X' taħseb dwar l- importanza li l- kittieb / poeta jsemma leħnu rigward il- qirda tal- ambjent naturali ? Ma tistax tkun akbar . Jekk il- kittieb / poeta jibqa' sieket quddiem it- theddida għall- ambjent naturali jkun ħati daqs min ikun qed iwettaqha . Naturalment , hemm metodi u stili differenti li permezz tagħhom iwassal il- protesta tiegħu . X' tifhem b' involviment politiku min- naħa tal- kittieb / poeta ? Ghandu l- kittieb / poeta jgħaddi l- ħsieb politiku tiegħu lil min imexxi lil pajjiżna permezz ta' vrusu ? Il- kittieb / poeta min ġuf ommu jrid ikun politiku , iżda mhux neċessarjament partiggjan . Kull ħaġa , kull nifs li nieħdu fl- eżistenza tagħna hu politiku . Il- kittieb / poeta għandu l- qalb u għandu r- ruħ li permezz tagħhom iwassal il- fehmiet tiegħu lil kull min lest jaqrahom . Il- mexxejja ta' pajjiż li ma jagħtux widen jew saħansitra jwarrbu l- ħsibijiet tal- kittieba u poeti tagħhom ikunu qegħdin jitbiegħdu mill- fehma tal- poplu kif espressa artistikament mill- istess kittieba u poeti . Xi jkun jonqos , imbagħad , li jinħarqu l- kotba tagħhom pubblikament f' xi pjazza , kif rajna fi żmien in- Nazi u l- faxxizmu fl- Ewropa , partikolarment fil- Ġermanja u Spanja ? Semmi aspett kurrenti li jolqtok u jgaghlek tikteb llum ? L- ambjent naturali u kulturali li jinsab taħt theddida mill- izviluppaturi u l- qaddisin protetturi tagħhom fil- kamp politiku . L- inġustizzja soċjali u l- intolleranza f' soċjetà li nemmen għandha dejjem tkun ħielsa u sekulari . Il- kittieb / poeta jixtieq ir- rispett min- naħa tal- poplu . Imma qabelxejn dar- rispett għandu jiġi mill- istess kittieba / poeti kollegi tiegħu . Kif tirreagixxi għal dan ? Bhal kull sezzjoni oħra tas- soċjetà , il- kittieba u l- poeti għandhom id- differenzi ta' bejniethom , jiffurmaw klikek biex ikunu jistgħu jhokku dahar xulxin u ta' sikwit titnissel l- għira fosthom . M' għandniex xi ngħidu , din generalizzazzjoni kbira , iżda hemm ħafna verità fiha . B' danakollu r- rispett tal- poplu jintrebaħ bil- kontenut u l- persistenza artistika ta' dak li jkun . Il- pubbli` ità tonfoħ lil ħafna . Il- posterità hija tal- ftit . X' taħseb dwar l- importanza tal- Istorja f' rabta mal- kuntest attwali ta' Malta fl- Ewropa , imma anki f' rabta mad- dħul kontinwu f' pajjiżna tal- immigranti irregolari mill- Afrika ta' Fuq ? Malta minn dejjem kienet fl- Ewropa . Tant hu hekk li ilna s- sekli niftahru li salvajna lill- Ewropa mill- Mislem ! Ghaldaqstant l- importanza tal- istorja fil- kuntest attwali ta' Malta fl- Ewropa tibqa' valida u meħtieġa , u dan mingħajr ma nnaqqsu mill- jedd li jkun hawn fostna , kif hemm fil- pajjiżi l- oħra kollha , ix- xettiċi u d- dubjużi . L- immigranti irregolari huma parti mill- ġerħa kbira li ħalla warajh il- kolonjalizmu tal- Ewropej fil- kontinent Afrikan . Ghalhekk ma nistgħux nagħlqu għajnejna u , aktar u aktar , qalbna għal dak li jgħaddu minnu dawk li jkunu qed ifittxu kenn għalihom u għall- familji tagħhom . Ghal darb ' oħra għandek l- istorja tiddetta ċ- ċirkustanzi tal- lum . QĊAĊET Tela' l- għolja tal- ħġieġ u xappap