress li impenjaw ruħhom li jsiru fil-futur Stati Membri tal-Unjoni; Jitlob li jinħolqu opportunitajiet ġodda ta' djalogu politiku u strateġiku ta' livell għoli mal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent, permezz ta' summits regolari UE-Balkani tal-Punent u kuntatti ministerjali u parlamentari intensifikati, sabiex tissaħħaħ il-kredibbiltà politika tal-proċess tat-tkabbir u jiġu żgurati tmexxija aktar b'saħħitha u impenn ta' livell għoli, kif mitlub ukoll mill-metodoloġija tat-tkabbir riveduta; Ifakkar li huwa fl-interess tal-gvern li jiżguraw rappreżentanza adegwata barra mill-pajjiż; jirreferi, f'dan ir-rigward, għall-ħatra pendenti tal-Kap tal-Missjoni tal-Montenegro għall-UE; Jieħu nota tal-konstatazzjonijiet u tal-konklużjonijiet tal-osservaturi internazzjonali tal-ODIHR tal-OSKE, u jistieden lill-awtoritajiet jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet tagħhom bis-sħiħ u fi żmien debitu qabel l-elezzjonijiet nazzjonali li jmiss; jilqa' pożittivament l-adozzjoni, min-naħa tal-gvern, ta' deċiżjoni dwar il-ħolqien tal-Kunsill għall-Kontroll tar-Reġistru Elettorali; josserva li f'Diċembru 2020 il-Parlament Montenegrin (Skupština) adotta deċiżjoni dwar il-ħolqien ta' Kumitat għar-Riforma Elettorali Komprensiva u jistenna li dan jibda jopera mill-aktar fis possibbli; Jinkoraġġixxi lill-Montenegro jorganizza simultanjament l-elezzjonijiet lokali fil-pajjiż kollu biex tinġieb aktar stabbiltà lid-demokrazija, tiġi evitata l-propaganda kontinwa u tittaffa t-tensjoni fil-klima politika; jesprimi d-diżappunt tiegħu għall-fatt li, minkejja qbil bejn il-partiti biex jiġu organizzati l-elezzjonijiet lokali fl-istess ġurnata, il-qafas ġuridiku għadu ma jindirizzax biżżejjed din il-kwistjoni; ifakkar li hija meħtieġa maġġoranza ta' żewġ terzi biex tiġi emendata l-Liġi dwar l-Elezzjoni tal-Kunsillieri u tal-Parlamentari, li tirrikjedi kunsens wiesa' tal-partiti parlamentari; Jitlob lill-forzi politiċi fil-Parlament tal-Montenegro (Skupština) li għadu kemm ġie elett jidħlu fi djalogu kostruttiv, sinifikattiv u inklużiv fil-parlament, inkwantu dan huwa ċ-ċavetta għal demokrazija parlamentari ta' suċċess; jilqa' pożittivament id-deċiżjoni tal-oppożizzjoni biex ma tibbojkottjax ix-xogħlijiet tal-Parlament Montenegrin (Skupština) u jtenni l-fatt li demokrazija parlamentari funzjonanti tissejjes fuq il-parteċipazzjoni kemm tal-gvern kif ukoll tal-oppożizzjoni fil-proċess deċiżjonali parlamentari; jissottolinja l-fatt li huwa fundamentali li jkun hemm kunsens wiesa' kemm tal-maġġoranza fil-gvern kif ukoll tal-oppożizzjoni biex isir progress fit-triq tal-adeżjoni mal-UE u fir-riformi; jitlob li jittieħdu miżuri mmirati biex itejbu d-djalogu u l-fiduċja fl-ispettru politiku kollu; Jilqa' favorevolment il-ħatriet ta' dan l-aħħar fid-Delegazzjoni tal-Montenegro fil-Kumitat Parlamentari ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni UE-Montenegro u l-kompletament tad-delegazzjoni tal-Montenegro f'dan il-Kumitat; jitlob li jissuktaw ix-xogħlijiet tal-Kumitat Parlamentari ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni mill-aktar fis possibbli u jilqa' pożittivament il-laqgħa remota tal-Kumitat Parlamentari ta' Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni prevista f'Ġunju 2021; jisħaq fuq l-importanza tal-iskambji parlamentari u tal-issuktar tal-laqgħat semestrali; Jilqa' b'sodisfazzjon il-miżuri mmirati biex itejbu r-rwol ta' superviżjoni tal-Parlament Montenegrin (Skupština) u t-trasparenza u l-ftuħ tiegħu fil-konfront taċ-ċittadini u tas-soċjetà ċivili; jistieden lill-Parlament Montenegrin (Skupština) li għadu kemm ġie elett jiżgura djalogu politiku inklużiv fi ħdan il-parlament kif ukoll jitlob li s-soċjetà ċivili jkollha rwol aktar b'saħħtu; Itenni l-importanza li titħaffef il-ħidma dwar l-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta' azzjoni għall-Kapitoli 23 u 24 u ta' dokumenti strateġiċi oħra relatati mal-istat tad-dritt u mad-drittijiet fundamentali, b'mod partikolari permezz ta' djalogu effikaċi bejn il-partiti mmirat biex jiżgura l-maġġoranza kwalifikata meħtieġa għall-ħatriet importanti fil-ġudikatura u fl-awtorità ta' prosekuzzjoni, kif ukoll isiru konsultazzjonijiet pubbliċi u ta' esperti fir-rigward tal-bidliet fil-leġiżlazzjoni ewlenija; jesprimi tħassib għall-fatt li l-grupp ta' ħidma dwar il-Kapitolu 24 ma ltaqax is-sena l-oħra; Jinsab imħasseb dwar l-iżviluppi reċenti fir-rigward tal-Prosekutur Speċjali għall-Kriminalità Organizzata u l-Korruzzjoni kif ukoll tal-modifiki li huma ppjanati fil-kompożizzjoni tal-Kunsill ta' Prosekuzzjoni; jistieden lill-Gvern Montenegrin jemenda l-atti leġiżlattivi kruċjali, inklużi l-emendi proposti għal-Liġi dwar l-Uffiċċju tal-Prosekutur u għal-Liġi dwar l-Uffiċċju tal-Prosekutur Speċjali, bi qbil man-normi demokratiċi u mal-prassi Ewropea konsolidata, u jagħti segwitu lill-opinjoni tal-Kummissjoni