Hekk kif il-Gvern bihsiebu jbiddel il-ligi tal-IVF, tajjeb li ninnutaw li l-gvern irid jintroduci s-surrogacy f'Malta. Jien ghandi riservi qawwijin ghas-surrogacy, u hawnhekk naqbel ma' bosta hsibijiet li jvarjaw minn dik feminista ghal dik kattolika. F'bosta pajjizi Ewropej is-surrogacy hi illegali, u f'xi pajjizi hi permessa s-surrogacy 'altruista'. Il-Parlament Ewropew talab lill-pajjizi msiehba fl-UE biex ma jippermettux is-surrgacy. Fl-opinjoni tieghi, is-surrogacy irendi l-gisem tal-mara oggett li jista' jigi sfruttat u komodifikat. Il-mara ssir fabbrika, ma tistax tissejjah 'omm' u d-drittijiet tal-wild huma pratikament inezistenti. L-ewwel jigi il-klient. Dan l-argument jghodd ukoll ghas-surrgacy 'altruista'. Kif nistghu qatt inkunu nafu li surrogacy tkun verament 'altruista', li ma saret l-ebda pressjoni socjali fuq il-mara u li m'hemmx flus klandestini involuti? Il-Gvern ghamel ricerka biex jara min huma dawk li jintuza gisimhom ghas-surrogacy? Qieghed jikkunsidra l-possibilita' li dawn in-nisa jista' jkollhom inqas poter socjali mill-klienti taghhom? U x'jigri jekk is-surrogacy ma jmurx skond il-pjan? Nghidu ahna jekk l-omm tkun trid izzomm it-tarbija, jew jekk il-klienti ma jridux it-tarbija. Jew jekk jinqala xi mard? Ma nistax nemmen kif gvern li jsejjah lilu nnifsu feminista qieghed jinjora kwistjonijiet etici u qed jipprova jevita diskussjoni infurmata u matura. Iktar ma jmur iktar qed nersqu lejn gvern bla ruh, 'a soulless state', fejn il-politika tal-gvern trendi kollox prodott ghall-isfruttar. Il-gisem uman ser jizdied mal-lista fejn diga' nsibu c-cittadinazna, l-ambjent u l-art pubblika. Jehtieg li attivisti, politici u esperti fix-xjenzi medici u socjali izidu l-pressjoni biex il-Gvern ma jkomplix ghaddej b'din il-politika ta' komodifikazzjoni tal-gisem uman. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 29 ta' April 2018 Michelle Obama dan l-ahhar ghamlet analogija interessanti ferm dwar id-differenzi bejn l-eks President Amerikan Barack Obama u l-President attwali Donald Trump. Obama qalet hekk: "Nahseb qed naraw x'jigri meta thalli kollox ghaddej. Ghal tmien snin, meta Barack kien president, wiehed kien ihossu li hemm 'genitur tajjeb' id-dar: Genitur responsabbli, dak li jghidlek biex tiekol il-karrotti u biex torqod x'certu hin. Illum ghandna l-genitur l-iehor. Dak li jahseb li qed niehdu gost, ghax issa nistghu nieklu l-helu l-gurnata kollha, nibqghu imqajmin sa x'hin irridu u ma nsegwux regoli". Kliem Michelle Obama huwa tassew applikabbli ghal Malta. Il-Gvernijiet Nazzjonalisti bejn l-1987 u l-2013 ma kienux perfetti, izda gabu tibdil importanti fil-pajjiz bhad-demokrazija liberali, il-liberta' ta' l-espressjoni, il-pluralimzu tax-xandir u tas-socjeta' civili, l-eliminazzjoni tal-vjolenza mill-apparat ta' l-istat, zvilupp ekonomiku u socjali, shubija fl-Unjoni Ewropea u shubija fl-Ewro. Meta kien hemm maltemp ekonomiku globali wara l-krizi tal-2008, Malta zammet sod u baqghet mixja. Kemm Eddie Fenech Adami kif ukoll Lawrence Gonzi kemm il-darba hadu decizzjonijiet importanti u rrikonciljaw interessi differenti billi poggew il-gid komuni fuq quddiem. U avolja kienu konservattivi fuq kwistjonijiet bhad-divorzju u d-drittijiet LGBTIQ, li kieku ma kienux huma li fethu l-bibien ghall-liberta', kien ikun ferm iktar difficli li wara jinfethu t-twieqi ghal dawn id-drittijiet. Kien hemm oqsma bhall-ambjent li kien jixirqilhom iktar importanza, izda pajjizna kien qed jara titjib