Joe Axiaq twieled iz- Żebbuġ Għawdex u emigra lejn l- Awstralja fl- 1974 . Ta' 21 sena fil- bidu tal- qawmien multikulturali fl- Awstralja ngħaqad ma' l- ewwel grupp ta' xandara fuq Radio 3 ZZ fil- bidu tax- xandir tal- programmi Maltin fl- Awstralja , waqt li beda x- xogħol fl- amministrazzjoni maniġerjali tiegħu ma' Telecom Australia u kompla bl- istudju u t- taħriġ fl- amministrazzjoni , fil- ġurnaliżmu u fix- xandir . Kien involut fit- twaqqif ta' l- ewwel grupp li kien jiġbor fih iz- żgħażagħ Maltin f' Victoria , għal attivitajiet rikreattivi u kulturali . Joe beda jikteb ta' eta` żgħira għall- programmi tat- tfal fuq ir- Rediffusion . Huwa kompla bix- xogħol tar- radju fuq Radio 3 EA , illum SBS Radio , bħala ġurnalista , xandar , producer u traduttur . Illum huwa n- National Executive Producer tal- Programmi Maltin kollha li jixxandru fuq l- SBS minn Melbourne u Sydney kuljum . Ghar- radju kiteb għadd kbir ta' novelli , stejjer , radjudrammi , features u dokumentarji . Ix- xogħlijiet letterarji tiegħu jinstabu f' għadd ta' antoloġiji Maltin , rivisti u gazzetti ppubblikati Malta u l- Awstralja . . Huwa miżżewweġ lil Elizabeth , Awstraljana ta' nisel Malti u għandu żewġt itfal , Catherine u Bernadette . X' inhi r- relazzjoni ta' Joe Axiaq u l- Awstralja llum ? Xi tfisser Malta għal min jinsab fil- pożizzjoni tiegħek ? Twelidt u trabbejt f' ambjent tipiku Għawdxi fir- raħal taz- Żebbuġ li sas- snin sebgħin tas- seklu l- ieħor kienu għadu kif ħallewh missirijietna u nannieta tal- qedem , f' razzett li min- naħa waħda tara l- baħar u l- bajjiet sbieħ tax- Xwejni u Marsalfron u fuq in- naħa l- oħra l- widien u l- għelieqi jħaddru taħt l- għoljiet tad- Dabrani u Ta' Kuljut . X' kuntrast mal- belt ta' Melbourne bil- ħwienet , restoranti u n- negozju u l- kummerċ ta' kuljum , fejn ilni naħdem għal dawn l- aħħar tletin sena u s- subborgi ta' l- istat vast ta' Victoria bi triqat twal u wesgħin li jihduk sa l- ibghad trufijiet li ma jwasslu għall- imkien . Għawdex li ħallejt aktar minn tletin sena ilu huwa Għawdex tal- kartolini : titla' t- telgħa taz- Żebbuġ minn fuq il- Ponta t' Ghajn Melel tħossok tistrieħ u għajnejk tagħlaq f' ġenna ta' l- art mifluġ . ( Minn Mix- Xwejni għaz- Żebbuġ ) Midhla ta' Malta u Għawdex tal- lum bit- tibdil u l- progess li sar b' xi żjara kultant u nżomm ruħi aġġornat bil- mezzi komdi tat- telekomunikazzjonijiet tal- lum u anki permezz tax- xogħol gurnalistiku tiegħi , fuq il- programmi tar- Radju ta' l- SBS li wieħed mill- għanijiet huwa li jżommu lill- Maltin ta' l- Awstralja aġġornati b' dak li jkun għaddej fil- gżejjer Maltin . Ghalija li għext aktar min- nofs ħajti barra minn Malta , f' pajjiż mimli riżorsi u opportunitajiet , aktar ma jgħaddi z- żmien aktar naffaxxina ruħi dwar kif dan il- poplu fuq gżira żgħira , mix- xejn għaraf joħloq għejxien għal uliedu , ġenerazzjoni wara l- oħra u llum huwa pajjiż sovran bi stil ta' hajja ma' l- aqwa fid- dinja . Malta ommi , l- Awstralja marti , illum faċli tinfired mill- mara , imma m' ommok ma tinfired qatt . F' liema attivitajiet jew għaqdiet jew