Kelmtejn l'għamilt dwar il-ktieb STAMPAKELMA waqt it-tnedija li saret fil-31 ta' Ottubru 2014 f' Palazzo De La Salle , il-Belt. Meta nkunu rridu ngħidu li xi ħaġa hi sabiħa, ngħidu li hi "tal-istampi." Issa dal-ktieb, tal-istampi għal darbtejn għax barra li hu sabiħ ħafna, hu ktieb bl-istampi. Imma mhux biss ... Sa ftit snin ilu, qabel ma bdejt naħdem fuq kotba għat-tfal ma' Clare Azzopardi u Rachel Portelli mill- Merlin Publishers , ma stajtx nimmaġina kemm trid xogħol biex toħroġ ktieb għal etajiet ċkejkna. Issib min jgħidlek, "u mhux ftit stampi u erba' kelmiet jiġru?" Fil-fatt waħda mill-problemi hi dik; li l-kliem jiġri u ma tkunx taf liem se taqbad u ddaħħal. Kif insibu fid-daħla tal-dal-ktieb stess, il-kriterji għall-għażla li saret huma ċari ħafna. Bl-għażla tal-kliem u saħansitra frażijiet, bħal nuċċali tax-xemx jew ħadida tal-mogħdija , Trevor tassew laqat il-musmar fuq rasu – għal min għandu dubju kif ikun musmar, id-differenza bejnu u bejn vit, Trevor jagħmilha ċara. Impressjonanti wkoll kif Trevor jirnexxielu jippreżenta d-differenza bejn affarijiet li huma simili bħal minestra , brodu , aljotta u soppa – se ngħaġġel ftit, għax aktarx fħatilkom l-aptit. Is-siwi ta' dal-ktieb jisponta mir-reqqa li nħadem biha u jestendi ruħu għal diversi użi. Ir-riċerka turi li l-istudenti jitgħallmu billi jaraw, jisimgħu, jagħmlu jew imissu. Kull wieħed u waħda minnha għandu tendenza li jitgħallem b'mod iktar milli b'ieħor. Dawk minnha li jitgħallmu l-iktar permezz tal-viżiv, jitgħallmu l-aħjar meta jaraw l-istampi, it-tabelli, l-għanqbutiet u l-bqija. Dal-ktieb mhux talli jippreżenta l-viżiv permezz tal-istampi iżda wkoll permezz tal-kelma miktuba, u għalhekk dawk li jitgħallmu b'metodi viżivi żgur se jissodisfaw il-mod ta' tagħlim tagħhom. Forsi tgħidu, "u l-oħrajn?" Ma jfissirx li għax tkun inklinat lejn tip ta' tagħlim, ma titgħallimx b'modi oħra. F'dinja fejn infittxu l-viżwal għall-immedjatezza, dan il-medju jappella għal kulħadd. Mhux ta' b'xejn li l-memes u l-infografika kellhom u għad għandhom is-suċċess li għandhom. Timothy Gangwer jgħid illi Li jkollna l-element viżiv jgħinna lkoll għax jikkumplimenta metodi oħra ta' tagħlim fil-klassi u lil hinn. F'dan is-sens, l-istampa, hi element wieħed li tikkontribwixxi għas-sħiħ. Ma nistgħux neskludu li l-ktieb qed jidħol f'kompetizzjoni ma' teknoloġiji elettroniċi iżda s-siwi tal-ktieb mhux ċajta. Ir-riċerka stess turi kif it-tfal jitgħallmu ferm iktar meta jkollhom f'idejhom ktieb għaliex l-attenzjoni tagħhom tibqa' ffukata fuq dak li hemm miktub iktar milli tiddevja fuq l-apparat elettroniku. Barra minn hekk, ktieb bħal dan huwa ferm iktar prattiku biex tfittex jew jew turi xi ħaġa lill-istudenti (taf kemm tħossok taċ-ċajt meta tmur biex tqabbad il-laptop u ma jaħdimx jew ma jaqbadx l-internet ...). Xi drabi t-tfal mhux l-ilma jiżfen ikunu jridu imma aċċess u