f'certi oqsma permezz ta' regoli frott ta' shubija fl-Unjoni Ewropea. Ejja nqabblu dan kollu mal-Gvern Laburista ta' Joseph Muscat. Huwa veru li l-ekonomija qed tikber, izda l-istess tikber iz-zaqq meta wiehed jiekol hafna helu. Il-mudell ekonomiku ta' Muscat hu bbazat fuq bejgh tal-passaporti, zvilupp bla razan, u l-kummercjalizazzjoni tal-gid komuni. Is-sostenibilita' ta' dan il-mudell fuq medda ta' snin hu wiehed dubjuz, iktar u iktar meta ma jidhirx li hemm pjan ghal difersifikazzjoni. Il-Gvern Laburista qieghed jatwa politika ta' xejn m'hu xejn f'oqsma bhall-ambjent, is-sahha u t-trasport. Il-governanza dghajfa qed tagevola l-korruzzjoni u kbarat li ma jsegwux ir-regoli qed jigu ippremjati. Sa dan it-tant Joseph Muscat jipprova jisseduci lill-poplu biex jippartecipa f'prattici simili. Ta' min wiehed jomghod sew kliem bhal ta' Michelle Obama. Jaghmlu sew dawk li jitkellmu dwar kif il-Gvern ta' Joseph Muscat qed ibiddel il-pajjiz f'wiehed fejn kollox ghandu prezz u fejn ma jippurtaniex mill-konsegwenzi ta' politika li ma tharisx fit-tul. Sewwa jaghmlu dawk li ma jiskrux sakra li jkollha konsegwenzi koroh l-ghada. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 23 ta' April 2018 Nixtieq nitkellem dwar xi realtajiet u inugwaljanzi socjali f'pajjizna illum. Tajjeb inzommu f'mohhna li l-inguwaljanza socjali jista' jkollha forom varji. Jista' jkollha x'taqsam ma' fatturi ekonomici, ma' pregudizzji, ma' diskriminazzjoni u ma eskluzjoni socjali ta' gruppi varji. Jekk niehdu d-dinja tax-xoghol bhala ezempju, naraw li f'pajjizna hemm realtajiet kontrastanti ferm. Filwaqt li l-ekonomija qed tikber u l-qghad u l-istatistka tal-faqar juru tnaqqis, hemm madwar 30% tal-'working age population' li m'humiex qed jahdmu f'impjieg formali. Fost dawn hemm 7,000 zghazugh li mhux qed jirregistraw ghax-xoghol jew jattendu xi facilita edukattiva. Hemm ukoll bosta haddiema li qed jesperjenzaw zminijiet iebsa. Huma hafna l-haddiema b'pagi baxxi u/jew b'kundizzjonijiet hziena li ma jistghux ilahhqu ma' l-gholi tal-hajja u li ma jistghux jitolbu ghal pagi iktar gholjin. Dan minhabba ragunijiet bhal dik li f'xi setturi jistghu jinstabu haddiema ohrajn minflokhom li lesti jahdmu ghal pagi iktar baxxi u ghal kundizzjonijiet inferjuri. B'hekk jinholoq ciklu ta' sfruttar u kompetizzjoni ingusta bejn il-haddiema. Hemm ukoll bosta fatturi kulturali u socjali li qed iwasslu ghal inugwaljanzi li hafna drabi jahmdu kontra n-nisa fuq il-post tax-xoghol. Politika li verament trid l-ugwaljanza f'dan il-qasam tizgura li n-nisa ikollhom l-istess stima, appogg, pagi u kundizzjonijiet li ghandhom l-irgiel fuq il-post tax-xoghol. Politika ekwa titkellem ukoll dwar ir-responsabilitajiet ta' l-irgiel fil-familja u mat-tfal. Ta' min iqis ukoll li f'pajjizna huwa stmat li l-ekonomija mohbija (underground economy) hija pjuttost kbira (25% tal-prodott gross domestiku). Hemm diversi ragunijiet li jispjegaw l-ezistenza ta' xoghol mhux dikjarat. Fosthom hemm l-ezistenza xoghol prekarju b'kundizzjonijiet ta' sfruttar li donnhom qed jaharbu mill-attenzjoni ta' l-awtoritajiet. Ta' min isemmi kwistjonijiet ohra relatati ma' l-eskluzzjoni socjali. Fost dawn hemm is-solitudni. Paradoss ta' zminijietna hu li filwaqt li l-bliet u l-irhuha qed jikbru, is-socjeta' qed tkun karattierzzata ukoll minn nuqqas ta' sens ta' komunita', individwalizazzjoni f'oqsma varji tal-hajja u nies li jhossuhom wahidhom qalb il-folla. Ghalhekk huwa importanti li l-politika