IMNEDIJA GABRA TA' POEZIJI GDIDA FIL- KULLEGG DE LA SALLE Nhar il- Ġimgħa , 3 ta' Lulju , fl- intrata ewlenija tal- Kullegg De La Salle fil- Kottonera , ġie mniedi l- ktieb MIRAGGI LASALLJANI – GABRA TA' POEZIJI FID- DAWL TA' SAN GWANN BATTISTA DE LA SALLE , editjat minn Patrick Sammut u ppubblikat mid- De La Salle Brothers Publications ( 2009 ) . Dan il- ktieb jiġbor fih żewġ studji dwar żewġ reliġjużi , għalliema u kittieba , Bro . Michael Buttigieg f . s . c . , poeżiji ispirati mill- figura tal- fundatur , San Ġwann Battista De La Salle , u poeżiji fi tliet ilsna ( Malti , Ingliż u Taljan ) mill- pinna ta' erba' għalliema fil- Kulleġġ , Mario Attard , Joseph Axiaq , Stephen Cachia u Patrick Sammut . Il- qoxra ta' MIRAĠĠI LASALLJANI u d- disinni ta' ġewwa huma xogħol ta' għalliem ieħor fil- Kulleġġ , Hilary Spiteri . Il- Lejla tmexxiet minn Patrick Sammut u għaliha attendew il- Brothers tal- Komunità Lasalljana , għalliema , studenti , ġenituri u anki membri tal- Għaqda Poeti Maltin li tagħha l- mibki Bro . Inqraw bijografiji qosra dwar iż- żewġ brothers kittieba u dwar l- erba' poeti parteċipanti fl- antoloġija , u anki poeżiji tagħhom , bl- għajnuna ta' tliet studenti tas- Sitt Klassi , Ruth Bonnici , Clara Chetcuti u Reuben Degabriele . Ex - student tal- Kulleġġ , Julian Carter , ipprovda waqtiet mużikali mill- isbaħ fuq il- pjanu . Matul il- Lejla , Dr. Charles Briffa għamel studju dettaljat u kritiku dwar MIRAĠĠI LASALLJANI u tkellem dwar il- kontribut ta' Bro . Michael fil- qasam edukattiv u letterarju . Il- Brother Direttur tal- komunità Lasalljana , Bro . Martin Borg f . s . c . , waqt id- diskors tal- aħħar , tkellem dwar kif jiftakar lil Bros . Henry u Buttigieg , dwar il- Fundatur u dwar l- importanza li l- komunità Lasalljana dejjem tat lill- pubblikazzjonijiet ta' ċertu livell permezz tad- De La Salle Brothers Publications . Martin kien dak li emmen sa mill- bidunett fi proġett bħal dan u għen finanzjarjament biex isir realtà . Ġiet ġentilment regalata kopja ta' MIRAĠĠI LASALLJANI lil dawk kollha preżenti , u l- artist , Hilary Spiteri , tkellem dwar id- disinni li jżejnu lil din il- pubblikazzjoni ġdida . Il- Lejla spiċċat b' riċeviment ġentilment offrut mill- istess komunità Lasalljana . Minn fejn u meta bdiet in- namra tiegħek mal- poeżija ? RG - Qabel xejn grazzi ta' l- istedina tiegħek . Emminni ma niftakrax mument partikulari li fih ħassejt il- ġibda lejn il- poeżija . Aktar naħseb li hija xi ħaġa ġewwa fija li minn kmieni ħafna ħassejt li għandi nesprimi ruħi b' dan il- mod . Mindu kont żgħir dejjem kont persuna li tosserva ; dak li bdejt nara u dak li bdejt inħoss bdew isawruni xi ftit jew wisq sensittiv . Fost l- aktar affarjiet li jdejquni fil- ħajja huma l- inġustizzja u l- ingratiduni . Fil- fehma tiegħi l- inġustizzja ġġib l- oppressjoni kemm fil- qasam soċjali , politiku , kif ukoll reliġjuż , b' hekk jinbet l- ixprun biex nikteb . Temmen li biex wieħed jikteb poeżija valida għandu qabelxejn jaqra ħafna u ħafna poeżiji miktubin mill- klassiċi u minn poeti magħrufa fuq bażi dinjija ? RG - Poeżija