Kont ili biex nitlaq minn Malta. Il-prospetti professionali fis-settur kreattiv kienu limitat ferm f'Malta. Għalkemm f'dawn l-aħħar snin, speċjalment mid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja, tjiebet xi ftit is-sitwazzjoni, sa tmiem is-seklu l-ieħor l-opportunitajiet ta' sodisfazzjon professjonali fl-oqsma kważi kollha tal-kreattività kienu għadhom skarsi wisq. Fl-istess waqt, tajjeb nammettu li meta kont titlaq minn Malta, ma kienx kollox ward u żahar. Għandi nifhem li llum abbli anke aktar iebsa minn qabel it-triq. Jekk qabel għal kull għadma konna ngħidu li kien hemm mitt kelb, issa hemm mijjiet. Kull darba li tlaqt minn Malta "għal dejjem" xorta kelli niġi lura wara ċertu żmien, imqar għal perjodi qosra. Bejn raġunijiet personali u raġunijiet finanzjarji, wara kull perjodu nistudja jew naħdem barra minn Malta, qabel ma qaleb il-millenju, dejjem sibt ruħi lura Malta għal diversi ġimgħat jekk mhux anke għal ftit xhur. Hekk ġara wara li mort nistudja l-produzzjoni radjufonika mal-BBC u anke wara l-perjodu li għamilt naħdem fir-raħal t'Unna fil-Ġermanja. Propjament mill-Ġermanja kont mort nistudja l-Amerika darbtejn, b'interruzzjoni ta' xi kważi xahrejn f'Berlin, qabel m'ersajt ersaqt lejn Malta. Is-sena u nofs ta' qabel is-sajf tal-1996 aktarx li kien l-ewwel perjodu verament twil li għamilt ngħix barra minn Malta. Mal-wasla tiegħi lura Malta f'dak is-sajf, kont dħalt għall-ewwel minn żewġ produzzjonijiet televiżivi li personalment tawni sodisfazzjon daqs Mill-Garaxx. L-ewwel waħda kien jisimha Skoss, u l-oħra kont semmejtha Bricolage. F'dan l-istess perjodu kont dħalt ukoll għal produzzjoni u/jew preżentazzjoni ta' diversi programmi fuq ir-Radju ta' l-Università, kif kien jissejjaħ dak iż-żmien dak li eventwalment sar Campus FM. Fost l-aktar programmi innovattivi għar-Radju tal-Università, kien hemm wieħed jismu Bil-Maws f'Idejk. Dan kien programm edukattiv, imma b'vena ta' divertiment popolari minsuġa fih, dwar l-użu tal-Internet. Fis-sajf tal-1996 kont diġa ili nuża l-email sentejn. L-użu ta' internet f'Malta kien għadu fil-bidu tiegħu u kien propju ftit tax-xhur qabel li fetħu l-ewwel Internet Service Providers (ISPs) f'Malta. Jekk mhux sejjer żball, dawn kien l-Keyworld u l-Video On Line. Konna nużaw modem ma' linja tat-telefon biex biex naqbdu wieħed minn dawn l-ISPs ħalli naċċessaw l-Internet. Apparti li ma conta tista' tuża it-telefon waqt li inti mqabbad mal-ISP, il-kommunikazzjoni kienet ristretta sew f'dik li hi ħeffa ta' trażmissjoni ta' data, sew dieħla għandek, kif ukoll ħierġa lejn l-Internet. Xorta waħda kien ċarissimu għalija u għal bosta oħrajn li din kienet teknoloġija li kienet revoluzzjonarja, u li kienet se tbiddel mhux biss il-mod kif nikkommunikaw ma' xulxin imma ukoll kif naċċessaw informazzjoni dwar kull suġġett taħt il-kappa tax-xemx. Fost dawk li kienu jaqsmu l-entużjażmu tiegħi għall-Internet, kienen hemm Philip Serracino Ingott. Hu u jien konna nagħmlu siegħat niddiskutu l-potenzjal u l-perikli tal-Internet filwaqt li nesploraw l-aħħar żviluppi tekniċi madwaru. Philip ma kienx biss xi ħadd li jifhem sew kif taħdem it-teknoloġija imma kien ukoll intiż fl-aspetti filosofiċi ta' din it-tekonoloġija ġdida. Kien miegħu li fassalt is-sensiela televiżiva Skoss. Din ukoll kienet sensiela edukattiva, tant li l-ewwel kienet tixxandar fuq Channel 22 (stazzjon purament edukattiv) qabel ma kienet tidher fuq Television Malta. Miegħi u ma' Philip kien hemm team imdaqqas ta' nies oħra li kienu jagħmlu kull edizzjoni ta' din is-sensiela produzzjoni tassew informativa dwar x'joffri l-Internet fuq diversi suġġetti t'interess ġenerali. Bil-Maws f'Idejk u Skoss kienu l-ewwel żewġ proġrammi li fihom intuża l-Internet fuq ir-radju u t-television f'Malta. Skoss kien ukoll l-ewwel programm tat-television f'Malta li kellu grafika diġitali 3D – xogħol Paul Camilleri li bosta involuti f'dan il-qasam jafuh bħala għalliem fl-MCAST għal diversi snin – kif ukoll l-ewwel użu ta' sistemi kompletament kompjuterizzjati biex issir il-post-produzzjoni tal-programm li jasal għand it-telespettaturi Maltin. Eventwalment parti mit-team ta' Skoss ħadmet miegħi ukoll fuq is-sensiela Bricolage, li kienet l-aħħar sensiela televiżiva li pproduċejt fil-karriera tiegħi li ppreżentajt jien stess. Kien hemm xi żewġ sensieliet oħra li pproduċejt aktar tard, imma Bricolage kienet l-aħħar sensiela ta' programmi li fiha dhert regolarment fuq it-television. Għax din is-sensiela ta' kitbiet propjament tiffoka aktar fuq il-mużika, tajjeb nagħlaq din il-parti ta' din il-ktiba tiegħi b'xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-mużika. Kull edizzjoni tal-programm Skoss kienet tinkludi taqsima msejħa Skoss Ħoss. Din kienet sempliċi għażla ta' videos mużikali li kienu jkunu speċi ta' reklam għall-ħanut tad-diski Exotique, li kien jimporta ħafna videos għad-dilettanti tal-mużika f'Malta. Ftit li xejn kienu jeċitawni l-għażliet ta' Malcolm Demanuele (li mhux biss kien id-direttur tekniku ta' dawn iż-żewġ sensieliet televiżivi imma ukoll DJ fuq wieħed mill-istazzjonijet tal-partiti politiċi) għal Skoss Ħoss, ħlief għal darba waħda biss. Kien qalli, "jekk tgħidli li din ma tinteressakx, allura kull ma nista' ngħidlek huwa, nirraħ demmek isirlek demel." Naf li kien qed jiċċajta. Konna niċċajtaw ġoff ma' xulxin b'dan il-mod, fejn il-logħob bil-kliem kien parti mill-mod kif konna ntaffu mill-monotonija tal-kumplament ta' ħidmietna. L-għażla ta' "nirraħ demmek isirlek demel" kienet Govinda ta' Kula Shaker. Sa fejn naf jien, demmi sew għadu.
28. Skoss Ħoss