Minn L- Imżebbel . . . il- pulċinell ta' Ġeżebel . . . Bħala parti mis- serje In Our Times , il- BBC Radio 4 nieda dwar min huwa l- akbar ħassieb ta' kull żmien . Il- votazzjoni fetħet xi xahar ilu u tagħlaq proprju llum f' nofs il- lejl . Jiena sirt naf biha llum wara nofs in- nhar u kelli xorti lħaqt ivvotajt . Bħas- soltu , jien dejjem tard ! Jekk biħsiebkom tivvotaw f' dan l- istħarriġ , ħaffu għax il- votazzjoni se tagħlaq dalwaqt . Niftakar xi sentejn ilu kont ivvotajt f' stħarriġ simili , li jekk m' iniex sejjer żball kien tal- BBC wkoll . Jiena kont ivvotajt lil , u nzerta li dak l- istħarriġ kien rebħu proprju hu . Fil- fatt kien ħalla lil kulħadd l- art . Din id- darba jidher li Karlu Manju se jerġa' jagħmilha , għax , sa ġimgħatejn ilu kien reġa' qiegħed ixxamplat fil- quċċata tal- preferenzi tal- votanti . Warajh kien hemm il- ħawwadi , l- ultra - xettiku , l- idealista ( imbroljun ? ) u l- ġenju . Ngħid is- sew f' għajnejja din il- klassifika temporanja naraha kemmxejn żobika . L- akbar oġġezzjoni tiegħi hawn huwa Wittgenstein . X' iż- żobb qiegħed jagħmel hemm fuq ma' l- ewwel ħamsa ? Naħseb li kien ikun għażla ferm iżjed ovvja minn dik l- iskola ta' ħsieb . Skond , dawk il- liba kapitalisti ta' l- bdew iħeġġu lil qarrejja biex jidħlu jivvotaw ħalli jaqilgħu lil Marx minn hemm fuq . Meta qrajt din l- aħbar , mort nara nsibx dan l- appell f' xi ħarġa reċenti ta' l- Economist , iżda dwar dan fil- ħarġa li sibt ma rajt xejn . Kull ma sibt f' dan ir- rigward kien artiklu fjakk bis- subtitlu " Dead Ideology . " Dan l- artikolist nofs kedda beda jipprova jargumenta li l- Komuniżmu hu ideoloġija mejta . Hmm , jista' jkun . Bħalma huma dawk il- miljuni ħutna li jmutu bil- ġuħ kull sekonda ma' l- erbat irjieħ tad- dinja . Anke dawk huma mejtin . Mhux hekk ? Is- sit ta' l- istħarriġ huwa interessanti ferm . Hemm sezzjoni estensiva dwar li ressaq kull min kien interessat . Dan kien l- ewwel stadju ta' dan l- istħarriġ , fejn kulħadd seta' jinnomina l- ħassieb favorit tiegħu u jispjega l- għala għażel lilu . Ġew innominati bosta ħassieba minn kull skola u żmien , mill- filosofi Pre - Sokratiċi sal- ħassieba kontemporanji . Wieħed saħansitra nnomina lil eks- striker tal- Manchester United Eric Cantona , u ddeskriva ben tajjeb il- kontribut tiegħu fil- filosofija kif ġej : Il- ħassieba li kkwalifikaw għall- istadju tal- votazzjoni , minbarra dawk il- ħamsa li diġà semmejt qabel , kienu dawn : l- ewwel sindikajr inkwiżittiv , l- ikbar fost il- Griegi u d- dell miskin tiegħu , l- ottimista , id- duwalista , il- monista ambigwu , l- awtoritarju , l- utalitarju , l- ontologu Nazista , it- taparsi - filosofu tax- xjenza , l- agnostiku u l- matematiku Bertrand Russell , l- individwalista ta' stoffa , l- eżistenzjalista bil- bajd , dak l- iddisprat u fl- aħħar iżda żgur mhux l- inqas , dak il- mustaċċun m' aħniex . Dwar dawn l- għoxrin finalist ukoll għandi xi riservi . U forsi mhux ħamsa , bħall- Onorevoli Fredu Sant ! Bil- frejjeġ li ħareġ bihom Karl Popper f' għajnejja jkollu xorti jekk jissemma fl- istess nifs mas- Sur Gawdenz ; minflok San Tumas Akwinu kont faċilment inpoġġi lil ; lil Mill narah wisq run - of - the - mill ; u Hobbes interessanti , imma mhux li npoġġih ma' l- aqwa għoxrin . Fost dawk li kont ninnomina kien ikun hemm qabel