KLIEM DOPPJU SENS (L-ewwel parti) F'dan l-artiklu qiegħed nelenka għażla ta' kliem u t-tifsira tagħhom, meħuda l-aktar mit-tliet kotba tiegħi, Kliem u Storja , Ara X'Int tgħid, u Biex il-Kliem ikun Sew, kif ukoll mis-sezzjoni tal-ENĊIKLOPEDIJA ta' din l-istess website. Din il-lista fiha kliem li għandhom aktar minn tifsira waħda. Minkejja t-titlu ta' dan l-artiklu, hawn kliem li għandhom aktar minn żewġ tifsiriet. Xi wħud mit-tifsiriet huma assoċjati waħda mal-oħra, għax biż-żmien l-istess kelma bdiet tintuża f'kuntest ieħor. Hemm imbagħad kliem li minkejja li għandhom l-istess ħoss u kitba, l-oriġini tagħhom ma għandha x'taqsam xejn. It-tifsiriet li qed jidhru hawn huma magħmula fil-qosor. Jekk trid tara t-tifsira aktar fid-dettal tista' tfittex fis-sezzjoni ENĊIKLOPEDEJA ta' din il-website billi tikklikkja hawn: https://kliemustorja.com/2019/02/26/test/ —– ALFIER 1. Dan kien is-suldat jew uffiċjal militari li jġorr l-istandard tar-reġiment. Fil-każ tal-Ordni ta' San Ġwann, dan kien il-kmandant tal-korp tal-milizja, skwadra li tagħmel ir-ronda fil-Belt Valletta. L-isem taż-żewġ figurini li fil-logħba tal-iskakki jimxu b'mod dijagonali, ((Tal. alfiere , Ing. bishop ). Il-kelma alfier ġejja mill-Għarbi / Persjan al fir li tfisser, Iljunfant, jew minn al faris, li bl-Għarbi tfisser rikkieb iż-żwiemel. Arblu li miegħu jiddendlu l-bnadar jew bandalori tal-festa. Il-qala' ż-żgħir tal-mitħna tal-qamħ li taħdem bir-riħ. ARBULA Verb li jfisser, qam bil-wieqfa, għolla rasu, iddritta. Biss, illum hawn min din il-kelma jużaha b'sens oppost, għaliex ngħidu: 'arbula 'l isfel' – jiġ., għeleb għal isfel – jew, 'arbulatlu rasu' bħal meta wieħed jittawwal iżżejjed minn fuq xi rdum u jispiċċa biex jaqa' għal isfel. Oriġ. ARĊIPIELGU / ARĊIPIERGU, L- L-inħawi ta' abitazzjoni fil-Belt Valletta, qrib il-Barrakka t'Isfel. Il-kelma ġejja mill-Grieg, Aigaion Pelagos, li bil-Malti tfisser 'Il-Baħar Eġew'. Niftakru wkoll fit-titlu tal-ktieb ta' A. I. Solženicyn, ' The Gulag Archipelago ' (1974), fejn il-kelma tintuża f'dan is-sens ukoll. Tip ta' ħuta kbira. Hemm idjoma li tgħid: 'Jew makku jew baliena' – rif. lejn xi ħadd li meta jagħmel xi ħaġa, din jew toħroġ ċkejkna żżejjed jew inkella issir b'mod goff u esaġerat. L-għadma li ddur mat-tarf tal-għonnella biex iżżommha soda meta din tintlibes fuq ir-ras, biex id-drapp ma jperpirx. Il-bażi tal-injam, li fuqu titqiegħed il-bradella u l-istatwa tal-qaddis. Bank tal-injam twil li kien jintuża biex iżomm l-għodda tal-mastrudaxxa. Il-bank fil-ħanut tat-te li jintuża mis-sid biex jaqdi n-nies. Il-mejda kbira u għolja fis-sagristija fejn fuqha jinfirxu l-paramenti tal-qassisin. Għamara tal-kawba li titqiegħed fil-ġenb fuq il-presbiterju forma ta' tliet siġġijiet imwaħħlin flimkien biex fuqhom joqgħodu ċ-ċelebrant u ż-żewġ konċelebranti l-oħra. Ħamiem li jbarqam bla heda. Ħamiem li jagħmel ħafna ħsejjes bħallikieku qed igedwed fil-vojt. 