gwida għal użu tajjeb ta' ktieb – u dan, af jagħmel il-mirakli. Fil-klassi, il-ktieb għandu jkun għodda li l-għalliema jagħrfu jisfruttaw il-potenzjal kollu tagħha. Ma nistax ma noqmosx meta nisma' argumenti estremi; fuq naħa għandek għalliema li jużaw biss il-ktieb u verament jimxu " by the book " u fuq in-naħa l-oħra għandek għalliema li jinjoraw il-kotba u jagħtu lill-istudenti kollox huma. Hawn naħseb li għandu jinħoloq kompromess. Il-ktieb għandu jservi ta' gwida u punt tat-tluq għall-għalliema li jiġu bil-bagalja ta' esperjenzi tagħhom. U barra minn hekk, kif qal tajjeb Trevor fid-daħla tal-ktieb – li għal ħafna snin kien għalliem hu stess – dan in-nuqqas jista' jservi bħala punt għal diskussjoni usa' mat-tfal. Dizzjunarju bħal dan huwa investiment għax barra li hu referenza prattika huwa wkoll mod kif jiġi esplorat il-ħsieb kritiku tat-tfal li jieħdu rwol attiv billi jaqraw u jaraw u minn hemm jaslu wkoll biex jinterpretaw u jelaboraw. Il-validità tal-ktieb tikber għax fl-aħħar tal-ktieb insibu l-kliem f'ordni alfabetiku, Malti/Ingliż – Ingliż/ Malti u xi drabi l-plurali u/jew il-maskil/ femminil tan-nom. Hemm ukoll tagħrif dwar għadd ġmielu ta' suġġetti differenti bħalma huma l-festi u l-ambjent naturali. Permezz ta' dan it-tagħrif Trevor ifakkarna x'inhuma ċulqana , ballotra , sepulkru u kliem ieħor li qajla nużawh imma li fil-verità m'għandhiex ieħor għajru biex nirreferu għal ċerti oġġetti fid-dinja kif illustrati bl-istampi f'dal-ktieb. Min-naħa l-oħra, dan il-kliem hu bbilanċjat bi kliem li nużaw illum ta' kuljum bħal dak marbut mal-familja u l-professjonijiet – biex ngħid kollox Trevor, iddiżappuntajtni ftit, għax la lin-nanna Ġenofevva ma semmejt u lanqas lis-Surmast Ciantar. Id-dettall li jidħol fih Trevor huwa inkredibbli – ngħidu aħna l-annimali jaqsamhom f'kategoriji differenti wkoll u għalhekk kull min se jirreferi għalih se jkollu minnu d-dettall preċiż. Ħaġa oħra sabiħa dwar dan il-ktieb hi li hu lokalizzat f'Malta u allura jippreżentalna kliem u stampi li l-Malti jiltaqa' magħhom fl-esperjenza tiegħu bħall-pjanti u l-festi. Ma nistax ma nfaħħarx lil Trevor għal kemm hu sensittiv lejn l-ambjent ta' madwaru u għal kemm hu aġġornat ukoll – se nikxfek Trevor; la l-ewwel semmejt il-memes, ta' min ngħid li Trevor jagħmel memes sbieħ fuq Facebook ukoll. Il-versatilità tal-ktieb ma titwilidx biss mill-flessibiltà li biha jista' jintuża ma' studenti fl-iskejjel primarji u sekondarji, jew saħansitra, fid-djar, imma wkoll ma' persuni ta' etajiet ikbar. Fl-esperjenza ċkejkna tiegħi ngħallem il-Malti lil xi barranin insib li m'hemmx biżżejjed riżorsi. Kotba għat-tagħlim tal-Malti lill-barranin hemm, kotba għat-tfal hemm, imma kotba bl-istampi għall-kbar kellna nuqqas tagħhom. Dejjem kont inħossni taċ-ċajt immur quddiem persuna ta' ċertu età u integrità bi ktieb tal-istampi għat-tfal bit-tama li bla