xejn il- koppja miġġiedla u , żewġ imħuħ miċidjali u ferm influwenti ; , il- prekursur tal- fiżika atomika ; jew , x' aktarx il- quċċata ta' l- Illuminiżmu ; , li għad li kien moħħu fis- sħab kien x' aktarx l- iżjed ħassieb profond u spettakolari ta' l- istorja ; u , żewġ stalletti kbar oħrajn f' dahar in- nagħaġ ta' Ġesù Qbiżtu ; u u , żewġ apoloġisti gwappi tan- nittien pervers li jien . Kont ninnomina wkoll lil ta' qalbi , l- iktar intellettwali - ala - bieb - żobbu u x' aktarx idolu kbir kemm ta' l- elite liberali u kemm tal- maskilisti ġentlomi . Imbagħad hemm oħrajn li m' iniex ċert għandhomx isibu posthom mat- Top 20 , imma xorta nemmen li ta' min ta' l- inqas isemmihom . Dawn jafu ma jkunux usual suspects , iżda xorta nqishom bħala honourable mentions . Fost dawn bla dubju hemm , li kien waqqaf l- ewwel manikomju fl- istorja ; il- matematiku , li ried iċaħħadna mill- laħam u l- fażola biex ma tantx inbossu ; u , żewġ matematiċi formidabbli oħra ; ċertu , kurżitajr relattiv ieħor ; , mużikologu u ħassieb xellugi b' differenza ; dak l- eroj minsi , li kien spira lil Marx biex jibgħat lill- Assolut ta' Hegel l- insinwa ; u , li ħadd daqsu qatt ma spjegali aħjar għala ħafna drabi nħossni aqqalla se niġġennen . U biex għal darba nkun politikament korrett u semmejt mara , ; mara tant intelliġenti li tarha mill- bogħod taħsibha raġel . Kandidat b' saħħtu ieħor huwa , li kien tant ħaxxej u moħħu jilħaqlu li lanqas il- filosofi kollha ta' warjah ma laħħqu miegħu jew sabulu rkaptu . U kif kont inkun fiż- żifna , kont forsi ninnomina wkoll lil , bħala rikonoxximent xieraq għan- nisġa ideoloġika impressjonanti ta' l- Imperium Europa u talli kien ħabbrilna dwar dik is- suppiera tal- ħara . Għaliex le ? Jiena llum qajla għadni ngħodd ruħi bħala Marxist ortodoss , iżda kif diġà għedt qabel , jiena erġajt vvotajt għal Karl Marx . Din id- darba forsi b' xi ftit inqas konvinzjoni , iżda xorta waħda vvotajt lilu . Meta nsemmi lil Marx ħafna drabi ma jkollix f' moħħi lilu biss , iżda wkoll lil ħassieba simili kbar oħrajn bħal , , u naturalment , . Fi kliem ieħor , dawk kollha li ddedikaw ħajjithom biex iħażżu l- linji - gwidi għal- liberazzjoni tal- klassi tal- ħaddiema . Ovvjament fost dawn Karl Marx jibqa' l- ikbar wieħed , mhux biss għax kien proprju hu li ġie jitnejjek mill- kastelli fl- arja tal- ħsieb Idealist Ġermaniż , iżda wkoll għax , għal- lanqas fuq il- karta , lid- dijalettika libbisha libsa materjali u tanġibbli u ttrasforma lill- filosofija f' għodda prattika u f' strument tal- bidla . Kien forsi wkoll Marx li artikola l- aħjar iċ- ċaħda ta' kwalunkwe twemmin reliġjuż , u li kixef bl- aħjar mod possibbli l- mekkaniżmi vili li dawn jaħdmu bihom biex jgħammdu għajnejn il- masess opressi . Kien Marx ukoll li ddistingwa bejn ħidma li ssir sempliċiment għall- manteniment tal- ġisem u dik li ssir biex il- ħaddiem jiżviluppa fil- milja u d- dinjità sħiħa tiegħu . Kien Marx ukoll li bħal sajjetta fil- bnazzi wissiena dwar il- limiti tal- loġika formali u dwar il- kontradizzjoni essenzjali li hemm moħbija f' kollox . Biex ma nsemmix ukoll it- twissija kontra l- aljenazzjoni u l- emfasi li , kontra dak li ħaseb ftit qablu Hegel , huwa l- bniedem li jiddetermina ċ- ċirkustanzi ta' madwaru u mhux bil- kontra . Fuq kollox , kien propju hu li