ta' Venezja f'dan ir-rigward; jenfasizza li l-funzjonament indipendenti u l-integrità tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Speċjali huma fundamentali għall-progress tal-Montenegro fil-qasam tal-istat tad-dritt; Jiddispjaċih bil-progress limitat fil-ġudikatura, u jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jindirizzaw b'urġenza l-isfidi li fadal fir-rigward tal-indipendenza, tal-professjonalità, tal-effiċjenza u tar-responsabbiltà tal-ġudikatura permezz tal-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni fis-seħħ u bi qbil mar-rakkomandazzjonijiet ifformulati mill-Grupp ta' Stati kontra l-Korruzzjoni (GRECO) u mill-Kummissjoni ta' Venezja; jisħaq fuq il-fatt li l-Montenegro jeħtieġ jagħmel aktar progress fir-riformi dwar l-istat tad-dritt, anki biex imexxi 'l quddiem u mhux lura l-implimentazzjoni tar-riforma ġudizzjarja bi qbil man-normi u mal-prassi demokratiċi tajba; itenni li, fid-dawl tar-riżultat tar-riformi li diġà għamel, il-Montenegro għandu l-organi u l-mekkaniżmi stabbiliti biex jiżgura l-indipendenza u r-responsabbiltà tal-ġudikatura u tal-awtorità ta' prosekuzzjoni; jinkoraġġixxi lill-awtoritajiet jużaw regolarment dawn il-mekkaniżmi u jibbażaw ruħhom fuq il-ħidma li saret biex jipproduċu riżultati ulterjuri u jtejbu r-riżultati li nkisbu fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata; Jesprimi tħassib kbir dwar l-interpretazzjoni tal-kostituzzjoni li ta l-Kunsill Ġudizzjarju, li tiġġustifika l-ħatra illeġittima mill-ġdid tal-presidenti tal-qrati għal aktar minn żewġ mandati; Jieħu nota li l-President tal-Qorti Suprema u l-presidenti tal-qrati ta' bażi ta' Bar, Kotor u Plav irriżenjaw wara l-appelli li saru biex l-imħallfin b'aktar minn mandat wieħed jirriżenjaw, u dan huwa konformi mal-istandards demokratiċi u mal-prattiki tajba Ewropej; Jilqa' pożittivament il-fatt li sar xi progress fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, b'mod partikolari fir-rigward tal-kapaċità aħjar u tal-professjonalità tal-pulizija; jinkoraġġixxi lill-Montenegro jkompli l-isforzi tiegħu f'dan il-qasam, b'mod partikolari billi jiġġieled kontra x-xbieki kriminali li joperaw fil-livell internazzjonali, b'enfasi partikolari fuq il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus, it-traffikar ta' bnedmin, drogi u armi, kif ukoll kontra l-logħob tal-azzard illegali u l-kuntrabandu ta' sigaretti, u jimmonitorja r-rabtiet possibbli tagħhom mal-politiċi u mar-rappreżentanti tal-istituzzjonijiet statali; Ifaħħar is-suċċess reċenti tal-Viċi Prim Ministru fl-arrest ta' persunaġġi prominenti involuti fil-kriminalità organizzata; jikkundanna bil-qawwa t-theddid ta' mewt kontrih; jitlob li jingħataw sostenn u protezzjoni lill-uffiċjali kollha impenjati fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata anki meta jissugraw ħajjithom u jesprimi s-solidarjetà tiegħu magħhom; Jissottolinja l-fatt li għad hemm nuqqasijiet sistemiċi fis-sistema tal-ġustizzja kriminali u jeħtieġ li jiġu indirizzati bi prijorità; iħeġġeġ lill-awtoritajiet jieħdu miżuri konkreti biex jillimitaw l-użu tal-patteġġjament għal każijiet eċċezzjonali biex jiżdiedu it-trasparenza u l-kredibbiltà tar-risposta ġudizzjarja għall-kriminalità organizzata; Jinsab imħasseb bis-serjetà dwar il-progress limitat li sar fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, u jistieden lill-istituzzjonijiet responsabbli jtejbu konsiderevolment ir-riżultati tal-pajjiż fil-konfiska tal-assi kriminali, fil-prosekuzzjonijiet u fil-kundanni finali, b'mod partikolari fil-każijiet ta' profil għoli, billi jtejbu sostanzjalment il-kwalità u l-indipendenza tal-investigazzjoni kriminali u tal-infurzar tal-liġi; Josserva li kien hemm xi żviluppi pożittivi fl-operazzjonijiet tal-Aġenzija għall-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni; jissottolinja iżda li għad għandha sfidi quddiemha relatati mal-indipendenza u mad-definizzjoni ta' prijoritajiet tagħha u jistieden lill-aġenzija taġixxi b'mod indipendenti u timplimenta b'mod konsistenti l-Liġi dwar il-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni; Itenni l-bżonn ta' risposta soda mill-ġustizzja kriminali lill-korruzzjoni fil-livelli għoljin; ifakkar fil-bżonn ta' risposta effikaċi lill-allegat abbuż tar-riżorsi tal-Istat għall-partiti politiċi u lill-finanzjament illegali tal-partiti politiċi; Jilqa' pożittivament l-isforzi biex tiġi implimentata r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika kif ukoll ir-riżultati li diġà nkisbu; jinsab imħasseb bil-konstatazzjonijiet skont liema t-tesserament f'partit għadu jinfluwenza bil-kbir l-impjieg fis-settur pubbliku Montenegrin u jistieden lill-gvern il-ġdid jevita li jkeċċi jew li jimpjega lill-professjonisti fis-settur pubbliku minħabba raġunijiet politiċi; jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jkomplu l-isforzi tagħhom biex joħolqu amministrazzjoni