GWU-Youth: X'inhuma l-erba' avviżi legali ġodda li ħolqu l-kontroversja? Josef Bugeja: Dawn l-erba' liġijiet ġew diskussi matul diversi perijodi, eżempju waħda ġiet diskussa fl-2014, waħda fl-2016 u oħra fl-2018, u daħlu kollha f'daqqa fl-10 ta' Awissu. Waħda minnhom dwar l- Annual Leave hija dwar kif inti tkun tista' tuża' il-leave tas-sena ta' qabel li ma stajtx tutilizzah. Barra min hekk, kull impjegat huwa intitolat 192 -il siegħa leave fis- sena u min ma kellux ftehim kollettiv, ħafna drabi, l-imgħallem tiegħu kien jgħidlu li ma jistax jieħu leave. L-imgħallem ma japprovahilux u s-sena ta' wara, jgħidlu li l-leave mitluf u ma jistax jieħdu. Dwar it- Temporary Agency kienu qed jindirizzaw lakuni li qed jinħolqu bħalissa. Meta saret il-liġi ta' Temporary Agency kienet li jekk hemm mara ħarġet bil-leave tal-maternita' kien hemm min ħadem minfloka. Kull xogħol għandu valur, u dak il-valur għandu ħlas u l-ħlas jieħdu kulħadd min jagħmel dak ix-xogħol. Il-liġi tat-2003 tgħid li ''equal pay of equal job of equal value is with the same employer''. Transfer of Business hi li jekk ikollok sitwazzjoni fejn ikun hemm kumpanija waħda, tilfet l-offerta' tagħha, u flok il-ħaddiema jgħaddu minn kumpanija A għall-B, jista' jkun li A u B jingħaqdu flimkien u jsir C. Dwar il- Pejslip Dettaljata, l-pejslip ikun fija id-dettalji kollha ta' kemm tħallast, għaliex tħallast, xini r-rata' basika tiegħak, kif tħallast, jekk kellekx overtime bis-sija/sija u nofs, jew bis-sija/sagħtejn, xi ħlasijiet kien hemm ta' taxxa u assigurazzjoni nazzjonali, x'ħadt leave u x'fadallek, x'ħadt sick leave u x'fadallek. Affarijiet li f'dawn il-postijiet jeżistu, iżda fejn m'humiex trejd unjiniżd ma kinux jeżistu. X'ħa jiġġwadanja l-impjegat min dan? L-obbligu tal-employer huwa li japprova l-leave tal-ħaddiem tiegħu iżda m'għandu l-ebda dritt li meta jwaqqaf l-impjegat milli jieħu l-leave dan jintilef. Jekk jsir dan għandhom jittieħdu ażżjonijiet u l-employer jinbidel minnufih. Dan għandu jkun ta' gwadan għal-impjegat għaliex jekk il-leave ma jiġix meħud kollu f'dik is-sena, l-leave jiġi miżjud mas-sena ta' wara. Waħda mill-erbgħa liġijiet hija l-Annual Leave li fiha inattaw mittejn (200) siegħa minflokk mija tnejn u diesgħin (192) -il siegħa leave, fejn żdiedu minħabba l-vaganzi pubbliċi. Il-General Workers Union qabżet għall-ħaddiem biex issir l-ħtieġa li l-ħaddiem fil-pejslip jitnizzlu d-dettalji u l-informazzjoni kollha meħtieġa li tinkludi l-paga, ir-rata bażika tiegħu, overtime, sick leave, overtime, national insurance u kemm titieħed taxxa. Min iħaddem x'livell ta' poter għandu? Illum -il ġurnata qed ngħixu f'soċjeta' kbira b' ħafna organizazjonijiet b'vuċijiet differenti. In-natura tal-kumpanija hija l-profit, pero' bi żmien daħlu t-trejd unjins, fejn dawn jipruvaw isibu kompromes bejn l-impjegat u l-ħaddiem biex b'hekk it-tnejn jigwadanjaw. Hawn ħafna nuqqas ta' ħaddiema għax-xogħol li hawn, allura l-ħaddiema llum ġew aktar importanti minn qabel. Ma jistax ikun li min iħaddem u dawk li jħaddmu, isabtu saqajhom għax ma jaqblux ma xi ħaġa , imma meta jkunu fi kriżi jiġu għal għajnuna u meta jkun qed jagħmel profit ma jagħtix każ u jwarrab il-ħaddiem. Hemm bżonn ta' equal rights kemm bejn min iħaddem u kemm bejn l-impjegat. X'inhu l-impatt li dan għandu fuq iż-żgħażagħ li huma ħaddiema? Bħalissa ż-żagħżugħ qed jesperjenza din is-sitwazzjoni rigward dawn il-liġijiet. Fil-futur, il-ħaddiema żgħażagħ ħa jkollhom il-pejslip u kulħadd ħa jkun jaf li l-leave tas-sena ta' qabel mhux ser jintilef iżda ħa jkun approvat għas-sena ta' wara. Huwa importanti li ż-żgħażagħ t'issa, dawn l-affarijiet jfhemuhom 'il ta' warajhom għaliex huma mhux ser ikunu esperjenzawhom. Bħala kundizzjonijiet iż-żgħażagħ tal-futur ser ikunu ħafna aħjar u għalhekk irridu nagħallmuhom japprezzaw l-istorja ta' kif waslu għandhom dawn id-drittijiet. Jekk dawn il-liġijiet jgħaddu ser ikunu ta' rebħa għaż-żgħażagħ tal-lum u t'għada. Kif jistgħu il-ħaddiema jikkonvinċu lil Gvern biex jappoġja l-interessi tagħhom? Il-Gvern għandu jsib bilanċ bejn l-emplojers u l-ħaddiema fejn jara li huwa tajjeb ukoll għal-industrija. Dan joħloq bilanċ permezz ta' diskussjonijiet u jara dak li huwa ġust għat-tnejn bħal pejslip fejn ġiet ikattoriżata għal benefiċċju tal-ħaddiem. Bilanċ ieħor li huwa favur l-ħaddiema huwa li f'public holidays li jaqaw s-Sibt jew l-Ħadd ma jibenifikawx minn ġurnata leave. Il-General Workers Unjin qabżet għal-ħaddiem fejn stqarret li għandha tiżdied ġurnata leave b'hekk il-Gvern sab bilanċ u żied ġurnata leave iżjed fis-sena mal-kumplament tal-leave. Kif tista' l-unjin telgħeb il-lobbying ta' min iħaddem ħalli il-proposti jsiru liġijiet? Tista' tibda mil-lobbying sa kemm finalment bħala unjin tagħmel il-protesti. Hemm diversi rwoli ta' trejd unjin bħal, tirrapreżenta l-individwu, tirrapreżenta grupp ta' ħaddiema, tgħin biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-ħaddiema u jsiru protesti fil-pajjiż biex tinbidel xi ħaġa. Issa dan jiddependi kemm wieħed irrid li jinbidlu xi affarijiet. Importanti li jsiru diskusjonijiet biex jaraw kif se jsiru l-affarijiet aħjar. Importanti wkoll li dejjem timxi mal-liġi imma jekk int għandek dritt għal xi ħaga għandek titkellem u tilħaq kompromes.
GWU Secretary General on the New Proposals for Work Conditions Regulations