laqat il- musmar fuq rasu dwar x' inhu l- akbar kankru li qiegħed jeqred lill- ispeċi tagħna , jiġifieri l- pussess tal- kapital u l- makkinarju tal- produzzjoni mill- ftit għad- detriment tal- ħafna . Dwar dan u l- klassijiet u l- inġustizzji soċjali li dan kollu jġib miegħu , Rousseau kien diġà tana xi , iżda ħadd daqs Marx ma fehem u fiehem daqstant tajjeb il- loġika u l- mekkaniżmi ta' din is- sistema . Madanakollu , hemm ideat Marxisti li jiena xi ftit jew wisq xettiku dwarhom . Fost dawn hemm ir- riġidità tal- materjaliżmu storiku , l- inevitabilità tal- ħolqien ta' dinja ugwali għal kulħadd u l- konvinzjoni tiegħu li n- natura tagħna hija waħda essenzjalment kooperativa sa mit- twelid . Kultant tiġini t- tentazzjoni naħseb li kellu xi ftit raġun . Għaldaqstant , m' għadx għandi dik il- fiduċja għamja fir- rieda tajba tal- masess proletarji , tant li ġieli nasal nakkużahom klieb tagħhom innfushom u li , bħall- ġrieden kuntenti kif inhuma , jgħumu fil- ħara . Barra minn dan , ma naqbel xejn ma' dawk il- Marxisti ortodossi li jsostnu li wara Marx il- ħassieba ma pproduċew xejn lant tixtarru . Dawn jemmnu li wara Marx il- filosofija spiċċat , x' aktarx għax jaraw kollox mill- perspettiva tal- klassi u ma jirrikon ( għ ) oxxux il- ħtieġa li nikkunsidraw ideat strettament maħsubin mill- individwu għall- individwu . Lili d- dogmi jdejjquli żobbi , u din mhux anqas . Ma nemminx li tista' tħares lejn il- bniedem mill- perspettiva tal- klassi biss , għax kull individwu għandu identitajiet u dimensjonijiet oħrajn li m' humiex neċessarjament influwenzati minn dawk ekonomiċi . Fil- fatt imorru lil hinn minnhom għax għandhom eżistenza awtonoma . Ngħidu aħna , Sartre tkellem ħafna dwar ir- relazzjonijiet umani , inklużi dwak sesswali / emozzjonali bejn iż- żewġ sessi . Fil- ħajja tal- bniedem din id- dimensjoni hi travolġenti . Iżda x' għandu xi jgħid il- Marksiżmu dwar dan ? Ftit li xejn . U dan hu biss eżempju wieħed . Għaldaqstant , nemmen li jiżbalja dak il- ħassieb xellugi li jillimita l- ħsieb tiegħu biss għal dak li jirrigwarda id- dinja tax- xogħol . Il- bniedem mhux bix- xogħol biss jgħix . Għandi wkoll id- dubji dwar kemm il- Marksiżmu nistgħu nsejħulu xjenza fil- veru sens tal- kelma . Kultant nissusspetta li l- isforz biex din l- ideoloġija jippreżentawha bħala xjenza hu iżjed tentattiv biex jirrinforzawlha l- kredibilità milli konklużjoni tabilħaqq veritiera . Din tista' forsi titqabbel ma' l- allegata infallibilità tal- Papa . Wieħed ma jridx jinsa li l- esperiment Komunista falla , jew aħjar fallewh . Warajna fl- istorja għandna massess kbar li għalihom il- kelma hi xi ħaġa orrenda , tal- waħx . U ma tagħtihomx tort . L- istorja turina li l- Komuniżmu kien l- akbar gidba li blajna , ovjjament , wara l- Kristjaneżmu . Madanakollu jiena xorta nemmen li għal- umanità , dan l- ideal kif kien maħsub hu tant sabiħ u ta' fejda , li dejjem hu lant li l- bniedem jerġa' jipprovah . Jiena nemmen li dan għad narawh . Il- qilla tal- kapitaliżmu għad tant tiħrax li għad terġa' tixpruna fostna mewġa oħra ta' Komuniżmu . Dan huwa kunċett dijalettiku bażiku . Forsi mhux dejjem ireġi , imma meta jreġi , żurlu ! Aħna x' aktarx ma nkunux hawn , imma li nqajjmu lin- nies mir- raqda li qegħdin fiha biex naħdmu għal dinja aħjar hija responsabilità tagħna