Il-ġimgħa l-oħra 17-il għaqda, prinċipalment attivi fil-qasam soċjali, ippubblikaw dokument importanti intitolat dwar dak li għandu jsir biex is-suq tal-kera jkun immansat. Dan id-dokument jipproponi li s-suq tal-kera jkun regulat u dan f'kuntest fejn dak kollu li għandu x'jaqsam mal-propjetá f'Malta tħalla jimxi għal riħu għal ħafna snin. Bosta approfittaw ruħhom minn dan u stagħnew inġustament, xi drabi minn fuq il-miżerja ta' ħaddieħor. Wasal iż-żmien għal ftit sens ta' ġustizzja fis-suq tal-kera. Dawk vulnerabbli, bla ebda dubju l-iktar li ntlaqtu mir-rebus li ilu jiżviluppa prinċipalment mill-2008, ilhom jistennew li l-kuxjenza soċjali tal-pajjiż tagħti ftit kaz tas-suq tal-kera. Il-ħolqien ta' xibka soċjali, anke fil-qasam tal-kera, huwa prinċipalment responsabbilitá tal-Gvern. Il-Gvern jagħmel dan mhux biss billi jipprovdi oqsma residenzjali affordabbli għal dawk l-iktar vulnerabbli imma fuq kollox billi jiffaċilita l-aċċess għal suq tal-kera mmansat, jiġifieri suq relattivament ħieles imma suq li fl-istess ħin jkun wieħed ġust. Suq immansat hu wieħed li jopera f'parametri ġusti stabiliti mill-liġi: suq raġjonevoli għas-sidien imma ġust ma kull xorta ta' inkwilin. Il-mudell propost mill-koalizzjoni ta' 17-il għaqda huwa bbażat fuq numru ta' konsiderazzjonijiet bażiċi: id-dritt fundamentali għal post fejn toqgħod, id-distinzjoni ċara bejn id-drittijiet u d-doveri ta' sid il-kera u l-inkwilin li t-tnejn għandhom dritt għal serħan il-moħħ, li jkun iffaċilitat is-suq tal-kera għall-kirjiet fit-tul, id-dritt tas-sidien li jistabilixxu l-kera inizzjali u l-mod kif din tkun varjata imma dejjem fil-qafas tal-parametri regolatorji intiżi biex jistabilixxu qafas ġust, kif ukoll li jkun iffaċilitat id-dħul fis-suq tal-kera ta' propjetá presentement vojta għal diversi raġunijiet. Id-dokument hu qasir ħafna, kull ma fih hu 12-il paġna. Imma hu mimli bi proposti li huma kemm validi kif ukoll li jħarsu fit-tul. Hu pożittiv li s-Segretarju Parlamentari għad-Djar Roderick Galdes, li presentment qed jagħti l-aħħar irtokki għall- White Paper dwar is-suq tal-kera, meta kien qiegħed jiltaqa' ma rapprezentanti ta' dawn is-sbatax-il għaqda indika li, b'mod ġenerali, hu kien f'sintonija mal-għaqdiet fil-ħsieb tagħhom li jinbena mill-ġdid suq tal-kera li jkun jista' jopera f'limiti ġusti u raġjonevoli. Roderick Galdes, professjonist dwar l-ippjanar tal-użu tal-art, qiegħed f'posizzjoni unika bħala riżultat tal-esperjenzi inter-dixxiplinari tiegħu, li jassigura li l-politika dwar id-djar tidħol gradwalment fis-seklu wieħed u għoxrin wara li għal madwar tmenin sena kienet miżmuma milli tiżviluppa. Id-dikjarazzjoni tiegħu hi sors ta' tama għal bosta li wara kollox hu possibli li suq tal-kera immansat jista' jipprovdi kera ġusta. Il-proposta fil-qalba tad-dokument tas-sbatax-il għaqda hi dwar il-ħtieġa li l-kirjiet ikunu kollha regolati minn ftehim li jsir bil-miktub. Dan il-ħsieb hu motivat mill-ħtieġa li d-drittijiet u l-obbligi kollha jkunu mfissra b'mod ċar u b'hekk jassigura l-kontroll tal-abbużi kontinwi, kemm mis-sidien kif ukoll mill-inkwilini. Fit-tfassil tal-proposti tagħhom il-koalizzjoni tal-għaqdiet għarblet l-esperjenzi ta' diversi pajjiżi Ewropej, fejn (ġeneralment) jeżisti suq tal-kera b'saħħtu li hu ukoll wieħed ġust. Alternattiva Demokratika ilha s-snin tħeġġeg dwar il-ħtieġa ta' suq tal-kera b'saħħtu għax dan hu kemm ħtieġa soċjali kif ukoll ħtieġa ambjentali. Il-ħtieġijiet soċjali jkunu ndirizzati meta naqbdu t-triq li trid twassalna biex nassiguraw li d-dritt bażiku għal residenza diċenti jkun imnaqqax fil-liġijiet tagħna, kif ukoll applikata fil-prattika. Imma dan iwassal ukoll għal tnaqqis tal-impatti ambjentali tal-industrija tal-kostruzzjoni billi kemm-il darba jkun possibli li l-kera tkun waħda ġusta tonqos konsiderevolment il-pressjoni biex tkun żviluppata iktar art verġni, kif ukoll il-pressjoni fuq iż-żona ta' konservazzjoni urbana u l-bini protett. Alternattiva Demokratika taqbel b'mod ġenerali mal-proposta tal-għaqdiet. Sadanittant nistennew il-pubblikazzjoni tal-White Paper dwar ir-riforma tas-suq tal-kera u bla ebda dubju ser nieħdu sehem fid-dibattitu nazzjonali dwar is-suġġett. Għax wasal iż-żmien li s-suq tal-kera jkun immansat. Ippubblikat fuq Illum : 4 ta' Marzu 2018