Hemm enerġija mqarba f'dawn it-toroq u l-mkejjen ta' Norbert Bugeja. F'din il-poeżija hemm forza ssikkata bejn l-ordni apparenti fl-arkitettura tal-versi u l-esperjenzi mqallba u kumplessi li jirrakkontaw bil-ħila ta' poeta mitwieled u mkisser u bl-intensità ta' bniedem li jħoss il-ħtieġa profonda li jagħti forma artistika lit-tiġrib biex forsi jifhem / jaċċetta / jissaffa. Bejn il-forma u l-esperjenza hemm tensjoni kreattiva bħalm'hemm enerġija trasgressiva fl-iskontru kontinwu fil-qalba tal-metafori li, minkejja li Bugeja joħloqhom donnu mingħajr tbatija ta' xejn, jibqgħu mwaħħlin f'moħħok, u forsi iktar f'qalbek, qishom weġgħa, qishom xenqa, qishom feles ikbar milli hemm bżonnu, qishom skalda. Bejn xbieha u ta' warajha hemm ukoll tensjoni u distanza kemm kemm ikbar milli tkun qed tistenna; u l-istess bejn il-persuna u l-post li tinsab fih; bejn ir-rakkont li tirrakkonta u l-għajxien tagħha; bejn l-istorja u l-poeta li jismagħha; bejn il-kliem ta' ħaddieħor li donnu jsib ruħu inevitabbilment f'dawn il-poeżiji u l-vuċi, tingħaraf, tal-poeta. L-esperjenzi f'dawn il-poeżiji "tilmaħhom" mill-viċin, tħoss li jinsabu tant viċin ta' jdejk li kapaċi taħfinhom għax tagħrafhom. Meta tintebaħ bid-distanza, imqar ċkejkna, bejnek u bejnhom tinkedd, imma mbagħad tintebaħ li f'dik id-distanza inevitabbli dawk l-esperjenzi jsiru parti minnek b'mod li ma jibqgħux jingħarfu s-sors u d-destinazzjoni, għax huma jsiru int u int issir huma. Mingħajr dik id-distanza kruċjali, dik il-molla li tfaqqa' kif tmissha, ma jistax ikun hemm l-esperjenza tal-qari, it-twaħħid essenzjali, u dejjem uniku, bejn it-test kif iġġarrbu int, u l-esperjenzi tiegħek. Sebgħa u għoxrin larinġa jiddiskutu aħna u nixorbu r-ragħwa tax-xemx nieżla – u l-lejl ifittex ix-xewka ta' dahru, l-applaws ta' qarn il-bhima mal-musrana. Ħafna drabi s-sinestesija hija l-mod kif Bugeja jipperċepixxi d-dinja, kif jara l-konnessjonijiet bejn l-affarijiet. Fil-poeżija "Café Jubilee, Ritratt," kull "tazza mbikkma" li joffrulha u tixrob il-mara liebsa żifna sewda ssir "storja war'oħra" u hi tħallihom ilkoll "jinħallu fid-diskors qalil" ta' ġisimha. L-effett huwa dak ta' esperjenza waħda sħiħa, intensa, qalila, li ma tifridx bejn id-diskors li jsir bejn il-bnedmin; il-grokkijiet li jġibulha u li tixrob il-mara; l-istejjer li tisma', tgħix u tirrakkonta; iż-żfin u l-kuntatt tal-persuna mal-partijiet differenti ta' ġisimha li jħossu l-ħtieġa li jiċċaqalqu u jitkellmu; u x-xorb li jinħall fid-demm u l-organi tagħha. F'dawn il-versi u oħrajn f'din il-poeżija hemm l-intensità tax-xewqat u ta' l-għajxien, u din il-qilla ("tiżfen / talba salvaġġa f'nofs is-solitudni") Bugeja jwassalha, fost l-oħrajn, permezz ta' ritratt li jagħraf l-interazzjoni u l-konfrontazzjoni, aktarx mhux tas-soltu imma għalih inevitabbli, bejn sensi differenti. L-endekasillabu fit-totalità-dinja Meta l-endekasillabu, il-vers per eċċellenza tat-tradizzjoni, jiltaqa' mar-rakkonti tas-seklu 21, Norbert Bugeja jissogra li jegħrqu t-tnejn u mill-inkontru/skontru ta' bejniethom ma jibqa' xejn ħlief il-konferma li mhumiex magħmulin għal xulxin. Imma minflok, dan il-vers, bir-ritmu