pubblika effiċjenti u jżommu għarfien espert, b'mod partikolari dwar il-proċess ta' adeżjoni mal-UE u, f'dan ir-rigward, jilqa' pożittivament il-proċeduri ta' ħatra trasparenti; jiddispjaċih li għadhom dgħajfa l-kapaċitajiet tal-aġenzija għall-kompetizzjoni u dik dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni; Jesprimi tħassib dwar l-emendi tal-Liġi dwar l-Uffiċjali Pubbliċi u l-Impjegati Statali adottati fil-Parlament Montenegrin (Skupština), li jbaxxu l-kriterji għax-xogħol fl-amministrazzjoni pubblika u jistgħu jikkompromettu l-progress li sar fir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika maħsuba biex timplimenta okkupazzjoni meritokratika; Jilqa' b'sodisfazzjon il-wegħdiet tal-gvern il-ġdid biex iżid b'mod sinifikanti t-trasparenza fl-oqsma kollha, anki fil-finanzi pubbliċi, u jinkoraġġih jiżviluppa u jadotta b'urġenza liġi mtejba dwar l-aċċess liberu għall-informazzjoni; Jinnota ċ-ċensiment tal-popolazzjoni u tal-abitazzjonijiet imminenti, u jistieden lill-istituzzjonijiet responsabbli minnu jagħmluh skont l-istandards Ewropej u r-rakkomandazzjonijiet internazzjonali; iħeġġeġ li tiġi evitata kwalunkwe politiċizzazzjoni tal-proċess u jitlob li ssir investigazzjoni tal-akkużi kollha relatati mal-indħil barrani fil-proċedura taċ-ċensiment; Jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jiddedikaw attenzjoni speċjali lill-ħasil tal-flus, lill-evażjoni tat-taxxa u lil kwalunkwe attività kriminali oħra fil-qafas tal-programm taċ-ċittadinanza b'investiment, li se jiskadi fl-2021; jilqa' b'sodisfazzjon id-deċiżjoni reċenti li ħa l-Gvern Montenegrin biex sal-aħħar tas-sena jneħħi tali programm gradwalment; Rispett tal-libertajiet fundamentali u tad-drittijiet tal-bniedem Jiddeplora l-istat tal-libertà ta' espressjoni u tal-libertà tal-mezzi ta' informazzjoni, settur li fih ħames rapporti konsekuttivi tal-Kummissjoni osservaw li ma sar "l-ebda progress", speċjalment fir-rigward tal-ħidma tas-servizz tax-xandir pubbliku, RTCG; jikkundanna bil-qawwa t-tipi kollha ta' attakki fuq l-mezzi ta' informazzjoni u l-intimidazzjoni fil-konfront tal-ġurnalisti, u jitlob li ssir investigazzjoni urġenti u effikaċi ta' dawn il-każijiet u ta' dawk tal-imgħoddi, biex tieqaf l-impunità tar-reati kontra l-ġurnalisti; jiddispjaċih li ċerti każijiet ta' vjolenza fil-konfront ta' ġurnalisti għadhom mhux solvuti; jitlob li jittieħdu miżuri ulterjuri biex tkun żgurata l-indipendenza tal-mezzi ta' informazzjoni u tal-ġurnalisti; iħeġġeġ lill-Montenegro joffri kundizzjonijiet favorevoli għall-eżerċizzju effettiv tal-libertà ta' espressjoni, li hija wieħed mill-valuri fundamentali tal-UE kif ukoll element kruċjali tal-proċess ta' adeżjoni tal-Montenegro mal-UE; Huwa mħasseb bil-polarizzazzjoni qawwija tal-panorama medjatiku, b'mod partikolari għall-volum dejjem akbar ta' diżinformazzjoni, li t-tir tagħha, fost oħrajn, huwa li tħarrax it-tensjonijiet etniċi, tgħawweġ il-proċessi elettorali u tnaqqas l-appoġġ tal-popolazzjoni favur l-integrazzjoni Ewro-Atlantika; jissottolinja li l-litteriżmu medjatiku, il-libertà tal-mezzi ta' informazzjoni u l-indipendenza huma fundamentali għall-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni; jisħaq fuq il-bżonn ta' koordinament aħjar sabiex jiġu miġġielda l-kampanji ta' diżinformazzjoni fir-reġjun; Jitlob li tissaħħaħ il-kooperazzjoni Ewropea mal-Montenegro fl-indirizzar tad-diżinformazzjoni kif ukoll tat-theddid informatiku u ibridu li jippruvaw jikkompromettu l-prospettiva Ewropea tar-reġjun; jinsab imħasseb bil-vulnerabbiltà dejjem akbar tal-Montenegro kaġun taż-żieda tad-dejn pubbliku tiegħu, partikolarment fil-konfront taċ-Ċina; jistieden, f'dan il-kuntest, lill-Kummissjoni u lill-Gvern Montenegrin jikkooperaw bil-għan li jsibu soluzzjoni għas-self Ċiniż ferm kontroversjali għall-awtostrada Bar-Boljare li ħa l-gvern preċedenti, bil-għan li tiġi evitata d-dipendenza mid-dejn u li l-Montenegro ma jkollux jagħti kollateral lill-kredituri Ċiniżi; jinsisti li, parallelament, l-awtoritajiet Montenegrini jeħtiġilhom jagħmlu investigazzjoni trasparenti u bir-reqqa ta' dan is-self u tal-infiq tiegħu u ġġiegħlu lil dawk politikament responsabbli jagħtu kont ta' għemilhom; jistieden lill-Kummissjoni ssib, flimkien mal-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, soluzzjoni raġonevoli biex tappoġġa s-sostenibbiltà fiskali u r-riformi tal-Montenegro, bi qbil mal-prospettiva Ewropea tal-pajjiż; Jistieden lill-Montenegro u lill-Istati Membri tal-UE u lid-Delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea fil-Montenegro jkomplu jsegwu politika ta' komunikazzjoni aktar attiva u effikaċi dwar il-prospettiva Ewropea, immirata kemm lejn iċ-ċittadini lokali kif ukoll lejn iċ-ċittadini tal-UE u jkomplu l-isforzi kkoordinati tagħhom biex iżidu l-viżibbiltà tal-proġetti ffinanzjati mill-UE; jistieden lill-Kummissjoni u lis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna