M i nbarra li huma l-ismijiet ta' raġel u mara, Ċelest u Roża huma wkoll żewġ ilwien li konna, u forsi għadna wkoll, nassaċċjawhom mas-subien u l-bniet. "Ċelest tal-boys u roża tal-girls" kienu jgħidulna. Anke l-uniformijiet tal-iskola fi ċkuniti kienu marbutin ma' dawn il-kulur i; il-bniet bi blouse roża u dublett blu u aħna bi qmis ċelesta, qalziet Irridu niftakru li fl-iskejjel dak iż-żmien kienu jifirduna, bniet għalihom u subien għalihom, l-ewwel sentejn tal-primarja nkunu flimkien u ma nerġgħux niltaqgħu qabel is-sixth form, min jagħmilha! Kienet dinja oħra li llum bosta minna nħossu nostalġija għaliha. F'żgħożiti l-affarijiet bdew jinbid l u. Kienet daħlet il-moda li r-roża jintlibes anke mill-ġuvintur. ngħidu d-dritt, il-lewn roża jaqta' ħafna mal-ġriż. Konna bdejna naraw żgħażagħ lebsin xi q mis roża taħt gakketta jew ġlekk iswed jew ġriż. Bdew jidħru anke kalzetti roża minkejja li kien hawn min kien iħares xi ftit b'inċertezza dwar dawk l-irġiel li kienu jitfgħu fuqhom xi biċċa lbies roża. Kollox jindara u kollox jinbidel. Kienet ħajja oħra. Mill-banda l-oħra t-tfaj lie t qatt ma kellhom problema biex jilbsu xi lbies li jkun fih il-lew n ċelest . Għalihom minn dejjem kienet ħaġa normali li jxiddu ħwejjeġ ċelesti. Għandek tgħid aħna l-bnedmin kemm għandna ħmerijiet, anke fuq kulur ta' lbies nafu ninfirdu! Dawn iż-żewġ kuluri ma humiex biss marbutim mal-bniet u s-subien. Araw naqra x'ġie f'moħħi dal-lejl u qomt niktbu. Il-belt ir-roża Fl-Indja, sewwasew fir-Rajasthan insibu belt jisimha Jaipur. magħrufa ħafna għax hija l-kapitali tal-istat ta' Rajasthan u hija l-akbar belt Parti minn din il-belt hija magħrufa bħala l-belt ir-roża minħabba li l-bini fiha huma magħmul minn ġebel. il-parti hija magħluqa bis-swar u ġewwa dawn is-swar ma tara xejn ħlief bini roża. Biex tinżamm din il-karatteristika hemm liġi li tipprojbixxi li l-ħitan tad-djar u l-bini kollu ta' din iż-żona jinżebgħu b'xi kulur ieħor. Kollox beda taħt il-Maharaja Sawai Ram Singh. FL-1876 ir-raġel tal-Reġina Vittorja, il-Prinċep Albert kien sejjer iżur l-Indja. Il-Maharaja, jew is-sultan, Ram Singh xtaq li meta dan il-prinċep iżur ir-Rajasthan jibqa' jiftakar iż-żjara tiegħu. Għalhekk ordna li l-parti tal-belt ta' Jaipur fi ħdan l-iswar tiġi miżbugħha kollha kemm hu lewn il-fuħħar, kulur it-terrakotta li nistgħu ngħidu li hu roża. Storikament fl-Indja dan il-lewn ifisser sinjal ta' merħba. Dan il-kulur inzerta wkoll il-kulur favorit ta' waħda minn nisa tal-Maharaja, anzi tal-aktar mara favorita tiegħu. Din insistiet ma' żewġha li għandu jgħaddi liġi li f'dik il-parti tal-belt il-bini għandu jkun kollu tal-istess lewn, roża. Ir-raġel ma kisirx ix-xewqa ta' qalb il-maħbuba tiegħu u għadda l-liġi, li għadha teżisti u tinżamm sal-lum, aktar minn mija u erbgħin Din il-belt kienet iddikjarata bħala wirt tal-umanità mill-Unesco Il-belt ċelesta Fil-Marokk insibu l-belt ta' Chefchaouen li hija magħrufa bħala l-belt il-blu. Sewwasew il-lewn li jispikka f'din il-belt mhux blu imma ċelest. Din il-belt jingħad li twaqqfet minn wieħed mid-dixxendenti tal-Profeta Mohammed. bħala fortizza biex tilqa' kontra l-ħbit tal-Portuġiżi. Meta wieħed jimxi fil-Medina ta' din il-belt turistika bla ma jrid jinduna bil-bosta sfumaturi ta' ċelest li jara l-ħitan miżbugħin bih. Hemm aktar minn teorija waħda għal din il-ħaġa. Hemm min jgħid li l-ħitan jinżebgħu ikal ċar għax dan il-lulur ibiegħed in-nemus. Ma nafx kemm hi vera din it-teorija. Xi wħud oħrajn isostnu li l-ħitan bdew jinżebgħu ċelesti fi żmien it-tieni gwerra dinjija, mil-Lhud li ħarbu mill-qilla tan-Nażisti u Hitler u sabu kenn hemmhekk. Billi ċ-ċelest huwa lewn is-sema, u allura anke l-ġenna, il-Lhud bdew jiżbgħu l-ħitan ta' djarhom b'dan il-kulur biex jiftakru li ħarbu mill-mewt tal-gwerra u sabu l-ġenna hemmhekk. Oħrajn isostnu li din id-drawwa bdiet fis-snin sebgħin tas-seklu li għadda sempliċiment biex tattira t-turisti lejn il-belt. Biex ngħidu d-dritt din hija ħaġa karatteristika tal-belt imma hemm ħafna aktar x'jiġbed lit-turist lejn Chefchaouen, fosthom il-ħafna ħwejjeġ artiġjanali li ssib tixtri mis-suq, jew aħjar mit-toroq kollha tal-Medina. Ħaġa oħra li forsi tattira t-turisti hija li hawnhekk l-użu tal-ħaxixa (Kannabis) mhux illegali anzi hawnhekk insibu l-akbar produtturi tagħha. Roża u ċelest. Kienu marbutin mat-tfal subien u bniet, imma hemm ħafna x'wieħed jgħid dwar dawn l-ilwien. Ir-roża: assoċjat mal-femminil, mal-karezzi, mas-sbuħija u l-qalb ħanina. Iċ-ċelest: assoċċjat mal-maskil, mas-sema bnazzi, Żewġ kuluri ċari imma li nistgħu nsibu fihom aktar minn sinifikat wieħed. L-istejjer tal-ibliet li semmet illum juruna biċ-ċar dan li qed ngħid. Fr Reno Muscat Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 28 ta' Novembru 2020