tajba fil- fehma u l- esperjenza tiegħi hija dejjem suġġettiva . It- tiġrib persunali ta' kull bniedem huwa uniku għalkemm jixxiebah . Li wieħed jaqra u jixtarr dejjem ġid jista' jagħmel għax jara d- dinja ta' ħaddieħor fir- realtà tagħha u b' hekk jintegra ruħu kemm fis- sewwa u fid- dnewwa ta' persuna oħra ; però jekk wieħed jaqra ħafna u ħafna jista' jiġi influwenzat aktar minn kemm għandu bżonn u jispiċċa jitlef l- identità unika tiegħu . Naħseb ukoll li wisq qari jieħu post is- solitudni u dawk il- mumenti ta' riflessjoni fejn il- poeżija tkun tista' toħroġ , tissawwar u timraħ sakemm tinqabad maħżuża fuq il- karta . Liema huma t- temi li tikteb dwarhom ? RG - Nikteb skont il- ħsieb , m' għandi l- ebda tema li nippreferi . Miftuħ għal dak kollu li jgħaddi minn ġo moħħi . Konxju ħafna tal- ħolqien u min issostnih , għalhekk għandi numru ta' poeżiji li jagħtu ħajr u qima lill- Mulej . Fejn dehru l- poeżiji tiegħek s' issa ? RG - Il- poeżiji tiegħi l- aktar li dehru s' issa fuq ir- radju , rivisti , folji , bloggijiet u ġurnali , kif ukoll f' kotba kemm Malta u barra minn Malta . Fejn u meta tispira ruħek l- aktar ? RG - Din mhix faċli li niġbed konklużjoni fuqha . Il- lehma poetika m' għandhiex xi lok partikulari fejn tgħammar ; il- muża taf tgħarxek fi kwalunkwe sitwazzjoni . Ġejt imnebbaħ kemm f' ambejnt solitarju kif ukoll qalb il- folol . Temmen li l- poeżija għandha tkun biss eżerċizzju fl- arti , jew għandha jkollha wkoll messaġġ ? RG - Ngħid għalija poeżija bla messaġġ mhix poeżija tajba . Jista' jkun li mhux kul ] add jaqbel miegħi , però jien inħoss li irrid inkun parti mis- soluzzjoni . Għaldaqstant inwassal messaġġ li għandu jagħti kontribut sabiex l- affarjiet jaqilbu għall- aħjar . Jista' jagħti l- każ li l- messaġġ ma jintgħarafx mill- ewwel għax ikun moħbi jew jistkenn fil- metafora . Meta persuna taqra l- poeżiji tiegħi bil- galbu , bla għaġla , issib li hemm tagħlima jew messaġġ ta' min jixtarr . Tippreferi tikteb il- poeżija skont kriterji tradizzjonali fejn taħkem ir- regolarità , jew il- poeżija skont kriterji moderni fejn jaħkem il- vers ħieles ? Għaliex ? RG - M' għandi l- ebda preferenza , daqqa nikteb tradizzjonalment u daqqa nikteb bil- vers ħieles . Dan nagħmlu skont il- ħtieġa , u skont l- udjenza li magħha rrid naqsam ħsibijieti u fl- istess ħin nidentifika lili nnifsi mal- problemi ta' ħaddieħor . B' hekk nagħti l- kuraġġ sabiex kemm il- qarrejja u s- semmiegħa tiegħi jinħelsu minn ħsibijiet u emozzjonijiet li jagħmlu ħsara . Kemm huma importanti l- Għaqdiet tal- Malti u l- mezzi tal- komunikazzjoni għall- poeta ? RG - Kemm l- Għaqdiet kif ukoll il- medja jagħtu għajnuna imprezzabbli lill- kittieb . L- Għaqda Poeti Maltin li tagħha jien membru attiv tagħmel ħafna ġid lill- poeta , kemm dak li għadu jibda kif ukoll dak li hu stabbilit . L- GħPM torganizza lejliet ta' poeżija u mużika , fil- beraħ tat- toroq u fil- pjazez , għall- membri tagħha kif ukoll għall- ħbieb tal- poeżija ; kulħadd jista' jattendi għal dawn is- serati u jista' jaqra x- xogħlijiet tiegħu . Barra minn hekk il- poeżiji li