'Dak bniedem baqbaqi' – jiġ., dak wieħed li jgħid u jredden ħafna. Logħba antika tat-tfal imsejħa hekk. Kandelabru bi ħmistax-il xemgħa wżat fiċ-ċelebrazzjonijiet liturġiċi tal-Ġimgħa l-Kbira. Dan il-kandelabru kien jinxtegħel nhar l-Erbgħa tat-Tniebri, il-Ħamis ix-Xirka u fil-Ġimgħa l-Kbira. Waqt l-Uffizzju tal-Matutin, imsejħa, il-Lamentazzjonijiet ta' Ġeremija, ix-xemgħat fuq il-barabba jintfew, waħda wara 'l oħra sakemm tasal l-aħħar xemgħa tan-nofs li tissimbolizza lil Kristu. L-isem komuni ta' pjanta (Is. xj. Jista'jkun li l-kandilabru ċeremonjali msemmi aktar 'l fuq, ħa l-isem minn din il-pjanta għax jixbahha bil-forma piramidali tiegħu. Bit-Tal., il-pjanta hija magħrufa bħala barabasso . Ċima li tintefa' mill-barklor biex jorbot id-dgħajsa tiegħu mal-moll. Fil-fortifikazzjonijiet dan in-nom jirriferi għal biċċa blata, ġebla wiesgħa', wara l- AMBREŻUNA li tintuża biex minn fuqha jkun sparat il-kanun. Waħda minn par barbetti, jiġ., dak ix-xagħar mal-ġenb tal-wiċċ li jinżel ħdejn jew aktar 'l isfel mill-widna. BELLIEGĦA 1. Isem ta' mostru li kienu jbeżżgħu lit-tfal bih. Il-belliegħa kienet suppost tgħix fil-bir, u lit-tfal kienu jwissuhom li jekk jixirfu rashom fuq il-ħerża tal-bir, il-belliegħa kienet tiblagħhom. It-terminu jiswa wkoll għal meta l-baħar jitla' l-art. Rif. għal kosta in ġenerali. ' the common shore , ( F.V. 1831). Skont ħrafa orali Maltija, il-belliegħa kien dak l-għar li fih nbelgħu s-seba' tfajliet sbieħ ta' Selika. Il-belliegħa hi wkoll l-isem ta' post li jinsab fil-limiti tar-Rabat, Għawdex. BERĠA 1. Waħda minn bosta bereġ li l-Ordni ta' San Ġwann kellu, fil-Birgu, u wara fil-Belt, biex fihom joqgħodu l-Kavallieri tad-diversi Lingwi tal-Ordni. Klinika tal-kura tas-saħħa. Dawn iż-żewġ tifsiriet għandhom x'jaqsmu waħda mal-oħra. Dan għaliex, l-ewwel berġa / klinika tas-saħħa li kienet infetħet mill-Ingliżi fl-1832, kienet fil-Berġa tal-Italja, fi Triq il-Merkanti, il-Belt. Imbagħad meta nfetħu l-kliniċi oħra, waħda f'kull distrett ta' Malta u Għawdex, dawn bdew jissejħu bereġ ukoll, u l-isem baqa' ġej sa żmienna. Il-bezzun tal-ġelati kien jintuża biex jinħadem il-ġelat fih. Wara li jinħadem, il-ġelat kien jinżamm fil-bezzun f'temperatura baxxa biex ma jinħallx, billi l-ġelat kien jitqiegħed ġol-frak tas-silġ miżjud bil-melħ. Il-melħ iniżżel it-temperatura minn 0 ċentigradi għal -4 gradi, u b'hekk jgħaqqad is-silġ. Nefħa fil-ġisem, li norm. titla' meta wieħed jaqla' xi daqqa. Għamla ta' ħobż (fancy bread) li norm. jittiekel bħala ikla ħafifa. Sqal. pizzuoni ; Tal. pezzo . Fuq il-jott, dan hu l-arblu l-mimdud li jżomm il-qala' stirat 'l isfel u fil-wisa'. Il-boma tiċċaqlaq skont kif jiddireġih l-qala' t-tmunir. Fil-Birgu, il-boma