Reġim ta' responsabbiltà ċivili għall-intelliġenza artifiċjali Kumitat għall-Affarijiet Legali Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta' Ottubru 2020 li jinkludi rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar reġim ta' responsabbiltà ċivili għall-intelliġenza artifiċjali (2020/2014(INL)) Il-Parlament Ewropew, – wara li kkunsidra l-Artikolu 225 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, – wara li kkunsidra l-Artikoli 114 u 169 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, – wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE tal-25 ta' Lulju 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar responsabbiltà għall-prodotti difettużi (Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti), – wara li kkunsidra d-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Mejju 2005 dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern ("Direttiva dwar prattiċi kummerċjali żleali") u d-Direttiva 2011/83/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, kif ukoll regoli oħrajn fil-qasam tal-ħarsien tal-konsumatur, – wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2017/745 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta' April 2017 dwar apparati mediċi, – wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2018/1488 tat-28 ta' Settembru 2018 li jistabbilixxi l-Impriża Konġunta għall-Computing ta' Prestazzjoni Għolja Ewropew, – wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2019/770 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta' Mejju 2019 dwar ċerti aspetti li jikkonċernaw il-kuntratti għall-provvista ta' kontenut diġitali u ta' servizzi diġitali, – wara li kkunsidra l-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta' April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet u l-Linji Gwida għal Regolamenti Aħjar, – wara li kkunsidra l-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' Ġunju 2018 li jistabbilixxi l-programm Ewropa Diġitali għall-perjodu 2021-2027 (COM(2018)0434), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-25 ta' April 2018 intitolata "L-Intelliġenza Artifiċjali għall-Ewropa" (COM(2018)0237), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-7 ta' Diċembru 2018 intitolata "Pjan Ikkoordinat dwar l-Intelliġenza Artifiċjali" (COM(2018)0795), – wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-8 ta' April 2019 intitolata "Nibnu l-Fiduċja fl-Intelliġenza Artifiċjali Ċċentrata Fuq il-Bniedem" (COM(2019)0168), – wara li kkunsidra r-rapport tal-Kummissjoni tad-19 ta' Frar 2020 lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar l-implikazzjonijiet tas-sigurtà u tar-responsabbiltà tal-Intelliġenza Artifiċjali, tal-Internet tal-Oġġetti u tar-robotika (COM(2020)0064), – wara li kkunsidra l-White Paper tal-Kummissjoni tad-19 ta' Frar 2020 dwar l-Intelliġenza Artifiċjali - Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja (COM(2020)0065), – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Frar 2017 b'rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar Regoli ta' Dritt Ċivili dwar ir-Robotika, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-1 ta' Ġunju 2017 dwar id-diġitalizzazzjoni tal-industrija Ewropea, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Settembru 2018 dwar sistemi ta' armi awtonomi, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2019 dwar politika industrijali Ewropea komprensiva dwar l-intelliġenza artifiċjali u r-robotika, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2020 dwar proċessi deċiżjonali awtomatizzati: niżguraw il-protezzjoni tal-konsumatur u l-moviment liberu tal-merkanzija u tas-servizzi, – wara li kkunsidra r-rapport tat-8 ta' April 2019 intitolat "Linji Gwida dwar l-Etika għal AI affidabbli" tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, – wara li kkunsidra r-rapport tat-8 ta' April 2019 intitolat "Definizzjoni tal-AI: Kapaċitajiet u Dixxiplini Ewlenin" tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, – wara li kkunsidra r-rapport tas-26 ta' Ġunju 2019 intitolat "Rakkomandazzjonijiet Politiċi u tal-Investimenti għal IA affidabbli" tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, – wara li kkunsidra r-rapport tal-21 ta' Novembru 2019 intitolat "Responsabbiltà għall-Intelliġenza Artifiċjali u għat-teknoloġiji diġitali emerġenti l-oħra" tal-Grupp ta' Esperti dwar ir-Responsabbiltà u t-Teknoloġiji l-Ġodda – Formazzjoni ta' Teknoloġiji Ġodda, – wara li kkunsidra l-istudju dwar il-valutazzjoni tal-valur miżjud Ewropew imwettaq mis-Servizz Ewropew ta' Riċerka Parlamentari, intitolat "Reġim ta' responsabbiltà ċivili għall-intelliġenza artifiċjali: Valutazzjoni tal-valur miżjud Ewropew", – wara li kkunsidra l-briefing tematiku ta' STOA tas-Servizz ta' Riċerka tal-Parlament Ewropew ta' Ġunju 2016 dwar ir-riflessjonijiet ġuridiċi u etiċi li jikkonċernaw ir-robotika, – wara li kkunsidra l-Istudju tad-Direttorat Ġenerali tal-Parlament Ewropew għall-Politiki Interni ta' Ottubru 2016 għall-Kumitat għall-Affarijiet Legali intitolat "Regoli Ewropej ta' Dritt Ċivili dwar ir-Robotika", – wara li kkunsidra l-Artikoli 47 u 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, – wara li kkunsidra l-opinjonijiet tal-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur u tal-Kumitat għat-Trasport u t-Turiżmu, – wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Legali (A9-0178/2020), A. billi l-kunċett ta' "responsabbiltà" jiżvolġi rwol importanti doppju fil-ħajja ta' kuljum tagħna: minn naħa, il-kunċett jiżgura li persuna li ġarrbet dannu jew ħsara għandha dritt titlob indennizz mill-parti li jintwera li hi responsabbli minn tali dannu jew ħsara u, min-naħa l-oħra, joffri l-inċentivi ekonomiċi għall-persuni fiżiċi u ġuridiċi biex jevitaw li jikkawżaw dannu jew ħsara fl-ewwel lok, kif ukoll jikkwantifika r-riskju li jitħallas indennizz minħabba l-aġir tagħhom; B. billi kwalunkwe qafas ġuridiku fil-qasam tar-responsabbiltà ċivili orjentat lejn il-futur għandu jrawwem fiduċja fis-sikurezza, fl-affidabbiltà u fil-konsistenza ta' prodotti u servizzi, inkluża t-teknoloġija diġitali, bil-għan li jinstab bilanċ bejn il-protezzjoni effiċjenti u ġusta tal-vittmi potenzjali tad-dannu u tal-ħsara u, fl-istess ħin, jagħti biżżejjed libertà ta' azzjoni biex għall-impriżi, partikolarment dawk żgħar u ta' daqs medju, isir possibbli l-iżvilupp ta' teknoloġiji, prodotti jew servizzi ġodda; billi dan se jgħin biex tissaħħaħ il-fiduċja u tinħoloq stabbiltà għall-investimenti; billi, fl-aħħar mill-aħħar, l-għan ta' kwalunkwe qafas ta' responsabbiltà għandu jkun li jagħti ċ-ċertezza tad-dritt lill-partijiet kollha, sew jekk ikun il-produttur, l-operatur, il-persuna milquta jew kwalunkwe parti terza oħra; C. billi l-ordinament ġuridiku ta' Stat Membru jista' jadatta r-regoli tiegħu dwar ir-responsabbiltà għal ċerti atturi jew jagħmilhom aktar stretti għal ċerti attivitajiet; billi b'responsabbiltà oġġettiva huwa mifhum li parti tista' tinżamm responsabbli minkejja l-assenza ta' negliġenza; billi f'bosta normi nazzjonali dwar l-atti delittwali, il-konvenut jinżamm oġġettivament responsabbli jekk riskju li hu stess ħoloq għall-pubbliku, ngħidu aħna fil-każ ta' karozzi jew attivitajiet perikolużi, jew riskju li mhuwiex fil-kontroll tiegħu, bħal fil-każ tal-annimali, jikkawża danni jew ħsara; D. billi kwalunkwe leġiżlazzjoni futura tal-Unjoni li jkollha bħala għan l-attribuzzjoni espliċita tar-responsabbiltà fir-rigward tas-sistemi tal-intelliġenza artifiċjali (IA) għandha tkun ippreċeduta minn analiżi u mill-konsultazzjoni mal-Istati Membri rigward il-konformità tal-att leġiżlattiv propost mal-kundizzjonijiet ekonomiċi, ġuridiċi u soċjali; E. billi l-kwistjoni ta' reġim ta' responsabbiltà ċivili għall-IA għandha tkun is-suġġett ta' dibattitu pubbliku wiesa', li jqis l-interessi kollha involuti, b'mod partikolari l-aspetti etiċi, ġuridiċi, ekonomiċi u soċjali, biex jiġu evitati biża' u inkomprensjonijiet inġustifikati li din it-teknoloġija tista' tqanqal fost iċ-ċittadini; billi eżami bir-reqqa, f'valutazzjoni tal-impatt, tal-konsegwenzi ta' qafas regolatorju ġdid fuq l-atturi għandu jkun rekwiżit preliminari ta' miżuri leġiżlattivi ulterjuri; F. billi l-kunċett ta' sistemi tal-IA jħaddan firxa wiesgħa ta' teknoloġiji differenti, fosthom statistika sempliċi, l-apprendiment awtomatiku (machine learning) u l-apprendiment profond (deep learning); G. billi l-użu tat-terminu "teħid ta' deċiżjonijiet awtomatizzat" jista' jevita l-ambigwità possibbli tat-terminu IA; billi t-"teħid ta' deċiżjonijiet awtomatizzat" jimplika li utent jiddelega inizjalment deċiżjoni, parzjalment jew totalment, lil entità bl-użu ta' software jew servizz; billi din l-entità min-naħa tagħha tuża mudelli ta' teħid ta' deċiżjonijiet awtomatizzat biex twettaq azzjoni flok l-utent, jew biex tinforma d-deċiżjonijiet tal-utent fit-twettiq ta' azzjoni; H. billi ċerti sistemi tal-IA joħolqu sfidi ġuridiċi sinifikanti għall-qafas attwali fil-qasam tar-responsabbiltà u jistgħu jwasslu għal sitwazzjonijiet li fihom l-opaċità tagħhom tista' tagħmel estremament għalja jew saħansitra impossibbli l-identifikazzjoni ta' min kien fil-kontroll tar-riskju assoċjat mas-sistema tal-IA jew ta' liema kodiċi, input jew data fl-aħħar mill-aħħar ikkawża(t) l-attività dannuża; billi dan il-fattur jista' jagħmel aktar diffiċli l-identifikazzjoni tar-rabta bejn id-dannu jew il-ħsara u l-imġiba li kkawżatu/ha, bir-riżultat li l-vittmi jaf ma jirċevux indennizz adegwat; I. billi l-isfidi ġuridiċi jirriżultaw ukoll mill-konnettività bejn sistema tal-IA u sistemi oħrajn, tal-IA u mhux tal-IA, mid-dipendenza mid-data esterna, mill-vulnerabbiltà għall-ksur taċ-ċibersigurtà kif ukoll mill-proġettazzjoni ta' sistemi tal-IA dejjem aktar awtonomi, li jużaw, fost affarijiet oħra, tekniki ta' apprendiment awtomatiku u ta' apprendiment profond; J. billi standards etiċi adegwati għas-sistemi tal-IA flimkien ma' proċeduri ta' indennizz sodi u ġusti jistgħu jgħinu biex dawk l-isfidi ġuridiċi jiġu indirizzati u jevitaw ir-riskju li l-utenti jkunu inqas lesti jaċċettaw it-teknoloġiji emerġenti; billi bi proċeduri ta' indennizz ġusti huwa mifhum li kull persuna li ġġarrab dannu kkawżat minn sistemi tal-IA jew li l-ħsara lill-proprjetà tagħha hija kkawżata minn sistemi tal-IA għandu jkollha l-istess livell ta' protezzjoni meta mqabbel mal-każijiet li fihom ma tkunx involuta sistema tal-IA; billi l-utent għandu jkun ċert li għall-ħsara potenzjali li saritlu mis-sistemi li jużaw l-IA jeżistu kopertura tal-assigurazzjoni adegwata u triq legali definita għar-rimedju; K. billi ċ-ċertezza tad-dritt hija wkoll kundizzjoni essenzjali għall-iżvilupp u l-innovazzjoni dinamiċi ta' teknoloġija