Matul dawn l-aħħar ġimgħat kont qed nosserva fis-skiet id-diskors(i) li kien qed isir dwar ilsienna u t-tagħlim tiegħu. Illum iddeċidejt li niktibha kif inħossha. Kemm se ndumu nħarsu lejna u nitħassruna? Nuża lejna f'sens ta' Maltin bi lsien li hu tagħna u f'sens ta' għalliema (tal-Malti). Iva, aħna poplu ċkejken u għandna l-lingwa tagħna. Prosit. Ħaqqna punt u ċapċipa. Ħierġa minn fommi af tinstema' dagħwa, imma kemm hi dagħwa akbar li noqogħdu nikkapitalizzaw fuq din l-idea. Se ndumu nieħdu l-opportunità mill-fatt li aħna żgħar u li għandna lsien tant uniku? Iva, ilsienna huwa uniku u għalhekk irridu nħaddmuh fl-oqsma kollha u mhux fil-"Malti" stess biss. Dan l-ilsien ġibnieh paljazza... xi ħaġa li tista' taqdina tant tajjeb u ma nagħtuhiex il-valur sħiħ tagħna. Din l-idea li l-Malti hu ta' ftit qlafat li jistudjawh ma niflaħhiex. Daqskemm ma niflaħx lil min jiftaħar li jħobb il-Malti jew li jgħallmu tant tajjeb u ħlief iżerżaq il-kliem bl-Ingliż ma jagħmilx, anke meta jkollu l-opportunità titbissimlu biex jużah u ma jagħmilx hekk. M'iniex hawn biex nitfa' l-ewwel ġebla imma ċerti attitudnijiet weġġgħuni u qed iweġġgħuni bil-kbir. Ibda biex, din l-attitudni fatalista twassalna biex niġu ttimbrati u ridotti għall-idea li aħna "tal-Malti." Imbagħad, lanqas m'jien qiegħda hawnhekk biex ngħallem. Lill-istudenti stess ngħidilhom li huma jgħallmuni... u ma nkunx qed niċċajta. Qiegħda biss nosserva u nikkummenta dwar il-fallimenti li qed inġibu b'idejna aħna stess. U kif qed insemmi l-kelma "B'idejna" niftakar f'dak illi kiteb Adrian Grima ftit tal-ġranet ilu. Nemmen li fl-istudji tal-Malti mhux dejjem irrispettajna l-potenzjal tal-lingwa u l-letteratura nazzjonali tagħna. Donnu dak li nagħmlu b'lingwi u letteraturi oħrajn aħna stess ma nistgħux nagħmluh b'tagħna. Qisha l-letteratura Maltija qiegħda hemm biss biex tbellgħalna patrijottiżmu stilizzat, reliġjon fissa, natura idealizzata, imħabba prefabbrikata. U mhux importanti ninvestigaw kif qed tagħmel dawn l-affarijiet u nipproblematizzawhom. Barra minn hekk, mhux dejjem għarafna u rrispettajna biżżejjed il-potenzjal kollu tal-istudenti. Il-letteratura hija l-arti li tieħu l-lingwa sat-tarf nett tagħha. Li taqbeż il-konfini tal-istabbilit. Li tissorprendina. U b'dan il-mod l-esperjenza jew il-ġrajja li tirrakkonta tqegħedhielna quddiemna b'ħeffa u luċidità li jħallu s-sinjal tagħhom fuqna. U eżattament, x'inhu għaddej minn moħħi? Xejn li ma ntqalx u li iżda għandu bżonn jinkiteb. 1. Inħobbok, ja Malti Nammetti li neċita ruħi ngħallem. Inħossni li lill-istudenti rrid ngħaddilhom kulma naf u l-ħeġġa tagħhom aktar tqanqalni nagħmel dan. L-istudenti għandhom il-potenzjal li jitgħallmu u jitgħallmu ħafna. Ħafna drabi hi l-biża' tagħna l-kbar li żżommhom lura. Nammetti wkoll li ngħallem ġo skola fejn l-istudenti jridu jitgħallmu. Imma huma min huma l-istudenti, l-għalliema trid turi li tħobb is-suġġett u din tagħmel id-differenza. Kif jistgħu l-istudenti jħobbu suġġett li l-għalliema stess tgħallmu biex sempliċiment tkun qed tgħallem xi ħaġa u taqla' ħobżha? Is-suġġett irid ikun tagħna, irridu nilagħbu bih u nagħġnuh skont il-ħtiġijiet tal-istudenti u nistgħu naslu għal dan biss jekk nuru li nħobbu s-suġġett u fuq kollox, inħobbuh tassew. Din ħelwa ħafna; meta xi student imur tajjeb, ngħidu prosit lill-għalliema u meta jmur ħażin, ngħidu li t-tifel jew it-tifla mhux tajbin. Qed ngħid kontrija stess... imma l-fatti hekk huma. Ejja nkunu maturi u niżnu għaliex ngħallmu u għaliex ngħallmu l-Malti. Irridu nerfgħu r-responsabbiltà