tirriferi wkoll għall-arblu li miegħu jittellgħu fuq kolonna, l-istatwi taż-żewġ qaddisin ta' din il-belt, jiġ., San Lawrenz u San Duminku. Il-boma titwaħħal mat-Torri (Kavalier) ta' San Ġwann, b'mod li toħroħ 'il barra mit-torri biex tintuża bħala grabja. Din il-grabja tinżam stirata bi ħbula minn kull ġenb u minn fuq, biex meta tittella' l-istatwa din tkun manuvrata 'l hawn u 'l hinn kif ikun hemm bżonn. Bastun tal- KULTELLAZZI . Flus; muniti ta' flus ta' ftit siwi. 'Mhux sejjer naħdem għal boqxix'. Kelma li kienet tintuża fl-antik biex tirriferi għat-tips tal-wejter, (mill-Għ. baqxix ) . It-tubu muskolari li għandu l-bniedem, bejn il-gerżuma u l-istonku, twil daqs 30 ċm, li jservi ta' passaġġ li minnu jinżel l-ikel, (is. xj. Ara: ĠISEM IL-BNIEDEM . Għodda tal-mastrudaxxa, magħmula apposta biex tinċana x-xifer tal-injam fit-tond. Ir-rita li fiha tkun miġbura t-tarbija fil-ġuf, u li kultant titwieled biha. Xagħar ħafif ħafna fuq il-wiċċ li ġieli jitwieldu bih it-trabi. Skont l-għajdut folkloristiku, il-borqom iħares lit-tarbija mill-għajn ħażina. Drapp oħxon u b'saħħtu li fl-antik kien jintlibes biex jipproteġi s-suldati mid-daqqiet tas-sejf. 'Kellu l-borqom, xejn ma jinfdu'. Bozza tal-elettriku; lampa . Buqar kbir ta' fuq il-mejda li kapaċi jżomm fih ħafna likwidu, (Ing. f lagon ). Nefħa fil-ġisem. BOZZA TAS-SILĠ Qarraba (ara: KARRABA ) jew KANTIMPLORA . BOZZA TAL-ISTATWA Għata/u tal-ħġieġ x'aktarx ġej għat-għoli, u anki ovali (imbuzzat), li jintuża biex fih jitqiegħed xi oġġett dekorattiv, bħal xi statwa, arloġġ jew xi bukkett tal-ganutell, bħala protetezzjoni mit-tbabis u mit-trab. Ngħidu, 'għax ma tagħmlux f'bozza!' lil xi ħadd li jkun irid jipproteġi żżejjed lil xi ħadd, jew xi oġġett. BOZZA TAL-ANKRA Il-boċċa ta' fuq tal-ankra li magħha tintrabat il-katina jew ħabel. Tip ta' bebbuxu tal-baħar, komuni ħafna fil-Mediterran u ibħra oħra (is. xj. Dan il-bebbuxu għandu l-forma ta' garigor waqt li jidjieq minn isfel. L-istess bebbuxu hu magħruf ukoll bħala, 'żugromblu' jew 'trajbu'. Tip ta' nokklu fix-xagħar li jieħu forma ta' spiral 'l fuq mill-ġbin. ĊIPP 1 . Il-parti tal-injam tal-azzarin jew xkubetta li tintuża biex isserraħ fuq l-ispalla. Ċella tal-ħabs. Idj: Spiċċa qatta' jumejn fiċ-ċipp. Oriġ. etim. Blokka tal-injam b'żewġ toqob li jinfetħu u jingħalqu, biex fihom jitpoġġew is-saqajn u l-idejn tal-ikkundanat b'mod li ma jkunx jista' joħroġhom. Kelma oħra għal ċipp f'dan is-sens hi FELQA . ĊUPLAJS / ĊOPLAJS 1. Għodda magħmula biex tiddritta s-snien tas-serrieq. Tip ta' sħab. Baħar daqsxejn imċaqlaq. Weraq tal-bajtar tax-xewk. Il-parti ta' fuq nett tal-barjol tal-mitħna li sservi ta' lqugħ kontra x-xita u jgħin biex l-ilma jinżel 'l isfel mill-istruttura tal- BARJOL . Appel. għal xi ħadd li joqgħod għal kollox . Bniedem li ma jiswa għal xejn. F'xi