bbażata fuq l-IA, b'mod partikolari għan-negozji l-ġodda (start-ups), l-impriżi mikro u l-impriżi żgħar u ta' daqs medju, u għall-applikazzjoni tagħha fil-prattika fil-ħajja ta' kuljum; billi r-rwol kruċjali tan-negozji l-ġodda, tal-impriżi mikro u tal-impriżi żgħar u ta' daqs medju, speċjalment fl-ekonomija Ewropea, jiġġustifika approċċ strettament proporzjonat biex ikunu jistgħu jiżviluppaw u jkunu innovattivi; L. billi l-varjetà tas-sistemi tal-IA u l-firxa diversifikata ta' riskji li din it-teknoloġija toħloq jikkumplikaw l-isforzi biex tinstab soluzzjoni unika għall-ispettru sħiħ tar-riskji; billi, f'dan ir-rigward, ikun tajjeb li jiġi adottat approċċ li fih l-esperimenti, il-proġetti pilota u l-ispazji ta' sperimentazzjoni regolatorja jintużaw biex jinstabu soluzzjonijiet proporzjonati u bbażati fuq provi konkreti li jindirizzaw, meta neċessarju, sitwazzjonijiet u setturi speċifiċi; Introduzzjoni Iqis li l-isfida relatata mal-introduzzjoni ta' sistemi tal-IA, fis-soċjetà, fil-postijiet tax-xogħol u fl-ekonomija hija waħda mill-kwistjonijiet l-aktar importanti fl-aġenda politika attwali; huwa tal-fehma li t-teknoloġiji bbażati fuq l-IA jistgħu u jmisshom jippruvaw itejbulna ħajjitna fi kważi kull settur, mill-isfera personali (pereżempju s-settur tat-trasport, l-edukazzjoni personalizzata, l-assistenza lill-persuni vulnerabbli, il-programmi tal-fitness u l-konċessjoni ta' kreditu), għall-ambjent tax-xogħol (pereżempju, it-taffija ta' attivitajiet tedjanti u ripetittivi) sal-isfidi globali (pereżempju t-tibdil fil-klima, l-assistenza fil-qasam tas-saħħa, in-nutrizzjoni u l-loġistika); Jemmen b'konvinzjoni li biex jiġu sfruttati b'mod effiċjenti l-vantaġġi u jiġu impediti l-użi ħżiena potenzjali tas-sistemi tal-IA, kif ukoll tiġi evitata l-frammentazzjoni regolatorja tal-Unjoni, huwa kruċjali li fl-UE kollha, għas-sistemi tal-IA kollha, ikun hemm leġiżlazzjoni uniformi, ibbażata fuq il-prinċipji u li tibqa' valida fil-futur; huwa tal-fehma li, filwaqt li huma preferibbli regolamenti speċifiċi għas-setturi għal firxa wiesgħa ta' applikazzjonijiet possibbli, jidher li huwa neċessarju qafas ġuridiku orizzontali u armonizzat, ibbażat fuq prinċipji komuni, biex tkun żgurata ċ-ċertezza tad-dritt, jiġu stabbiliti standards ugwali fl-Unjoni kollha u jitħarsu b'mod effikaċi l-valuri Ewropej tagħna u d-drittijiet taċ-ċittadini; Jafferma li s-Suq Uniku Diġitali jeħtieġ li jkun totalment armonizzat, peress li l-isfera diġitali hija kkaratterizzata minn dinamika transfruntiera rapida u minn flussi ta' data internazzjonali; iqis li l-Unjoni se tilħaq l-objettivi li żżomm s-sovranità diġitali tal-Unjoni u li tagħti spinta lill-innovazzjoni diġitali fl-Ewropa bis-saħħa ta' regoli konsistenti u komuni biss, bi qbil ma' kultura tal-innovazzjoni; Jinnota li t-tellieqa globali lejn l-IA diġà bdiet u li f'dan il-qasam l-Unjoni għandha tiżvolġi rwol prominenti, billi tisfrutta l-potenzjal xjentifiku u teknoloġiku tagħha; jenfasizza bil-qawwa li l-iżvilupp teknoloġiku ma għandux idgħajjef il-ħarsien tal-utenti mid-danni li jistgħu jikkaġunaw l-apparati u s-sistemi li jużaw l-IA; jinkoraġġixxi l-promozzjoni fil-livell internazzjonali tal-istandards tal-Unjoni fil-qasam tar-responsabbiltà ċivili; Jemmen b'konvinzjoni li r-regoli komuni l-ġodda għas-sistemi tal-IA għandhom jieħdu biss forma ta' regolament; iqis li l-kwistjoni tar-responsabbiltà f'każijiet ta' dannu jew ħsara kkawżati minn sistema tal-IA hija wieħed mill-aspetti ewlenin li għandhom jiġu indirizzati f'dan il-qafas; Responsabbiltà u intelliġenza artifiċjali Jemmen li m'hemmx bżonn reviżjoni kompleta tar-reġimi ta' responsabbiltà li jiffunzjonaw korrettament, iżda li l-kumplessità, il-konnettività, l-opaċità, il-vulnerabbiltà, il-kapaċità ta' modifika permezz ta' aġġornamenti, l-awtoapprendiment u l-awtonomija potenzjal tas-sistemi tal-IA, kif ukoll il-bosta atturi involuti jirrappreżentaw madankollu sfida sinifikanti għall-effikaċja tal-oqfsa regolatorji tal-Unjoni u nazzjonali fil-qasam tar-responsabbiltà; iqis li huma neċessarji adattamenti speċifiċi u koordinati tar-reġimi ta' responsabbiltà biex tkun evitata sitwazzjoni li fiha l-persuni li jġarrbu dannu jew li ssir ħsara lill-proprjetà tagħhom jispiċċaw mingħajr indennizz; Josserva li l-attivitajiet, l-apparat jew il-proċessi fiżiċi jew virtwali kollha mmexxija minn sistemi tal-IA jistgħu teknikament ikunu l-kawża diretta jew indiretta ta' dannu jew ħsara, iżda huma kważi dejjem ir-riżultat ta' xi ħadd li jkun qiegħed jibni sistemi, jimplimentahom jew jinterferixxi fihom; jinnota f'dan ir-rigward li m'hemmx bżonn tingħata personalità ġuridika lis-sistemi tal-IA; huwa tal-fehma li l-opaċità, il-konnettività u l-awtonomija tas-sistemi tal-IA jistgħu, fil-prattika, jagħmluha ferm diffiċli jew saħansitra impossibbli li dak li jkun isib li l-azzjonijiet dannużi speċifiċi tas-sistemi tal-IA oriġinaw minn intervent tal-bniedem jew minn deċiżjonijiet fil-proġettazzjoni; ifakkar li, skont il-kunċetti ta' responsabbiltà aċċettati b'mod wiesa', dak li jkun madankollu jista' jevita dan l-ostaklu billi jinżammu responsabbli l-varji persuni fil-katina tal-valur li joħolqu s-sistema tal-IA, jagħmlulha l-manutenzjoni jew jikkontrollaw ir-riskji assoċjati; Iqis li d-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti (PLD) uriet li, għal aktar minn 30 sena, hija mezz effikaċi biex dak li jkun jikseb indennizz għad-danni kkaġunati minn prodott difettuż, iżda jkun tajjeb madankollu li tiġi riveduta biex tkun adattata għad-dinja diġitali u biex tindirizza l-isfidi li joħolqu t-teknoloġiji diġitali emerġenti, b'hekk jiġu żgurati livell għoli ta' ħarsien effikaċi tal-konsumatur kif ukoll iċ-ċertezza tad-dritt għall-konsumaturi u għan-negozji, u fl-istess ħin jiġu evitati spejjeż u riskji għoljin għall-SMEs u għan-negozji l-ġodda; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tivvaluta jekk il-PLD għandhiex tinbidel f'regolament, tikkjarifika d-definizzjoni ta' "prodotti" billi tiddetermina jekk il-kontenut diġitali u s-servizzi diġitali jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tagħha u tikkunsidra tadatta kunċetti bħal "ħsara", "difett" u "produttur"; huwa tal-fehma li, għal finijiet taċ-ċertezza tad-dritt fl-Unjoni kollha, wara r-reviżjoni tal-PLD, il-kunċett ta' "produttur" għandu jinkludi l-manufatturi, l-iżviluppaturi, il-programmaturi, il-fornituri ta' servizzi u l-operaturi backend; jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra l-inverżjoni tar-regoli li jirregolaw l-oneru tal-prova għad-danni kkawżati mit-teknoloġiji diġitali emerġenti f'każijiet definiti b'mod ċar u wara valutazzjoni adegwata; jiġbed l-attenzjoni fuq l-importanza li jiġi żgurat li l-att tal-Unjoni aġġornat jibqa' limitat għal problemi identifikati b'mod ċar li għalihom jeżistu soluzzjonijiet diġà fattibbli u fl-istess ħin jippermetti li jkunu koperti l-iżviluppi teknoloġiċi futuri, inklużi l-iżviluppi bbażati fuq software liberu u b'sors miftuħ; josserva li l-PLD għandha tkompli tintuża fir-rigward tal-pretensjonijiet għal responsabbiltà ċivili kontra l-produttur ta' sistema tal-IA difettuża, meta s-sistema tal-IA tikkwalifika bħala prodott skont it-termini ta' tali Direttiva; jenfasizza li kwalunkwe aġġornament tal-qafas tar-responsabbiltà għall-prodotti għandu jimxi id f'id mal-aġġornament tad-Direttiva 2001/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-3 ta' Diċembru 2001 dwar is-sigurtà ġenerali tal-prodotti, sabiex jiġi żgurat li s-sistemi tal-IA jintegraw il-prinċipji tas-sikurezza u tas-sigurtà sa mill-fażi tal-proġettazzjoni; Iqis li d-dritt fis-seħħ tal-Istati Membri dwar l-atti delittwali bbażati fuq negliġenza joffri, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, livell suffiċjenti ta' protezzjoni għall-persuni li jġarrbu dannu kkawżat minn parti terza interferenti, bħal hacker, jew li l-proprjetà tagħha ssirilha ħsara minn tali parti terza, inkwantu l-interferenza tikkostitwixxi sistematikament azzjoni bbażata fuq negliġenza; josserva li għal każijiet speċifiċi biss, inklużi dawk li fihom il-parti terza ma tkunx rintraċċabbli jew tkun nieqsa minn mezzi finanzjarji, jidhru neċessarji iżjed regoli fil-qasam tar-responsabbiltà biex jikkomplementaw id-dritt nazzjonali dwar l-atti delittwali; Iqis, għaldaqstant, li jkun xieraq li dan ir-rapport jikkonċentra fuq il-pretensjonijiet għal responsabbiltà ċivili kontra l-operatur ta' sistema tal-IA; jafferma li r-responsabbiltà tal-operatur hija ġustifikata mill-fatt li qiegħed fil-kontroll tar-riskju assoċjat mas-sistemi tal-IA, imqabbel ma' sid ta' karozza; iqis li minħabba l-kumplessità u l-konnettività tas-sistema tal-IA, l-operatur f'bosta każijiet ikun l-ewwel punt ta' kuntatt viżibbli għall-persuna milquta; Responsabbiltà tal-operatur Jesprimi l-opinjoni tiegħu dwar il-fatt li r-regoli tar-responsabbiltà li jinvolvu l-operatur għandhom, fil-prinċipju, ikopru l-attivitajiet kollha tas-sistemi tal-IA, ikun fejn ikun il-post fejn isiru u sew jekk dawn isiru fiżikament jew virtwalment; jirrimarka li l-attivitajiet fi spazji pubbliċi li jesponu lil ħafna persuni għal riskju jikkostitwixxu, madankollu, każijiet li jirrikjedu eżami ulterjuri; iqis li l-vittmi potenzjali tad-dannu jew tal-ħsara spiss ma jkunux jafu bil-funzjonament tas-sistema tal-IA u normalment ma jkollhomx pretensjonijiet għal responsabbiltà kuntrattwali kontra l-operatur; josserva li meta jimmaterjalizzaw id-dannu jew il-ħsara, tali persuni jkollhom biss pretensjoni għal responsabbiltà minħabba negliġenza, u jista' jkunilhom diffiċli juru n-negliġenza tal-operatur tas-sistema tal-IA u, għaldaqstant, il-pretensjonijiet korrispondenti għal responsabbiltà ċivili jaf ikollhom eżitu negattiv; Iqis li huwa xieraq jikkunsidra li l-"operatur" ikopri kemm l-operatur frontend kif ukoll l-operatur backend, dment li dan tal-aħħar ma jkunx kopert mill-PLD; josserva li l-operatur frontend għandu jkun definit bħala l-persuna fiżika jew ġuridika li teżerċita ċertu grad ta' kontroll fuq riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA u li jibbenefika mill-funzjonament tagħha; jafferma li l-operatur backend għandu jkun definit bħala l-persuna fiżika jew ġuridika li, fuq bażi kontinwa, tiddefinixxi l-karatteristiċi tat-teknoloġija, tforni d-data u s-servizz ta' sostenn backend essenzjali u għaldaqstant teżerċita wkoll ċertu grad ta' kontroll fuq riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA; iqis li bl-"eżerċizzju tal-kontroll" huwa mifhum kwalunkwe azzjoni tal-operatur li tinfluwenza l-funzjonament tas-sistema tal-IA u għalhekk il-grad ta' espożizzjoni ta' partijiet terzi għar-riskji potenzjali; iqis li tali azzjonijiet jaf ikollhom impatt fuq il-funzjonament