X' inhi r- relazzjoni ta' Manwel Cassar u l- Awstralja llum ? Xi tfisser Malta għal min jinsab fil- pożizzjoni tiegħek ? Primarjament jien abitant fl- Awstralja u ili noqgħod hawn iżjed minn darbtejn snin milli kont f' Malta . Ma domtx ma drajt u għadni sal- lum ma jiddispjacinix li sifirt . Dan ma jfissirx li ma hemmx x' inħoss in- nuqqas tiegħu . Bl- istess mod inħoss li , kieku kelli nerga' nibda noqgħod f' Malta , ċert li nhoss xi nuqqas ta' tgawdijiet t' hawn li mhumiex iddupplikati f' Malta . Ghal min jinsab bħali , Malta tibqa' maħbuba . Fejn isir it- twelid jibqa' influwenza kbira . Malta għandha l- karattru tagħha li huwa uniku u l- Maltin imsifrin jiftahru bih . Ahna nirreferu għalina bħala Maltin - Awstraljani u ngawdu ċ- ċittadinanza taz- żewġ pajjiżi . L- isfond reliġjuż , storiku , soċjali ta' wieħed jaf lill- ieħor u jiltaqa' sikwit miegħu , flimkien mal- użu tal- Ilsien Malti fil- hajja ta' kuljum u fid- Dipartimenti tal- Gvern u f' kull ħtieġa , jibqa' magħżuż u jlewwen l- eżistenza tkun fejn tkun . F' liema attivitajiet jew għaqdiet jew inizzjattivi kont u inti impenjat ? Fl- 1959 waqqaft l- Ghaqda tal- Letteratura tal- Maltin fl- Awstralja li kienet miftuħa għall- kittieba Maltin li jiktbu mhux biss bil- Malti . Kellha ħafna attivitajiet fi ħdanha u fil- pubbliku . Wara ħafna snin raqdet . Imbaghad Ġużè Abela waqqaf il- Maltese Literature Group li wara żdied bil- Malti : Grupp Letteratura Maltija . M . għadu jeżisti attivament . Ghal xi snin jiena kont president tiegħu . Bqajt nieħu sehem fil- laqgħat ta' qari privat u fil- pubbliku . Iz- żewġ għaqdiet li semmejt ħarġu kotba , antoloġiji ta' kitba tal- membri . Kienet ukoll titmexxa paġna letterarja ta' kull xahar fil- gazzetta Malta li m' għadhiex teżisti . Il- gazzetta tal- Maltin , The Maltese Herald , ilha u baqgħet toħroġ kull ġimgħa . Jiena kkontribwixxejt kemm -il darba fil- paġna letterarja li kien jieħu ħsiebha Ġorġ Chetcuti sa mewtu . Kont fl- istess ħin inxandar fl- istess gazzetta paġna tiegħi kull xahar bl- isem " Milli Ghandi " . Kienet paġna ta' komponimenti , kritika letterarja , poeżiji bil- proza u rapporti . Ghal xi żmien kont president tal- Australian Multicultural Writers Association li kienet tal- membri ta' bosta nazzjonalitajiet . Drabi ħadt ukoll sehem b' qari bil- Malti u bl- Ingliż ta' xoghlijieti f' festivals kemm tal- Maltin u kemm tal- barranin . Jiena msieħeb ukoll fl- Akkademja tal- Malti , l- Ghaqda tal- Malti ( Universita` ) u l- Ghaqda Letterarja Maltija ( illum xolta ) . Ghadha kemm twaqqfet minn Dr. Maurice Cauchi l- Association of Maltese Writers in Australia and New Zealand , li hija għaqda informali kkoordinata mill- Maltija Dr. Lou Drofenik , u jiena ninsab f' din l- ghadqa . Hadt ukoll sehem b' qari ta' xoghlijieti għal bosta snin u għadni nieħu sehem b' taħditiet fuq il- poeżija Maltija tradizzjonali u moderna u fuq wirjiet