każi tintuża l-kelma ċuples. Etim. dubjuża, forsi mit-Tal. cipoll a – M. basla . Bank ta' ħanut tax-xorb. Bank tal-ġebel li jinstab l-aktar f'xi kappelli, bħal dik ta' Ħal Millieri, li kienu joqgħod bilqiegħda fuqu, dahrom mal-ħajt. Blata jew blat fil-kampanja li jkun fl-għoli u maqtugħ mill-bqija tal-madwar bħal xkaffa. Fid-dinja Għarbija, id-dikkiena hi speċi ta' mejda mqiegħda apposta barra l-ħanut biex isir il-bejgħ minn fuqha. Qsim fix-xofftejn li ħafna drabi jkun ikkawżat mill-kesħa. Temp ċlampu u sħun u li jaqtagħlek nifsek. Għomma qawwija tas-sajf meta s-sħana tkun intensa. Qawl agrikolu jgħid: Tidris fl-eħtrieq biex it-tiben ma jinħeliex. FERGĦUN 1 . Bniedem li hu ta' karattru qalil u midgħi. Xitan żgħir, mingħul. Appel. lil xi tifel imqareb. Oriġ. Għ. F arawun – biż-żmien il-kelma bdiet tirriferi wkoll għal prinċep tirann. M.A.V. (1796) jittraduċi din il-kelma bħala, diavoluccio . FETTUL Rif. għal kull oġġett magħmul imrembel u fit-tul. Għaġina twila li tkun irrumblata u mġebbda biex tieħu l-forma tagħha, eż., spagetta, imqarruna jew biskuttell twil; bermuċ jew grissin. Sigarru pjuttost twil: 'fettul daħħani'. (Pl. ftietel) Frak imtawwal li jinqala' mill-ġilda tal-ġisem bil-ħakk. Rombli tat-tafal maħduma fuq xulxin fuq ir-rota biex jinħadmu oġġetti bħal xi vażun. Fid- Damma (ċ. 1769), Agius de Soldanis (A. de S.) jagħti dan il-qawl: Kulħadd jiġbed in-nar ħada [lejn] fettulu. Art fertili, jew għalqa. It-tul tal-art li tista' tingħażaq minn żewġ barrin f'jum wieħed. Raba' fin-naħa tar-Rabat li għandu dan l-isem. Għ. Faddaan – art miżrugħa. Wieħed li jaħdem il-fidda. Dgħajsa, qisha luzzu żgħir jew kajjikk bil-qala', li fl-antik kienet tintuża ħafna għas-sajd. M.A.V. (1796) jgħidilha wkoll QIĊĊ . L-istess M.A.V., jiddeskriviha wkoll bħala bhima ċkejkna. Idj: 'Dik it-tfajla qisha firilla' – rif. għal xi tfajla fuq ruħha, ħafifa u anki b'figura grazzjuża. Sqal. verililla . Ornament tal-fidda li jitqiegħed fuq il-lampier ta' quddiem is-Sagrament. Il-qala' ż-żgħir ta' quddiem ta' bastiment jew dgħajsa; ġibb. Idj: 'Ippreparalu ikla bil-fjokki' – ikla ta' kwalità mill-aqwa; xi ħaġa magħmula biex issebbaħ oġġett; servizz ta' kwalità. L-enfasi superlattiv jingħad ukoll b'mod ironiku, fin-negattiv, eż., 'laqqat riħ bil-fjokki'. Tal. fiocchi – M. ċoff jew tajjara żgħira li tintuża biex timsaħ l-għaraq. Tal. coi fiocchi – M. xi ħaġa mill-aqwa, bil-ġmiemen. Il-qoxra ta' quddiem tal-ktieb. Biċċa xogħol dekorattiva fil-ġebel, ġen. fuq il-faċċata tad-dar jew xi bini ieħor. Dan it-terminu jintuża wkoll biex jirriferi għas-sura triajangolari tal-ġebel fuq il-faċċata tal-knisja. ĠEBBIEDA 1 . Rif. għar-razza jew il-familja bil-ġenerazzjonijiet ta' qabilha. Temi Zammit juża din il-kelma b'dan il-mod: '[…] Nikol kien twieled is-Siġġiewi mill-ġebbieda ta' Perċjus, iżda