Is-Sibt, 9 ta' Settembru 2017. Dan l-artiklu kien publikat fir-Rivista Pastor ta' Jannar-Frar 2001, 13-15. NAGHTU L-BIBBJA LILL-POPLU Fuq pjan pastorali bosta huma dawk l-ghaqdiet, gruppi u movimenti li qeghdin jaghtu l-Bibbja lil-lajci. Izda forsi dawk li f'pajjizna qeghdin jaqraw il-Bibbja ghadu grupp zghir. Ghalhekk jinhass il-bzonn li jkun hawn aktar edukazzjoni Biblika. Huwa inkorragjanti l-fatt li ghandna traduzzjoni taghha bil-Malti flimkien ma' hafna pubblikazzjonijiet li jispjegawha. Izda fil-katekezi u l-pastorali xorta wahda jibqa' l-bzonn li l-operatur pastorali jinkoragixxi l-istudju u l-qari tal-Bibbja fil-perspettiva tal-fidi. Infatti, jista' jkun li jekk wiehed jinghata ghall-qari taghha minghajr fidi se jaqa fl-zbalji dottrinali. Ghalhekk l-operaturi pastorali ghandhom ikollhom idea cara x'jinvolvi fil-qari tal-Bibbja filwaqt li tinqara bi spirtu ta' fidi. Infatti, San Pawl jikteb lil Timotju hekk dwar il-qari tal-Bibbja,"Imma int ibqa' miexi f'dak li tghallimt u emmint bis-shih, ghax taf minghand min tghallimtu, u ghax sa minn zghoritek sirt midhla tal-Kotba Mqaddsa, li jistghu jaghtuk il-gherf li jwassal ghas-salvazzjoni permezz tal-fidi fi Kristu {esù. L-iskrittura kollha hija mnebbha minn Alla, u tiswa biex wiehed jghallem, icanfar, iwiddeb u jrawwem fis-sewwa, biex hekk il-bniedem ta' Alla jkun perfett, mhejji ghal kull hidma tajba" (V. Pasquetto, Sacra Scrittura f'Dizionario Enciclopedico di Spiritualità a cura di Ermanno Ancilli, Roma 1995, p.2223). Hekk, skond San Pawl, il-Bibbja fiha dawk l-elementi kollha li jiswew ghall-hajja nisranija. Infatti San Girolmu jghidilna li "l-Bibbja hija ittra minghand Alla l-Missier". Però jista' jigri li, meta wiehed minghajr taghlim jibda jaqra t-Testment l-Qadim, isib xi stejjer li ma tantx huma edifikanti u ghalhekk il-konsegwenza tkun jew li ma jaghtix aktar kaz taghha jew jikkonkludi xi haga li ma tantx tkun taqbel mar-religjon rivelata. Ghalhekk l-operaturi pastorali tajjeb li jghallmu li t-Testment il-Qadim inkiteb aktar minn elfejn sena ilu. Hekk, b'mod naturali fih rakkonti, stejjer u ideat li ma jaqblux mal-kultura moderna. Però, jekk nispjegaw li l-Bibbja, ghalkemm hija l-kelma t'Alla, hija madankollu wkoll l-istorja ta' Izrael. B'dan il-mod t-Testment l-Qadim fih xi stejjer jew li graw verament jew li kienu parti mill-folkor ta' dak iz-zmien. B'hekk naraw aktar il-bzonn li meta wiehed jaccetta l-Bibbja bil-fidi, ikun disponibbli wkoll li jaccetta t-tifsir li taghtiha l-Knisja. "Il-fidi timplika li wiehed jkun disponibbli ghall-vuci tat-tradizzjoni u tad-direttivi tal-Knisja, li irceviet il-mandat li thares u tinterpreta fedelment ir-rivelazzjoni" (Heinrich-Denzinger, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum Nru. 1501). Infatti l-Koncilju ta' Trentu ddikjara: "filwaqt li nimxu fuq missirijiet tal-vera fidi, bl-istess tjieba u qima nilqghu u ninvveneraw il-kotba kollha sew tat-Testment il-Qadim kif ukoll tal-{did Testment, li Alla huwa l-awtur taghhom, u t-tradizzjonijiet, fuq il-fidi u l-kostumi, ghax inzommu li gew minn fomm Kristu stess u mill-Ispirtu s-Santu, u li gew ikkonservati fil-Knisja Kattolika tas-successjoni li ma qatghet qatt" (Timotju 3, 14-16 ). 'dan il-mod il-Bibbja u t-Tradizzjoni tal-Knisja huma fuq l-istess livell. Ghalhekk in-nisrani jkun jonqos jekk jaqra l-Bibbja minghajr fidi. B'danakollu n-nisrani jista' jsib xi passi minnha tqal biex jifhimhom. Hekk l-operatur pastorali flimkien mal-Bibbja ghandu jindika t-tradizzjoni tal-Knisja. Dan it-taghlim huwa espress b'mod mill-aktar car f'din is-sentenza, "Jien ma kontx nemmen l-Evangelju kieku ma wasslitnix ghal dan l-awtorità tal-Knisja Kattolika" (Santu Wistin, Contra Epistolam Manichaei: PL 42, p.176). Tkun ta' profitt ghall-operatur pastorali li minbarra l-istudju Storiku-Kritiku