1. Għal darb'oħra, bħal sajjetta fil-bnazzi ġejna nfurmati li l-kumpannija Actavis kienet ser tkeċċi mitejn ħaddiem Malti. Dan sar mingħajr ebda spjegazzjoni loġika, salv dik ta' dawk li jidhru li jħarsu 'l-ekonomija bħala iktar importanti mill-bniedem. Bħal ma anqas kien hemm wisq raġuni għala l-pajjiż sab żewġ ministri prominenti quddiemu jindirizzaw konferenza tal-aħbarijiet funebri. Ftit fehmu għala kellhom, fir-realtà jkunu dawn iż-żewġ vuċijiet li jgħaddu din l-aħbar u m hux l-istess kumpannija. Spiċċaw messaġġiera diretti ta' daqqa ta' ħarta kiefra. Spiċċaw jgħaddu dak li għalih, reazzjoni vera u proprja ma kellhomx, salv li jaċċettaw passivament dak li wettaq ħaddieħor. Ġlieda soda 2. Dan huwa iktar gravi għax minkejja l-propaganda kontinwa ta' ċifri fuq is-suċċess fis-settur tax-xogħol, dawn il-ħaddiema ser jingħaqdu ma' diversi oħra li diġà tilfu l-impieg. Ser ikunu flimkien ma' dawk il-11,941 li bejn Marzu 2013 u Novembru 2015 spiċċaw bla xogħol u ma' dawk li tul din is-sena spiċċaw hekk. Dan huwa ta' nkwiet akbar għax għalkemm huwa minnu li f'kull ekonomija hemm min isib u min jitlef l-impieg, però fil-klima li bnejna, suppost "pro business", inqabdet sfortunatament linja passiva. Għax jekk ħaddiem f'dan il-proċess jitlef minn naħa, però jirbaħ xogħol b'kundizzjonijiet awqa, wieħed jifhem u jaċċetta. Biss, meta l-linja hija preċiżament il-kontra, wieħed jistenna iktar determinazzjoni, perseveranza u almenu ġlieda soda favur li l-ħaddiem jibqa' jżomm postu. Punti purament ekonomiċi 3. Wieħed għandu jinnota li l-attakk ekonomiku li qiegħed isir huwa preċiżament fuq, jew minn kumpanniji fejn il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiem huma ogħla fuq dawk normali. Ftit xhur ilu, il-Partit Nazzjonalista semma' leħnu sew favur il-ħaddiem tad-De La Rue, li kien ser isib ruħu fl-istess triq. Is-sitwazzjoni llum inbidlet, fortunatament. Biss, dan ma seħħx mertu ta' xi miżura jew deċiżjoni jew ftehim tal-Gvern magħha, imma b'kunsiderazzjonijiet oħra. Il-kumpannija ddeċidiet fuq punti purament ekonomiċi, fuq dak li jaqbel lilha. L-ewwel riedet tkeċċi tlett mitt ruħ biex tiffranka, issa biddlet kollox u ser iżżid sa ħames mija, għax hekk jaqbillha. Ma kien hemm ebda intervent tal-Gvern. Difensur tal-ħaddiem 4. M'huwiex biżżejjed li wieħed sempliċement jilmenta kif qiegħed jagħmel il-Gvern quddiem il-fatt li din it-tieni fabbrika tal-Actavis ser tkeċċi 'l dawn il-ħaddiema. Hemm bżonn ferm iktar minn press conference fejn il-ħaddiem jiġi fl-aħħar mitlub jibgħat email jew iċempel biex jinsablu xogħol alternattiv. Wieħed kien jistenna li almenu jinbdew diskussjonijiet u interventi diretti, kif kien sar taħt amministrazzjoni Nazzjonalista meta kien hemm theddida simili fuq 64 ħaddiem. Biss, dan la jidher li sar u wisq inqas li sejjer isir. Il-Gvern f'dawn is-snin evidentement għadda l-messaġġ li fid-dinja tax-xogħol huwa l-bniedem li ġie għas-servizz tal-ekonomija u mhux kif narawha aħna, il-kontra. B'hekk jidher li qiegħed jabdika iktar mid-dmir tiegħu li jkun difensur veru tal-ħaddiem. Riżultati evidenti 5. Forsi nħossu iktar għal dawn mhux biss għax il-maġġoranza tal-ħaddiema huma Maltin u Għawdxin, imma wkoll għax il-kumpannija ġiet kontinwament sostnuta minna. Ħdimna strateġija magħha, hija kompliet tinvesti u r-riżultati huma evidenti. Hemm mijiet ta' ħaddiema hemm jaqilgħu l-għixien tagħhom proprju għax kien hemm viżjoni u direzzjoni ċara, fejn il-Gvern Nazzjonalista kien jagħraf li m'għandux iwarrab jew idawwar wiċċu. Għax kull settur ekonomiku f'dawn il-gżejjer irid jiġi sostnut u m'għandniex naċċettaw il-ħsieb li huwa s-suq li għandu jiġi permess libertà assoluta li jsuq. Il-ħaddiem ġustament jippretendi mingħand il-Gvern tal-ġurnata li jintervjeni għalih. Jippretendi li jiġi protett u mhux espost għall-elementi ekonomiċi li ma jiflaħx għalihom. 6. Dan huwa iktar u iktar relevanti fis-settur tad-dinja tax-xogħol ta' pajjiżna, meta għandek fuq naħa wieħed u tletin elf ħaddiem li m'huwiex ċittadin ta' dawn il-gżejjer jaħdmu hawn u l-fatt li x-xogħol għan-nisa huwa fil-maġġor parti tiegħu dak fil-part-time u fl-iskali l-iktar 'l isfel. Kif qed naraw, m'huwiex biżżejjed li nisimgħu 'l-Kap tal-Gvern jitkellem il-Ħadd filgħodu fuq dawn is-setturi. Huwa almenu pożittiv li qiegħed ixomm ir-riħa tal-kafè huwa wkoll. Biss dan, kif qed naraw, f'dawn l-isfidi m'huwiex adegwat. Id-diskors it-tajjeb jibqa' dak li huwa, imma għandu jiġi wkoll segwit minn azzjonijiet diretti. Għax nafu li dawn il-fatturi qegħdin jikkundizzjonaw is-suq u m'huwiex isir kumbattiment biex jiġu kontrollati. Bidliet strateġiċi 7. Hemm bżonn bidliet strateġiċi li ministeru wieħed jista' jwettaq. Għax wieħed jinkwieta meta jara li d-dinja tax-xogħol hija maqsuma bejn żewġ ministeri prinċipali u partijiet imqassma f'idejn oħrajn. Ma hemmx min qiegħed jiddefendi u għandu wkoll l-għodda sabiex jagħmel dan. Proprju għalhekk li diversi ħaddiema jagħrfu li m'għandhomx protezzjoni u bħal ma ġara lil ħaddiema oħrajn, għada pitgħada ser tmiss lilhom ukoll. Hemm bżonn ta' bidla f'dan. Hemm bżonn li l-Gvern jifhem it-theddidiet ġodda fid-dinja tas-suq tax-xogħol u li jintervjeni. Seta' jagħmel dan għall-ħaddiema tad-De La Rue u m'għamilhiex. Nittamaw li issa forsi jiċċaqlaq u jagħmilha ma' dawk tal-Actavis.
Bla Kliem u Bla Sliem.