Kelliem għall- Izvilupp Socjali u Ekonomiku , Alternattiva Demokratika L- Orizzont 22 ta' Ottubru 2008 IL- MEXXEJJA tal- Unjoni Ewropea ddeċidew b' mod unanimu favur miżuri biex iġibu stabilità fis- swieq finanzjarji . Dawn il- miżuri jinkludu għotjiet ta' fondi pubbliċi lill- banek , garanziji għad- depożiti fil- banek , u fondi biex jinkoraġġixxu l- banek biex isellfu l- flus lil xulxin . X' wassal għal dawn id- deċiżjonijiet ? Is- sistema ekonomika globali qiegħda fi kriżi . In- nuqqas ta' regolamentazzjoni tas- sistema finanzjarja wasslet għall- żieda ta' investiment spekulat - tiv , li m' għandux rabta diretta ma produzzjoni ta' prodotti u servizzi reali . Fl- istess ħin kien hemm influss ta' flus fl- ekonomija f' affarijiet finanzjarji u żieda ta' djun f' oqsma bħal dak tad- djar . Il- bużżieqa finanzjarja splodiet u l- impatt soċjali u ekonomiku kien massiv . Il- Bank Dinji qal li din il- kriżi se żżid in- numru ta' nies bil- ġuħ għal kważi biljun din is- sena , jiġifieri żieda ta' 44 miljun ruħ . Barra minn hekk , ħaddiema qegħdin jesperjenzaw iktar instabbiltà kemm f' dak li għandu x' jaqsam mas- sigurtà ta' xogħolhom , kif ukoll f' dak li għandu x' jaqsam ma' dak li faddlu u investew . Banek mhux qegħdin jafdaw lil xulxin , u s- self ta' flus sar iktar diffiċli . Fi ftit kliem , il- politika neo - liberali , falliet . Din hi l- istess politika li smajna tant dwar it- trionf tagħha , fejn is- suq għandu jsuq u l- istat jirtira minn parteċipazzjoni attiva fl- ekonomija . Iżda r- riżultat huwa iktar instabbiltà , inugwaljanza , u qerda ekoloġika . Huwa f' dan l- isfond li l- Unjoni Ewropea , l- Istati Uniti , il- Ġappun u bosta pajjiżi oħrajn , iddeċidew li jieħdu de - ċiżjonijiet li sa ftit żmien ilu kienu meqjusin bħala sagrileġġ kontra l- kapitaliżmu . Huma bosta l- partiti , għaqdiet u ħassieba tax- xellug li qegħdin jitkell - mu dwar x' għandu jsir biex tiġi kkonfrontata din il- kriżi . Hemm min qiegħed jitkellem dwar il- kontradizzjonijiet strutturali tal- kapitaliżmu neo - liberali u li l- istat għandu rwol importanti għall- ekonomija sostenibbli . Il- Ħodor Ewropej qegħdin jitkellmu favur investiment li jħares fit- tul , u mhux investiment spekulattiv . Dan jista' jinkludi investiment f' prodotti tanġibbli bħall- dawk relatati ma' enerġija alternattiva u investiment f' iktar edukazzjoni u riċerka . Proposti oħrajn f' dan ir- rigward jinkludu kontroll iktar strett tas- salarji ta' min qed jinnegozja l- flus , protezzjoni ġusta għal min għandu t- tfaddil tiegħu fil- banek , u l- ħolqien ta' qafas regolatorju fl- UE li jgħasses is- swieq finanzjarji . Proposta verament importanti hija dik tal- hekk imsejħa " Tobin Tax " , li timponi taxxa ta' persentaġġ żgħir fuq transazzjonijiet finanzjarji biex irażżnu l- ispekulazzjoni u biex jiġġeneraw dħul li jista' jintuża għal skopijiet soċjali fuq livell globali . Il- Konfederazzjoni tal- Unjins tal- Ħaddiema fl- Ewropa ( ET - UC ) qiegħda tipproponi affarijiet bħal ħolqien ta' fond Ewropew li jinjetta kapital ġdid fil- banek ; fond ta' investiment Ewropew f' affarijiet bħall- enerġija alternattiva u infrastruttura ; u bidliet ċari fil- politika tal- Bank Ċentrali Ewropew , li kemm -il darba tkellem kontra żieda fil- pagi . Il- konfederazzjoni qiegħda tipproponi wkoll il- ħolqien ta' bord ta' sorveljanza magħmul minn rappreżentanti tas- soċjetà ċivili u l- Bank Ċentrali Ewropew . F' dak li għandu x' jaqsam ma' Malta , hija ħaġa pożittiva li l- Gvern ħa miżuri neċessarji biex jipproteġi t- tfaddil ta' klienti tal- banek . Fl- istess ħin , iżda hemm bżonn iktar trasparenza , mill- Gvern u mill- banek , biex klijenti u ħaddiema tal- banek u kumpaniji oħrajn ikollhom moħħ - hom iktar mistrieħ dwar is- sitwazzjoni tagħhom . Meta dan l- aħħar jien ipparteċipajt f' diskussjoni fuq ir- radju dwar din il- kwistjoni , bqajt impressjonat bin- numru ta' telefonati ta' nies li jixtiequ iktar informazzjoni biex iserrħu moħħhom . Il- mudell soċjo - ekonomiku Malti , bid- difetti kollha tiegħu , wera li addatta tajjeb għal din il- kriżi . Hija pożittiva li l- Gvern ma ċediex għall- pressjoni ta' xi aġenziji li jridu l- privatizzazzjoni totali tal- Bank of Valletta . Gvernijiet għandhom responsabilitajiet soċjali u politiċi , u għalhekk jistgħu jiġġieldu pressjoni minn spekolaturi li jridu iktar swieq ħielsa . Il- mudell Malti jidher li kien iktar reżiljenti minn dak ta' pajjiż żgħir ieħor , l- Islanda , li kemm -il darba jkun fuqnett fil- klassifiċi dinjin ta' żvilupp ekonomiku u soċjali . Jidher li fl- Islanda - li m' hijiex membru tal- Unjoni Ewropea u li għandha provvista enormi ta' enerġija naturali – hemm wisq investiment spekolattiv u issa dan il- pajjiż spiċċa jitkarrab ma' pajjiżi oħrajn għall- għajnuniet finanzjarji ! Madankollu , dan ma jfissirx li għandna nassumu li pajjiżna m' għandux problemi relatati mal- ispekulazzjoni . Il- qasam tal- bini mill- ewwel jiġini f' moħħi , fejn l- aspett spekulattiv jidher li qiegħed jirrenja fuq dak soċjali u ekoloġiku . Dan jeħtieġ miżuri li jrażżnu l- ispekulazzjoni qabel ma' tinfaqa' l- bużżieqa u jweġġgħu ħafna nies ! Il- kriżi globali tgħallimna li politika għaqlija għandha tiffoka fuq investiment dirett u produttiv u sostenibbli , u mhux fuq l- ispekluazzjoni . Għalhekk , wieħed jittama li l- baġit li jmiss jinkoraġġixxi investiment ta' dan it- tip , filwaqt li jħares fatturi soċjali u ekoloġiċi .