sod tiegħu, bl-għarfien ta' l-istorja, bil-wirt poetiku ta' ħsejjes u stejjer li huma parti integrali minnu, jagħti direzzjoni u forza lir-rakkonti sikwit frammentati ta' seklu forsi ftit iktar diżorjentat minn ta' qablu. Jankra l-memorji tiegħu xi mkien Iż-żewġ toppi żgħar jaqbżu fil-bitħa Fil-ktieb hemm għadd kbir ta' riferimenti għat-tfulija u għat-tfal u ma tinħassx differenza kbira bejn is-sessi jew bejn l-ispazji li fihom jinsabu. Fit-tfal li qed iħarsu 'l quddiem hemm id-distanza minn dinja kbira li għad trid tasal, waqt li fit-tfulija li għaddiet hemm id-dinja ta' nostalġija, kważi kważi kattiva, li toqros lill-kbar. Il-poeżija ta' Norbert Bugeja, minkejja li hija x-xogħol ta' poeta żagħżugħ li twieled fl-1980, spiss tinkiteb u tingħex f'dawn l-ispazji ta' xewqat li ma jistgħux jitwettqu għax huma marbutin mal-passat jew ma' futur li mhux se jagħti dak li nistennew minnu. Jista' jkun li l-poeżija kollha tinkiteb fl-ispazju bejn ix-xewqat u dak li fil-fatt iseħħ, imma donnha l-poeżija ta' Bugeja tivvjaġġa f'dawn l-ispazji iktar mis-soltu. "U jekk qatt jasal għada," jikteb fil-poeżija nru. III tat-taqsima "bliet, fil-bogħod," x'nimmissja mill-belt xwejħa ta' tfuliti, niftakar lejla ta' qubbajt u stejjer u ħars ibaqbaq, lewn il-ġigġifogu. F'"Għand Vicki, Barbikju," hemm sens ta' eternità fit-tfal "qed jiċċaċċraw fil-bitħa" u fit-"tfajla liebsa bħas-smewwiet": fil-bitħa hemm sens ta' ċentru u komunità, ta' konvivjalità u enerġija, ta' preżent u wirt qadim, ta' ħeffa innoċenti u għeruq umani kulturali u fondi. Fil-mara tiżfen lejl sħiħ waħedha f'"Café Jubilee, Ritratt" u "liebsa żifna sewda" l-poeta jara "ż-żewġ toppi żgħar jaqbżu fil-bitħa," il-"bar" (urban) isir bitħa (rurali), għax donnu fil-qbiż tagħha hemm ix-xewqa ossessiva ta' ritorn lejn il-bitħa tat-tfulija. Dan wara li t-tifel li kiber, bil-"qoxra aktar, aktar iebsa" tiegħu, ikun qata' xewqtu li jmur lil hinn, jaqbeż il-lift u saħansitra anke 'l Bighi u d-dinja l-magħrufa biex "jaħrab" belt nannuh ("bliet, fil-bogħod," IV). F'Bugeja hemm l-ansjetà li toħloq ix-xbieha tat-"tifel / li ried jitwieled u sab ruħu mdendel / mas-sider xott li nibet fuq ix-xagħri" ("bliet, fil-bogħod," VII); hemm l-ansjetà tal-memorja tat-tifla "f'nofs it-triq wiċċha nervi / ta' ħames snin u nofs" ("l-aħħar mil jew tnejn ta' love okonedo"); imma hemm ukoll ir-raġel-tifel fqir ta' "Via Fori Imperiali, Wara l-Kuncert" li ma rnexxilux, kif ma jirnexxilux dan il-poeta, jarmi t-tifkiriet "qabel l-ewwel kantuniera" u baqa' jqalleb, għalxejn, li tilqgħu bħal daru, li tmellislu xagħru, li tiżfen u tkanta l-istess storja bħalu. Fiċ-ċirku kenni tar-rima (u l-assonanza) li jinħoloq bejn "daru," "xagħru" u "bħalu" u tas-sustanzi li jistorduh (idur fl-istess imkejjen, bħalma jagħmel il-ħoss fir-rima u l-assonanza) hemm is-serħan li qed ifittex, il-memorji sbieħ li fadallu. Bejn tħarħira u oħra ta' nifisha maqtugħ inħażżeż il-profil tal-belt ta' taħti: mijiet ta' garigori mdendla 'l isfel żigarelli jperpru mas-saqaf ta' festin li issa ntemm. Il-ħajja f'nofs il-grawnd Il-baħar mimli togħma ta' rużarju, kull posta tfissed lill-irdum bħal