L-istatistika reċenti tal-Eurostat mhi inkoraġġanti xejn għas-settur agrikolu. Id-dħul fis-settur naqas b'9.4 fil-mija bejn l-2016 u l-2017, u naqas b'madwar terz mill-2010. Il-Finlandja u s-Slovenja għaddew minn tnaqqis simili għal dak f'Malta, iżda pajjiżi bħall-Ġermanja, il-Lussemburgu, l-Irlanda u l-Litwanja kellhom żidiet impressjonanti li jvarjaw minn 20 sa 35 fil-mija. Filwaqt li Malta u l-Irlanda huma l-uniċi żewġ stati membri tal-UE fejn il-forza tax-xogħol ma naqsitx tul dawn l-aħħar għaxar snin, il-forza tax-xogħol agrikola ta' Malta hija t-tielet l-iżgħar fl-Unjoni Ewropea. Barra minn hekk, sitta fil-mija biss tal-bdiewa f'pajjiżna huma nisa - it-tieni l-anqas fl-Unjoni. Statistika sinifikanti oħra tgħid li Malta kienet wieħed mill-pajjiżi tal-UE bi tnaqqis qawwi fit-tkabbir fl-investiment, bi tnaqqis medju ta' 6.8 fil-mija kull sena mill-2009. L-organizzazzjoni mhux governattiva ambjentali Friends of the Earth ukoll tagħti data interessanti fir-rapport tagħha AgroKantina u permezz tas-sehem tagħha fil-proġett 'Citizen's CAP' (il-Politika Agrikola Komuni taċ-Ċittadin) ta' Friends of the Earth Europe, appoġġat mill-Kummissjoni Ewropea. Din id-data turi li hawn 19,000 bidwi, u l-għadd ta' dawk li jaħdmu full-time qiegħed jonqos. Erbgħin fil-mija tal-art ta' Malta bħalissa tista' tiġi kklassifikata bħala art agrikola. Sitta u sebgħin fil-mija tal-azjendi agrikoli Maltin huma mikro-azjendi, jiġiferi ta' daqs ta' inqas minn ettaru. Tabilħaqq, il-Eurostat ifakkarna li s-sehem ta' azjendi agrikoli żgħar f'Malta huwa l-ogħla fl-istati membri kollha tal-UE (96.5 fil-mija). Dawn ikollhom daqs ta' anqas minn ħames ettari. Friends of the Earth iżżid li 45 fil-mija tal-art agrikola tintuża għal uċuħ għall-għalf segwiti minn użi oħra bħall-agrikoltura għas-suq (16 fil-mija) u ġonna għall-kċina (12 fil-mija) rispettivament. Sebgħa u ħamsin fil-mija tal-frott li jitkabbar f'Malta huwa għeneb, segwit mil-larinġ (12 fil-mija) u l-frawli (disgħa fil-mija). L-aktar 'ħaxix' popolari huwa t-tadam (17 fil-mija), segwit mill-patata (15 fil-mija) u oħrajn. Meta nqisu t-tnaqqis imsemmi, il-kontribut ta' anqas minn tnejn fil-mija tal-prodott gross domestiku u bidliet soċjali oħrajn bħall-firxa urbana ta' Malta, għandna naqtgħu qalbna mill-agrikoltura? Nittama li le. Jien tal-fehma li l-bdiewa jistħoqqilhom għajnuna u inċentivi sabiex ikollhom aktar setgħa u jgħinu fil-ħarsien tal-pajsaġġ Malti. Is-sħubija ta' Malta fl-UE kellha kemm tippreżenta sfidi kif ukoll tagħti opportunitajiet lis-settur, iżda l-gvern qiegħed jagħti l-importanza mistħoqqa lis-settur? Biex nagħti eżempju wieħed, għaliex twaqqfet ir-riforma tal-pitkalija? Barra minn hekk, għaliex bosta bdiewa qed ikollhom spejjeż ogħla u anqas qligħ? Għaliex qed jiġu mċaħħda minn forom ta' assigurazzjoni pereżempju kontra bidliet fil-klima? Għaliex sikwit jiġu soġġetti għal kompetizzjoni inġusta u nuqqas ta' konsultazzjoni? Wieħed mill-punti ta' diffikultà huwa l-fondi tal-UE. Xkiel burokratiku, żminijiet twal ta' stennija u n-nuqqas ta' għoti ta' prijorità lil dan il-qasam mill-gvern sikwit qed iżidu diffikultajiet li jistgħu jiġu evitati għall-bdiewa. Jekk dawk li jfasslu