tal- arti fin- National Gallery of Victoria – qed ngħid għal sehmi fil- programmi Maltin tar- radju tal- iSpecial Broadcasting Service . Billi jiena wkoll pittur , ninsab imsieħeb f' sitt għaqdiet tal- arti , membru tal- kumitat f' waħda minnhom u kunsillier f' oħra . Din tal- aħħar , il- Victorian Artists Society , kellha bħala msieħba xi wħud presidenti , uħud mill- artisti l- aktar magħrufa u mdaħħla kontinwament fil- kotba u programmi tal- istorja tal- arti tal- Awstralja . Kemm -il darba wrejt xoghlijieti individwalment kif ukoll ma' oħrajn . Bhalma fil- poeżija u fil- proza , irbaht f' konkorsi / wirjiet tal- arti . L- istil tiegħi huwa espressjonist . Fil- belt fejn tgħix , il- Maltin ( u anki komunitajiet oħrajn ) kemm jieħdu interess fil- letteratura ? Il- Maltin ġeneralment iktar moħħhom fil- familja u fix- xogħol u f' ċertu għadd fil- festi reliġjużi msejsin fuq ta' belthom jew rahalhom ta' Malta , milli fuq il- letteratura . Madankollu xi ftit mijiet jattendu ta' kull sena għal- Lejla Muziko - Letterarja tal- M . Imbaghad , fl- istess għaqda hemm qalba ta' membri li jattendu dejjem għal- laqgħat ta' qari tal- għaqda ta' kull xahar . Daqsxejn tqil għalija biex nitkellem fuq komunitajiet oħra . Ma nafx b' għaqdiet speċifikament ta' nazzjonijiet oħra , imma naf b' gazzetti tagħhom kif ukoll lil xi kittieba letterarji tagħhom . Nobsor li hemm għaqdiet – darba kont mistieden minn soċjetà tar- Russi u kont qrajtilhom bil- Malti poeżiji tiegħi u traduttur Russu qalhom bir- Russu , Kienet esperjenza li għoġbitni u mid- dehra lil dawk – numerużi – li attendew . Il- mistoqsija tiegħek qiegħda tnebbaħni biex nagħmel daqsxejn tar- riċerka dwar għaqdiet letterarji ta' komunitajiet oħrajn . Bilhaqq , naf b' bosta għaqdiet letterarji tal- Ilsien Ingliż u ħadt sehem b' qari f' xi wħud – qari ta' poeżiji tiegħi bl- Ingliż jew maqlubin għall- Ingliż mill- Malti tiegħi . Xi tgħid dwar il- kittieba Maltin fl- Awstralja llum ? Min huma u x' qed jinkiteb ? Il- kittieba Maltin - Awstraljani mhumiex numerużi u li naf bihom huma f' żewġ Stati , Victoria u New South Wales . Qed nalludi għall- kittieba bil- Malti . Dawk li jiktbu bl- Ingliż huma mferrxin aktar . Il- kittieba tal- Malti huma iktar mixħuta fuq il- poeżija milli fuq il- proza , għad li proza letterarja nkitbet ukoll bħal minn Dr. GuzÁ Abela , Ġorġ Chetcuti , Joe Axiaq , Rigu Bovingdon u minni . Il- kittieba tal- versi Maltin ivarjaw bejn il- qabbiela u bejn il- poeti . Fl- ogħla skala , fil- fehma tiegħi , joqoghdu Dr. GuzÁ Abela , Ġorġ Chetcuti , Joe ( Valentin Barbara ) – it- tlieta reġgħu siefru , did- darba għad- Dinja l- Ohra t' Hemm Fuq , Joe Saliba , Manuel Casha , Dr. Maurice Cauchi u Pauline Curmi . Ghandna poeti oħra , Manwel Nicholas - Borg f' ċerti suġġetti ( ġie nieqes ukoll ) , Frank Zammit , Fredu Casha u Baldass Armato ( anki dan ġie nieqes ) . Il- qabbiela . Li mhux