Ftit ġimgħat ilu konna lkoll flimkien niċċelebraw il-festi tal-Indipendenza fuq il-Fosos. Festi li ngħalqu minn meeting li attendew għalih eluf kbar ta' nies. Festi li, kif rajna, reġgħu bdew jagħtu iktar demm u ħeġġa. Sezzjoni partikolari, għal diversi bħali, spikkat. Kienet dik tal-isport. Rajna dixxiplini varji jieħdu sehem, b'nies li ġejjin minn setturi differenti jipparteċipaw attivament. Fost dawn rajt, bi pjaċir, ġabra kbira ta' lagħba tal-iskakki. Skakkisti ta' dawk li jafu jilgħabu tajjeb ħafna l-logħba taċ-ċess. Għandi rabta partikolari ma' din il-logħba jiena wkoll. Waħda li teħodni lura lejn meta kont immur għand il-mibki Erin Serracino Inglott u nqatta' nofs ta' nhar tas-Sibt nitgħallem mingħandu, li kien ta' Malta. Logħba wara l-oħra, għallimni sew. Mossi u kontro-mossi Fuq dik l-iskakkiera, il-bord tal-logħba taċ-ċess, li fiha 64 skakk alternattivi suwed u bojod, kont bdejt nagħraf u nieħu lezzjonijiet futuri li servewni sew. Fuq dawn iċ-ċangaturi ta' dak is-sett f'dik l-iskakkiera għażiża ħafna għalih tgħallimt. L-ewwelmossi u ovvjament il-kontro-mossi futuri u kkumplikati li l-mossi jġibu; it-tieni, il-valur ta' kull waħda mis-sittax-il biċċa li kien ikolli f'idejja, u t-tielet, li hemm linja ta' rażan bejn il-logħba u r-rebħ jew telf tagħha. Malti preċiż Tgħallimt l-ismijiet ta' diversi li kienu għamlu ġieħ u niżżlu isimhom f'rebħiet mondjali. Kif ukoll l-ismijiet bil-Malti preċiż u dirett tiegħu ta' dak kollu li l-logħba għadha, bil-famuż skakk li kien isejjaħli kull darba li r-re nsibu minnu taħt attakk. Iċ-ċess fiha ħafna x'toffri: f'din il-logħba li tintlagħab bejn tnejn fuq dik l-iskakkiera b'sittax-il biċċa kull naħa, suwed naħa u bojod li jibdew fuq l-oħra. Valur edukattiv Hemm, u hekk kien hemm għalija, valur edukattiv fl-iskakki. Niftakar li xi snin ilu, il-Gvern Spanjol kien iddeċieda li jagħmel is-suġġett wieħed obbligatorju fl-iskejjel. Għodda vitali fid-dinja partikolari u kumplikata tallum. Aspett negattiv Hemm fuq in-naħa l-oħra l-aspett li wieħed irid joqgħod attent għalih. Għax hemm mumenti meta min jitlef jispiċċa jaħseb li l-ħajja hija wkoll logħba taċ-ċess, mentri kif nafu, m'hijiex. Dan fuq żewġ livelli. L-ewwel għax hemm min jikkunsidra l-logħba kamp ta' battalja fejn telfa jeħodha bil-kbir u l-għan tiegħu jispiċċa li jkun id-distruzzjoni tal-avversarju. Fil-kamp politiku Fit-tieni, hemm dawk li jiġu mill-kamp politiku li jintilfu jimmaġinaw li l-bnedmin huma biċċiet mis-sittax li jkollhom f'idejhom. Fejn jispiċċaw iħawdu fl-importanza tal-biċċiet ma' dik tal-valur tal-bniedem. Fejn jissagrifikaw dak li m'għandhomx u jżommu dawk li m'għandhomx. Minn età bikrija Hemm f'din l-arti li titwieled minn dik tal-ġudizzju li l-logħba taċ-ċess lin-nies tar-raġuni tagħti. Ċert f'dan, għalhekk li iktar ma jkollna żgħażagħ li jiġu mgħallma din il-logħba minn età bikrija, ikun aħjar għalihom u għas-soċjetà. Kien għalhekk żgur pass għaqli u tajjeb tal-kollega l-frosta David Agius li kien xprun biex l-iskakkiera tiġi fuq il-Fosos.
Skakkiera fuq il-Fosos