Is-sitwazzjoni fil-Haiti Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta' Mejju 2021 dwar is-sitwazzjoni fil-Haiti (2021/2694(RSP)) Il-Parlament Ewropew, – wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-Haiti, b'mod partikolari dik tad-19 ta' Jannar 2011 dwar is-sitwazzjoni f'Haiti sena wara t-terremot: għajnuna umanitarja u rikostruzzjoni, dik tat-8 ta' Frar 2018 dwar l-iskjavitù tat-tfal fil-Haiti, u dik tat-28 ta' Novembru 2019, – wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni tal-President tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU tal-24 ta' Marzu 2021 dwar il-Haiti, – wara li kkunsidra r-rapport tal-Uffiċċju Integrat tan-NU fil-Haiti (BINUH) tal-11 ta' Frar 2021, – wara li kkunsidra d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem ta' Diċembru 1948, – wara li kkunsidra l-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi (ICCPR) tas-16 ta' Diċembru 1966, – wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Amerikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, – wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal-20 ta' Novembru 1989, – wara li kkunsidra l-Prinċipji Bażiċi tan-NU dwar l-Indipendenza tal-Ġudikatura, – wara li kkunsidra l-Karta Universali tal-Imħallef u l-Istatut tal-Imħallef Iberiku-Amerikan, – wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Cotonou, – wara li kkunsidra l-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Haiti, – wara li kkunsidra r-rapport konġunt tal-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem (OHCHR) u BINUH tat-18 ta' Jannar 2021 bit-titolu "Unrest in Haiti: Their impact on Human Rights and the State's obligation to protect all citizens". (Diżordni fil-Haiti: L-impatt tiegħu fuq id-drittijiet tal-bniedem u l-obbligu tal-Istat li jipproteġi liċ-ċittadini kollha), – wara li kkunsidra l-Artikoli 144(5) u 132(4) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu, A. billi n-nuqqas li jsiru elezzjonijiet f'Ottubru 2020 wassal ukoll għal tmexxija b'digrieti, b'rapporti ta' attentati ta' kolp ta' stat li ma rnexxewx u li fissru instabbiltà politika u soċjali dejjem akbar fil-Haiti; B. billi l-oppożizzjoni politika u l-gruppi tas-soċjetà ċivili jsostnu li l-mandat tal-President Moïse ntemm fis-6 ta' Frar 2021, kif deċiż mill-Kunsill Superjuri tal-Ġudikatura tal-Haiti, u qed jinsistu fuq il-ħatra ta' president provviżorju; billi Jovenel Moïse qed jirrifjuta li jirriżenja, peress li jqis li l-mandat tiegħu beda fi Frar 2017, wara t-tieni elezzjoni fl-2016, peress li r-riżultati elettorali preċedenti kienu ġew ikkontestati minħabba allegazzjonijiet ta' frodi; C. billi eluf ta' Haitjani ilhom jipprotestaw mill-14 ta' Jannar 2021 kontra l-estensjoni tal-mandat tal-President Moïse b'sena, kif ukoll kontra r-referendum; billi l-protesti qed jiġu mrażżna bil-forza; D. billi b'riżultat tan-nuqqas li jsiru elezzjonijiet fiż-żmien debitu fl-2019, il-mandat tal-leġiżlaturi kollha fil-Kamra tad-Deputati u ta' żewġ terzi tas-Senat intemm f'Jannar 2020, u l-mandat tas-sindki kollha ntemm f'Lulju 2020; billi l-President Moïse ilu jmexxi permezz ta' digrieti minn dak iż-żmien, u għadd kbir ta' digrieti saħħew is-setgħa tal-presidenza tiegħu; billi l-President Moïse ffissa elezzjonijiet parlamentari, lokali u presidenzjali għad-19 ta' Settembru 2021; E. billi fil-5 ta' Jannar 