Bżieq? What? Il-Mument, 26 ta' Novembru 2017 Il-qtil brutali ta' Daphne Caruana Galizia u l-protesti sussegwenti organizzati min-Netwerk tas-Socjeta' Civili, mill-Occupy Justice u mill-Kenniesa tal-Kabinett waslu biex jigi accelerat il-process tar-riforma kostituzzjonali f'Malta. L-oppozizzjoni Nazzjonalista kellha u ghandha rwol ewlieni f'dan il-process permezz tal-pozizzjonijiet parlamentari li qed tiehu. Nittama li r-riforma kostituzzjonali ma tintuzax bhala paraventu mill-gvern biex jipprova jnessina minn kwistjonijiet urgenti bhall-kolass ta' istituzzjonijiet bhall-Kummissarju tal-Pulizija u l-Avukat tal-Gvern. Nittama wkoll li r-riforma kostituzzjonali tiffoka li jigu msahha ic-'checks and balances' bejn it-tliet organi ta' l-istat: il-legislattiv, l-ezekuttiv u l-gudikatura. L-ikbar sfida f'dan ir-rigward hi s-sistema politika fejn il-partit fil-gvern ghandu l-opportunita' li jahtaf kollox taht idejh, u li awtoritajiet li suppost huma indipendenti jispiccaw immexxija minn nies servili ghall-Ministri. Kull partit fil-gvern inqabad f'din in-nassa b'xi mod jew iehor, izda kien hemm gvernijiet fejn dan kollu sar b'mod ezagerat. Nistghu insemmu l-Gvernijiet Laburisti ta' qabel l-1987, u l-Gvern Laburista prezenti bhala l-iktar ezempji cari. Il-Gvern prezenti ta' Joseph Muscat sahansitra huwa ibbazat fuq stil ta tmexxija fejn dawk ta' fuq igawdu impunita' ghall-korruzzjoni u decizzjonijiet xejn trasparenti. Il-korruzzjoni m'ghadiex l-eccezzjoni: saret prerekwizit tal-Gvern. Kif qal tajjeb Giovanni Bonello, fit-Times of Malta fis-7 ta' Novembru li ghadda, Ghalhekk nappella sabiex ir-riforma kostituzzjonali tkun verament genwina u li persuni ta' rieda tajba fil-Gvern ta' Muscat ma jippermettux li anke din tigi korrotta. Ghandu jkun hemm enfasi fuq djalogu u sens civiku. Il-process ghandu jinvolvi lis-socjeta' civili, il-partiti politici, akkademici u esperti kostituzzjonali, kif ukoll vucijiet ohra varji fis-socjeta' Maltija. Fuq kollox, dawk li jmexxu ir-riforma kostituzzjonali ghandhom ikunu nies ta' integrita', onesta u li jgawdu fiducja wiesgha fis-socjeta' Maltija. Il-process ghandu jkun suggett ghal skrutinju demokratiku. Per ezempju, jista' jkun approvat permezz ta' maggoranza ta' zewg terzi tal-parlament u referendum nazzjonali. L-oppozizzjoni parlamentari u ekstra-parlamentari, is-socjeta' civili u l-media ghandhom ikunu ghassa li l-Gvern ma juzax ir-riforma ghal skopijiet partiggjani. Nistennew u naraw. U jekk inkunu konvinti, nippartecipaw. Il-Mument, 19 ta' Novembru 2017 Skond il-Prim Ministru Joseph Muscat, dan hu gvern li jisma'. Dan hu gvern li qed itina l-aqwa zmien, u huwa gvern taghna lkoll. Fl-ahhar elezzjoni generali il-maggoranza tal-poplu Malti eleggiet lill-Partit Laburista u ghalhekk, Joseph Muscat qed jghid li ghandu l-mandat ikompli bil-programm tieghu. S'hawnhekk forsi kollox sew. Izda d-demokrazjia ma tibdiex u tispicca biss bl-elezzjonijiet generali. Hemm differenza bejn demokraziji liberali u dawk illiberali. F'dawk ta' l-ewwel, il-poter