jkunu ta' kwalità tajba jiġu ppublikati ; dan jagħti inċentiv lill- poeta sabiex itejjeb il- prodott tiegħu . Kemm hu importanti li l- poeta jkollu kuntatti ma' poeti u kittieba barranin ? X' importanza għandu l- internet f' dan ir- rigward ? RG - Il- poeta hemm bżonn ikollu kuntatti ma' poeti oħrajn sabiex jaqsam xogħlu ma' min jaħsibha bħalu . Il- ħadid isinn il- ħadid , għalhekk meta jkun hemm kuntatt bejn il- poeti , il- komunità poetika tissaħħaħ u ssib l- inkoraġġiment meħtieġ . Min- naħa l- oħra l- internet għandu sehem kbir fl- iżvilupp tal- poeżija . Id- dinja qiegħda ssir villaġġ wieħed minħabba l- internet ; dan fih it- tajjeb u l- ħażin tiegħu , però l- kittieb għandu jkun konxju ta' dan il- potenzjal u juża din il- kumdità għall- avvanz ta' kitbietu . Inti tieħu ħsieb is- sit elettroniku tal- GĦPM u żżommu aġġornat . X' sodisfazzjoni jagħtik rwol bħal dan ? RG - L- ewwel ħaġa hi li b' xi mod jew ieħor nagħti sehem sabiex l- għaqda li nkun imsieħeb fija timxi 'l quddiem . Jekk kull membru jagħti sehmu jkun qiegħed jgħin lill- uffiċjali u l- bqija tal- kumitat iwettqu ħidma ta' fejda b' risq il- poeżija għall- ġid tal- letteratura , tal- ilsien Malti u l- poplu tiegħu . Is- sodizzfazzjon jissaħħaħ hekk kif tasal il- gratitudni u ta' dan l- Għaqda Poeti Maltin hija fuq quddiem nett . Għandek f' moħħok li xi darba tippubblika f' ġabra l- poeżiji tiegħek ? RG - Dan proġett li qed iberren f' moħħi , xi ħaġa li nixtieq nagħmel . Nipprova ngħix ġurnata b' ġurnata u fl- istess ħin nippjana għall- ġejjieni . F' dan il- qafas hemm il- poeżiji lesti biex nippublikahom . Stennejtni ma' ġenbek bi nhari xemxin bqajt nilgħab bla ħsiebek bir- ramel għad- dell . Bqajt nibni kastelli b' trunċieri mdawrin bqajt narma s- suldati bix- xwabel għad- dwell . Stennejtni ma' djulek fl- iljieli qamrin bqajt nofroq il- baħar fuq ġifen bla qlugħ . Bqajt nirkeb il- mewġa fuq żwiemel kburin bqajt nofrogħ u nogħla fuq ħolmti merfugħ . Sa waslet il- ħalla bil- minġel l- imwiet kaxkritli l- kastelli w għarqitli l- imwieġ faqgħetli t- trunċieri ċajpritli l- ħolmiet . Xolt waħdi ħallietni kejnitni sirt żgħir hemm leħnek smajt riesaq fuq żifef il- fwieġ sejjaħtli , kellimtni . . . raddejtlek il- ħajr . 2 ta' April 2006 Anton Grasso bħala kittieb ta' rakkonti u anki bħala l- kuxjenza / għarfien tad- differenzi bejn il- klassijiet soċjali . Xi tgħid dwar dan ? Ħafna min- nies li jisimgħu b' ismi jassoċjawni biss mal- aktar ġeneru ta' kitba li nħobb : l- istorja tal- biża' , ir- rakkont li jimliek b' tensjoni eċċitanti , idaħħlek f' qoxortok , iġiegħlek tħares b' kurżita ` warajk jekk tisma' żaqżiqa ta' bieb . Dan hu qasam li interessani minn ċkuniti u ħdimt għalih minn qalbi mhux biss minħabba n- nuqqas tiegħu f' pajjiżna , anzi dik ma kinitx l- ewwel imbuttatura tiegħi lejh . Kienu l- biżgħat tiegħi u fl- istess waqt il- kurżita` tal- bniedem li jien . L- anatomija tal- biża' u l- kurżita` li ma tistax tifridhom . Bħalma ma tifridx ukoll ħafna drabi l- kuxjenza u l- għarfien bejn il- klassijiet soċjali f' xogħlijiet oħra tiegħi . Kull bniedem għandu