Waħda mill-akbar preokkupazzjonijiet tal-ħassieba l-antiki kienet it-taqbida bejn il-verità u l-gidba. Eluf ta' snin ilu kienu diġà jeżistu l-giddibin; kien diġà jinħass li dak li tara mhux bilfors huwa dak li hu; kien hemm min jissuspetta li dak li hu jinsab moħbi taħt dak li jidher. L-imħuħ il-kbar, dawk li x'aktarx li kieku kienu jgħixu llum ma kinux jiktbu fil-kummentarji taħt l-artikli tal-ġurnali online, riedu jitkixxfu u possibilment jikxfu l-verità (kif xtaq jagħmel Platun) jew il-veritajiet (kif aktarx xtaqu jagħmlu l-iStojċi). Dawk li jħaddnu xi tip ta' reliġjon jemmnu li din tagħtihom il-verità. Ma naħsibx li vers sitta ta' kapitlu erbatax fl-evanġelu ta' Ġwanni jgħodd biss għal Ġesù Kristu. Ħafna profeti oħrajn ħasbu l-istess ħaġa dwarhom infushom; ħafna reliġjonijiet wasslu l-istess messaġġ lill-fidili tagħhom. Għall-fidili l-verità qiegħda hemm anki jekk ma tinftihemx: appuntu la darba ma tinftihemx hija l-verità li trid titwemmen minkejja kollox. L-investigazzjoni għall-verità hija dejjem immotivata minn suspett li dak li huwa evidenti jista' jkun falz. Julian Baggini, fil-ktejjeb tiegħu A Short History of Truth: Consolation for the Post-Truth World , 2017, jargumenta li l-akbar weġgħa fir-ras tal-bniedem kontemporanju mhijiex il-verità daqskemm il-kif din il-verità tiġi stabbilita. Huwa donnu jsegwi l-ħsieb li l-era tagħna hija ferm aktar kumplessa minn żminijiet oħrajn u dan jgħodd ukoll għall-kunċett tal-verità. Pereżempju, huwa possibbli li qabel il-verità kienet tingħadda minn ġenerazzjoni għal oħra bħala xi fenomenu immutabbli u għaldaqstant sempliċi. Baggini joffri erba' raġunijiet possibbli għala l-verità fi żmienna m'għadhiex kunċett hekk sempliċi. L-ewwel, għaliex ix-xjenza wrietna li ħafna ħwejjeġ li kienu jittieħdu b'benfatt attwalment kienu foloz. It-tieni, la darba d-dinja ċkienet daqstant, kulturi differenti jistgħu issa jiġu kkomparati b'mod eħfef u huwa possibbli li kultura tagħraf li dak li kienet tqis bħala l-verità kien biss preġudizzju. Id-demokratizzazzjoni tas-soċjetajiet hija t-tielet raġuni għala l-verità saret kumplessa: issa sirna akar midħla ta' x'jiġri fil-kurituri tal-poter u kemm dawk li jħufu hemm jafu jimmanipulaw lil dawk t'hemm barra. Biex fl-aħħar, marbuta ma' dan, hemm il-fatt li sirna nafu aktar il-mekkaniżmi mentali li bihom nimmanipulaw il-verità. (M'iniex se nidħol fil-mertu jekk l-era tagħna hijiex verament daqshekk differenti minn oħrajn qabilha. Jien wieħed minn dawk li jemmnu li mhemm xejn ġdid taħt il-kappa tax-xemx u li l-istorja tirrepeti ruħha għar-raġuni sempliċi li, kuntrajru għal Fukuyama, l-istorja mhux biss ma spiċċatx imma hija proċess kontinwu li m'għandux tmiem. Il-punt jibqa' li, kif forsi hija tendenza naturali, inħarsu lejn dak kollu li huwa tagħna bħala uniku, ġdid u oriġinali anki jekk ma jkunx.) Minn diversi ħwejjeġ li jseħħu madwarna nistgħu nifhmu li l-manipulazzjoni tal-verità hija arma, taqta' u bil-ponta, li tintuża bi skopijiet differenti, fosthom biex tferi u toqtol. Kuljum nisimgħu bil-każijiet ta' gideb u manipulazzjoni: fuq l-internet irġiel jgħidu li huma nisa, xjuħ li huma żgħażagħ, Afrikani li Ewropej, kriminali li huma msejkna, saħanistra ħajjin li huma mejtin u, iva, kif jindika Patrick Stokes f' Digital Souls , mejtin li huma ħajjin. L-internet li kixef kollox huwa l-istess fenomenu li jostor; l-internet li