ta' sistema tal-IA mill-bidu sat-tmiem, billi jiġu ddeterminati l-input, l-output jew ir-riżultati, jew jaf ibiddel funzjonijiet jew proċessi speċifiċi fi ħdan is-sistema tal-IA; Josserva li jista' jkun hemm sitwazzjonijiet b'aktar minn operatur wieħed, pereżempju, operatur backend u operatur frontend; iqis li, f'dik l-eventwalità, l-operaturi kollha għandhom ikollhom responsabbiltà in solidum filwaqt li għandhom id-dritt ta' rivalsa, b'mod proporzjonat, fil-konfront ta' xulxin; huwa tal-fehma li l-proporzjonijiet tar-responsabbiltà għandhom ikunu ddeterminati mill-gradi ta' kontroll rispettivi li l-operaturi jeżerċitaw fuq ir-riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA; iqis li t-traċċabbiltà tal-prodotti għandha titjieb biex jiġu identifikati aħjar dawk involuti fid-diversi fażijiet; Regoli ta' responsabbiltà differenti għal riskji differenti Jirrikonoxxi li t-tip ta' sistema tal-IA li fuqha l-operatur qiegħed jeżerċita l-kontroll huwa fattur determinanti b'referenza għar-responsabbiltà; josserva li sistema tal-IA li tinvolvi riskju inerenti għoli u li taġixxi b'mod awtonomu jqiegħed potenzjalment fil-periklu lill-pubbliku ġenerali f'livell ferm ogħla; iqis li, abbażi tal-isfidi ġuridiċi li joħolqu s-sistemi tal-IA lir-reġimi ta' responsabbiltà ċivili eżistenti, jidher raġonevoli li jitwaqqaf reġim komuni ta' responsabbiltà oġġettiva għal dawk is-sistemi tal-IA awtonomi b'riskju għoli; jenfasizza li approċċ ibbażat fuq ir-riskju, li jista' jinkludi diversi livelli ta' riskju, għandu jkun ibbażat fuq kriterji ċari u definizzjoni xierqa ta' riskju għoli u għandu jipprevedi ċ-ċertezza tad-dritt; Jemmen li sistema tal-IA tippreżenta riskju għoli meta l-funzjonament awtonomu tagħha jinvolvi riskju importanti li jkun ikkawżat dannu lil persuna waħda jew aktar b'mod każwali u li jmur lil hinn minn dak li nistgħu raġonevolment nistennew; iqis li meta jiġi ddeterminat jekk sistema tal-IA hijiex b'riskju għoli, għandu jitqies ukoll is-settur li fih riskji sinifikanti jistgħu jkunu mistennijin li jinqalgħu kif ukoll in-natura tal-attivitajiet imwettqa; iqis li l-importanza tal-potenzjal tiddependi mill-interazzjoni bejn il-gravità tad-dannu possibbli, il-probabbiltà li r-riskju jikkawża dannu jew ħsara u l-mod li bih is-sistema tal-IA qiegħda tintuża; Jirrakkomanda li s-sistemi tal-IA b'riskju għoli jiġu elenkati b'mod eżawrjenti f'Anness mar-Regolament propost; jirrikonoxxi li, fid-dawl tal-iżviluppi teknoloġiċi rapidi u tal-kompetenzi tekniċi rikjesti, il-Kummissjoni għandha tirrieżamina tali Anness mingħajr dewmien bla bżonn u tal-anqas kull sitt xhur u, jekk neċessarju, temendah permezz ta' att delegat; jemmen li l-Kummissjoni għandha tikkoopera mill-qrib ma' kumitat permanenti ġdid, simili għall-Kumitat Permanenti dwar il-Prekursuri jew il-Kumitat Tekniku – Vetturi bil-Mutur eżistenti, li jinkludu esperti nazzjonali tal-Istati Membri u partijiet ikkonċernati; iqis li l-kompożizzjoni bbilanċjata tal-"Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali" tista' sservi ta' eżempju għall-formazzjoni tal-grupp tal-partijiet ikkonċernati, biż-żieda ta' esperti fl-etika, kif ukoll antropoloġi, soċjoloġi u speċjalisti tas-saħħa mentali; huwa wkoll tal-fehma li l-Parlament Ewropew għandu jaħtar esperti li joffru konsulenza lill-kumitat permanenti li għadu kemm twaqqaf; Josserva li l-iżvilupp ta' teknoloġiji bbażati fuq l-IA huwa estremament dinamiku u dejjem aktar mgħaġġel; jenfasizza li biex tkun żgurata protezzjoni adegwata tal-utenti, hemm bżonn approċċ aċċelerat li jippermetti l-analiżi, fir-rigward tar-riskji potenzjali, l-apparat u s-sistemi l-ġodda li jużaw is-sistemi tal-IA li jinbtu fis-suq Ewropew; jirrakkomanda li l-proċeduri kollha f'dan ir-rigward għandhom ikunu kemm jista' jkun semplifikati; jissuġġerixxi wkoll li l-valutazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni ta' jekk sistema tal-IA tippreżentax riskju għoli għandha tibda fl-istess ħin bħall-valutazzjoni tas-sikurezza tal-prodott, bil-għan li tiġi evitata sitwazzjoni li fiha sistema tal-IA b'riskju għoli tkun diġà approvata għas-suq iżda għadha ma ġietx ikklassifikata bħala "b'riskju għoli" u b'hekk taħdem mingħajr kopertura tal-assigurazzjoni obbligatorja; Josserva li l-Kummissjoni għanda tivvaluta l-mod kif id-data miġbura, irreġistrata jew maħżuna dwar is-sistemi tal-IA b'riskju għoli għal finijiet ta' ġbir tal-provi f'każ ta' dannu jew ħsara kkawżat(a) minn tali sistema tal-IA tista' tkun ikkonsultata u użata mill-awtorità investigattiva u l-mod kif it-traċċabbiltà u l-"awditjabbiltà" ta' tali data jistgħu jitjiebu, b'kont meħud tad-drittijiet fundamentali u tad-dritt għall-privatezza; Jafferma li konformement mas-sistemi tar-responsabbiltà oġġettiva tal-Istati Membri, ir-Regolament propost għandu jkopri l-ksur tad-drittijiet importanti protetti bil-liġi bħad-drittijiet għall-ħajja, għas-saħħa, għall-integrità fiżika u għall-proprjetà, u għandu jiffissa l-ammonti u l-portata tal-indennizz kif ukoll it-terminu ta' preskrizzjoni; huwa tal-fehma li r-Regolament propost għandu wkoll jinkludi d-dannu immaterjali sinifikanti li jwassal għal telf ekonomiku verifikabbli li jaqbeż limitu minimu armonizzat fid-dritt tal-Unjoni fil-qasam tar-responsabbiltà ċivili, li jibbilanċja l-aċċess għall-ġustizzja min-naħa tal-persuni milquta mal-interessi tal-persuni involuti l-oħrajn; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tevalwa mill-ġdid u tallinja l-limiti minimi tad-danni fid-dritt tal-Unjoni; huwa tal-fehma li l-Kummissjoni għandha tanalizza bir-reqqa t-tradizzjonijiet ġuridiċi fl-Istati Membri kollha u l-liġijiet nazzjonali fis-seħħ tagħhom li jipprevedu indennizz għal danni immaterjali, bil-għan li tevalwa jekk l-inklużjoni tad-dannu immaterjali f'atti leġiżlattivi speċifiċi relatati mal-IA hijiex neċessarja u jekk tmurx kontra l-qafas ġuridiku tal-Unjoni fis-seħħ jew tippreġudikax id-dritt nazzjonali tal-Istati Membri; Jiddetermina li l-attivitajiet, l-apparat jew il-proċessi kollha mmexxija minn sistemi tal-IA li jikkawżaw dannu jew ħsara iżda li mhumiex elenkati fl-Anness tar-Regolament propost għandhom jibqgħu suġġetti għar-responsabbiltà bbażata fuq negliġenza; jemmen li l-persuna milquta għandha madankollu tgawdi minn preżunzjoni ta' negliġenza tal-operatur, li għandu jkun jista' jiskolpa ruħu billi juri li qeda d-dmir ta' diliġenza tiegħu; Iqis li sistema tal-IA li għadha ma ġietx ivvalutata mill-Kummissjoni u mill-kumitat permanenti li għadu kemm twaqqaf u, b'hekk, għadha mhijiex ikklassifikata bħala "b'riskju għoli" u ma ġietx inkluża fl-Anness tar-Regolament propost, għandha, madankollu, b'deroga għas-sistema msemmija fil-paragrafu 20, tkun suġġetta għar-responsabbiltà oġġettiva jekk ikkawżat inċidenti ripetuti li jwasslu għal dannu jew ħsara gravi; josserva li f'dak il-każ, il-Kummissjoni għandha wkoll tivvaluta, mingħajr dewmien bla bżonn, il-ħtieġa li tirrevedi tali Anness biex iżżid fil-lista is-sistema tal-IA inkwistjoni; huwa tal-fehma li jekk, wara tali valutazzjoni, il-Kummissjoni tiddeċiedi li tinkludi tali sistema tal-IA fil-lista, l-inklużjoni għandu jkollha effett retroattiv mill-mument meta ġie kkawżat l-ewwel inċident mis-sistema tal-IA inkwistjoni, li wassal għal dannu jew ħsara gravi; Jitlob lill-Kummissjoni tevalwa l-bżonn ta' dispożizzjonijiet ġuridiċi fil-qasam tal-kuntratti fil-livell tal-Unjoni, biex tevita klawżoli kuntrattwali ta' esklużjoni tar-responsabbiltà, inklużi r-relazzjonijiet bejn id-diversi negozji u bejn in-negozji u l-amministrazzjoni; Assigurazzjonijiet u sistemi tal-IA Iqis il-kopertura tar-responsabbiltà bħala wieħed mill-fatturi ewlenin li jiddefinixxi s-suċċess tat-teknoloġiji, tal-prodotti u tas-servizzi l-ġodda; josserva li kopertura tar-responsabbiltà adegwata hija wkoll essenzjali biex il-pubbliku jserraħ moħħu li jista' jafda t-teknoloġija l-ġdida minkejja r-riskju li jġarrab dannu jew li jaffronta azzjonijiet legali mill-persuni milquta; jinnota fl-istess ħin li din is-sistema regolatorja hija ċċentrata fuq il-bżonn li jiġu sfruttati u valorizzati l-vantaġġi tas-sistemi tal-IA, filwaqt li jiġu stabbiliti miżuri ta' salvagwardja sodi; Huwa tal-fehma li, abbażi tar-riskju potenzjalment għoli li jkunu kkawżati dannu jew ħsara u fid-dawl tad-Direttiva 2009/103/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Settembru 2009 dwar l-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta' vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta' assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà, l-operaturi kollha ta' sistemi tal-IA b'riskju għoli elenkati fl-Anness mar-Regolament propost għandu jkollhom assigurazzjoni ta' responsabbiltà ċivili; iqis li tali reġim ta' assigurazzjoni obbligatorja għas-sistemi tal-IA b'riskju għoli għandu jkopri l-ammonti u l-portata tal-indennizz stabbiliti mir-Regolament propost; huwa konxju mill-fatt li tali teknoloġija attwalment għadha rari, billi tippresupponi grad għoli ta' awtonomija deċiżjonali u li, konsegwentement, id-diskussjonijiet li għaddejjin huma fil-biċċa l-kbira orjentati lejn il-futur; jemmen madankollu, li l-inċertezza rigward ir-riskji ma għandhiex tagħmel il-primjums tal-assigurazzjoni għaljin eżaġerati u għalhekk ikunu ostaklu għar-riċerka u l-innovazzjoni; Jemmen li mekkaniżmu ta' indennizzi fil-livell tal-Unjoni, iffinanzjat minn fondi pubbliċi, mhuwiex il-mod xieraq biex jimtlew il-lakuni potenzjali fl-assigurazzjonijiet; iqis li n-nuqqas ta' data dwar ir-riskji assoċjati mas-sistemi tal-IA, flimkien mal-inċertezza rigward l-iżviluppi futuri, joħolqu diffikultà biex is-settur tal-assigurazzjoni jipproponi prodotti tal-assigurazzjoni adattati mill-ġdid jew ġodda; iqis li l-ipoteżi li l-iżvilupp ta' reġim tal-assigurazzjoni obbligatorju jitħalla għalkollox f'idejn is-suq tista' x'aktarx tissarraf f'approċċ "wieħed tajjeb għal kulħadd", bi primjums għaljin eżaġerati u inċentivi żbaljati, b'hekk l-operaturi jiġu stimolati biex jagħżlu l-orħos assigurazzjoni pjuttost milli dik bl-aqwa kopertura, u tista' ssir ostaklu għar-riċerka u l-innovazzjoni; iqis li l-Kummissjoni għandha tikkollabora mas-settur tal-assigurazzjoni biex tara b'liema mod jistgħu jintużaw id-data u l-mudelli innovattivi biex joħolqu poloz tal-assigurazzjoni li joffru kopertura adegwata għall-but ta' kulħadd; Jitlob lill-Kummissjoni biex, fuq il-bażi tal-Artikolu 225 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, tippreżenta proposta għal regolament dwar ir-responsabbiltà għall-funzjonament ta' sistemi tal-intelliġenza artifiċjali, filwaqt li ssegwi r-rakkomandazzjonijiet li jinsabu fl-anness; Huwa tal-fehma li l-proposta mitluba m'għandhiex implikazzjonijiet finanzjarji; Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni kif ukoll ir-rakkomandazzjonijiet li jinsabu fl-anness lill-Kummissjoni u lill-Kunsill. ANNESS GĦAR-RIŻOLUZZJONI: RAKKOMANDAZZJONIJIET DETTALJATI FID-DAWL TAT-TĦEJJIJA TA' REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL DWAR IR-RESPONSABBILTÀ GĦALL-FUNZJONAMENT TA' SISTEMI TAL-INTELLIĠENZA ARTIFIĊJALI A. PRINĊIPJI U OBJETTIVI TAL-PROPOSTA Dan ir-rapport jindirizza aspett importanti tad-diġitalizzazzjoni, li huwa stess iffurmat minn attivitajiet transfruntiera, kompetizzjoni globali u kunsiderazzjonijiet soċjali fundamentali. Il-prinċipji li ġejjin għandhom iservu ta' gwida: Suq Uniku Diġitali veru jirrikjedi armonizzazzjoni totali permezz ta' Regolament. L-isfidi ġuridiċi l-ġodda maħluqa mill-iżvilupp ta' sistemi tal-intelliġenza artifiċjali (IA) għandhom ikunu indirizzati billi tiġi stabbilita ċertezza tad-dritt massima tul il-katina tar-responsabbiltà kollha kemm hi, li tinkludi l-produttur, l-operatur, il-persuna milquta u kwalunkwe parti terza oħra. M'għandu jkun hemm l-ebda regolamentazzjoni żejda u jeħtieġ li tkun evitata burokrazija żejda, billi din tista' xxekkel l-innovazzjoni Ewropea fl-IA, speċjalment fil-każ ta' teknoloġiji, prodotti jew servizzi żviluppati minn SMEs jew negozji ġodda (start-ups). Ir-regoli ta' responsabbiltà ċivili għall-IA għandhom jippruvaw isibu bilanċ bejn il-protezzjoni taċ-ċittadini, minn naħa, u l-inċentivi lin-negozji ħalli jinvestu fl-innovazzjoni, partikolarment fis-sistemi tal-IA, min-naħa l-oħra. Minflok ma jiġu sostitwiti r-reġimi ta' responsabbiltà eżistenti li qegħdin jaħdmu sewwa, ikun tajjeb li jsiru xi adattamenti neċessarji billi nintroduċu ideat ġodda u orjentati lejn il-futur. Il-proposta futura għal Regolament u d-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti huma żewġ pilastri ta' qafas komuni ta' responsabbiltà għas-sistemi tal-IA u jirrikjedu koordinament mill-qrib u allinjament bejn l-atturi politiċi kollha, fil-livell kemm tal-Unjoni kif ukoll dak nazzjonali. Iċ-ċittadini għandhom ikunu jistgħu jgawdu mill-istess livell ta' protezzjoni u drittijiet, indipendentement minn jekk id-dannu kienx ikkawżat minn sistema tal-IA jew le, jew jekk sarx fiżikament inkella virtwalment, bil-għan li l-fiduċja tagħhom f'din it-teknoloġija l-ġdida tissaħħaħ. Kemm id-dannu materjali kif ukoll dak immaterjali għandhom jitqiesu fil-proposta futura għal Regolament. Abbażi, fost dokumenti oħra, tal-komunikazzjoni tagħha tad-19 ta' Frar 2020 dwar l-implikazzjonijiet tas-sigurtà u tar-responsabbiltà tal-Intelliġenza Artifiċjali, tal-Internet tal-Oġġetti u tar-robotika, il-Kummissjoni Ewropea hija mistiedna tanalizza bir-reqqa t-tradizzjonijiet ġuridiċi fl-Istati Membri kollha, kif ukoll id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi fis-seħħ li jipprevedu indennizz għal danni immaterjali, bil-għan li tevalwa jekk l-inklużjoni tad-dannu immaterjali fil-proposta futura għal Regolament hijiex ġuridikament fondata u hijiex neċessarja mill-perspettiva tal-persuna milquta. Abbażi tal-informazzjoni attwalment disponibbli, il-Parlament jemmen li d-dannu immaterjali sinifikanti għandu jkun inkluż jekk il-persuna milquta ssofri telf ekonomiku sinifikanti, u għalhekk verifikabbli. B. TEST TAL-PROPOSTA MITLUBA Proposta għal REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL dwar ir-responsabbiltà għall-funzjonament ta' sistemi tal-intelliġenza artifiċjali IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA, Wara li kkunsidraw it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 114 tiegħu, Wara li kkunsidraw il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea, Wara li l-abbozz ta' att leġiżlattiv intbagħat lill-parlamenti nazzjonali, Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, Filwaqt li jaġixxu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, (1) Il-kunċett ta' "responsabbiltà" jiżvolġi rwol importanti doppju fil-ħajja ta' kuljum tagħna: minn naħa, il-kunċett jiżgura li persuna li ġarrbet dannu jew ħsara għandha dritt titlob indennizz mill-parti li nżammet responsabbli minn tali dannu jew ħsara u, min-naħa l-oħra, joffri l-inċentivi ekonomiċi għall-persuni biex jevitaw li jikkawżaw dannu jew ħsara fl-ewwel lok. Kwalunkwe qafas fil-qasam tar-responsabbiltà jenħtieġ li jipprova jrawwem fiduċja fis-sikurezza, fl-affidabbiltà u fil-konsistenza ta' prodotti u servizzi, inklużi t-teknoloġiji diġitali emerġenti, bħall-intelliġenza artifiċjali (IA), l-internet tal-oġġetti (IoT) jew ir-robotika, bil-għan li jinstab bilanċ bejn il-protezzjoni effiċjenti tal-vittmi potenzjali tad-dannu u tal-ħsara u, fl-istess ħin, jagħti biżżejjed libertà ta' azzjoni biex isir possibbli l-iżvilupp ta' teknoloġiji, prodotti jew servizzi ġodda; (2) Speċjalment fil-bidu taċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti u tas-servizzi l-ġodda, wara li jkunu għaddew minn testijiet preliminari, jeżisti ċertu grad ta' riskju għall-utent, kif ukoll għall-partijiet terzi, li xi ħaġa mhijiex qiegħda taħdem kif suppost. Dan il-proċess ta' tentattivi u żbalji huwa fl-istess ħin vettur essenzjali tal-progress tekniku li mingħajru l-biċċa l-kbira tat-teknoloġiji tagħna ma jkunux jeżistu. Sal-lum, ir-riskji assoċjati mal-prodotti u mas-servizzi l-ġodda ġew imtaffija b'mod adegwat bis-saħħa ta' leġiżlazzjoni dwar is-sikurezza tal-prodotti u ta' regoli dwar ir-responsabbiltà sodi. (3) L-iżvilupp tal-IA, madankollu, tirrappreżenta sfida sinifikanti għall-oqfsa ta' responsabbiltà eżistenti. L-użu tas-sistemi tal-IA fil-ħajja ta' kuljum tagħna se jwassal għal sitwazzjonijiet li fihom l-opaċità tagħhom (element tal-"kaxxa s-sewda") u l-bosta atturi li jintervjenu fiċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, jistgħu jagħmlu estremament għalja jew saħansitra impossibbli l-identifikazzjoni ta' min kien fil-kontroll tar-riskju marbut mal-użu tas-sistema tal-IA inkwistjoni jew ta' liema kodiċi jew intervent ikkawża l-attività dannuża. Dik id-diffikultà hija aggravata mill-konnettività bejn sistema tal-IA u s-sistemi l-oħra, tal-IA u mhux tal-IA, mid-dipendenza tagħha minn data esterna, mill-vulnerabbiltà tagħha għall-ksur taċ-ċibersigurtà kif ukoll mill-awtonomija dejjem akbar tas-sistemi tal-IA kkawżata mill-kapaċitajiet ta' apprendiment awtomatiku (machine learning) u ta' apprendiment profond (deep learning). Minbarra dawn il-karatteristiċi kumplessi u l-vulnerabbiltajiet potenzjali, is-sistemi tal-IA jistgħu jintużaw ukoll biex jikkawżaw dannu gravi, pereżempju jikkompromettu d-dinjità tal-bniedem u l-valuri u l-libertajiet Ewropej, billi l-individwi jiġu traċċati kontra r-rieda tagħhom, bl-introduzzjoni ta' sistemi ta' kreditu soċjali, bit-teħid ta' deċiżjonijiet imparzjali dwar l-assigurazzjoni tas-saħħa, il-konċessjoni ta' kreditu, id-digrieti tal-qrati jew deċiżjonijiet relatati mar-reklutaġġ u mal-impjiegi jew bil-kostruzzjoni ta' sistema ta' armi awtonomi letali. (4) Huwa importanti li tinġibed l-attenzjoni għall-fatt li l-vantaġġi tal-implimentazzjoni ta' sistemi tal-IA se jkunu bil-bosta ogħla mill-iżvantaġġi. Se jgħinu biex jingħeleb it-tibdil fil-klima b'mod aktar effikaċi, jitjiebu l-visti mediċi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol, jiġu integrati aħjar fis-soċjetà l-persuni b'diżabbiltà u l-anzjani u jiġu offruti korsijiet tal-edukazzjoni personalizzati lit-tipi kollha ta' studenti. Bil-għan li jiġu sfruttati d-diversi opportunitajiet teknoloġiċi u titqawwa l-fiduċja tan-nies fl-użu tas-sistemi tal-IA, filwaqt li fl-istess ħin jiġu evitati xenarji dannużi, il-kombinazzjoni ta' standards etiċi sodi ma' proċeduri ta' indennizz robusti u ġusti hija l-aħjar soluzzjoni. (5) Reġim ta' responsabbiltà adegwat huwa wkoll neċessarju biex jagħmilha ta' kontrapiż għall-ksur tar-regoli ta' sikurezza. Madankollu, ir-reġim ta' responsabbiltà stabbilit f'dan ir-Regolament għandu jqis l-interessi kollha involuti. Eżami bir-reqqa tal-konsegwenzi ta' qafas regolatorju ġdid fuq l-impriżi żgħar u ta' daqs medju (SMEs) u n-negozji l-ġodda għandu jkun rekwiżit preliminari ta' miżuri leġiżlattivi ulterjuri; Ir-rwol kruċjali li tali impriżi jiżvolġu fl-ekonomija Ewropea jiġġustifika approċċ strettament proporzjonat, biex ikunu jistgħu jiżviluppaw u jkunu innovattivi. Mill-banda l-oħra, il-vittmi tad-danni jew tal-ħsara kkawżati mis-sistemi tal-IA għandhom ikollhom id-dritt għal rimedju u għall-indennizz totali għad-danni jew għall-ħsara li ġarrbu. (6) Jenħtieġ li kwalunkwe bidla meħtieġa fil-qafas ġuridiku eżistenti tibda billi jiġi ċċarat li s-sistemi tal-IA la għandhom personalità ġuridika u lanqas kuxjenza umana, u li l-uniku kompitu tagħhom huwa li jaqdu l-umanità. Ħafna sistemi tal-IA barra minn hekk mhumiex daqstant differenti mit-teknoloġiji l-oħra, li xi kultant huma bbażati fuq software saħansitra aktar kumpless. Fl-aħħar mill-aħħar, il-maġġoranza assoluta tas-sistemi tal-IA tintuża biex tieħu ħsieb kompiti ta' ftit importanza mingħajr l-ebda riskju jew b'riskji minimi għas-soċjetà. L-użu tat-terminu "teħid ta' deċiżjonijiet awtomatizzat" jista' jevita l-ambigwità possibbli tat-terminu IA. Tali terminu jiddeskrivi sitwazzjoni li fiha utent jiddelega inizjalment deċiżjoni, parzjalment jew totalment, lil entità bl-użu ta' software jew servizz. Din l-entità min-naħa tagħha tuża mudelli ta' teħid ta' deċiżjonijiet awtomatizzat biex twettaq azzjoni flok l-utent, jew biex tinforma d-deċiżjonijiet tal-utent fit-twettiq ta' azzjoni. (7) Jeżistu anki madankollu sistemi tal-IA li huma żviluppati jew implimentati b'mod kritiku u huma bbażati fuq teknoloġiji bħan-networks newronali u proċessi ta' apprendiment profond. L-opaċità u l-awtonomija tagħhom jistgħu jagħmluha ferm diffiċli li dak li jkun isib li l-azzjonijiet speċifiċi oriġinaw minn deċiżjonijiet speċifiċi meħuda mill-bniedem fil-proġettazzjoni tagħhom jew fil-funzjonament tagħhom. L-operatur ta' sistema tal-IA bħal din jista', ngħidu aħna, jargumenta li l-attività, l-apparat jew il-proċess fiżiċi jew virtwali li kkawżaw id-dannu jew il-ħsara ma kinux fil-kontroll tiegħu għax kienu kkawżati minn funzjonament awtonomu tas-sistema tal-IA tiegħu. Barra minn hekk, is-sempliċi funzjonament ta' sistema tal-IA awtonoma jenħtieġ li ma jkunx motiv suffiċjenti għall-ammissjoni ta' pretensjoni għal responsabbiltà. Bħala riżultat ta' dan, jista' jkun hemm każijiet ta' responsabbiltà li fihom l-attribuzzjoni tar-responsabbiltà jaf tkun inġusta jew ineffiċjenti jew li fihom persuna li ġġarrab dannu jew ħsara kkawżati minn sistema tal-IA ma tistax turi n-negliġenza tal-produttur, ta' parti terza interferenti jew tal-operatur u tispiċċa mingħajr indennizz. (8) Madankollu, jenħtieġ li jkun dejjem ċar li jkun min ikun dak li joħloq