Hekk jingħad meta wieħed għani jittratta ħażin lil tal-familja. Jingħad meta s-sinjura ma ġġibx il-kuntentizza jew il-paċi fil-familja. Jingħad mata l-flus ma jwasslux biex l-ulied jitrabbew sewwa. Jingħad minn min m'għandux minnhom. Jingħad ukoll minn min għandu minnhom imma jixtieq iktar jew xi ħaġa oħra wkoll. Il-flus jgħoddu ħafna: "Mingħajrhom", jgħid il-Malti, u l-Malti jaf xi jgħid: "la tgħannaq u lanqas tbus". Ħalli mbagħad, ngħid jien, almenu, x'valur fihom il-bews u t-tgħanniq li jinxtraw bil-flus? Il-proverbji fihom l-għerf tal-popli. U l-poplu Ruman kien jgħid: " " (Id-deheb ma jintinx). Verament, jgħidu li l-ewwel ma ħareġ b'din l-osservazzjoni kien l-Imperatur Vespasjanu, meta ngħata l-kuntratt lil ċerti persuni, għall-bini tal-latrini. Ħafna, wara Vespasjanu, ma xammewx l-intiena. Mammona, l-alla falz tal-flus, kellu ħafna min iqimu. Kien meqjus bħala alla potentissimu. L-inċens tiegħu kien itaffi l-intiena. Permezz tal-għaqal Iżda l-flus mhux kollox. Dawk tal-ġenerazzjonijiet tiegħi jiftakru żgur lill-Prim Ministru Duminku Mintoff fil-meetings pubbliċi u li kienu jkunu ffullatti verament jgħid: "Nixtieq li kapaċi nġib ix-xogħol, daqs kemm kapaċi nġib il-flus." Il-fiduċja tinġieb billi wieħed jimxi b'mod responsabbli. L-ekonomija ta' pajjiżna, li llum kulħadd jaf, u jiftaħar biha, li sa issa hija soda, naċċettaw li nbniet fis-snin meta kellna gvernijiet Nazzjonalisti, ibda bil-pedamenti u l-viżjoni ta' Eddie Fenech Adami. Permezz tal-għaqal bnew it-turiżmu, is-servizzi finanzjarji, il-qasam industrijali produttiv, u xerrdu t-tagħlim kemm sekondarju, tekniku, kif ukoll terzjarju. Żmien partikolari Żmien partikolari li għandna nħarsu lejh biex nitgħallmu lezzjonijiet politiċi uniċi. Meta l-gvern daħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea mingħajr ma għamel għedewwa mill-pajjiżi Għarab jew minn xi pajjiż ieħor tad-dinja, fosthom iċ-Ċina u r-Russja. Meta la kien hawn kriżijiet li jifirdu fuq it-twemmin reliġjuż u lanqas fuq l-ideoloġija politika. tal-flus f'idejn il-Gvern, iżda kien hawn super-surplus ta' fiduċja , minn barra u minn ġewwa. L-istorja tgħallem Fiż-żmien li Mintoff kien irnexxielu jżid f'daqqa waħda l-ħlas tar-Renju Unit għall-użu tal-bażijiet militari, kien hawn min beda jaqta' qalbu. Minn fost in-Nazzjonalisti qrajna u smajna lil min kien jgħid: "Kif jista' jkun li xi darba jinżel minn hemm, b'dawn il-miljuni f'idu?" L-istorja għallmet mod ieħro. Il-Partit Laburista ta' żmien l-Integration dam fil-Gvern biss tlett snin (1955-58), għalkemm kien daħħal gliegel ta' sterlini mingħandhom. Wara l-1971, meta reġa' rnexxielu jżid il-ħlas b'mod qawwi, dam sittax-il sena (1971-1987). Imbagħad reġa' tela' Gvern Nazzjonalista, li għamel żewġ leġislaturi (1987-1992 u 1992-96), u wara intervall żgħir, xejn inqas minn tlieta oħra (1998-2004, 2004-08, 2008-13). Illum stess hawn min qed jerġa' jaqbad l-istess triq għax qiegħed jaħseb li bil-flus li nkisbu bil-bejgħ tal-passaporti, dawk li ġejjin b'ħidmietna mill-Unjoni Ewropea, dan il-Gvern ser jibqa' hemm għal dejjem. Triq fil-baħar Il-flus jagħmu 'n-nies: bħalma l-bews u t-tgħanniq jinxtraw bil-flus, hekk il-kunsens tal-voti wkoll jista' jinxtara. Mammona alla setgħan, iżda alla falz. Il-falz ma jreġġix, u jaqa'. Għax, kif nafu, anki min ikollu ħafna , kultant jitqarraq bl-abbundanza tiegħu stess. Fil-Greċja antika kienu jsemmu lil Kresus, li dam jirrenja fuq Lidja erbatax-il sena u kien sinjurun, iżda mbagħad sab siegħetu. Bil-flus tagħmel triq fil- baħar. Tista' wkoll tipprova tagħmel mina taħt il-baħar biex tgħaqqad lil Għawdex ma' Malta. Jalla l-ġid lin-nies! Iżda l-flus aħna nafu li mhux kollox! Min jafda biss fil-flus jispiċċa biex jitgħarraq. Dinja aħjar Min jibni fuq il-blat tas-sewwa, jibni fis-sod. Jibni fuq il-valuri ta' dejjem. Dawk li żammewna sodi u fit-triq it-tajba. Dawk li fuqhom bnejna l-Istat demokratiku tagħna. Dawk li mexxewna biex nagħżlu nidħlu għall-isfida tal-Unjoni Ewropea, li fasslu bnedmin ta' viżjoni, raġuni u għaqal bħal De Gasperi, Adenauer, Schuman. Sfida u mħatra li llum ċertament nistgħu niddikjaraw li qed nirbħuha. Kien hemm ċertament min iddieħeq bina għal xi żmien. Dawk li ppruvaw iċekknuna għax nibbażaw iktar fuq il-ħsieb u l-ideal, milli fuq il-materjaliżmu. Iktar fuq il-valuri milli fuq il-flus. Iżda jien nemmen, li kif turi d-dinja, is-sewwa jirbaħ żgur. Għax hekk għallmitna l-istorja tal-bnedmin, ta' dawk li kienu embrijuni ta' ftit ċelloli, li meta jitħallew jikbru f'ġuf ommhom sarrfu f'persuni ta' sens u sustanza li mingħajr flus, mingħajr ma saru oġġetti jew proprjetà tal-Istat, biddlu d-dinja waħda aħjar.
Il-flus mhux kollox