Qrajt artiklu miktub minn Caroline Eden, ippubblikat fid-29 ta' April li għadda fuq Psyche (1) li jitratta n-nostalġija għat-tipjip tas-sigaretti. Ma niftakarx eżattament meta ddeċidejt li ma nibqax inpejjep, vizzju li kont qbadtu meta kelli xi ħdax-il sena. Fil-fatt nissuspetta li qatt ma ddeċidejt li nwaqqaf dan il-vizzju. F'dan is-sens, għandi xi ħaġa inqas minn ex-pejjiepa oħrajn li mhux biss jiftakru d-data (jekk mhux ukoll il-ħin u l-post) tal-aħħar sigarett, imma jieħdu gost ifakkru dan il-mument li jqisuh bħala ġubilanti u nistħajjilhom li meta jagħmlu dan jixħtu tbissima fuq fommhom. U għaliex le? Nistħajjel li hi diffiċli ħafna li taqta' dan il-vizzju. Qed ngħid "nistħajjel" appuntu għaliex fil-każ tiegħi qatt ma kien hemm mument li fih iddeċidejt li nieqaf. Waqaft u ma ntbaħtx. Kellhom jgħaddu xi ġranet, jew ġimgħat (ma nafx) biex indunajt li kont ili ma nqabbad sigarett, mingħajr ma stajt niftakar meta u fejn kien li pejjipt l-aħħar wieħed. L-affari ġrat waħidha, mingħajr sforz konxju u, nasal ngħid b'xorti tajba, mingħajr tbatija. Illum (16 ta' Mejju 2020) missieri kien jagħlaq mitt sena. Seklu ilu tfaċċa dan ir-raġel li parzjalment naf ħajti lilu. Seklu sħiħ. Seklu huwa numru kbir. Meta konna tfal żgħar kienu jistaqsuna, "Kemm tħobbni, int, ħi?" U aħna konna nwieġbu, "Mija!", għax avolja mija ma konniex għadna nafu ngħodduhom, konna nimmaġinaw li mija huma ħafna. Fil-Milied konna nkantaw "Ninni, La Tibkix Iżjed" u kif konna naslu fil-vers "mis-sema mija mija" konna nitfgħu daqsxejn ta' aċċent fuq il-"mi" biex verament konna nniżżlu ħafna anġli mis-smewwiet. Illum, missieri jagħlaq mija, mitt sena. Ara missieri, baqa' jiftakar tajjeb ħafna kif wasal għad-deċiżjoni li jwaqqaf il-vizzju u jiftakar ukoll fejn kien. L-istorja kien jirrakkontahieli spiss, speċjalment meta kien jarani bis-sigarett fuq il-bejt jew barra għax ġewwa kienet tiġini sudizzjoni u ma npejjipx, ħlief aktar tard meta ġarrejna u kelli kamra għalija. Fis-snin ħamsin, ftit wara l-gwerra, kien jinżel spiss mal-militar lejn l-Eġittu u lejn il-Libja. Il-militar kienu jġorru magħhom barżakka daqsiex bl-uniformijiet u żewġ bagalji. Kien jgħid li bagalja minnhom kien iġibha lura mimlija b'rigali lil ommi u lil ħuti (jien kont għadni ma neżistix) u l-bagalja l-oħra kienet tkun mimlija se tinfaqa' grosos tas-sigaretti. Bilfors, għaliex kien ipejjep ħafna – mal-mitt sigarett kuljum. Mitt sigarett. Mhumiex ftit. Jien forsi kont illaħħaq sal-għaxra fi ġranet partikolari, normalment inqas minn hekk. Mitt sigarett kienu verament ħafna. Wieħed irid iqis ukoll li dak iż-żmien pakkett sigaretti ma kienx jiswa wisq. Iqum filgħodu u mar-radd tas-salib iqabbad sigarett. Imbagħad ġurnata sħiħa iqabbad sigarett minn ta' qablu u jibqa' sejjer hekk sakemm jiġi biex jorqod b'sigarett ieħor fis-sodda. La kxiftlu għajnu b'kemm kien ipejjep, ikun