meta żżewweġ laqmu nbidel u sar Ta' Qinċla […]' Sors: 'Mhux kulma jleqq hu deheb', Nies Bla Sabar u stejjer oħra , p. 76. Pala b'lasta twila li l-furnar juża biex joħroġ il-ħobż mill-forn; tiranta. Għodda li l-bajjad jew il-kaħħal juża biex jaqla' t-tikħil żejjed li jibqa' fil-katusi. ĠOG / I 1. Dawk il-partijiet tal-ġisem fejn l-għadam imiss mal-ieħor. Ngħidu, 'Qisu bla ġogi!' – għal xi ħadd li hu aġili u kapaċi jitgħawweġ b'mod konsiderevoli. Sqal. Jucaloru – M. dik li tgħaqqad għadma mal-oħra. Boċċa tal-ħadid li biha tinżel u titla' l-keffa tal-miżien. Parti mill-irbit fuq bastiment. Il-passiġġiera li n-nassab jorbot l-għasfur magħha b'lenza biex dan jattira għasafar oħra. Karta jew kartella tat-tombla li jkollha sitt biljetti. Qabbel ma' ġugatur, wieħed li jilgħab fil-logħob tal-ażżard. ĠURAT/I 1. Il-membri tal-kunsilli tal-Università tal-Imdina, tar-Rabat Għawdex, tal-Birgu u tal-Belt. Fi żmien l-Ordni, norm. kull wieħed minn dawn il-kunsilli kien ikun magħmul minn tliet jew erba' ġurati. Il-ġurati tal-Imdina kienu bosta drabi jkunu magħżula mill-familji nobbli tal-lokal. Fiż-żmien bikri tal-Ingliżi f'Malta, fil-proċess kriminali tal-qrati tħadmet is-sistema tal-ġurija għall-ewwel darba b'mod iżolat fis-16 ta' Novembru 1815, meta kienu akkużati bosta barranin bis- SIBI (piraterija). Dan il-proċess kien seħħ fis-Sala tat-Tron tal-Palazz tal-Gvernatur, u kien ippresedut mill-Gvernatur Thomas Maitland innifsu. F'dan il-każ, Maitland kien assistit minn erba' kummissarji. Fis-sena 1829, fi żmien il-Gvernatur Cavendish Ponsonby, is-sistema tal-ġuri fil-qrati kienet stabbilita b'mod permanenti għal każijiet fejn kien hemm pieni ta' mewt jew pieni ħorox. Biskuttell tond, kbir daqs pala tal-id li jittiekel ħafna drabi mat-te'. Injama ċatta u maqtugħa fit-tond li titwaħħal fuq il-quċċata tal-antinjola (l-arblu tal-bandiera). L-għadma tonda ta' fuq l-irkoppa. Daqqa biż-żewġ pali tal-idejn fuq ir-ras. Ġieli ngħidulha, tumakka. Tip ta' pjanta tad-dell li tiftaħ weraq kbar u fit-tond. Fil-logħba noli, il-galletta hi l-post preċiż fejn it-tifel li jkun ser iffittex lill-sħabu jkun imġiegħel joqgħod wiċċu mal-ħajt sakemm sħabu jistaħbew. Imbagħad meta jsibhom imur jiġri u jagħti tliet daqqiet fuq il-galletta fl-istess post. 7 . Strument tat-tortura magħmul mill-injam, b'ħofra tonda fejn il-priġunier kienet tingħafaslu fuq il-kozz ta' għonqu sakemm l-għadam jinkiser. Kienu jgħidu, 'tawħ il-galletta', meta xi ħadd ikun ittorturat sal-mewt, jew b'mod aktar fig., meta xi ħadd ikun ikundannat għall-mewt. F'dan il-każ, it-tifsira ġejja mit-Taljan, u possibbilment tirreferi għal, garrotta , li hi għodda tat-tortura differenti. Miżura ta' kważi ħames litri (preċiżament, 5 litri u .79 ta' pinta). Din il-miżura kienet introdotta f'Malta mill-Ingliżi biex jitkejlu