socjali tipprovva ssahhah il-komunitajiet fis-socjeta'. Dawn jistghu ikunu komunitajiet lokali, fuq il-post tax-xoghol u fl-edukazzjoni, u jistghu ikunu ukoll komunitajiet ta' persuni b'esperjenzi, gosti jew kulturi simili. Investiment ikbar fil-kunsilli lokali, fl-ghaqdiet non-governattivi u f'inizjattivi edukattivi, socjali u kulturali jistghu jghinu f'dawn ir-rigward. F'socjeta' fejn il-partiti politici ghandhom prezenza kbira f'oqsma varji tal-hajja, huwa importanti li tigi valorizzata politika li temfasizza kemm il-kapital socjali, u mhux wahda li tisfrutta lil bniedem peress ta' processi fejn il-vot jispicca arma biex nikkompettu ma' xulxin ghall-privileggi. Tajjeb ukoll li l-politika tippromwovi bilanc ta' drittijiet u dmirijiet, biex b'hekk l-individwu ikun verament parti mis-socjeta' ta' madwaru. Ghalhekk, oppozizzjoni b'sahhitha ghandha d-dmir li titkellem f'isem dawk li qed jesperjenzaw inugwaljanza frott ta' politika ta' Gvern li kemm il-darba qieghed iwarrab ir-ruh socjali. Il-fatt li l-Gvern Laburista irid idahhal ligijiet bhal dik tas-surrogacy juru li minkejja d-diskors li hu feminista u liberali, fil-verita' huwa favur politika li tmur kontra d-dinjita' tal-persuna. Nitxtieq nitkellem ukoll dwar kwistjoni ohra li qieghda fuq fomm kulhadd: L-ahbarijiet li hargu mid Daphne Project: konsorzzju ta' 45 gurnalist minn gazzetti kbar minn 18-il pajjiz . Huwa car iktar minn qatt qabel li l-pozizzjonijiet ta' Keith Schembri u Konrad Mizzi m'ghadhomx tenibli u ghalhekk ghandhom jitnehhew mill-karigi taghhom ta' ministru u Kap tal-Ufficcju tal-Prim Ministru. Ir-revelazzjonijiet mid-Daphne Project izidu aktar evidenza mal-illegalitajiet tal-Panama Papers. Iktar ma' l-Prim Ministru Joseph Muscat jibqa jiddefendi lill-Schembri u Mizzi, iktar qed isahhahh il-kultura' ta' xejn m'hu xejn, il-kultura' ta' l-impunita fejn hemm ligi ghall-Allat u ligi ghall-annimali. Jidher li l-triumvirat ta' Muscat, Schembri u Mizzi iridu jzommu l-poter akkost ta' kollox u ghalhekk ghandna noqoghdu attendi sabiex niddefendu l-kisbiet demokratici li akkwistajna tul is-snin. Ghalhekk naghlaq biex nappella biex ikun hemm unita' milll-forzi kollha ta' rieda tajba sabiex insalvaw il-pajjiz mill-iktar tmexxija korrotta li qatt kellu. Il-poter ta' Muscat m'huwiex etern, u ahna ser nibqghu infakkruh b'dan il-fatt permezz tal-vuci, tal-kitba u ta' l-attivizmu taghna. Diskors, 22 ta' April 2018 Kif tahdem il-politika ta' l-izvilupp f'Malta? Nistghu nghidu li hemm relazzjoni ta' dipendenza bejn il-gvern u l-izvilupputari kbar. L-izviluppaturi jipprovdu tkabbir ekonomiku u incentivi ohra. Il-Gvern jappoggja l-izvilupp permess ta' permessi, infrastruttura, legizlazzjoni u fatturi ohra. Din ir-relazzjoni hi prodott ta' rabta ideologika ma' zvilupp permess ta' sfruttar ta' l-art. L-Awtorita' ta' l-Ippjanar hi rapprezentanta important tal-Gvern f'dan ir-rigward. Izda tajjeb ninnutaw li mhux qed nitkellmu dwar istituzzjoni monolitika li dejjem tiddeciedi bl-istess mod. Minflok, ninnutaw li d-decizzjonijiet huma ta' sikwiet influenzati minn antagonizmi bejn interessi differenti, fejn certi ilhna huma iktar b'sahhithom minn ohra. Hemm bosta ezempji li juru li l-moviment ambjentalista fis-socjeta' civili kellu impatti sostanzjali u rnexxielu jwaqqaf jew inaqqas certu zvilupp. Ezempji ricenti jinkludu ir-rebha kontra zvilupp massiv f'wied ghomor u t-tnaqqis ta' l-art ODZ li ser tittiehed fiz-Zonqor. Nittamaw li din ta' l-ahhar titnaqqas ghal kollox u b'hekk ghandna nibqghu vigilanti u attivi biex insalvaw iz-Zonqor. Meta l-moviment ambjentalista jkollu l-appogg ta' partit politiku kbir jew ta' elementi fi hdanu, dan generalment jaghti spinta kbira lejn rizultat konkret. Izda tajjeb naraw ukoll kif il-politika tal-gvern Laburista qed tipprova tintensifika l-izvilupp billi tesseduci lil kulhadd sabiex isir zviluppatur. Qed nesperjenzaw intensifikazzjoni tar-relazzjoni bejn il-gvern u zviluppaturi kbar, u l-ezempji ricenti ta' Townsquare f'Tas-Sliema u l-ITS f'San Giljan u Pembroke juruna x'ghandna nistennew f'postijiet ohra fis-snin li gejjin. Izda l-Gvern Laburista qed jipprova jbiegh holma lill-pubbliku kollu permezz ta' weghdi elettorali, politika dghajfa li tipperemetti zvilupp kbir jew zghir u li qed iwassal ghal kostruzzjoni bla razan kemm urban kif ukoll rurali. Il-bejgh tal-passaporti u l-importazzjoni ta' haddiema barranin qed jipprovdu suq ghal dawn il-propjetajiet, u hekk kif il-prezzjiet tal-kirjiet u tal-bejgh qed ikunu wisq gholjin ghal persuni li ghandhom dhul baxx. Il-politika ta' sorveljanza permezz ta' micro-management tal-Gvern Laburista taghti l-permessi lil min joffri lealta politika u tkun iebsa ma' min hu meqjus avversarju politiku anke jekk kollox ikun skond ir-regoli. Izda kemm hu sostenibbli dan il-mudell ekonomiku fuq medda itwal ta' zmien? Hemm argumenti varji li wiehed ghandu jqis. Dawn jinkludu l-pressjoni politika tal-moviment ambjentalista fis-socjeta' civili u l-alleati tieghu, l-impatti ambjentali u fuq it-traffiku, u t-tnaqqis fid-domanda jekk jonqsu l-barranin li qed jigu jghuxi Mata. Sa dan it-tant l-impatt kumulattiv fuq il-bliet, l-irhula u l-pajsagg rurali qed jikber, u pajjizna qed isir wisq dipendenti fuq qasam ekonomiku wiehed. Jekk u meta dan jibda' jmajna, l-impatt ekonomiku jaf ikollu riperkussjonijiet iebsa ferm. Ghalhekk, f'pajjizna illum ir-relazzjoni bejn zviluppaturi u l-Gvern intensifikat favur zvilulpp iperattiv. Iktar ma jkun hemm koalizzjonijiet wiesgha kontra dan, ahjar. Tajjeb ukoll li nharsu lejn ekonomija sostenibbli u diversifikata, u mhux fuq ekonomija li hu wisq dipendenti fuq settur wiehed. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 15-4-18 Meta nanalizzaw kif jopera l-gvern Laburista, tajjeb li ma niffukawx biss fuq dak li jghid Joseph Muscat jew fuq dak li naraw fil-mezzi tax-xandir. Tajjeb ukoll li ma niffukawx biss fuq statistika u cifri. Mhux qed nghid li dawn m'humiex fatturi important, anzi. Izda analizi olistika ghandha tindaga ukoll dwar il-mod kif il-gvern huwa prezenti f'oqsma socjali varji fil-hajja ta' kuljum. Dawn jinkludu l-familija, hbiberiji, ir-religjon, is-socjeta' civili, il-professjonijiet, ix-xandir, l-edukazzjoni, l-amministrazzjoni u oqsma ohra. Tajjeb naraw ukoll jekk id-drittijiet ta' l-individwu humiex rispettati, jekk hemm arrangamenti bilancjati bejn l-istutuzzjonijiet u jekk il-gvern huwiex jimmonopolizza l-poter f'livelli varji bhall-politika nazzjonali u dik lokali. F'dan ir-rigward, nixtieq nirreferi ghall-istrategija tal-Partit Laburista ta' micro-targeting , jigiferi li jkollu kuntatt, interazzjoni u sorveljanza kontinwa tal-votanti permezz ta' metodi li jsiru kemm wicc imb'wicc kif ukoll fuq il-media socjali. Nafu kif il-Partit Laburista huza din l-istrategija b'mod aggressiv qabel l-elezzjoni tal-2013 permezz ta' weghdi ta' kull xorta u qabel l-elezzjoni tal-2017 permezz ta' l-uzu ta' l-apparat ta' l-istat, per ezempju billi