l-politika jiddeċiedu li jagħtu l-importanza li jistħoqqilha lill-agrikoltura lokali, jistgħu jiġu introdotti għadd ta' riformi. L-ewwel nett, il-politika tal-ippjanar għandha tħares l-art rurali u tħeġġeġ lill-bdiewa biex jużaw l-art għal skopijiet agrikoli minflok jiġu sfurzati jbigħuha għal użi oħra. It-tieni, l-għarfien espert u l-għajnuna tekniċi għandhom jgħinu kemm lill-gvern kif ukoll lill-bdiewa fl-aħjar modi ta' applikazzjoni u użu tal-fondi tal-UE u dawk nazzjonali u fl-iżgurar ta' metodi agrikoli sostenibbli. Il-gvern għandu wkoll iżid it-trasparenza fil-pitkalija, jissimplifika l-proċeduri burokratiċi, iwettaq stħarriġ estensiv tal-art u jagħti lill-bdiewa l-possibbiltà li jkollhom it-titolu legali fuq l-art sabiex ikunu jistgħu japplikaw għal opportunitajiet ta' finanzjament. Il-gvern għand jagħti inċentivi wkoll għall-użu sostenibbli tal-ilma u t-trattament xieraq tal-annimali. Malta teħtieġ ukoll riformi li jħeġġu l-aċċess tal-bdiewa żgħażagħ għas-suq, u li jsaħħu proċessi ta' politika aktar parteċipatorji biex jinstemgħu l-ilħna tal-bdiewa, l-akkademiċi u s-soċjetà ċivili fil-qasam. Fuq livell Ewropew, il-Politika Agrikola Komuni (PAK) ukoll teħtieġ riforma. Minn perspettiva Maltija, nemmen li punt importanti li għandu jissemma hu l-ispeċifiċità ta' gżejjer żgħar u azjendi agrikoli żgħar. Dan għandu jitqies fil-proċess ta' politika, għax inkella l-PAK ser tibqa' xxaqleb favur negozji agrikoli kbar. Huwa veru li l-agrikoltura tirrappreżenta persentaġġ żgħir tal-prodott gross domestiku, iżda l-kontribut strateġiku tagħha għas-soċjetà Maltija huwa imprezzabbli. Dan hu qasam ieħor fejn hemm ħtieġa urġenti ta' kunsens politiku. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 27 ta' Jannar 2019 Sa issa huwa ċar li l-mudell ekonomiku tal-gvern jiddependi ħafna minn proġetti aċċellerati ta' kostruzzjoni. Dawn jitfgħu l-flus fl-ekonomija, dan iwassal għal tkabbir u ċ-ċiklu politiku tal-gvern jibqa' għaddej. Iżda dan kollu għandu prezz. L-impatt ambjentali u dak soċjali qed jingħataw importanza sekondarja u hekk ukoll qed jingħata ċ-ċiklu ekonomiku fuq medda itwal ta' żmien. Lil hinn miċ-ċiklu politiku attwali tal-gvern, Malta tista' ssostni ekonomija li taħtaf dejjem aktar art għal proġetti ta' żvilupp spekulattiv? U min iħallas it-taxxa għandu jiffinanzja dan kollu permezz tar-roħs enormi li qed jingħata lil ċerti żviluppaturi tal-art? Il-proġett ta' żvilupp tal-Corinthia f'San Ġiljan huwa każ ieħor ta' dan. Il-Corinthia hija kumpanija ta' suċċess li hija l-aktar magħrufa għall-kontribut turistiku tagħha lill-ekonomija Maltija u lil hinn minnha. Ta' dan ta' min ifaħħarha, u tal-pjanijiet tagħha għall-ewwel lukanda ta' sitt stilel f'Malta. Iżda peress li l-pjanijiet tagħha jinvolvu art pubblika u l-iżvilupp ta' proprjetà immobbli, nistenna li l-interess pubbliku jingħata prijorità mill-gvern fin-negozjati tiegħu ma' din il-kumpanija privata. Il-gvern kuntent li l-impatt tal-proprjetà immobbli fuq l-art ikkonċernata hu stmat li ser ikun id-doppju tad-daqs tal-art mibnija għal skopijiet ta' turiżmu? Il-gvern kuntent li qed jagħti roħs ta' €70 miljun lill-Corinthia għall-art ikkonċernata, meta din l-art ingħatat