lkoll . Nispera li dak iż- żmien il- bnedmin ikunu ppreparati ; tant konxji mill- qagħda miżera tagħhom li lesti jgħannqu lil ħuthom , huma min huma , biex flimkien jimxu 'l quddiem . U nispera wkoll li dak iż- żmien il- bnedmin , jew min jinzerta jkun qiegħed imexxihom , ikunu tgħallmu sewwa mill- iżbalji tal- passat , biex b' hekk ma jerġgħux jaħxu kollox u forsi fl- aħħar tassew nibdew paġna ġdida . Imbagħad inkunu nistgħu tassew nitkellmu dwar il- bniedem il- ġdid tas- seklu wieħed u għoxrin . Mill- bqija , jekk se nibqgħu aqalla nobgħodu lil xulxin , fejn aħna se nibqgħu . U addijo paċi , ġustizzja u ras żobbi ! U nittama wkoll , li dik id- darba l- Komuniżnu joffrielna arkitettura naqra deċenti , biex ma jkollux għalfejn igorr dwar kemm huma koroh il- flattijiet ta' Praga ! Minkejja dawn il- kunsiderazzjonijiet , xorta waħda nemmen li lil Marx it- titlu ta' l- akbar ħassieb ta' kull żmien jixraqlu . Nemmen li t- traġedji ta' l- istorja m' għandhomx għala jiskreditaw jew jaħxulu bla rkupru l- istatura intellettwali tiegħu . Nemmen ukoll , u bis- sħiħ , li jgħidu x' jgħidu l- apoloġisti tal- kapitaliżmu , il- ħsieb ta' Marx , jew aħjar il- moviment revoluzzjonarju li kien beda , għadu l- iżjed wieħed validu u relevanti għall- żmienijietna . Jekk xejn , dan bħalissa qegħdin jixhduh dawk l- eluf ta' attivisti u dimostranti Marksisti li f' dawn il- jiem , b' sogru għal ħajjithom , inġabru fit- toroq Skoċċiżi biex jiddiżopprovaw il- kapitaliżmu u jappellaw għal sistema ġusta . Jiena nazzarda ngħid li ċ- ċirkostanzi li nebbħu lil Marx jikteb fi żmienu m' humiex wisq differenti minn dawk li għandna llum . Il- forzi u l- fatturi ekonomiċi u soċjali tista' tgħid li baqgħu prattikament l- istess . Mhux imbilli issa għandna l- internet u ż- żobb ta' mowbajl fown ! Nasal biex ngħid ukoll , u forsi hawn se naħxi kollox , li anke kieku ma nemminx li Marx hu l- aqwa ħassieb ta' kull żmien , xorta waħda kont nivvota lilu . U dan b' appoġġ lil Marksiżmu , u bi sfida għas- sistema diżumana li tant jgħożżu l- mexxejja tal- G 8 , għax hekk jaqbel lilhom u lil sħabhom l- għonja u s- sidien tal- kapital . Intant , waqt li huma jparlaw fil- vojt u jċekċku t- tazzi fi swali sbieħ quddiem il- ġurnalisti , miljuni kbar madwar id- dinja jmutu bil- ġuħ , bil- mard , jew bl- injoranza . Imbagħad forsi jaħfrulhom ftit dejn biex jidhru naqra sbieħ , ħalliha li mbagħad jinvaduhom bil- kumpaniji filantropiċi tagħhom biex ikomplu jħaxxnu iżjed bwiethom ! Forsi tgħiduli li b' vot simili kieku nkun qiegħed nikkommetti nuqqas intellettwali . Jista' jkun . Din hija akkuża li niffaċċja ta' spiss . Kif qalli dal- għodu kollega tiegħi mejjet bil- ġuħ : " Jiena ma nufx kif tifel ta' l- iskula bħulek għodu joħlom u jemmen bil- Kumunieżmu . " Paċenzja . Onestament , f' dak il- każ jiena niġi altament ala bieb blogti mill- integrità intelletwali ! U intom , lil min tivvotaw ? U għaliex ? Ħuġġieġa Oħra minn L- Imżebbel Ħin : - Rażan , Achille Mizzi Id- drittijiet tal- materjal kollu li jidher f' dan il- blogg huma miżmumin mill- awtur . Il- fehmiet espressi f' dan il- blogg huma ta' l- awtur biss , u m' għandhom ikunu assoċjati ma' l- ebda għaqda jew istituzzjoni li l- awtur jagħmel parti minnha . Fuq kollox , dawn ma jirriflettux il- fehmiet ta' qraba , ħbieb jew kollegi .