l-likwidi, eż. l-ilma, l-ħalib, il-pitrolju, eċċ. Il-gallun baqa' miżura ta' kejl f'Malta sas-sebgħinijiet. Penzijiet forma ta' strippi żgħar imwaħħlin fuq is-sider jew mal-komma tal-uniformi biex jindikaw ir-rank tal-uffiċjal. Fil-militar dan hu l-lazz li jitwaħħal mal-uniformi tal-uffiċjali biex jindika r-rank tagħhom. Kabina żgħira, speċi ta' armarju kbir, li kien ikun fin-naħa tal-pruwa jew fil-poppa tal-bastiment, u li fih kienu jinżammu kull tip ta' oġġetti. Din il-kabina kienet tintuża wkoll biex jinqafel bħala kastig kull min jikser id-dixxiplina ta' abbord. Fi żmien l-Ordni dawk il-kavallieri misjuba ħatja ta' xi reat kienu jintbagħtu fil-guva, in turris , (il-ħabs) ta' Sant'Anġlu, il-Birgu. Kamra żgħira, jew ġieli gaġġa kbira fuq ir-raff li fiha jinżammu l-għasafar. GĦAĠUŻ / A 1. Raġel jew mara xiħ/a ħafna . Tip ta' granċ tal-baħar li jikber mal-20 ċm u li jgħix fil-Mediterran, sa fond ta' 70 metru. GĦARAJJEX 1 . Kmamar żgħar. (Pl. ta' GĦARIX ) li ġen. jinsabu fil-kampanja. Sħab irqiq fl-ajru li norm. jidher min-nofs Awwissu 'l quddiem. Magħrufa wkoll bħala l-'Għarajjex ta' Santa Marija', għax dan is-sħab jibda jidher għall-ħabta tal-festa ta' Santa Marija, fil-15 ta' Awwissu u jgħati l-ewwel sinjali li t-temp issa ser jibda jiffriska xi ftit. GĦARGĦAR 1. Siġra indiġena li tikber sa għoli ta' għaxar metri. Is-siġra tarmi minnha għelk safrani li sa żmien ilu kien jinġabar u jintuża bħala verniċ. Ilma tax-xita li jimla l-widien u jgħarraq l-għelieqi u l-inħawi li jinsabu fil-baxx. GĦASAR (Pl. għosrien) 1 . Talb ta' tard wara nofsinhar li jingħad kemm fil-liturġija Nisranija kif ukoll fir-rit Musulman. Dan it-talb jissejjaħ ukoll V ESPRI . GĦAŻWA 1 . Żjara ta' kondoljanzi li kienet issir għand min ikun għadu kemm mietlu xi ħadd tal-familja. Skont A. de S., l-għażwa kien l-ikla li tradizzjonalment wieħed kien joffri lill-qarib jew qraba tal-mejjet waqt iż-żmien ta' luttu. Norm., din l-ikla kienet tikkonsisti f'ross mgħolli. Skont Cassar Pullicino, il-kelma suppost hi GĦAŻA , u jgħid li din kienet l-ikel li jittiekel mill-familja tal-mejjet fl-ewwel tlitt ijiem, ta' luttu. Werżieq ta' binhar. Idj: 'jiġri daqs għażżiela'. Għaġina ċatta u ddisinjata b'mod elaborat, b'forma maqtugħa qisha maħduma bl-arkett. L-għaġina kienet tkun imħallta b'diversi ħwawar. Fis-seklu sbatax, din kienet tissajjar u tingħata lill-foqra. Kien hemm legati li kienu jinkludu l-għażżiela bħala parti mill-ikliet fil-festi biex jitqassmu 'l-foqra. Din l-għaġina kienet tingħata forma (ara t-tieni ritratt) u jdendluha fid-dar biex tipproteġi kontra s-sajjetti. (Pl. ta' GĦAŻŻIEL ) dak li jagħżel (dak li xogħlu hu li jislet il-qoton fuq ir-raddiena biex dan isir ħajt.) ĦABBA (Pl. ħbub). Munita tar-ram, imsejħa wkoll grano , li kienet introdotta bħala valuta legali f'Malta fi żmien il-Gran Mastru Hughe Loubens de Verdalle (1582-94), u li baqgħet tiċċirkola anki fi żmien l-Ingliżi. Għoxrin ħabba kienu jiswew tari wieħed . Ħabba tal-għajnejn. Iċ-ċirku iswed jew kulur ieħor tal-għajn. Idj: i. 