2021, il-President Moïse ordna b'digriet li għandu jiġi organizzat referendum kostituzzjonali fis-27 ta' Ġunju 2021, u reċentement ikkonferma d-deċiżjoni tiegħu minkejja l-protesti kemm fil-pajjiż kif ukoll mill-komunità internazzjonali; billi r-riforma kostituzzjonali proposta tkompli tikkonċentra s-setgħat eżekuttivi; billi l-Artikolu 284.3 tal-Kostituzzjoni Haitjana jistipula li "elezzjonijiet ġenerali biex tiġi emendata l-Kostituzzjoni huma strettament ipprojbiti"; billi eluf ta' Haitjani minn dak iż-żmien 'l hawn ħarġu fit-toroq bi protesta kontra r-referendum; F. billi fis-6 ta' Mejju 2021, l-UE ħabbret li la hi se tiffinanzja l-organizzazzjoni tar-referendum skedat għas-27 ta' Ġunju 2021 fil-Haiti u lanqas mhi se tibgħat osservaturi biex jimmonitorjawh, filwaqt li tqis li l-proċess mhuwiex trasparenti u demokratiku biżżejjed f'pajjiż mifni minn nuqqas ta' sigurtà u instabbiltà politika; G. billi l-Grupp Ċentrali dwar il-Haiti (magħmul mir-Rappreżentant Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-NU, l-Ambaxxaturi tal-Brażil, il-Kanada, Franza, il-Ġermanja, Spanja, l-Unjoni Ewropea u l-Istati Uniti tal-Amerka, u r-Rappreżentant Speċjali tal-Organizzazzjoni tal-Istati Amerikani) esprima t-tħassib tiegħu li l-proċess ta' tibdil tal-Kostituzzjoni ma kienx inklużiv, parteċipattiv u trasparenti biżżejjed; H. billi r-riżultati tal-istħarriġ senatorjali u rapport mill-Qorti Superjuri tal-Awdituri tal-Haiti implikaw lill-President Moïse f'każ ta' miżapproprjazzjoni u frodi, u li allegatament irċieva fondi mill-programm PetroCaribe; I. billi l-Imħallef tal-Qorti Suprema Haitjana Yvickel Dieujuste Dabrésil ġie arrestat fis-7 ta' Frar 2021 flimkien ma' 18-il persuna oħra u ġie akkużat li kkonfoffa kontra lill-gvern; billi l-Imħallef Dabrésil inħeles fil-11 ta' Frar 2021 iżda s-17-il persuna l-oħra għadhom detenuti; J. billi fit-8 ta' Frar 2021, il-President Moïse ħareġ digriet li ordna l-"irtirar" ta' tliet imħallfin tal-Qorti Suprema (l-imħallfin Yvickel Dieujuste Dabrésil, Joseph Mécène Jean-Louis u Wendelle Coq Thelot) u ftit jiem wara ħareġ digriet ieħor li permezz tiegħu ħatar tliet imħallfin ġodda fil-Qorti Suprema mingħajr ma segwa l-proċeduri stabbiliti fil-liġi; billi, b'reazzjoni għal dan, il-persunal tas-sistema ġudizzjarja beda strajk indefinit nhar it-Tnejn 15 ta' Frar 2021; K. billi f'Marzu 2021, ir-reġim Haitjan arresta uffiċjal għoli tal-pulizija, u b'hekk kabbar b'mod esponenzjali l-kriżi kostituzzjonali fil-pajjiż; L. billi f'dawn l-aħħar xhur il-Haiti ffaċċja żieda drastika ta' vjolenza, bħal każijiet ta' ħtif ta' persuni, stupri, omiċidji u massakri, li fil-biċċa l-kbira twettqu minn gruppi armati; billi dawn qed joperaw b'impunità kważi totali; billi fl-ewwel tliet xhur tal-2021, inqatlu 117-il ruħ u nħatfu 142; billi kien hemm 91 każ ta' sekwestru f'April 2021 biss; M. billi l-ħtif f'Port-au-Prince, fil-11 ta' April 2021, ta' diversi membri tal-kleru Kattoliku (li sussegwentement inħelsu) li jaħdmu għall-benefiċċju tal-popolazzjoni lokali, ixxokkja profondament l-opinjoni pubblika Haitjana u internazzjonali u wassal għal intensifikazzjoni tad-dimostrazzjonijiet kontra l-gvern attwali; N. billi mill-2015 'l hawn aktar minn 300 000 ruħ telqu mill-pajjiż; billi l-vjolenza li qed tiżdied u s-sigurtà li qed tiddeterjora fil-pajjiż wasslu sabiex kien hemm żieda qawwija