1. Mhux ser inkun b'xi mod apoloġetiku dwar ir-riżultat li l-partit ġieb fl-aħħar appuntament elettorali tiegħu. Dak hemm qiegħed u fih diversi messaġġi li tajjeb li wieħed jirrifletti dwarhom. Messaġġi direttissimi lejna, u oħrajn lejn il-klassi politika kollha kemm hija. Iċ-ċaqliq fl-elettorat ta' bejn wieħed u ieħor 6% huwa, f'termini tal-politika Maltija, "tsunami". Kważi fl-istess jum meta l-Ġappun kien qiegħed ifakkar dak il-mument sfortunat u mill-ikreh, aħna konna qed naraw ir-riżultat ta' dak li konna qegħdin immissu imma li ma bdejniex nirrealizzaw biżżejjed. Kien hemm diversi aspetti li setgħu jwassluna li nifhmu verament li l-poplu mexa ferm iktar 'il quddiem miż-żewġ partiti proprju għax id-demokrazija qegħda hemm u hija libera. 2. Is-skiet ta' parti sostanzjali tal-elettorat, li kien jawguralek imma jibqa' attent u lura, kellha tkun indikazzjoni li kollox kien qiegħed jimmira lejn direzzjoni waħda. Ħassejt li ħafna għamlu hekk għax riedu li jkollhom il-libertà assoluta li jesprimu ruħhom fil-kaxxa tal-vot. Mhux għax neċessarjament saru ta' partit jew ieħor, anzi għax riedu jibdlu mingħajr ma jintrabtu li fil-futur jaġixxu bl-istess mod jew ieħor. L-akkużi reċiproċi fl-aħħar dwar atti ta' korruzzjoni u l-proċessi penali li segwew ġiebu stmerrija minn ħafna mill-elettorat fuq iż-żewġ partiti. Kien hemm reazzjoni, l-ewwel, għall-fatt li dan sar fl-aħħar u mhux fil-mument meta nqalgħu; u t-tieni li kull politiku beda jiġi mqiegħed fid-dubju fuq dak li huma l-kwalitajiet tiegħu. 3. Il-messaġġ huwa dirett biċ-ċar lejn il-bżonn li l-klassi politika ġġib ruħha sewwa, b'integrità, onestà, rispett reċiproku u serjetà. Kif ukoll li tifhem li l-elettorat m'għadux lura u sar jifhem ferm u ferm iktar milli naħsbu. Fit-triq twila ta' din il-kampanja ltqajt ma' ħafna li għamluli analiżi politika preċiża u korretta. Ma qagħdux lura milli jesprimu l-kritika ċara u diretta tagħhom lejn ħafna punti u passi. Għalija kienu dejjem iktar sinjali ċari li l-pajjiż qiegħed jixba bil-mod ta' kif saret il-politika. L-azzjonijiet ħżiena, id-daqqiet tas-sejf u l-kliem żejjed dejqu. Il-pajjiż kien spettatur parteċipi attiv, mhux passiv, ta' dak li seħħ fil-Parlament. Id-diskors żejjed, in-nuqqas ta' solidarjetà u l-adurazzjoni lejn il-poter ġiebu ħafna togħmiet morri f'ħalq diversi. 4. Il-kampanja minnha nfisha, fit-tul tagħha, dejqet ukoll lill-elettorat tagħna. Ġieb biċċa negattiva fuqna. Min-naħa l-waħda l-fatt li x-xandir kien kollu bumbardament, jiġifieri filgħodu, wara nofsinhar u darbtejn filgħaxija b'politiċi jaqbżu għal għonq xulxin u min-naħa l-oħra li dehret li din hija xi forma ta' oppressjoni medjatika li kien hemm bżonn li tispiċċa. Billi konna aħna lkoll li ddeċidejna dan, sar x'sar fl-aħħar tlett ġimgħat tal-kampanja kien kollu għalxejn. Fid-djar tan-nies, flok xi dibattitu kont tara stazzjonijiet oħra li ma fihom politika ta' xejn. Diversi, iktar fl-aħħar jiem, kellhom sens ta' liberazzjoni, li ser ineħħu dak li kien qiegħed idejjaqhom u dan sibtu għand dawk kollha ta' opinjonijiet differenti, li rrid ngħid li baqgħu paċenzjużi magħna u jiftħulna l-bieb ta' djarhom. 