Kont qed inqalleb fil- blog tal- poetessa u kittieba Therese Pace u ltqajt ma' dan l- apprezzament li kienet kitbet dwar il- ġabra poetika Zifef u Rwiefen ( 2008 ) li kont ħriġt flimkien mal- poeta żagħżugħ habibi , Stephen Cachia . Il- kumment huwa ta' Ġunju 2008 : ŻIFEF U RWIEFEN - Antoloġija ġdida Naħseb li mhux b' kumbinazzjoni ngħatat dan l- isem . Żifef u Rwiefen ( ISBN 978 - 99932 - 0 - 600 - 2 ) hija antoloġija bil- Malti u bl- Ingliż ta' żewġ poeti kontemporanji Patrick Sammut u Stephen Cachia li fiha tħaddan żifef ta' ottimiżmu u rwiefen ta' krib muġugħ tal- poeta li jfittex l- ideal fil- ħajja u fl- ambjent ta' madwaru , li konxju li qiegħed jinqered bil- mod il- mod minnu stess . Filwaqt li StephenCachia jaqleb mill- vers tradizzjonali għal dak ħieles f' kitbietu , Patrick Sammut jippreferi l- istil ħieles għal kollox biex isensel l- opri tiegħu . It- temi ta' Cachia huma varji għall- aħħar u jittrasportawk minn mergħa għall- oħra tal- ħsieb b' ħeffa ta' l- għaġeb . F' Patrick Sammut jidher ċar il- bniedem rett , il- kritku , l- analista li jagħmel dissett issa mhux mill- poeżiji ta' ħaddieħor kif imdorrijin narawh jagħmel , imma mill- ħajja nnifisha li donnha żvijat fi triqitha u saħansitra mill- istess bniedem li donnu jehda bil- qirda ta' l- ambjent ta' madwaru . Huwa , iżda jirrifjuta li jilmaħ it- tmiem riesaq u jagħżel li b' sabar jistenna l- bidla lejn ħajja aħjar , lejn l- għarfien ta' dak kollu sabiħ u l- apprezzament wara l- għarfien . Antoloġija li kapaċi ssiefrek fuq mewġietha minn estrem għall- ieħor u turik bla tlaqliq l- irkejjen oskuri ta' l- eżistenza u timlik bl- ewforija mixtieqa li tgħin lill- bniedem biex jgħix tassew u mhux jeżisti . . Inti ttraduċejt xogħlijiet ta' kittieba llum mejtin u li għexu 'l bogħod minna temporalment . Għandi f' moħħi lil Dante , Shakespeare u Oscar Wilde . Huma wkoll kittieba barranin li kitbu f' ilsna oħra , mhux il- Malti . Issa għandna xogħol ta' awtur Malti li għadu ħaj , miktub illum u bil- Malti , li inti qlibt għall- Ingliż . Xi tgħid dwar dan kollu ? L- awturi li semmejt , kollha kbar u ta' fama mondjali , jien qlibt xogħolhom minn Ilsienhom g ] all - Malti . Fil- każ ta' Alte Vestiga , ippubblikat oriġinarjament bil- Malti , ħdimt mill- Malti għall- Ingliż . Dan għal raġuni sempliċi : meta qarjt din in- novella sabiħa u kolossali , innamrajt minnha . U kif , għidtlek drabi oħra , meta xi xogħol letterarju jogħġobni , insir inħobbu sinċerament . Kif beda l- kuntatt tiegħek ma' Anton Sammut jew viċi - versa ? Jum minnhom , Anton ċempilli u għarrafni li kien ippubblika novella massiċċa bil- Malti , li kien semma Alte Vestiga ( kliem Grieg għal " Fittex fil- Fond " ) . Iżda sa dakinhar ma kontx għadni nafu . Qbadna taħdita twila , li minnha ntbaħt li għad Ii Anton kien żagħżugħ u , bħali , qatt ma kien rifes ebda universita' , iżda kellu fih baħar impressjonanti ta' għerf u kultura , li għaġġibni . U meta qalli li xtaq jaqleb ix- xogħol tiegħu bl- Ingliż , għall- ewwel sinċerament , ma kontx se naċċetta minħabba impenji oħra . Il- ktieb kien voluminuż , fuq l- erba' mitt faċċata … Iżda meta ftit jiem wara ltqajna u għaddieli kopja , u bdejt naqra , tant ix- xogħol għoġobni u saħħarni , li qtajtha li naċċetta li naqlibhulu . Għaliex it- titlu Memories of Recurrent Echoes fil- verżjoni