Peter A Caruana twieled f' Ħal Tarxien fl- 1937 . Studja l- Mediċina fl- Università , imma tliet snin wara abbanduna l- kors . Ħadem fil- qasam tax- xandir u fl- 1962 waqqaf l- Għaqda Kittieba Żgħażagħ . Ippubblika kotba dwar l- agrikultura u l- ortikultura , kien l- Editur Letterarju għal 17 -il sena ta' Leħen is- Sewwa , u awtur ta' radjudrammi . Fl- 1989 rebaħ il- Premju Letterarju Malti bir- rumanz Ħajt li Jifred , u huwa kontributur regolari f' numru ta' ġurnali lokali . Għidilna xi ħaġa dwarek bħala persuna u anki dwar il- pubblikazzjonijiet tiegħek . Sa minn mindu kont għadni tifel , bdejt inħobb il- Malti . Missieri kien jaqralna l- kotba , f' għamla ta' faxxikli bi tmien faċċati , li kienu joħorġu darba fil- ġimgħa . Kont nibqa' msammar bilqiegħda nisimgħu jaqra r- rumanzi bħal Indri s- Sajjied Malti , L- Istorja ta' Malta u kotba oħra li kienu joħorġu fi żmien ta' wara l- gwerra . Missieri kien iħobb lil Malta u dak kollu li hu Malti , l- aktar ilsienna . Kien dejjem jgħidli li aħna poplu aqwa minn popli ħafna ikbar minna , għax aħna għandna l- Ilsien tagħna . Niftakar li minn meta tgħallimt inbill il- pinna fil- klamar il- linka , kont bdejt taparsi nikteb . Dejjem kont inħossni miġbud lejn il- poeżija , iżda kull għamla ta' kitba kienet għal qalbi . Meta dħalt fil- Liċeo fl- 1948 , sirt naf lil Karmenu Vassallo li kien jgħallimni l- Malti . Fl- 1950 , meta Karmenu kien jarani nħobb il- Malti daqshekk , kien qalli biex immur għandu d- dar , kien joqgħod il- Marsa , biex jgħallimni sewwa l- Metrika Maltija . It- tagħlim ta' Karmenu għożżejtu u għadni ngħożżu sal- lum . Xi ftit mill- pessimiżmu tiegħu influwenzani u nistqarr li xi poeżiji li ktibt jinħass fihom in- niket tal- ħajja . Bqajt nikteb u fl- 1970 ippubblikajt il- ktieb Żewġ Ilħna , ġabra ta' 15 -il novella . Sentejn wara ħareġ ir- rumanz Dar Imġarrfa u fl- 1981 deher il- ktieb bi ftit mill- poeżiji li kont ktibt bl- isem ta' Bukkett Vjoli . Fl- 1988 kien ippubblikat ir- rumanz Ħajt li Jifred li fis- sena ta' wara kien rebaħ il- Premju Letterarju Nazzjonali . Fl- 2004 kien ippubblikat Qanfudinu , storja b' tagħlima għat- tfal . Ħadt sehem f' għadd ta' konkorsi li saru bejn l- 1960 u s- sena 2000 . Ħaġa li kienet tatni sodisfazzjon kbir meta mill- 1959 sal- 1973 kont l- Editur Letterarju tal- ġurnal Leħen is- Sewwa . F' dawn is- snin iltqajt mal- aqwa kittieba tal- Malti li qatt kellna fi Lsienna u ngħożż għadd ta' tifkiriet li ħallewli . Jekk f' ħajti qatt m' għamilt xejn , żgur li dejjem ħabbejt l- Ilsien li tatni ommi . Fl- 1970 int ippubblikajt ġabra ta' 15 -il rakkont bl- isem Żewġ Ilħna . Għaliex għażilt dan l- isem ? Kif twieldu rakkonti bħal dawn ? Il- ktieb huwa mqassam f' 7 rakkonti fl- ewwel leħen u 8 fit- tieni leħen . Daħħalt il- kelma " leħen " għax ħassejt li dawk il- kitbiet kienu l- leħen tiegħi fl- istħajjil ta' dak kollu li kont qed ngħix u naħseb meta ktibt ir- rakkont . Barra hekk , l- ewwel 7 rakkonti nkitbu fi żmien tfuliti u t- tmienja tat- tieni leħen ktibthom meta ż- żmien kien xejjaħni aktar . Jien inħobb nosserva dak kollu li jkun qiegħed isir madwari . Rari biex inħares lejn wiċċ min ikun qed ikellimni u qatt ma nħares lejn uċuħ meta nkun miexi fit- triq . Iżda ftit li xejn jaqbiżli minn dak li jkun qed isir madwari . Kull ċaqlieqa , kull espressjoni bil- wiċċ jew bil- kliem , jibqgħu