tal-progress u l-fallimenti tal-istudenti li bi ftit rieda tajba jingħelbu. Li tkun tħobb lil Dun Karm mhux biżżejjed. Ma tridx wisq biex tagħmel lezzjoni. Fil-bidu kont nidħol fil-klassi b'elf oġġett. Lanqas naf x'ma kontx nieħu. Maż-żmien bdejt nintebaħ aktar bil-potenzjal tal-għalliema bħala attriċi... il- buffu tal-klassi għandha tkun l-għalliema! Lezzjonijiet li fihom l-ilma jiżfen f'nofs il-klassi huma sbieħ u jafu jkunu effettivi imma xi drabi kulma trid hu li tqajjem lill-istudenti minn fuq il-misħut siġġu, tbiddel ftit leħnek, tiċċajta ftit u tuża l-kelma addattata. Bl-istudenti fiċ-ċentru tal-lezzjoni u l-għalliema bħala motivatriċi, il-lezzjoni għandha tinbidel f'avventura. U jekk qed tgħid "kelma qed tgħid din" ipprova itlob lill-istudenti jġibu kuxin magħhom, poġġi magħhom mal-art u ibda aqralhom u aqra magħhom. Żgur l'għalhekk ma tridx wisq. F'każ illi l-klassi tispiċċa qisha d-dormitorju fl-orfanatrofju muniċipali ta' Annie, tajjeb nieħdu l-opportunità biex ngħallmu lit-tfal x'jiġifieri tkun ċivilizzat bil-Malti. Niftakarni fis-swali tal-Università waqt il-lezzjonijiet tal-Malti bit-tgergir f'widnejja għax jissuġġerulna naqraw kitbiet bl-Ingliż jew għax il-lettur ma jagħtiniex wisq tagħrif. F'ġieħ it-tagħlim imbierek... l-Università mhix t'hekk. U lanqas il-klassi. Lill-istudenti nħobb ngħidilhom sfaċċatament li jien qiegħda hemm għalxejn. X'informazzjoni qed jagħti l-għalliem li l-istudenti ma jsibuhiex mhux talli fil-kotba, imma fuq l-Internet? (Ħalliha li jien nippreferi l-ktieb stampat minn kull tip ta' ktieb ieħor). Ejja nkunu realistiċi u lill-istudenti ngħidulhom li aħna qegħdin hemm biss biex inġibuhom konxji ta' dak li jafu. Ejja nesponuhom għal-lingwa veru... imbagħad inħalluhom jimirħu huma. Il-mistoqsija veru hi, x'esperjenza se jgħaddi l-għalliem lill-istudenti? U x'esperjenza jista' jgħaddi l-għalliem jekk għal snin twal jinqata' mill-istudju tal-Malti? Faċli taqbad l-istess noti kull sena u tirriproduċihom (sakemm ma tiħux ta' ħaddieħor ukoll). Imma hija diffiċli wkoll; diffiċli tindirizza l-bżonnijiet ta' lsien ħaj u studenti ħajjin iktar minnu b'din l-attitudni. Din ħaġa li nemmen fiha b'saħħa. Jekk se mmorru fil-klassi bl-idea li se ngħallmu l-Malti u l-Malti biss, se nkunu qed niżbaljaw bil-kbir. Il-Malti huwa l-mezz (u fil-klassi tal-Malti wieħed mill-għanijiet prinċipali wkoll). Imma fl-istess waqt, hemm bżonn nuru lill-istudenti l-Malti f'qafas usa'. Ejja nħabbuhom mal-kultura tagħna... mhux dik tal-għonnella u l-baldakkin (li tajjeb li nibqgħu nirrikonoxxuhom ukoll) imma mal-kultura attwali. Kemm għalliema marru huma jew ħeġġew lill-istudenti jmorru għall-attivitajiet waqt Notte Bianca , il- Festival Nazzjonali tal-Ktieb , ŻiguŻajg jew tal- Għaqda tal-Malti ? Kif nistgħu nippretendu li l-istudenti jkunu attivi kulturalment meta aħna stess nistennew il-bajtra taqa' f'ħalqna? Bla nafu, l-istudenti jħarsu lejna bħala mudell... liema mudell qed inkunulhom? Li ningħalqu fid-dinja tal-Malti biss ma jagħmilx ġid daqskemm ma jagħmilx ġid li fejn nistgħu mmexxu l-Malti 'l quddiem, ma mmexxuhx. Jekk il-letteratura lanqas biss tinkiteb bl-iskop li tiġi studjata fil-klassijiet mela għaliex nirriduċuha għal ħsieb? X'inhi l-letteratura jekk mhux il-ħajja mbiddla fi kliem? U x'inhi l-kelma fil-poeżija jekk mhux logħba? Il-qofol ta' kollox mhux il-kelma (biex nażżardax iktar u ngħid is-silenzju)? Jekk ma taqrax int stess kif tista' tippretendi li l-istudenti jaqraw? Jekk tippretendi li tippretendi l-letteratura qed taqdilna l-funzjonijiet kollha