Bil- qiegħed madwar il- mejda , iltqajna erbat iħbieb niċċaċċraw bejnietna u nagħmlu festa żgħira biex niċċelebraw din it- transizzjoni bejn il- ħajja u l- mewt . Fil- lok fejn inġbarna kienu jdawruna ħitan għoljin , mini u passaġġi dojoq u wesgħin . Leħinna kien jidwi xi ftit u jitħallat mal- ħsejjes taċ- ċekċik tal- platti u t- tazzi . Minn moħħi għaddew xeni li mhux la kemm niddiskrivihom u erfajthom għalija biss mingħajr ma qsamthom ma ħadd . L- atmosfera ma kinitx waħda dgħumija minkejja l- irjus tal- mewt u d- drapp iswed imqiegħed bħala tiżjin fil- bitħa , fejn konna miġburin . Kulħadd kien qed ipennet il- meraq tal- ħajja mill- buqari u jitkellem . Bil- qiegħda f' ras il- mejda kien hemm tfajla li m' għaraftx minn kienet u t- taħrik t' għajnejha u ta' fommha affaxxinani tant li , qabditni nħarsilha xi darbtejn . Il- meraq li kelli fit- tazza mħallat bix- xorb kien qed jinżilli għasel u bih f' rasi , id- dawl tal- qamar kien donnu qed jilgħab quddiemi bil- forom u l- lwien . Ħallejthom , ma rreżistejthomx dawn il- viżjonijiet strambi u pjaċevoli . L- ikel kien għadu ma bediex jitqassam . Instema' bħal distorbju ġej minn barra u ġliba nies daħlet fil- bitħa titkellem u tghajjat u wieħed minnhom li x' aktarx kien Kurt , kien liebes ta' fratell u beda jġerri fuq karru , ġirandla mogħla bniedem . Hekk kif ħsibt jien , kienu l- gaj ta' Kurt li kien għadhom kif waslu għall- ikla . Kien hemm xi ftit tad- daħk u tal- briju kif iħobbu jagħmlu hu u sħabu imma dlonk ħemed kollox mad- daqq ħlejju tal- flejguta . Għajnejja reġgħu waqgħu fuq it- tfajla bil- qiegħda f' ras il- mejda u din issa kienet qamet u marret titħallat ma' dik il- balla nies li kienet għadha kif daħlet . Il- mod ta' kif imxiet , kif meddet kull pass b' riġlejha . . . . kif ħarket il- libsa mal- muviment ta' ġisimha . . . . kompla jimlini bil- kurżità għal din it- tfajla . Qomt jien ukoll u ersaqt lejn il- ġirandla tal- imwiet li kellha l- forma ta' piramida . Imwaħħlin magħha kien hemm ritratti ħelwin ta' nies li ħallewna , ta' ħbiebna u qraba li konna nafu sewwa . Santi u tifkitiet tagħhom imwaħħlin bit- tejp mill- ponta sad- djul . Kien hemm anki stampi ta' Bob Marley u John Lennon u l- Vixie il- kelba ta' Jason li mietet xahar ilu . Madwar il- ġirandla daru erba' min- nies iħarsu lejn ir- ritratti u jaqraw il- kliem li kien hemm miktub fuqha bil- marker iswed . " Sieħbi Jesmond ma ninsik qatt " u ritratt tiegħu mal- karozza mini minor li kellu , " Fil- memorja tagħna Dorianne tibqa' għal dejjem " ritratt tagħha fil- Ġermanja b' wiċċ sbejjaħ u jitbissem , " Everything ' s ġonna be alright , Marley " stampa ta' rastafari bil- kitarra , " Raymond fis- sliem " u ritratt tiegħu bis- sigarrett f' ħalqu , " Adam kien haw " fotokopja ta' ritratt tiegħu bil- malja fis- sajf , " O Diane , dak kien żmien " santa tal- mejtin bir- ritratt tagħha ferħana wiċċha għad- dawl , " Għal oħti Valerie . . . nimmissjawk ħafna " fotokopja