"Dok bijh kint na ħ dim," qalli Ż aren Zammit mill-Qrendi li jg ħ odd mat-80 sena u li g ħ omru u ż mienu jistad g ħ all- ħ ut. "Darba we ħ ilne bil-lenze Filfle u kellna nitilqiw killix g ħ ax sor il- ħ ejn. U l-g ħ ade g ħ edt lil Wiwi (Karmnu Magro minn tal-Mumja mill-Qrendi wkoll) "ejje mmorrow ħ a nippruvaw neqilewh, g ħ andi l-pur ċ ellot ukill mwa ħħ al mieg ħ ew." Kitba ta' Karmenu Pace. Ix-xbiha hawn fuq turi tlet purċellati imdendlin mal-ħajt f'kamra fil-Muzew Folkloristiku tal-Gharb. L-Artiklu deher oriġinarjament fl-Imnara Vol 9 Nru 3 (2010), ħarġa nru 34. "Il-Wiwi qelli li kien imċaqlaq wusq. U morna u bdejt niġbid u niġbid u fl-aħħar inqala'. U għidtlu: qed tura għallinqes salvajna l-purċellot. Mele bdejt niġbid u x'ħejn talajneh fil-wiċċ insejb ċerne ta' żewġ piedej imwaħħle u l-purċellot fuq rusha." U beda jidħak Żaren meta ftakar f'dik il-ġrajja, għax tassew kienet ġietu tajba. Il-Purċellat Żaren qalli li l-purċellat kien jagħmlu hu minn xi biċċa ċangatura tal-franka, ħoxna xi erba' pulzieri. L-ewwel jiżmarralha l-kantunieri ta' barra b'xi mterqa , mbagħad jibda jħaffer f'nofsha bix- xewka tal-baqqun sa ma jtaqqabha u jkompli jwessa' t-toqba għal xi tliet pulzieri jew erbgħa. Imbagħad wara jkompli bl- iskalpell u l- mazza jnaqqax biex jġibha għat-tond minn ġewwa u minn barra sakemm tiġi bħall-għamla ta' kagħka. U fl-aħħar jirfinaha b'xi xafra jew bis-sandpaper. Il-purċellat kienet biċċa għodda mportanti għas-sajjieda u kienu jużawh biex bih jippruvaw jaqilgħu xi lenza jew konz tal-qiegħ meta jeħlilhom taħt xi skoll. Il-lenza setgħet teħel jew minħabba l-kurrent, jew għax tinzerta taqbad xi sunnara mal-blat, jew inkella għax tiġri biha l-ħuta taħt xi blata. Żaren qalli li "bex ma titilfiwx il-purċellot tirbtow b'lenze barranija. Allura ntej mite teħil taqta' l-lenze, iddaħħalhe minn ġal-purċellot, tarġa taqqgħed it-trowf u mbagħad tniżżlu, l-aħjor kuntra l-kurrent. Umbagħad mite jidhirlik li wasal deqs erbat iqjem 'l fowq mill-qegħ titlqiw. Dok bil-pejż tiegħew jaqla l-lenze 'l barra, jekk jirnexxilik. Bex taħdim sew, bilfurs trejd iżżumm il-lenze l-imwaħħle stiruta bex il-purċellot mite titlqu u jasal, jagħmil magħha. Jekk tkiwn mitruħe tkun qed taħdim għalxejn." Żaren qalli li mhux dejjem jirnexxi u li jista' jkun li titlef il-lenza u l-purċellat, imma hu qatt ma tilfu. Ġieli l-purċellat meta jasal mal-blat jieħu daqqa u jinqasam fi tnejn. Imma l-biċċa l-kbira anke meta s-sajjied jitlifu kien jibqa' sħiħ imwaħħal taħt xi blata. Il-bugħaddasa kultant għadhom isibu xi wieħed sal-lum għalkemm iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed isiru rari. Meta bdejt ngħodos jien xi għoxrin sena ilu kont sibt wieħed minnhom u ħadtu d-dar biex nurih lil missieri