is-sistema tal-IA, jagħmillha l-manutenzjoni, jikkontrollaha jew jinterferixxi fiha, jenħtieġlu jagħti kont tad-dannu jew tal-ħsara li kkawżaw l-attività, l-apparat jew il-proċess. Dan jirriżulta minn kunċetti ta' ġustizzja ġenerali u aċċettati b'mod wiesa' fil-qasam tar-responsabbiltà, skont liema l-persuna li toħloq jew iżżomm riskju għall-pubbliku hija responsabbli jekk tali riskju jikkawża dannu jew ħsara u għaldaqstant jenħtieġ li jimminimizzah ex ante jew jagħti indennizz ex post għalih. Konsegwentement, iż-żieda fis-sistemi tal-IA ma toħloqx il-bżonn ta' reviżjoni totali tar-regoli ta' responsabbiltà fl-Unjoni. Biex nilqgħu għall-isfidi relatati mal-IA, bil-għan li tiġi evitata l-frammentazzjoni regolatorja u żgurata l-armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni fil-qasam tar-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-intelliġenza artifiċjali fl-Unjoni kollha, ikunu suffiċjenti adattament speċifiċi tal-leġiżlazzjoni eżistenti u l-introduzzjoni ta' dispożizzjonijiet maħsuba sew u mmirati ġodda. (9) Id-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE ("id-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti") uriet li, għal aktar minn 30 sena, hija mezz effikaċi ta' kif wieħed jikseb indennizz għal dannu kkawżat minn prodott difettuż. Għalhekk, jenħtieġ li tintuża wkoll fir-rigward tal-pretensjonijiet għal responsabbiltà ċivili ta' parti li ġġarrab dannu jew ħsara fil-konfront tal-produttur ta' sistema tal-IA difettuża. Konformement mal-prinċipji ta' regolamentazzjoni aħjar tal-Unjoni, kwalunkwe adattament leġiżlattiv neċessarju jenħtieġ li jiġi diskuss matul rieżami neċessarju ta' tali Direttiva. Id-dritt dwar ir-responsabbiltà bbażata fuq negliġenza eżistenti tal-Istati Membri joffri wkoll, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, livell suffiċjenti ta' protezzjoni għall-persuni li jġarrbu dannu jew ħsara kkawżati minn parti terza interferenti, inkwantu l-interferenza tikkostitwixxi sistematikament azzjoni bbażata fuq negliġenza, fejn il-parti terza tuża s-sistema tal-IA biex tikkawża danni. Konsegwentement, dan ir-Regolament jenħtieġ li jikkonċentra fuq il-pretensjonijiet fil-konfront tal-operatur ta' sistema tal-IA. (10) Ir-responsabbiltà tal-operatur skont dan ir-Regolament hija bbażata fuq il-fatt li eżerċita ċertu grad ta' kontroll fuq riskju assoċjat mal-operat u mal-funzjonament ta' sistema tal-IA, imqabbel ma' sid ta' karozza. Aktar ma sistema tkun sofistikata u aktar ma tkun awtonoma, akbar ikun l-impatt mogħti mid-definizzjoni u mill-influwenza tal-algoritmi, pereżempju permezz ta' aġġornamenti kontinwi. Peress li spiss hemm aktar minn persuna waħda li tista', b'mod sinifikattiv, titqies "operatur" tas-sistema tal-IA, skont dan ir-Regolament it-terminu "operatur" għandu jinftiehem fis-sens li jinkludi kemm l-operatur frontend kif ukoll l-operatur backend. Avolja, ġeneralment, l-operatur frontend jidher bħala l-persuna li "qabel kulħadd" jiddeċiedi dwar l-użu tas-sistema tal-IA, l-operatur backend fil-fatt jaf ikollu grad ogħla ta' kontroll fuq ir-riskji operattivi. Jekk l-operatur backend huwa wkoll il-"produttur", skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva dwar ir-Responabbiltà għall-Prodotti, jenħtieġ li tali Direttiva tapplika għalih. Jekk hemm operatur wieħed biss u dan l-operatur huwa wkoll il-produttur tas-sistema tal-IA, dan ir-Regolament jenħtieġ li jipprevali fuq id-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti. (11) Jekk utent, jiġifieri l-persuna li tuża s-sistema tal-IA, huwa involut f'event dannuż, jenħtieġ li hu biss jinżamm responsabbli skont dan ir-Regolament jekk l-utent jikkwalifika anki bħala operatur. Fil-każ bil-kontra, il-portata tal-kontribut għar-riskju min-naħa tal-utent, minħabba negliġenza gravi jew intenzjonali, tista' twassal għar-responsabbiltà bbażata fuq negliġenza tal-utent fil-konfront tar-rikorrent. Jenħtieġ li dan ikun mingħajr preġudizzju għad-drittijiet tal-konsumaturi applikabbli li jirreferu għall-utent. (12) Jenħtieġ li dan ir-Regolament jippermetti lill-persuna milquta tressaq pretensjonijiet għal responsabbiltà fil-katina ta' responsabbiltà kollha u matul iċ-ċiklu tal-ħajja ta' sistema tal-IA. Jenħtieġ li jkopri, fil-prinċipju, is-sistemi tal-IA kollha, ikun fejn ikun il-post tal-funzjonament u sew jekk dan isir fiżikament kif ukoll virtwalment. Madankollu, jenħtieġ li l-parti l-kbira tal-pretensjonijiet għal responsabbiltà fl-ambitu ta' dan ir-Regolament tindirizza l-każijiet ta' responsabbiltà ċivili, meta sistema tal-IA topera fi spazju pubbliku jew tesponi lil ħafna persuni għal riskju. F'tali sitwazzjoni, il-persuni milquta spiss ma jkunux jafu li tkun qed topera sistema tal-IA u ma jkollhom l-ebda relazzjoni kuntrattwali jew ġuridika mal-operatur. Konsegwentement, il-funzjonament tas-sistema tal-IA tpoġġihom f'sitwazzjoni li fiha, fl-eventwalità li jkunu kkawżati dannu jew ħsara, huma għandhom biss pretensjonijiet għal responsabbiltà bbażata fuq negliġenza fil-konfront tal-operatur tas-sistema tal-IA, barra mill-fatt li jkunilhom diffiċli ħafna juru n-negliġenza min-naħa tal-operatur. (13) It-tip ta' sistema tal-IA li fuqha l-operatur qiegħed jeżerċita kontroll huwa fattur determinanti. Sistema tal-IA li tinvolvi riskju għoli potenzjalment tqiegħed fil-periklu lill-utent jew lill-pubbliku f'livell ferm ogħla u b'mod każwali li jmur lil hinn minn dak li wieħed jista' jistenna. Dan ifisser li fil-bidu tal-funzjonament awtonomu tas-sistema tal-IA, il-parti l-kbira tal-persuni potenzjalment milquta ma tkunx magħrufa u ma tkunx identifikabbli, pereżempju l-persuni li jinsabu fi pjazza pubblika jew f'dar fil-viċinanzi, meta mqabbel mal-funzjonament ta' sistema tal-IA li tinvolvi persuni speċifiċi, li b'mod regolari jkunu taw il-kunsens tagħhom minn qabel għall-użu tagħha, pereżempju f'intervent kirurġiku fi sptar jew f'dimostrazzjoni ta' bejgħ f'ħanut żgħir. Id-determinazzjoni ta' kemm huwa sinifikanti l-potenzjal ta' sistema tal-IA b'riskju għoli li tikkawża dannu jew ħsara tiddependi mill-interazzjoni bejn l-iskop tal-użu li għalih is-sistema tal-IA titqiegħed fis-suq, il-mod li bih qed tintuża s-sistema tal-IA, il-gravità tad-dannu jew tal-ħsara potenzjali, il-grad ta' awtonomija tat-teħid tad-deċiżjonijiet li jista' jirriżulta f'dannu u l-probabbiltà li r-riskju jimmaterjalizza. Jenħtieġ li l-grad ta' gravità jkun iddeterminat abbażi ta' fatturi rilevanti bħall-kobor tad-dannu potenzjali li jirriżulta mill-funzjonament fuq il-persuni milquta, inkluż, b'mod partikolari, l-effetti fuq id-drittijiet fundamentali, l-għadd ta' persuni milquta, il-valur totali tal-ħsara potenzjali kif ukoll id-danni għas-soċjetà fl-intier tagħha. Jenħtieġ li l-probabbiltà li jseħħu d-dannu jew il-ħsara tiġi ddeterminata abbażi ta' fatturi rilevanti bħar-rwol tal-kalkoli algoritmiċi fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, il-kumplessità tad-deċiżjoni u r-reversibbiltà tal-effetti. Fl-aħħar mill-aħħar, il-mod tal-użu jenħtieġ li jiddependi, fost oħrajn, mis-settur li fih topera s-sistema tal-IA, jekk jistax ikollha effetti ġuridiċi jew fattwali fuq drittijiet importanti protetti bil-liġi tal-persuni milquta u jekk l-effetti jistgħux jiġu raġonevolment evitati. (14) Is-sistemi tal-IA b'riskju għoli kollha jenħtieġ li jkunu elenkati b'mod eżawrjenti fl-Anness ta' dan ir-Regolament. Fid-dawl tar-rapidità tal-evoluzzjoni teknika u tas-suq madwar id-dinja kollha, kif ukoll tal-kompetenzi tekniċi meħtieġa għal rieżami adegwat tas-sistemi tal-IA, is-setgħa li jkunu adottati atti delegati skont l-Artikolu 290 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jenħtieġ li tkun iddelegata lill-Kummissjoni biex temenda dan ir-Regolament f'dak li għandu x'jaqsam mat-tipi ta' sistemi tal-IA li joħolqu riskju għoli u s-setturi kritiċi li jintużaw fihom. Abbażi tad-definizzjonijiet u tad-dispożizzjonijiet stabbiliti f'dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Kummissjoni tagħmel rieżami tal-Anness mingħajr telf ta' żmien, imma tal-inqas kull sitt xhur, u jekk ikun meħtieġ, temendah permezz ta' atti delegati. Il-valutazzjoni tal-Kummissjoni dwar jekk sistema tal-IA tippreżentax riskju għoli, jenħtieġ li tibda fl-istess ħin bħall-valutazzjoni tas-sikurezza tal-prodott, sabiex tiġi evitata sitwazzjoni li fiha sistema tal-IA b'riskju għoli tkun diġà ġiet approvata għas-suq iżda tkun għadha ma ġietx ikklassifikata bħala "b'riskju għoli" u għaldaqstant topera mingħajr kopertura tal-assigurazzjoni obbligatorja. Bil-għan li n-negozji u l-organizzazzjonijiet tar-riċerka jingħataw biżżejjed ħin għall-ippjanar u sigurtà fl-investimenti, jenħtieġ li t-tibdiliet tas-setturi kritiċi jsiru biss kull 12-il xahar. Jenħtieġ li l-operaturi jintalbu jinnotifikaw lill-Kummissjoni jekk ikunu qegħdin jaħdmu fuq teknoloġija, prodotti jew servizzi ġodda li jaqgħu taħt wieħed mis-setturi kritiċi previsti fl-Anness u li aktar tard jista' jikkwalifika bħala sistema tal-IA b'riskju għoli. (15) Huwa partikolarment importanti li l-Kummissjoni twettaq konsultazzjonijiet xierqa mal-partijiet ikkonċernati rilevanti matul ix-xogħol preparatorju tagħha, inkluż fil-livell ta' esperti, u li dawk il-konsultazzjonijiet jitwettqu f'konformità mal-prinċipji stabbiliti fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta' April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet. Fir-rieżami regolari tal-Kummissjoni skont dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Kummissjoni tkun sostnuta minn kumitat permanenti bl-isem "Kumitat Tekniku – sistemi tal-IA b'riskju għoli" (TCRAI). Jenħtieġ li dan il-kumitat permanenti jkun magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri, kif ukoll minn selezzjoni bbilanċjata ta' partijiet ikkonċernati, inklużi l-organizzazzjonijiet tal-konsumatur, l-assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw il-persuni milquta, ir-rappreżentanti tan-negozji minn setturi differenti u ta' daqs differenti kif ukoll riċerkaturi u xjenzjati. B'mod partikolari, biex tiġi żgurata parteċipazzjoni ugwali fit-tħejjija tal-atti delegati, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jirċievu d-dokumenti kollha fl-istess ħin li jirċevuhom l-esperti tal-Istati Membri, u l-esperti tagħhom ikollhom aċċess sistematiku għal-laqgħat tal-gruppi tal-esperti tal-Kummissjoni kif ukoll tal-kumitat permanenti TCRAI, meta jittrattaw it-tħejjija ta' atti delegati. (16) Jenħtieġ li dan ir-Regolament ikopri d-dannu jew il-ħsara lill-ħajja, is-saħħa, l-integrità fiżika, il-proprjetà u d-dannu immaterjali sinifikanti li jwassal għal telf ekonomiku verifikabbli li jaqbeż limitu minimu armonizzat fid-dritt tal-Unjoni fil-qasam tar-responsabbiltà ċivili, li