Bhalissa għaddejja l- polemika taħraq dwar iċ- ċensura . Ic- ċensura hija kerha f' ċerti każi , f' każi oħra hija perikoluża , f' każi oħra hija bżonn . Pero ' . . . hemm min jaf jisfrutta okkażjoni bħal din mija fil- mija biex imexxi prodott , ibiegħ , jiġbed l- attenzjoni fuqu , anki jekk il- prodott li jkun qed joffri mhux bilfors ikun tajjeb , deċenti ( u hawn qed nirreferi għal valuri estetiċi aktar milli morali ) , anzi medjokri . U dan anki bl- għajnuna tal- gazzetti , tal- medja , tal- internet , ta' " kritici minn ta' ġewwa " . Hokkli dahri u nhokk tiegħek . L- idea llum hija din . Barra minn Malta l- hamallati , il- pastazati , il- lingwaġġ baxx u offensiv , il- pornografija , id- dagħa u l- bqija ilhom moda snin sħaħ , fiċ- ċinema u fit- televiżjoni l- aktar , imma anki fil- qasam tal- letteratura . Barra minn Malta din hija wkoll il- letteratura li qed tiġi ppremjata ( imma mhux biss din , tinsewx ! ) Mela d- difensuri tal- liberta' tal- espressjoni jghidulek għaliex aħna l- Maltin ma nistgħux nagħmlu bħall- barrani ? Huwa fatt li l- ikrah , il- baxx , il- medjokri jiġbed l- akbar attenzjoni , mela għaliex ma nikkuppjawhx ? Inkunu mal- kurrent , insiru parti mill- villaġġ globali anki f' dan il- qasam . Wara kollox il- massa dan li tfittex , hemm qiegħed is- suq u l- bejgħ . Imma min għandu għajnejh ħallih jara , u min għandu moħħ ħallih jifhem . . . U minn dawn hemm bosta , anki jekk - kontra l- ftit ( imma li jafu jagħmlu ħoss ) li bħalissa jimmonopolizzaw is- suq tal- ktieb - jippreferu jibqgħu fis- silenzju . Huma bosta d- difensuri u l- paladini tal- liberta' tal- espressjoni . Ma ninsewx pero ' li hemm arti , hemm letteratura , u fuq in- naħa l- oħra hemm il- medjokrita' , u anki d- difensuri tal- medjokrita' . Il- medjokrita' tibqa' medjokri , anki jekk tiġi ppremjata bl- ogħla premji li jistgħu jeżistu fil- pajjiż . Ghandha tingħata ħafna iktar attenzjoni meta l- awtoritajiet ikkonċernati jiġu biex jagħżlu l- membri tal- ġurija li jiddeċiedu liema pubblikazzjonijiet se jwarrbu u liema se jippremjaw . Il- ktieb u s- suq . Min isuq lil min ? Min se jagħti spazju lil dawk il- kittieba li m' għandhomx ix- xorti li jiġu mbuttati minn min għandu l- kapital x' jinvesti , minn min għandu l- mikrofonu f' idu , ir- riħ fil- qala ? Hawn jidħol il- Kunsill Nazzjonali tal- Ktieb . Naf li hemm elementi li jħobbu s- sewwa , jaħdmu bil- qalb u li huma IMPARZJALI . Imma l- imparzjalità hija d- don tal- ftit fuq din il- gżira skoll . Ic- ċensura u d- difensuri tal- liberta' tal- espressjoni . Wara dan kollu hemm dawk li jiġri x' jiġri jagħmlu dejjem profitt . Staqsu z- żgħażagħ tal- lum x' " letteratura " lokali qed jixtru . Investiment ieħor għall- ġejjieni tagħhom . . . ( Joseph Sant u Patrick Sammut : ĦOLM QABEL L- IRQAD . Stejjer . Pubblikazzjoni : Five Star Ltd , 2009 . pp . Min ma jħobbhomx l- istejjer ! Mhux biss , imma aktar mal- istorja tkun sempliċi biex tifhimha , aktar tinżel għasel lil dak li jkun . Id- dinja tagħna saret tant mimlija kumplikazzjonijiet u problemi , li l- bniedem sar jippreferi jaqra storja ħafifa biex taqtgħu ftit mir- realtajiet ta' madwaru u ddaħħlu fid- dinja tal- immaġinazzjoni li tirrilassah imqar għal ftit minuti biss . Proprju għalhekk , il- ħrafa baqgħet attwali u popolari sa llum . ĦOLM QABEL L- IRQAD huwa