dejjem iqabblu anki meta jkunu minghalihom qed iqabblu , huma iktar numerużi . Zewg poeti maġġuri , Albert Marshall u Charles Coleiro , ghexu għal xi żmien fl- Awstralja . Ma nafx sewwa x' kiteb Coleiro mill- Awstralja , imma naf b' għadd ta' poeżiji li Marshall kiteb minn hawn , anki bi sfond Awstraljan . X' qed jinkiteb ? Jekk qed jiktbu fil- Genna , nittama li nkun nista' ngawdi xoghlijiethom jekk jisthoqqli . Lanqas ma qed jinkiteb minn Cauchi , avolja ħajjartu bil- fomm . L- oħrajn irrid nemmen li qed jiktbu iktar bl- istil tagħhom . Jiena nnifsi ma waqaftx – ippassjonat . Naf li l- Maltin għandhom ukoll il- programmi tar- radju u l- ġurnali tagħhom . Xi tgħid dwar dan ? Hemm programmi tar- radju bil- Malti fuq numru ta' stazzjonijiet u huma ta' kuljum . Jiena ma tantx nismagħhom għax dejjem imħabbat , per eżempju , b' xogħol ta' interpretu li jbeghedni mid- dar u mir- radju . Mill- ftit li nisma' , il- programmi huma mixħutin għall- gosti tal- poplu . Kien ikun hemm taqsima letterarja kull nhar ta' Tnejn , imma r- regolarità tagħha tneħħiet . Gurnali bil- Malti ? Ghandna gazzetta waħdanija li toħroġ minn Sydney bl- editur tagħha Lino Vella . Hija The Maltese Herald li xxandar l- aħbarijiet u artikli bil- Malti u bl- Ingliż . Hija popolari mhux ħażin fost il- Maltin tal- Awstralja . Ġorġ Chetcuti kien joħroġ paġna letterarja , kif ghedt , imma ħadd ma daħal għaliha wara mewtu . Iddeskrivi fi kliemek il- belt fejn tgħix u għidilna ftit kif inhi x- xitwa hemmhekk . Melbourne hija l- kapitali tal- Istat ta' Victoria . Il- maġġoranza tal- Maltin - Awstraljani joqoghdu ġo Victoria u fi New South Wales . Melbourne hija belt moderna b' bosta bini għoli ( skajskrejpers ) , imma għandha wkoll kemm -il bini ta' mitt jew 'il fuq minn mitt sena ilu u dan jaf ikun ikklassifikat bħala heritage u l- faċċata quddemija tiegħu tkun trid tinżamm anki jekk jimmodernizzaw il- ġewwieni tiegħu . Il- bini ta' Melbourne huwa ġeneralment tal- uffiċċji u tal- kummerċ tal- ħwienet , ristoranti , kafejiet , mużewijiet , galleriji tal- arti li l- ikbar waħda hija l- Gallerija Nazzjonali ta' Victoria , b' xogħlijiet ta' artisti magħrufa ta' matul l- istorja kollha tal- arti internazzjonali , knejjes u katidrali ta' ħafna denominazzjonijiet . Melbourne għandha l- port fejn kienu jinżlu l- art l- immigranti u għandha x- xmara Yarra li ddur biċċa sewwa magħha . Il- katidral Kattoliku glorjuz huwa ddedikat lill- San Patrizju . Ghandna wkoll żewġ stazzjonijiet kbar tal- ferrovija , is- South Cross u Flinders Street . Fiha jaħdmu kontinwament it- trammijiet . Hemm ukoll xarabankijiet u , l- iktar għat- turisti , speċi ta' karozzini biz- żwiemel . Il- karnival t' hawn jissejjaħ Moomba , li hi kelma Aborigina li tfisser " Ejja ninġabru u nieħdu gost " u jkollu karrijiet mill- isbaħ . Kien hemm xi żmien meta l- Maltin t' hawn kienu jieħdu sehem b' xi karru li jirreklama 