M'huwiex sigriet li hafna pensjonanti f'Malta qed ikollhom diffikultajiet kbar biex ilaħħqu ma' l-għoli tal-hajja. F'dan ir-rigward tajjeb li wieħed jirreferi għall- pension adequacy report 2018 li ppublikat il-Kummissjoni Ewropea. Dan ir-rapport, li joħroġ kull tliet snin, jgħid li ' Malta's pensions protect against absolute poverty, but they do not constitute an adequate income replacement and as such pensioners are currently facing difficulties in making ends meet '. Ir-rapport ikopri l-perjodu 2008-2016 u jirreferi għal riformi li saru specjalment fl-2014. Jgħid li filwaqt li dawn għenu biex is-sistema ssir iktar sostenibbli, għad hemm sfida kbira dwar kemm il-pensjonijiet huma adegwati. Personalment nemmen li anke is-sostentibilita' għandha tiġi evalwata, iżda ser nagħmel dan f'artiklu sussegwenti. Qabel ma nkompli, ta' min infakkar li s-sistema tal-pensjoni f'Malta hija maqsuma f'zewg skemi: waħda kontributorja ibbażata fuq il-ħlas tal-bolol meta wieħed ikun impjegat u waħda mhux kontributorja għal dawk li m'humiex koperti b'dik ta' l-ewwel. Is-sistema preżenti tippermetti li pensjonanti jibqgħu jaħdmu sa l-eta' ta' 65, li jħallsu l-bolol tul dawn is-snin żejda iżda li ma jgawdux minn beneficcji ta' pensjonijiet minn dawn il-ħlasijiet. Malta tippermetti ukoll pensjonijiet privati u volontarji. Izda r-rapport tal-Kummissjoni Ewropea tgħid ukoll li illum eluf ta' ħaddiema ma jaffordjawx jinvestu f'din it-tip ta' pensjoni. Ta' min jgħid li dawn kienu fis-seħħ ukoll qabel ma ġew mgħaksa mill-Gvern ta' Mintoff fis-sebgħinijiet, u din waslet ghal sitwazzjoni diskriminatorja għal pensjonanti illum. Il-pjan ta' Mintoff kien li jiddiskrimina favur dawk intitolati għal pensjoni baxxa, iżda li ġara kien li l-pensjoni b'saqaf u taż-żewġ terzi ma baqghetx tirrifletti pensjoni relatata mad-dhul, b'riżultat li ħafna nies raw il-livell ta' l-għixien tagħhom tmur lura malli jidħlu fl-eta' pensjonabbli. Ir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea jgħid li d-dħul relattiv ta' l-anzjani qed imur lura u li t-tkabbir ekonomiku wassal għal prezzijiet għola ta' servizzi u prodotti bhal dawk medicinali, kera u komunikazzjoni. Għalhekk, ir-rapport juri li f'Malta wieħed ma jistax jissopravivi b'pensjoni. Nisa ta' 65 sena jew ikbar huma ġeneralment f'sitwazzjoni agħar mill-irġiel ta' l-istess eta' , u differenza bejn is-sessi hi waħda mill-għola fl-UE. Ir-riskju tal-faqar jew esklużjoni socjali għal persuni ta' eta' ikbar żdiedet, specjalment għal min għandu 75 sena jew iktar, anke jekk kien hemm titjib fir- relative poverty gap fost persuni ta' 65 sena jew iktar. Dan ir-rapport jagħmel numru ta' proposti għal pensjonijiet adekwati f'Malta. Dawn jinkludu mekkaniżmu li jiżgura li l-kontribuzzjoni ta' bolol wara l-eta' ta' irtirar ikun rifless fil-pensjoni, li l-pensjoni tiżdied permezz ta' formula li tirrifletti 50 fil-mija inflazzjoni tal-pagi u 50 fil-mija inflazzjoni tal-prezzijiet, kif ukoll il-possibilita' li min irid ikollu pensjoni privata minflok dik ta' l-istat. Huwa car li hafna pensjonanti mhux qed jgħixu l-aqwa żmien u li jiddependu minn dħul ieħor, assistenza jew sagrificcji personali biex ilaħħqu ma' l-għoli tal-ħajja. Jeħtieg kunsens nazzjonali fil-politika tal-pensjonijiet. Is-solidarjeta' bejn il-generazzjonijiet hi pilastru ewlieni ta' socjeta li tadher. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 27 ta' Mejju 2018 Sinjura President, Kap, Kunsilliera Grazzi talli lqajtuni fostkom. Qieghed hawn ghax nemmen li l-politika ghandha tkun dinjituza u gusta, u mhux wahda li lesta li tbiegh jew tikkorrompi kollox. Minghajr principji, gvern jisfa bla ruh, 'a soulless state', bhal m'hu l-Gvern Laburista. Gvern li lest li jbiegh kollox l-aqwa li jirbah il-voti: ic-cittadinanza, l-ambjent, l-ODZ, l-isptarijiet pubblici, gisem il-mara, il-wirt komuni, 'you name it'. Ghandna Gvern li jippremja lill-korrotti u li jipprova jisseduci lill-votanti biex isiru korrotti ukoll. Ghandna Gvern li ma