'Dak qisu ħabba ħażina', tingħad għal xi ħadd li ssibu kull fejn tmur. Idj: ii. 'Tal-ħabba gods', tingħad għal xi oġġett ta' kwalità ordinarja. Idj. iii: 'Għal ħabba bżar titlef il-borma'; iv: 'Għal ħabba jqaxxar qamla'. v. Dawl ta' qamar tara ħabba. Għ. ċereali (Ing. grain – fil-fatt bit-Tal. kienu jgħidulha grano ). Aparti li din il-kelma sservi bħala verb sempliċi, 'hu ħares [eż., lejn xi ħadd]', din għandha tifsiriet oħra. Ruħ, fatat, immaġini ta' spirtu li jidher, li jinħass jew jinstema' minn nies. Għassies. Rif. għal figura dekorattiva fis-saljaturi ta' xi gallariji, norm. skolpita bħala wiċċ ikrah li jgerrex lil-għadu jew lill-ħażen milli jidħol ġewwa d-dar. Interessanti li fil-kultura antika Eġizzjana nafu li kien hemm l-alla Ħorus li fost affarijiet oħra kellu rwol li jħares lil dak li jkun kontra l-ħażen. Aġġ. B'rif. għal xi xtieli u frott, bħall-għeneb li jibqa' aħdar, jew xi frotta jew ħaxixa li tkun għadha ma saritx u għalhekk tkun anki qarsa. Ngħidu, 'miet ħesrem' – jiġ., miet ta' malajr; biss jekk nieħdu inkonsiderazzjoni t-tifsira ta' qabel, l-espr. tista' tfisser ukoll: miet qabel il-waqt. Filliera, ringiela, pereż., ta' siġar jew dwieli li jkunu mħawla apposta b'dak il-mod. Tal. a ndana – M. passaġġ bejn is-siġar. Taraġ jew numru ta' turġien. Ringiela ta' bastimenti ankrati ħdejn xulxin. Pjattaforma fi stazzjon tal-ferroviji. Fetħa fit-taraġ li ħafna drabi tkun angolata mal-ħitan, bejn jew fuq livell jew ieħor. Term. li jintuża' għall-kobor tal-bini, eż., ngħidu, 'dar b'erba' indani'. Xorok tal-bejt imserrħa fuq travi tal-injam. KAGĦWARA / QAWWARA 1. Vincenzo Busuttil (1900), jispjega din il-kelma bħala ċirku, kumpass, ċirkumferenza, dawra, bħal, il-qawwara tax-xemx jew ta' xi kewba, Ing. halo . Fl-antik il-bejjiegħa tal-ħut, norm. nisa, kienu jilbsu l-kagħwara fuq rashom biex dawn iġorru l-kavetta jew il-kannestru. Din kienet tkun magħmula minn biċċa drapp irrumblat fit-tond b'ċerta ħxuna. Il-kagħwara kienet titqiegħed fuq il-qurriegħa tar-ras biex l-oġġett li qed jinġarr iżomm stabbli u fl-istess ħin ma jmissx mar-ras jew max-xagħar. Oriġ. sufan magħmul mill-injam u li fuqu kienu jitqiegħdu biss xi mħaded biex jagħmluh aktar komdu. Tip ta' ikel ħafif li jkun offrut max-xorb. L-oriġini tal-kannapé jmur lura għall-ikliet kbar li kienu jsiru mir-rejjiet ta' Franza fis-seklu tmintax. Dawn l-ikliet kienu jikkonsistu minn ħafna affarijiet, pereż., ħobż imqatta' żgħir u mixwi. Ġebla, norm. tal-qawwi maqtugħa minn Għawdex li tkun twila madwar 60 ċm u wiesgħa daqs 15-il ċm. Fiha kien jitħaffer speċi ta' kanal mat-tul kollu tagħha, biex