fl-għadd ta' persuni mill-Haiti li jfittxu ażil, b'mod partikolari fil-Guyana Franċiża, u sabiex ħafna NGOs internazzjonali u umanitarji jitilqu mill-Haiti; O. billi matul dawn l-aħħar snin il-Haiti kien mifni b'diversi mewġiet ta' mobilizzazzjonijiet fuq skala kbira kontra l-għoli tal-ħajja, l-awtoritarjaniżmu u l-korruzzjoni; billi l-kriżi politika li għaddejja bħalissa hija marbuta u proporzjonata mad-deterjorament tal-indikaturi kollha soċjali, ekonomiċi, tas-sigurtà u tad-drittijiet tal-bniedem; billi l-faqar żdied, l-aċċess għas-servizzi soċjali bażiċi, li diġà kien naqas, kompla jonqos, u fi spazju ta' sentejn, in-nuqqas ta' sigurtà tal-ikel kważi rdoppja, u issa qed jaffettwa miljuni ta' Haitjani; billi l-Haiti huwa wieħed mill-inqas pajjiżi żviluppati fil-kontinent Amerikan; billi l-Haiti, li huwa kklassifikat fil-170 post mill-pajjiżi tad-dinja fl-Indiċi tal-Iżvilupp tal-Bniedem tal-2019 tal-Programm ta' Żvilupp tan-NU (UNDP), jinsab fi bżonn kontinwu ta' għajnuna umanitarja u għall-iżvilupp u jibqa' l-ifqar pajjiż fil-kontinent Amerikan, u wieħed mill-istati l-aktar foqra fid-dinja, b'59 % tal-popolazzjoni jgħixu taħt il-linja tal-faqar nazzjonali; billi l-korruzzjoni tal-gvern hija bla rażan u l-Indiċi dwar il-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni tal-2018 ta' Transparency International jikklassifika lill-Haiti fil-161 post minn fost il-180 pajjiż li ġew mistħarrġa; P. billi bejn Awwissu 2020 u Frar 2021, madwar erba' miljun ruħ fil-Haiti kienu qed jiffaċċjaw sitwazzjoni ta' insigurtà alimentari akuta; billi ekonomija batuta, ħsad fqir, l-uragan Laura (fit-23 ta' Awwissu 2020) u l-pandemija tal-COVID-19 huma fost il-fatturi ewlenin li jkomplu jgħarrqu s-sitwazzjoni tas-sigurtà alimentari; Q. billi t-taqlib u l-kaos burokratiku serqu x-xena u qed ifixklu d-distribuzzjoni tal-vaċċini kontra l-COVID-19 fil-Haiti, li qed iwassal għar-riskju ta' aktar imwiet u nuqqas ta' tempestività fil-ġlieda globali kontra l-virus; billi t-trattament inadegwat tal-pandemija tal-COVID-19 kompla jżid mal-problemi sottostanti li diġà jeżistu fis-soċjetà; R. billi l-Haiti rċieva għajnuna bla preċedent mill-komunità internazzjonali biex seta' jiffinanzja r-rikostruzzjoni wara t-terremot tal-2010; billi dawn l-isforzi mhuma bl-ebda mod evidenti għall-popolazzjoni Haitjana llum, u dan jagħti lok għal biża' ta' governanza dgħajfa u ġestjoni sostanzjalment ħażina tal-fondi; S. billi minħabba l-ġestjoni ħażina tal-fondi internazzjonali li rċieva l-pajjiż, it-tariffi għoljin mitluba għall-edukazzjoni, il-predominanza ta' introjtu baxx għall-familji u l-kwalità baxxa tal-edukazzjoni disponibbli, madwar nofs il-Haitjani minn 15-il sena 'l fuq huma illitterati; billi minħabba l-eskalazzjoni ulterjuri tal-inkwiet u l-pandemija, u l-impatt tagħhom fuq il-ħajja ta' kuljum tal-Haitjani, 70 % tat-tfal Haitjani mhumiex imorru skola; billi tal-anqas 350 000 bejn tfal u żgħażagħ fil-pajjiż kollu mhumiex jattendu skola primarja u sekondarja; T. billi s-sistema tar-Restavèk, forma moderna ta' skjavitù, għadha prattika komuni fil-Haiti; billi din il-prattika tinvolvi li l-ġenituri ta' tfal Haitjani minn djar foqra jibagħtu lil uliedhom jgħixu ma' familji oħra biex jaħdmu magħhom bħala qaddejja domestiċi; billi dawn it-tfal sikwit isofru abbużi u maltrattament, u m'għandhom ebda aċċess