wiċċu bl- odju fost l- ilfiq tal- kummidjanti u x- xegħir tan- nisa tqal mixħuta fl- għabra tlellex ta' billejl … u borra fuq is- saqaf tal- karozzi u fil- fondoq taċ- ċumnija twila phallus tal- irħam . U niżel bilġri fiż- żurżieqa u beka malli sema' kollox . Sab ħabel twil bħal miblugħ li la jaf b' ruħ u , issa , lanqas b' ġisem . ( Ir- ritratt ittieħed minn James Cunningham ) X' taħseb dwar l- importanza li l- kittieb / poeta jsemma' leħnu rigward il- qirda tal- ambjent naturali ? Il- ġenerazzjoni tal- awturi tas- snin sittin tkellmu bis- saħħa dwar il- qerda tal- ambjent naturali tagħna u dan kien riżultat tal- kuxjenza ambjentali li bdiet titrawwem f' Malta fis- snin sebgħin meta beda jiżdied sew il- bini fil- Gżejjer Maltin . Il- kittieba romantiċi ħassew affinità kbira man- natura , li rawha sabiħa u għalhekk , minnha nfisha , moralment tajba u superjuri għad- dinja mnawra tal- bnedmin . Bħall- kittieba ta' qabilhom li ispirawhom , il- kittieba tal- bidu tas- seklu 21 pprotestaw bl- aħrax kontra l- ispekulazzjoni fl- industrija tal- bini u l- ħerba li saret mill- kampanja . Il- lingwaġġ f' poeżiji tiegħi bħal " Il- Golf Kellu Jkun " u " L- Għatx tal- Liġi " aktarx li hu differenti minn dak tal- kittieba tas- snin sittin , imma naħseb li l- kuxjenza hija simili . Naħseb li x- xogħlijiet ambjentalisti tal- kittieba jinfluwenzaw ħafna lill- qarrejja tagħhom : ġenerazzjonijiet ta' studenti jassoċjaw il- qerda tan- natura ma' xogħlijet bħal " Tradiment " ta' Victor Fenech . Issa jekk l- esperjenza ta' dawn ix- xogħlijiet b' saħħithom twassalx għal azzjoni konkreta min- naħa tal- qarrejja hija kwistjoni oħra . Sinċerament ma nafx . Waħda mill- isbaħ esperjenzi artistiċi li kelli f' dawn l- aħħar snin kienet il- kitba tal- poeżiji li dehru f' Riħ min- Nofsinhar . It- tibdil fil- klima skont Immanuel Mifsud u Adrian Grima , mhux biss għax missejna tema ambjentali u ta' ġustizzja soċjali li hija globali daqskemm hi lokali , imma wkoll minħabba l- proċess li wassal għall- kitba ta' dan il- ktieb . X' tifhem b' involviment politiku min- naħa tal- kittieb / poeta ? Għandu l- kittieb / poeta jgħaddi l- ħsieb politiku tiegħu lil min imexxi lil pajjiżna permezz ta' vrusu ? Jien kittieb mhux politiku , u nikteb dwar dak li jqanqal lili . Bħala kittieba l- isfida ewlenija tiegħi hi dejjem li noħloq lingwa ġdida , li noffri esperjenza letterarja , li nqanqal lill- qarrejja tiegħi permezz tal- mod kif ngħawweġ il- lingwa , kif noħloqha mill- ġdid biex nagħtiha ħajja ġdida . Jien jinteressani ħafna dak li jiġri madwari , kemm bħala ċittadin Malti , Mediterranju u Ewropew , kif ukoll bħala " ċittadin tad- dinja . " U għalhekk , inevitabbilment , nikteb ukoll dwar temi soċjali u politiċi . Wara kollox , kull kitba hija deċiżjoni jew att politiku , anki dik li tagħżel li ma tgħid xejn dwar dak li qed jiġri fil- bogħod jew fil- qrib . Jien nagħżel li nimpenja ruħi f' kwistjonijiet ta' ġustizzja soċjali , imma din hija għażla tiegħi primarjament bħala bniedem mhux bħala kittieb . Semmi aspett kurrenti li jolqtok u jġagħlek tikteb llum ? Il- poeżiji fit- tieni nofs tat- tieni ktieb tiegħi , Rakkmu ( Klabb Kotba Maltin , 2006 ) jittrattaw sitwazzjonijiet lokali u internazzjonali ; l- ewwel nofs huwa iktar " personali , " poeżiji ta' mħabba , poeżiji dwar it- tfal . . . Ma nistax ngħid li hemm poeżiji li huma iktar għal qalbi minn oħrajn minħabba t- tematika tagħhom : jinteressani iżjed il- mod kif użajt il- lingwa , il- ħoss , ir- ritmu , is- sintassi , ix- xbihat , l- istruttura ġenerali tal- poeżija . Imma jkolli ngħid ukoll li nippreferi naqra ktieb tal- poeżija li għandu bilanċ bejn il- personali u s- soċjali , bejn il- lokali u l- internazzjonali ; u jogħġbuni iktar u iktar il- poeżiji li jaraw il- personali fil- ġrajjiet il- kbar u ż- żgħar tal- istorja mqallba tal- bnedmin . Fil- fatt il- poeżiji soċjali u politiċi tiegħi sikwit jirrakkontaw stejjer individwali , għax it- traġedji l- kbar imissu lin- nies iż- żgħar . Għaldaqstant , għalija l- martirju tal- poplu Palestinjan huwa l- martirju ta' Noora , u Khaled , u Najeh . . . U t- traġedja tal- immigranti hija t- traġedja ta' Zing , ta' Murad , ta' Siem , ta' Tesfamichael . Il- ktieb tal- poeżiji li jmiss tal- poeżiji tiegħi fih poeżiji li ktibt meta stednuni għal residenza ta' kitba f' Derry , fl- Irlanda ta' Fuq , il- belt magħrufa għall- massakru ta' Bloody Sunday . Jien insejħilhom il- poeżiji " Irlandiżi " tiegħi – anki għax se jiġu ppubblikati l- Irlanda – imma fil- fatt f' dawn il- poeżiji hemm il- firxa u l- fili komuni ta' Rakkmu u It- Trumbettier ( 1999 ) . Il- kittieb / poeta jixtieq ir- rispett min- naħa tal- poplu . Imma qabelxejn dar- rispett għandu jiġi mill- istess kittieba / poeti kollegi tiegħu . Kif tirreaġixxi għal dan ? Naħseb li l- iktar awturi li batew minn nuqqas ta' rispett , forsi anki tal- " kollegi " tagħhom f' pajjiżna , kienu l- awturi nisa . Iżda s- sitwazzjoni qed tinbidel , kemm minħabba r- rispett dejjem ikbar li qed igawdu wħud mill- awtriċi stabbiliti , kif ukoll minħabba l- ħila straordinarja ta' wħud mill- kittieba nisa l- ġodda li jinsabu fuq quddiem nett fit- tiġdid tal- letteratura Maltija . X' taħseb dwar l- importanza tal- Istorja f' rabta mal- kuntest attwali ta' Malta fl- Ewropa , imma anki f' rabta mad- dħul kontinwu f' pajjiżna tal- immigranti irregolari mill- Afrika ta' Fuq ? L- ewwelnett , m' għandniex " dħul kontinwu f' pajjiżna tal- immigranti irregolari mill- Afrika ta' Fuq . " Il- maġġoranza tal- ftit eluf ta' immigranti li għandna f' pajjiżna llum mill- Afrika ( jingħad madwar 5 , 000 ruħ ) – persentaġġ verament ċkejken tal- popolazzjoni Maltija ta' aktar minn 405 , 000 – huma mill- Eritrea , is- Sudan u s- Somalja , fejn hemm sitwazzjonijiet diffiċli ħafna li jipperikolaw il- ħajja ta' miljuni ta' nies . Kif spjega fil- priedka tiegħu fil- Festa tad- Duluri ta' din is- sena l- Isqof Mario Grech , il- maġġoranza l- kbira tar- refuġjati Afrikani fil- fatt jgħixu fil- pajjiżi ġirien tagħhom fl- Afrika stess . Fil- priedka tiegħu , Mons. Grech qal li " l- komunitajiet Insara , il- parroċċi u l- istituzzjonijiet tal- Knisja jridu jkunu minn