Għal diversi bħali, li twelidna u trabbejna fid-dell tal-Ħajt ta' Berlin. Tlajna naħsbu f'dinja maqsuma. Dinja Ewropea maqsuma. Dinja ta' ideat politiċi differenti, id-demokrazija, id-dittatura, il-libertà u t-tirannija. Il-viżjoni politika tal-punent u dik tar-Russja Sovjetika. Konna nifhmu dak li għaddej. Kellna wkoll appartenenza ċara, ta' ideat, ta' kultura, ta' impostazzjoni u struttura tal-Istat. Kellna wkoll, fuq kollox, il-biża' li ser iseħħ dak li ma seħħx, imma li f'dak iż-żmien konna nifhmu li seta': gwerra nukleari li teqred kollox. Ħafna kienu jagħrfu li din il-pożizzjoni kienet tfisser ebda viżjoni, ebda tama lejn il-futur. Biss, ħafna bħali kienu konvinti li xorta dmirhom huwa li jaħdmu għas-sewwa. Jaħdmu sabiex, kemm jista' jkun, din it-traġedja ma sseħħx. Trid tkun hemm biex tifhem aħjar dak li qed ngħid. Bħalma trid tmiss b'idejk il-Ħajt ta' Berlin biex tifhem iktar xi jfisser. Il-politika tal-Partit Nazzjonalista kienet dejjem ċara: li hija favur l-Ewropa ħielsa. Ħaddieħor daħal iltaqa' u ma ddejjaqx jiġi assoċjat ma' diversi mexxejja komunisti ta' dak iż-żmien. Kien hawn ġlieda ta' ideat f'pajjiżna fuq dan. Bil-Partit Laburista ta' dak iż-żmien jgħid u jirrakkomanda stil ta' ħajja "soċjalista" f'dak li kienu jiddikjaraw li saret "rivoluzzjoni silenzjuża" magħna. Dorna fil-każini Konna dorna kważi l-każini tal-Partit fil-gżejjer tagħna b'messaġġ dwar dan. Kellna għad-dispożizzjoni tagħna film qasir li kont nissellef mill-Ambaxxata Amerikana. Ma kellux kliem kumplikat. Kien biss immaġini ta' kif il-Ħajt inbena. Kemm nies ħarbu jew tilfu ħajjithom jaħirbu. Kemm djar sabu ruħhom filli naħa u filli oħra. Niftakar li meta konna nerġgħu nixegħlu s-sala lura għad-dawl, l-uċuħ ta' diversi. L-uċuħ ta' dawk li kienu semgħu, imma ma rawx, u anqas fehmu s-separazzjoni bejn il-libertà u t-tirannija kemm kienet netta. Tletin sena ilu Illum infakkru t-tletin anniversarju mill-waqa' ta' dan il-Ħajt. Infakkru li dak li għaddiet minnu l-Ewropa, issa spiċċa. Ix-xenarju nbidel. Dawk li kienu maħkuma mill-komuniżmu Sovjetiku qed jgħixu fid-demokrazija. Mhux biss, anzi diversi Stati saru issa parti mill-Unjoni Ewropea, u oħrajn għandna nassiguraw li jsiru parti minnha iktar 'il quddiem. Il-Ħajt waqa' meta ħadd ma kien jipprevedi. Imma waqa' għax iż-żmien kien sar. Iż-żmien kien renda fix-xejn il-viżjoni totalitarja tal-Istat. Kien hemm proċess li fih il-bnedmin fehmu li wasal il-mument tal-bidla għalihom ukoll. Riedu f'qalbhom il-libertà u d-demokrazija. San Ġwanni Pawlu II Kien proprju l-messaġġ li ħareġ mill-fatt li Kardinal Pollakk laħaq Papa. Kien dan il-mument storiku li biddel ħafna. Dak li kien jidher impossibbli sar issa possibbli. Tkellem u mar fil-Polonja jiġbed il-folol, iwassal messaġġ li ħadd ma seta' jiċħad. Kien il-bniedem li influwenza lill-oħrajn. Kien dak li ċaqlaq 'l-popli u 'l-politiċi. Ir-riħ tal-bidla lejn is-sewwa kaxkar kollox. Niftakruh iseħħ quddiemna. Kien iktar u iktar "loġiku" li, kif waqa' l-Ħajt, waqgħu miegħu l-ħakmiet l-oħra. Niċċelebraw Għaxar snin ilu kelli x-xorti unika li nkun Berlin fiċ-ċelebrazzjonijiet tal-għoxrin sena. Hemm iltqajt ma' diversi protagonisti. Kien hemm atmosfera differenti. Dawk li qabel kienu avversarji, rajthom jieħdu b'idejn xulxin u jifirħu li kienu, bil-parti rispettiva tagħhom, wasslu għall-bidla. Illum, id-dinja fiha l-isfidi ġodda tagħha, imma ċertament għandna għalfejn niċċelebraw. Nifirħu li qed ngħixu f'art li hija parti mil-libertà u d-demokrazija, u mhux f'dik tad-dittatura li ħaddieħor kien imħajjar jeħodna fiha.
Ġara dak li ħadd ma ħaseb