ġust li nirrakkonta kif waqaf ukoll; hekk jew hekk, il-gost tar-rakkuntar iwrittu mingħandu. Kien ġej lura mill-Eġittu bil-vapur, bil-bagalja tar-rigali fuq naħa, bl-oħra – tas-sigaretti – fuq l-oħra. Kien fuq il-gverta tal-bastiment, m'għandix dubju, ipejjep. Ħdejh kien hemm suldat għadu żgħir u dan qabad miegħu, "Mifsud, ara kemm tagħmilha tal-b'saħħtek u mingħalik li kulħadd jibża' minnek, biex imbagħad sigarett jikkmandak." Missieri kellu ħafna difetti, fosthom li kien macho u allaħares min jisfidah. Niftakar li meta kien jirrakkonta dil-biċċa, anki l-ħarsa kien jibdel f'waħda li kienet tfakkarni f'dawk id-drabi meta kont nara ċ-ċintorin jinħall. Wieġbu, "Terġax tgħidha." "Mifsud, ara kemm taħseb..." "Ħa nurik min jikkmanda lil min hawnhekk." Fetaħ il-bagalja mimlija grosos tas-sigaretti, u rema kollox fil-baħar. "Se nżomm dal-pakkett fil-but." U l-ieħor kompla jizzikah, "Le, ma tarax. Issa jekk tridni nemmnek, trid tarmi dak ukoll." U rema l-uniku pakkett li kien fadallu. U ma pejjep qatt aktar. Cold turkey. Kif tikteb Caroline Eden, hemm ċerta nostalġija marbuta mas-sigarett, imqar ir-ritwal tax-xiri tal-pakkett mingħand il-Melcar ta' Żabbar Road, jew Carabott jew il-Velmor tal-Pjazza jew Pawlu Mizzi tat-Triq ta' Bormla. Dawn kienu l-ħwienet tal-gazzetti mnejn konna nixtru s-sigaretti. Tneħħi l-Velmor, kienu ħwienet daqs tikka u kif tidħol fihom kienet tilqgħek dik ir-riħa taqsam ta' tabakk mhux maħruq. Pakkett li kien jiswa 35ċ (Maltin) u miegħu kaxxa sulfarini bl-istampa oranġo mitfi ta' ajkla ttir. Tqaxxar il-karta tal-plastik (u ovvjament tarmija fl-art), toħroġ il-biċċa fidda (li ovvjament tintrema fl-art ukoll) u tixgħel is-sigarett bis-sulfarina, dik ir-riħa sbejħa tal-kubrit jinħakk, joħroġ xrara u mbagħad fjamma ċkejkna; tqabbad is-sigarett, tfarfar is-sulfarina biex titfiha u, m'għandniex xi ngħidu, tarmiha fl-art ukoll. Qabel ma bdew bl-avviżi suwed fuq l-abjad li t-tipjip joqtlok, u mbagħad dawk ir-ritratti tal-kulur tat-tumuri u pulmuni suwed, anki l-pakkett kien ikun fih għaxqa. Mhux ta' b'xejn li ħafna nies kienu jġemmgħuhom. Pakketti lewn id-deheb bħall- Benson & Hedges , jew deheb bl-aħmar ileqq bħad- Dunhill Gold , jew suwed bħall- John Player Special , jew dak il-pakkett inkredibilment sabiħ tal- Gitanes b'dak l-ikħal u d-diskinn Deco taż-żingara bit-tamburlin; jew b'togħmiet speċjali tal-minta bħall- Craven 'A' tal-pakkett l-aħdar jew il- Consulate bil-filtru abjad; biex ma nsemmux l-ismijiet li għadhom jinstemgħu tant sbieħ f'widnejja: John Player Special , More , Du Maurier . Qabel skoprejna l-mewt fit-tarf tas-sigarett, kien hemm ċerta klassi, ċertu spettaklu u faxxinu, ċertu erotiżmu assoċjat mas-sigarett. Ma tistax tinsa dawk ix-xbihat ikoniċi, ngħidu aħna, ta' James Dean f' Rebel Without a Cause bis-sigarett bħala simbolu tal-ġenerazzjoni ribelli tas-snin