impjega hafna nies fis-settur pubbliku u hareg hafna permessi ghal zvilupp. Ma nkunx sorpriz jekk qabel l-elezzjoni generali li jmiss, id-dhul mill-bejgh tal-passaporti jintuza ghal verzjoni iktar b'sahhitha ta' dak li sehh qabel l-elezzjoni tal-2017. B'hekk, il-Gvern Laburista dghajjef il-politika ta' l-ippjanar biex jigi agevolat l-izvilupp u biex eluf ta' nies jaqilghu lira tajba anke jekk dan jista' jkun ta' detriment ghas-socjeta' fuq medda itwal ta' zmien f'oqsma bhat-trasport, il-komunita', l-ambjent u l-ekonomija. Familji li m'humiex fl-isfera Laburista jigu imhajjra jivvutaw lill-partit jekk jinghataw permess jew pjacir u jigu kkastigati jekk ikunu meqjusa bhala kritici pubblici tal-gvern. Il-Gvern Laburista jippremja lill-organizazzjonijiet tas-socjeta' civili u tal-media jekk dawn jappoggjawh, u jinjora lill-ohrajn hlief jekk il-pressjoni taghhom tkun verament effettiva. Assocjazzjonijiet qed jaraw kif proceduri stabiliti qed jitnehhew u kif partitarji Laburisti qed jitpoggew fuq kumitati pubblici mhux ghax haqqhom izda ghax ipoggu l-interess elettorali tal-partit qabel il-gid komuni. Qed ikun hemm sorvejlanza u supervizjoni kontinwa sabiex il-magna elettorali Laburista tkun efficjenti fit-triq elettorali. Immigranti li qed ifittxu hajja ahjar f'Malta qed jigu skrutinizzati u mdahhla fis-sistema ta' patrunagg. Jigu integrati fis-socjeta' bil-patt u l-kundizzjoni li jkunu leali lejn il- Labour . Gudikanti fil-qrati issa ghandhom assistenti maghhom li gew imdahhla fuq position of trust . Dan effettivament ifisser li dawn ta' l-ewwel qed jigu sorveljati minn dawn ta' l-ahhar. U dawn ta' l-ahhar huma leali lejn il-politici li appuntawhom. Sa dan it-tant hemm bosta partitarji - dawk li illum jissejhu trolls - li huma kontinwament attivi fuq il-media socjali permezz ta' fastidju u bbulijar ta' kritici. Dan jahdem ghad-detriment tal-espressjoni hielsa. Persuni leali ghat-triumverat ta' Keith Schembri, Joseph Muscat u Konrad Mizzi qed jitpoggew f'pozizzjonijiet strategici fejn jigu diskussi u decizi il-bejgh ta' assi pubblici u kuntratti pubblici u sa dan it-tant l-Awditur Generali qed jigi mifqugh b'investigazzjonijiet insinjifikanti sabiex ma jkollux hin u rizorsi adekwati biex jinvestiga skandli kbar bhal bejgh ta' sptarijiet pubblici. Il-Gvern huwa kullimkien. Irid igibna dipendenti fuq is-sahha tal-Ministri. Qed idghajjef il-kunsilli lokali, l-istituzzjonijiet u s-socjeta' civili. L-istess id li titmaghna hi l-istess id li ssawwatna. Izda ma jistax jisraqilna l-hsieb hieles hlief jekk inhalluh. Ghadna fic-cans li npoggu l-gid komuni qabel il-politika bla ruh. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 8 ta' April 2018..
Publication of paper on Digital Activism, Physical Activism and Malta's Front Harsien ODZ The pensions myopia - Michael Briguglio [Watch] The Malta energy bills trick - Michael Briguglio Is-surrogacy jrendi l-mara oggett - Michael Briguglio 
 
 The IVF, surrogacy debate - Michael Briguglio 
 
 Michelle Obama u Malta - Michael Briguglio 
 
 Malta llum bejn politika socjali u l-progett Daphne - Michael Briguglio 
 
 Daphne, 6 months on - Michael Briguglio 
 
 [WATCH] 6 months later, questions remain - Michael Briguglio 
 
 Front for censorship - Michael Briguglio 
 
 Ekonomija dipendenti fuq il-permessi -  Michael Briguglio 
 
 Sociology of planning policy - Michael Briguglio 
 
 Ix-xibka tal-gvern  - Michael Briguglio    
 
 The atomisation of Malta - Michael Briguglio