ma jintesewx . Dawn l- affarijiet li jiġru matul il- jum nixtarrhom sew filgħaxija qabel norqod . Dak li jkun interessani , bi ftit jew ħafna fittizju , niktbu l- għada jew bil- lejl stess . Dawn l- affarijiet iżommuli moħħi dejjem jaħseb u nixtarr f' dak li jkun imiss . Tista' tgħid li l- ġrajjiet kollha li ktibt għandhom biċċa mis- sewwa tal- ħajja . Inti wkoll kittieb tal- poeżija . Il- kitba tan- novella u dik tal- poeżija jirrikjedu kapaċitajiet differenti . Xi tgħid dwar dan ? Għalkemm il- kitba tan- novella u dik tal- poeżija hija differenti fil- ħsieb u l- għamla , lili ma ddejjaqni xejn fis- sens li nħoss la nħobb Ilsien Art twelidi kull għamla bil- Malti hi għażiża għalija . Meta ħsiebi l- aktar li jkun qed jaħseb fil- poeżija , nikteb il- versi . Xi żmien ieħor inkun qed naħseb dwar xi ħaġa li nkun rajt jew smajt f' dak il- jum . Jekk inħoss li għandi nikteb dak l- episodju bħala poeżija , niktbu hekk . Bosta drabi jiġri li mal- ħsieb tibda tiġri bija l- proża . Inkun irrid inżid tiegħi . Fil- poeżija nħoss li wieħed qatt m' għandu jtawwal , jekk ma tkunx xi storja u tinkiteb bħala leġġenda . Il- ħsieb fil- poeżija għandu joħroġ fi ftit versi . In- novella tista' timraħ aktar fil- ħsieb u ma tkunx marbuta ma' ftit versi biss . Imbagħad hemm id- differenza bejn il- proża u l- poeżija . Il- poeta nħoss li meta jikteb ma jkollux tul fl- istħajjil tiegħu u kitbietu jkunu l- ħsus tal- qalb . In- novella tagħti ċ- ċans lill- kittieb li jista' jfettaq fehmtu wkoll fil- ġrajja li jkun qed jistħajjel . It- teknika hija għal kollox differenti . Il- poeżija tibda tikteb il- ħsieb li jkollok f' moħħok , waqt li l- kitba tal- proża tinqasam fi tlieta , id- daħla , il- ġisem tagħha u l- għeluq . Dawn it- tlieta ma tistax taqbad u tfassalhom bħallikieku xejn . Inħoss li biex proża tkun tajba u li ma ddejjaqx lil min jaqraha , irid ikun hemm ftuħ tajjeb u għeluq li forsi wieħed ma jkunx qed jistenna . Liema huma l- għejjun li tixrob minnhom bħala kittieb , u liema huma l- iktar għal qalbek ? Inħobb nissendika ħafna . Kif diġà weġibt fit- tieni mistoqsija , in- novelli nħobb niktibhom l- aktar fuq ġrajjiet li jkunu ġraw u naf bihom , jew fuq il- fittizzju mibni fuq xi ħaġa li tista' tkun seħħet tabilħaqq . Ir- rakkonti li jkunu seħħew miżjuda bl- immaġinarju jkunu dejjem ix- xalata ta' moħħi . Ir- rakkonti tiegħek għandhom ħabta jaħkmu lill- qarrej b' tali mod li jkompli jaqra b' ċerta kilba sat- tmiem . X' mekkaniżmi stilistiċi jew narrattivi tħaddem biex tilħaq dan l- għan ? Fin- narrattiva , jekk ma jkunx hemm bidu tajjeb , bidu li forsi jista' jieħu l- immaġinazzjoni tal- qarrej fuq ħafna affarijiet , li jistgħu ma jkunux f' dik in- narrattiva , naħseb li l- qarrej jiddejjaq jaqra u jieqaf qabel ikun beda . Jekk novella tkun għoġbot lill- qarrej , żgur li dan ser ikompli jaqra . Fuq kollox wieħed irid jaħseb ukoll fl- immaġinattiv li normalment il- poplu jħobb jaqra fuqu . Temi ta' mħabba , għalkemm m' għadhomx daqs kemm kienu , għandhom ċerta ġibda għall- qarrej . Kultant , xi tbissima ħelwa li tixref fuq wiċċ il- qarrej minn dak li jkun qed jaqra , tista' tolqot ukoll . Sakemm il- kitba tkun miktuba b' għan biex tiftiehem mill- qarrej , naħseb li tista' wkoll tqanqal l- immaġinazzjoni ta' dak li jkun . Tema għal qalbek ħafna hija l- mewt . Għaliex dan u kif taħseb li tema