ta' ritratt meħud fil- kunċert tal- Unexplained , " Il- Buħaġġ , wieħed kien hawn bħalek " ritratt tiegħu fuq il- mutur , " Kapo Phil " ritratt tal- passaport mehmuż fuq manuskritt tal- mużika li kien iħobb jikteb . Il- flejguta kompliet iddoqq u t- tfajla ta' ras il- mejda issa bdiet tikteb fuq il- ġirandla l- kliem " Min ma jkellmekx tkellmux . " Tgħid għalija kitbitha din ? Issa li kont hekk qrib tagħha stajt inxomm il- fwieħa tagħha bħal balmzu ħelu li daħal f' imnifsejja . Jew din kienet ir- riħa tal- inċensier imwaħħal fil- ponta tal- ġirandla ? Hekk kif kont qed inħares lejn il- ħajta duħħan mill- inċens tielgħa dritta dritta u titferrex mar- riħ , għalgħarrieda nsib wiċċha ma' wiċċi meta daret f' daqqa minn dak li kienet qed tagħmel . Ma nafx x' ħassejt f' dan il- waqt , ma nafx x' rajt , xbihat imħawwda ġo rasi . U wiċċha , wiċċha sammarni mal- art . Ħaqq għaż- żikk , kelli ċ- ċans . . . fottejtu ! Għadni ' qas bdejt nixrob u ġa stordejt . Ħaqq għal bagħla ! Stajt kellimtha u żammli lsieni . Kemm jien tan- nejk ! Iddeċidejt li aħjar immur nitkellem ma' sħabi biex forsi niġi f' sikkti . Jew forsi nieħu pinta oħra meraq . X' ala biebi , illum hawn u għada m' aħniex . Din il- ġirandla ta' quddiemi tixhed propju din il- filosofija . Sieħbi Wenzu tfaċċa bil- buqar tal- meraq f' idu u rajtu anġlu bellu . Ċekċikna t- tazzi u parlajna ftit fuq ix- xogħol u kont inħlist daqsxejn minn dik il- kurżità qawwija li kienet ħakmitni imma xorta waqajt biex insaqsi l- Wenzu kienx jaf min kienet dik it- tfajla . " Dik " għidtlu " dik liebsa l- blu " " Il- mara l- kaħla tal- Verdala ? " qalli biex jitnejjek . " U dik " u dort biex nurihielu b' ċaqlieqa b' rasi imma ma rajthiex . " Naħseb li marret sal- kamra l- baxxa " għidtlu u komplejna nitħaddtu filwaqt li għajnejja kienu l- ħin kollu jgħarrxu biex jilmħu lit- tfajla ta' ras il- mejda . Imma ħarsti nsterqet minn dawl leħħien u ilsna tan- nar li kienu ġejjin mill- maġmar fin- nofs tal- bitħa . Il- maġmar li biex niftehmu kien bħal skutella ċatta tal- metall kellu fih ħuġġieġa nar taqbad u wiċċ il- Palajr li kien qed iqabbadha deher sfigurat u mxajtan bil- ħmura u s- swidija tal- kuluri li kienu ħerġin minnu . Wara l- Palajr kien hemm Willy il- Buda li kien għadu jdoqq il- flejguta . Il- ġmiel u s- seħer ta' melodija li kien ħiereġ minn dak l- istrument , m' għandix kliem għalih . Ix- xorb f' rasi , il- għożża tal- kumpanija ta' ħbiebi , id- dehra tat- tfajla liebsa blu , il- mużika u r- rwejjaħ kienu qed iduri miegħi bħal tromba spirti u ħassejtni nieżel f' vortiċi f' qigħan id- dinja imbagħad imtella' lura u mgħolli fis- sema iswed mal- qamar ifar mewt . Dawn il- viżjonijiet donnhom kienu rebħuni u ma kelli ebda kontroll iżjed fuqhom . Il- Palajr beda jgħanni . " Ġejtu lkoll għall- għid Ġejtu lkoll għall- festa Il- mejda bl- ikel lesta Nibdew għax iż- żmien jagħfas U lilna lkoll jiddetta Poġġu , poġġu Ftakru fl- għeżież tagħkom Li darba kielu magħkom