jsostnu l-ħolqien ta' ċentru ta' eċċellenza ffukat fuq il-Balkani biex jiġġieled kontra d-diżinformazzjoni; Jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jieħdu passi konkreti fil-bini tar-reżiljenza u taċ-ċibersigurtà, f'mument meta l-pajjiż qiegħed iħabbat wiċċu ma' pressjoni dejjem akbar minħabba l-indħil barrani li jipprova jikkomprometti s-sovranità statali u l-orjentament pro-Punent tal-Montenegro, u jsaħħaħ s-sorveljanza tal-panorama medjatiku biex jindirizzaw l-aħbarijiet foloz u l-attivitajiet ta' diżinformazzjoni l-oħrajn, b'mod partikolari dawk orkestrati minn influwenzi barranin dannużi, u jiżguraw l-indipendenza operattiva tal-entitajiet ta' regolamentazzjoni tal-mezzi ta' informazzjoni tal-Montenegro u tax-xandar ta' servizz pubbliku, filwaqt li jsibu bilanċ bejn il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni u r-restrizzjonijiet sproporzjonati fuq il-libertà ta' espressjoni online; Jikkundanna bil-qawwa l-attakki verbali u fiżiċi u l-intimidazzjonijiet fil-konfront tal-minoranzi nazzjonali, speċjalment fi Pljevlja wara l-elezzjonijiet parlamentari ta' Awwissu 2020, u dan l-aħħar f'Berane u f'Nikšić; iħeġġeġ lill-awtoritajiet Montenegrini jinvestigaw bir-reqqa dawk il-każijiet kollha u jtellgħu lil dawk responsabbli quddiem il-ġustizzja; Jenfasizza l-bżonn ta' protezzjoni tad-drittijiet tal-minoranzi nazzjonali kollha, b'mod partikolari ta' dawk minnhom li ma għadx għandhom partiti li jirrappreżentaw il-minoranzi fil-Parlament Montenegrin (Skupština); iħeġġeġ lill-awtoritajiet Montenegrini jagħtu attenzjoni partikolari lill-kwistjonijiet relatati mal-affiljazzjoni nazzjonali u etnika taċ-ċittadini Montenegrini; jieħu nota, f'dan ir-rigward, tal-proposta reċenti tal-Gvern tal-Montenegro biex jemenda l-liġi dwar iċ-ċittadinanza Montenegrina; jissottolinja li kwalunkwe emenda ta' liġijiet hekk sensittivi trid tkun sottoposta għal proċess wiesa' ta' konsultazzjoni u għandha tkun adottata biss f'konformità man-normi demokratiċi u mal-prassi Ewropea konsolidata u bil-għan li ssostni l-prospettiva Ewropea tal-Montenegro; jitlob rispett għall-identità multietnika tal-pajjiż, inklużi l-lingwi użati, il-patrimonju kulturali tal-post u t-tradizzjonijiet tal-komunitajiet lokali; jisħaq fuq il-bżonn li jsir aktar progress għall-inklużjoni soċjali tar-Rom u tal-Eġizzjani fis-suq tax-xogħol, fl-edukazzjoni u fil-ħajja pubblika fil-Montenegro, u jistieden lill-awtoritajiet jiżguraw l-aċċess tagħhom għad-dokumenti personali, jiggarantixxu l-istatus ġuridiku tagħhom u jieħdu miżuri effikaċi kontra d-diskors ta' mibegħda; Jieħu nota tal-Liġi dwar il-Protezzjoni kontra l-Vjolenza Domestika u l-modifiki previsti tagħha, u jħeġġeġ lill-awtoritajiet Montenegrini jimplimentawha b'mod sħiħ, anki billi jallokaw biżżejjed riżorsi, peress li l-vjolenza abbażi tal-ġeneru, dik domestika u dik fuq it-tfal għadhom kwistjoni li tqajjem tħassib serju; jitlob li jkun hemm aktar viġilanza u li jiġu stabbiliti sistemi ta' appoġġ għall-vittmi tal-abbuż domestiku matul il-pandemija tal-COVID-19; Jistieden lill-awtoritajiet jiżguraw implimentazzjoni bir-reqqa tal-istandards li jinsabu fil-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Prevenzjoni u l-Ġlieda Kontra l-Vjolenza fuq in-Nisa u l-Vjolenza Domestika (Konvenzjoni ta' Istanbul), b'mod partikolari billi jżidu n-numru ta' uffiċjali inkarigati mill-infurzar tal-liġi u ta' mħallfin imħarrġin sewwa u sensittivi għall-kwistjonijiet tal-ġeneru, bil-għan li jiżguraw l-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni adegwati tar-reati ta' vjolenza domestika, u jintroduċu miżuri effikaċi kontra l-fastidju sesswali, anki fuq il-post tax-xogħol; Jinsab imħasseb dwar ir-riżultati limitati tal-politiki u tal-proġetti eżistenti mmirati biex jinkoraġġixxu l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol, fit-tfassil tal-politiki u fil-politika, kif ukoll biex jindirizzaw il-vulnerabbiltajiet fl-impjiegi u fil-politiki soċjali; jiddispjaċih, f'dan ir-rigward, bit-tnaqqis tan-numru ta' parlamentari nisa, bin-nuqqas ta' rappreżentanza politika bbilanċjata f'termini ta' ġeneru fl-elezzjonijiet kif ukoll fil-Parlament Montenegrin (Skupština) il-ġdid u fil-gvern il-ġdid; jitlob li jittieħdu l-miżuri ġuridiċi u politiċi neċessarji biex tkun promossa l-parteċipazzjoni politika tan-nisa; Ifakkar li filwaqt li l-Gvern Montenegrin approva l-pjan ta' azzjoni annwali tal-istrateġija għall-protezzjoni tal-persuni b'diżabbiltà mid-diskriminazzjoni u għall-promozzjoni tal-ugwaljanza, l-implimentazzjoni tiegħu tibqa' l-għan kruċjali; jiddispjaċih li l-persuni b'diżabbiltà għadhom iħabbtu wiċċhom ma' diskriminazzjoni u diffikultajiet fl-aċċess għall-ġustizzja; jisħaq fuq il-fatt li l-aċċess għas-servizzi tal-assistenza tas-saħħa jeħtieġ li jitjieb għall-persuni b'diżabbiltà, għall-persuni spostati internament u għall-gruppi