( Fir- ritratt Alfred Palma jidher quddiem il- kappella fejn hu midfun Dante Alighieri , f' Ravenna , Settembru 2008 ) . Il- Malti Semitiku u s- sistema trilittera ( eżempju mrabbat flok marbut ) . Kemm sibthom utli l- aktar fit- traduzzjonijiet tiegħek ? Il- Malti Semitku hu għani ħafna , u llum bosta minnu m' ghadniex Lili dan il- vokabularju vast gheni ħafna , l- aktar fit- trad - uzzjoni tad- Divina Commedia , naturalment minħabba l- istess element Izda dejjem qghadt attent li fir- rimi dejjem nuza bosta vokali , biex b' hekk inzomm l- armonija Semitika - Maltija fit- test u dik Romantika - Taljana fir- rima ; b' hekk nemmen li ħloqt bilanċ ideali bejn iz- żewġ ilsna , Malti u Taljan , u nhoss ukoll li fix- xogħol tradott baqgħet issaltan l- atmosfera tal- ġrajja nfisha u taz- żmien li fih seħħet , biex hekk bqajt fidil lejn l- awtur u xogħlu u fl- istess waqt tajt ġieh u seddaqt Is- sistema trilittera dejjem uzajtha fejn ħassejt li kien jaqbel , l- aktar fejn kelli aċċenti li kienu jaqgħu ħażin jew jinstemgħu stunati fuq kelma u b' hekk jagħmlu l- vers kollu inqas mużikali milli dejjem fittixt li nagħmlu . Fit- traduzzjonijiet tiegħek tagħti piż lill- element Semitiku jew lil dak Rumanz l- aktar ? Tajthom piż tista' tgħid kważi ndaqs , għax ħassejt li f' xogħol hekk ggantesk il- bilanċ kien essenzjali . Dan jgħodd l- aktar għad- Divina Commedia u għad- drammi ta' Shakespeare ; iżda fix- xogħlijiet ta' Wilde u ta' Voltaire kelli nagħfas l- aktar fuq ir- romantiku . Ma tista' bl- ebda mod tittraduci lil Wilde b' Malti Semitiku għax tinħoloq atmos - fera letterarja inverosimili , kemm fix- xogħol letterarju nnifsu , u aktar Barra minn hekk , dejjem fejn jidħol Wilde , ċerta sofistikagni titlob ħafna l- Malti Romantiku , l- aktar fejn jidħlu l- battuti ċelebri ta' dan l- awtur . L- istess nista' ngħid għall- Candide ta' Ghal Palma kif jintrabtu flimkien poeżija , mużika u pittura ? Il- poeżija , il- mużika u l- pittura huma t- tliet Arti li ddominawli ħajti . l- aktar li taffettwani artistikament hija l- mużika , u kważi kull poeżija li ktibt kemm ili ħaj dejjem twieldet minn xi biċċa mużika . ndoqq il- pjanu u iffissat fuq Chopin , ma jistax jonqos li l- mużika hi l- pern ta' kulma noħloq artistikament . Dan jgħodd ukoll għall- pittura . Meta tigini l- muza għall- pittura , inkun irrid il- mużika f' widnejja sahanasitra biex noħloq it- tonalita' ta' l- ilwien ; u minn dawn l- ilwien imbagħad naf nislet aktar poeżija , li aktarx inkompli nirfinaha b' aktar Ghax tabilħaqq , għalija dawn it- tliet Arti huma tliet aħwa kapriċċużi li kemm -il darba ħabbtuni u kważi gennewni ; iżda wara dejjem sibthom bħala katarsi għall- istess tbatija li jkunu ħolquli . Awtodittata – ċerti talenti jitwieldu ma' dak li jkun ; u dan japplika bil- bosta fejn tidhol l- Arti . Nghid għalija sa minn meta kont għadni tifel żgħir kont inħoss ġibda naturali lejn it- tpinġija ; kif nara pjanu kont intir fuqu u nittanat nsib l- armonija ħalli ndoqq xi ħaġa , l- istess il- poeżija , kont inhossha ġo moħħi , bir- ritmi u l- aċċenti b' kollox ; l- iskola kont nissaħħar bit- traduzzjoni , u nhossha ga maqluba għall- Malti : kemm inniżżilha . Dan kollu , flimkien mal- fissazzjoni li għandi bil- qari ippermettewli li nkun ħieles u b' hekk inkompli