Jekk immorru nqallbu fil-kotba ta' l-istorja nsibu li saru ftit referenda f'Malta. L-ewwel wieħed sar fl-1870 u ftit li xejn jafu nies bih, għaliex minkejja li kien dwar issue kontroversjali, m'hawnx nies ħajjin li jiftakruh. Dan ir-referendum fl-1870, meta Malta kienet kolonja Ngliża, kellu mistoqsija sempliċi: "Taqbel li membri tal-Knisja jkunu eliġibbli għall-Kunsill tal-Gvern?" Tafu x'kien ir-riżultat? Rebħa kbira għall-IVA b'96% tal-voti validi jew 57% tal-voti reġistrati li kienu biss 2,464 minħabba li ridt tkun nobbli jew tat-tajjeb biex tivvota! Il-qassisin infetħilhom il-bieb biex ikunu wkoll politikanti, u kellna partit, l- Unione Politica Maltese immexxija minn Mons Panzavecchia, li għal ftit ma kienx se jsir l-ewwel prim ministru ta' Malta fl-1921. Ftit wara il-partit ta' Panzavecchia ngħaqad mal-Partito Democratico Nazzionalista ta' Nerik Mizzi. Dan l-involviment tal-qassisin fil-politika baqa' għaddej sakemm l-Ingliżi indunaw bl-iżball kbir li għamlu meta raw tfaqqa' l-ewwel kwistjoni politiko-reliġjuża fis-Snin 20 u 30 li dgħajjfet lill-ikbar sostenitur tagħhom, Gerald Stickland, u kif bosta qassisin kellhom tendenzi Faxxisti, għalhekk raw kif neħħew dan id-dritt lill-qassisin qabel it-Tieni Gwerra Dinjija. Wara dan ir-referendum, saru tliet referenda oħra: dwar l- Integration fl-1956, l-Indipendenza fl-1964, u d-dħul ta' Malta fl-UE fl-2003. Issa għandna dan dwar id-divorzju is-Sibt 28 ta' Mejju. F'dawn ir-referenda kollha dejjem rebaħ l-IVA.
L-Ironija ta' l-Istorja – l-Ewwel Referendum kien dwar il-Knisja fil-Politika!