Ejja nibdew minn punt ewlieni. Bieb il-Belt fid-disgħinijiet Kollox hu isbaħ minn dak li kien hemm qabel. Dak li kien hemm qabel kien iktar bieb ta' maħżen fiż-żona industrijali tal-Imrieħel milli bieb ta' belt kapitali. M'għandi l-ebda problema ngħid li l-bieb li kien hemm qabel kien: IKRAH. It-tieni punt (li jwaqqa' l-argument tiegħi stess) hu li l-gosti imma suġġettivi. Dak li hu sabiħ għalija jista' jkun abominazzjoni f'għajnejn ħaddieħor. Hemm min forsi jara l-bieb li kien hemm qabel kapulavur. S'issa ltqajt ma' persuna waħda biss li taħseb hekk. It-tielet punt fundamentali hu li Renzo Piano (jgħid x'jgħid kulħadd) mhuwhiex injurant. Tista' ma taqbilx miegħu iżda ma tistax takkużah bl-injuranza. Il-proġett fih ħafna dettalji spettakolari. Meta tidħlu l-Belt agħtu daqqa t'għajn lejn kif il-ħitan u l-art jinbtu minn ġo xulxin. Il-perspettiva tat-turġien hi eżerċizzju fil-perfezzjoni matematika, u m'hemmx tarġa mhux f'postha. X'differenza mit-taraġ dejjaq u maħmuġ li qabel kien jieħdok sal- Il-Parlament u s-Swar L-arkitett huwa annimal stramb. Irid ikun artist u jrid ikun qaddej iktar minn kull artist ieħor. Irid joħloq xi ħaġa sabiħa u oriġinali li turi li hi xogħlu, iżda fl-istess ħin irid joħloq xi ħaġa li trid taqdi bżonnijiet speċifiċi. Trid tkun sabiħa u tgħodd għall-kulħadd. U għalhekk proġett ta' bini trid tħares lejh kemm mill-estetika u kemm mill-funzjonalita tiegħu. Ħafna mill-problemi li jien insib fil-proġett huma l-aktar dwar il-funzjonalita. Kien hemm bżonn ta' bidla fid-daħla tal-Belt, u kien hemm bżonn ta' Parlament ġdid. Ma nemminx li kellhom ikunu l-istess proġett. L-argument li 'l-ewwel ma tara kif tidħol hu s-simbolu tad-demokrazija' hu l-agħar ġustifikazzjoni. Dan bħal tara film, u fl-ewwel ħames minuti taf kif ħa jispiċċa. Il-Parlament fid-daħla tal-Belt hu simbolu tal-impazjenza politika. Frankament, il-Parlament mhux simbolu tad-demokrazija, iżda l-għodda li biha d-demokrazija taħdem. Il-pjazza hi simbolu tad-demokrazija, għax fiha kulħadd ħaġa waħda. Il-Parlament, magħluq għall-poplu b'aċċess ristrett għal min jużah, hu biss il-fabbrika fejn l-ideat isiru liġijiet. Barra minn hekk, il-fatt li tellajna l-Parlament iktar 'il fuq ifisser li komplejna nikkonċentraw il-ħajja politika tal-Belt (u tal-pajjiż) f'roqgħa dejjem iżgħar. Bħal li kieku l-Belt Valletta ma tasalx iktar 'l isfel minn Pjazza San Ġorġ, u lil hinn minn Strada Merkanti u Strada Forni ma jeżisti xejn iktar. Iżda l-proġett mhux il-Parlament biss. L-aktar parti importanti tal-proġett hu propju Bieb il-Belt. Huwa Bieb? Irridu nammettu li fil-verita huwa tiċrita fis-sur, iżda frankament ma nifhimx l-argument kontra t-'tiċrit'. Is-swar tal-Belt ilhom li ċċartu u nfetħu; minn naħa ta' Kastilja, minn ħdejn is-Sacra Infermeria, u minn ħdejn il-Mandraġġ. Nammetti li għall-bidu kont xettiku ħafna dwar it-tiċrita, iżda issa li d-daħla lesta tindunaw kif peress li l-pont issa djaq u sar dak oriġinali, l-effett ta' daħla xorta hemm baqa'. Fil-verita, bil-bieb jew mingħajru, trid tkun dħalt biċċa sew (tal-inqas sa quddiem il- ) biex il-Belt propjra tinfirex taħtek b'mod l-iktar drammatiku. Pjazza Teatru Rjal Imbagħad hemm it-teatru. Għidu li tridu...żejjed u limitat. Żejjed għaliex f'belt fejn kull triq u pjazza huma teatru, m'għandekx bżonn teatru miftuħ. (Fit-toroq il-mimdudin hemm akustika tal-ġenn u peress li għan-niżla ideali għall-udjenzi). Limitat, għax għalkemm huwa spazju sabiħ (għax is-sew ħabib Alla), tajjeb biss għall-affarjiet amplifikati. Kull min attenda l-kunċert tal-Kronos Quartet hemmhekk xi sentejn ilu jaf biżżejjed kif m'hemmx atmosfera intima ta' xejn. Il-Parlament – Qafas tal-Azzar Meta kien qed jinbena l-Parlament, kien hemm ħafna li stkerrħuh. Sfortunatament il-konkos jirrekjedi xibka ta' travi u kanen tal-ħadid li m'humiex tant sbieħ. Iżda issa li qed jingħalaq kollox wieħed jista' jammira kif il-binja tgħaqqad mas-sur u mal-Kavallier ta' San Ġakbu. Anke l-kuluri jaqblu mal-ġebla Maltija (kuntrarju għal ħafna bini 'modern' li jinsistu bil-griż jew kuluri pastelli). Minkejja l-kritika u r-riservi, irridu nammettu l-Belt ħadet ir-ruħ. Vera li l-Bieb mhuwiex 'bieb' iżda forsi kellna bżonn tiċrita fil-faċċata biex forsi fl-aħħar noħorġu mill-kumdita tal-preżent u nibdew naffaċjaw ir-realta tal-futur.
Bum Bum...il-Bieb?