tagħha? Jekk ma ngħaddulhomx esperjenza letterarja, x'qed ngħaddulhom eżatt lill-istudenti? Jekk nibqgħu ngħallmu l-letteratura Maltija biss, fejn se naslu? Jekk il-kunċetti letterarji nippreżentawhom bħala tal-Malti biss ma nkunux qed noqtlu l-istess letteratura? Kemm niddevjaw mis-sillabu biex naqraw xi poeżija ta' żmienna li tkun laqtitna? Għaliex din l-ossessjoni kollha bis-sillabu meta l-istudenti kulma għandhom bżonn huma l-għodod? X'inhu l-aħjar li tagħti larinġa mqaxxra jew li tgħallem l-istudent kif iqaxxarha? Kemm se ndumu npinġu l-poeti bħala nies fuq pedestall li jieklu bi frieket tal-fidda u jgħixu minn fuq il-pubblikazzjoni tal-kotba? Dan hu l-iskop tal-letteratura. Li ssaqsi u tqanqal il-mistoqsijiet. Mhux li twieġeb. Neqirdu li qed noqtlu l-lingwa u waqt li qed nagħmlu dan, inkomplu neqirduha aħna stess. F'ġieħ is-sewwa, ktieb huwa għodda... speċjalment ktieb tal-iskola. Bl-Ingliż hemm il-frażi "by the book" u għal ħafna għalliema dal-kliem Vanġelu għax ma jiċċaqalqux pulzier minn dak li ssib fil-kotba. Komda l-affari daqs il-kuxin li tpoġġi fuqu biex tinnarra lill-istudenti (anzi forsi din l-idea ta' skariġġ). Għiduli intom x'ġid jista' joħroġ mit-tagħlim tal-grammatika operattiva biss meta għandna lsien daqstant ħaj? Il-Malti mhux ilsien produttiv ukoll? B'liem aspetti ta' lsienna qed noħolqu l-ġdid? U waqt li qed ngħid dan issib għadd ta' għalliema li jibqgħu jgħallmu biss id- dwejra , it- tfajla u l- wejda ... addio l- banketta u Ċensina jibqgħu jħaddnu ideat żbaljati jew kumplikazzjonijiet żejda u jippreżentawhom fil-klassi bħall-imniefnaħ, Anglo Sassonu u z- zokk morfemiku X'ma neċitax ruħi meta l-istudenti jibdew ħerġin bi kliem oriġinali jew ifittxu li joħolqu kliem ġdid huma stess? Il-logħba tal-lingwa mhix il-kliem fuq il-pakketti tan-noti li ormaj saru klixè. Waqt li qed nikteb dan kollu nħossni nibża' li naqa' fil-marda tal-għalliema li jeqirdu u ma jagħmlu xejn. Anke jien qed neqred u anke jien għandi ħtija mqar għax jien sempliċiment għalliema u xi drabi naqa' fin-nasba tad-didattiku u għalhekk dan li qed nikteb hawn hu ta' tfakkira għalija wkoll. Ejja nieħdu gost bil-lingwa f'kull sens, ngħabbuha, noħorġu magħna, nilagħbu biha, nifflertjaw magħha, nażżardaw... imma ma nabbużawhiex. Ir-rata ta' studenti li m'applikawx hi diġà allarmanti u biex inkomplu npoġġu l-melħ fuq il-ferita ma nagħmlu xejn għajr li npoġġu l-melħ fuq il-ferita. Biex ma nagħlaqx fuq nota negattiva, qed isiru bosta sforzi pożittivi (ħafn'iktar minn dawn li se nsemmi hawn)... ejja mqar nitħajru nużawhom. Maltikurja L-Għalliema tal-Malti Imrobbija f'raħal li fis-seklu 21 għad għandu x-xjuħ miġburin qaqoċċa fuq iz-zuntier u l-bejjiegħa jgħajtu f'nofs tat-triq. Pass 'il bogħod mill-pjazza, ir-raħal bħal donnu jinbidel, jieħu xejra oħra. Ix-xiħ bil-qmis iċċangjata u wiċċu mimli tikmix jinbidel f'salesman b'xagħru ġġeljat. Fil-qalba ta' dan kollu- jien prodott taż-żewġ estremi. Nofs ras, kultant. Kultant ras sħiħa. Kaxxa ġenn. Nofs kaxxa ġenn. In-nofs l-ieħor, mimli kuluri. Sploduti. Bla nifs. Jew bi ftit. Basta jservini biex nasal sat-tmiem. Ħajti mimlija daqs bajda. Anzi aktar. Ħafna aktar minn bajda. Għax dik nofsha kolesterol u n-nofs l-ieħor bla togħma. U ġejja mill-annimali. U jien ftit iktar minn veġetarjana. Spazjata...il-kelma fuq fommi. Kultant tiżloqli bla ma naf u kultant insibni naħseb u naħseb u naħseb biex insibha. Persuna tal-mija fil-mija. Kultant, kważi. Jew sew jew xejn. Mix-xejn, noħloq. Quddiem il-ħolqien, nixxejjen.
Tistgħu tgħiduli x'qed jiġri hawnhekk?