'l Malta . F' Melbourne aħna l- Maltin - Awstraljani waqqafna l- monument Shelter of Peace li jfakkar sehem Malta fit- Tieni Gwerra Dinjija u l- għoti tal- George Cross . Fuq il- plakka li turi min kienu ' l- percimes ' li ħadmu fuqu b' kumitat hemm ismi u sehmi kien ta' art advisor u fund raiser . Kull April issir ċerimonja kommemorattiva ħdejn dal- monument . Jiena noqgħod fis- subborg ta' Elwood li hu madwar 10 kilometri bghid minn Melbourne . Noqghod qrib il- baħar – Port Phillip Bay . Dari ta' żewġ sulari tħaddan isfel fejn ngħixu l- hajja tal- ġisem marti Josephine , binti Bernardette u jiena , u fuq fejn nghix l- eżistenza tar- ruħ ta' kittieb u ta' pittur għax fuq għandna l- istudju u l- istudjow . Josephine għandha kitbiet tagħha wkoll , waqt li Bernardette tpitter bi stil naive . Huma għandhom ċertu vantaġġ li ma jħabblux rashom jekk ma jipproducux xogħlijiet . Id- dispożizzjoni tiegħi hija differenti . Jiena akkanit assolut u ma ngħaddix mingħajr xogħol ġdid . Ix- xitwa t' hawn ? Naturalment , kiesħa . Melbourne hija , madanakollu , imsemmija għall- erba' staġuni fl- istess jum ! Ahna drajna t- temp t' hawn u ma jwaqqafna kważi xejn milli nkunu rridu nagħmlu . Il- borra ma tantx inġarrbuha . Hi tiksi l- għoljiet u l- muntanji u ħalli għal dawk li jħobbu jiskejzjaw ! Sydney hija wisq iktar umda , waqt li Adelaide ( fl- istat ta South Australia ) għandha klima inqas esagerata . Perth ( fl- istat ta' Western Australia ) tvarja u taf tkun bejn iz- żewġ estremi . Brisbane ( fl- istat ta' Queensland ) hija sħuna . Hobart ( fil- gżira Tasmania ) hija iktar kiesħa minn tal- istati l- oħra . Naf li kultant żmien tinżel Malta tipparteċipa wkoll f' lejliet ta' natura letterarja . Xi tgħid dwar dan u liema hija r- relazzjoni tiegħek mal- kittieba u l- għaqdiet letterarji f' Malta ? Meta ninżel Malta kull tant snin , iva , infittex li nikkontribwixxi f' laqgħat letterarji ta' qari jew bi skop letterarju . Hekk , ħadt sehem mal- Ghaqda Letterarja Maltija u mal- Ghaqda Poeti Maltin , waqt li attendejt laqgħa tal- Kunsill tal- Akkademja tal- Malti u indirizzajt lill- kunsillieri . Iltqajt ukoll ma' numru ta' kittieba ta' Malta billi zorthom f' darhom . Barra mid- diskors ta' bejnietna , inħobb nistieden lill- kittieba biex naqraw privatament poeżiji tagħna . Hekk , per eżempju , għamilna Achille Mizzi u jien b' qari lil xulxin . Wiehed mill- kittieba li kont nikkorrespondi miegħu għal għexieren ta' snin sa ma miet , kien John Sciberras . Kont ili nafu mill- ħamsinijiet u kien għajn ta' aħbarijiet u kummenti letterarji . Ahna konna ħbieb tabilħaqq , u bikrin fl- Ghaqda Kittieba Zghazagh li wara ssemmiet l- Ghaqda Letterarja Maltija . Jiena ma għandix xi ngerger minn kif laqgħuni l- Ghaqdiet u l- individwi u mid- dħul f' pubblikazzjonijiet li nzertaw kienu maħsuba li jsiru meta kont fuq żjara . Imma nistaqsi lili nnifsi jekk l- istedin kienx