tal-Bibbja li huwa necessarju u ta' ghajnuna kbira, ikun midhla ta' l-esegesi tas-Santi Padri. Il-Katekizmu tal-Knisja Kattolika fil-paragrafi 116, 117, u 118 jaghmel alluzzjoni ghal dan it-tifsir spiritwali li jista' jkun ta' fejda kbira ghall-poplu nisrani. Infatti l-Katekizmu jispjega li l-Bibbja fiha zewg sensi dak Letterali li jikkonsisti fl-istudju tal-kotba Imqaddsa bhala grajjiet li sehhew fiz-zmien flimkien mal-kuntest taghhom u kull taghrif li jista' johrog permezz tal-metodu storiku-kritiku. Imbaghad hemm is-sens spiritwali li jinqasam f'dak allegoriku, morali u anagogiku. L-allegoriji huma t-tixbihat li nsibuhom fit-Testment il-Qadim u li jsibu t-twettiq taghhom fit-Testment il-Gdid. Hekk il-qsim tal-bahar l-ahmar mill-poplu Lhudi huwa sinjal tar-rebha ta' Kristu li ghamel fuq il-mewt u fuq d-dnub, u li nsibu t-twettiq tieghu permezz tal-maghmudija. Is-sens morali huwa, "il-grajjiet li ssemmi l-Iskrittura ghandhom iwassluna biex naghmlu ghemil li jkun gust u sewwa. 'Inkitbu bi twiddiba ghalina'" (Katekizmu tal-Knisja Kattolika parag. 117). Is-sens anagogiku huwa li certi grajjiet u realtajiet jsibu l-milja taghhom fil-hajja ta' dejjem. Hekk il-Knisja fuq l-art hija sinjal ta' Gerusalemm tas-Sema. Minghajr ma mmaqdru l-istudju ta' l-ilsna originali u tal-metodu storiku-kritiku li xejn ma jista' jehdilhom posthom, madankollu l-operatur pastorali jkun aktar effettiv jekk jaqra u jkun midhla wkoll tal-kitbiet tas-Santi Padri kif wkoll l-esegesi Biblika medjevali. Ezempju ta' dan huma l-kitbiet ta' Sant'Antnin ta' Padova li fil-kitbiet tieghu, jigifieri s- juza tajjeb t-tifsira spiritwali tal-Kotba Mqaddsa. L-operatur pastorali ghalhekk ghandu juza stejjer mill-Bibbja biex jghallem kemm it-taghlim morali kif wkoll spiritwali. Il-katekezi permezz ta' l-istejjer hija effettiva ferm, peress il-Bibbja huwa ktieb li mhux ser jghaddi zmienu. Ikun tajjeb jekk nghallmu l-poplu li, ghalkemm il-Bibbja hija gabra ta' kotba, madankollu l-awtur huwa wiehed, jigifieri Alla, u c-centru taghha huwa Kristu. Infatti l-Antik Testment huwa t-thejjija ghall-migja tal-Messija filwaqt li t-Testment l-Gdid huwa t-twettiq ta' dak li gie mhabbar. B'dan il-mod l-operatur pastorali jrid jghallem u jipprepara t-triq biex in-nisrani jibda jitlob permezz tal-Bibbja. F'pajjizna l-Venerabbli Dun {org Preca vvinta talba li jisimha 'Qaghda'. Din hija specje ta' fuq l-Iskrittura. L-ewwel tinqara silta mill-Bibbja u spjega hafifa. Imbaghad, min ikun imexxi jaqra t-taghlimiet, filwaqt li dawk prezenti jsibu t-taghlima mit-test sagru. Wara dawk prezenti jaqsmu dak li jkunu tghallmu mit-test sagru filwaqt li jinqraw ftit mistoqsijiet biex jghinu lil dawk prezenti jifhmu b'mod spiritwali u morali t-test sagru. Illum, wara l-Koncilju Vatikan II, qieghda diehla d-drawwa tal-qari tat-test sagru b'mod spiritwali jigifieri l- . Il-principji ta' din it-talba huma li fit-test sagru jinsab taghlim profond morali u spirtwali, u li dan jista' jbiddel il-hajja tan-nisrani. B'dan il-mod l-operatur pastorali jkun qieghed jilhaq l-ghan tieghu meta jwassal lil dawk li jmexxi, jippriedka jew jghallem, biex mhux biss jaqraw it-test sagru, izda wkoll li jitolbu bih: "Il-qalb hija l-post fejn jigi ccelebrat il-misteru tal-laqgha bejn il-kelma u dak li qieghed jilqaghha permezz tal-fidi. Il-kelma ssir ghammiela fil-qalb, il-post misterjuz, imma realissimu...Ghal dawn il-motivi min jipprattika l- jrid jghix b'disponibbiltà mentali u anki fizika, li jhallu l-kelma tistabbilixxi fil-post proprju taghha" (Mario Masini, La Lectio Divina, Milano 1996, p.79). Hekk, aktar ma nistudjaw l-Iskrittura Mqaddsa fil-fond, b'mod xjentifiku u nimmeditawha, b'dan il-mod nistghu nhajru lill-poplu jsir aktar midhla taghha. Id-Dokumenti tal-Koncilju Vatikan II Ed.Studia, Malta 1982
Nagħtu l-Bibbja lill-poplu