inizzjattivi inti impenjat fil- preżent ? Minhabba x- xogħol tiegħi bħala National Executive Producer tal- programmi Maltin fuq ir- Radju ta' l- SBS li jxandar programmi Maltin kuljum għall- komunita Maltija ma' l- Awstralja kollha , ma nista' nkun impenjat direttament ma' l- ebda għaqda jew organizzazzjoni partikulari li għandna ħafna minnhom fil- komunita' Maltija fl- Awstralja . U fl- istess ħin b' xi mod jew ieħor inzomm kuntatt kontinwu mal- għaqdiet kollha permezz tal- informazzjoni li ngħaddulhom fil- programmi tagħna għas- semmiegħa tagħna . Ahna qegħdin hemm għal kulħadd biex nitkellmu u naħdmu id f' id ma' dawn l- għaqdiet u l- organizzazzjonijiet li jkollhom xi ħaġa xi jwasslu lis- semmiegħa tagħna . Is- sejħa ta' dawn l- għaqdiet bħalissa hija li jridu z- żgħażagħ . Il- biċċa l- kbira tal- mexxejja ta' dawn l- għaqdiet huma mdaħħla fiz- żmien u m' hemmx min jieħu posthom . Fil- belt fejn tgħix , il- Maltin , u komunitajiet oħra , jieħdu interess fil- letteratura ? L- interess mill- Maltin fil- letteratura fl- Awstralja huwa limitat fis- sens li m' hemmx apprezzament biżżejjed għal dik li hija letteratura propja . Ghal biċċa l- kbira tal- Maltin fl- Awstralja , il- letteratura hija poeżija li taqbel jew xi storja li tbikki jew iddahhak . Hemm soċjetajiet ta' qari u kitba letterarja Awstraljani li huma serji u li minnhom tista' titgħallem ħafna . Imma bħala komunita` Maltija għadna ' l bogħod ħafna minn dan . Issib membri f' dawn is- soċjetajiet Awstraljani , ulied it- tieni u t- tielet ġenerazzjoni li tkun taf li huma ta' nisel il- Maltin minn kunjomhom biss , għax jiktbu biss bl- Ingliż u ma jżommux kuntatt mal- komunita` Maltija . Min huma l- kittieba Maltin fl- Awstralja llum ? Xtahseb dwarhom u x' qed jinkiteb minnhom ? Il- kittieba rilevanti Maltin fl- Awstralja huma ftit . Dawn huma kittieba li f' Malta diga` kienu bdew jippubblikaw u għamlu ċertu isem . Dan in- numru ta' kittieba qed dejjem jonqos minħabba l- eta` u għalhekk dawk li fadal jingħaddu fuq l- idejn . F' dawn l- aħħar ħamsa u għoxrin sena jew aktar nistgħu ngħidu li ma kellniex minn dawn il- kittieba li emigraw minn Malta . Dawn il- kittieba dejjem komplew jiktbu , għalkemm forsi mhux dejjem jippubblikaw . Matul iz- żmien kien hemm għaqdiet jew gruppi Maltin , li kienu jħaddnu wħud minn dawn il- kittieba . Illum ħafna minn dawn il- kittieba jaħdmu waħidhom fis- skiet . Tajjeb li jkollok għaqdiet li jiġbru u jlaqqgħu lil dawk li jħobbu u għandhom għal qalbhom il- letteratura , mingħajr ma jimtlew l- imħuħ li għax wieħed jidħol f' għaqdiet bħal dawn isir kittieb jew poeta . In- numru żgħir ta' kittieba / poeti rilevanti , qegħdin joħorġu kotba ta' poeżiji , rumanzi , u riċerka bil- Malti u bl- Ingliż li huwa inkoraġġanti ħafna . Xi tgħid dwar il- programmi radjufonici u anki l- ġurnali tal- Maltin fl- Awstralja ? Jien in- National Executive Producer tal- Programmi Maltin li jixxandru fuq ir- Radju ta' l- SBS li jingħata fondi mill- Gvern Awstraljan biex ixandar nazzjonalment mal- Awstralja kollha programmi bi 68 lingwa fosthom bil- Malti . Ahna