ta' quddiem biex nistmaw lir- rifuġjati u l- immigranti bir- rispett li jixraqlu kull bniedem . " Qal ukoll li " L- identità tagħna bħala Maltin tissaħħaħ skont kemm aħna kapaċi nieħdu ħsieb ta' min hu l- iktar dgħajjef fostna . " Din hija sfida kbira għalina lkoll , kemm dawk fostna li huma nsara kif ukoll dawk li mhumiex . La qed nitkellmu fuq l- immigrazzjoni , ta' min nirriflettu fuq l- emigrazzjoni tal- Maltin lejn l- Afrika ta' Fuq u bnadi oħrajn fil- Mediterran fis- seklu 19 , u wara lejn l- hekk imsejħa " dinja ġdida " ( li ma kienet ġdida xejn ) fis- seklu 20 . Ħafna Maltin ftit li xejn jafu dwar dak li għaddew minnu l- emigranti Maltin , anki għaliex fl- iskejjel u fuq il- mezzi tax- xandir , anki dawk pubbliċi , dawn l- istejjer , speċjalment dawk ta' taqtigħ il- qalb , qajla nisimgħuhom . Ir- rakkont popolari tal- istorja tagħna bħala poplu huwa bbażat fuq l- ideoloġija u t- testi romantiċi li nkitbu qabel ħadna l- Indipendenza fl- 1964 . Kif nafu anki mix- xogħol ta' studjużi Maltin bħal Frans Ciappara u Carmel Cassar , f' dawn l- aħħar għexieren ta' snin fid- dinja akkademika kien hemm evalwazzjoni mill- ġdid tal- kunċett ta' storja u identità . Sirna ħafna iktar konxji llum tal- mod kif tinbena identità , tas- sehem determinanti li għandhom dawk li jfassluha . F' dan is- sens hemm ħtieġa kbira ta' rakkont popolari ħafna iktar wiesa' u dinamiku u ħafna inqas romantiku u idealizzat tal- istorja tagħna li permezz tiegħu nistgħu nsiru nafu lilna nfusna u lill- antenati tagħna aħjar . Is- Sibt , 27 ta Ġunju 2009 X' taħseb dwar l- importanza li l- kittieb / poeta jsemma' leħnu rigward il- qirda tal- ambjent naturali ? Bla dubju ta' xejn kull kittieb jew poeta għandu jkun impenjat li juru fehmtu dwar il- qerda tal- ambjent . Wara kollox dan huwa dmir ta' kull ċittadin ! Il- poeta bħala bniedem sensittiv forsi aktar minn oħrajn , jifhem u jħoss il- ħsara li ġġib il- qerda tal- ambjent naturali . X' tifhem b' involviment politiku min- naħa tal- kittieb / poeta ? Għandu l- kittieb / poeta jgħaddi l- ħsieb politiku tiegħu lil min imexxi lil pajjiżna permezz ta' vrusu ? Jiena nemmen li kull kittieb jew poeta għandu jkun ħieles li jikteb dak li jrid u li jħoss u għalhekk ma nistax ngħid li għandu bilfors jinvolvi ruħu fil- politika . Imma min- naħa l- oħra nħoss dan il- bżonn li l- kttieb jkun impenjati fil- politika tal- pajjiż . U hawnhekk nixtieq nagħmel distinzjoni . Personalment , il- partiġjaniżmu jdejjaqni f' kull aspett , sew politiku , reliġjuż , soċjali eċċ . Għalhekk il- kittieb jew poeta għandu jidħol f' oqsma speċifiċi fejn għandha x' taqsam il- politika li biha jkun qed jitmexxa l- pajjiż . Nagħti eżempju . Tajjeb li l- kittieba jew poeti juri l- fehma tagħhom dwar l- ambjent , deċiżjonijiet li se jattettwaw il- ġejjieni tal- pajjiż , il- kultura jew is- saħħa tal- poplu . Imma mbagħad ma nistenniex li l- poeta għandu jidħol fi ħwejjeġ ta' importanza żgħira . Semmi aspett kurrenti li jolqtok u jġagħlek tikteb llum ? Ma tantx nista' ngħid wisq dwar dan . Ma tantx ktibt poeżija u ma ngħidx li jien xi