Tul dawn l-aħħar snin biż-żieda kbira ta' bnedmin li jsiefru minn post għall-ieħor inbidel il-mod ta' kif il-wirt kulturali jiġi kkunsidrat mill-bniedem. Filwaqt li għal sekli sħaħ il-ħsieb ta' vjaġġ sabiex tara bliet oħra kien marbut prinċiparjament ma' l hekk imsejjaħ " ", l-Ewropej kienu jaraw li jew huma jew uliedhom (li ħafna drabi kienu jkunu ġejjin minn familja tal-flus) iduru sabiex jaraw l-postijiet storiċi u kulturali li kien hemm. Hemm ħafna rakkonti ta' dak li kienu raw dawn il-bnedmin. Diversi ġew f'pajjiżna wkoll. Fortunatament ħallew għalina x'sabu u x'raw. Biss f'dawn l-aħħar snin, dak il-fenomenu li nsejħu "turiżmu" kiber b'mod rapidu. Ma baqax aktar marbut u limitat ma' dawk li għandhom il-flus imma espanda sew. Illum hemm volum kbir ta' persuni li jduru minn belt għal oħra minn kull settur tas-soċjetà. Iduru malajr, fil-kumdità ta' dak li jkunu qegħdin ifittxu. Il-flessibilità u l-opportunitajiet li hemm, terġà, komplew kabbru din il-parti mill-ħajja tal-bniedem. Il-bidliet ġabu magħhom għarfien aħjar ta' dak kollu li l-mużewijiet jirrappreżentaw. Filwaqt li qabel it-Tieni Gwerra l-ħsieb kien marbut mal-bżonn ta' espożizzjoni ta' identità nazzjonali, iktar tard dan inbidel. Sar issa patrimonju li qiegħed għad-disposizzjoni ta' kull ċittadin tad-dinja. L-opra tal-arti ma baqgħetx limitata u marbuta territorjalment imma nfatmet. Dan fisser li l-patrimonju sar kalamita għall-bnedmin. Dan renda dak li qabel kien jidher bħala sempliċi "wiri" għall-mod ta' kif jiġu minflok ġenerati l-flus. Filwaqt li preċedentement il-ħsieb kien dak li fih l-Istati kienu joħorġu flejjes huma għaż-żamma ta' dawn il-postijiet, b'dan il-kunċett ġdid l-affarijiet nbidlu sew. M'humiex biss il-mużewijiet li ġiebu dħul ġdid minn varjetà ta' metodi talli rendew il-possibilità ta' iktar restawr, użu korrett u espożizzjoni aktar intelliġenti ta' dak li kien preċedentement ċass. Il-"valur" għalhekk ma baqax wieħed storiku u kulturali imma sar evidentement wieħed ekonomiku. Pajjiżi li wara l-aħħar Gwerra Dinija kienu moħħhom fir-rikostruzzjoni biex jipprovdu s-servizzi bażiċi, u li sussegwentement qabdu t-triq sabiex jakkwistaw l-indipendenza tagħhom ma rawx il-patrimonju bħala prijorità. Però llum, wara dawn is-snin, hemm għarfien sew. Diversi Stati sabu ruħhom fil-pożizzjoni fejn l-identità tagħhom setgħu jidħlu għaliha billi jarawha fil-mużewijiet ta' Stati oħra li kienu ddominawhom. Għal dan kien hemm u għad hemm lok ta' reazzjoni. Fis-sena 2008, l-UNESCO f'Ateni kienu organizzaw konferenza interessanti bit-tema " ", suġġett li jolqot numru ta' pajjiżi, sija jekk għandhom diġà mużewijiet mimlija kif ukoll jekk le. Dan kien iktar rilevanti invista tal-Konvenzjoni importanti magħrufa bħala " " li stabbiliet li mill-1970 'l quddiem dak li jittiehed irid jiġi rritornat lura fil-pajjiż ta' oriġini. Però għalkemm ħalliet it-triq miftuħa għall-ftehim bilaterali ma pprovdietx li dak li ġie meħud fis-snin ta' qabel għandu jiġi ritornat bħala prinċipju. Wieħed jista' jkollu dubju fuq oġġetti li għalkemm m'humiex fil-pajjiż ta' oriġini tagħhom jispiċċaw mitlufa sforz il-volumi li għandhom, però fejn il-patrimonju kollu ġie meħud, tiddubita. Ftit ġimgħat ilu kelli l-opportunità li nsegwi dokumentarju li ġie preparat mill- dwar l-istatwi tal-bronż ta' 'Ile-Ife' min-Niġerja li jinsabu f'dak il-mużew. Tibqa' meraviljat bil-valur artistiku u bl-abbiltà kbira ta' dawk in-nies li kienu kapaċi jaħdmuhom. L-iktar li però fhimt huwa li dan l-patrimonju kollu huwa marbut fil-mużew imsemmi u l-Istat oriġinali, n-Niġerja, m'għandux dawn l-oġġetti f'idejh sabiex jesibijhom. Sitwazzjoni li titlob soluzzjoni għax għandu jkun hemm qbil li l-pajjiżi ta' oriġini għandhom ikollhom il-maġġoranza ta' dan il-wirt storiku. Dan huwa suġġett interessanti ħafna għad-dinja kulturali li mhux faċli ssolvi, però tajjeb li nirriflettu fuqu, iktar u iktar meta aħna fortunatament għandna għad-disposizzjoni tagħna tant wirt li l-poplu tagħna ma jgħarrafx lilu nnifsu dwaru. Dan l-artikolu kien deher fl-Illum tal-25 ta Lulju 2010.
Il-kultura patrimonju.