Ir-reazzjoni ta' Repubblika għall-opinjoni tal-Kummissjoni Venezja (Ġunju 2020) Repubblika tilqa' pożittivament l-opinjoni tal-Kummissjoni Venezja dwar ir-riformi istituzzjonali. Inħarsu 'l quddiem għax-xogħol li jrid isir biex nassiguraw li l-gvern iżomm il-wegħdiet tiegħu u naħdmu fuq ir-riformi tassew meħtieġa tal-istituzzjonijet tagħna, inklużi dawk li l-gvern ikompli jevita. Hu ta' sodisfazzjon li tara kif il-gvern ġie mġiegħel jaċċetta riformi fil-kompożizzjoni tal-istituzzjonijiet tagħna wara li għadda dawn l-aħħar sentejn u nofs jirreżisti bil-qawwa kollha. Dawn jinkludu, b'mod partikolari, l-esklużjoni tal-gvern mill-għażla tal-membri tal-ġudikatura. Sal-aħħar proposti ta' Marzu ta' din is-sena, taħt it-tmexxija ta' Edward Zammit Lewis, il-gvern ipprova jgħaddi minn nuqqasijiet eżistenti biex jiddefendi l-poteri eċċessivi tiegħu. Fuq dan, il-gvern kellu bil-fors iċedi. Madanakollu, kif sostniet l-istess Kummissjoni Venezja, għadna fi stadju "konċettwali". Il-provi vera għal riforma awtentika għadna rridu naslu għalihom: Għad irridu naraw abbozz legiżlattiv u għad irridu ningħataw l-opportunità li nikkumentaw fuqu, qabel ma jittieħed il-Parlament. Il-gvern irid jaċċetta r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Venezja u jissottometti l-abbozz għar-reviżjoni, qabel ma jigu ippubblikati formalment il-liġijiet proposti. Anke wara li l-Parlament ikun adotta liġijiet ġodda, il-gvern irid jara li jiġu implimentati. Il-Parlament ilu ħafna li għamel bidliet legali f'dak li għandu x'jaqsam mal-avukat Generali, iżda dawn baqgħu injorati. Il-gvern ma jistax jaħseb li jista' jeħles mill-Kummissjoni Venezja bl-istrateġija banali li jwassal lill-Parlament li jaddotta liġijiet sbieħ , li mbagħad il-gvern jibqa' ma jimplimentax. Dawk il-persuni li jokkuppaw pożizzjonijiet ta' awtorità fl-istituzzjonijiet indipendenti jridu jaġixxu b'azzjonijiet li tippermettilhom il-liġi, u mhux b'servizz lejn il-partit politiku li jappoġġaw, jew b'biża mill-politiku li pogġihom f'dik il-pożizzjoni, iżda b'servizz lejn il-pajjiż u skont il-kuxjenza tagħhom. Bidliet legiżlattivi m'huma xejn fil-qrib biex jibdew ifejqu l-marda tal-impunità u tal-illegalità f'Malta. Fl-istess jum li l-gvern kien qed jiftaħar li kien abbanduna r-reżistenza banali tiegħu għall-modernizzazzjoni tal-liġijiet tagħna, kellu wkoll jaffronta l-fatt li l-aħbarijiet internazzjonali kienu qed jirrapportaw skandlu ieħor, illegalitajiet oħra kommessi minn sħab Robert Abela u Edward Zammit Lewis. Il-vera raġuni li jrid ikun hemm indipendenza għall-pulizija, għall-prosekuturi u għall-imħallfin hi biex nies bħal Joseph Muscat, Keith Schembri, Konrad Mizzi u Chris Cardona ma jaħarbux mill-ġustizzja. Jidher li għadna 'l bogħod ħafna biex ngħaddu minn din il-prova, minkejja l-assigurazzjonijiet ta' Robert Abela li "għandna nafdaw fl-istituzzjonijiet" li fallew bil-qawwa f'dawn l-aħħar 7 snin. Kif inhuma l-affarijiet preżentement, kulħadd jaf li f'Malta ma tikkmandax il-liġi. Il-kriminali huma dawk li jiggvernaw. Repubblika