jinforma fuq kollox huwa l-istess mezz li jaħbi u li juri ħaġa b'oħra. Jekk l-antiki li rrifjutaw li jagħrfu verità waħda u assoluta tifixklu liema verità se jagħżlu, illum ninsabu f'kuntest fejn ninfixlu liema gidba se nwarrbu. Inħares u nara tant ħwejjeġ madwari u l-istess kejl li nista' nuża biex niddistingwi bejn il-veru u l-mhux qiegħed ifixkilni b'mod li ma nistax nagħmel id-distinzjoni. Jew, ma nista' nafda ebda sors għax kull sors jista' jkun biss kopja tas-sors veru. Qisni wieħed mill-karattri fil-kummiedja ta' Pirandello (dak il-brikkun li poġġa l-verità fl-istess sjuna mal-gidba) Hekk Hu (Jekk Hekk Jidhirlek) nipprova niddeċiedi min hi s-sinjura tal-velu l-iswed u nibqa' ma nafx liema għandha tkun id-deċiżjoni tiegħi. Din hija l-era tal-iscam: l-era tal-qerq li mhux biss jippoża bħala l-veru imma jwasslek biex titlef il-fiduċja fil-veru. L-era li tħallik stordut għax tibda ddur u tagħqad biex tara x'inhu xiex. Minflok noħorġu mill-għar u nitgħammxu bid-dawl tax-xemx sakemm għajnejna joqogħdu, qegħdin nispiċċaw b'għajnejna mtaqqlin u bi żlieġa kbira li ma tħalliniex nagħrfu x'inhu u x'mhuwiex dak li hu. L-effett ta' dan, nasal ngħid inevitabilment, huwa l-isturdament. L-għan ta' dan huwa l-isturdament. Dan id-diskors dwar il-verità u l-gidba għadda mingħalija wara rapporti li dehru fuq xi mezzi tax-xandir li xi id moħbija, jew orkestra sħiħa ta' idejn, iffalsifikaw il-paġni diġitali ta' Manuel Delia u anki tas-sit ta' Newsbook.com . Xi ħadd qed jagħmel paġni spoof ta' dawn is-siti: paġni li jidhru awtentiċi meta fir-realtà mhumiex. F'dan il-punt bilfors li jqumu l-mistoqsijiet: 1) x'inhu l-għan ta' dan il-qerq?; 2) min se jiġi affettwat b'dan il-qerq?; u ovvjament, 3) min hu responsabbli għal dan l-aġir? Minbarra l-fatt li huwa tant faċli li toħloq dawn il-paġni (pereżempju billi tuża generators bħal din ) huwa tant faċli li dawn l-ispoofs jinxterdu u jitqassmu u jitniżżlu u l-isturdament jikber u jaggrava bħal imxija li diffiċli ssib tarfha. F'dawn il-każi partikolari l-għan huwa ovvju: hemm bżonn jinsaddu l-ħluq u tinsatar il-verità mhux billi titgħatta imma billi tinħoloq gidba minflokha. Din hija ċ-ċensura l-ġdida. It-tieni: min se jiġi affettwat? Prattikament kulħadd: ibda minn min spiċċa b'leħnu mmanipulat u kompli min spiċċa b'moħħu mgħawweġ minħabba li tqarraq b'dak li qara. Huwa proprju għalhekk li t-tiswir ta' aħbarijiet foloz huwa arma b'saħħitha ħafna għaliex anki jekk (it-tielet mistoqsija) il-giddieb jaf ikollu għomru qasir, il-gidba għomorha huwa twil u twil ħafna. F'dan l-istadju, dawk kollha li jqisu l-libertà tal-espressjoni bħala l-pedament ta' soċjetà demokratika ma jistgħux ma jinkwetawx b'dawn il-każi u b'oħrajn li għad jitfaċċaw. Il-libertà tal-espressjoni ma tistax tikkunsidra l-eżistenza ta' verità waħda u assoluta, xejn minn dan, anzi għandha tkun sforz biex joħorġu l-veritajiet kollha li jeżistu. Attakki bħal dawn huma attakki fuq il-libertà, kemm ta' min irid jitħaddet u kemm ta' min irid jisma' ħalli jixtarr. Meta, xi snin ilu, kont fit-toroq ma' oħrajn biex nappella lill-amministrazzjoni ta' dak iż-żmien, biex tneħħi ċ-ċensura u tiffaċilita l-libertà tal-espressjoni, kelli f'moħħi li nattakka kull forma ta' ċensura. Appuntu għalhekk, qed nagħmel dan il-kumment, għax kull forma ta' ċensura hija arma perikoluża, arma antidemokratika u fl-aħħar mill-aħħar antiumana.