kuxjenza li ħafna drabi jadatta skont kif iħoss il- ħtieġa u ġieli jipprova jifgaha . Id- differenza bejn il- klassijiet soċjali hi wkoll punt importanti f' xogħlijieti . Il- bniedem għani , il- bniedem fqir , il- bniedem li jifhem u dak li jaħseb li jifhem u dak li ma jifhimx , dak li jemmen li kull ħaġa li jagħmel hi tajba u dak li jħoss li f' ħajtu qatt ma għamel xejn tajjeb . Ftit jew ħafna , kollha għandhom posthom fir- rakkonti tiegħi . Spiss il- protagonisti huma nisa li jew romlu jew sfaw bla żwieġhom . Drabi oħra huma l- imwarrbin u d- dgħajfa . Għaliex dan ? Fil- fehma tiegħi l- mara hi persuna kumplessa ħafna ; tista' tagħti , anki ħafna , iżda dejjem tistenna iżjed . Forsi għalhekk fl- istejjer tiegħi , lill- mara nixgħelilha xemgħa li trid jew ma tridx , fl- aħħar ikollok titfihielha . Iżda n- niċċa ta' ommi f' qalbi hi mnaqqxa għal ħajti kollha u naraha tibki , imnikkta , teżisti minħabba fija u fiż- żewġ ħuti l- oħra , tibni ħajja b' viżjoni qrib it- tbatija . L- imwarrbin u n- nies li m' għandhomx leħen u ħila jitkellmu u jaġixxu weħidhom jew li jħossuhom inferjuri għal ħaddieħor , dejjem kienu qribi u dejjem ħassejt li għandi ngħin lil min m' għandux ħila jgħin lilu nnifsu , nitkellem flok min ma jafx jitkellem għalih innifsu , nagħder lil min iħossu mwarrab , imweġġa' , mitluq , 'il barra miċ- ċirku tas- soċjeta` fejn jgħix . Is- simpatija tiegħi tmur dejjem lejn il- bniedem tellief , l- imbikki , il- batut , il- fqir u l- imgħakkes . X' nista' nagħti jien lil min irnexxa ? Dak m' għandux bżonni . L- istejjer tiegħi ħafna drabi jikkonċentraw fuq min falla , tilef , bata . Huma dawk in- nies li jiġbduli l- akbar simpatija u nħoss il- ħtieġa li niffaċċjahom wiċċ imb ' wiċċ . U biex ir- rakkont tiegħi jkun aktar kiefer , lill- miskin nisqih ftit waqtiet ta' hena jew ħolm ta' hena , imbagħad ngħaddsu f' destin aktar kiefer . Kontradizzjoni ? Ir- rakkonti tiegħek għandhom kemm realta` kiefra kif ukoll mis- surreali . Xi tgħid dwar din it- taħlita rebbieħa ? Bla dubju li hemm realta` kiefra . Din il- mistoqsija tkompli ma' dik ta' qabilha . Kiefer id- destin għal xi wħud , u jien nagħmlu aktar kiefer . Fil- fehma tiegħi m' hemmx ħajja mingħajr tbatija , ċaħda , diżillużjoni , nuqqas ta' għarfien tal- persuna u dawk ta' madwarha . Is- surrealiżmu fid- dinja tas- sukkonxju tiegħi , fid- dinja tal- ħolm li ma noħlomx ; fid- dinja tal- ħajja li ma ngħixx jew għallanqas ma ngħixx kif nixtieq hemm il- preambolu tal- għarfien , il- mistiċiżmu profond tal- jien , il- verita` / gidba ta' xi wħud , il- mantell li jaħrab bil- fantasija . Xi drabi l- ħajja hi surreali daqskemm reali . U xi drabi tistaqsi xinhi r- realta` mingħajr is- surreali . Kif tirreaġixxi għal kumment bħal dan ? Mhux veru li Anton Grasso jikteb biss dwar il- biża' u l- waħx fis- sens klassiku tat- tifsira tagħhom . Jien bniedem dgħajjef bħal ħafna mill- karattri fl- istejjer tiegħi : batejt , bkejt aktar milli fraħt , tlift aktar milli akkwistajt . Irrid nammetti li jien bniedem perfezzjonist : dan mal- qarrejja tiegħi għax miegħi nnifsi dan il- fatt ili