huwa dicentralizzat, u f'dawk ta' l-ahhar huwa centralizzat. F'dawk ta' l-ewwel, tezisti s-saltna tad-dritt, u f'dawk ta' l-ahhar, l-oligarkija ghandha sahha fuq kollox u kulhadd. F'dawk ta' l-ewwel hemm 'checks and balances' bhall-istituzzjonijiet awtonomi mill-gvern, u f'dawk ta' l-ahhar l-istituzzjonijiet jipprotegu l-gvern qabel lic-cittadin. L-Ingilterra, Franza, il-Germanja u l-Istati Uniti huma ezempji ta' demokraziji liberali, filwaqt li r-Russja, it-Turkija, Singapore u l-Venezuela huma ezempji ta' demokraziki illiberali. F'dawn ta' l-ahhar, kritici tal-Gvern jistghu jistennew trattament hazin, u kemm il-darba naqraw x'jigri lill-gurnalisti, attivisti tas-socjeta' civili u politici ta' l-oppozizzjoni f'dawn il-pajjizi. Minn naha l-ohra, it-tlett karateristici bacizi ta' demokrazija liberali huma regolati bil-kostituzzjoni u l-ebda maggoranza elettorali m'ghandha d-dritt li tfarrakom. Inkella tkun maggoranza bhal ta' Erdogan fit-Turkija, li qed isir iktar awtoritarju bil-gurnata. Allura Malta x'tip ta' demokrazija hi? Il-fatt li pajjizna huwa membru ta' l-Unjoni Ewropea jfisser li qed nghixu f'demokrazija liberali. Hemm aspetti tal-governanza fejn pajjizna miexi l-quddiem, bhal nghidu ahna d-drittijiet ta' minoranzi. Izda hemm aspetti ohrajn fejn sejrin lura bhal granc, u l-vot massiv tal-Parlament Ewropew dwar Malta ftit tal-granet ilu u xhieda ta' dan. Jien kburi li l-Unjoni Ewropea taghna qed tiehu azzjoni dwar Malta taghna, favur is-saltna tad-dritt u l-governanza tajba, u kontra l-korruzzjoni u l-krizi ta' l-istituzzjonijiet. Tajjeb nimmaginaw x'kien jigri minn pajjizna kieku ma dhalniex fl-Unjoni Ewropea. Forsi Joseph Muscat kien jithajjar imur pass oltre minn dak li hu ghaddej issa. Ma kien ikun hemm l-ebda Parlament Ewropew li jigbidlu widnejh. U l-oligarkija kien ikollha iktar liberta' taghmel li trid. Ghalhekk, galadarba Joseph Muscat qed isostni li l-Gvern tieghu hu wiehed li jisma', in-Netwerk tas-Soċjetà Ċivili ħabbret inizjattiva f'dan ir-rigward. Il-pubbliku qed ikun mistieden jagħmel mistoqsijiet lill-Prim Ministru dwar il-governanza u s-saltna tad-dritt. Dan jista' jsir permezz ta' formola online li tinstab fuq il-pagni tal- Facebook u tat-Twitter tan-Netwerk. In-Netwerk ser jaġixxi ta' punt ta' kuntatt pubbliku sabiex dawk li jagħmlu mistoqsijiet ma jkollhomx għalfejn juru l-identità tagħhom. Imbagħad il-mistoqsijiet isiru pubblikament lil Joseph Muscat. Peress li l-Prim Ministru bblokkja lin-Netwerk tas-Soċjetà Ċivili mill-profile tiegħu ta' Twitter, ser nużaw mezzi oħrajn biex nagħmlulu mistoqsijiet. Sadanittant, għadda iktar minn xahar mill-qtil brutali ta' Daphne Caruana Galizia, u għad m'hemm l-ebda sinjal ta' ġustizzja. L-arloġġ tal-ġustizzja tan-Netwerk għadu għaddej, u dan jinstab fuq http://www.csnmalta.com / Prim Ministru Joseph Muscat, forsi dan hu l-aqwa zmien ghall-partit tieghek u ghal dawk li qed igawdu mill-istil tal-governanza tieghek. Izda jekk verament tirrispetta n-normi bazici ta' demokrazija liberali, tajjeb li