vulnerabbli l-oħra; Jilqa' b'sodisfazzjon il-progress li sar fil-protezzjoni tad-drittijiet tal-persuni LGBTI u l-fatt li l-Montenegro huwa l-ewwel pajjiż fir-reġjun li adotta liġi dwar l-unjoni omosesswali; jistieden lill-awtoritajiet jiżguraw l-kundizzjonijiet neċessarji kollha għall-implimentazzjoni adegwata tagħha; jisħaq fuq il-fatt li teħtieġ li titjieb is-sitwazzjoni tal-persuni transġeneru u tal-persuni mhux binarji; jilqa' favorevolment il-fatt li l-parata tal-Gay Pride fl-2019 saret b'mod paċifiku; jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jkomplu jtejbu l-klima ta' inklużjoni soċjetali u tolleranza u jiġbru data diżaggregata relatat mad-diskors ta' mibegħda u mar-reati bbażati fuq l-orjentament sesswali u fuq l-identità tal-ġeneru; Jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jkomplu djalogu veru u proprju dwar il-libertà ta' reliġjon mar-rappreżentanti tar-reliġjonijiet u mal-partijiet ikkonċernati rilevanti l-oħra, bi qbil mal-opinjoni tal-24 ta' Ġunju 2019 tal-Kummissjoni ta' Venezja; jistieden lill-pajjiżi ġirien kollha jastjenu milli jindaħlu f'din il-kwistjoni u fl-affarijiet intern l-oħra tal-Montenegro; Jinsab imħasseb bil-fatt li l-gvern il-ġdid adotta emendi għal-Liġi dwar il-Libertà ta' Reliġjon jew Twemmin u l-Istatus Ġuridiku tal-Komunitajiet Reliġjużi bi proċedura urġenti mingħajr dibattitu pubbliku u mingħajr djalogu mal-ebda komunità reliġjuża; jieħu nota li l-President iffirma l-liġi; Rikonċiljazzjoni, relazzjonijiet ta' bon viċinat u kooperazzjoni internazzjonali Ifaħħar lill-Montenegro għall-impenn tiegħu favur il-kooperazzjoni reġjonali inklużiva, u għar-rwol kostruttiv li żvolġa fir-reġjun tal-Balkani tal-Punent, u jilqa' pożittivament il-parteċipazzjoni attiva tiegħu f'bosta inizjattivi reġjonali; jissottolinja li l-kooperazzjoni reġjonali u r-relazzjonijiet ta' bon viċinat huma marbuta mal-perspettiva ta' adeżjoni mal-UE tal-Montenegro; Jilqa' b'sodisfazzjon l-iffirmar tal-Protokoll dwar id-Determinazzjoni tal-Linja tal-Fruntiera bejn il-Bożnija-Ħerzegovina, il-Montenegro u r-Repubblika tas-Serbja f'Mejju 2019 u jinkoraġġixxi lill-Montenegro jkompli, fi spirtu kostruttiv malajr kemm jista' jkun, jindirizza kwistjonijiet bilaterali pendenti mal-ġirien tiegħu, inklużi l-kwistjonijiet mhux riżolti dwar id-demarkazzjoni tal-konfini mas-Serbja u mal-Kroazja; ifakkar li l-ftehimiet bilaterali dwar il-fruntieri attwalment fis-seħħ għandhom ikunu rispettati; itenni li t-tilwim dwar il-fruntieri għandu jkun ittrattat fi spirtu ta' relazzjonijiet ta' bon viċinat, fil-livell bilaterali u fil-qafas tal-mekkaniżmi internazzjonali eżistenti; josserva li r-relazzjonijiet bilaterali mas-Serbja kienu kkaratterizzati minn tensjonijiet u jinsisti li t-tilwim bilaterali kollu jiġi riżolt bi djalogu inklużiv u mhux kunflittwali, filwaqt li tiġi evitata kull forma ta' ndħil barrani fil-kwistjonijiet interni; Jikkundanna bil-qawwa t-tiċħid tal-ġenoċidju ta' Srebrenica u d-dubji li qamu fir-rigward tas-sentenzi u tal-leġittimità tat-Tribunal Kriminali Internazzjonali għal dik li kienet il-Jugoslavja (ICTY) min-naħa tal-Ministru għall-Ġustizzja, id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Minoranzi; jilqa' favorevolment il-kontestazzjonijiet rapidi min-naħa ta' membri oħra tal-gvern u l-proposta għar-riżenja tiegħu; Jilqa' favorevolment il-ħolqien tas-Suq Komuni Reġjonali, li se jiftaħ it-triq għall-adeżjoni sħiħa tal-pajjiż mas-Suq Uniku tal-UE; jemmen b'konvinzjoni li tali inizjattivi jistgħu jkunu strument importanti biex jiżdiedu l-potenzjal, l-attrattività u l-kompetittività tar-reġjun u, b'mod partikolari, jistgħu jgħinu lill-ekonomiji reġjonali fil-proċess ta' rkupru postpandemiku tagħhom; Jikkundanna bis-saħħa kwalunkwe tentattiv min-naħa ta' esponenti politiċi fil-Montenegro u band'oħra fir-reġjun li jiċħdu l-ġenoċidju ta' Srebrenica jew delitti tal-gwerra oħrajn li ġraw f'dik li kienet il-Jugoslavja; jilqa' b'sodisfazzjon l-iffirmar ta' protokoll dwar il-kooperazzjoni fit-tiftix tal-persuni nieqsa bejn il-gvernijiet tal-Bożnija-Ħerzegovina u tal-Montenegro bħala eżempju tajjeb ta' kooperazzjoni fl-investigazzjonijiet ta' każijiet ta' persuni nieqsa; jinsab imħasseb bin-nuqqas ta' progress fil-mod kif jiġu ttrattati d-delitti tal-gwerra fil-Montenegro u jistieden lill-awtoritajiet jintensifikaw l-isforzi tagħhom biex jagħtu pieni għad-delitti tal-gwerra u jaċċertaw x'kienet ix-xorti li missithom il-persuni nieqsa kif ukoll isostnu u jiżviluppaw iċ-Ċentru ta' Dokumentazzjoni u Informazzjoni li ġie stabbilit; Itenni l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva biex tinħoloq Kummissjoni Reġjonali inkarigata bl-aċċertament tal-fatti rigward il-vittmi kollha tad-delitti tal-gwerra u ta' ksur gravi ieħor tad-drittijiet tal-bniedem imwettqa fl-ex Jugoslavja (RECOM); ifaħħar lill-Gvernijiet tal-Montenegro għall-impenn tagħhom fir-rigward