L-istorja ta' Malta tgħallimna li ftit saru referenda u li dejjem l-IVA rebaħ imma appuntu wara li ħareġ ir-riżultat kellna tilwima sħiħa fuq min realment rebaħ u tilef. L-iktar eżempju riċenti u li forsi jiftakruh in-nies huwa dak tal-"Partnership Rebaħ" fl-2003 meta l-Malta Labour Party qal li hu rebaħ ir-referendum dwar id-dħul ta' Malta fl-UE filwaqt li l-bqija tad-dinja interpretat ir-riżultat bħala rebħa ta' l-IVA. Tgħid se nerġgħu ngħaddu mill-istess buffonata nhar il-Ħadd li ġej meta jingħaddu l-voti fir-referendum tad-divorzju? Fl-istorja riċenti ta' Malta nistgħu ngħidu li kellna tliet referenda importanti: dak dwar l- Integration ta' Malta mar-Renju Unit fl-1956, dak dwar l-Indipendenza fl-1964 u l-iktar wieħed riċenti dwar id-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea li sar fl-2003. Ħa narawhom wieħed wieħed. Ir-referendum ta' l-Integration – Frar 1956 Ir-referendum dwar l- Integration sar fi Frar 1956 minn Gvern Laburista tal-Perit Dom Mintoff li kien qed imexxi l-idea li Malta tista' ssir parti integrali mir-Renju Unit, u dan ifisser li ntellgħu deputati Maltin fil-House of Commons u Malta tkun territorju Ingliż bħal Wales, l-iSkozja, u l-Irlanda ta' Fuq. F'kelma waħda l-Maltin isiru Ingliżi. Filwaqt li l-MLP kien favur, il-Knisja (li beżgħet li titlef il-poter f'pajjiż Anglikan) u l-istampa Stricklandjana kienu kontra. Ir-riżultat tar-referendum kien hekk: V otanti 149,536 – Voti mitfugħa 90,343 – Favur 67,607 – Kontra 20,177 – Invalidi 2,599 . Dan ifisser li l-IVA kellu 56% tal-voti mitfugħa mma l-Gvern Ingliz f'Londra qal li dan ma kienx riżultat ċar biżżejjed meta tqis kemm kien hemm nies li kellhom id-dritt tal-vot (iktar 'il quddiem naraw li dan l-argument intuża fir-referendum tal-EU fl-2003). Ftit wara faqqgħet il-Kriżi tal-Kanal ta' Suez li ġegħlet lill-Ingliżi jindunaw li m'għadhomx il-qawwa imperjali li kienu u riedu jeħilsu mill-piż ta' Malta. Għalhekk riedu jagħtuna l-indipendenza. L-MLP biddel fejmtu u sar favur l-indipendenza, inqalgħu l-protesti tat-28 t'April 1958 u l-Gvern Laburista rriżenja. Ir-referendum ta' l-Indipendenza – Mejju 1964 Il-Prim Ministru George Borg Olivier juri d-dokument ta' l-Indipendenza fl-1964 Wasalna fl-1964 u kien imissir ir-referendum dwar l-indipendenza. Dan kien fuq talba tal-Gvern Malti mmexxi mill-Partit Nazzjonalista tal-Prim Ministru George Borg Olivier. Ir-referendum sar nhar it-2, 3, u 4 ta' Mejju 1964. Il-PN ovvjament kien favur, l-istes bħall-Knisja li ħarġet pastorali favur l-indipendenza ta' Malta u mexxiet l-islogan " Kull min hu Kattoliku għandu jivvota IVA ". Il-MLP ta' Mintoff kien kontra u ħeġġeġ lill-partitarji biex jivvutaw LE għax kienu kontra t-termini ta' kif kienet se tingħata l-indipendenza. Ir-riżultant tar-referendum kien hekk: