Alfred Palma , traduttur tad- Divina Commedia ta' Dante mit- Taljan għall- Malti . Minn fejn twieled proġett ambizzjuż bħal dan ? X' ghamlt inti li m' għamlux nies bħal Erin Serracino Inglott fil- każ tad- Divina Commedia ? Lil Dante ili nhobbu sa minn żmien l- iskola , meta bdejt nistudja d- Divina Commedia fil- verżjoni ta' Tito Casini Per loco eterno . Dak il- vjaġġ mistiku u mistħajjel kien saħħarni u , ukoll dak iz- żmien , kont nimmagina kif opra hekk kbira setgħet tinstama' bil- Malti Maz- żmien ix- xewqa tat- traduzzjoni bdiet tikbes ġo fija , aktar u aktar meta skoprejt li Malta ma kellhiex traduzzjoni sħiħa u irrimata ta' dan ix- xogħol hekk kbir . Fl- 1964 ħareġ l- Infern ta' Erin Serracino Inglott , xogħol tajjeb immens u magħmul b' reqqa kbira ; iżda ma kienx irrimat . U kien dan li xprunani , fil- ħeġġa ta' zghoziti ( 26 sena ) li nidħol għal din it- traduzzjoni . F' jum sajfi ta' l- 1966 , imbagħad , intfajt ngħaddi z- żmien fuq kopja qadima tad- Divina Commedia ta' Eugenio Camerini ( 1883 ) u fettilli nittraduci l- ewwel ftit versi ta' l- Infern . Ittantajt nirrimahom u rnexxieli , u temmejt ix- xogħol kollu 20 sena wara , fl- l 986 , eżawrit u mkisser , iżda sodisfatt għall- aħħar ! Kemm ippubblikajt kopji tad- Divina Commedia bil- Malti ? Sibt għajnuna finanzjarja ? Fadal kopji għall- bejgħ ? Ippubblikajt elf kopja ta' dan ix- xogħol . Ghajnuna finanzjarja xejn , u mingħand ħadd ! U mn ' Alla kien is- Sur Paul Zammit tal- Palprint Press li ndaħal biex jistampahieli ( spejjez tiegħi ) għax kieku dan ix- xogħol għadu fuq l- ixkaffa . Illum fadalli biss xi għaxar kopji , u qiegħed nibża' għalihom . Inghatajt xi tip ta' rikonoxximent lokali għal proġett kolossali bħal dan li hadlek 20 sena minn ħajtek ? Anzi bosta intellettwali dehru li nħasdu bix- xogħol tiegħi u ħalfu li jinjorawh sa mill- bidunett . Jien iben ħaddiem umli tat- tarzna u wara ismi ma ngibx ittri . Ghalhekk l- intellettwali , mhux mingħajr doża qawwija ta' għira , ħalfu li jinjorawni , u din il- ħalfa zammewha sa ftit jiem ilu , meta Roberto Benigni żar Malta biex jingħata l- Honoris Causa . Imma jien kont naf li għamilt xogħol tajjeb , u l- mostru ta' għajnejh ħodor QATT ma beżżagħni ; anzi dejjem kattar fija l- kuraġġ biex nissokta sejjer minkejja kollox . Kif hassejtek meta sirt taf li l- Universita` ta' Malta stiednet lil Benigni biex jirrecta partijiet mid- Divina Commedia ( u tagħtih rikonoxximent akkademiku għoli ) , u anki lil professur barrani biex anki jbiegħ kopji tal- verżjoni tiegħi tad- Divina Commedia bl- Ingliż , u lilek ma ftakritx fik ? Tixtieq tagħmel xi osservazzjonijiet rigward dan ? Weggajt ħafna ; mhux tant għalija milli għal Malta u għall- Ilsien Malti . U għadni nweġġa' ħafna meta nara lil Malta imkasbra mill- istess uliedha , li għalihom għadha Cinderella , u postha fil- kċina ! Ulied ingrati , mkabbrin u suppervi , allat żgħar tat- tafal , li għadhom jilgħaqu u jinċensaw dak kollu li hu barrani , jiċċekknu quddiemu huma u jċekknu magħhom lil Malta , li tibqa' tibki fil- kċina ! Gieli inghatajt jew se tingħata xi tip ta' rikonoxximent minn barra għax- xogħol tiegħek fuq id- Divina Commedia bil- Malti ? Tixtieq tgħid xi ħaġa dwar il- Progetto Dante f' Ravenna ? Rikonoxximent formali minn barra ma kellix . Izda sa mill- 1991 , meta ħriġt dan ix- xogħol , sibt ħafna għajnuna morali u rikonoxximent informali mill- Ambaxxatur Taljan ta' dak iz- żmien , Dott. Marino Fleri , li xtara għadd kbir ta' kopji tat- traduzzjoni tiegħi biex iqassahom lil bosta personalitajiet , fosthom lill- Presdent ta' l- Italja , Oscar Luigi Scalfaro . Dwar il- Progetto Dante 2008 , li fih inhossni kburi li int se ssehibni , tifhem li din l- okkażjoni unika ma setgħetx ġiet f' mument aktar ironiku minn dan . Hija tabilħaqq katarsi għalija , balzmu fuq il- ferita li , jekk Alla jrid , f' Settembru li ġej , ġo Ravenna , ftit passi bogħod mill- qabar ta' Dante , se jkolli l- okkażjoni li nzid isem Malta ma' dawk tal- pajjiżi l- oħra li għandhom it- traduzzjoni tagħhom tad- Divina Commedia . Iva , ħabib , dakinhar , int u jien se noħorġu lil Malta tagħna mill- kċina !