poeta impenjat . Madanakollu hemm kurrenti li jolqtuni bħal ma huma l- bini bla rażan u ikrah li tant qed jagħmel ħsara lill- pajjiż u flus fil- but lil min hu involut . Hemm ukoll l- immigrazzjoni illegali li tħassibni mhux biss għal Malta imma għall- Ewropa wkoll . Il- kittieb / poeta jixtieq ir- rispett min- naħa tal- poplu . Imma qabelxejn dar- rispett għandu jiġi mill- istess kittieba / poeti kollegi tiegħu . Kif tirreaġixxi għal dan ? Kull kittieb jixtieq li jgawdi r- rispett u l- ammirazzjoni tal- poplu . Wara kollox x' inhu kittieb jew poeta jekk m' hemmx min lest li jaqra x' kiteb jew jisma' l- vrus tiegħu ? Imma l- aktar ħaġa li tweġġagħni hi meta tara kittieba jew poeti oħrajn , juri disprezz lejn sħabhom u kollegi tagħhom , kultant ukoll minn wara daharhom . Iddejjaqni ħafna l- kritika destruttiva , l- aktar minn dawk li stabilixxew lilhom infushom bħala xi awtorità , ukoll jekk għandhom sfond kulturali u letterarju biex jagħmlu dan . Il- kritika meħtieġa imma din għandha tkun kostruttiva . Għandna kritiċi serji u kostruttivi u allaħares ma kinux huma . L- Ingliżi jgħidu : One murders to dissect . Tweġġagħni ħafna l- inġustizzja taħt liema forma tkun . U tajjeb ukoll li nsemmi kemm jagħmlu ħsara l- klikek li jagħlqu ċirku tal- ħadid madwarhom u jqisu lilhom infushom bħala superjuri fuq l- oħrajn . Min jagħmel hekk mhux veru li għandu għal qalbu l- letteratura imma aktar moħħu fil- glorja personali . Minn dan kollu xejn ġid ma' jista' joħroġ . X' taħseb dwar l- importanza tal- Istorja f' rabta mal- kuntest attwali ta' Malta fl- Ewropa , imma anki f' rabta mad- dħul kontinwu f' pajjiżna tal- immigranti irregolari mill- Afrika ta' Fuq ? Bħala individwu jiena nemmen ħafna f' Ewropa Magħquda għalkemm hemm ħwejjeġ li nemmen li iridu jinbidlu . Naħseb li l- kittieba u poeti Maltin għandhom orizzonti ġodda x' jiskopru fl- Ewropa , speċjalment fejn il- letteratura tagħna tista' tiġi mwassla f' pajjiżi oħrajn bħala traduzzjoni . L- immigrazzjoni illegali hija problema komplessa ħafna u naħseb li l- akbar theddida li hemm hija għall- kultura Ewropea . In- numru kbir ta' immigranti qiegħed dejjem joktor u għad jiġi żmien meta dawn in- nies , b' kultura għal kollox differenti , li ma jintegrawx ruħhom fil- kultura Ewropea , jibdew jitolbu tibdil li jwassal għall- inkwiet u diżordni . M' iniex razzista , nemmen li xi wħud minn dawn in- nies għandhom bżonn l- għajnuna , nifhem xi problema kbira għandu minn qed jaffaċċja din il- problema , imma nħoss ukoll li għandna noqogħdu ferm attenti għaliex kultant dak li jibda bħala għajnuna jsir dritt . Poeżija qasira li ktibt meta kont ħdejn nixxiegħa , f' belt antika jisimha ST . IVES , qrib Cambridge , fejn immur ta' spiss nżur lit- tifla tiegħi li tgħix qrib din il- belt sabiħa . L- ambjent sabiħ u naturali li għad hemm f' St Ives , jagħtik gost ukoll f' temp ikrah . In- nies tal- belt huma kburin bl- istorja ta' belthom u jibżgħu ħafna għall- ambjent storiku u naturali . L- Isbaħ Għanja Waqaft ħdejn in- nixxiegħa u f' lejla qamrija l- ilma ġieri , għannieli l- isbaħ poeżija .