jibbilanċja l-aċċess għall-ġustizzja min-naħa tal-persuni milquta mal-interessi tal-persuni involuti l-oħrajn; Jenħtieġ li l-Kummissjoni tevalwa mill-ġdid u tallinja l-limiti minimi tad-danni fid-dritt tal-Unjoni. Dannu immaterjali sinifikanti jenħtieġ li jinftiehem li jfisser dannu li minħabba fih il-persuna milquta ssofri dannu konsiderevoli, indeboliment oġġettiv u li jista' jintwera tal-interessi personali tagħha u telf ekonomiku kkalkulat b'kont meħud, pereżempju, taċ-ċifri medji annwali ta' dħul passat u ċirkostanzi rilevanti oħra. Jenħtieġ li dan ir-Regolament jiddetermina wkoll l-ammont u l-portata tal-indennizz, kif ukoll it-terminu ta' preskrizzjoni għall-preżentazzjoni ta' pretensjoni ta' responsabbiltà. Jenħtieġ li dan ir-Regolament jistabbilixxi limitu ferm aktar baxx għall-indennizzminn dak previst fid-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti, billi dan ir-Regolament jirreferi biss għad-dannu jew il-ħsara ta' persuna waħda li tirriżulta minn attività waħda ta' sistema tal-IA, filwaqt li tal-ewwel tirreferi għal għadd ta' prodotti jew saħansitra linja ta' prodott bl-istess difett. (17) L-attivitajiet, l-apparat jew il-proċessi kollha, kemm fiżiċi kif ukoll virtwali, immexxija minn sistemi tal-IA li mhumiex elenkati fl-Anness ta' dan ir-Regolament bħala sistemi tal-IA b'riskju għoli, jenħtieġ li jibqgħu suġġetti għar-responsabbiltà bbażata fuq negliġenza, sakemm jidħlu fis-seħħ liġijiet nazzjonali u leġiżlazzjoni fil-qasam tal-ħarsien tal-konsumatur aktar stretti. Il-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istati Membri, inkluża kwalunkwe ġurisprudenza rilevanti, fir-rigward tal-ammonti u tal-portata tal-indennizz kif ukoll tat-terminu ta' preskrizzjoni jenħtieġ li jkomplu japplikaw. Jenħtieġ li persuna li ġġarrab dannu jew ħsara kkawżati minn sistema tal-IA li mhijiex elenkata bħala sistema tal-IA b'riskju għoli, tibbenefika mill-preżunzjoni ta' negliġenza tal-operatur. (18) Id-diliġenza li tista' tkun mistennija minn operatur jenħtiġilha tkun proporzjonata ma': (i) in-natura tas-sistema tal-IA, (ii) id-dritt protett bil-liġi potenzjalment milqut, (iii) id-dannu jew il-ħsara potenzjali li s-sistema tal-IA setgħet tikkawża u (iv) il-probabbiltà ta' tali ħsara. Għaldaqstant, jenħtieġ li jitqies il-fatt li l-operatur seta' kellu għarfien limitat tal-algoritmi u tad-data użata fis-sistema tal-IA. Jenħtieġ li jkun preżunt li l-operatur ikun wera d-diliġenza dovuta li tista' tkun mistennija minnu fl-għażla tas-sistema tal-IA adegwata, jekk l-operatur ikun għażel sistema tal-IA li tkun ġiet iċċertifikata fl-ambitu ta' skema simili għall-iskema ta' ċertifikazzjoni volontarja prevista mill-Kummissjoni. Jenħtieġ li jkun preżunt li l-operatur ikun wera d-diliġenza dovuta li tista' tkun mistennija minnu waqt il-funzjonament tas-sistema tal-IA, jekk l-operatur ikun jista' juri li effettivament u regolarment issorvelja s-sistema tal-IA matul il-funzjonament tagħha u li nnotifika lill-manifattur bl-irregolaritajiet potenzjali matul il-funzjonament. Jenħtieġ li jkun preżunt li l-operatur ikun wera d-diliġenza dovuta li tista' tkun mistennija minnu f'dik li hija ż-żamma tal-affidabbiltà operattiva, jekk l-operatur ikun installa l-aġġornamenti kollha disponibbli fornuti mill-produttur tas-sistema tal-IA. Billi l-livell ta' sofistikazzjoni tal-operaturi jista' jvarja skont jekk humiex sempliċiment konsumaturi jew professjonisti, id-dmirijiet ta' diliġenza jenħtieġ li jiġu adattati kif xieraq. (19) Biex l-operatur ikun jista' jagħti prova li ma aġixxix b'negliġenza, jew biex il-persuna milquta tkun tista' tagħti prova tal-eżistenza tan-negliġenza, il-produtturi jenħtieġ li jkollhom id-dmir li jikkooperaw maż-żewġ partijiet ikkonċernati, inkluż billi jipprovdu informazzjoni dokumentata sew. Barra minn hekk, jenħtieġ li l-produtturi, kemm jekk stabbiliti fl-Unjoni kif ukoll barra mill-Unjoni, ikollhom l-obbligu li jaħtru rappreżentant għar-responsabbiltà fil-qasam tal-IA fl-Unjoni bħala punt ta' kuntatt biex iwieġeb ir-rikjesti kollha tal-operaturi, b'mod simili għall-uffiċjali tal-protezzjoni tad-data kif stabbiliti fl-Artikolu 37 tar-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, għar-rappreżentant tal-manifattur kif stabbiliti fl-Artikoli 3(41) u 13(4) tar-Regolament (UE) 2018/858 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill jew għar-rappreżentant awtorizzat kif stabbilit fl-Artikoli 4(2) u 5 tar-Regolament (UE) 2019/1020 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. (20) Il-leġiżlatur ikollu jikkunsidra ir-riskji fil-qasam tar-responsabbiltà marbutin mas-sistemi tal-IA matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tagħhom, mill-iżvilupp sal-użu u t-tmiem tal-ħajja, inkluż l-immaniġġjar tal-iskart u tar-riċiklaġġ. L-inklużjoni tas-sistemi tal-IA fi prodott jew f'servizz tirrappreżenta riskju finanzjarju għan-negozji u konsegwentement se jkollha impatt qawwi fuq il-kapaċità u l-għażliet tal-SMEs, kif ukoll għan-negozji l-ġodda (start-ups) fejn jidħlu l-assigurazzjoni u l-finanzjament tal-proġetti tagħhom tar-riċerka u l-iżvilupp ibbażati fuq teknoloġiji ġodda. Għaldaqstant, l-iskop tar-responsabbiltà mhuwiex biss is-salvagwardja tad-drittijiet importanti, u protetti bil-liġi, tal-individwi iżda wkoll li jiġi ddeterminat jekk in-negozji, speċjalment l-SMEs u n-negozji l-ġodda, humiex kapaċi jiġġeneraw kapital, ikunu innovattivi u, fl-aħħar mill-aħħar, joffru prodotti u servizzi ġodda, kif ukoll jekk il-konsumaturi jafdawx dawn il-prodotti u servizzi u humiex lesti jużawhom minkejja r-riskji u l-azzjonijiet legali potenzjali li jistgħu jittieħdu fil-kwantu ta' prodotti u servizzi bħal dawn. (21) L-assigurazzjoni tista' tgħin biex tiggarantixxi li l-vittmi jirċievu indennizz effettiv u tiġbor flimkien ir-riskji tal-persuni assigurati kollha. Wieħed mill-fatturi li fuqu l-kumpaniji tal-assigurazzjoni jibbażaw l-offerta tal-prodotti u tas-servizzi tal-assigurazzjoni tagħhom huwa l-valutazzjoni tar-riskju, abbażi ta' aċċess għal data storika suffiċjenti tal-pretensjonijiet. In-nuqqas ta' aċċess għal data ta' kwalità għolja, jew il-kwantità insuffiċjenti tagħha, jistgħu jkunu raġuni għala l-ħolqien ta' prodotti ta' assigurazzjoni għal teknoloġiji ġodda u emerġenti huwa diffiċli fil-bidu. Madankollu, aċċess akbar għad-data ġġenerata minn teknoloġiji ġodda, u l-ottimizzazzjoni tal-użu ta' din id-data, flimkien mal-obbligu li tingħata informazzjoni dokumentata sew, iżidu l-kapaċità tal-assiguratur li jimmudella r-riskju emerġenti u jrawwem l-iżvilupp ta' kopertura aktar innovattiva. (22) Minħabba n-nuqqas ta' data storika tal-pretensjonijiet, jenħtieġ li jiġi investigat kif u f'liema kundizzjonijiet tista' tkun assigurata r-responsabbiltà ċivili, bil-ħsieb li l-assigurazzjoni tintrabat mal-prodott u mhux mal-persuna responsabbli. Diġà jeżistu prodotti ta' assigurazzjoni li huma żviluppati settur b'settur u kopertura b'kopertura hekk kif tevolvi t-teknoloġija. Ħafna assiguraturi jispeċjalizzaw f'ċerti segmenti tas-suq (eż. SMEs) jew ifornu kopertura għal ċerti tipi ta' prodotti (eż. apparat elettriku), li jfisser li l-persuna assigurata jista' ġeneralment ikollha prodott ta' assigurazzjoni. Madankollu, huwa diffiċli li tiġi prevista soluzzjoni ta' "prodott wieħed għal kulħadd" u s-suq tal-assigurazzjoni se jkollu bżonn iż-żmien biex jadatta ruħu. Jenħtieġ li l-Kummissjoni taħdem mill-qrib mas-suq tal-assigurazzjoni biex tiżviluppa prodotti tal-assigurazzjoni innovattivi li jkunu jistgħu jagħlqu d-distakk fl-assigurazzjoni. F'każijiet eċċezzjonali, pereżempju fil-każ ta' ħsara kollettiva, li fihom l-indennizz jaqbeż b'mod sinifikanti l-ammonti massimi stabbiliti f'dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu mħeġġa joħolqu fond ta' indennizzi speċjali, għal perjodu limitat, li jindirizza l-bżonnijiet speċifiċi ta' dawk il-każijiet. Jistgħu jiġu stabbiliti wkoll fondi ta' indennizz speċjali biex ikopru dawk il-każijiet eċċezzjonali li fihom sistema tal-IA, li għadha mhijiex ikklassifikata bħala sistema tal-IA b'riskju għoli u għalhekk, għadha mhijiex assigurata, tikkawża dannu jew ħsara. Sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza tad-dritt u biex jiġi ssodisfat l-obbligu li jiġu infurmati l-persuni potenzjalment milquta kollha, l-eżistenza ta' fond ta' indennizz speċjali, kif ukoll il-kundizzjonijiet biex wieħed jibbenefika minnu, jenħtieġ li jiġu ppubblikati b'mod ċar u komprensiv. (23) Huwa importanti ħafna li kwalunkwe bidla futura f'dan ir-Regolament timxi id f'id mar-rieżami meħtieġ tad-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti, sabiex tiġi riveduta b'mod komprensiv u konsistenti u biex jiġu ggarantiti d-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet kollha kkonċernati fil-katina ta' responsabbiltà kollha. L-introduzzjoni ta' reġim ta' responsabbiltà ġdid għall-operatur tas-sistemi tal-IA tirrikjedi li d-dispożizzjonijiet ta' dan ir-Regolament u r-rieżami tad-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti jkunu kkoordinati mill-qrib f'termini kemm tas-sustanza kif ukoll tal-approċċ, biex flimkien jikkostitwixxu qafas konsistenti ta' responsabbiltà għas-sistemi tal-IA, b'bilanċ tal-interessi tal-produttur, tal-operatur u tal-persuna milquta, fir-rigward tar-riskju tar-responsabbiltà u l-arranġamenti tal-indennizz rilevanti. Għaldaqstant, huwa neċessarju li d-definizzjonijiet ta' sistema tal-IA, operatur frontend u backend, produttur, difett, prodott u servizz jiġu adattati u semplifikati fl-atti leġiżlattivi kollha u dan jenħtieġ li jiġi previst b'mod parallel. (24) Billi l-objettivi ta' dan ir-Regolament, jiġifieri l-ħolqien ta' approċċ unifikat u orjentat lejn il-futur fil-livell tal-Unjoni, li jiffissa standards Ewropej komuni għaċ-ċittadini u għan-negozji Ewropej biex tkun żgurata l-konsistenza tad-drittijiet u taċ-ċertezza tad-dritt fl-Unjoni kollha u biex tiġi evitata l-frammentazzjoni tas-Suq Uniku Diġitali, li tkun ixxekkel l-għan li tinżamm is-sovranità diġitali, li titrawwem l-innovazzjoni diġitali fl-Ewropa u li jkun żgurat livell għoli ta' protezzjoni tad-drittijiet taċ-ċittadini u tal-konsumaturi, jirrikjedu li r-reġimi fil-qasam tar-responsabbiltà għas-sistemi tal-IA jkunu totalment armonizzati. Dan ma jistax jintlaħaq biżżejjed mill-Istati Membri minħabba r-rapidità tal-evoluzzjoni teknoloġika, l-iżvilupp kif ukoll l-użu transfruntieri tas-sistemi tal-IA u, eventwalment, l-approċċi leġiżlattivi kunfliġġenti fl-Unjoni, jista', minħabba l-kobor u l-effetti tal-azzjoni, pjuttost jintlaħaq fil-livell tal-Unjoni. L-Unjoni tista' tadotta miżuri skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabbilit fl-istess Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu meħtieġ biex jintlaħqu dawk l-objettivi, Dispożizzjonijiet ġenerali Suġġett Dan ir-Regolament jistabbilixxi r-regoli applikabbli għall-pretensjonijiet tar-responsabbiltà ċivili ta' persuni fiżiċi u ġuridiċi fil-konfront tal-operaturi tas-sistemi tal-IA. Kamp ta' applikazzjoni Dan ir-Regolament japplika fit-territorju tal-Unjoni meta attività, apparat jew proċess fiżiċi jew virtwali mmexxija minn sistema tal-IA jikkawżaw dannu jew ħsara għall-ħajja, għas-saħħa, għall-integrità fiżika ta' persuna fiżika, għall-proprjetà ta' persuna fiżika jew ġuridika jew jikkawżaw dannu immaterjali sinifikanti li jirriżulta f'telf ekonomiku verifikabbli. Kwalunkwe ftehim bejn l-operatur ta' sistema tal-IA u persuna fiżika jew ġuridika li ġġarrab dannu jew ħsara minħabba s-sistema tal-IA, li jevita jew jillimita d-drittijiet u l-obbligi stabbiliti f'dan ir-Regolament, konkluż qabel jew wara li jkun seħħ id-dannu jew il-ħsara, għandu jitqies null u bla effett fir-rigward tad-drittijiet u l-obbligi stabbiliti f'dan ir-Regolament. Dan ir-Regolament huwa mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe pretensjoni ta' responsabbiltà addizzjonali li tirriżulta minn relazzjonijiet kuntrattwali, kif ukoll minn regolamenti dwar ir-responsabbiltà tal-prodott, il-ħarsien tal-konsumatur, il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni, il-protezzjoni tax-xogħol u tal-ambjent bejn l-operatur u l-persuna fiżika jew ġuridika li tkun ġarrbet dannu jew ħsara minħabba s-sistema tal-IA u li tista' titressaq kontra l-operatur skont id-dritt tal-Unjoni jew dak nazzjonali. Definizzjonijiet Għall-finijiet ta' dan ir-Regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin: (a) "sistema tal-IA" tfisser sistema li jew hija bbażata fuq software jew inkorporata f'tagħmir tal-hardware, u li turi mġiba li tissimula l-intelliġenza billi, fost l-oħrajn, tiġbor u tipproċessa d-data, tanalizza u tinterpreta l-ambjent tagħha, u billi tieħu azzjoni, b'ċertu livell ta' awtonomija, biex tikseb għanijiet speċifiċi; (b) "awtonomu/a" tfisser sistema tal-IA li taħdem billi tinterpreta ċertu input u billi tuża ġabra ta' istruzzjonijiet predefiniti, mingħajr ma tkun limitata minn dawn l-istruzzjonijiet, minkejja li l-imġiba tas-sistema hija limitata mill-objettiv mogħti lilha u minn għażliet rilevanti oħra tad-disinn li għamlu l-iżviluppaturi tagħha, u orjentata lejn l-istess objettiv; (c) "riskju għoli" tfisser riskju importanti, f'sistema tal-IA li taħdem b'mod awtonomu, li jiġu kkawżati dannu jew ħsara lil persuna waħda jew aktar b'mod każwali u li jmur lil hinn minn dak li wieħed jista' jistenna; l-importanza tar-riskju jiddependi mill-interazzjoni bejn il-gravità tad-dannu jew tal-ħsara possibbli, il-grad ta' awtonomija fit-teħid tad-deċiżjoni, il-probabbiltà li r-riskji jimmaterjalizzaw u l-mod li bih u l-kuntest li fih is-sistema tal-IA tkun qed tintuża; (d) "operatur" tfisser kemm l-operatur frontend kif ukoll dak backend dment li r-responsabbiltà ta' dan tal-aħħar ma tkunx diġà koperta mid-Direttiva 85/374/KEE; (e) "operatur frontend" tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li teżerċita ċertu grad ta' kontroll fuq riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA u li tibbenefika mill-funzjonament tagħha; (f) "operatur backend" tfisser kull persuna fiżika jew ġuridika li, fuq bażi kontinwa, tiddefinixxi l-karatteristiċi tat-teknoloġija u tforni d-data u s-servizz ta' sostenn backend essenzjali u, għaldaqstant, teżerċita wkoll ċertu grad ta' kontroll fuq ir-riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA; (g) "kontroll" tfisser kwalunkwe azzjoni ta' operatur li tinfluwenza l-funzjonament ta' sistema tal-IA u b'hekk il-punt sa fejn l-operatur jesponi partijiet terzi għar-riskji potenzjali assoċjati mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA; azzjonijiet bħal dawn jista' jkollhom impatt fuq il-funzjonament tas-sistema tal-IA fi kwalunkwe stadju, billi jiġu ddeterminati l-input, l-output jew ir-riżultati, jew jistgħu jbiddlu funzjonijiet jew proċessi speċifiċi fi ħdan is-sistema tal-IA; il-grad sa liema dawk l-aspetti tal-funzjonament tas-sistema tal-IA huma ddeterminati mill-azzjoni, jiddependi minn kemm l-operatur jista' jinfluwenza r-riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA; (h) "persuna milquta" tfisser kwalunkwe persuna li ġġarrab dannu jew ħsara kkawżati minn attività, apparat jew proċess fiżiċi jew virtwali mmexxija minn sistema tal-IA, u li mhijiex l-operatur tagħha; (i) "dannu jew ħsara" tfisser impatt negattiv li jolqot il-ħajja, is-saħħa, l-integrità fiżika ta' persuna fiżika, il-proprjetà ta' persuna fiżika jew ġuridika jew li jikkawża dannu immaterjali sinifikanti li jirriżulta f'telf ekonomiku verifikabbli; (j) "produttur" tfisser il-produttur kif definit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE. Sistemi tal-IA b'riskju għoli Responsabbiltà oġġettiva tas-sistemi tal-IA b'riskju għoli L-operatur ta' sistema tal-IA b'riskju għoli għandu jkun oġġettivament responsabbli għal kwalunkwe dannu jew ħsara kkawżati minn attività, apparat jew proċess fiżiċi jew virtwali mmexxija minn tali sistema tal-IA. Is-sistemi tal-IA b'riskju għoli kollha kif ukoll is-setturi kritiċi fejn jintużaw għandhom ikunu elenkati fl-Anness ta' dan ir-Regolament. Il-Kummissjoni għandha s-setgħa tadotta atti delegati skont l-Artikolu 13 biex temenda dik il-lista eżawrjenti, billi: (a) tinkludi tipi ġodda ta' sistemi tal-IA b'riskju għoli u s-setturi kritiċi li fihom huma implimentati; (b) tħassar it-tipi ta' sistemi tal-IA li ma jistgħux jibqgħu jitqiesu li joħolqu riskju għoli; u/jew (c) tbiddel is-setturi kritiċi għas-sistemi tal-IA b'riskju għoli eżistenti. Kwalunkwe att delegat li jemenda l-Anness għandu jidħol fis-seħħ sitt xhur wara l-adozzjoni tiegħu. Hija u tiddetermina s-setturi kritiċi u/jew is-sistemi tal-IA b'riskju għoli l-ġodda li għandhom jiddaħħlu fl-Anness permezz ta' atti delegati, il-Kummissjoni għandha tqis kompletament il-kriterji stabbiliti f'dan ir-Regolament, b'mod partikolari dawk imsemmija fl-Artikolu 3(c). L-operaturi ta' sistemi tal-IA b'riskju għoli m'għandhomx ikunu jistgħu jeżoneraw ruħhom mir-responsabbiltà billi jgħidu li aġixxew b'diliġenza dovuta jew li d-dannu jew il-ħsara kienu kkawżati minn attività, apparat jew proċess awtonomi mmexxija mis-sistema tal-IA tagħhom. L-operaturi m'għandhomx jinżammu responsabbli jekk id-dannu jew il-ħsara jkunu ġew ikkawżati minn forza maġġuri. L-operatur frontend ta' sistema tal-IA b'riskju għoli għandu jkun żgur li l-attivitajiet kollha tas-sistema tal-IA jkunu koperti b'assigurazzjoni ta' responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-ammonti u l-portata tal-indennizzi previsti fl-Artikoli 5 u 6 ta' dan ir-Regolament. L-operatur backend għandu jkun żgur li s-servizzi tiegħu ikunu koperti b'assigurazzjoni ta' responsabbiltà ċivili għall-impriżi jew għall-prodotti li tkun adegwata fir-rigward tal-ammonti u l-portata tal-indennizzi previsti fl-Artikoli 5 u 6 ta' dan ir-Regolament. Jekk ir-reġimi ta' assigurazzjoni obbligatorja tal-operatur frontend jew tal-operatur backend, diġà fis-seħħ skont leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni jew nazzjonali jew xi fondi volontarji tal-assigurazzjoni korporattiva huma meqjusa li jkopru l-funzjonament tas-sistema tal-IA jew is-servizz fornut, l-obbligu ta' sottoskrizzjoni ta' kuntratt ta' assigurazzjoni għas-sistema tal-IA skont dan ir-Regolament għandu jitqies sodisfatt, dment li l-assigurazzjoni obbligatorja eżistenti kkonċernata tkopri l-ammonti u l-portata tal-indennizzi previsti fl-Artikoli 5 u 6 ta' dan ir-Regolament. Dan ir-Regolament għandu jipprevali fuq ir-reġimi nazzjonali ta' responsabbiltà f'każ ta' kunflitt bejn id-diversi sistemi tal-IA fil-qasam tar-responsabbiltà oġġettiva. Ammont tal-indennizz L-operatur ta' sistema tal-IA b'riskju għoli li jkun inżamm responsabbli ta' dannu jew ħsara skont dan ir-Regolament għandu jagħti indennizz: (a) sa ammont massimu ta' EUR 2 miljun fil-każ tal-mewt tal-persuna milquta jew fil-każ ta' dannu kkawżat lis-saħħa jew lill-integrità fiżika tal-istess persuna , li jirriżultaw minn attività ta' sistema tal-IA b'riskju għoli; (b) sa ammont massimu ta' EUR 1 miljun f'każ ta' dannu immaterjali sinifikanti li jirriżulta f'telf ekonomiku verifikabbli jew f'każ ta' ħsara lill-proprjetà, inkluż meta bosta beni ta' persuna milquta ġarrbu ħsara li tirriżulta min attività waħda ta' sistema tal-IA b'riskju għoli waħda; meta l-persuna milquta ħadet ukoll azzjoni fil-qasam tar-responsabbiltà kuntrattwali fil-konfront tal-operatur, m'għandu jitħallas l-ebda indennizz skont dan ir-Regolament, jekk l-ammont totali tal-ħsara lill-proprjetà jew id-dannu immaterjali sinifikanti għandu valur inqas minn [EUR 500]. Meta l-indennizz ikkumulat li għandu jitħallas lil diversi persuni li jkunu ġarrbu dannu jew ħsara kkawżati mill-istess attività tal-istess sistema tal-IA b'riskju għoli jaqbeż l-ammonti totali massimi previsti mill-paragrafu 1, l-ammonti li għandhom jitħallsu lil kull persuna għandhom jitnaqqsu pro rata biex l-indennizz ikkumulat ma jaqbiżx l-ammonti massimi stabbiliti fil-paragrafu 1. Portata tal-indennizz Fil-limiti tal-ammont stabbilit fl-Artikolu 5(1)(a), l-indennizz li għandu jitħallas mill-operatur li jinżamm responsabbli f'każ ta' dannu fiżiku segwit mill-mewt tal-persuna milquta għandu jkun ikkalkulat abbażi tal-ispejjeż tal-kuri mediċi li għaddiet minnhom il-persuna milquta qabel ma mietet, u tal-preġudizzju pekunjarju mġarrab qabel ma mietet ikkawżat miċ-ċessazzjoni jew mit-tnaqqis tal-kapaċità ta' gwadann jew miż-żieda fil-bżonnijiet tagħha għal perjodu kemm dam id-dannu qabel il-mewt. Barra minn hekk, l-operatur li jinżamm responsabbli għandu jirrimborża l-ispejjeż tal-funeral tal-persuna milquta li tkun mietet lill-parti responsabbli mill-ħlas ta' dawk l-ispejjeż. Jekk fil-mument tal-inċident li kkawża d-dannu li wassal għall-mewt tagħha, il-persuna milquta kienet f'relazzjoni ma' parti terza u kellha obbligu ġuridiku li tmantni lil dik il-parti terza, l-operatur li jinżamm responsabbli għandu jagħti indennizz lill-parti terza billi jħallas il-manteniment sal-punt li l-persuna milquta kienet tkun obbligata tħallas, għall-perjodu korrispondenti għall-istennija tal-għomor medju ta' persuna tal-età tagħha u tad-deskrizzjoni ġenerali tagħha. L-operatur għandu wkoll jagħti indennizz lill-parti terza jekk, fil-mument tal-inċident li kkawża l-mewt, il-parti terza tkun ġiet konċepita iżda kienet għadha ma twelditx. Fil-limiti tal-ammont stabbilit fl-Artikolu 5(1)(b), l-indennizz li għandu jitħallas mill-operatur li jinżamm responsabbli f'każ ta' dannu lis-saħħa jew