mewġa, kull Sliema tleqq fuq dahar it-tfajjel smajjar bħal perli żgħar idubu fl-aħħar sħana … Bit-tqegħid ta' l-oikos il-vjaġġ ta' Bugeja, isir ċaqliq ċirkulari: il-vjaġġ jitlaq u jispiċċa fl-oikos li jservi ta' punt ta' riferiment traxxendentali li jorganizza u jiddomestika naħa partikulari billi jiddefinixxi l-punti l-oħra kollha skond il-punt ewlieni. Jekk nifhmu l-vjaġġ b'dan il-mod inkunu qegħdin nagħtuh tifsira teleoloġika, jiġifieri nkunu qegħdin norbtuh ma' għan jew destinazzjoni partikulari. Din il-viżjoni teleoloġika tirfed l-argument ta' l-ekonomija tal-vjaġġ, għax dan l-argument jimplika t-tentattiv li l-vjaġġ ma jitħalliex jaqbeż ċerti limiti, jiġifieri jinżamm fiċ-ċirku magħluq tad-dar, ta' l-oikos. Mill-banda l-oħra, din il-konċezzjoni magħluqa donnha ġġib fix-xejn l-idea ċentrali li vjaġġ huwa ħruġ 'il barra mill-ambjent li miegħu l-bniedem huwa familjari. Biex nikkonċettwalizzaw il-vjaġġ irridu tabilfors il-preżenza ta' punt fiss ipprivileġġjat. Dan l-oikos, però, nistgħu nagħżluh jew inqegħduh f'postu biss wara li l-vjaġġatur ikun telqu. Biex id-dar tkun teżisti tassew jeħtieġ li tintilef: dan huwa r-riskju li jieħu Bugeja, anki fuq livell poetiku formali. Il-konċettwalizzazzjoni tad-dar ma sseħħx qabel ma l-vjaġġatur jitlaq mid-dar; id-dar, biex ngħidu hekk, ma teżistix, sakemm ma jkun jeżisti xejn ħliefha. Biex ikun hemm dar il-vjaġġ irid ikun diġà beda. u torqod għal qalbek sa x'ħin is-saqaf ta' fuq rasek jerġa' jqajmek biex tfittex bl-amment rakkont ieħor Il-poeżija tiegħu mhijiex medhija biss b'dak li jġarrab hu imma kontinwament tisma' u tirrapporta, b'mod li jinstema' awtentiku u sikwit determinanti, l-ilħna u l-esperjenzi ta' l-oħrajn, anki għaliex il-poeta jemmen li dak huwa mod b'saħħtu kif jiskopri u fl-istess ħin isawwar lilu nnifsu. Fil-poeżija "F'Qalbitha Hemm Sajjied," hu u josserva lis-sajjied ikala "x-xbiek maħfun mis-sirda t'elf ħarifa" u "jtella' xibka vojta," il-poeta jistħajjel lilu nnifsu ħuta, kemm "f'ġieħ id-debħa" kif ukoll biex ikun qrib kemm jista' jkun tas-sajjied iddiżappuntat. Permezz ta' din il-qrubija lejn bniedem li jrid mill-ħolqien, inkella jibqa' b'xejn, il-poeta-ħuta, "Bl-aħħar ftit nifs li ħarħar ġewwa ġismi," jgħum fl-univers tal-baħar u lilhinn jistħajjel li "l-qroll f'qiegħ l-oċean inaqqax ismi," li l-ġest altruwist tiegħu, bħala ħuta u bħala poeta, jimmortalizzah fil-ħolqien u lilhinn. Bugeja jirrakkonta individwi u l-affinità li jfittxu mal-bnedmin u ma' l-univers li ma jitlissinx. Il-poeżija, il-post tat-kontaminazzjoni Id-direttur tal-films Jean-Marie Straub jemmen li "Test huwa bħal fetħa fil-foresta, hemm ħafna mogħdijiet minn fejn toħroġ. Jekk timponi ħruġ wieħed, ma jibqax test, isir sett ta' struzzjonijiet." Il-letteratura ta' kwalità, bħall-poeżija ta' Norbert Bugeja, ma tistax trossha f'mogħdija waħda għax tkun qed tittradixxi n-natura miftuħa tagħha. Ma tistax timponi triq waħda biex tersaq lejn test, jew biex toħroġ minnu. Forsi test letterarju huwa l-foresta nfisha, b'unità apparenti li kapaċi tostor kumplessità organika li iktar ma tmissha iktar titkattar, qisha xena minn film tal-fantaxjenza li fih