Wasalna fl-erbatax-il silta ta' din is-sensiela li fiha qed naqbdu, wieħed wieħed, mal-karattri tal-fantasija li jeżistu mistoħbija fl-ilsien Malti u niġbru kulma nafu fuqhom, ħalli ma jintnesewx u jintremew minn moħħna, imma nibqgħu niftakruhom ħalli ngħadduhom lil uliedna. Qegħdin ukoll nippruvaw noħolqu ikonografija għal kull karattru, ħalli aħna u uliedna nkunu nistgħu inpenġuhom u nagħrfu 'l wieħed mill-ieħor bħalma nagħrfu lil Batman minn Superman . Minn irid jaqra x'għidna fuq il-karattri li ktibna fuqhom qabel, jista' jsib dan it-tagħrif HAWN . Din id-darba jmiss li nitkellmu fuq: L-IMLEJKA Dak li nafu fuq l-IMLEJKA nafuh biss bis-saħħa ta' Patri Manwel Magri. Gian Franġisk Agius De Soldanis donnu ma kienx jaf biha, u Mikiel Anton Vassalli ma semma xejn lanqas. Kellu jkun Patri Magri biex jgħidilna li l-Imlejka kienet il-mara tal-Gawgaw, u li kienet toħroġ Lejliet l-Ewwel tas-Sena u ddur id-djar kollha biex tara humiex imżejnin u nodfa jew le. Dawk il-kittieba kollha li kitbu fuq l-Imlejka wara li kiteb fuqha Patri Manwel Magri, kienu jiddependu għal kollox fuqu, u kienu dawn il-kittieba li kitbu wara Magri li fettlilhom jgħidu li l-Imlejka kienet mara xiħa. [1] Patri Magri ma qalx hekk. Isimgħu ftit x'qal: L-Imlejka hi d-diminuttiv ta' Melka – jiġifieri reġina (allura tiġi tfisser reġina żgħira). Għaliha nippreparaw il-fwieħa fid-dar lejliet l-Ewwel tas-Sena, ħalli meta tidħol (u ssib il-fwieħa) tħalli l-ferħ warajha, jekk ma ssibx fwieħa fid-dar, ma tħallix ferħ warajha. L-Imlejka hi l-mara tal-Kawkaw . Fejn qal li kienet mara xiħa? Ma qalx hekk. Dawk li kitbu wara Patri Magri qalu li kienet mara xiħa x'aktarx għax tfixkluha mas-Sena l-Qadima. Il-mara x-xiħa tas-sena l-qadima kienet l-Għaġuża li kienu jarmu u jitfgħu għal isfel minn fuq il-kampnar tal-knisja tal-Lunzjata fil-Birgu [3] , mhux l-Imlejka. L-Imlejka kienet il-mara tal-Gawgaw, u għandna nifhmu li raġel bħal dak għandu jkollu mara li fiha ġisem, mhux mara xiħa. Isimha stess (reġina ċkejkna) jixhed iċ-ċokon, mhux il-kobor taż-żmien. Il-Maltin tal-lum ma japprezzawx kemm id-diminuttiv kien komuni fi lsienna kif mitkellem mill-Maltin ta' dari. Illum bilkemm għadna nifhmu li "ġbejna" hi d-diminuttiv ta' "ġobna"; ħbejża d-diminuttiv ta' ħobża, "tfajjel" hi d-diminuttiv ta' "tifel", eċċ. Dari, meta xi ħadd li jismu Pietru jkun għadu tifel żgħir, kien jsejħulu Pejter; lil Tereża żgħira kienu jsejħulha Trejżi; lil Ġorġa żgħira kienu jsejħulha Ġrejġa, eċċ. Hu minnu li l-kelma "Melka" tfisser reġina, għalkemm din il-kelma jidher li ħadd ma semmiha fid-dizzjunarji Maltin; Mlejka tiġi reġina żgħira – m'hemm xejn li jurik li kienet mara xiħa. Anke l-kelma "Imnejka" minflok "Imlejka" daħħluha fin-nofs biss dawk li kitbu wara Magri, mingħajr ma fehmuna għaliex għamlu dan. [4] Patri Magri, bħal ħafna għorrief oħra ta' żmienu, kien iffissa li l-Malti bilfors li ġej mill-Feniċju, u qabad ma' kull tibna biex jipprova jwemmen it-teorija tiegħu. Allura ra kif poġġa l-kliem biex jagħti lil dak li jkun x'jifhem li l-Gawgaw hu l-alla Feniċju BAGĦL (Baal) u li l-Imlejka m'hi ħadd ħlief l-alla mara Feniċja Axtart jew l-alla mara Tanit il-Kartaġinija. [5] B'xorti tajba, it-teorija li l-Malti ġej mill-Feniċju m'għadhiex moda fi żmienna. Aħna naqblu li l-Gawgaw u l-Imlejka kienu fiż-żmien jitqiesu mal-allat, imma