Ftakru fil- ġrajjiet sbieħ U offruhom għall- erwieħ . " In- nar fil- maġmar majna ftit ftit u kien baqa biss il- ġamar . Xi wħud qabdu l- weraq taż- żebbuġ niexef li kien hemm f' reċipjent maġenb il- Palajr u bdew jitfgħuh fil- maġmar . L- arja tbaħħret bil- fwieħa u fetħitilna l- aptit biex nieklu . Imbagħad nota ħelwa minn tal- flejguta u għaddiet fewġa minn quddiemi ifweħ mill- bħur tal- weraq taż- żebbuġ . Kienet it- tfajla ta' ras il- mejda bil- libsa kaħla tagħha tperper ħafifa bħal bandiera tal- ħarir . Sakemm jien qgħadt bil- qiegħda , rajtha tixħet werqa taż- żebbuġ fil- maġmar . Xi grazzja kellha f' idha . Kull muviment li tagħmel qisha qed tpitter kwadru . Il- Palajr kompla jgħanni : " Werqa werqa taż- żebbuġ Tinħaraq fuq il- ġamar Hekk il- ħajja tal- maħluq Minn nieqa għal ġol- qabar " Bil- qiegħda fil- post fejn kont qabel , erġajt intfajt inparla ma' Ġużi fuq it- temp u d- dinja . Il- kaldarun tal- erwieħ issa kien fin- nofs tal- mejda u Stephen beda jqassam il- minestra bil- kuċċarun . Naqra ministra tagħqad fuq id- difrejn . Kulħadd belagħha u ħa qalba kuċċarun oħra minnha . Inleflef il- minestra kif kont u ngerrem il- ħobż mixwi b' tifkira tat- telfa ta' dawk għeżież tagħna , ma ntbaħtx li l- mistednin kienu qed jiżdiedu . Kien mingħalija li konna se nkunu xi ħmistax -il ruħ imma f' daqqa waħda donnhom irduppjaw . Il- mejda kienet iffullata imma donnu kulħadd kien komdu jiekol il- minestra . L- attenzjoni tiegħi kienet maqsuma bejn id- diskors ma' ħbiebi u t- tfajla f' ras il- mejda li xi ħarsa misruqa lejha ma naqsitx . Imma issa kien hemm qabda rjus qed jgħattuli l- vista u bdejt niddejjaq . Kien hemm Raymond b' rasu tielgħa u nieżla ma' kull mgħarfa minestra li jtella' mill- platt . Kien hemm Valerie b' qoffa xagħar f' rasha li bdiet tgħattili tliet kwarti tal- veduta . Kien hemm Jesmond li biex jitkellem beda jxejjer idejh kważi ma' wiċċi . Kien hemm Phil ixejjer manuskritt f' idu . . . kien hemm il- Buħaġġ . . . . stenna naqra . . . . . kif jista' jkun . . . . dawn huma dawk li għandhom wiċċhom imwaħħal mal- ġirandla . . . . dawn ħbiebna u niesna . . . iva dawn huma Raymond , Valerie , Jesmond u l- oħrajn kollha li hemm fuq il- ġirandla . . . . . li hemm isimhom miktub . . . . li . . . li mietu . . . li qegħdin hawn . . . . fuq il- mejda . . . . jieklu . . . . magħna . Inqum maħsud minn fuq is- siġġu u nħares dawra madwari . X' inhuma dawn il- viżjonijiet , x' inhi dil- konfużjoni f' rasi ? Bilfors l- inbid , jew l- inċens li qed jagħmilli hekk . Dak il- ħin daħna inċens bħal tas- sigarretti tidħol f' imnifsejja x' ħin innul għal flixkun inbid lejn in- naħa l- oħra tal- mejda . Inferra' fit- tazza tiegħi u noffri wkoll lil ta' quddiemi , raġel xuxan imberfel bis- sigarrett f' ħalqu . Aċċetta u għolla t- tazza biex inferragħlu . Ħarist f' għajnejh . Hu ħares f' għajnejja . Qalbi għamlet tikk . Ħassejtni mherwel , iddisturbat , imma ma kellix għalbiex inkun hekk . Kollox