tal-obbligi fil-qafas tal-adeżjoni mal-Uffiċċju Reġjonali għall-Kooperazzjoni bejn iż-Żgħażagħ (RYCO) tagħhom, u talli onoraw tali obbligi, fatt li jissottolinja l-importanza tal-presidenza b'rotazzjoni attwali ta' din l-organizzazzjoni f'idejn il-Montenegro; Jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jikkonformaw bis-sħiħ mad-dispożizzjonijiet dwar is-suċċessjoni tal-ex Repubblika Soċjalista Federali tal-Jugoslavja, speċjalment fir-rigward tat-tagħmir militari; Ifaħħar l-allinjament totali tal-Montenegro mal-politika estera u ta' sigurtà komuni tal-UE u l-parteċipazzjoni attiva tiegħu fil-missjonijiet tal-UE fl-ambitu tal-politika ta' sigurtà u ta' difiża komuni, partikolari l-"Forza Navali tal-UE fis-Somalja – Operazzjoni ATALANTA" u l-Missjoni ta' Taħriġ tal-UE fil-Mali, kif ukoll f'missjonijiet internazzjonali oħrajn, partikolarment il-Missjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Referendum fis-Saħara tal-Punent, il-Forza tan-Nazzjonijiet Uniti għaż-Żamma tal-Paċi f'Ċipru, il-Missjoni "Sostenn Riżolut" fl-Afganistan immexxija min-NATO u l-missjoni NATO fil-Kosovo (KFOR); Jesprimi tħassib dwar il-ħatriet governattivi fis-settur tal-intelligence militari u ta' sigurtà u dwar il-periklu li jaf jitqajmu oġġezzjonijiet għall-alleanza strateġika tal-Montenegro mal-UE u man-NATO; Jissottolinja l-importanza strateġika tal-adeżjoni tal-Montenegro man-NATO u jinkoraġġixxi lill-awtoritajiet Montenegrini jikkooperaw fil-qasam tar-reżiljenza għall-indħil barrani u taċ-ċibersigurtà kemm mal-UE kif ukoll man-NATO; Jissottolinja li jinħtieġ li l-UE u l-Istati Uniti jsaħħu s-sħubija u l-koordinament tagħhom fil-Balkani tal-Punent sabiex imexxu 'l quddiem riformi fundamentali, itejbu l-governanza u jilħqu rikonċiljazzjoni; Jilqa' b'sodisfazzjon il-progress li għamel il-Montenegro fil-qasam tal-kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija u l-impenn imġedded f'tali qasam, u jinkoraġġih ikompli l-isforzi tiegħu biex ilaħħaq mal-migrazzjoni irregolari, billi jkompli jiżviluppa l-kooperazzjoni internazzjonali tiegħu dwar il-protezzjoni tal-fruntieri, ir-riammissjoni u jżid il-kapaċità tiegħu biex jieħu azzjoni legali kontra x-xbieki tal-faċilitazzjoni ta' dħul klandestin ta' migranti; Jieħu nota tad-dħul fis-seħħ tal-ftehim dwar il-kooperazzjoni fil-ġestjoni tal-fruntieri bejn il-Montenegro u l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) li se jippermetti lil Frontex tgħin lill-Montenegro fil-ġestjoni tal-fruntieri, billi jwettqu operazzjonijiet konġunti u jindirizzaw il-kriminalità transfruntiera fil-fruntieri marittimi tal-pajjiż, inklużi l-kuntrabandu ta' drogi u armi, it-traffikar tal-bnedmin u t-terroriżmu; Iħeġġeġ lill-awtoritajiet Montenegrini jżommu r-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, tal-libertajiet fundamentali u tad-dritt internazzjonali fil-qalba tal-politika migratorja u dik tal-fruntieri tagħhom, jitlob lill-operazzjonijiet ta' Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) fit-territorju Montenegrin joperaw skont l-istess standards; L-ekonomija u l-pandemija tal-COVID-19 Jilqa' pożittivament il-progress li għamel il-Montenegro biex iżid l-istabbiltà tas-settur finanzjarju tiegħu kif ukoll fl-implimentazzjoni ta' miżuri konkreti ta' titjib tal-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol; josserva, madankollu, li r-rata tal-qgħad għadha għolja, b'mod partikolari fost in-nisa, iż-żgħażagħ, ir-Rom u l-persuni b'livell baxx ta' ħiliet; jinkoraġġixxi lill-awtoritajiet itejbu l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol u jindirizzaw kwistjonijiet bħad-disparità bejn il-ġeneri fl-impjiegi u fil-pagi u servizzi ta' indukrar tat-tfal ekonomikament aċċessibbli; Jesprimi tħassib dwar il-fatt li l-Liġi tal-Baġit għall-2021 ġiet proposta biss fi tmiem l-2020 u jitlob proċess baġitarju nazzjonali aktar trasparenti u puntwali; Jilqa' favorevolment l-implimentazzjoni min-naħa tal-Montenegro tar-riformi neċessarji biex jirrispetta l-prinċipji tal-UE ta' governanza tajba fil-qasam tat-taxxa u t-tneħħija tal-pajjiż, min-naħa tal-Kunsill fit-18 ta' Frar 2020, mil-lista ta' ġuriżdizzjonijiet li ma jikkooperawx għal skopijiet ta' taxxa; Jinkoraġġixxi lill-Montenegro jintensifika l-ħidma f'dak li hu l-allinjament aħjar bejn is-sistema edukattiva u s-suq tax-xogħol biex jindirizza b'mod aktar effikaċi l-fenomeni tal-ispariġġ fil-ħiliet u tal-eżodu tal-imħuħ fost iż-żgħażagħ; jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jħabirku favur politika tar-riżorsi umani miftuħa u trasparenti fl-amministrazzjoni pubblika kif ukoll favur żieda fl-investimenti pubbliċi għall-iżvilupp soċjoekonomiku sostenibbli; Josserva bi tħassib l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 fuq l-ekonomija tal-Montenegro, inkwantu fl-2020 il-prodott domestiku gross tiegħu niżel b'14,3 %; jistieden lill-gvern jattwa politika