peress li kien dilettant tal-baħar. Hu mill-ewwel qalli li dak jgħidulu purċellat u li kien jintuża mis-sajjieda. Mela darba, peress li jien dilettant tal-antikitajiet, kont għaddej minn ħdejn ħanut Birkirkara u dħalt nara x'għandu. B'għaġeb tiegħi nara wieħed minn dawk il-ġebel għall-bejgħ. Maġembu kien hemm ktieb miftuħ u f'dik il-paġna kien hemm tpinġija antika ta' mirkeb b'raġel mixħut minn tulu fuq il-poppa qed iniżżel purċellat fil-baħar bil-galbu kollu. Il-kitba taħt l-istampa kienet tgħid li din kienet forma ta' ankra li kienu jużaw fl-antik nett. Meta mort lura d-dar għidt lil missieri x'kont rajt u qrajt u bdejt immerih li hu kien żbaljat. Missieri, għalkemm ma kienx jaf jaqra u jikteb imma esperjenza kellu biex ibiegħ, reġa' nsista li dak kien apparat biex jaqilgħu l-lenez bih. Jien dakinhar kont għadni nemmen li kulma jkun miktub fil-kotba huwa verita' sagrosanta u bqajt inmerih li min kiteb dak il-ktieb kien studja l-affarijiet. Kien meta iktar 'l quddiem smajtha mis-sajjieda stess li ntbaħt li missieri kellu raġun u li tal-ktieb kienet baħnanatha kbira! Id-daqs u l-piż tal-purċellat ivarja ħafna minn wieħed żgħir ta' 15-il ċentimetru dijametru fuq barra u jiżen inqas minn kilo sa wieħed mill-kbar daqs 50 centimetru u ta' xi 15-il kilo piż jew iktar. Id-dijametru ta' ġewwa jikber ukoll skont id-daqs, minn 6 centimetri sa tnax-il ċentimetru bejn wieħed u ieħor. Joey Damato mill-Qrendi, it-tifel ta' Pawlu ta' Żuta li kien sajjied prim u bejjiegħ tal-ħut, qalli li missieru kien iżomm wieħed miegħu mill-kbar, daqs rota ta' mutur żgħir biex jużah ħalli jaqla' l-għażel (il-parit) li sata' jeħillu. Qalli wkoll li missieru kien juża oġġett tal-landa bil-ġwienaħ li hu kien isejjaħlu "l-ajruplan" biex bih igerrex il-ħut, ngħidu aħna xi ġliba kaħli, għal ġox-xibka. Imma fuq il-purċellat jiftakar sewwa li missieru kien jużah għall-għażel. Meta jeħillu l-għażel ma xi skoll missieru kien iniżżel il-purċellat mat-tarf tiegħu u l-għażel (ix-xibka tal-parit) jibda tiela mit-toqba tan-nofs u jingħasar u s-sajjied dejjem jerħilu l-purċellat biex bil-piż tiegħu jaqla' x-xibka minn fejn tkun imwahhla. Peress li s-sajjieda għalkemm kienu jibżgħu għalih kienu jafu li tista' titilfu għax ma ttellgħux, kienu jaħdmuh mill-ġebel tal-franka fil-biċċa l-kbira għalkemm Żaren l-Ispreneċ (jew il-Merlin kif kienu jgħajtu wkoll lil missieru Lippu) qalli li seta' jkun hemm xi wieħed tal-qawwi biex ikun iktar sod u itqal. Skont il-Profs. Aquilina, l-kelma "purċellat" tfisser ġebla għamla ta' ċirku li tintuża mis-sajjieda biex jaqilgħu xi lenza, konz jew xibka li tkun weħlitilhom mal-qiegħ. (p.1095). Aquilina jqabbilha mal-kelma Taljana purcelle, cassa in forma di nave (Dizzjunarju Malti/Ingliż).