5. Wara jum ta' laqgħat u fil-kumulu ta' ġimgħat, kont inħossni li qiegħed iktar u iktar minn qabel naħdem solu kontra l-kurrent. Kontra dan il-kurrent qawwi ta' nies li vvutawlna fil-passat li però f'qalbhom riedu bidla. F'ħafna ħassejt, anzi, li dan ma kienx ċaqliq minħabba din il-leġislatura, imma kumulu ta' oħrajn passati. Fl-1998 kien hemm reazzjoni kontra l-Gvern Laburista, fl-2003 kien hemm il-pass pożittiv favur l-Unjoni Ewropea u fl-2008 kien hemm il-biża' li ser jerġa' jiġi lura l-Partit Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998. Dawn il-kunsiderazzjonijiet żammew lin-nies ikomplu jivvutaw fuqna b'maġġoranzi varji. Però issa dehrilhom li kien il-mument meta l-Partit Laburista jistgħu jafdawh, anzi aħjar li jippruvaw lill-mexxej tiegħu anke jekk mhux neċessarjament li jerġgħu jaraw uċuh mill-passat. 6. Personalment nistqarr li kienet ta' sofferenza akbar nara dan kollu jseħħ quddiemi, aktar u aktar meta kien hemm ħidma validissima li nħoss li ma ġietx apprezzata tajjeb biżżejjed. Waqt il-kampanja kont dejjem konxju li stajt nispiċċa barra mill-Parlament. Xorta rajt li għandi nibqa' nwettaq dmiri lejkom u lejn il-partit, għax hekk titlob l-irġulija. Ma rajtx li jkun pass ta' lealtà li nabbanduna l-vapur, imma li nkompli għaddej anke jekk kont qiegħed nissogra li wara noqgħod niġi mgħajjar li għeriqt. Minkejja dan kollu, u dak kollu li kelli ngħaddi minnu, ġejt elett u ta' dan nirringrazzja lil dawk kollha li wrew fiduċja fija. 7. Biss, issa, fuq il-bank tal-Oppożizzjoni qegħdin. Hemm ħafna xogħol li jrid isir. Il-partit jerġa' jorganizza ruħu, jiġu lura lejn iċ-ċentru u ma jmurx lejn il-lemin. M'hemmx bżonn sajjetti jew xogħol tal-għaġġla, iżda dan għandu jsir bil-għaqal, bil-paċenzja u bis-sabar. Irridu nerġgħu nduru magħna nfusna. Niltaqgħu iktar spiss u nifhmu żewġ punti importanti: l-ewwel, nifhmu kemm verament il-partit biddel lis-soċjetà bil-programmi ċari u diretti fl-edukazzjoni għax hemm maturità ikbar u li, fl-opinjoni tiegħi, qabżet lil dik taż-żewġ partiti. It-tieni, li għandna nippreparaw lill-partit, l-ewwel fil-ħidma diretta fl-Oppożizzjoni; u t-tieni, lejn li jkollna wieħed li kapaċi jisfida partit ieħor immexxi minn Prim Ministru li nippreżumu li ser ikollu, sa dak iż-żmien, esperjenza ta' ħames snin u ta' ċerta età. 8. Żgur mhux forsi, biex dan isir irridu mmorru lura għal proċess ta' djalogu mas-soċjetà biex nifhmu, u t-tieni, li nibnu mill-ġdid id-diversi kumitati u sezzjonijiet. Nara prijorità li nagħżlu u nifformaw tajjeb lill-kandidati, b'mod partikolari li nifhmu iktar xi jfisser li aħna demokratiċi nsara. Hemm diġà ħafna bnedmin validi li ħadmu, u għadhom lesti li jservu, kif ukoll b'mod partikolari diversi oħrajn ġodda li lesti jidħlu magħna. Il-vuċi tal-partit qegħda tħares lejn dan il-bżonn ta' organizzazzjoni, formazzjoni u preparazzjoni. Iktar ma dan isir b'attenzjoni u perseveranza, mingħajr atrit jew ġlied intern, tant aħjar. Hemm triq twila quddiemna, iżda jiddependi minna kemm ser nimxuha tajjeb. Jekk iva, ma hemmx dubju li ser naslu.
Mill-bank tal-Oppożizzjoni