makroekonomika responsabbli u politika fiskali bid-dawl tad-dejn pubbliku għoli; jinkoraġġixxi lill-awtoritajiet jisfruttaw bl-aħjar mod l-assistenza tal-UE biex itaffu l-impatt tal-kriżi, anki billi jiżviluppaw u jimplimentaw miżuri mmirati biex itaffu l-impatt tal-pandemija fuq il-komunitajiet emarġinati u l-persuni vulnerabbli; jissottolinja l-importanza li fost iż-żgħażagħ jiġu żviluppati ħiliet imprenditorjali; Jistieden lill-Kummissjoni ssostni l-isforzi tal-Montenegro biex inaqqas il-qgħad, li l-pandemija tal-COVID-19 aggravat serjament, partikolarment fis-settur tat-turiżmu, li jirrappreżenta aktar minn 20 % tal-prodott domestiku gross tal-Montenegro, fid-dawl tal-fatt li n-numru ta' turisti niżel drastikament; Itenni l-fatt li l-Unjoni Ewropea mobilizzat f'qasir żmien appoġġ finanzjarju u materjali immedjat favur il-Balkani tal-Punent biex jindirizzaw l-emerġenza sanitarja dovuta għall-pandemija tal-COVID-19 u biex ir-reġjun jirpilja malajr f'termini soċjoekonomiċi; ifakkar li lill-Montenegro ngħataw EUR 53 miljun għall-akkwist ta' apparat mediku urġenti u biex jgħin lil dawk is-setturi li ntlaqtu l-aktar mill-kriżi tal-COVID-19; ifakkar ukoll fid-deċiżjoni li tiġi fornuta assistenza makrofinanzjarja sas-somma ta' EUR 60 miljun biex il-Montenegro jingħata l-għajnuna ħalli jillimita l-konsegwenzi soċjoekonomiċi negattivi tal-pandemija; Jisħaq fuq il-fatt li l-pandemija tal-COVID-19 kellha impatt negattiv fuq is-soċjetà fl-intier tagħha, b'mod partikolari n-nisa, il-familji b'ġenitur wieħed u l-gruppi vulnerabbli, pereżempju r-Rom, l-Eġizzjani, il-persuni LGBTIQ+ u l-persuni b'diżabbiltà kif ukoll minoranzi oħrajn, peress li żiedet l-inugwaljanzi u ħarrxet il-problemi eżistenti; jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jqisu l-bżonnijiet ta' dawn il-gruppi meta joħolqu u jimplimentaw il-miżuri ta' sostenn soċjoekonomiku minħabba l-COVID-19; Ifaħħar ir-rwol tal-Mekkaniżmu tal-UE għall-Protezzjoni Ċivili li ggarantixxa s-sostenn li tant kien hemm bżonnu fil-forma ta' apparat mediku u ta' tagħmir protettiv personali fil-ġlieda kontra l-COVID-19 fil-Montenegro; Jesprimi tħassib dwar il-proċess li għaddej ta' tkeċċija ta' diriġenti fl-istituzzjonijiet tas-saħħa pubblika f'mument meta l-Montenegro huwa milqut b'mod gravi mill-pandemija tal-COVID-19 kif ukoll dwar is-EUR 750 miljun li ssellef il-gvern, mingħajr ma jikkonsulta lill-Parlament Montenegrin (Skupština); Jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill juru s-solidarjetà tagħhom mal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent billi jgħinuhom jirċievu l-vaċċini kontra l-COVID-19 u jinkludu lill-Montenegro fl-akkwist konġunt tal-UE tal-vaċċini; jilqa' pożittivament l-azzjonijiet meħuda mill-Kummissjoni u mill-Kunsill biex jgħinu lill-Montenegro jakkwista vaċċini kontra l-COVID-19 bis-saħħa ta' COVAX u ta' mezzi oħra, pereżempju l-koordinament tad-donazzjonijiet mill-Istati Membri tal-UE; jitlob aktar assistenza biex jiġi żgurat li ammont suffiċjenti ta' vaċċini kontra l-COVID-19 ikun disponibbli mill-aktar fis possibbli għan-nies fil-pajjiżi kollha tal-Balkani tal-Punent, fid-dawl tas-sitwazzjoni pandemika ta' kull pajjiż; jemmen b'konvinzjoni li l-politika tal-vaċċini għandha tkun, fuq livell ġenerali, waħda ta' natura umanitarja u ma għandha taqdi interessi ġeopolitiċi tal-ebda tip; Jinkoraġġixxi lill-Montenegro jisfrutta bl-aħjar mod il-Pjan Ekonomiku u ta' Investiment għall-Balkani tal-Punent tal-Kummissjoni; jirrikonoxxi l-importanza fl-appoġġ favur il-konnettività sostenibbli fit-trasport u fl-infrastrutturi, il-kapital uman, il-kompetittività u t-tkabbir inklużiv fir-reġjun, filwaqt li jenfasizza li kwalunkwe investiment irid jirrispetta l-objettivi tal-Ftehim ta' Pariġi u l-objettivi ta' dekarbonizzazzjoni tal-UE; Josserva l-importanza ndaqs tal-objettivi ta' investiment tal-IPA III; jistieden lill-Kummissjoni, f'dan ir-rigward, tikkonċentra perċentwal adegwat tal-IPA III fuq it-tranżizzjoni demokratika li għaddejja fil-Montenegro, speċjalment fid-dawl tal-problemi persistenti bil-klima tal-investimenti, bil-kapaċità ta' assorbiment u bl-istandards ambjentali fil-pajjiż; Ambjent, enerġija u trasport Jilqa' pożittivament il-progress tal-Montenegro fid-diversifikazzjoni tal-produzzjoni tal-elettriku tiegħu favur sorsi rinnovabbli u fil-qbiż tal-objettiv ġenerali tiegħu relatat mas-sorsi rinnovabbli u tal-objettivi settorjali għall-elettriku, it-tisħin u t-tkessiħ tal-2020, kif ukoll il-parteċipazzjoni attiva tiegħu fl-Aġenda tal-Konnettività tal-Balkani tal-Punent; jistieden lill-Montenegro jintroduċi regoli razzjonalizzati u semplifikati biex jaġevolaw id-diffużjoni ulterjuri tal-proġetti relatati mas-sorsi rinnovabbli; jisħaq fuq l-importanza tal-appoġġ tal-UE favur bidla lejn enerġija aktar nadifa u rinnovabbli; jinsab imħasseb bil-proġetti ta' tħaffir għaż-żejt u għall-gass ftit 'il bogħod mill-kosta