l-ġrajja tagħhom hi qadima, u ġejja mill-wirt kulturali li l-Malti jaqsam ma' ilsna oħra Semitiċi – wirt li jmur lura mqar sal-Babilonja tal-qedem. F'għajnejna jidher ċar li l-Gawgaw kellu x'jaqsam mas-sena tal-biedja u tax-xogħol tar-raba'- għalhekk kien joħroġ ikaxkar warajh xatba tal-biedja, u hu għalhekk li biex ma ssirx Gawgaw ridt toqgħod tgħodd it-toqob ta' għarbiel kbir tal-qamħ. Fil-Mitoloġija tal-Babilonja, l-alla raġel li xogħlu kien li jieħu ħsieb it-temp u t-tkabbir tal-uċuħ u l-għelejjel tar-raba' kellu sieħba mara. Din is-sieħba kienet magħrufa b'ħafna ismijiet – ismijiet bħal Inanna , jew Anat , jew Ixtar . [6] L-aktar parti magħrufa tal-istorja tagħha hi li meta tinduna li l-MEWT kienet ħaditilha lil seħibha, l-alla raġel, u ħbietu x'imkien taħt l-art, l-alla mara tagħli ħafna għalih, tagħdab u taħlef li tinżel tfittxu. Biex issibu kellha tgħaddi minn seba' bibien, u biex l-għassiesa jħalluha tgħaddi minn kull bieb, kellha kull darba tinża' wieħed mis-seba' velijiet li kienet liebsa. Waħda mill-ħrejjef Maltin issemmi lis-SULTANA TAS-SEBA' MSAXET. [7] Il-kelma "msaxet" hi l-plural ta' mustaxija – velu rqiq u trasparenti. L-eroj tal-ħrafa Maltija kien seraq lil din is-sultana mill-palazz ta' missierha u telaq jiġri biha għand is-sultan tiegħu. Imma hu u sejjer jiġri biha, is-Sultana tas-Seba' Msaxet rmiet, wieħed wieħed, l-imsaxet li kienet liebsa u rħiethom itiru mar-riħ. Imbagħad, ta' mara li hi, riedet li l-eroj jerġa' jmur u jsibhomlha. [8] F'din il-ħrafa hemm ħafna mill-ingredjenti li nsibu fil-Mitoloġija Semitika fuq l-alla mara, s-sieħba tal-alla patrun tal-biedja, li kellha tħalli warajha s-seba' velijiet li kienet liebsa, biex setgħat issib lill-maħbub tagħha. Mela l-aħjar ikun li naraw lill-Imlejka tagħna bħala mara żagħżuha u sabiħa, liebsa seba' msaxet li imbagħad hi tneħħi, wieħed wieħed, minn fuqha. Minflok tgħaddi minn seba' bibien hi u tfittex lil seħibha taħt l-art, kif tagħmel fil-Mitoloġija tal-Babilonja, l-Imlejka tidħol u tgħaddi mill-bibien tad-djar tagħna, tfittex il-fwieħa u l-fjuri biex fejn issibhom tħalli r-risq u l-barka. Mid-dehra, l-aktar fjuri li jogħġbuha huma n-NARĊIŻ. [9] Imma s-seba' bibien ma ntnesewx għal kollox mill-ħrejjef tagħna. Jissemmew fil-ħrejjef fejn jidħol IS-SERP TAS-SEBA' RJUS , u wara li nitpaxxew nħarsu lejn is-sbuħija tal-Imlejka, ngħaddu biex, fit-taqsima li jmiss, niddiskutu lil dan il-mostru. L-Imlejka skont kif stħajjilha l-artist bravu tagħna Eric Leone. Jidhru "l-bibien" li tgħaddi minnhom l-Imlejka, u n-narċiż – il-fjur favorit tagħha. B'għaġeb kbir tagħna, meta fittixna l-kelma "Mlejka" fuq l-internet, ħin minnhom telegħtilna din l-istampa u din it-taqbila li min kitibha donnu li ried jibqa' anonimu. Il-kittieb jidher li kien jaf bit-tradizzjoni taż-żjara tal-Imlejka fid-djar tagħna lejliet l-Ewwel tas-Sena. In-narċiż. [3] Ara l-kapitlu fuq is-Sħaħar, paġna… [4] Lanfranco Guido, Some Local New Year's Customs , Times of Malta tat-22 u t-23 ta' Diċembru, 1976, u Zarb, Tarcisio, Folklore of an Island , Publishers Enterprizes Group, 1998, paġni 117-118. [6] https://en.wikipedia.org/wiki/Inanna [7] Mifsud-Chircop, George, Manwel Magri, Ħrejjef Missirijietna , Malta 1994, 152-172 [8] Ibid. [9] Attard, Anton F., Mid-Dinja tals-Seħer u l-Folklor , Għawdex, 2002, paġni 116-117 (C) Ġużi Gatt