valur ta' €121.7 miljun minn Deloitte? Il-gvern huwa daqstant ġeneruż man-nies tal-klassi medja u tal-klassi tal-ħaddiema li jħallsu t-taxxa, mal-pensjonanti, u ma' persuni li għandhom ħtieġa urġenti ta' akkomodazzjoni soċjali? Nixtieq infakkar lill-qarrejja li f'Ottubru li għadda ktibt lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Bord ta' Sorveljanza fuq l-Għajnuna Mogħtija mill-Istat ta' Malta dwar proġett simili ta' żvilupp qrib ta' dan: il-proġett kontroversjali tad-DB f'Pembroke. L-ittri tiegħi staqsew jekk il-gvern ta' Malta kienx qed iħares il-leġislazzjoni Ewropea u dik Maltija dwar l-għajnuna mill-Istat meta ddeċieda li jbigħ is-sit fejn kien l-Istitut għall-Istudji Turistiċi lill-iżviluppaturi għal €15-il miljun biss, meta l-pjan tal-gvern stess għaż-żona kien ta lill-art valur ta' €8,500 għal kull metru kwadru, li jammonta għal total ta' €204 miljuni għall-art involuta. Il-Bord ta' Sorveljanza fuq l-Għajnuna Mogħtija mill-Istat għad irid iwieġeb għall-mistoqsijiet tiegħi. Il-Kummissjoni Ewropea wieġbet, bl-użu ta' lingwaġġ burokratiku li jgħin biex dak li jkun jifhem għaliex tant persuni qed isiru xettiċi dwar il-ħolma Ewropea. Fi ftit kliem, il-Kummissjoni Ewropea qaltli li ma nistax nistaqsi mistoqsijiet bħal dawn sakemm m'inix kompetitur żvantaġġat. Allura ċ-ċittadini komuni ma għandhom ebda dritt jistaqsu lill-Unjoni Ewropea dwar għajnuna mill-Istat li tinvolvi art pubblika. Iżda minnufih naħseb f'mistoqsija oħra. Min huma l-kompetituri żvantaġġati? U mhumiex jilmentaw għax huma wkoll ser jiksbu art pubbliku bi prezzijiet imraħħsa, bis-saħħa tal-gvern imma mħallsa minn dawk li jħallsu t-taxxa? Dawn iż-żewġ proġetti huma l-aktar żewġ eżempji reċenti tar-relazzjoni simbjotika bejn il-gvern u l-iżviluppaturi l-kbar li jiddependu minn xulxin għat-tkabbir ekonomiku u l-appoġġ mill-Istat rispettivament, filwaqt li tiġi injorata kull prijorità oħra. L-unika differenza hi li din id-darba, il-gvern kien ippospona r-reviżjoni tal-pjan għal Paceville eżatt qabel l-aħħar elezzjoni ġenerali wara kritika qawwija mill-pubbliku. Dak li qed joffri issa huwa agħar: l-għoti ta' art pubblika fuq bażi ad hoc - mingħajr regoli u skont il-bżonn. Il-gvern ser jgħid lir-residenti mweġġa' li, bis-saħħa ta' dan l-iżvilupp, il-kunsilli lokali ser jingħataw flus mill-qligħ mill-ippjanar: madwar miljun euro fil-każ tal-iżvilupp tal-Corinthia. Iżda dak li l-gvern forsi għandu jgħid ukoll huwa li minkejja l-bilanċ pożittiv nazzjonali, dan l-aħħar iddeċieda li jieħu €2 miljuni mill-Fond għall-Ippjanar tal-Iżvilupp mingħand kull wieħed mill-kunsilli lokali ta' San Ġiljan u Tas-Sliema mingħajr anqas biss indenja ruħu jikkonsultahom. Ma għandix wisq tama li l-gvern ser ibiddel il-mudell ekonomiku tiegħu, iżda nsejjaħ lill-qarrejja biex jagħtu preferenza lill-Malta li jixtiequ meta jgħarblu dawn is-suġġetti. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 20 ta' Jannar 2019
Let's combat fake news - Michael Briguglio Former British service pensions: Letter to Minister Michael Falzon Insaħħu l-agrikoltura - Michael Briguglio Let's stop the agricultural decline - Michael Briguglio L-għoti ta' art pubblika - Michael Briguglio