Montenegrina li jafu qegħdin jagħmlu l-ħsara lill-ambjent, lin-natura u lit-turiżmu, l-aktar settur ekonomiku importanti tal-pajjiż; Ifaħħar id-deċiżjoni tal-Montenegro li ma tkomplix l-appoġġ finanzjarju lill-impjanti idroelettriċi ż-żgħar li ma jsegwux standards ambjentali adegwati; josserva l-progress bil-mod u d-dewmien fit-tifi tal-impjant termoelettriku ta' Pljevlja u jistieden lill-Montenegro jirrispetta mingħajr dewmien ir-regoli tad-Direttiva dwar l-Impjanti tal-Kombustjoni l-Kbar; Jirrikonoxxi l-azzjonijiet li ħa l-Montenegro biex jistabbilixxi sistema elettronika għall-garanziji tal-oriġini bil-għan li jiżgura l-kompatibbiltà mas-Sistema Ewropea ta' Ċertifikazzjoni tal-Enerġija (European Energy Certificate System) standardizzata; jieħu nota tal-istadju avvanzat tal-implimentazzjoni tar-riformi fis-settur tal-elettriku u jistieden lill-Montenegro jittrasponi mingħajr dewmien ir-Regolament REMIT u jittrasponi l-kodiċijiet tan-network fil-kodiċijiet tal-grilja nazzjonali; jistieden lill-Montenegro jgħolli l-livell baxx ta' bħalissa tal-kapaċitajiet transżonali disponibbli għall-parteċipanti tas-suq tal-elettriku bi qbil mal-aħjar prattika tal-UE; ifaħħar lill-Montenegro talli huwa prekursur fil-ħolqien ta' mekkaniżmu ta' pprezzar tal-karbonju u ta' negozjar tal-emissjonijiet fir-reġjun; jilqa' b'sodisfazzjon il-konformità sħiħa milħuqa fir-rigward tad-Direttiva dwar il-Kwalità tal-Karburanti, u jitlob li jsir aktar progress biex jinżammu ħażniet taż-żejt ta' emerġenza; Jilqa' b'sodisfazzjon l-iżviluppi pożittivi fl-allinjament ulterjuri mal-acquis tal-UE tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Montenegro fil-qasam ambjentali u tat-tibdil fil-klima u tal-pjan nazzjonali għall-enerġija u l-klima u jitlob li jsiru aktar sforzi għall-finalizzazzjoni tad-dokument mill-aktar fis possibbli, bi qbil mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill Ministerjali tal-Komunità tal-Enerġija; ifaħħar lill-Montenegro għall-ħarsien tax-xmara Zeta bħala park naturali; jistieden lill-awtoritajiet jieħdu miżuri urġenti biex jissalvagwardjaw aħjar iż-żoni protetti u s-siti potenzjali ta' Natura 2000, fosthom is-salina ta' Ulcinj, il-lag ta' Skadar, ix-xmara Tara u oħrajn; jitlob lill-Montenegro jtejjeb il-ġestjoni tal-iskart u jindirizza l-kwistjoni tar-rimi illegali tal-iskart; jistieden lill-awtoritajiet jinkludu lill-komunitajiet lokali u lis-soċjetà ċivili fl-implimentazzjoni tal-politiki u fil-proġetti ambjentali, klimatiċi u enerġetiċi fil-pajjiż; Ifakkar b'sodisfazzjon li, skont l-Artikolu 1 tal-Kostituzzjoni tiegħu, il-Montenegro huwa stat ekoloġiku; ifakkar li l-ħolqien, fis-Sinjajevina, ta' żoni ta' taħriġ militari u ta' sperimentazzjoni tal-armi fiż-żoni protetti tal-UNESCO għandu jsegwi l-prinċipji tas-sostenibbiltà soċjokulturali u ekoloġika stabbiliti mill-UNESCO; josserva li l-iżvilupp tal-kapaċitajiet addizzjonali fil-qasam tal-enerġija idroelettrika u tat-turiżmu, partikolarment dawk iż-żoni protetti, għandu jqis l-istandards tal-UE relatati mal-ħarsien tal-ambjent; jistieden lill-awtoritajiet jivvalutaw l-effetti ambjentali tal-bini tal-awtostrada fuq tul ix-xmara Tara u jħarsu aħjar l-inħawi b'valur għoli; itenni l-appell tiegħu biex isiru valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u soċjali ex ante b'mod komprensiv u bir-reqqa tal-proġetti infrastrutturali bi qbil mal-istandards Ewropej; Jilqa' b'sodisfazzjon il-varar tal-Aġenda Ekoloġika fil-Balkani tal-Punent li għandha l-potenzjal li torjenta t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali f'termini ta' emissjonijiet tal-karbonju u sostenibbli; jistieden lill-Montenegro jkompli jintroduċi u jimplimenta l-leġiżlazzjoni neċessarja biex jintlaħqu l-għanijiet komuni relatati mat-trasformazzjoni diġitali u ekoloġika; Jistieden lill-Montenegro, ir-raba' pajjiż Ewropew f'termini ta' kopertura forestali, itejjeb il-ġestjoni tal-foresti tiegħu, partikolarment billi jiddedikalhom aktar riżorsi u jiġġieled b'mod attiv kontra l-qtugħ illegali tas-siġar; jieħu nota ta' studju reċenti li jissottolinja li madwar mitt elf metru kubu ta' skart tal-injam, li jista' faċilment jerġa' jintuża, jiġi prodott fil-Montenegro kull sena; jistieden lill-awtoritajiet jirriflettu dwar il-modi kif jiġu promossi l-mudelli ta' ekonomija ċirkolari f'dan is-settur u f'setturi oħra tal-ekonomija; Jistieden lill-awtoritajiet Montenegrini jiżguraw id-dritt ta' aċċess għall-informazzjoni ambjentali fir-rigward tal-proġetti infrastrutturali, bi qbil mal-kostituzzjoni tiegħu u mal-Konvenzjoni ta' Aarhus li l-Montenegro rratifika fl-2009; Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-President tal-Kunsill Ewropew, lill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-gvernijiet u lill-parlamenti tal-Istati Membri u lill-President, lill-Gvern u lill-Parlament tal-Montenegro.
Extracted from TA-9-2021-0244_MT.docx