li ammettejtu . U meta tkun perfezzjonist qatt ma tkun kuntent b' dak li takkwista , dejjem tixtieq aktar u ttejjeb dak li jkollok . Fil- fehma tiegħi s- suċċess isibu dak il- bniedem li jkun kuntent b' dak li jkollu . Għandi xogħlijiet li nikklassifikahom bħala waħxija par excellance , klassiċi fil- biża' tagħhom , ifakkruk fil- ħolm ikrah li kellek meta kont tifel jew fil- ħolm li tixtiequ isbaħ issa li sirt adult . Imma l- waħx tiegħi jinfirex f' diversi taqsimiet , f' għadd ta' rqajja' , illużjoni u thewdin . Mill- mummji , il- fatati , l- iħirsa tal- imgħoddi , għaddejt għall- qattiel modern , li taf tiġi wiċċ imb ' wiċċ miegħu int u jien . Għalhekk hemm il- biża' minn dak li mhux magħruf bħala biża' . Aspett importanti fil- kitbiet tiegħek hu li l- bniedem hu l- bniedem bit- tajjeb u l- ħażin tiegħu . Kemm huwa minnu dan ? Liema bniedem m' għandux it- tajjeb u l- ħażin u kif tista' tikteb fuq il- bniedem mingħajr ma ddaħħal dawn iż ­ - żewġ elementi , toroq li jgħaddi minnhom kulħadd , anki min ma jammettix . Xi drabi trid tkun taf tiflihom ; hemm min jemmen fil- ħażin bħala xi ħaġa tajba u l- kuntrarju . F' ħafna stejjer tiegħi l- bniedem jidher kif tabilħaqq hu , kif narah jgħix f' moħħi , kif jaġixxi miegħu nnifsu u mas- soċjeta` . Fl- istorja tal- biża' , dawn iż- żewġ elementi jistgħu jidhru mġebbda jew lejn naħa nkella oħra , iżda qegħdin hemm dejjem . Fi stejjer oħrajn tiegħi , bħal dawk li dehru fit- tliet volumi : Stejjer minn Raħal Midfun , Stejjer għall- Kenn tal- Fuklar u Stejjer minn Qiegħ l- Irdum , il- bniedem tista' tħossu u tmissu aħjar , tisimgħu jieħu n- nifs , jilmenta , jagħdab , u l- aspett tat- tajjeb u l- ħażin joħroġ aħjar . Kemm tħoss li Grasso kittieb immatura letterarjament minn żmien l- ewwel pubblikazzjoni ta' dawn ir- rakkonti saż- żmien meta erġajt rajthom u rfinajthom ? Nemmen li mmaturajt ħafna . Jien stess insostni li meta llum m' għadx għandi l- ħerqa u l- entużjażmu tal- ewwel pubblikazzjonijiet tiegħi fil- gazzetti lokali , aktar tard fil- kotba , illum nemmen li tul it- triq tal- pubblikazzjonijiet li bdejt fil- 1974 bl- ewwel ktieb tiegħi Iljieli bla Qamar , tgħallimt norqom u ngħanni dak li stajt għamilt qabel . Min hu daqsi jew min qara l- kotba tal- bidu tiegħi u min qara xogħol li ħriġt f' dawn l- aħħar snin , jintebaħ bid- differenza . Fiex kien jittratta dan il- proċess ta' rfinar ? Proċess li kif għidt int ta' tirqim u editjar . Ma kienx proċess ħafif li naqra ħafna mill- istejjer tiegħi li ħriġt f' diversi volumi li ppubblikajt u nagħtihom il- bixra moderna u matura li mexxietni tul 35 sena ta' pubblikazzjonijiet . Iżda nemmen li kien eżerċizzju meħtieġ u importanti . Dawk li m' għandhomx il- volumi kollha ta' stejjer tiegħi jew għax dak iż- żmien li bdejt jien kienu għadhom żgħar inkella għax ma kinux interessati , illum fl- aħħar sitt volumi ta' stejjer li għażilt u rrevedejt jien stess , naħseb li jistgħu jiksbu l- aħjar stejjer li ktibt . X' taħseb li jagħmel il- kitba ta' Anton Grasso waħda mfittxija minn bosta qarrejja ? L- eċċitament , it- tensjoni , l- element