Missieri, fost ħafna nafu jgħid li ftit wara li kien ġie elett l-ewwel darba fl-1966, Dottor Borg Olivier għajjat lil dawk id-Deputati Nazzjonalisti li, bħalu, kienu 'ġodda', u qalilhom: "Tafu għal xhiex dħaltu! Aħna hawn 'suicide squad'. Tistennewx ħafna għasel, għaliex il-politika hija ħajja ta' sagrifiċċju. Imbagħad dar lejn missieri u qallu: " Inti taf biżżejjed Il-politika, minn ġewwa, fiha ħafna dispjaċiri. Mhux kulħadd ibati xorta. Għax mhux kulħadd jiddedika ruħu bl-istess mod, u mhux kulħadd jgħaddi mill-istess cirkostanzi. Iżda kull bniedem fil-politika huwa suġġett għal ħafna stennija minnu, kemm mill-poplu li tellgħu, kif ukoll mill-poplu li ma tellgħux. Ħafna wkoll, sfortunatament, jgħiru għalih, aktarx għaliex ma jafux x'jiġifieri. Kollha xorta! Le, mhux kollha xorta, u għalhekk issir l-għażla fl-elezzjoni. Hemm ħafna ħwejjeg li jgħoddu għall-politiċi kollha, u hemm ħafna ħwejjeġ oħra li jiddistingwu, wieħed jew waħda mill-oħrajn. Min għandu l-kapaċità li jipperswadi b'diskorsu, min għandu moħħ analitiku, min għandu intuwizzjoni, għarfien malajr tas-sitwazzjoni, min jaf jagħmel ġudizzju tal-bnedmin u jinduna malajr lil min għandu jafda u lil min le. Min jaf iżomm kalm fit-tempesti. Min jaf jixgħel l-entużjażmu ta' ħaddieħor. Min għandu l-grazzja biex jiġbed in-nies lejh. Barra mit-talenti, hemm ukoll il-karattru morali: min iżomm kelmtu, u min le. Min jgħid is-sewwa, u min iqarraq. Min jaħseb f'ħaddieħor, u min moħħu biss fih innifsu. Hemm ukoll il-fehmiet: l-ideoloġija m'għadhiex moda, iżda min josserva jinduna li, f'kull partit, hemm min huwa intolleranti u moħħu magħluq, min iħobb jimponi fuq ħaddieħor, min kapaċi jisma' u jiddiskuti. Ma tiskantax li ssib dawn it-tendenzi fin-nies tal-partiti kollha, għaliex kulħadd parti mill-umanità. Iżda f'ċerti partiti, donnu li l-arroganza tingħoġob iktar. F'ċerti pajjiżi, anki l-injoranza tingħoġob. U mhux qed nitkellem b'pajjiżna quddiemi: hawn popli kbar li jinnamraw mal-injorant arroganti (ħu l-Ġermanja, u kif Hitler kien jimpressjona). Ċertament mhux kollha xorta l-politiċi! La huma kollha qaddisin u lanqas kollha korrotti. Lanqas kollha magħmulin jew kollha semi-illitterati. L-għira għalihom Ħafna, u ta' kull klassi soċjali, jagħmlu l-iżball li jgħiru għalihom. Ħafna jimmaġinaw min jaf minn liema privileġġi ngawdu aħna n-nies tal-politika. Immaġinazzjoni qarrieqa: aħna pajjiż, kif jgħidu l-Franċiżi, 'egalitarju'. Nippretendu, u nippretendu sewwa, li kulħadd l-istess. Kulħadd suġġett għal-liġi, u għajnejn in-nies fuqna. U hekk sewwa. Iżda dawk minna li ma jibżgħux għalihom innifishom, iġibu dell fuq il-politiċi sħabhom kollha. Speċjalment dawk tal-istess partit tagħhom, iżda wkoll anki fuq l-oħrajn. U dan jagħmel ħsara kbira lid-demokrazija. Tonqos il-fiduċja fil-politiċi. Tonqos il-fiduċja fis-sistema demokratika. populiżmu b'hekk jikber, għaliex jibdew jipperswadu lill-poplu li għandu jtella' lil xi mexxej b'saħħtu u b'kelma "bla kantunieri", li suppost għandu l-abbiltà li jirranġa