bl- Ingliż ? Ladarba toħroġ traduzzjoni ta' xogħol oriġinali , it- traduzzjoni tibqa' tal- awtur innifsu jew issir xogħol ġdid mill- pinna tat- traduttur ? Xi tgħid dwar dan ? It- titlu Memories of Recurrent Echoes kien għażla ta' l- awtur , mhux tiegħi . Dwar it- titlu għamilt is- suġġerimenti tiegħi u ħallejt f' idejn Anton . Ħaġa loġika li kull traduzzjoni ta' kwalunkwe xogħol issir xogħol ġdid , li naturalment , ifakkar f' dak oriġinal u jippermetti l- konfront bejn l- oriġinal u t- traduzzjoni , l- aktar fejn tidħol sengħa letterarja u fedelta` . Huwa ironiku li fl- Università ta' Malta l- kors fit- traduzzjoni ilu għaddej għal xi snin issa , imma Alfred Palma għadu qatt ma ġie mistieden jipparteċipa fih ? Huwa minnu dan u kif tirreaġixxi għal dan ? U jien ngħidlek li Alfred Palma QATT ma se jiġi mistieden biex jipparteżipa fil- kors tat- traduzzjoni mniedi mill- Università ta' Malta . Palma m' għandux it- timbru akkademiku ta' traduttur , u l- arti tat- traduzzjoni jgħallmuhielek ( ! ) fl- Università BISS u mhux titwieled miegħek ( ! ) . Madankollu nassigurak li ma qed ninkedd xejn għal dan l- aġir . Issa l- Università drat tinjorani u jien ninjora lilha , u naħseb li hekk sejrin tajjeb ! Inti tiddeskrivi lilek innifsek bħala awtodidatta . M' għandekx kwalifiki universitarji u lanqas titli akkademiċi wara ismek . Minkejja dan urejt sa fejn tasal il- ħakma tiegħek fuq ilsna bħall- Malti , it- Taljan , l- Ingliż u l- Franċiż . Kif tirreaġixxi għal dan ? X' hemm wara dan kollu , anki f' termini ta' sagrifiċċji , enerġija , dedikazzjoni u l- bqija ? Iva , jien awtodidatta ; u nemmen li kwalunkwe forma ta' arti titwieled miegħek . Minnu , bit- tagħlim , ukoll Universitarju , it- talent li jkollok jista' jibbenefika teknikament , iżda xorta waħda jibqa' l- fatt li ċerta oriġinalità inerenti f' kull artist tiddgħajjef u titlef mill- oriġinalità meta tiġi soġġetta għal ideat ta' oħrajn , li dawn ikunu wirtu wkoll minn għand ta' qabilhom . Nerġa' ngħidlek , l- ebda Univesità ma tagħmel artist . In- natura tagħmlu oriġinal ; it- tagħlim iġagħlu jibni fuq ħaddieħor . Għaldaqstant ma nħossni inferjuri xejn minħabba l- fatt li jien awtodittata . Għallinqas inħoss li jien oriġinali ! Wara dan hemm is- sagrifiċċji , sagrifiċċji kbar u tbatija fiżika u mentali ; hemm il- fatt li għax ma jkollokx ittri wara ismek titwarrab u titqies biss dilettant , u tiġi diskriminat vilment , kif ġejt ( u għadni ) diskriminat jien . X' ifissru għalik rikonoxximenti bħalma huma l- Lauro Dantesco li ngħatajt f' Ravenna fl- 2008 , u issa l- Medalja għall- Qadi tar- Repubblika ( 2009 ) ? Il- Lauro Dantesco għalija kien l- ewwel katarsi kbira li taffietli l- morr li doqt hawn Malta ; meta f' Ravenna , fl- Italja , is- sena l- oħra ( 2008 ) , ġie rikonoxxut dak li għamilt kemm g ] all -Il sien Taljan u kemm għal dak Malti , meta qlibt f' Ilsienna id- Divina Commedia ta' Dante . F' Malta , minħabba r- raġunijiet li semmejtlek hawn fuq , u ħajr għal doża qawwija ta' għira , dan ix- xogħol baqa' jingħata l- ġenb u ftit li xejn importanza . Qisu ma sar xejn . Il- Lauro Dantesco wera mod ieħor . Il- Medalja għall- Qadi għar- Repubblika , li ngħatajt ftit ilu , wara snin twal li kont ili li ġejt rikmandat minn Kunsilli , Għaqdiet u nies serji u ta' l- affari tagħhom , kienet