għandna programmi ta' siegħa kuljum li jixxandru miċ- ċentri tagħna ta' Melbourne u Sydney , b' xandara u ġurnalisti Maltin impjegati fiz- żewġ ċentri . Il- programmi jinkludu bulettini ta' aħbarijiet ta' Malta , l- Awstralja u l- kumplament tad- dinja , intervisti ma' personalitajiet Maltin minn Malta u l- Awstralja dwar suġġetti topici , features u aħbarijiet kurrenti , dak li jkun għaddej fil- komunita' Maltija fl- Awstralja , programmi talkback eċċ . Il- Maltin qatt ma jixbgħu jisimgħu dwar dak li jkun qed iseħħ fil- gżejjer Maltin . Sfortunatament iz- żgħażagħ , ulied it- tieni u t- tielet ġenerazzjoni m' humiex interessati fi programmi ta' din ix- xorta . Anki t- tagħlim tal- Malti fl- Awstralja wasal biex jispiċċa għax m' hemmx interess biżżejjed ; għalhekk anki jekk ikunu jridu jisimgħu l- programmi bil- Malti lanqas jifhmu x' ikun jingħad . U għall- Maltin li ilhom hawn aktar minn erbgħin sena , jghidulna li lanqas qegħdin jifhmu l- Malti standard li nitkellmu ( speċjalment fl- aħbarijiet ) tant tbieghdu mir- realta ta' Malta tal- lum u tal- lingwa Maltija li kompliet tevolvi . Hemm programmi Maltin oħra fuq ħafna stazzjonijiet komunitarji mxerrda fl- istati kollha tal- Awstralja li jsiru minn voluntiera . Dawn aktar huma programmi ħfief . Gazzetti għandna waħda biss , li toħroġ darba fil- ġimgħa , li wkoll tinstab f' diffikulta` minħabba l- ispejjeż li tirrekjedi u n- nuqqas ta' sapport mill- komunita` . Liema hija l- belt li tgħix fiha ? Iddeskrivi t- tajjeb u l- ħażin tagħha ? Jien nghix fl- istat ta' Victoria , u naħdem fil- belt ta' Melbourne , belt kbira u sabiħa , kosmopolitana , b' ġonna kbar pubbliċi u ċ- ċentru tan- negozju u l- kummerċ , b' opportunitajiet għal kulħadd li trid tistinka għalihom . B' kuntrast man- nies għaddejja mgħaġġla għax- xogħol jew biex jilħqu t- trejn , it- tallaba bil- qiegħda f' xi kantuniera jew xi żagħżugħ li jwaqqfek għal xi dollaru jew sigarett : fit- toroq ta' Melbourne jipprova jwaqqaf lil kull ikun għaddej għall- uffiċċju jibqgħu għaddejja qisu m' hu xejn ; u jgħaddi raġel jitlob f' ħalqu biss sigarett u x' ħin iz- żagħżugħ waqqfu nifs qasam miegħu … tnejn . Melbourne , hija belt magħrufa għall- faċilitajiet sportivi u kulturali matul is- sena kollha . Fis- sajf tkun mimlija viżitaturi minn madwar id- dinja għal- logħob tat- tennis u l- krikit u mbagħad għall- grand prix tal- karozzi . U fix- xitwa t- teatri mdawla b' shows mużikali u b' kunċerti popolari u klassiċi li jattitraw nies minn kull rokna tad- dinja . Is- siġar kbar tal- ġonna u matul it- toroq wiesgħa jibdlu l- kuluri u jinżgħu u jxiddu l- weraq , fuq l- isfond dejjem griż tal- bini għoli matul kull staġun u ma' kull tmiem ta' wieħed hemm il- bidu ta' hajja ġdida bis- sabiħ tagħha . Hija belt ta' kuntrasti fejn tara eluf ta' nies u tista' tħossok waħdek , fejn tidra tagħraf in- nies bla ma tkun tafhom , fejn ix- xitwa tidhol bla mistennija f' ġurnata sajfija u qabel tilħaq tilbes il- kowt ix- xemx terga' tisreg . Xi tgħid dwar ir- relazzjoni bejn il- kittieba Maltin fl- Awstralja u dawk f' Malta ? Hemm rabta