IS- SIBT FILGĦAXIJA JIBDA T- TNEJN FILGĦODU U JISPIĊĊA L- ĦADD BILLEJL . . . u allura jrid jinsadd Joseph Chetcuti huwa avukat Malti li ma nafx meta emigra lejn l- Awstralja . Qatt ma ltqajt miegħu , imma xi xhur ilu bagħatli email dwar il- kotba tiegħi . Fil- Milied bagħatli kartolina wkoll . Għamel ħoss kbir fuq il- blata għaliex għaxar snin ilu kiteb Il- Ktieb ir- Roża , sa fejn naf jien l- ewwel ktieb f' Malta li jitkellem fuq l- omosesswalita' - żgur li l- ewwel ktieb f' Malta dwar l- omosesswalita' miktub minn omosesswali . Joseph Chetcuti reġa' kitibli xi jumejn ilu ; kitibli biex jilmenta li safa ċċensurat . Kien se jagħti paper dwar il- letteratura Maltija u l- kunsill Malti fl- Awstralja - il- kunsill Malti - iċċensurah . Anzi mhux iċċensurah : għalaqlu ħalqu . Il- ħalq toqba , u t- toqob qegħdin hemm biex jinstaddu . L- istorja ta' Chetcuti u l- ħalq misdud issibuha . Skond l- artiklu , il- kunsill Malti f' Victoria ma riedx li tiġi ppreżentata l- paper għal raġunijiet reliġjużi , għax qal li l- paper ma kellha x' taqsam xejn mal- letteratura . Is- sabiħa hi li l- kunsill ma qrax il- paper ! Il- ħalq toqba , u t- toqob qegħdin hemm biex jinstaddu . Ma nistax ma niftakarx il- kjass li sar sena ilu għax il- Misilmin ħadu għalihom bil- karikaturi tal- Profeta . U lanqas ma nista' ninsa li kellna xi illustri jiktbu fuq l- internet u jippubblikaw l- istess karikaturi fuq is- siti personali tagħhom biex jiddandnu li jemmnu fil- liberta' tal- kelma . U lanqas ma nista' ninsa li dawn it- talin serrħu rashom li aħna Ewropej , mhux Għarab , mhux Misilmin , u bħala Ewropej aħna - de facto - nemmnu fil- liberta' tal- kelma . Qed insemmi r- reliġjon għax skond l- artiklu li rrapporta l- istorja ta' Chetcuti hemm ordni reliġjuż marbut mas- sadd ta' ħalq l- avukat Malti . L- għanja ta' l- emigrant Imma x' inhu li jbeżża' tant lill- kunsill Malti ta' Victoria u lill- ordni reliġjuż li mid- dehra huwa tant influwenti ? Hemm xiħaġa fl- emigranti tagħna . Donnu li ħafna minnhom iġorru l- istampi pittoreski ta' , jew il- pitturi ħelwin ta' Caruana Dingli , u jistħajluhom perpetwi . Qisu n- nostalġija lejn pajjiżhom tahielhom Dun Karm , l- istess Caruana Dingli , u l- bella kumpanija . Niftakar liz- ziju Manwel ġej għall- btajjel minn Londra u kif jitfaċċa fl- arrivals kien jiġbidlek għajnejk mhux wiċċu jew surtu imma s- salib tal- kavallieri daqsiex imdendel m' għonqu , jew Frans ta' Berta l- Kerha jistagħġeb li f' Malta " daħlu d- discos ta' tard billejn " . Iridu jħallu l- illużjoni ta' pajjiżhom il- fior del mondo , il- gwerriera ta' wiċċha roża u mfaqqa' tisħaq ras it- Tork . U allura tista' tifhem l- għala Joseph Chetcuti - attivist omosesswali - jispiċċa iċċensurat . Mela f' Malta għandkom il- gays ? Mela f' Malta jiktbu l- poreżiji u n- novelli fuq il- gays ? Mela Malta tista' qatt titlef il- boxxla jew ? Mela lill- emigrant Malti , li għad għandu t- togħma tal- pastizz f' ħalqu , se ngħidulu li hemm min ma jħobbx il- pastizzi ? Jew se ngħidulu li Malta saret parti mid- dinja jew ? Anzi , ngħidulu li Malta għadha bla divorzju mhux bħall- Owropa ! Anzi , ngħidulu li Malta għadha Nisranija , u issa se ssir aktar għax se jkollha l- ewwel qaddis ! Anzi , ngħidulu wkoll li ta' l- Owropa qed jittieħdu minn Malta fuq il- liġijiet tad- divorzju , ta' l- abort , taż- żwiġijiet raġel ma' raġel u mara ma' mara : ħarsu lejn il- Polonja ! Min il- qaħba hu Chetcuti ? Inti djamant , f' nofs il- Mediterran 2001 , Pariġi . Xiħadd ma nafux qiegħed jaqra traduzzjoni Franċiża ta' l- istorja tiegħi . Ninsabu f' sala ppakkjata sa ruħ ommha . F' nofs il- lejla nintebaħ li l- maġġoranza tan- nies huma emigranti Maltin li tefgħu l- ankri Pariġi wara li salpaw jew minn Marsilja jew minn Algiers . Uħud minnhom lanqas biss qatt ma resqu lejn Malta imma f' subgħajhom hemm is- salib bi tmien ponot . Oħrajn mhux żgur jafu fejn tiġi din il- gżira imma jħossuhom Maltin daqsi li xbajt ngħix fuqha . Wara li tinqara l- istorja jkun hemm xi żewġ interventi oħrajn , imbagħad bibita . Jersqu fuqi nies li ma nafhomx minn Adam u jitolbuni nkellimhom bil- Malti , hekk biex jisimgħu l- mużika ħelwa tal- lingwa li xi darba minn jaf kemm dagħa biha buż - bużnannuhom . Qed infittex lit- traduttriċi ħalli nirringrazzjaha tax- xogħol li għamlet . Imbagħad tgħidli li lill- Maltin li kienet taf hi ma qrathielhomx l- istorja . " Ma ridtx nirvinalhom l- idea li għandhom ta' Malta . " Hekk qaltli . L- istorja tiegħi kienet se tistupralhom dik il- mara ta' ħaddejha roża li pitter Caruana Dingli , dik il- bidwija ta' ġenbejha kbar u sidirha jitbandal li saħan għaliha Dun Karm fl- għelieqi mhux mittiefsa fil- limiti ta' Ħaż - Żebbuġ . Ruby ma tilbisx il- faldetta , anzi tagħmel l- istrip tease fil- garaxx fgat bir- riħa tal- kannabis . Mela allura , Ruby mhijiex Maltija . Dottor Chetcuti , qed tippretendi wisq , ruħi . Aħna nemmnu fil- liberta' tal- kelma , dażgur li nemmnu . Imma int qed tippretendi wisq . Int libertinaġġ trid mhux liberta' . Eeee , issa dik storja oħra . X' għandha x' taqsam il- letteratura Maltija mal- ktieb ir- roża tiegħek ? Tħawwadniex tafx ! Tħawwadniex ! Mela għax tħawdet id- dinja kollha se nħalluk tħawwad lil Malta jew ? Dottor Chetcuti , meta se naqraw din il- paper oxxena tiegħek ? Issa , qabbadtna l- kurżita' ! Bloggata oħra ta' imtellgħa L- immigranti huma ġeneralment nies li kellhom ċerta eta' ( bejn 20 - 40 sena ) u allura diga kellhom fehmiet ankrati fl- opinjonijiet konservattivi tal- pajjiż minn fejn telqu . Jien nara l- kwartieri torok hawn ( li huma simili għall- irħula maltin ) u nghodd kemm nara " hipsters " jew nies " differenti " Rajt waħda fi tlett snin . Zgur kont noħroġ mill- ghetto qabel ma ngħalaq it- 18 . . . saħansitra naf waħda torka minn Rotterdam li marret tgħix Istanbul għax hemmhekk iktar progressivi n- nies milli t- Torok ta' Rotterdam . U jekk m' għandekx , toħolqu int . . . Anke hawnhekk kulħadd bil- bnadar u l- posters ta' pajjiżhom fl- uffiċju . Jekk m' għandekx kommunita' oħra internazzjonali ( per eżempju l- komunita' tal- kittieba jew tal- mużiċisti jew hekk ) ser tiggranfa mal- lowest - common denominator biss . . . il- pajjiż imnejn gejtu . . . . . . naf waħda torka minn Rotterdam li marret tgħix Istanbul għax hemmhekk iktar progressivi n- nies milli t- Torok ta' Rotterdam . Istra . aktarx li anke Malta stess kien ikollu problema jippreżenta dan il- paper . forsi mhix biss problema ta' l- emigranti Maltin iżda tal- Kunsill tal- Malti li forsi huwa mmexxi minn nies konservattivi mingħajr viżjoni wiesgħa ta' l- arti , u l- litteratura fuq kollox Dan x' kien ma semmejtx liema hi din l- ordni reliġjuża tant potenti , Manuel ? Jien ukoll nixtieq naqra dak li tant xtaqet taħbi minni u minnek . Forsi Dr Chetchuti jista jghaddijilna . Jien u Nikol , ftit wara l- funeral ta' missieri , 1/5/2007