nirfina dak li tatni n- natura bla ma nersaq lejn l- ebda Universit ¿ , għajr dik tal- Hajja li , fil- fehma tiegħi , ma tħallilek ebda ittri wara ismek , iżda tagħtik is- sodisfazzjon uniku tal- originalit ¿ . Dik tal- kittieb hija fuq kollox hajja ta' qari u sagrifiċċju . Kemm hu minnu dan ? Nahseb li jekk hawn xi ħadd li jista' jitkellem fuq is- sagrifiċċju huwa Sa mill- bidu tal- karriera letterarja tiegħi , u sewwasew għax qatt ma rfist fl- ebda Universit ¿ , l- intellettwali Maltin , li ħarġu minn hemm iperrcu l- ittri wara isimhom , ma setgħu qatt igerrghu l- fatt li jien kelli nidħol għat- traduzzjoni tad- Divina Commedia , u meta stamp - ajtha , fl- 1991 ( spejjez tiegħi , naturalment ) , dawn l- istess nies ħalfu li jinjorawni għal kollox . L- istess f' Shakespeare u f' kulma bdejt nittra - Ghajnuna minn Stat , Banek , Azjendi ? Ftaqart biex nippub - blika xoghlijieti . Izda qatt ma qtajt qalbi ; anzi l- għira ta' dawn l- indivdwi issoktat tagħmilli l- kuraġġ u , minkejja li baqgħu dejjem jinjorawni , il- premju tas- sagrifiċċji kollha tiegħi hadtu sewwasew f' Ravenna , l- Italja , meta s- sena l- oħra , bit- traduzzjoni tiegħi tad- Divina Commedia , isem Malta żdied ma' dawk tal- pajjiżi l- oħra li għandhom dan il- kapolavur tradott fl- lingwa tagħhom . Il- vera letteratura għandha tkun primarjament Arti ; li tpaxxi kemm lil ruħ l- awtur u kemm lil dawk li jaqrawh . Ghandha sservi kemm bħala tagħlim u kemm bħala divertiment . Hi x' inhi l- letteratura : poeżija , drama , traduzzjoni , novella eċċ . fiha għandu jkun hemm messaġġ , l- awtur jagħmel dmiru li jeduka , u l- qarrej għandu jikseb għallinqas xi ftit tal- ġid minn dak li jaqra . Jiena nemmen li kotba jew letteratura li tinqara b' obbligu , bħalma mill- istudenti bħala parti mill- kurrikulu , ftit li xejn tħalli frott . Wara kollox , l- Arti mhux kulħadd iħobbha u japprezzaha , u dizgrazzjatament , minħabba ċerta apatija sistem - atika , f' Malta il- kultura ħadet diksata sewwa ' l isfel . L- Arti letterarja , bħalma f' kull fergħa ta' Arti li wieħed jista' jimmagina , inħakmet mill- kilba materjalistika ta' ċerti awturi u pubblikaturi li , aktar mil- U min jirnexxilu jidħol f' ċerti ċrieki jgawdi u jiffanga , u ħaddieħor jibqa' jcejjaq . B' hekk din l- Arti hekk nobbli issa saret tista' tgħid waħda kummerċjali , mili ' l bogħod mill- ispiritwalita' li suppost ) izzejjinha . Il- kitba li m' għandhiex piż morali , li ma timmirax biex ittejjeb b' xi mod lill- qarrej , hi letteratura ? X' taħseb dwar din it- tip ta' letteratura li qiegħda wkoll tiġi ppremjata anki lokalment ? Bhal kull hag ' oħra fil- hajja hemm letteratura tajba u letteratura Issa drajna li l- Arti kollha minn mindu bdiet tissejjah moderna , saret tagħraf aktar lill- artist ( jew lill- psewdo artist ) milli x- xogħol tiegħu . Jekk pittur , awtur , mużiċist illum jieħu ċerta fama , allura xogħlu jilħaq il- quċċata artistika , jagħmel isem u l- flus ; iżda dan ma jfissirx li x- xogħol hu neċessarjament artistiku . illum l- arti kollha ċediet ( ukoll ) għall- kummercjalizmu sfrenat ; u jekk awtur ikun ' jirrendi ' għall- pubblikatur , allura kulma jagħmel , ukoll jekk ikun kollox barra letteratura ( jew hi x' inhi l- Arti ) ikun apprezzat u , kif għidt tajjeb int , anki jiġi ippremjat .