għall-edukazzjoni; Iħeġġeġ lill-awtoritajiet Haitjani jorganizzaw elezzjonijiet leġiżlattivi, lokali u presidenzjali ħielsa, ġusti, trasparenti u kredibbli, u jiggarantixxu sigurtà sostenibbli tul dawn il-proċessi elettorali; ifakkar li sakemm il-kundizzjonijiet ta' trasparenza, ġustizzja u demokrazija ma jkunux ġew issodisfati, l-UE m'għandha tagħti l-ebda appoġġ finanzjarju u tekniku għall-proċessi elettorali; ifakkar li proċess elettorali kredibbli, trasparenti, parteċipattiv u paċifiku biss jista' jegħleb il-kriżi politika persistenti fil-Haiti; Jenfasizza l-importanza ta' ġudikatura indipendenti u aktar aċċessibbli, u jistieden lill-Gvern tal-Haiti jirrispetta l-Kostituzzjoni Haitjana tal-1987, partikolarment l-Artikolu 284.3 tagħha, josserva l-prinċipji fundamentali tad-demokrazija u jsaħħaħ l-istat tad-dritt; itenni r-rwol kruċjali tal-parteċipazzjoni sħiħa, ugwali u sinifikattiva tan-nisa u l-inklużjoni tal-Haitjani kollha, inklużi ż-żgħażagħ, il-persuni b'diżabilità u s-soċjetà ċivili, fil-proċessi politiċi tal-Haiti; Jinsisti bis-sħiħ li l-awtoritajiet Haitjani għandhom iżidu l-isforzi tagħhom biex itemmu l-ġlied bejn il-gruppi kriminali, kif ukoll l-attakki armati fuq il-popolazzjoni ċivili u fuq l-uffiċjali tal-infurzar tal-liġi u jressqu lil dawk responsabbli quddiem il-ġustizzja fi proċessi ġusti; Itenni t-tħassib serju tiegħu dwar id-deterjorament tas-sitwazzjoni umanitarja, politika u tas-sigurtà fil-Haiti; jikkundanna bil-qawwa l-ksur kollu tad-drittijiet tal-bniedem u kull att ta' vjolenza, speċjalment iż-żieda fil-każijiet ta' ħtif, it-traffikar tat-tfal lejn ir-Repubblika Dominicana, l-omiċidji u l-istupri, u jenfasizza l-ħtieġa li tiġi miġġielda l-vjolenza fuq in-nisa, il-bniet u l-anzjani; jikkundanna bil-qawwa l-ħtif ta' diversi membri tal-kleru Kattoliku x-xahar li għadda f'Port-au-Prince; ifakkar li l-vjolenza fil-Haiti hija marbuta mill-qrib ma' gruppi armati, li wħud minnhom huma appoġġjati u ffinanzjati mill-oligarkija lokali; jitlob rispons immedjat u koordinat min-naħa tal-awtoritajiet Haitjani biex jimpedixxu l-vjolenza, jindirizzaw il-kawżi ewlenin tagħha u jtemmu l-impunità għal dawk responsabbli; ifakkar li r-riforma tas-sistema ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni għandhom jibqgħu prijorità; Jitlob investigazzjoni indipendenti dwar il-każ tal-massakru ta' La Saline u atroċitajiet simili oħra; jesiġi li l-awturi kollha ta' dawn ir-reati jitressqu quddiem il-ġustizzja u jsirilhom proċess ġust; Jikkundanna l-allegat użu ta' forza letali kontra d-dimostranti u l-arresti u d-detenzjonijiet arbitrarji; jikkundanna l-vjolenza fil-konfront tal-ġurnalisti; iħeġġeġ lill-Gvern Haitjan itemm il-prattika tal-arrest preventiv fit-tul; jistieden lill-awtoritajiet Haitjani jirrispettaw id-drittijiet fundamentali, il-libertà tal-espressjoni u l-libertà ta' assoċjazzjoni; Ifakkar fl-appoġġ qawwi tiegħu għad-difensuri kollha tad-drittijiet tal-bniedem u tal-ambjent fil-Haiti u għall-ħidma li jwettqu; Jistieden lill-awtoritajiet Haitjani jiżguraw governanza aħjar fil-livelli kollha tal-istat u tas-soċjetà, inkluż fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-klijenteliżmu; jinsisti mal-Kummissjoni biex tiżgura sistematikament li l-għajnuna kollha, inkluża l-għajnuna umanitarja, isirilha monitoraġġ effettiv sabiex jiġi żgurat li tintuża għall-proġetti