'Jien Belti mrobbi Bormla.' Hekk dejjem kien jgħid nannuwhi, Alla jaħfirlu, meta kienu jsaqsuh mnejn int. Meta kont żgħir dejjem kont inħabbel rasi kif jista' jkun dan, meta jien dejjem niftakru l-Ħamrun bħall-bqija tal-familja. Kif tista' tkun Belti, mrobbi Bormla u tgħix il-Ħamrun? U bdiet hekk kriżi t'identita li forsi għadni għaddej biha sal-lum, iżda dak diskors ieħor. Għax in-nannu, bniedem devot u spiritwali, kellu devozzjoni speċjali lejn San Duminku (Belt) u l-Kunċizzjoni (Bormla). San Duminku. L-ewwel memorja tiegħi tal-Belt hi l-festa ta' San Duminku li għaliha kienu jniżżluni reliġjożament kull sena. U niftakar ċar Triq il-Merkanti armata bis-serje splendida tal-qaddisin Dumnikani u b'dawk il-qsari kwadri fuq il-kolonni li qabel kienu jintramaw bejniethom. U niftakarni ċar nimpressjona ruħi b'San Pietru Martri, bix-xabla mdaħħla ġo nofs rasu. Vera kien martri, imma ma setax iżomm ix-xabla dinjituża f'idu bħal San Pawl? Iżda donnu ried jemfasizza l-punt li ma ħanxrulux rasu b'daqqa fina ta' bojja espert, iżda qasmuhielu bis-salvaġiżmu kollu ta' kriminal tal-ħabba gozz. Ħruġ minn Niċċa 2014 U niftakar lil San Duminku, glorjuż u maestuż, dritt u mqit, sever u ħanin....u l-kelb taħt saqajh. Naħseb San Duminku jaħfirli jekk nammetti li ta' tifel żgħir iktar kont inħares lejn il-kelb milli lejh. Kont insibu kuċċlu wisq. U niftakar lil kulħadd għaddej ikanta l-Innu tant sabiħ ta' Caruana....insomma fil-verita kienu jkantaw biss il-vers 'Xandar tal-Mulej' għax il-bqija ftit donnu kienu jafuh mill-bidu sal-aħħar. 'Xandar tal-Mulej'...dak xi jkun? F'moħħi kien ikolli viżjonijiet mhux wisq sagri ta' San Duminku bilqegħda maġenb Anna Bonanno b'dak ir-ritratt tal-Port il-Kbir warajh fl-istudios tal-PBS jaqra l-aħbarjiet...il-metafora tax-'Xandar' domt ftit biex fhimta. U għalhekk għal snin sħaħ San Duminku kien iħabbar il-ftuħ tal-ġimgħa ta' San Gejtanu, li minkejja li nannuwhi kien 'Belti mrobbi Bormla' xorta żamm l-obbligu Ħamruniż ta' devozzjoni lejn San Gejtanu...mingħajr ix-xorb u tbaħrit imma għax snin sħaħ fl-RAF kienu għamluh allerġiku għaċ-ċelebrazzjonijiet spontanji. U b'hekk bdejt nifformola lista ġmiela ta' fatti mhux daqstant storiċi fuq San Duminku: 'San Duminku kien jiġġieled kontra l-ereżija.' 'Il-knisja hi propja ta' Porto Salvo, iżda San Duminku l-Akbar Festa.' 'San Duminku kien iħobb il-faqar.' 'Ara studja, ħa ssir bravu daqs San Duminku.' 'San Duminku kien devot kbir tar-Rużarju.' U l-lista tkompli. Ta' min jgħid li l-kunċett t'ereżija domt ma fhimtu...l-iktar għax nannti (mart in-nannu Dumnikan) kellha kunċett differenti tal-'ereżija', u wasluli ħafna verżjonjijiet differenti u kkulurit ta' punti teoloġiċi importanti. U lanqas sirt devot kbir tar-Rużarju (li ġeneralment kellu effet sonniferu qawwi fuqi). Iżda San Duminku baqa' Qaddis Kbir bl-Akbar Festa! Sakemm darba meta kbirt naqa dħalt il-Belt fl-10 ta' Frar. San Pawl: Dħul, 2014 San Pawl. Magnus. Appostlu tal-Ġnus. Patrun ta' Malta. Kollu kien kliem ġdid għalija. Kif, mela mhux San Duminku l-Akbar Qaddis? Possibli li n-nannu, devot tant u ma jfallix quddies waħda, kien ħa jigdibli? U domt ma fhimt għalfejn kien hemm dan il-vojt fit-trobbija reliġjuża tiegħi. Tal-Karmnu kienet tissemma ('dik Madonna bħal-Kunċizzjoni'), San Lawrenz ukoll ('xi darba mmorru imma dak la jgħaddu San Duminku u San Gejtanu'), u anke San Ġużepp tal-Imsida ('il-Ħamrun kellu jiġi ddedikat lil San Ġużepp iżda l-Isqof ma kienx ried żewġ San Ġużeppijiet ħdejn xulxin'). Iżda San Pawl kien biss wieħed mill-Appostli li ssirlu festa nazzjonali bl-obbligu ta' quddies. San Pawl huwa 'Magnus' u 'Appostlu tal-Ġnus' u 'Patrun ta' Malta'...iżda xorta nippreferi lil San Duminku. M'għandi xejn kontra San Pawl jew il-Pawlini, u tibqa waħda mill-iktar festi speċjali u puliti ta' Malta. Iżda San Duminku huwa wieħed mill-ftit affarjiet li fadalli mir-rabta tiegħi ma' nannuwi u, flimkien mal-kunċizzjoni ta' Bormla, jnissel fija ftit dieqa għat-telfa u ħafna gratitudni għall-memorji li għandi. U fil-verita ma gidibliex dwar San Pawl...sempliċiment ma tantx kien jissemma. Taf int, Frar xahar l-eżamijiet u probabbli rraġuna li aħjar ma jkollix telf ta' ħin għax inkella ma nsirc 'bravu daqs San Duminku.' Hekk sewwa u xieraq għax l-ewwel l-iskola. U għalhekk il-festa ta' San Duminku mihiex biss ħarġa, jew ftit armar u storbju, iżda parti mill-wirt li ħallieli nannuwi. Permezz ta' San Duminku nannuwi għaddieli l-valuri tax-Xogħol, Għerf, Dinjita, u Umilta. Forsi għadni ma fhimthomx kollha sewwa kif xtaq, speċjalment tal-aħħar, iżda huwa wirt aqwa mill-flus jew l-oġġetti, u ta' dan jien grat għal dejjem. 'Xandar tal-Mulej'...tgħid San Duminku jidher aħjar maġenb Ruth Amaira jew Daphne Cassar?
Min jitwieled Dumnikan ma jmutx Pawlin