ta' xi tip ? Personalment , ir- relazzjoni tiegħi mal- kittieba Maltin hija tajba ħafna . Dejjem sibt għajnuna , kooperazzjoni u interess kull meta kelli kuntatt ma' kittieba u poeti Maltin . Permezz tal- programmi tiegħi fuq ir- radju kelli l- opportunit ¿ li nintervista għadd ta' kittieba u poeti matul iz- żmien . Pjuttost huwa min- naħa tiegħi li minħabba x- xogħol ma nzommx kuntatt biżżejjed . Kull meta bghatt xogħlijiet għall- pubblikazzjoni f' paġni letterarji , rivisti u antoloġiji dejjem ixxandru . Donnu hawn grupp żgħir ta' kittieba / poeti fl- Awstralja li jqisu ruħhom ma' l- istabbiliti f' Malta u li jidhrilhom li ma jingħatawx għarfien biżżejjed f' Malta . Min- naħa l- oħra naħseb li jkun interessanti li xi ħadd barra l- Awstralja xi darba jħares u jistudja b' mod objettiv lejn din il- kitba bil- Malti fl- Awstralja u l- iżvilupp tal- lingwa Maltija f' dan il- kontinent . Fil- qosor , liema huma l- publikazzjonijiet fejn dehru l- kitbiet tiegħek ? Ko - awtur tal- ktieb tal- poeżiji Bejn Vjagg u Iehor ( 1979 ) , selezzjoni varja ta' poeżija u proza tiegħi tinstab fl- antoloġiji ppubblikati fl- Awstralja , Irjieh ( 1986 ) u Frott ieħor ( 1992 ) u l- antoloġiji ta' l- Ghaqda Letterarja Maltija Xrar ( 1992 ) , Spirali ( 1997 ) , Mal- Mewga taz- Zmien ( 2001 ) minbarra f' għadd ta' rivisti letterarji u Pagna Letterarji tal- gazzetti Maltin . Poeziji ta' Joe Axiaq MIL- LISTA TA' TELEFONIJIET Mil- lista ta' telefonijiet b' magenbhom l- ismijiet fid- djarju personali u l- ġodda … ftit speċjali għax aktar uffiċċjali fid- djarju personali u l- qodma qed jisfaru mhux ċari bħal dari . Il- poeżiji mtawla għallimtni b' dal- lament ; u kbirt u tlaqt minn darek żagħżugħ wild l- għanja Għawdxija biex ngħix il- poeżija fil- bidu tar- rebbiegħa . Hemm poeżija storja li għadni ngħix illum ta' tifel jitlaq daru u mill- bogħod ommu kuljum tindokra l- passi tiegħu ta' tifel ma jikbirx u tgħallmu l- poeżija u qatt iżjed minn issa ma tgħasses sewwa fuqi fis- serħ ta' dan is- skiet u ttenni l- poeżija li ddawwal dil- mogħdija li għad twasslni ħdejk biex qatt fuq ħaddejk sielma ma nara d- dmugħ li bkejt . IT- TFAL TELQU BIL- VAPURI ( Wara li qrajt ir- rumanz ta' Oliver Friggieri , It- Tfal Jigu bil- Vapuri . Lil dawk il- Maltin u Għawdxin li kellhom jitilqu Malta fuq il- vapuri , Ommha qaltilha li t- tfal jiġu bil- vapuri l- vapuri jidħlu x- xatt u daħal vapur u ieħor u għaliha tfal ma kellhom qatt ; u taha tifel u tifla tnejn u kienu l- għaxqa t' ommhom sakemm kibru u niżżlithom u ġie vapur hadhomlha lejn l- Awstralja u iżjed ma rathom qatt . Fit- toroq ta' Melbourne jorqod it- tallab fqir iħares 'il fuq fil- bini jilħaq is- sema bil- kwiekeb ileqqu jaqbżu f' muniti ta' żewġ dollari mill- ogħla sulari u ma jarax id- dollari jaqbżu mill- but imtaqqab u jduru tond madwaru ta' min għaddej fit- triq għal daru . Jekk darba bla linka u klamar u biex tikteb poeżija demmek tuża bħan- nar , bħal dawn li llum qed taqra qabel tħossok tiddgħajjef u taqa' stordut bħal f' sakra u tpoġġix il- karta xuga minn fejn id- demm jisponta flok it- tajjara bajda