speċifiċi li tkun maħsuba għalihom; Jistieden lill-awtoritajiet Haitjani jeliminaw is-suspetti ta' frodi u ġestjoni ħażina tal-fondi internazzjonali li l-pajjiż irċieva wara t-terremot tal-2010 u jikkastigaw lil min jirriżulta responsabbli; Jitlob awditu u rapport min-naħa tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri dwar il-mod kif qed jintefqu l-fondi tal-UE fil-Haiti, speċjalment fid-dawl tal-allegazzjonijiet ta' korruzzjoni li saru dan l-aħħar u r-rapport tal-Qorti tal-Awdituri Superjuri tal-Haiti; Jappella biex l-Unjoni Ewropea tkompli tipprovdi finanzjament lill-Haiti sabiex jiġu indirizzati l-insigurtà alimentari u l-malnutrizzjoni gravi li komplew jiħraxu bil-pandemija tal-COVID-19; jistieden ukoll lis-servizzi rilevanti tal-Unjoni Ewropea jiżguraw monitoraġġ u ġestjoni xierqa tal-għajnuniet Ewropej sabiex dawn ikunu ta' benefiċċju dirett għall-popolazzjoni fil-bżonn; Jiddispjaċih li l-Haiti ma ħax il-passi kollha neċessarji biex jirċievi l-vaċċini kontra l-COVID-19; iħeġġeġ lill-awtoritajiet Haitjani jagħmlu l-arranġamenti meħtieġa biex jirċievu l-vaċċini; Jilqa' l-allokazzjoni ta' EUR 17-il miljun mill-UE b'appoġġ għall-aktar persuni vulnerabbli fil-Haiti u f'pajjiżi oħra tal-Karibew; jistieden lill-Kummissjoni tkompli tipprijoritizza l-għajnuna umanitarja lill-Haiti; jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-għoti ta' għajnuna umanitarja lill-Haiti jkun marbut b'mod effiċjenti mal-istrateġija għall-iżvilupp tal-pajjiż; Jitlob li tintemm il-prattika tar-Restavèk; jitlob lill-Gvern Haitjan jimplimenta miżuri li jiżguraw ir-reġistrazzjoni u l-ħarsien tat-tfal, kemm fiżikament kif ukoll psikoloġikament, u jinforza l-edukazzjoni obbligatorja; jitlob lill-UE tikkoopera mal-Gvern Haitjan sabiex jimplimenta qafas leġiżlattiv li jħares id-drittijiet tat-tfal; Jistieden lill-Gvern Haitjan jiżgura l-benessri taċ-ċittadini tiegħu fil-forom essenzjali kollha; jenfasizza li n-nuqqas ta' dan jista' jirriżulta f'eżodu ta' mħuħ irriversibbli u jrendi lill-Haiti inkapaċi li jiffunzjona; Jesprimi t-tħassib tiegħu dwar il-mases ta' ċittadini Haitjani li qed jaslu fil-Guyana Franċiża biex ifittxu ażil, jew li qegħdin hemm f'sitwazzjoni irregolari, u jistieden lill-UE tappoġġja t-territorji Ewropej fir-reġjun fit-tisħiħ tal-miżuri għall-ġlieda kontra t-traffikar tal-bnedmin; Itenni l-importanza ta' sforzi internazzjonali armonizzati, koordinati u msaħħa biex jingħata appoġġ lill-poplu tal-Haiti; jenfasizza l-importanza ta' appoġġ kontinwu lill-Haiti fil-livell internazzjonali u tal-UE sabiex jingħata kontribut għall-ħolqien tal-kundizzjonijiet għal elezzjonijiet paċifiċi u demokratiċi, kif ukoll għall-istabbiltà, l-iżvilupp u l-awtosuffiċjenza ekonomika fit-tul tal-pajjiż; Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lill-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà, lill-gvernijiet u l-parlamenti tal-Istati Membri, lir-Rappreżentant Speċjali tal-UE għad-Drittijiet tal-Bniedem, lill-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet tal-Bniedem u s-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, lill-Kunsill tal-Ministri u l-Assemblea Parlamentari Konġunta tal-Organizzazzjoni tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku-UE, lill-istituzzjonijiet tal-Cariforum u lill-awtoritajiet Haitjani.
Extracted from TA-9-2021-0252_MT.docx