mhix partit politiku u għalhekk ma tħobbx tiftaħar b'dak li tikseb. Aħna bla dubju kburin li x-xogħol u l-azzjoni tas-soċjetà ċivili wasslu biex Joseph Muscat jirriżenja minn Prim Ministru fl-2019. Bħal kif aħna kburin meta naraw li l-gvern kellu jħabbar riformi li qatt qabel ma ried jikkonsidra. Kif juri b'mod ċar ir-rapport tal-Kummissjoni Venezja, hemm ħafna aktar xi jsir u ħafna aktar x'jinbidel. Ir-riforma ġudizjarja ġiet mgħaġġla u mogħtija priorità mill-gvern minħabba l-kawża li fetħet Repubblika f'April 2019 u li issa fuqha qed nistennew id-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tal-Gustizzja. Il-gvern kellu jimplimenta l-bidliet biex jevita konsegwenzi imbarazzanti ta' dik id-deċiżjoni, li, b'kull mod, kienet iġiegħlu jagħmel il-bidliet li l-Kummissjoni Venezja irrakkomandat sentejn u nofs ilu. Repubblika lesta li tirtira l-każ tagħha mill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja hekk kif tkun tassew sodisfatta li l-liġijiet ġodda li jiġu sottomessi lill-Parlament jinkludu b'mod sħih ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Venezja u imbuttati minn Repubblika. Aħna se nibqgħu nfittxu modi kif nixprunaw lill-gvern biex jaġixxi u jimxi skont ir-regolamenti demokratiċi Ewropej u internazzjonali. Se nagħmlu hekk anke jekk nkunu akkużati li aħna tradituri u li naħdmu kontra Malta, bħal kif dejjem konna ikkunsidrati minn dan il-gvern mill-mument tat-twaqqif tagħna. Aħna se nkomplu nistennew li persuni f'pożizzjonijiet għolja f'istituzzjonijiet indipendenti jaġixxu kif mistenniminn hom u jkunu indipendenti mill-gvern. Dan jgħodd b'mod partikolari għall-membri tal-ġudikatura. Li tiġi eskluża interferenza tal-gvern f'ħatriet futuri ma jbiddilx il-fatt li l-ġudikatura kif inhi llum hi maħkuma minn seba' snin ta' abbuż fil-ħatriet li saru minn dan il-gvern. Għaddejna minn sentenzi tal-ġudikatura li jistgħu jiġuspjegati biss mix-xeħta partiġjana tal-imħallef jew maġistrat. Dan hu inacċċettabbli għal kollox u aħna se nibqgħu nikxfu u nikkundannaw dan l-abbuż. Anke waqt li nibqgħu xettiċi dwar kemm l-istituzzjonijiet tagħna – il-pulizija, il-maġistrati, l-Avukat Ġenerali – jistgħu u jridu jirreżistu l-indħil tal-gvern u l-abbuż tad-drittijiet umani, u jħassru l-impunità li jgawdu il-kriminali li ġejjien jew huma assoċjati mal-qasam politiku, aħna se nibqgħu nġibu quddiemhom ilmenti, rapporti u evidenzi, u nisfidawhom biex jieħdu azzjoni kif suppost jagħmlu skond il-liġijiet li huma ta' spiss jinjoraw. Aħna qed naħdmu għal Malta demokratika, fejn in-nies ikunu ħielsa mit-tirannija, u fejn igawdu d-drittijiet tagħhom, ikun kemm ikun inkonvenjenti għal min ikun fil-gvern. Nittamaw li dawn ir-riformi jwasslu għal mument tant mixtieq f'din il-missjoni. Repubblika tesprimi l-gratitudini tagħha lejn il-Kummissjoni, ir-rapporteur tagħha u l-Assemblea Parlamentari fil-Kunsill tal-Ewropa, partikolarment lil Pieter Omtzigt, rapporteur tal-PACE, li impenja ruħu fil-Kummissjoni Venezja, minkejja ir-reżistenza, kif ukoll oppożizzjoni, mill-gvern ta' Malta.