Votanti 1156,844 – Voti mixħuta 129,649 (82.6%) – IVA 65,714 (54.5%) – LE 54,919 (45.53%) – Voti Invalidi 9,016 . The Times ta' Londra ddeskriviet dan ir-riżultat bħala "a Maltese answer", jiġifieri ma rebaħ ħadd, u fil-fatt kulħadd qal li rebaħ! Jekk tieħu l-persentaġġi, ssib li l-IVA rebaħ fost il-voti mixħuta u validi, imma kien hemm numru kbir ta' invalidi, li jekk tgħoddhom mal-LE, ir-riżultat jiġi viċin ħafna. Jekk tgħodd kemm kien hemm IVA fost l-eletturi kollha li kellhom id-dritt tal-vot, issib li dawn kienu 45.2% biss. Ir-referendum tas-Sħubija fl-Unjoni Ewropea – Marzu 2003 Dan l-argument kien preċiż l-argument li ġab il-Malta Labour Party ta' Alfred Sant fir-referendum ta' l-2003. F'kampanja qalilha, il-Partit Nazzjonalista fil-Gvern u alleanza soċjali wiesa' ħafna kienu favur is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea (li kellha sseħħ fl-1 ta' Mejju 2004) skont it-termini kif negozjati mill-gvern Malti. Il-Partit Laburista kien vuċi kważi iżolata kontra s-sħubija li ressaq alternattiva msejjħa "partnership". Il-Partit Laburista ħareġ direttiva lill-partitarji tiegħu biex jew jivvutaw LE, jew jinvalidaw il-vot, jew ma jmorrux jivvutaw għal kollox. Il-polza tal-vot tar-referendum tal-2003 Ir-riżultat tar-referendum kien hekk: Voti reġistrati 297,881 – Voti mitfugħa 270,650 (90.86%)- IVA 143,094 (53.65% tal-voti validi) – LE 123,628 (45.68% tal-voti validi) – Voti Invalidi 3,911 . Hawnhekk beda l-inkwiet. Filwaqt li l-ewwel indikazzjoni tar-riżultat għall-ħabta ta' nofsinhar tal-Ħadd 9 ta' Marzu kienu li rebaħ l-IVA, għal xi 1330 il-mexxej Laburista Alfred Sant ħareġ jgħid li rebaħ il-"Partnership" għaliex il-maġġoranza tal-votanti ma vvutaw favur l-IVA. Ir-raġunament ta' Sant kien li 48.04% biss ta' dawk kollha fuq ir-reġistru elettorali kienu vvutaw IVA. Ma ninsewx li d-direttiva tal-MLP kienet biex dawk kontra jivvutaw LE, iħassru l-vot jew ma jmorrux jivvutaw għal kollox, u dawn ta' l-aħħar Dr Sant beda jqishom bħala sinjal li ma jridux is-sħubija ta' Malta fl-EU. Jekk tieħu l-persentaġġi skont kemm jinxteħtu voti validi kif isir f'kull elezzjoni, l-IVA ġab 53.65% u l-LE 46.35%. Din ta' l-aħħar kienet l-interpetazzjoni ta l-kamp tal-IVA f'Malta u l-media kollha internazzjonali li kienet tinsab bi ħġarha f'Malta biex issewgi r-riżultat tar-referendum. Kellha tkun l-elezzjoni ġenerali xahar wara li kkonfermat ir-riżultat u wasslet biex il-Partit Nazzjonalists jerġa' jitla fil-gvern b'mandat li jdaħħal lil Malta fl-UE. Ir-referendum tad-Divorzju – Mejju 2011 U fir-referendum tad-divorzju? Se jkollna każ ieħor fejn kulħadd jgħid li rebaħ hu? Issa naraw nhar il-Ħadd 29 ta' Mejju meta jingħaddu l-voti. P.S. Il-figuri f'dan l-artiklu ttieħdu mill-websajt maltadata.com
Kulħadd rebbieħ fir-referenda f'Malta!