ukoll katarsi għalija għax , saflaħħar , xi forma ta' rikonoxximent minn pajjiżi waslet ukoll ! Kif jgħaddi l- jum tiegħu Alfred Palma ? Il- jiem tiegħi ivarjaw skond xi jkolli nagħmel . Kif inqum kolazzjon ħafif u nara x' neħtie [ id- dar , barra jew ġewwa . Imbagħad sagħtejn kitba , xi kritika letterarja u x' naf jien . Pranzu ħafif u aktar xogħol ta' kitba jew qari . Imbagħad sagħtejn pjanu , mixja twila , ikla oħra ħafifa u aktar kitba . Xi nofs il- lejl naqbad ktieb u malajr insib ruħi fi ħdan Morfew . Xi drabi nvarja b' xogħol fil- ġnien , jew xogħol ta' handyman f' dari stess … tibjid , żebgħa eċċ . u daqqiet nintefa' npinġi Naturalment ikun hemm dik l- attività soċjail li tinqala' minn żmien għal żmien , kif ukoll parteċipazzjoni bħala membru f' diversi kumitati jew għaqdiet , kif ukoll f' Radju Hompesch , ir- radju tal- komunità Żabbarija . Xi tgħid dwar kwistjonijiet bħalma huma ċ- ċensura fuq naħa , u dik li xi wħud iqisu bħala psewdo - letteratura li qed tfaqqas dan l- aħħar fil- qasam lokali ? Fuq naħa l- bniedem huwa liberu li jesprimi dak kollu li jixtieq , imma fuq l- oħra huwa żbaljat li tingħata l- etiketta ta' letteratura anki lil kitbiet li ma joqorbu lanqas ftit lejha , u saħansitra jiġu ppremjati bl- ogħla rikonoxximenti lokali . Kif tirreaġixxi għal dan ? Dwar iċ- ċensura kemm -il darba esprimejt ruħi . Jien kontra ċ- ċensura fil- prinċipju , għax nemmen li bniedem adult u matur għandu d- dritt sagrosant għall- għażla ta' x' jagħmel , x' jara u x' jaqra . Iżda hawn jidħol punt delikat . Min hu tabilħaqq matur ? X' juri li bniedem hu matur ? L- ammont ta' snin ma jindikax kemm int adult ! B' hekk , l- aħjar li wieħed jista' jagħmel hu li javża lil dak li jkun dwar dak kollu li jista' jagħmillu ħsara , fiżika , mentali , morali u spiritwali ; imbagħad iħalli f' idejh dwar awto - ċensura . Għax l- impożizzjoni fuq il- libertà hija kontro - produttiva , u taf tkun distruttiva ! Dwar il- psewdo - letteratura li qiegħda toħoġ daż- żmien , inħoss sinċerament li qed tiżżeffen fin- nofs iċ- ċensura biex is- sensazzjonaliżmu ( li għandu l- benefiċċji finanzjarji tiegħu ) jagħmel impatt akbar . Letteratura li toffendi għandha tiġi pubblikata b' riservi kbar , b' rispett lejn id- dinjità , lejn is- sentimenti tal- qarrej . Imbagħad sta għal dan li jwarrab jew jeżalta dan it- tip ta' letteratura li , kif ġa għidt , fl- aħħar mill- aħħar għandha biss għan wieħed : sensazzjonaliżmu rħis li bih wieħed jikseb notorjetà u jdawwar lira tajba ! Kif tirreaġixxi jekk ngħidlek li mhux veru hawn Malta jaħkmu fuq kollox iċ- ċrieki tal- ħbieb , anki fejn jidħlu " kritiċi " , ġurija ta' konkorsi , ġurnalisti , pubblikaturi , u l- bqija ? Jekk tgħidli li hawn Malta ma jeżistux klikek jew ċrieki tal- ħbieb naħseb li tkun trid tiċċajta . Kemm jien u kemm int nafu , bħal ma jaf kulħadd , li hawn Malta bosta nies , f' kull fergħa u f' kull qasam tal- ħajja u ta' l- arti , isibu xortihom ħajr għal ħbieb influwenti li jdaħħluhom fiċ- ċirku tagħhom biex minn ġo fih igawdu isem , fama u flus . Min , għal xi raġuni jew oħra , ikun barra minn dawn iċ- ċrieki ikollu jibqa' jċejjaq u jaqta' bi snienu , u jikkonsla bil- frak li jaqa' minn fuq il- mejda . U dan hu partikolarment flagranti fejn jidħlu kritika , ħatriet , konkorsi , pubblikazzjonijiet u l- bqija .