isir kieku ma inzertajtx hemm . Infatti naf b' antoloġiji - kotba li ħarġu fi żminijiet oħra li fihom ma ddaħħlux kittieba Maltin imsefrin . Din hi ħasra għax hu ta' ġieh għall- Ilsien Malti li xtered barra mix- xtut Maltin u tħaddem anki letterarjament minn Maltin ta' barra . Ghaliex , mela , jitħalla dan in- nuqqas ? Ghax ma hemmx livell għoli biżżejjed barra minn Malta ? Nghid b' konvinzjoni li hemm min għandu għajnejn biex jara . Il- preġudizzju ikrah . Boghod mill- għajn , bogħod mill- qalb ? Konvenjenza tad- distanza li tnaqqas il- kompetizzjoni bl- idea li għal mitt għadma hawn mitt kelb ? Hi x' inhi r- raġuni jew l- iskuża , mhux servizz sodisfaċenti għall- Ilsien Malti . " L- imħabba tal- Ilsien Malti Antologisti u programmaturi serjissimi jmisshom jafu aħjar . Fil- qosor , liema huma l- pubblikazzjonijiet fejn dehru l- kitbiet tiegħek ? Prominenti huma : Il- Muza Maltija ( Aquilina ) , Vatum Consortium ( Vassallo ) , Driegh Ma' Driegh ( ma' oħrajn fi ħdan l- Ghaqda tal- Letteratura tal- Maltin fl- Awstralja ) , Lejla Xitwija ( tejp ma' oħrajn ) , Oceghanja ( ktejjeb u cd ) , diversi antoloġiji tal- Ghaqda Letterarja Maltija , u tal- Hegga Letterarja ' 82 . Hemm ukoll Irjieh u Frott Iehor ( antoloġiji tal- Maltese Literature Group – Grupp Letteratura Maltija ) . Lista aħjar tinsab fi Frott Iehor ( antoloġija tal- Maltese Literature Group – Grupp Letteratura Maltija ) . il- biki mad- dmugħ li xxuttajna . Toqoghdilna l- maskra tal- ħalq imċarrat tal- Luna Park ; meta minnu naqbżu 'l barra mill- kurituri tal- ferrovija tat- twahhix mill- ispirti bid- dahka noħorġu . Ma nafux ħlief nissiehbu f' karnival li b' kollox jiddiehak . Nedhew bil- kaxxi tal- merkanzija tat- televiżjoni l- aħbarijiet morri tal- barranin ' mma dawn f' ħin l- ikel inlaqqtuhom ma' l- anti pasto u mad- deżerta . Ma jfurilniex bil- generozita` dmughna li jaf isaqqi l- inxufija tad- deżerti . Irieghed is- sala ta' żfinna ir- ragħad bit- tifqighat tal- ġlied ma' l- erba' rjieħ ; aħna neghlbu s- sejħat biz- żieda tat- taħbit tas- saqajn u tat- tazzi . Jinfirxilna t- tapit l- aħmar . Bizzejjed għaliha it- trejqa mgebbla għal darha . Tinfed bil- ħars il- barżakka tal- qamar u jbattal minn ġo fiha l- kwiekeb imraxxa fuq l- irjus li jitkebbsu bil- ħolma tal- ħlewwa . Tmur tistad għall- imriekeb imgharrqa , ittellaghhom u tghammarhom bil- għana tal- ibħra tal- baħħara . tqassis ta' kwiekeb , jeħlu jżejnu t- twieqi tal- ġirien f' Milied ta' dejjem . Taqbez minn siġra għal oħra tal- foresta tnaqqar frotthom , li tieħu wkoll għall- bejta ; biex ma jqabbdux l- għedewwa . dejjiema demm tal- qalb iz- żebgħa , bil- qalb ipitter . ma tafx tertiq ir- ruħ . Taf it- titriq f' kemm iġib l- isem tad- direttorju oħxon . Tennija tfesdiq it- thennija f' gaġġa ' mma b' virgi tal- friegħi . Bandla hi w seratizz li minn fuqu tfal jaqbżu jagħmlu bomba fil- baħar . Il- paċi hi thennija ,