kollox. Tonqos il-fiduċja fis-sewwa u tikber l-idea li bid-dnewwa biss jinstabu s-soluzzjonijiet. Id-dmir tagħna l-politiċi Dmirna jibqa' dak li nagħtu servizz lill-poplu li tellagħna, u li ma nagħtuhx skandlu bl-aġir tagħna. Aħna qegħdin fil-vetrina. Ir-rażan huwa importantissimu. Kullimkien, iżda l-iktar f'pajjiżna li, fiċ-ċokon tiegħu, jgħid: "L-ajru għandu għajnu, u l-ħajt għandu widintu". F'Malta u Għawdex m'hawn xejn verament privat u mistur. Ilkoll kemm aħna, meta niltaqgħu man-nies, nisimgħu fuq sħabna. Ngħid għalija, ma nemminx kollox, u la l-ġid u l-qdusija u l-kapaċità kollha, u lanqas id-dnubiet, l-isfortuna u d-disgrazzji kollha li l-bniedem jidħol fihom. Jiena, li nista' niżen aħjar lil sħabi, noqgħod lura milli nissentenzja. Min ma jafniex mill-qrib, jesaġera fis-suspetti u fl-ammirazzjoni. Ngħollu l-livell Allavolja bħalissa qegħdin nieħdu eżempji ħżiena minn ċerti politiċi ta' pajjiżi ferm ikbar minna, aħna l-politiċi Maltin ta' kull partit, f'Malta u Għawdex, għandna l-obbligu li ngħollu l-livell tal-prattika tal-politika f'pajjiżna. Il-ħsara li ssir lil pajjiż żgħir bħal tagħna, meta tingħata l-impressjoni li pajjiżna jitmexxa bil-korruzzjoni, hi verament enormi. Sa ftit żmien ilu konna ħadna l-fama, mal-Ewropa kollha, li aħna eċċezzjonalment iktar stabbli, amministrati bl-ordni u iktar niggarantixxu s-serjetà minn pajjiżi oħra madwarna. Minħabba ċerti ġrajja, din il-fama bdiet tittappan. Obbligati wkoll, iżda speċjalment aħna l-politiċi, u l-iktar dawk li qegħdin fil-Gvern, li ngħollu l-livell. Imġieba korretta Bl-imġieba, bil-kompetenza, billi ma nidħlux f'konflitt tal-interessi personali mal-interess pubbliku. Billi meta nkunu murija u mismugħa, nitkellmu fuq il-mezzi tax-xandir, u verament inkunu vetrina, ma nwaqqgħux il-prestiġju tal-Parlament bi kliem u aġir barra minn loku. Jiena mdorri, kultant, nagħti daqqa t'għajn lejn id-diskorsi li kienu saru fil-Kamra tad-Deputati fi żminijiet oħra, biex nara x'intqal meta għaddew xi liġi partikolari, jew taw bidu għal xi kampanja ta' opinjoni. Ġieli nosserva li kien hemm żminijiet meta l-preparazzjoni kienet aktar attenta milli nosserva llum. Veru li d-dinja iktar mgħaġġla, iżda dan ma jiskużaniex: il-leġislazzjoni għandha importanza kbira. Nfakkru dak li għaddejna minnu Aħna, mill-Oppożizzjoni, jeħtieġ infakkru l-imgħoddi, inħeġġu u nlestu għal żminijiet meta nerġgħu nuru li Malta u Għawdex huma eċċezzjonalment effiċjenti fl-amministrazzjoni, b'servizz pubbliku nadif u onest, u b'demokrazija li tiggarantixxi d-drittijiet fundamentali ta' kulħadd. L-onestà la hi, u lanqas qatt kienet monopolju tal-Partit Nazzjonalista, iżda konna u għadna, u j'Alla nibqgħu, ntuha l-ikbar importanza, forsi iktar minn oħrajn. Iktar u iktar f'dawn il-jiem, meta nfakkru dak li missirijietna għaddew minnu f'żewġ assedji mill-iktar kiefra. F'dan, proprju, anqas ma għandna nippretendu li aħna bravi iktar minn ħaddieħor: iżda dejjem tajna prijorità kbira lit-tagħlim u l-preparazzjoni.
Il-fama tajba ta' pajjiżna