bħal din tista' tinteressa lill- qarrej ? L- aktar ħaġa li l- bniedem ma jaf xejn dwarha hija l- mewt . Naf li l- mewt irid iduqha kulħadd , iżda ħadd qatt ma bassar x' hemm wara l- mewt . Il- mewt l- ebda bniedem ħaj ma daqha , kieku mhux ħaj . Jistħajjel li jista' , jimmaġina iżjed , imma xorta nibqgħu fejn konna . U ħaġa tal- għaġeb , aktar ma wieħed jaħseb fil- mewt , iżjed irid jaqra dwarha . Fil- ħajja tiegħi ġarrabt il- mewt ta' missieri meta kont għadni lanqas għalaqt il- 15 -il sena . Tnikkitt ma' min kien imnikket u għamilt li stajt biex insabbru , mhux darba u tnejn . Fuq kollox , meta miet missieri sikwit kont immur fuq qabru b' xi ktieb f' idi , naqra u nimmaġina sa tard bil- lejl . Dawn huma kollha effetti għaliex il- mewt inħobb insemmiha ħafna f' kitbieti . Fuq kollox ma rridx ninsa nsemmi li jien ukoll għal ftit ma ġarrabtx il- mewt u f' dik il- ġimgħa stajt naħseb ħafna fuqha . Meta xi ħadd jara xi film , xi ġrajja jew hu jiltaqa' mas- sopranatural , tisimgħu jgħid wara kemm beża' iżda xejn ma jiddejjaq jerġa' jara dak il- film jew il- ktieb li jkun kexkxu . Għalhekk naħseb , u aktarx ma nkunx qed naħseb ħażin , li t- tema tal- mewt tolqot ħafna lill- qarrej . Għal nies bħalek li taqbad pinna u tikteb hi ħtieġa regolari . Xi ssib l- iktar faċli f' waqtiet bħal dawn , tikteb rakkont qasir jew poeżija ? L- iktar mistoqsija faċli li stajt tagħmilli . " Il- poeżija għalija nieqa ta' barka , ġenna ħajr u sliem . Marbut u mgħannaq magħha , nibqa' ferħan u ħieles mingħajr tmiem . " Naf li inti Membru Onorarju tal- Għaqda Poeti Maltin u li spiss tipparteċipa flimkien ma' martek Mary Grace ( li wkoll tikteb il- poeżija u hija membru tal- istess Għaqda ) waqt serati ta' poeżija li torganizza l- Għaqda . Tħoss li serati bħal dawn joffru xi ħaġa pożittiva u utli lil dawk preżenti ? Jien inħoss , u dejjem hekk għidt , li l- bniedem qatt ma jaf xejn . Dejjem għandu x' jitgħallem . Meta wieħed jiġi biex ikun jaf xi ħaġa , imut . Għalhekk minn laqgħat bħal dawn dejjem hemm x' wieħed jitgħallem . Dawn il- Laqgħat huma meħtieġa , u forsi aktar spissi , għaliex bniedem li qatt ma jkun qara xejn u jattendi għal xi waħda minn dawn il- laqgħat , jista' jħoss il- kilba li hu wkoll jaqra xi xogħol tiegħu . Min iħoss xi ġibda lejn il- kitba qatt m' għandu jitħalla waħdu u mbarri minn għaqdiet . Għada jista' jkun wieħed mill- aħjar kittieba li jkollna . Jien inħossni xi ftit iffurtunat għax dwar il- kitba , l- aktar tal- poeżija , dejjem sibt bastun sod fuq xiex inserraħ . Meta xi drabi nħoss li kollox spiċċa għalija nsib lil marti tagħmilli l- kuraġġ . Min jaf x' jiġifieri jifhem dak li qed nikteb . Kittieb bħalek , li laħaq ċerta età , iħoss il- bżonn li jżomm ruħu aġġornat fil- kitba tiegħu ? Jekk iva , kif tagħmel dan fil- kitbiet tiegħek ? Sakemm il- bniedem jibqa' ħaj , inħoss li għandu jgħix maż- żmien li jkun . Jien niftakar sewwa żmien tfuliti iżda naf dak li qed jiġri llum . Jien inħoss li kittieb dejjem ħsiebu f' dak li jkun għaddej f' dak il- ħin . Jekk jinqata' mill- ġrajjiet ta' madwaru jispiċċa biex id- dinja stess tbarrih . Jien inħobb naqra ħafna . Naqra l- ġrajjiet li jkunu qed jiġru fid- dinja bit- televiżjoni . Meta nitkellem ma' xi ħadd , inħobb indeffes il- ġrajjiet tal- jum biex inkun naf dejjem aktar . Fuq kollox , il- mara , li l- aħbarijiet tħobb tismagħhom , taqrahom u tarahom aktar minn tazza ġulepp tal- ħarrub bil- qtar tal- lumi , dejjem tgħarrafni sewwa b' dak li jkun qed iseħħ . Mhux l- ewwel darba li naqbdu xi diskursata dwar aħbar li tkun semgħet . Il- ġrajjiet tal- waqt , għal kittieb , dejjem huma meħtieġa għax f' kitbietu jista' jgħid fehmtu fi kliemu , jista' jgħid dak li jkun qed iħoss hu fuq dik jew din il- ħaġa . Aktar ma tkun aġġornat iżjed tkun taf id- dinja madwarek u tħażżeż ħsibijietek . Xi ħaġa qasira dwar pjanijiet futuri rigward publikazzjonijiet ġodda . Sakemm nibqa' tajjeb biex nikteb , il- kitba żgur li ma tiqafx minni . Bħalissa qed nikteb poeżiji b' sillabi qosra dwar suġġetti li jħobbuhom it- tfal . Meta nlesti n- numru li nixtieq nittama li jkunu ppubblikati . Għandi rumanz li ilni xi snin li bdejtu , nittama li din is- sena jkun lest u forsi mitbugħ ukoll . Jisgħobbija li m' għadnix nikteb u nieħu sehem fix- xandir għax kienu qalu li jien xjeħt u riedu ż- żgħażagħ . U fuq kollox qatt u għall- ebda raġuni ma ser nasal nikteb il- Malti kif qed naraw f' xi ġurnali . X' jagħmel kittieb tajjeb ? Xi pariri għal dawk iż- żgħażagħ li jitħajru jibdew jiktbu ? Il- kittieb ma jsirx billi wieħed ifaqqa' subgħajh jew jgħid abrakadabra . Irid ikun hemm il- ħajra u jibqa' jikteb bla ma jaqta' qalbu . Ma jimpurtax jekk għall- ewwel isib min iqarras wiċċu għal kitbietu . Ħadd ma kien bravu mill- ewwel u l- ftit li wieħed ikun jaf , jiġi biż- żmien u l- kuraġġ . Żgur li għall- bidu ser isib intoppi kbar għal kitbietu . Ma ninsewx li Malta pajjiż żgħir , kulħadd jaf lil xulxin , u aktar faċli li kelma kontrieh il- kittieb ser jismagħha mingħand xi ħadd li mingħalih jaf kollox . Ma nħallu lil ħadd u ma għandna qatt naqtgħu qalbna . Min baqa' jistinka dejjem qata' xewqtu f' dak li xtaq . Għalkemm dan kollu jgħodd għal dawk iż- żgħażagħ li jixtiequ jagħtuha għall- kitba , jien ngħidilhom biex ma jiktbux biex jitrejqu , għax f' Malta l- kitba tal- Maltin hi mormija u mogħtija bis- sieq . Min irid , jikteb għax iħobb il- Malti . Min iħobb il- Malti jitgħallmu kif għandu jkun u jkun kburi bi lsien Art twelidu . Poeżiji ta' Peter A . Isma' . Ir- riħ wieqaf għal kollox u l- lejl imbiegħed . L- għoljiet imdawla u maħkuma mid- dawl ħamrani . Iftaħ il- bibien għax is- sħana u s- sema ċar . ta' maltempata li riesqa 'l hawn . taħt saqaf li qed jaqa' għalkemm hemm int . tal- bidu tal- ħarifa . IL- ĦMAR il- ħmar l- aktar ħanin , għaliex fuq dahru rikkeb fil- ħarba lill- Bambin . Jaħdem bla jieqaf naqra . B' għajnejh mgħammda idur . Jidres il- qamħ mit- tibna ; dejjem għalih miġbur . Bla jieqaf , dejjem sejjer , ma jafx x' inhu serħan . Bla jieqaf jaħdem iebes . Dejjem ħieni w ferħan . Jekk qatt xi ħadd isieħlek u jgħid li inti ħmar , tiħux għalik b' li qallek . F' ħidmietek tmur aħjar . GĦASFUR TAL- BEJT Għax jien għasfur ftit ċkejken din ħajti ma tiswiex ? Dil- ħajja Huwa tani ; għaliH ma nitlifhiex . Fuq zkuk tas- siġar għolja nittajjar 'l hemm u 'l hawn . Nemus u nsetti niekol . Żaqqi timtela b' dawn . Bejtieti fuq il- friegħi jew f' toqba barra d- djar . L- ilma tas- saqa nixrob li jkun ġej minn ġol- bjar . Ir- rix li bih imlibbes , griż bl- iswed , mhux sabiħ . Iżda r- rix l ' għandi jiena jsaħħanni f' jiem ta' ksieħ . Malli r- rebbiegħa tasal iż- żmien qatt ma nkun ħlejt . Il- bejta tiegħi nibni , id- dar t' għasfur tal- bejt .