Ma nistax ma nindirezzax is-sehem tad-deheb ta' seħibna Murad Shubert, poeta mill-ifjen, li qatta' l-iljieli jaħdem miegħi fuq il-metafora t'Adrian, u lil Adel Bishtawi u Elias Khouri, żewġ kittieba Għarab kbar li dawlu x-xogħol bil-pariri tagħhom u rrifjutaw li jieħdu ċenteżmu wieħed. Lil dawn in-nies nibqa' nafhulhom. "Il-Waqfiet ta' Poeta Feniċi ġo Baħar 'Bla Fejn'" Ta' min ma jiddejjaq xejn li jiżvela li dan il-ħassieb veteran kien sabli numru imbarazzanti ta' żbalji fit-tpoġġija tal-Hamzah waħidha, l-ewwel alfabeta fil-lingwa tagħna! (mingħandu tgħallimt li m'għandnix qbil ortografiku fuq għandhiex tinkiteb jew tridx tiġi antiċipata) – logħba perikoluża li ma trid xejn biex toqtol it-tifsira kollha.. Għallinqas qlajt 'proset' fuq il-metafora. Għad għandna taħwida enormi ta' kif tikteb Gilgamesh, hux Gilgamesh jew Ġilġamesh jew Kilkamesh jew Għilgħamex jew elf ħaġa oħra li jistgħu jaffettwaw il-ġrajja u t-tifsira.. Xjentifikament mort għall-pronunzja u l-ortografija tal-Mesopotamja peress li 'ħadd ma jifhem l-isqaqat ta' Mekka daqs in-n-nies tagħha'.. Ma rridx nikkategorizza imma m'hemm ħadd li jaf il-qoħob u l-ġmieli tal-Għarbi daqs l-Iraqqini, jinsabu fhiex jinsabu u dan m'għandux jitħallat mal-firda pjuttost aktar minn lingwistika. Xebgħu jiktbuli fil-privat biex kemm jista' jkun, kelma nieqsa aħjar minn żejda. Ħa nagħmilha ċara u tonda u nispera li għall-aħħar darba, biex ħadd ma jinkwieta fuqi la fil-privat u lanqas fit-triq; kelma żejda fil-fehma tiegħi aħjar minn miljun nieqsa. Abbli li ġejna fhiex ġejna għax dejjem gdimna dik il-kelma nieqsa. Dal-ktieb inqisu l-kuruna tal-mixja tiegħi kollha. Forsi l-kotba l-oħra li ħriġt tajbin dak mhux xogħli li ngħid imma nista' ngħid li kollha kienu f'direzzjoni waħda, qissa qlibna s-sekwenza u l-moħħ bilfors kellu jaħdem mil-lemin għax-xellug. Għax ma kienet tagħmel ebda sens li wara 25 sena nofshom inpaċpaċ li jien kittieb u ma nagħti l-ebda ktieb lin-nies tiegħi!! Almenu biex ngħidilhom fejn kont qiegħed dawn il-25 sena jew aktar. Il-ktieb t'Adrian apparti li jitkellem għalih waħdu, jirrefletti l-kuxjenza u l-mentalitá, u s-sensitivajiet u l-aspirazzjoni kollettiva Maltija li qgħadt b'elf għajn biex joħroġ il-karattru Malti ġenwin li nafu u minħaba f'wiċċu bqajt imwaħħal ħajti kollha Malta. Fid-daħla importanti (li għadni ma nafx meta ħa naqlibha għall-Malti) ikkoreġajna liż-żibel mhux oġġettiv u mhux lingwistiku li qal Ahmad Faris Shidyaq 1805 – 20 September 1887, fuq Malta u l-Maltin. Biss biss għandu żewġ vrus tgħidx kemm huma velenużi. Ma tistennhiex minn intellettwali ta' dak il-qis. Abbli għax qabbduh l-Ottomani li għamel ħajtu jsefter għalihom. Ikkoreġajna minnufih it-tħarrif tiegħu li l-Malti 'Għarbi mħassar', u spjegajna kif din il-lingwa wara Pietru Caxaro għażlet żejża oħra, u ilha s-sekli ma tieħu kelma waħda mġiddma mill-Għarbi ħlief forsi 'kebab' u terġa' Ottomana!!. Lingwistikament u ma nafx jiddispjaċinix talli ħa jkolli nitfagħha mingħajr ma qatt kont lingwista, imma għandi l-wiċċ ngħid li trid tkun ħmar biex tgħid li l-Malti Għarbi. Tkellimna wkoll (għalfejn qed nuża l-plural?) fuq ir-relazzjoni ta' Malta ma' ġirienha l-Għarab u kif serviet bħala pulmun għall-poplu Għarbi Libjan meta kien taħt il-lembuba tas-sanzjonijiet internazzjonali. Għedna wkoll li hemm rabtiet intimi u aktar minn għaxar telef żwieġ bejn dawn iż-żewġ popli minkejja t-tpaċpiċ sterjotipiku fuq iż-żewġ naħat 'paroli'. Naħseb li nista' ma naqlibx id-daħla, l-aħħar u l-itqal ħaġa li stqarrajt u ħa nerġa' ngħidha; qatt ma ħassejtni konfuż u ma nafx s'naqbad nagħmel biex 'naqlibha' lil sieħbi, għax it-traduttur mhux biss mitlub biex jaqbad il-melodija u l-kliem li jappella għall-widna, iżda wkoll u din aktar importanti, il-kimika ġewwenija u t-taħlita kreattiva eżatta li kienet f'ras il-poeta. Nammetti li l-ħbiberija t'Adrian (apparti li tgħidx kemm dejjaqtu) kienet fattur kruċjali biex naqrah minn ġewwa, u nħoss x'kien qed iħoss hu. It-tieni fattur kbir kien il-ġenerożità tal-Għarbi, minkejja li ġieli għamilna lejl sħiħ jien u sieħbi Murad Shubert (poeta Marokkin b'rikkezza Għarbija li xebgħet tembarrazzani) nippassiġġaw biex insibu l-kelma x-xierqa. Nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lil dan il-poeta Andalusjan talli ta aroma patikolari lil dan il-ktieb, kultant billi ssuġerixxa kelma waħda! u ġieli wara lejl sħiħ jippasseġġa.. Kont ħbatt ma' biċċa informazzjoni interessanti fin-narrattiva tagħna li rrid nitkixef sew fuqha, li Caxaro u xi ħadd minn sħabu kienu jitilgħu l-Fiera tal-Poeżija f'Córdoba u Granada; paġni mill-isbaħ ta' tollereranza bnedmija bejn it-tlett fidi li suppost qegħdin jaduraw lill-istess Alla.