kien jidher . . . normali . Kulħadd kien qed jitkellem qisu xejn mhu xejn . Kien hemm l- atmosfera ta' festa , ta' ferħ , ta' għaqda . Ridt kieku mmur niftaħ qalbi ma' ħabib , ma' Wenzu forsi jew Salvu jew Ġużi . Imma huma kienu qed jaraw l- istess affarijiet bħali ? Donnha m' effettwathom xejn din il- ħaġa . Kienu qed iparlaw ma' l- oħrajn . . . mal- mejtin qishom mhumiex huma . Jekk niftaħ ħalqi magħhom naqa' għaċ- ċajt . Tgħid hawn . . . . kulħadd ħaj . . . . jew . . . . kulħadd mejjet ? Legligt it- tazzi tal- inbid qisni qed nixrob l- ilma . U bdejt nikkalma bil- mod il- mod . Ipassiġġajt ftit fil- mgħodijiet tal- post u ħriġt u erġajt dħalt . Pejjipt sigarrett . Iva , issa kont kalm u mxejt lejn il- mejda . Il- ħamba tal- ilħna ferrieħa tan- nies madwar il- mejda bdiet iżżid f' widnejja sa ma mblajt lura fil- folla u erġajt sirt parti minnha . Minn quddiemi mill- ġdid għaddiet it- tfajla ta' ras il- mejda , bħal fewġa ta' fwieħa xarbet lill- wiċċi u mlietli sensija . Għamilt il- qalb u mort biex din id- darba nkellimha żġur . Qrobt lejha u issa kienet dahra lejja tferra' l- inbid fit- tazza tagħha . Dak ilbiesha saħħari b' eleganza bla tarf . Kaħla , donnha biċċa mis- sema , donna l- qiegħ tal- Meditterran . Issa ersaqt kważi mmiss magħha u b' leħen sod kemm stajt għidtilha , " baqa' xi qatra nbid għalija ? " Kliemi ma ħasadhiex , anzi baqgħet tferra' kif kienet . Iżda mbagħad daret bil- lajma lejja u bżajt li se jiġrili bħall- ewwel meta ġejt wiċċ imb wiċċ magħha u niffriża quddiemha u nitwerwer . Kif dawret rasha minn wara dik ix- xuxa sewda mimxuta lura u mitluqa bħal siparju tal- aqwa teatru , feġġew par għajnejn suwed dalma , fil- ħofra , wiċċha mgħaddam bħal ras ta' skeletru , snienha beraħ bla xofftejn u bla imnieħer . Nifisha tosku ħassejtu jaħbat ma' wiċċi . Ma kinitx maskra . Kienet hi , kollha kemm hi . . . . Ċensa . . . . Ċensa l- mewt . Kelli biex nibża' u nitwaħħax imma bqajt sielem u sieber quddiemha . Imbagħad hi qaltli , " Min ma jkellmekx , tkellmux " . Allura , reġa' bdieli u la ridt mill- inbid tagħha u lanqas ma ridt inkellimha . U dawwart denbi lejn il- mejda fejn kont qabel . Lura għad- diskussjoni ma' Ġużi , Raymond Valerie u l- oħrajn . . . il- mejtin u l- ħajjin . Ftit lil hinn minni mdendlin mal- ħbula kien hemm fanali tal- karti fil- forma ta' fratelli . Ġo kull wieħed minnhom kien hemm xemgħa tnemnem u biż- żiffa riħ li qamet kienu qed jitbandlu qajla qajl . Stħajjilthom fratelli ta' veru , f' purċissjoni sejrin jassistu mal- ikkundannat għall- mewt . It- toqob t' għajnejhom jixgħelu fid- dalma tal- lejl . U fin- nofs tal- mejda , issa nħarġet il- ħanżira mixwija l- forn . Laħamha tari u jqarmeċ bil- qoxra . Vittma taċ- ċelebrazzjoni tagħna . Il- platti mtlew bil- laħam u l- patata . It- tazzi tfawru bl- inbid u l- arja kienet sfiqa bil- kliem u d- daħk . Il- lejla kienet waħda ta' ferħ u għaqda u lkoll konna kuntenti . . . . . kuntenti li għadna ħajjin .