fiha jintefa' l-metall imdewweb, biex jieħu l-forma u jibbies. Il-forma li tingħata lid-deheb jew lill-fidda meta dawn jiddewbu biex isiru ingotti – ngħidu, deheb kastvall. Kull tip ta' metall ieħor li jingħata din il-forma biex jintuża bħala saborra fuq il-bastimenti. Ħadida twila, bħal virga, li tintuża bħala fus biex magħha jinżammu r-roti tal-karru jew karozzin. Il-figura ta' kavallier impinġi bħala simbolu ta' kemm tiswa dik il-karta partikulari fil-logħob tal-karti. Xebgħa frosta li tingħata mis-surmast lit-tfal tal-klassi, bħala kastig, fejn it-tifel ikun imġiegħel jinżel fuq erbgħa fl-art biex jissawwat. Tip ta' ħuta li tgħix fil-wiċċ u tajba għall-ikel. Mollusk li jixbah lill-qarnita għax għandu tmien saqajn, biss hu aktar mislut fill-forma tiegħu. Reċipjent żgħir li jkun mimli bil-linka biex meta dak li jkun tixxuttalu l-pinna jkun jista ibilla fiha kif ikun hemm bżonn. KOĊĊ Norm. Il-Maltin jużaw din il-kelma meta jirriferu għal kwantità żgħira ta' oġġetti, kemm tesa' ħafna [n. mill-verb hu ħafen] ta' ponn. L-Għawdxin jużaw l-istess terminu meta jirriferu għal ammont ikbar. F'Għawdex din il-kelma kienet tintuża wkoll biex tiddeskrivi mod ta' kif jinżergħu ċerti pjanti, billi ż-żerriegħa tintefa' fil-ħamrija b'ħafna ta' ponn. Il-kelma koċċ kienet tintuża wkoll meta kienu jiżnu d-deheb, qabel ma daħlet is-sistema l-ġdida tal-grammi. Ħofra fil-ħamrija magħmula madwar is-siġar jew pjanti biex it-tisqija bl-ilma żżomm sew. Ħofra fil-qiegħ tal-bir li ssir apposta biex jaqgħu fiha l-impuritajiet, bħal trab, eċċ. Din il-ħofra tagħti lok ukoll biex meta jittella' l-aħħar ftit ilma tal-bir dan ikun jista' jinġabar sew fil-barmil. Qasrija kbira tal-fuħħar . Il-passaġġ ta' bejn il-bankijiet fil-knisja. Passaġġ tal-injam fuq bastiment antik bil-bankijiet tal-qaddiefa kull naħa. Tip ta' ħaġar safrani li jinsab fi kwantitajiet kbar fil-blat madwar id-dinja. Il-kubrit jinsab fuq vulkani fejn il-gassijiet tas-sulfat jitħalltu ma' oħrajn fl-arja u jiffurmaw blat magħruf bit-Taljan bħala sulfatterra . Pjanta li tikber bħala arbuxxell u li z-zokk prinċipali tagħha jista' jilħaq it-tliet metri (is. xj. Ħuta magħrufa wkoll bħala 'tunnina' (is. xj. Fit-teatru, dan hu dak l-attur li jkollu rwol fid-dramm, mingħajr ma jitkellem. L-ewwel seduta fil-qorti fejn issir il-kumpilazzjoni lill-akkużat. Espr. 'nitla' biss għall-kumparsa' – tingħad minn dak li jaċċetta l-istedina, sempliċiment biex ikun preżenti mingħajr ma jipparteċipa. —- Martin Morana 8.05.2021 Biex tkun taf aktar dwar dawn il-kotba, ikklikkja hawn: https://kliemustorja.com/informazzjoni-dwar-pubblikazzjonijiet-ohra-tal-istess-awtur/ A * B * Ċ * C * D * E * F * Ġ * G * GĦ * H * Ħ * I * J * K * L * M * N * O * P * Q * R * S * T * U * V * W * X * Ż * Z * Share this: Twitter Facebook Like this: Like Loading…