ħamsin; ir-ritratt ikoniku ta' Camus bil- Gauloises bla filtru mdendel ma' ħalqu; il-famuża xbieha ta' Audrey Hepburn fi Breakfast at Tiffany's , jew Uma Thurman bil-ħarsa tal-femme fatale f' Pulp Fiction . F'dawn ix-xbihat, u f'ħafna oħrajn, huwa s-sigarett li jagħti t-tifsira kollha lill-figura li tidher. Mar-restrizzjonijiet imposti fuq il-pejjiepa mill-awtoritajiet tas-saħħa u, minħabba l-kuxjenza dwar is-saħħa, minħabba li n-numru ta' nies ipejpu f'ħafna pajjiżi naqas drastikament, intilfu wkoll ċerti ritwali soċjali. Pereżempju meta kont mort is-Salzburg Seminar, fl-1997, il-grupp li konna npejpu konna noħorġu mal-lag inpejpju sigarett "ta' malajr". Ma domniex ma ntbaħna li kien propju f'dak il-ħin tat-tipjip li kienu jsiru l-aqwa argumenti tal-konferenza, tant li ma għaddiex wisq żmien sa ma indunajna li magħna bdew jingħaqdu wkoll dawk li ma kinux ipejpu. Ftit wara li fis-Slovenja daħlet il-liġi li pprojbiet it-tipjip ġewwa, kont għal festival f'Ljubljana, ġo teatru żgħir miżbugħ iswed. L-organizzaturi bdew jilmentaw li l-udjenza kienet iżgħar mis-soltu għax in-nies ma setgħux jisimgħu l-poeżija u jpejpu. Ara r-Rumanija, fl-2013, f'sala mimlija daqs bajda u kulħadd għaddej sigarett wara l-ieħor, kien hemm atmosfera aktar 'artistika', aktar boema jekk trid. Kif qalli ċertu Bogdan: il-poeżija trid tismagħha b'sigarett u pinta birra. Minn dan spiċċa kważi kollox. Fil-pubs ta' Cork u Dublinu, tista' tismagħhom ikantaw fuq "Molly Malone" u "Danny Boy", tarahom iniżżlu l-Guinness u l-Murphy's, imma mhux ipejpu sigarett. Anki fuq il-campus, qajla għadek tara studenti jqabbdu sigarett. Mhux talli hekk, talli meta tħares lejn xi ħadd ipejjep, jew tagħtih dik il-ħarsa ta' diżgust, jew, tkun ex-pejjiep bħali, tgħid f'qalbek, "Ara dan għadu jpejjep!" L-argumenti dwar is-saħħa qegħdin hemm u huma konvinċenti. Is-sigarett m'għadu jidher kważi mkien. L-aktar li nistgħu nagħmlu, aħna li xi darba gawdejna l-faxxinu tat-tipjip, huwa li nħarsu lura b'nostalġija. L-irwejjaħ jintnu tal-irmied, is-sogħla, l-għatx, fuq kollox il-mewt, huma veri u huma wisq. Imma hemm naħa oħra ta' dan il-vizzju, naħa li nasal ngħidilha anki estetika, l-estetika tas-sigarett. Għax iva, kien hemm ċerta poeżija – qattiela kemm trid – fis-sigarett, kif josserva Richard Klein, " Smoking a cigarette may be compared to making a poem: inhaling the hot breath of inspiration, letting words on paper burn up in the visible air of a muted elocution, exhaling swirling figures of desire, conducting with gestures and modulating smoke a lyric conversation overheard. " (2) Iċ-ċuċata li t-tipjip joqtol. (1) Caroline Eden, "Cigarette! Exquisite Fiend, Ephemeral Friend, How I Miss You", https://psyche.co/ideas/cigarette-exquisite-fiend-ephemeral-friend-how-i-miss-you (2) Richard Klein. Cigarettes Are Sublime , Duke University Press, 1993. p. 5
100 SIGARETT