l-aljeni jimmultiplikaw kull darba li tipprova taħfinhom. B'poeżiji bħal "Cafè Jubilee, Ritratt" u "Wara d-Diska li Nħobbu Tant" hekk jiġrili. (Ħafna mill-poeżiji ilna nafhom is-snin għax Norbert kitibhom fil-kuntest ta' proġetti kreattivi ta' Inizjamed.) "Wara d-Diska" flejtha kemm stajt meta aktar minn sentejn ilu bdejt naħdem fuq id-daħla għal dan il-ktieb straordinarju. Imma meta rġajt qbadtha ftit ġranet ilu kienet poeżija ġdida għalija, foresta li nafha sew u ma nafha xejn. Fasslitli rotot ideat, qanqlitli emozzjonijiet li ma kontx ġarrabt qabel. Tista' tibda, ngħidu aħna, mill-aħħar, mit-"toroq ħiemda li għexna – talba." Post sabiħ biex tispiċċa, jew tibda. Tidher stramba din it-taqsima tal-ktieb – forsi ma tistennihiex fl-aħħar. L-iktar ħaġa li intrigatni kienet il-post li taha fl-aħħar tal-ktieb. Il-poeżiji dwar tfulitu poġġihom fl-aħħar f'sekwenza li donnha teħodna mill-preżent għall-passat imbiegħed. Imma f'din it-taqsima hemm ħjiel tad-destinazzjoni li donnu jrid ifassal Norbert, il-kenn tar-reliġjon u l-figura tal-Missier Alla ħanin, in-nostalġija ħelwa, konxjament romantiċizzata, tat-tifel u t-tfulija. Il-ktieb jibda b'oħtu Nicole fid-dedika, dik li għexet miegħu t-traġitt mit-tfulija għall-adultezza, u jispiċċa bit-tfulija u sħabu tas-Siġġiewi li għexha magħhom. Tista' timxi minn memorja għal oħra: żomm f'moħħok biss li għal Norbert Bugeja l-memorji huma finta, imma kulm' m'għandna memorji – kulm'aħna memorji. ("Via Fori Imperiali, Wara l-Kunċert") Jew tista' taqbad il-"Preludju għall-Belt ta' Taħtna," poeżija oħra li għextha, bħallikieku għall-ewwel darba, jien u naqraha mill-ġdid, u tuża lilha bħala l-gwida tiegħek. Hija poeżija dwar il-qedem tal-belt, ix-xewqa u t-trawma tagħna; u bħall-Intermezz tal-"Kafè fuq il-Port," hija poeżija dwar kif il-qedem jasal qabilna. Jekk hemm fil komuni bejn il-bliet Maltin u barranin, esterni u ġewwenin ta' Bugeja, hija l-multipliċità u l-multidimensjonalità: il-ħafna wċuħ, il-ħafna mumenti, il-ħafna turmenti tal-belt u l-bliet li nabitaw u jabitawna. Mhux ta' b'xejn "Dil-belt" imqallba ta' Bugeja tinsab "b'sugħajha f'ħalqha għal-lest / biex taqla' kollox," ("Requiem għal Dak Li Baqa'") donnha l-unika soluzzjoni li għandna biex tindaf mill-ispettri tal-passat li huma iktar preżenti mill-preżent. Jekk hemm belt waħda (għall-bidu l-ktieb kien se jkun jismu "Belt") hija t-tiftixa intensa li tissarraf sikwit f'sinestesija, fit-tlaqqigħ ta' sensi differenti u kunfliġġenti. Wara kollox, it-trasformazzjoni f'salt li sseħħ permezz tal-metafora mhix sempliċiment mument jew kumbinazzjoni imma f'Norbert Bugeja donnha hija strateġija narrattiva, bħal meta l-mara ta' "Cafè Jubilee, Ritratt" issir tifla f'salt, f'żewġ kelmiet ("toppi żgħar") bla ma tavżana. Minħabba din il-multipliċità mqarba u inevitabbli, u fl-isfond taċ-ċaqliq kontinwu f'kull direzzjoni li jqanqal dawn il-poeżiji, tinħass regolarment, kultant b'mod ossessiv, it-tiftixa għall-"Ħanini, ħanini" li "mindu tlaqt int," "tħarbtu t-toroq ta' din il-belt" qadima u dejjem ġdida ("Preludju għall-Belt ta' Taħtna") li, bħall-metafora, nippruvaw naħkmuha imma minflok taħkimna hi.