(Kumment ta' Patrick Sammut) Il-21 ta' Settembru jġib miegħu l-istaġun tal-Ħarifa. Huwa żmien ta' transizzjoni, bejn l-istaġun jaħraq u niexef tas-Sajf u l-istaġun kiesaħ u li jġib ix-xita miegħu tax-Xitwa. Il-Ħarifa ġġib magħha l-ftuħ tas-sena akkademika u l-ewwel xita (Settembru) u anki x-xhur tar-Rużarju (Ottubru) u tal-Mejtin (Novembru). Bosta poeti għandhom għal qalbhom dan l-istaġun li bħal staġuni oħra jakkwista wkoll tifsiriet simboliċi, u lil xi wħud ifakkarhom f'waqtiet jew ħsus partikolari. Hawnhekk issibu erba' poeżiji ta' erba' poeti differenti, kollha membri tal-Għaqda Poeti Maltin. Lil Amanda Busuttil il-Ħarifa tfakkarha fi ħlejjaq ċkejknin bħalma huma l-bebbux li joħroġ jirgħa wara kull ħalba xita. Xi drabi aħna l-bnedmin ngħaddu minn fuqu bla ma nindunaw jew bla ma nagħtu kas li nkunu qridna ħlejqa ċkejkna. Anki l-bebbuxu jħalli marka warajh bla ma nindunaw. Il-poetessa tqabblu ma' pittur ċkejken. Għal Carmel G. Cauchi l-Ħarifa tintrabat ma' dak iż-żmien fil-ħajja tal-bniedem meta dan tal-aħħar ma jibqax żagħżugħ u mimli enerġija. Fih jibqgħu biss it-tifkiriet tar-rebbiegħa/żgħożija. Il-Ħarifa għalhekk hija l-istaġun li jfakkar lill-poeta li t-tmiem tal-ħajja qed joqrob dejjem iktar. Imma, ma ninsewx li anki dan huwa parti mill-ħajja! Fuq in-naħa l-oħra, għal Charles Mifsud il-Ħarifa ġġib magħha dik iż-żiffa li ilu tant jistenna u tnissel ċertu ferħ fih mal-wasla tagħha. Il-Ħarifa jorbotha ma' żewġ siġar tipiċi fil-gżejjer tagħna: id-dielja, li tintrabat mas-sajf li għadda (mela ħarsa lura fiż-żmien); u l-punzjetta, li bħal tfakkar li l-istaġun tal-Milied qed joqrob (mela ħarsa 'l quddiem fiż-żmien). Anki Raymond Grech jiftakar fi ħlejqa ċkejkna li tpassi fuq il-gżejjer tagħna mal-miġja tal-Ħarifa. Dan huwa l-pitirross li jfakkru wkoll fit-tfulija tiegħu. Il-poeta jidentifika ruħu mal-pitirross għax it-tnejn iwasslu t-tama lil min tilef il-ħelsien. L-EWWEL XITA TAL-BEBBUX Art xotta, mitluqa titgħewweb bil-għatx bil-foga u sħanat. Kul ħ add jistenna. Min bil-biza' li ser negħrqu. ltaqa' mal-baħar u dan kien proprju qtar tax-xita li nġabar! Mar jgħid lil sħabu biex jagħmlu festa jiżfnu bil-weraq bil-mappa lesta. lejn dinja ta' ħdura li fil-bitħa tagħna jpinġulna pittura! Kull fejn jgħaddi bebbuxu jibqa' marka, il-bniedem jibqa' għaddej bla jħares u jġibu farka... U ara taħseb li saret traġedja ħlief li jgħid li ħammeġ qiegħ iż-żarbun. Bebbuxu ċkejken ibża' min-nies agħdirhom ftit, dawna nies bla qies! STAĠUNI Ilbieraħ, f'jum bnazzi tar-rebbiegħa, imxejt tul in-nixxiegħa fuq twapet tal-ħaxix iħaddru mal-pjanura. it-twapet tilfu l-ħdura, mhumiex ħlief tiben niexef itir ma' kull buffura. Xtaqt kieku lejn ilbieraħ illum interraq lura... 'Mma nixfet in-nixxiegħa u dabet ir-rebbiegħa u s-sajf ġa fl-aħħar siegħa. U triqti lejn ilbieraħ ma sibtha xejn ħafifa ... għax qorbot il-ħarifa. RIESQA Ż-ŻIFFA TAL-ĦARIFA Tinħass riesqa ħafifa iż-żiffa tal-Ħarifa! Qed titliegħeb mal-weraq tal-punzjetta, li issa għoliet ġmielha u qiegħda tissindika fil-btieħi tal-ġirien. Qiegħda tnaqqar il-weraq mid-dielja, li issa mingħajr l-għenba, kważi tilfet sbuħitha, għax qiegħda titgħarwen. Qed inħossha mit-tieqa ta' kamarti, riesqa lejja, titbewwes ma' ħaddejja, tixtieq tkebbibni fiha, toftomni mill-ħedla li mtaqqal biha. Sa fl-aħħar, għax kien ili nistenniha, tinħass riesqa ħafifa, iż-żiffa tal-Ħarifa, u jien ninsab kuntent, IL-PITIRROSS Ħabt' Ottubru fil-ħarifa lejn Novembru f'San Martin; wara wkoll ix-xita traxxax fuq il-ħdura w l-peprin. Wisq għasafar Malta jpassu kenn mill-hemm u għall-irdoss. Psiepes, Bċieċeq u ta' l-Għana, magħhom jigi l-Pitirross. Sidru aħmar, wieqaf, wieqaf, jgħanni jtektek kullimkien, jikkapparra post fl-imsaġar, fuq l-għoljiet u fil-widien. Postu jieħu qalb ħarruba jew xi siġra tar-rummien, ħadd ma jersaq lejn għamajru għax jiġġieled daqs qalbien. Tfajjel ċkejken kont nonsoblu sabiex naqbdu bit-trabokk, ġieli qbadtu ġieli ħarab minn ġox-xibka għal fuq zokk. Kelli tapp tal-luminata b'musmar iebes ta' l-azzar, intektiklu qalb iż-żahar. Kelli wkoll żewġ soldi lesti inrikkibhom fuq xulxin, b'subgħa wieħed w imbagħad bl-ieħor inċekċiklu fl-istess hin. Kien jismagħni w jweġibni jiġi ħdejja jaqbeż tnejn, jagħmel mixja jerġa' jaqbeż jara l-ħsejjes ġejjin mnejn. Jekk jintebaħ dlonk bill-mansab jerġa' jitlaq lejn fejn kien, jibqa' jgħasses, jibqa' jżebbeġ, waqt li jgħanni ġewwa l-ġnien. Hekk irridu jibqa' jgħanni jimla 'l artna bis-serħan. Kemm fl-għelieqi w fil-kampanja ħieles jiġri jtir ferħan. Jiena bħalu nibqa' ngħanni kemm bil-maħżeż u l-ilsien. Flimkien ngħannu nwasslu t-tama lil min tilef il-ħelsien.
IL-ĦARIFA FIL-POEŻIJA -L-Ewwel Parti: