Il- Gens Illum 12 ta' Ġunju 2010 Tul ix- xahar li għadda , attivisti ta' ' ME Sufferers Malta' għamlu ħilithom biex iqajmu kuxjenza dwar ME ( Myalgic Encephalomyelitis ) . Iżda kemm hawn minna li nafu x' inhi ME ? Skond l- Għaqda Dinjija tas- Saħħa ( WHO ) , ME hija kundizzjoni newroloġika li twassal għal forom ta' diżabilità . Din il- kundizzjoni għandha sintomi varji bħal sturdament , uġigħ , għejja kbira u problemi konjittivi . Inzertajt naf lil min ibati minn din il- kundizzjoni , u nikkonferma li verament toħloq tbatijiet . Bosta nies li jbatu mill- ME jkollhom joqogħdu ġewwa , u ħafna drabi fis- sodda . Għalhekk , anki jekk jixtiequ jqajmu kuxjenza dwar il- qagħda tagħhom , kemm -il darba ma jistgħux jagħmlu dan . F' Malta ma teżistix statistika jew riċerka komprensiva oħra dwar l- ME . Iżda stimi preliminari ta' Dr John H Greensmith , ( www . mefreeforall . org ) , jispekulaw li hemm madwar 800 persuna li jbatu minn din il- kundizzjoni f' Malta , u ħafna minnhom x' aktarx mhumiex konxji li għandhom l- ME , minħabba nuqqas ta' kuxjenza dwar din il- kundizzjoni . In- nuqqas ta' kuxjenza dwar l- ME f' pajjiżna huwa rifless fl- assenza ta' politika soċjali dwar din il- kundizzjoni . Sfortunatament , dan qed ikollu impatt negattiv fuq nies b' din il- kundizzjoni kif ukoll fuq dawk l- iktar qrib tagħhom . Nies bl- ME mhumiex intitolati għal servizzi soċjali speċifikament minħabba l- kundizzjoni tagħhom , u għalhekk ma jibbenefikawx minn għajnuniet li jingħataw lil nies b' kundizzjonijiet rikonoxxuti mill- Istat . Alternattiva Demokratika tappella sabiex l- awtoritajiet ikunu iktar konxji tat- tbatijiet ta' dawk bl- ME . Il- politika soċjali tal- Istat għandha tinkludi , u mhux teskludi lil dawn in- nies , sabiex b' hekk ikollhom l- istess drittijiet ta' nies oħra b' diżabilità jew mard kroniku . Bħala l- ewwel pass , ikun tajjeb li l- appelli ta' ' ME Sufferers Malta' ma jaqgħux fuq widnejn torox . Ikun tajjeb li din l- għaqda , kif ukoll esperti mediċi fuq din il- kundizzjoni jingħataw widen mill- awtoritajiet . F' dan ir- rigward , ' ME Sufferers Malta' għamlu numru ta' appelli lill- awtoritajiet , liema appelli jistgħu jinqraw f' www . mesufferersmalta . org . L- appelli ta' ' ME Sufferers ' huma vuċi ' ġdida' fis- soċjetà ċivili li qed tipprova twassal il- messaġġ tagħha favur inklużjoni soċjali ta' grupp li jħossu emarġinat . F' soċjetà demokratika , dawn it- tip ta' appelli jistħoqqilhom l- appoġġ kollu neċessarju . Id- demokrazija mhijiex biss dwar min jiġi elett fil- Parlament u l- kunsilli lokali , iżda hija wkoll dwar ir- rappreżentanza wiesgħa tal- ilħna diversi f' soċjetà inklussiva : id- demokrazija ta' kuljum . Il- GensIllum 30 ta' Jannar 2010 Minn Jannar tal- 2013 , it- tipjip se jkun projbit fil- postijiet pubbliċi kollha f' Malta . Il- kmamar disinjati għat- tipjip fi stabbilimenti , bħal ristoranti , lanqas mhuma se jkunu permessi . Mingħajr tlaqliq ngħid li Alternattiva Demokratika tappoġġja l- liġijiet il- ġodda dwar it- tipjip , li huma avvanz fuq il- liġijiet li jeżistu s' issa . F' pajjiżna sirna iktar konxji mill- ħsara kbira li jikkawża t- tipjip , kemm fuq min ipejjep iżda anki fuq dawk li jkunu viċin min ipejjep . Sirna konxji li mard bħall- kanċer , attakki tal- qalb u oħrajn jistgħu jkunu kkawżati mit- tipjip . Saħansitra l- ġilda tal- bniedem tista' titkemmex iktar permezz tat- tipjip . Mhux qed ngħid dawn l- affarijiet biex nippromwovi xi forma ta' nanny state li jiddetta lin- nies kif għandhom jgħixu , iżda għaliex huwa pprovat li t- tipjip jagħmel ħsara wkoll lil min ikun viċin min ipejjep . Tajjeb wieħed josserva x- xejriet dwar it- tipjip f' Malta . Statistika tal- Uffiċċju Nazzjonali tal- Istatistika , ( fil- Lifestyle Survey 2007 - http : / / www . nso . gov . mt / statdoc / document _ view . aspx ? id = 2421 ) turi li madwar 26 fil- mija ta' dawk fuq it- 18 -il sena jpejpu . L- iktar grupp li fih wieħed isib nies li jpejpu hu dak ta' nies li għandhom bejn il- 25 u l- 34 sena , b' persentaġġ ta' 42 fil- mija . L- istatistika turi wkoll li persentaġġ ta' nies li jpejpu huwa maqsum b' mod ekwu f' kull reġjun ta' Malta , u li dawk b' edukazzjoni sekondarja għandhom tendenza li jpejpu iktar minn gruppi oħrajn , jiġifieri 34 fil- mija , iżda dawk b' edukazzjoni post - sekondarja u terzjarja mhumiex wisq 'il bogħod , jiġifieri 27 fil- mija u 23 fil- mija rispettivament . Nies li huma separati , divorzjati jew annullati huma fost dawk l- iktar li jpejpu , b' persentaġġ għoli ta' 61.5 fil- mija . L- istatistika turi wkoll ix- xejriet differenti bejn irġiel u nisa u turi l- medja ta' sigaretti li jpejpu kuljum gruppi differenti ta' nies . Ta' min jinnota li filwaqt li madwar 34 fil- mija ta' l- irġiel ipejpju , il- persentaġġ għan- nisa huwa ta' 19 fil- mija . Saħansitra 49 fil- mija ta' l- irġiel u 34 fil- mija ta' nisa bejn il- 25 u l- 34 sena jpejpu . Ir- riforma fil- liġijiet dwar it- tipjip f' postijiet pubbliċi hija pożittiva wkoll għaliex tiddefendi d- drittijiet tal- passive smokers , jiġifieri dawk li jaħdmu u jiffrekwentaw postijiet pubbliċi . Hija pożittiva wkoll minħabba raġunijiet ta' sigurtà , fejn jonqos ir- riskju ta' nar minħabba s- sigaretti . Kultant tidħol fi stabbiliment u tinduna li jekk ikun hemm nar , m' hemmx biżżejjed faċilitajiet biex jissalvagwardjaw lil min jinqabad ġewwa ! Iżda ta' min wieħed jinnota li , filwaqt li fil- preżent jidher li t- tipjip inqata' f' postijiet pubbliċi , bħal ristoranti , ma jistax jingħad l- istess għal xi stabbilimenti bħal nightclubs u bars u f' attivitajiet ta' divertiment bħal kunċerti u parties . F' numru ta' stabbilimenti t- tipjip għadu għaddej qisu xejn m' hu xejn , u jidher li mhux qed ikun hemm biżżejjed infurzar tal- liġi , kemm dwar tipjip kif ukoll dwar sigurtà f' każ ta' nar . Dan hu inġust mhux biss għal min ma jpejjipx u għal min jaħdem f' dawn l- istabbilimenti , iżda wkoll għal sidien ta' stabbilimenti oħrajn li , b' responsabilità , jimxu mal- liġi . Żgur ikun għaqli u ġust jekk l- awtoritajiet konċernati jiżguraw li l- liġi dwar it- tipjip tgħodd għal kulħadd ! L- Orizzont 13 ta' Jannar 2010 Il- Gvern dan l- aħħar ip ­ pre ­ żen ­ ta numru ta' proposti għar- riforma fil- qasam tas- saħħa . Bla dubju , hemm aspetti pożittivi fil- proposti . Iżda hemm ukoll aspetti li jqajmu suspett kbir dwar l- intenzjonijiet tal- Gvern . Huwa pożittiv li l- Gvern qed jipproponi li t- tobba jkunu parti minn sistema ċentralizzata b' in ­ for ­ mazzjoni medika tal- pazjenti