ma dak li jkun ma jħossux offiż jitgħallem il-kliem bl-għajnuna ta' stampa. L-istampi fil-ktieb, speċjalment fit-taqsima tal-kbar – tinkwetawx, m'hemm xejn indiċenti fiha, anke jekk il-mazza ma tonqosx – huma addattati għal kull età u xejn m'huma infantili, anzi attwali għax jirrappreżentaw ta' aspetti tal-kultura kurrenti tagħna. Saħansitra, hemm anke aspetti astratti kkonkretizzati b'mod tajjeb ħafna permezz ta' eluf ta' stampi, bħalma huma s-sensi, azzjonijiet, kunċetti u elementi tat-temp. Eluf? Dil-kelma kważi saret klixè għax ħafna jużawha biex ifissru li kien hemm ħafna. Imma f'dal-każ xejn mhi klixè għax dal-ktieb fih iktar minn elf kelma. U la qed insemmu n-numri: kontu tafu li moħħ il-bniedem jipproċessa l-informazzjoni viżiva 60,000 darba iktar malajr mill-kliem? Jew kontu tafu li 90% tal-informazzjoni li tasal fil-moħħ hi viżiva? U din kontu tafuha; li l-għajnuniet viżivi fil-klassi jtejbu t-tagħlim 400%? Ngħiduha kif inhi, sa ftit snin ilu kienet skuża tajba li m'għandniex biżżejjed kotba jew li l-kotba li għadna mhumiex tajbin, imma issa Trevor fottiena – nista' ngħidha din?. Matul is-snin Trevor mela ħafna lakuni; ma ħalliniex lampa stampa, speċjalment b'kitba għat-tfal u ż-żgħażagħ. Trevor tana ktieb li bih mhux talli nistgħu nħabbtuha ma' barra imma hu tajjeb fih innfisu wkoll. Dan ifakkarni f'dan li tikteb Toni Morrison: U Trevor hekk għamel. Issa verament m'għandniex iktar skuża li barra għandhom kollox u li ta' barra aħjar u lanqas li l-kotba li għandna Malta huma tal-qamel – Trev, dil-kelma daħħaltha jew le? Dizzjunarju mhux magħmul biex tpoġġi u taqrah – għalkemm, biex nistqarr magħkom din ġieli nagħmilha – imma bħala referenza prattika u għaldaqstant kull aspett ta' dan il-ktieb naħseb illi tassew leħaq dan l-għan. Kull ktieb huwa investiment; f'dal-każ l-investiment nemmen li fih innifsu hu garanzija. Ritratt mill- paġna tal-Merlin Publishers. Imrobbija f'raħal li fis-seklu 21 għad għandu x-xjuħ miġburin qaqoċċa fuq iz-zuntier u l-bejjiegħa jgħajtu f'nofs tat-triq. Pass 'il bogħod mill-pjazza, ir-raħal bħal donnu jinbidel, jieħu xejra oħra. Ix-xiħ bil-qmis iċċangjata u wiċċu mimli tikmix jinbidel f'salesman b'xagħru ġġeljat. Fil-qalba ta' dan kollu- jien prodott taż-żewġ estremi. Nofs ras, kultant. Kultant ras sħiħa. Kaxxa ġenn. Nofs kaxxa ġenn. In-nofs l-ieħor, mimli kuluri. Sploduti. Bla nifs. Jew bi ftit. Basta jservini biex nasal sat-tmiem. Ħajti mimlija daqs bajda. Anzi aktar. Ħafna aktar minn bajda. Għax dik nofsha kolesterol u n-nofs l-ieħor bla togħma. U ġejja mill-annimali. U jien ftit iktar minn veġetarjana. Spazjata...il-kelma fuq fommi. Kultant tiżloqli bla ma naf u kultant insibni naħseb u naħseb u naħseb biex insibha. Persuna tal-mija fil-mija. Kultant, kważi. Jew sew jew xejn. Mix-xejn, noħloq. Quddiem il-ħolqien, nixxejjen.
tal-istampi: kelmtejn dwar il-ktieb STAMPAKELMA