tal- biża' . Jibża' kull bniedem anki dak li ma jammettix . M' għandix dubju li l- kotba tiegħi huma mfittxija ħafna għax iqanqlu l- interess ta' bosta qarrejja , kemm dawk li jħobbu stejjer tal- biża' , kemm dawk li jħobbu stejjer b' karattri aktar attwali , li jistgħu jiltaqgħu u jidentifikaw ruħhom magħhom , min f' waqtiet rari , oħrajn f' waqtiet aktar sikwit . Iżda naħseb li fattur ewlieni fis- suċċess tiegħi hu t- tħaddim tal- kelma Maltija , mexxejja , eleganti , ħafifa u sempliċi . Ġieli kellek l- opportunita` tiltaqa' ma' kittieba barranin li huma involuti fil- kitba tal- istess ġeneru letterarju tiegħek ? Min kienu u fejn seħħ dan ? Iżda bil- korrispondenza kelli kuntatt interessanti u ġenwin ma' awturi li huma fost l- aħjar , b' xogħol magħruf universalment u maqlub f' għadd ta' lingwi . Insemmi lil Ira Levin , li tiegħu qlibt żewġ rumanzi : Rosemary ' s Baby ( It- Tarbija ta' Rosemary ) ippubblikat fl- 1977 u fl- 1993 u A Kiss Before Dying ( Bewsa qabel il- Mewt ) ippubblikat fl- 1993 u fl- 2004 . Dawn iż- żewġ rumanzi nħadmu films . Ira Levin kellu ċerta ammirazzjoni lejja . L- istess , l- awtur Amerikan William Katz , li tiegħu qlibt ukoll żewġ rumanzi . Ix- xogħlijiet tiegħu nqalbu f' aktar minn għoxrin lingwa . Xogħol ieħor li qlibt riċentament hu The Mephisto Waltz ( Il- Valz ta' Mefistofle ) ta' Fred Mustard Stewart . Xi seba' xhur wara li bgħatt il- kopji lill- aġent tiegħu rċevejt ittra mingħand il- mara tal- awtur fejn qaltli li r- raġel tagħha kien kuntent ħafna li ddeċidejt li naqleb ir- rumanz tiegħu għall- Malti u kellhom il- ħsieb li jiġu Malta , jiltaqgħu miegħi u jaraw pajjiżna iżda b' xorti ħażina miet fl- 2007 . X' se jikteb Grasso mil- lum 'il quddiem , jiġifieri minn wara Qrusa ? L- ewwel xogħol li għandi għall- istampa hu Rmied , ġabra ta' stejjer li għażilt mill- ewwel sas- sitta u għoxrin volum li bdilthom radikament . Ma jfissirx li m' għandix xogħlijiet li għadhom ma ħarġux . Għandi ħafna stejjer u żewġ rumanzi oħra . Jekk nerġa' nikseb il- ħerqa li kelli darba jistgħu jiġu ppubblikati aktar kotba ġodda tiegħi . X' se jiġri 'l quddiem ma nistax ngħid . Tħoss nuqqas kbir fil- qasam lokali tal- okkażjonijiet fejn il- kittieba u l- poeti jiltaqgħu u jiddiskutu flimkien u anki mal- pubbliku interessat f' xogħlijiethom u r- rabta bejn il- letteratura u s- soċjeta` ? Xi tgħid dwar dan ? Aktar milli kbir . Il- kittieba u l- poeti għandhom isibu okkażjonijiet fejn jiltaqgħu u jiddiskutu xogħlijiethom . L- akbar ħasra f' dan il- pajjiż mhix li l- awturi ma jiltaqgħux ma' awturi oħra , iżda li l- awturi ma jiltaqgħux mal- pubbliku , jitkellmu miegħu , jisma' siltiet minn xogħlijiethom , jiddiskuti , jidħol fid- dinja tagħhom anki jekk ma jaqbilx magħhom . F' nazzjon żgħir hi rabta meħtieġa bejn awtur u l- qarrejja tiegħu ; fażi li jmissha tibda , jekk mhux mill- Gvern , mil- Librerija Pubblika , laqgħat li jġibu lill- pubbliku wiċċ imb ' wiċċ mal- awtur , jidħlu fid- dinja ta' xulxin , jaqsmu l- ideat bejniethom , min hu l- awtur , x' lest jagħti , x' jistenna mill- qarrejja tiegħu . Ġunju / Lulju 2009