tagħhom u huwa pożittiv ukoll li t- tabib tal- familja jkollu rwol aktar importanti fis- settur tas- saħħa . Fis- soċjetà Maltija , it- tabib tal- familja għandu rwol soċjali importanti u tajjeb li dan jissaħ ­ ħaħ . Dan jista' jwassal għal di ­ ċen ­ tralizzazzjoni ta' poter fil- qasam tas- saħħa li bħalissa huwa mxaqleb aktar favur il- konsultenti u dawk li għandhom aċċess għall- assigurazzjoni privata . Kulħadd jaf kemm hu faċli taqbeż il- kju fl- isptar jekk tmur għand xi konsulenti privati ! Iżda fl- istess ħin , proposti li jnaqqsu l- aċċess universali għall- kura primarja b' xejn m' għand ­ homx jiġu appoġġjati . Il- Gvern qed jipproponi li dan id- dritt jibda jingħata biss lil min ikun eleġibbli permezz ta' ' means - test ' favur dawk li ma jifilħux iħallsu għat- tabib . Il- ' means tests ' iġibu magħ ­ hom riskji kbar , speċjalment għal dawk li jaqilgħu kemm kemm aktar mill- minimu stabi ­ lit . Dawn in- nies , li ħafna drabi jkunu ħaddiema , jispiċċaw jiġu kkastigati għax jaqilgħu ftit aktar minn ħaddieħor u b' hekk jitil ­ fu numru ta' beneffiċċji mogħtijin mill- istat . Tajjeb inżom ­ mu f' moħħna li kull min jaħdem iħallas il- bolla u għalhekk għan ­ du jkun intitolat għas- servizz tas- saħħa offrut mill- istat . Il- ' means tests ' jistgħu iwasslu għal sitwazzjoni perversa fejn ikun hemm min jagħżel li ma jirrikorrix għand it- tabib pri ­ vat minħabba l- ħlas dovut , iżda b' hekk iżid ir- riskju fuq saħħtu u sempliċi infezzjoni tista' tiggrava , ngħidu aħna , fi problemi aktar serji , bħal ngħidu aħna , amputazzjoni . Kien ikun ferm aktar għaqli jekk il- Gvern jiffoka aktar fuq kif jitjieb l- immaniġġjar fil- qasam tas- saħħa u billi jrażżan prattiċi ineffiċjenti , ħalja u inġusti li jeżistu . Fil- preżent jidher li hemm żewġ klassijiet ta' pazjenti . Dawk b' assigurazzjoni privata u l- oħrajn . L- akbar sfida għandha tkun li f' qasam bażiku bħas- saħħa , ma jkunx hemm min hu aktar ugwali minn ħaddieħor minħabba li jiflaħ iħawwel aktar . Riforma bis- serjetà fil- qasam tas- saħħa għandha tkopri wkoll il- kwistjoni tal- prezzijiet tal- me ­ diċini . Fis- sitwazzjoni preżen ­ ti , il- mediċini f' Malta huma fost l- aktar għoljin fl- Ewropa . L- Alternattiva Demokratika qiegħda tanalizza s- sitwazzjoni , u mingħajr tlaqliq nemmnu li politika favur prezzijiet ġusti fil- mediċina għandha tinvolvi sehem akbar mill- Gvern fl- importazzjoni fil- mediċini , biex dawn jinbiegħu bi prezz ġust . Nemmnu wkoll , li bħalma għam ­ lu bosta pajjiżi fl- Unjoni Ewropea inkluż l- Ingilterra u l- Italja , prodotti mediċinali li m' għandhomx bżonn preskrizzjoni tat- tabib ikunu jistgħu jin ­ xtraw minn ħwienet oħrajn u mhux biss mill- ispiżeriji . Dan iwassal għal pressjoni biex jitbax ­ xew il- prezzijiet ta' dawn il- prodotti . Ikun tajjeb ukoll li kul ­ jum ikun hemm tal- inqas spi ­ że ­ rija li tkun miftuħa għal 24 siegħa f' kull reġjun tal- pajjiż . Riformi bħal dawn ma jinżlux tajjeb mal- interessi kbar li jiddominaw is- settur tas- saħħa u ma' min qed " jirranġa " l- prezzijiet tal- mediċinali . Iżda inutli nitkellmu dwar prezz ġust tal- mediċini jekk ma jkunx hemm politika li verament tindirizza l- problema . Sadanittant , f' isem l- eżekut ­ tiv ta' Alternattiva Demokratika , nawgura sena ġdida lill- qar ­ rejja ta' l- orizzont . F' dawn iż- żminijiet tajjeb li nuru s- solidarjetà mal- aktar persuni żvantaġġjati . Dawn jinkludu l- persuni li qegħdin jgħi ­ xu fil- faqar , dawk li huma esk ­ lużi minn drittijiet ċivili jew umani u dawk li qegħdin jesperjenzaw tbatijiet bħal mard fiżiku u mentali , u diskriminazzjoni . Jinkludu wkoll lil dawk kollha li jinsabu waħedhom fil- ħajja ta' kuljum . Is- solidarjetà għandha tkun universali lejn kulħadd , irrispet ­ tivament minn karatterisitiċi bħas- sess , razza , kulur , oriġini etnika jew soċjali , ġenetika , ling ­ wa , reliġjon , twemmin , opinjoni politika , sħubija ta' minoranza nazzjonali , proprjetà , post ta' twelid , diżabbiltà , età u orjentazzjoni sesswali . Għandna nuru s- solidarjetà wkoll mal- ħlejjaq kollha , inkluż l- annimali , li jistħoqqilhom kull protezzjoni mill- moħqrija u sfrut ­ ­ tar . Għas- sena l- ġdida Alternattiva Demokratika se tkompli taħ ­ ­ dem favur ġustizzja soċjali , ġustizzja ekoloġika , drit ­ tijiet ċi ­ vili u ekonomija b' saħ ­ ħitha u sostenibbli . minn Michael Briguglio , Kelliem għall- Izvilupp Socjali u Ekonomiku , Alternattiva Demokratika http : / / www . l- orizzont . com / news . asp ? newsitemid = 57547 l- orizzont 21 ta' Ottubru 2009 Ir- riformi proposti , waħda għad- distribuzzjoni tal- mediċini u l- oħra dwar it- trasport pubbliku , qegħdin fuq fomm ħafna nies . F' dan l- artiklu se nibda b' kelm ­ tejn dwar ir- riforma pro ­ ­ posta mill- Kamra tal- Kummerċ dwar id- distribuzzjoni tal- mediċini . Bażikament , dak li qiegħed jiġi propost huwa li jkun hemm tibdil fl- iskema tal- ispiżerija tal- għażla tiegħek , fejn il- pazjenti jibdew iħallsu huma stess għall- mediċini li huma ntitolati b' xejn , u eventwalment ta' dan jiġu kumpensati mill- Gvern . B' hekk qiegħed jiġi propost li l- piż ta' din ir- riforma jaqa' fuq il- pazjenti . Il- mistoqsija tiġi weħidha . Jista' jkollna sitwaz ­ zjoni fejn minflok ma jkollu jagħ ­ ti ħafna flus lill- importaturi , il- Gvern jibda jkollu jagħti l- flus lill- pazjenti ? Din tkun daqqa ta' ħarta oħra għall- ' welfare state ' ta' pajjiżna . Jekk il- Gvern għandu problema biex iħallas lill- importaturi , għandu jesplora l- possibilità li jixtri l- mediċini hu stess minn barra . Barra minn hekk , il- Gvern għandu janaliz ­ za jekk il- prezzijiet għoljin ta' bosta mediċinali humiex ġejjin minn barra jew jekk humiex ġejjin minn prattiċi monopolistiċi f' pajjiżna . F' dan ir- rigward , huwa pożittivi li s- sena l- oħra il- Gvern xtara xi mediċini direttament minn barra . Il- Gvern għandu wkoll jesplora mekkaniżmi biex tiżdied il- kompetizzjoni fis- settur tal- ispiżeriji b' mod li joffri iktar għażla u konvenjenza lill- konsumaturi . Tajjeb jekk il- Gvern iniedi studju biex jara x' impatt ikun hawn jekk jiġu liberalizzati l- liċenzji tal- ispiżeriji . Jista' jiġi kkunsidrat ukoll li mediċini li m' għandhomx bżonn preskrizzjoni jinbiegħu minn ħwienet oħrajn ukoll , biex ikun hemm iktar kompetizzjoni u pressjoni biex jorħsu l- prezzijiet . Din ir- riforma ġiet introdotta fl- Italja . Filwaqt li l- Gvern għandu jiġġieled l- abbuż u l- ħela fil- fondi pubbliċi , dan m' għandux jaħsel idejh mir- responsabilità soċjali tiegħu . Għalhekk , qabel ma jirriforma l- iskemi tas- saħħa , il- Gvern għandu jniedi studji dwar l- impatt soċjali biex jara x' impatt ikun hemm fuq gruppi soċjali vulnerabbli . Għalhekk , nittama u nemmen li l- Gvern mhux se jilqa' l- proposta tal- Kamra tal- Kummerċ . Fl- istess ħin , iżda , il- kwistjoni tal- ħela tal- mediċini jistħoqilha attenzjoni xierqa , jekk irridu li dan is- servizz pubbliku tant importanti jibqa' fis- seħħ . Hawnhekk nittama li din il- kwistjoni ma tispiċċax ballun partiġġjan . Ir- riforma l- oħra li qiegħda fis- seħħ hija dik tat- trasport pubbliku . Hawnhekk , m' hemmx ħafna xi ngħid dwar il- kwalità ta' servizz li jeżisti fil- preżent , għax hawn qbil nazzjonali li jeħtieġ riforma . Għalhekk , huwa pożittiv li l- Gvern fl- aħħar qiegħed jipproponi riforma sħiħa f' dan il- qasam . It- trasport pubbliku fil- preżent huwa karatterizzat minn Awtorità tat- Trasport li hija assenti għal kollox biex tħares l- interessi ta' min juża l- karozzi tal- linja , u kumpanija privata ( l- Assoċjazzjoni tat- Trasport Pubbliku ) , li għandha monopolju f' dan il- qasam . Fi ftit kliem , l- istruttura preżenti diffiċli tkun agħar milli hi . Ma naqbilx mal- proposta tal- Gvern li jiżdiedu l- prezzijiet tal- biljetti u jorħsu biss b' 2 ċ għal dawk min juża t- trasport pubbliku b' mod frekwenti . Lanqas naqbel mal- prinċipju li s- sussidju tal- Gvern irid jispiċċa bilfors . Qiegħed ngħid hekk , għax nikkonsidra t- trasport pubbliku bħala servizz pubbliku essenzjali u bħala dritt soċjali ta' kulħadd . Fl- istess ħin qegħdin ngħixu f' pajjiż fejn jinxtraw iktar karozzi milli jitwieldu nies , u fejn il- karozzi huma kaġun ta' mard respiratorju , kanċer , inċidenti ( kultant fatali ) u nuqqas ta' spazji pubbliċi miftuħin għan- nies . F' pajjiż fejn tas- spiss naqbżu l- limiti imposti mill- Unjoni Ewropea tat- tniġġis , huwa ess ­ enzjali li iktar nies jużaw tras ­ port pubbliku li jkun sura ta' nies u li jkun hemm inqas użu tal- karozzi privati . Iżda biex dan iseħħ , hemm bżonn mhux biss li s- servizz jitjieb ferm u jkun affidabbli , iżda wkoll li jkun hemm rotot ferm iktar frekwenti u għal ħinijiet itwal , anke jekk dawn ir- rotot ma' jagħmlux qligħ finanzjarju . Persuna li toq ­ għod f' raħal żgħir għandha dritt tirkeb karozza tal- linja tard bil- lejl daqskemm għandha persuna li tgħix f' żona turistika ! Nemmen li hawnhekk il- Gvern seta' jimponi kundizzjonijiet iktar ċari fuq min se jitfa' l- offerti tiegħu għat- ' tender ' dwar it- trasport pubbliku . Il- Gvern għandu jiddeċiedi dwar il- prezz tas- servizz wara li jkun ċert li min se jopera s- servizz sejjer verament itejjeb is- servizz , b' mod li dan ikun aċċessibbli , frekwenti u affidabbli . Dan għandu jkun akkumpanjat minn studju dwar l- impatt soċjali biex jiġi verifikat kif nollijiet varji jeffettwaw l- imġiba ta' min juża t- trasport pubbliku . Iż- żewġ riformi li qegħdin jiġu proposti huma ta' importanza kbira . Fiż- żewġ każijiet , nemmen li hemm bżonn li l- istat ikollu rwol importanti biex jassigura li l- ħtiġijiet soċjali ma jiġux relagati għat- tieni post meta mqabblin mal- ħtiġijiet kum ­ merċjali . Il- baġit li ġej joffri opportunità biex il- Gvern jagħti l- importanza meħtieġa lil dawn iż- żewġt oqsma rispet ­ tivi .