ktejjeb ta' dan it- tip . It- 12 -il rakkont li jħaddan , miktubin minn Joseph Sant u Patrick Sammut , żgur li jogħġbu kemm lill- kbar kif ukoll liż- żgħar . Huma rakkonti ħfief , qosra , mexxejja u ma jitolbu ebda taħbil il- moħħ żejjed ; dawn huma kollha ingredjenti adattati għall- ħrafa kif nafuha lkoll . Forsi l- aktar kittieb li rabat ismu ma' din it- tip ta' letteratura kien il- leġġendarju Grieg Esopu , li għex madwar is- seklu Sitta . Warajh ġew oħrajn . F' pajjiżna , l- aktar popolari kien il- Patri Ġiżwita Manwel Magri , li ħafna mill- ħrejjef tiegħu għadhom jinqraw saħansitra fi żmenijietna . Iż- żewġ awturi Joseph Sant u Patrick Sammut ( it- tieni huwa n- neputi tal- ewwel ) tawna sitt rakkonti kull wieħed . Joseph Sammut huwa isem kemmxejn ġdid fil- letteratura tagħna , iżda ċertament jidher li għandu ħażna ta' ħrejjef li ġabarhom tul is- snin u llum adattahom jew aħjar ħa l- ideat minnhom biex ħoloq oħrajn ġodda . Min- naħa l- oħra , Patrick Sammut huwa forsi aktar marbut mal- poeżija peress li huwa l- Viċi - President tal- Għaqda Poeti Maltin , u wieħed mill- aktar membri ħabrieka tagħha . Huwa tana wkoll pubblikazzjonijiet oħra , kemm ta' poeżija , kif ukoll ta' kritika . Sant ibbaża l- maġġoranza tar- rakkonti tiegħu dwar xi annimali partikolari . Naturalment , għax hekk għamlu kittieba oħra tal- ħrejjef tradizzjonali . Daqqa t' għajn lejn l- ismijiet ta' wħud mir- rakkonti tiegħu Il- Qattus Misterjuż , Il- Ġurdien Żaqqieq , Min ma jħobbx il- Kelb u Il- Bagħal ta' Nikola huma xhieda biżżejjed ta' dan . Sammut , imbagħad , ikkonċentra aktar dwar persuni u daħħalhom f' ċirkostanzi komuni marbutin mal- ħajja kontemporanja . L- istejjer Bessie ma titkerrahx aktar , Il- mobajl speċjali ta' Alfred , Peter tiġih idea , kollha jikkonfermaw b' mod ċar dan li rrid ngħid . Kull ħrafa , barra milli toffri okkażjoni divertenti lejn tmiemha , għandha messaġġ morali siewi ħafna . Ħaġa li llum qiegħda tisparixxi fil- kitbiet li qegħdin jiġu f' idejna . L- iskuża ? Dik ħaġa tal- passat . Il- letteratura hekk imsejħa " moderna " trid tħaddan għadd ta' kliem vulgari , pastaż , doppju sens , baxx u saħasitra tagħti dettalji sesswali biex tkun ta' ċertu livell . Għax wara kollox , dan hu l- mod kif tisraq l- aptit tal- qarrej " miskin " ! F' dawn ir- rakkonti ma nsibu xejn minn dan . Għalhekk fil- bidu għedt li dan il- ktejjeb tajjeb għal idejn il- kbar u ż- żgħar . Jiena nemmen li biex tagħti gost lill- qarrej u tedukah ma tridx tħammiġlu moħħu , anqas jekk tpoġġi tabella " Għall- kbar biss " ! Jaqaw il- pornografija tilfet il- veru tifsir tagħha ? ĦOLM QABEL L- IRQAD , barra mill- preżentazzjoni pulita li għandu , hu mżewwaq bi stampi ħelwin ; xogħol ta' Clifford Xuereb . Fih ukoll bijografiji tal- awturi u Daħla tiegħi . Jiena naħseb li li kieku xi ħadd kellu jaqra mqar rakkont minnu qabel jorqod , jidħol fis- saltna tal- ħolm bi tbissima , joħlom ħolm sabiħ u jistenbaħ bl- istess tbissima li jkun raqad biha . Il- Ħadd filgħodu . Jum bnazzi mill- isbaħ . Id- Dar tal- Mediterran . In- nies qed jinġabru bil- mod il- mod . Adulti u tfal , awturi u pubblikaturi , persuni li jaħdmu fid- Dipartiment tal- Libreriji pubbliċi . Fuq kollox stands sħaħ mimlijin b' kotba ta' kull tip . U n- nies tiżdied , taffolla , nieżla u tielgħa s- sala ewlenija tara x' jista' jolqot