lill-integrità fiżika tal-persuna milquta għandu jinkludi r-rimborż tal-ispejjeż tal-kuri mediċi relatati kif ukoll il-ħlas għal kwalunkwe preġudizzju pekunjarju mġarrab mill-persuna milquta bħala riżultat tas-sospensjoni temporanja, tat-tnaqqis jew taċ-ċessazzjoni permanenti tal-kapaċità ta' gwadann tagħha jew taż-żieda konsegwenti tal-bżonnijiet tagħha attestata minn ċertifikat mediku. Terminu ta' preskrizzjoni Il-pretensjonijiet tar-responsabbiltà ċivili ppreżentati skont l-Artikolu 4(1), li jikkonċernaw dannu għall-ħajja, għas-saħħa jew għall-integrità fiżika, għandhom ikunu suġġetti għal terminu ta' preskrizzjoni ta' 30 sena mid-data li fiha seħħ id-dannu. Il-pretensjonijiet tar-responsabbiltà ċivili ppreżentati skont l-Artikolu 4(1), li jikkonċernaw ħsara lill-proprjetà jew dannu immaterjali sinifikanti li jirriżulta f'telf ekonomiku verifikabbli għandhom ikunu suġġetti għal terminu ta' preskrizzjoni ta': (a) 10 snin mid-data meta seħħet il-ħsara fuq il-proprjetà jew it-telf ekonomiku verifikabbli li jirriżulta mid-dannu immaterjali sinifikanti, rispettivament, jew (b) 30 sena mid-data meta seħħet l-attività tas-sistema tal-IA b'riskju għoli li sussegwentement ikkawżat il-ħsara lill-proprjetà jew id-dannu immaterjali. Fost it-termini msemmija fl-ewwel subparagrafu, għandu japplika t-terminu li jagħlaq l-ewwel. Dan l-Artikolu għandu jkun mingħajr preġudizzju għal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola s-sospensjoni jew l-interruzzjoni tat-termini ta' preskrizzjoni. Sistemi tal-IA oħra Responsabbiltà bbażata fuq negliġenza għas-sistemi tal-IA l-oħra L-operatur ta' sistema tal-IA li mhijiex iddefinita bħala sistema tal-IA b'riskju għoli, skont l-Artikolu 3(c) u 4(2), u b'riżultat ta' dan, mhijiex elenkata fl-Anness ta' dan ir-Regolament, għandu jkun suġġett għal responsabbiltà bbażata fuq negliġenza għal kwalunkwe dannu jew ħsara kkawżati minn attività, apparat jew proċess fiżiċi jew virtwali mmexxija mis-sistema tal-IA. L-operatur ma għandux ikun responsabbli jekk jista' jagħti prova li d-dannu jew il-ħsara ma kinux ikkawżati min-negliġenza tiegħu, abbażi ta' waħda mir-raġunijiet li ġejjin: (a) is-sistema tal-IA kienet ġiet attivata mingħajr ma kien jaf, filwaqt li kienu ttieħdu l-miżuri raġonevoli u neċessarji kollha biex tkun evitata tali attivazzjoni barra mill-kontroll tal-operatur, jew (b) id-diliġenza dovuta ġiet rispettata bit-twettiq tal-azzjonijiet kollha li ġejjin: intgħażlet sistema tal-IA adatta għall-kompitu u għall-ħiliet it-tajba, is-sistema tal-IA tħaddmet kif dovut, l-attivitajiet ġew issorveljati u l-affidabbiltà operattiva nżammet billi ġew regolarment installati l-aġġornamenti kollha disponibbli. L-operatur m'għandux ikun jista' jaħrab mir-responsabbiltà billi jgħid li d-dannu jew il-ħsara kienu kkawżati minn attività, apparat jew proċess awtonomi mmexxija mis-sistema tal-IA tiegħu. L-operatur m'għandux jinżamm responsabbli jekk id-dannu jew il-ħsara ġew ikkawżati minn forza maġġuri. F'każ li d-dannu jew il-ħsara ġew ikkawżati minn parti terza li interferiet fis-sistema tal-IA billi mmodifikat il-funzjonament jew l-effetti tagħha, l-operatur għandu xorta waħda jkun responsabbli għall-ħlas tal-indennizz jekk tali parti terza ma tkunx tista' tinstab jew tkun nieqsa minn mezzi finanzjarji. Fuq talba tal-operatur jew tal-persuna milquta, il-produttur ta' sistema tal-IA għandu jkollu d-dmir li jikkoopera magħhom u jagħtihom l-informazzjoni sal-punt li tiġġustifikah l-importanza tal-pretensjoni, biex ikunu jistgħu jiġu identifikati r-responsabbiltajiet. Dispożizzjonijiet nazzjonali dwar l-indennizzi u t-terminu ta' preskrizzjoni Il-pretensjonijiet tar-responsabbiltà ċivili ppreżentati skont l-Artikolu 8(1) għandhom ikunu suġġetti, fir-rigward tat-terminu ta' preskrizzjoni kif ukoll l-ammonti u l-portata tal-indennizzi, għal-liġijiet tal-Istat Membru fejn seħħu d-dannu jew il-ħsara. Qsim tar-responsabbiltà Koresponsabbiltà Jekk id-dannu jew il-ħsara huma kkawżati minn attività, apparat jew proċess kemm fiżiċi kif ukoll virtwali mmexxija minn sistema tal-IA u mill-azzjonijiet ta' persuna milquta jew ta' kwalunkwe persuna li għaliha l-persuna milquta hija responsabbli, il-portata tar-responsabbiltà tal-operatur, fl-ambitu ta' dan ir-Regolament, għandha tonqos konsegwentement. L-operatur m'għandux ikun responsabbli jekk il-persuna milquta jew il-persuna li għaliha hi responsabbli hija unikament responsabbli għad-dannu jew għall-ħsara kkawżati. Operatur li jinżamm responsabbli jista' juża d-data ġġenerata mis-sistema tal-IA biex jagħti prova tal-koresponsabbiltà tal-persuna milquta, skont ir-Regolament (UE) 2016/679 u liġijiet rilevanti oħra tal-protezzjoni tad-data. Il-persuna milquta tista' tuża wkoll din id-data bħala prova jew għal finijiet ta' kjarifika fil-pretensjoni ta' responsabbiltà. Responsabbiltà in solidum F'każ li hemm aktar minn operatur wieħed ta' sistema tal-IA, ilkoll kemm huma għandhom responsabbiltà in solidum. Jekk operatur frontend huwa wkoll il-produttur tas-sistema tal-IA, dan ir-Regolament għandu jipprevali fuq id-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti. Jekk l-operatur backend jikkwalifika wkoll bħala l-produttur, kif definit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva dwar ir-Responabbiltà għall-Prodotti, dik id-Direttiva għandha tapplika għalih. Jekk hemm operatur wieħed biss u dak l-operatur huwa wkoll il-produttur tas-sistema tal-IA, dan ir-Regolament għandu jipprevali fuq id-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà għall-Prodotti. Rivalsa għall-indennizzi L-operatur m'għandux ikollu d-dritt li jipproponi azzjoni ta' rivalsa, sakemm il-persuna milquta ma tkunx irċeviet bis-sħiħ l-indennizz spettanti għaliha skont dan ir-Regolament. Fl-eventwalità li l-operatur jinżamm responsabbli in solidum flimkien ma' operaturi oħrajn fil-konfront ta' persuna milquta u jkun ħallas kompletament l-indennizz lil tali persuna milquta, skont l-Artikoli 4(1) jew 8(1), tali operatur jista' jirkupra parti mill-indennizzi mingħand l-operaturi l-oħrajn, fi proporzjon tar-responsabbiltà tiegħu. Il-proporzjonijiet tar-responsabbiltà għandhom ikunu bbażati fuq il-gradi ta' kontroll rispettivi li l-operaturi jeżerċitaw fuq ir-riskju marbut mal-operat u mal-funzjonament tas-sistema tal-IA; Jekk il-kontribuzzjoni imputabbli lil operatur b'responsabbiltà in solidum ma tkunx tista' tinkiseb minn, id-defiċit għandu jkun akargu tal-operaturi l-oħrajn. Sal-punt li operatur b'responsabbiltà in solidum jindennizza lill-persuna milquta u jitlob adattamenti ta' pagamenti bil-quddiem mingħand l-operaturi responsabbli l-oħrajn, il-pretensjoni tal-persuna milquta fil-konfront tal-operaturi l-oħrajn għandha tkun surrogata lilu. Is-surroga tal-pretensjonijiet m'għandhiex tkun invokata askapitu tal-pretensjoni oriġinali. Fl-eventwalità li l-operatur ta' sistema tal-IA difettuża jindennizza kompletament lill-persuna milquta għal dannu jew ħsara skont l-Artikoli 4(1) jew 8(1) ta' dan ir-Regolament, jista' jieħu azzjoni għal rimedju fil-konfront tal-produttur tas-sistema tal-IA difettuża skont id-Direttiva 85/374/KEE u d-dispożizzjonijiet nazzjonali li jikkonċernaw ir-responsabbiltà għall-prodotti difettużi. Fl-eventwalità li l-assiguratur tal-operatur jindennizza lill-persuna milquta għad-dannu jew għall-ħsara skont l-Artikolu 4(1) jew 8(1), kwalunkwe pretensjoni ta' responsabbiltà ċivili tal-persuna milquta fil-konfront ta' persuna oħra għall-istess ħsara għandha tkun surrogata lill-assiguratur tal-operatur sal-ammont li l-assiguratur tal-operatur indennizza lill-persuna milquta. Dispożizzjonijiet finali Eżerċizzju tad-delega Is-setgħa ta' adozzjoni ta' atti delegati hija mogħtija lill-Kummissjoni suġġett għall-kundizzjonijiet stabbiliti f'dan l-Artikolu. Is-setgħa ta' adozzjoni ta' atti delegati msemmija fl-Artikolu 4(2) għandha tingħata lill-Kummissjoni għal perjodu ta' ħames snin [mid-data ta' applikazzjoni ta' dan ir-Regolament]. Id-delega tas-setgħa msemmija fl-Artikolu 4(2) tista' tkun revokata fi kwalunkwe mument mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill. Deċiżjoni li tirrevoka għandha ttemm id-delega tas-setgħa speċifikata f'dik id-deċiżjoni. L-effetti tagħha għandhom jibdew jiddekorru mill-jum wara l-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea jew f'data aktar tard speċifikata fih. Ma għandha taffettwa l-validità tal-ebda att delegat li jkun diġà fis-seħħ. Qabel ma tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tikkonsulta lill-Kumitat Tekniku – sistemi tal-IA b'riskju għoli (TCRAI) permanenti, f'konformità mal-prinċipji stabbiliti fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet tat-13 ta' April 2016. Malli tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tinnotifikah lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fl-istess ħin. Att delegat adottat skont l-Artikolu 4(2) għandu jidħol fis-seħħ biss jekk ma tiġi espressa ebda oġġezzjoni mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill fi żmien xahrejn ta' notifika jew jekk, qabel l-iskadenza ta' dak it-terminu, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill it-tnejn ikunu informaw lill-Kummissjoni li mhumiex sejrin joġġezzjonaw. Dak it-terminu għandu jiġi prorogat b'xahrejn fuq inizjattiva tal-Parlament Ewropew jew tal-Kunsill. Rieżami Sal-1 ta' Jannar 202X [3 snin wara d-data ta' applikazzjoni ta' dan ir-Regolament], u wara kull tliet snin, il-Kummissjoni għandha tippreżenta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew rapport dettaljat ta' rieżami ta' dan ir-Regolament fid-dawl ta' aktar żvilupp fis-settur tal-intelliġenza artifiċjali. Hija u tħejji r-rapport imsemmi fl-ewwel subparagrafu, il-Kummissjoni għandha titlob l-informazzjoni rilevanti mill-Istati Membri dwar il-ġurisprudenza, is-soluzzjonijiet bil-qorti kif ukoll l-istatistika dwar l-inċidenti, bħan-numru ta' inċidenti, il-ħsara mġarrba, l-applikazzjonijiet tal-IA involuti, l-indennizzi mħallsa mill-kumpaniji tal-assigurazzjoni kif ukoll valutazzjoni tal-għadd ta' pretensjonijiet ippreżentati minn persuni milquta, kemm individwalment kif ukoll kollettivament, u l-perjodi li matulhom dawk il-pretensjonijiet ikunu tressqu quddiem il-qorti. Ir-rapport tal-Kummissjoni għandu jkun akkumpanjat, jekk ikun il-każ, minn proposti leġiżlattivi, bil-ħsieb li jiġu indirizzati l-lakuni fir-rapport. Dħul fis-seħħ Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tiegħu f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Għandu japplika mill-1 ta' Jannar 202X. Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha. Magħmul fi …, Għall-Parlament Ewropew Għall-Kunsill Il-President Il-President
Extracted from TA-9-2020-0276_MT.docx