jinteressahx mil-konsegwenzi socjali, ambjentali u ekonomici ta' politika ta' xejn m'hu xejn. Jekk fil-politika ma jkollkox principji, tkun bhal dak li ghamel patt max-xitan u eventwalment spicca hazin. Ghax min hu korrott ikun irid iktar korruzzjoni, f'bir bla qiegh li jhallas ghalih il-poplu. Fl-istess hin i l-principji m'ghandhomx ikunu xi domma tat-taleban. Ghandhom ikunu valuri li jiggwidawna u li ghandhom jigu aggornati ma' zminijietna. Fost ohrajn dawn jinkludu d-dinjita' umana. Il-bniedem ghandu jkun ic-centru tal-politika, u mhux ikun oggett, numru ghall-akwist tal-voti. Id-dicenza u l-onesta' ghandhom jigu qabel id-dahk fil-wicc. Ghandna nkunu ggwidati ukoll mis-solidarjeta'. Dan ifisser li minflok ma nipprovaw nisseducu l-votanti biex jippartecipaw fil-korruzzjoni u minflok ma nippremjaw l-isfruttar tan-nies, ghandna nkunu l-vuci ta' min qed jghix il-prekarjat, is-solitudni, l-ingustizzja, u min jixtieq jghix f'socjeta' li tivvalorizza l-gid komuni. Ghandna nkunu l-vuci ta' l-integrazzjoni socjali, u mhux ta' l-egoizmu u gratifikazzjoni instantja. Ejja nkunu bhal genitur li jaghti l-ahjar ezempju lit-tfal tieghu, u mhux bhall-genitur sakranazz li ma jghallem l-ebda sens ta' etika lit-tfal. Gvern alternattiv ghandu jshahhah is-sussidjarjeta'. Prezentament il-Gvern Laburista qed izarma l-kunsilli lokali u s-socjeta' civili u qed jiccentralizza l-poter f'idejn il-Ministri u l-klikkek taghhom. Ghall kuntrarju, ahna ghandna nafdaw iktar poter f'idejn ic-cittadin, f'idejn il-kunsilli lokali u l-volontarjat. Ahna rridu partecipazzjoni dinjituza tac-cittadin fid-demokrazija, fejn nirrispettaw id-diversita' u mhux naraw il-persuna bhala numru. U ghandna nkunu kburin li ahna cittadini Ewropej u li nitkellmu fil-fora Ewropej li ahna vvutajna biex nissiehbu fihom. Principju iehor hu dak tas-sostenibilita'. Il-Gvern Laburista sar dipendenti fuq il- bejgh tal-passaporti. Minghajr sens ta' dinjita', qed jorbot is-social housing mal-bejgh tac-cittadinanza taghna. Qed jaghti permessi bl-addocc sahansitra fuq art ODZ, l-aqwa li jikseb il-voti ghall-elezzjoni ta' wara. U biex igawdu l-ftit ser igib rovina ambjentali u ekonomika ghal kulhadd. Ghax veru sirna l-aqwa fl-ewropa, izda l-aqwa fil-korruzzjoni u t-tniggiz. Ghall-kuntrarju, politika sosentibbli tiddiversifika l-ekonomija bhal ma ghamlu Gvernijiet Nazzjonalisti fil-passat anke meta kien hemm il-maltemp ekonomiku. Tpoggi l-gid komuni fuq l-agenda nazzjonali. U tinvesti fl-edukazzjoni. Ghax ha nghiduha kif inhi, l-edukazzjoni tiswa l-flus, izda l-injoranza tiswa ferm iktar. Ghalhekk nappella biex inkunu tim wiehed maqghud ghar-rebhiet elettorali. Il-fatt li l-Partit Nazzjonalista qed jinkoragixxi d-dibitattu intern ifisser li jirrispetta l-intelligenza tan-nies. Mhux bhal Partit Laburista li jipprova jaghlaq halq is-socjeta' civili u l-artisti ta l-V18 . Tajjeb li fil-Partit Nazzjonalista hemm l- ghaqda fid-diversita'. Tajjeb li l-politika tigi ibbazata fuq l-evidenza u studji professjonali. Fuq kollox, tajjeb li l-partit ikun vicin in-nies u mhux maghluq f'xi torri ta' l-ivorju. Tajjeb li jkun hemm politika tal-perzwazzjoni, u mhux it-tisbit u x-xiri tal-voti. Ghax hbieb tieghi, l-uniku pjan ta' Joseph Muscat hu kif jirbah il-voti biex il-klikka tieghu issir miljunarja Il-pjan taghna huwa li ntejbu l-kwalita' tal-hajja ta' kulhadd: taghna u tat-tfal taghna. Jien qieghed hawn biex nikkontribwixxi ghal partit maghqud u gvern alternattiv. Lest li nikkontribwixxi fit-tim li qed ifassal futur flimkien. Ghalhekk, ejja nkomplu nirrigeneraw irwiehna, nikkonvincu iktar nies u nkunu preparati ghall-Gvern meta jasal il-mument. Kunsill Generali - Infasslu l-Futur Flimkien - Partit Nazzjonalista, 13 ta' Mejju 2018
Mind your language - Michael Briguglio Il-pensjoni sservi? – Michael Briguglio The poverty of pensions - Michael Briguglio Watch: Two weights, two measures at V18 Passing the buck - Michael Briguglio Diskors - Kunsill Generali PN - Michael Briguglio