Il-logħob tan-nar f' pajjiżna Xi ftit ġimgħat ilu, f' Malta ħareġ rapport li jgħid li l-ammont ta' perklorat fit-trab ta' pajjiżna jiżdied fix-xhur tas-sajf, jiġifieri matul ix-xhur li fihom ikunu ċċelebrati l-festi. Fil-festi tagħna jinħaraq ammont konsiderevoli ta' nar u l-perklorat huwa ingredjent importanti fix-xogħol pirotekniku. Bosta jgħidulek li festa bla nar ma hijiex festa. U tabilħaqq hu hekk għax illum mhux il-festi parrokkjali biss jaħarqu n-nar imma ma jkollniex xi attività nazzjonali li fiha ma jkunx hemm il-logħob tan-nar. L-arti piroteknika ta' Malta għadna sal-lum nassaoċjawha mal-festa titulari. Sa minn żmien l-Ordni ta' San Ġwann, iċ-ċelebrazzjonijiet il-kbar kienu jkunu akkumpanjati mill-isparar tal-kanuni. Il-Maltin ikkuppjaw din l-idea u fil-festi tagħhom bdew jisparaw il-maskli. Dawn kienu jkunu kontenituri tal-metal li jimtlew bil-porvli u jinħarqu waqt il-purċissjoni. Biż-żmien il-Maltin bdew jitgħallmu s-sengħa tal-piroteknika mingħand sħabhom Sqallin. Din l-arti tant ipperfezzjonaw fiha d-dilettanti Maltin li naslu ngħidu qabżu lill-Isqallin. Bit-teknoloġija moderna din l-arti wkoll kompliet tissebbaħ u llum nistgħu naraw wirjiet ta' nar sinkronizzat mal-mużika grazzi għall-apparat kompjuterizzat li l-għaqdiet tan-nar jinvestu fih. Ma hemmx warda bla xewka, u f'din l-arti wkoll hemm il-waqtiet tan-niket. Ġieli nisimgħu bi traġedji fost ħaddiema tan-nar. Dlonk jibdew id-diskussjonijiet, min jgħid ħaġa u min jgħid oħra. Tajjeb li ma ninsewx kemm dawn it-talin ikun paxxewna b'xogħolhom. Ipaxxi l-għajn Hemm min igorr minħabba l-ħsejjes esegerati li ċerti murtali jagħmlu. Dawn it-talin spiss ikollhom raġun għaliex mhux kulħadd ikun jiflaħ għal dawk il-ħsejjes. Meta wieħed ikun għadu b' saħtu tista' tgħid li xejn ma jdejqu,imma meta wieħed jikber u ma jibqax li jkun, kull ħoss jibda jdejqu. Imma l-arti piroteknika toffri spettaklu ta'kuluri li ma jagħmilx storbju. Il-murtali tal-kulur huma xi ħaġa li kulħadd jitpaxxa jħares lejhom u dawn ma jagħmlux storbju bħal mutali oħrajn. Tant huwa minnu dan li qiegħed ngħid li kull meta jkun hemm xi spettaklu tan-nar, bħal fil-każ tal-festi nazzjonali li ċċelebrajna s-sena l-oħra kif ukoll fil-festival tan-nar, dejjem ikun hemm eluf kbar li jmorru biex jaraw dan ix-xogħol jinħaraq. Illum qisna sirna nistennew li fil-festi jkun hemm xi nar x' jinħaraq. In-nar donnu jagħti timbru Malti lill-festi tagħna. L-ewwel tas-sena Sa ftit snin ilu f' pajjiżna ma kellniex il-kultura li l-bidu ta' sena ġdida niċċelebrawh fil-pjazez. F' pajjiżi barranin din id-drawwa hija waħda antika. Tista' tgħid li kull fejn ikun hemm ċelebrazzjoni bħal din, issib il-logħob tan-nar. New Zealand u l-Awstralja huma l-ewwel artijiet li jiċċelebraw il-bidu tas-sena. Hemmhekk ukoll jinħaraq għadd ta' nar biex joħloq atmosfera festiva f' dan il-lejl. Fl-Italja dan il-lejl ikun iċċelebrat bil-kbir u fi Sqallija ssir il-festa tan-nar – fejn ovvjament ikun hemm ħafna u ħafna logħob tan-nar. U xi ngħidu għal Napli. Darba inzertajt f' din il-belt fl-ewwel tas-sena. Sa nofsilejl kollox kien kwiet, kultant tisma' xi tfaqqiegħa ta' xi stoppin, f'nofsilejl sewwa jiftħu x-xampajna u minuta wara jibda spettaklu ta' nar artifiċjali li ma tistax tiddeskrivih bil-kitba. Qatt f'ħajti ma rajt daqstant nar. Minn fuq kull bejt jibda jinħaraq nar ikkulurit li fi ftit sekondi jibdel is-sema mudlam f' qawsalla ta' kuluri – xi ħaġa li trid tkun hemm biex tifhem sewwa. Darba kont Durazzo l-Albanija u tħajjart immur fiċ-ċentru biex nara kif tibda s-sena hemmhekk. In-nar ma naqasx u kulħadd kellu f' idu stoppini li bdew jinħarqu mal-ewwel tokki li ħabbru s-sena l-ġdida. Il-Millennju bdejtu ġewwa Budapest, l-Ungerija. Xi ġmiel ta' spettaklu pirotekniku kien hemm! Ma nistax ninsa l-ispettaklu ta' dak il-lejl – dawl u logħob tan-nar. Lejl li ma ninsa qatt - bħalma ma nistax ninsa wkoll li dak il-lejl kelli nistenna 5 sigħat biex qbadt taxi biex mort lura l-lukanda għax minħabba l-biża' tal-millennium bug, il-ferroviji kienu twaqqfu kollha! Ir-rapport li sar dwar it-trab f' Malta jgħid li fis-sajf il-perklorat jiżdied. Mela dan ir-rapport qiegħed jgħid li l-perklorat jinstab magħna anke meta ma jkunx qiegħed jinħaraq nar. Allura din il-kimika tinstab ukoll fi prodotti oħra minbarra x-xogħol pirotekniku. Fl-2008 instab li fuq il-pjaneta Mars hemmukoll traċċi ta' perklorat, u fuq Mars ma naħsibx li jinħarqu murtali. Ma rridx innaqqas il-mertu ta' dawk li wettqu l-istudju biex taw ir-rapport dwar it-trab f' Malta. Anzi, dawn fetħu tieqa fuq din il-problema. Iżda ma nemminx li għandna nallarmaw iżżejjed lin-nies u lanqas għandna naħsbu li din hija xi problema tagħna biss. Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon, 13 ta' Ġunju 2015
X' riħa ta' perklorat!