lill- għajn , x' jista jattira l- kurzita' , x' tista' tixtri . Jiena għamilt l- istess , imma din id- darba tajt kas iktar x' ġie ppreparat mill- organizzaturi tal- Fiera tal- Ktieb . Hadt gost tassew u għaddejt naqra ħin sewwa nifli t- taqsimiet differenti bil- bords iddedikati lill- Biblijoteka Pubblika , lid- Drammaturgi , lit- Tradutturi u lill- Monumenti flimkien mal- poeżiji Maltin marbutin magħhom . Din kienet inizzjattiva interessanti tassew . Il- pubbliku għalhekk ma attendiex biss biex jara u jixtri l- kotba , imma anki biex jiltaqa' ma' bosta kittieba Maltin ( ħajjin u mejtin ) , u anki poeżiji , marbutin mal- letteratura Maltija . Hadt gost ukoll naqra xi kwotazzjonijiet meħudin minn xogħlijiet ta' kittieba u ħassieba barranin , kwotazzjonijiet dwar il- ktieb , imma anki indirizzi elettroniċi , blogs u siti ta' kittieba lokali . U dan fuq l- iskrins diġitali li kien hemm imxerrda matul is- sala tal- espożizzjoni . Iktar ma jgħaddi z- żmien iktar wieħed jinduna li event bħal dan qed jiġi ppreparat b' imħabba u b' inventiva . Ma ninsewx ukoll is- serati ta' tnedija li seħħu matul dawn il- ħamest ijiem tal- Fiera tal- Ktieb . Saru wkoll inizzjattivi ta' Story Telling minn pubblikaturi partikolari , u din żgur hija okkażjoni importanti biex it- tfal joqorbu iktar lejn id- dinja tal- ktieb . Hadt gost nara lil ċerti kittieba jiffirmaw kotba tagħhom li għadhom kemm ġew ippubblikati . Il- kuntatt dirett tal- kittieb mal- pubbliku huwa neċessarju . Suggeriment tajjeb huwa li d- Dipartiment tal- Libreriji jegħleb kull ostaklu burokratiku jew bsaten fir- roti li jistgħu jiġu anki minn ġewwa stess , jagħmel il- kuraġġ u jibda jorganizza Laqghat apposta fejn il- pubbliku jibda jiltaqa' regolarment mal- kittieba kollha . KOLLHA , u mhux biss mas- soltu għażla limitata ta' awturi , imma l- awturi KOLLHA . Anki ma' dawk li m' għandhomx l- ispinta ta' pubblikaturi li bħalissa għandhom ir- rota tal- marketing f' idejhom u b' hekk jistgħu jiddettaw huma liema hija l- letteratura tajba u liema hija dik ħażina ; liema hija dik il- letteratura li għandha tidhol fid- djar tan- nies . Bhalissa għaddejja l- polemika taħraq dwar iċ- Censura . Ic- Censura hija kerha f' ċerti każi , f' każi oħra hija perikoluża , f' każi oħra hija bżonn . Pero ' . . . hemm min jaf jisfrutta okkażjoni bħal din biex imexxi prodott , ibiegħ , jiġbed l- attenzjoni fuqu , anki jekk il- prodott li jkun qed joffri mhux bilfors ikun tajjeb , deċenti , anzi medjokri . U dan anki bl- għajnuna tal- gazzetti , tal- medja , tal- internet . Imma min għandu għajnejh ħallih jara , u min għandu moħħ ħallih jifhem . . . U minn dawn hemm bosta , anki jekk kontra l- ftit li bħalissa jimmonopolizzaw is- suq tal- ktieb , jippreferu jibqgħu fis- silenzju . Il- ktieb u s- suq . Min isuq lil min ? Min se jagħti spazju lil dawk il- kittieba li m' għandhomx ix- xorti li jiġu mbuttati minn min għandu l- kapital x' jinvesti ? Hawn jidħol il- Kunsill Nazzjonali tal- Ktieb . Naf li hemm elementi li jħobbu s- sewwa , jaħdmu bil- qalb u li huma IMPARZJALI . Imma l- imparzjalita` hija d- don tal- ftit fuq din il- gżira skoll . Il- Fiera tal- Ktieb qed issir ukoll ESPERJENZA li ma tispiċċax mal- għeluq tal- ħames jum tagħha . U dan permezz tad- dedikazzjoni ta' persuni ġenwini . Prosit lil dawn . Naghlaq hawn .