twiegeb il-mistoqsijiet genwini li jsiru mill-pubbliku. U tajjeb li r-risposti jkunu genwini. Il-Mument, 12 ta' Novembru 2017 Ftit tal-granet ilu fettili nippostja xi ahbarijiet dwar censura minn media lokali fis-sit pubbliku fuq il-facebook tal-Front Kontra c-Censura. Ftit wara irrealizzajt li gejt ibbanjat minn dan il-grupp. Iva, ibbanjat. Iccensurat. M'ghadx ghandi access ghal dan is-sit pubbliku ghax l-amministratur Mark Camilleri ghogbu jibbanjani minnu, kif stqarr huwa stess fuq il-facebook. Tajba din! Jigifieri jekk xi hadd jippostja ahbarijiet dwar censura li ma jdoqqux ghal widnejn Camilleri, dan jigi ccensurat. L-attivist kontra c-censura sar jiccensura huwa stess. Qisu meta jkollok revoluzzjonarju li jsir tirann. Sewwa qal Albert Camus fil-ktieb 'ir-Ribell' meta wissa kontra l-assolutizmu. Ta' min jghid x'kien fihom il-posts tieghi. Wahda kienet dwar allegat theddid fuq muzicisti li kienu ser idoqqu f'kuncert ghal Daphne Caruana Galizia. Din l-ahbar deheret fuq Lovin Malta. Jien stess nista' nikkonferma li hemm muzicisti jibzghu minn vendikazzjonijiet: Meta ftit granet wara n-netwerk tas-socjeta' civili organizzat sit-in simboliku quddiem id-depot tal-Pulizija, stedinna numru ta' bands. Kien hemm min accetta. Izda kien hemm ukoll min xtaq idoqq izda kellu jirrifjuta minhabba li bezghu minn dak li jista' jigrilhom galadabra jahdmu fic-civil. Post ohra tieghi kienet ahbar li deher fuq is-sit newsbook. Hawnhekk, gie zvelat li Jonathan Ferris akkuza lill-Avukat Ġenerali peress li dan ta' l-ahhar irid li l-każ ta' Ferris jinstema' bil-magħluq. Ferris stqarr li dan imur kontra d-drittijiet tiegħu li għandu jkun protett b'mod xieraq mill-istat. Ta' min niftakru li Ferris tkecca mill-FIAU talli dan ghamel xogholu fil-konfront investigazzjoni ta' kriminalita' ekonomika. Vera gejna qeghdin sew. Il-Front Kontra c-Censura saret ticcensura hi stess. Ma nahsibx li din hi kumbinazzjoni. Mark Camilleri kien canvasser ta' Owen Bonnici qabel l-elezzjoni tal-2013, u wara r-rebha Laburista giet mahtur chairman exekuttiv tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb. Qed jithallas eluf kbar ta' Ewro mit-taxxi taghna f'dik li tista' tissejjah hatra 'taghna lkoll'. Qabel l-elezzjoni tal-2017, il-Malta Independent (29 ta' Mejju) irraportat li istess Mark Camilleri rega' appoggja pubblikament lill-Partit Laburista u qal li ser jaghti l-ewwel preferenza lill-Helena Dalli tal-PL u t-tieni preferenza lill-Alternattiva Demokratika. Qal ukoll li Simon Busuttil huwa 'iktar korrott b'mod ovju' minn Keith Schembri u Konrad Mizzi. Ovjament Mark Camilleri ghandu kull dritt ghall-opinjoni tieghu, u nippreferi li persuna jghid x'inhi l-affiljazzjoni politika tieghu milli jinheba wara diskors oskur ta' 'newtralita'. Izda nemmen li l-pozizzjoni ta' Camilleri fil-Front Kontra c-Censura m'hijiex tenibbli ghas-semplici fatt li ghazel li jiccensura posts u kontributur sempliciment ghax ma jaqbilx mieghu. Liberta' ta' l-espressjoni? Ahjar nidhaq. Il-Mument 6 ta' Novembru 2017 Il-Prim Ministru