1. Ma kellix ix-xorti li nsir naf lin-nannu u lin-nanna tiegħi min-naħa ta' missieri. Kienu diġà msejħa għall-glorja tal-ħajja ta' dejjem qabel twelidt. Trabbejt però fil-memorja ħajja tagħhom it-tnejn fid-dar ta' Bormla, fejn kienu jgħixu u rabbew lil uliedhom it-tnejn. Missieri Ugo u zijuwi Giuseppe kibru u kienu mrobbija fl-ambjent li dik id-dar kienet tagħti. Bid-diffikultajiet ta' omm li riedet tmexxi familja, teduka 'l-ulied, b'raġel li kien sofra minn mard li ma ħallieħx jaħdem jew jiċċaqlaq fil-kumplikazzjonijiet materjali u soċjali ta' pajjiż ħiereġ mit-Tieni Gwerra dinjija. Kull kamra, kull ġebla ta' dik id-dar kienu jitkellmu u jwasslu l-messaġġ ċar li kienu raw ħafna b'għajnejhom. Ambjent li influwenza direttament lili u lil ħuti. 2. Għadni niftakar tajjeb però lill-bużnanna Carm min-naħa ta' omm missieri u lit-tlett zijiet Ginnie, Connie u Nellie, li kienu ħut in-nanna Maria, mart "Il-Gross". Kienu lkoll karattri ħelwin. Ċajtiera, mimlijin ħbieb u rakkonti varji. Meta konna niltaqgħu magħhom kienu jibdew jirrakkuntaw fuq x'jagħmel in-nannu. Dak li kien u dak li sarraf għal ħajjithom kont inħossu jiġi trasmess dirett lili. L-istejjer varji kienu jgħaddulek 'il-bniedem bħallikieku għadu ħaj. Ir-rakkonti ma kienux jonqsu. Dawk ta' qabel il-gwerra, fil-politika u fil-professjoni u dawk matul il-jiem li qattgħu Għawdex, ir-Rabat. Għandi lista twila tagħhom li ngħożż. Nannuwi kien bniedem ġeneruż, intelliġentissimu, kapaċi, b'viżjoni fit-tul u ma kienx ibati minn ebda forma ta' preġudizzju u wisq u wisq inqas kien iżomm għal min kien ikun naqsu. 3. Kelli wkoll xorti li nsir naf liz-ziju Wenzu, ħu l-Gross, u martu z-zija Kitty. Hemm kelli aktar dożi qawwija ta' xhieda ta' dak kollu li l-aħwa kienu għaddew flimkien. Tad-diffikultajiet tat-trobbija u ta' kif kienet Bormla qabel il-gwerra, u wara. Kienu jittrasmettu l-ħin kollu mħabba għall-bniedem, għall-ħajja u fuq kollox, dejjem bi tbissima sabiħa għall-avversitajiet. Niftakar dejjem b'għożża tlett appuntamenti importanti magħhom. L-ewwel, f'Awissu, meta konna niltaqgħu lkoll sabiex niċċelebraw quddies għal ruħ in-nanniet. It-tieni, il-Festa tal-Kunċizzjoni, fejn konna ninġabru għal tas-sebgħa jew tat-tmienja. It-tielet, f'lejlet l-Għid il-Kbir, meta konna mmorru għand iz-ziju Wenzu, il-Ħamrun. Kull darba ma kont niddejjaq xejn, anzi kont nisma' u nitgħallem. 4. Fid-dar, għalhekk, kont inħossni qiegħed ngħix parti minn din il-memorja. L-ewwel, fl-aspett soċjali tal-Gross. Ir-ritratti varji tiegħu. Fuq kollox, nofs il-librerija li kien bena hu. Kull ktieb li kont naqbad, kont inħossni qiegħed nerġa' ningħaqad miegħu. Il-firma tiegħu fuq quddiem, xi sinjal ta' enfasi f'paġna partikolari u, fuq kollox però, l-għażla ta' dak il-ktieb biex ikun sab ruħu magħżul minnu fuq l-iskafef twal tiegħu. Kien jaf xi jrid, u mingħajr ma kont irrid, kont nista' nara l-proċess intern tiegħu. L-iżvilupp ta' ideat u l-ftuħ mill-iktar liberu għal dak kollu li kien qiegħed imexxi 'l bniedem fuq quddiem. Ma kienx b'xi mod moħħu magħluq, anzi, spirtu mill-iktar liberu. 5. Ħajtu ma kenitx twila. Anzi, kien ċar li fil-ftit żmien li għex kien ħadem ħafna, stinka u qara ferm iktar milli wieħed jista' jaħseb. In-nannu għalhekk, ta' ħmistax-il sena sirt nafu aħjar mill-kotba u mill-kitba tiegħu. Il-poeżiji kienu influwenzawni sew. Wara, id-diversi diskorsi li għamel u l-kitbiet letterarji li kiteb. Abbiltà kbira għar-riċerka u preċiżjoni diretta fl-identifikazzjoni ta' dak li huma t-tibdiliet u l-kuntrasti fil-ħsieb. George Bernard Shaw kien iktar u iktar jolqotni, bl-ideat u l-kotba li kien jirrappreżenta. Għamilt analiżi iktar qawwija meta bdejt naqra d-diskorsi politiċi tiegħu. Iktar u iktar meta qrajt il-kapitolu li Eric Shepherd kien iddedikalu f'"Malta and Me". M'hemmx dubju li kien ċar li l-bniedem kien mimli b'tant valur u kontenut li, però, ma tanx kien magħruf jew konsidrat. 6. Meta kont qajjimt dan is-suġġett ma' missieri kien qalli li kellu l-ħolma li jiġbor l-aspett letterarju u jippubblikah f'daqqa. Kien ipprova diversi drabi jasal għal dan u ħija Anton kien ġabarlu ħafna poeżiji u ppreparalu ħafna materjal. Biss, kien dejjem jonqos biċċiet oħra u fil-frattemp tinqala' xi ħaġa ġdida. Iktar ma għadda ż-żmien, iktar f'dawn l-aħħar snin, kibret id-determinazzjoni tiegħu u ta' zijuwi li dan jirnexxi u jseħħ. Fl-aħħar sar eżerċizzju verament tajjeb li, permezz tiegħu, inġabar kollox. Diversi persuni ħadu sehem u taw minn qalbhom biex dan il-ktieb jara d-dawl. Issa, għall-ewwel darba, hemm dan il-ktieb li permezz tiegħu l-pajjiż għandu għad-dispożizzjoni tiegħu l-wirt letterarju ta' Carmelo Mifsud Bonnici, "Il-Gross". Bdiet issir ġustizzja ma' min ta ħafna u ma ġiex ikkunsidrat biżżejjed għal dak li wettaq.
Il-kontribut letterarju ta' nannuwi