ta' Malta Joseph Muscat ghandu habta jghid li min ma jaqbilx mieghu huwa negattiv. Hekk jaghmel meta l-media li m'hijiex ikkontrollata mil-Partit Laburista tirraporta dwar kazijet cari ta' koruzzjoni u governanza hazina. Hekk jaghmel meta' ghaqdiet mhux governattivi iqajmu kwistjonijiet relatati mal-faqar, l-ambjent u l-prekarjat. Hekk jaghmel meta s-socjeta' civili tinghaqqad u titkellem b'mod car dwar il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia, dwar il-Panama Papers, dwar il-krizi ta' l-istituzzjonijiet. U hekk jaghmel meta deputati parlamentari ta' l-oppozizzjoni jezercitaw id-dritt u d-dmir taghhom li jiskrutinaw l-operat tal-Gvern. Izda kif kien spjega tajjeb Mark A. Sammut fil-ktieb L-Aqwa fl-Ewropa. Il-Panama Papers u l-Poter (2016), Joseph Muscat ta' spiss juza tattika biex jizgwidana minn dak li jkun verament ghaddej. Jurina z'qed taghmel l-id il-leminija izda jahbi l-id ix-xellugija. Joseph Muscat juza l-lingwagg ta' 'tkunx negattiv' biex jitfa l-attenzjoni fuq l-avversarju politiku minflok fuqu nnifsu bhala kap tal-Gvern. Il-Prim Ministru gieli jipprova jizgwidana iktar billi jipproponi mizuri godda fl-eqqel ta' krizi politika. Mhux ta' b'xejn li l-Gvern jiffoka fuq press conferences dwar materji li ma jkollhom x'jaqsmu xejn mal-krizi istituzzjonali. Fl-eqqel tal-Panama Papers u fl-eqqel ta' l-inkubu relatat mal-qtil ta' Daphne Caruana Galizia, il-Gvern ta' Muscat tarah jipproponi u jintroduci mizuri relatati mal-pensjonijiet, id-dizabilita', il-liberatijiet civili u elf haga ohra. F'dan il-kuntest jehtieg li ma nhallux lill-Prim Ministru juza r-riforma kostituzzjonali biex jizgwidana. Halli nkun car : Pajjizna jehtieg riforma kostituzzjonali. Jehtieg li l-hatriet importanti ikollhom kunsens u fiducja wiesgha. Jehtieg li pajjizna ikollu gvern izghar u socjeta' ikbar. Jehtieg li pajjizna ikollu iktar poteri dicentralizzati u inqas Ministri li jahtfu hafna poteri taht idejhom. Izda jehtieg ukoll li Joseph Muscat jiehu decizzjonijet urgenti sabiex pajjizna jaffronta l-inkubu relatat mal-qtil ta' Daphne Caruana Galizia u ma kwistjonijiet bhall-Panama Papers. Qabel mal-Prim Ministru inehhi l-Avukat Generali u l-Kummissarju tal-Pulizija, difficli jkun hawn fiducja f'dawn l-istituzzjonijiet rispettivi. U jehtieg ukoll li l-Prim Ministru jaqbel ma' l-oppozizzjoni u s-socjeta' civili u jizgura li jkun hemm kunsens wiesgha ghall-hatra ta' avukat generali u kummissarji tal-pulizija godda. Dan jista' jsir b'approvazzjoni ta' zewg terzi tal-Parlament. Joseph Muscat ghandu opportunita' li ma jibqax ikun negattiv dwar riforma urgenti f'dawn l-istituzzjonijiet. X'qed iwaqqfu milli jaghmel dan ?
Hey You! Michael Briguglio Riforma Kostituzzjonali - Michael Briguglio Observations from post-Daphne #Malta The European Window- Michael Briguglio Saqsi lill-Prim Ministru - Michael Briguglio Witches and politics - Michael Briguglio Front Favur ic-Censura - Michael Briguglio 
 
 Passports without a soul - Michael Briguglio 
 
 Muscat Negattiv - Michael Briguglio