San Bażilju [ wikimedia ] Jekk trid tfittex dwar l-istorja ta' x'imkien, tajjeb li ddur sew l-ismijiet ta' nħawi differenti. L-ismijiet ta' l-oqsma u l-għelieqi għandhom ħabbta jtulu fis-snin, u jżommu b'hekk tifkiriet qodma ta' dak li kien hemm fiż-żmien. Wieħed minn dawn l-ismijiet huwa Ta' Misraħ Basili, fil-konfini bejn il-Għargħur u l-Iklin fuq it-triq tal-Balal. Biex ngħidu s-sew, is- survey maps jimmarkaw Ta' Misraħ Basili qrib it-triq imma fuq in-naħa tal-Għargħur. Ta' min niftakru, però, li l-ismijiet u l-oqsma l-antiki ma jafux il-konfini tal-Kunsilli, u għalhekk dan il-qasam jista' jifrex fuq iż-żewġ naħat tat-triq, bħalma nistgħu ngħidu għax-Xwieki. L-isem huwa wieħed antik ferm, u aktarx marbut ma' post imsemmi f'dokument ta' l-1536 bħala ta sancto basili, clausura in contrata xihueki (Wettinger 2000, 490), jiġifieri "ta' San Bażilju, għalqa fl-inħawi tax-Xwieki" . Wettinger jgħid ukoll li l-isem jista' jkun ta' għalqa qrib, jew propjetà ta', kappella ddedikata lil San Bażilju. Naturalment, illum tiġikom f'moħħkom il-kappella ta' San Bażilju fl-Imqabba, l-unika li fadal f'Malta ddedikata lil dan il-qaddis. Imma mhux fl-1536 … Diġa' tkellimt dwar iż-żjara appostolika ta' Mons Dusina band'oħra . Fl-istess żjara, Dusina jsemmi żewġ kappelli ddedikati lil San Bażilju: dik ta' l-Imqabba, u oħra li kienet kappella rurali fil-parroċċa tan-Naxxar (ta' min wieħed jgħid li l-Għargħur sar parroċċa biss fl-1610). Ir-rapport taż-żjara appostolika jgħidilna hekk: [Monsinjur Dusina] żar ftit wara knisja fil-kampanja bl-isem ta' San Bażilju, nofsha mwaqqa', li jonqosha redditu, rettur, u dħul. Fuq dan li sar jaf, il-Monsinjur [Dusina] ordna li tiġi pprofanata skont il-forma tal-Konċilju ta' Trentu, u flokha jittella' salib, hekk li ma tiġix mdawwra għal użi mhux xierqa; l-art u l-ġebel [li baqa'] għandhom jingħataw lill-knisja parrokkjali tar-raħal tan-Naxxar bl-obbligu li l-kappillan jordna li titpinġa pittura ta' San Bażilju fil-[knisja] parrokkjali msemmija. Ta' din il-kappella li diġa' kienet nofsha mwaqqa' fl-1575 intilfet kull memorja, u ma sibt ebda tagħrif iehor dwarha, anqas biss nafu fejn kienet. Ma jidhirlix li hemm pitturi llum il-ġurnata lil San Bażilju fil-parroċċa tan-Naxxar, u ma nafx jekk dan l-ordna qattx seħħ. Imma memorja waħda baqa': fl-isem ta' l-inħawi Ta' Misraħ Basili. San Bażilju l-Kbir (329/330-379 AD) Fuq kollox, minn hu San Bażilju? San Bażilju l-Kbir huwa wieħed mill-qaddisin il-kbar fil-knejjes tal-Lvant, isqof ta' Ċesarija (370-379 AD) fil-Kappadoċja, illum fit-Turkija, u ħabib ta' San Girgor Nazjanzenu. San Bażilju ħa sehem fil-Konċilju ta' Kostantinopli (360 wK), fejn kien importanti fl-appoġġ tiegħu għall-kredu ta' Nicea. Fil-knejjes ta' Lvant ħalla impatt fuq il-ħajja monastika, u l-liturġija. Kappelli antiki bħal din, u dik tal-Imqabba, kif ukoll titli u devozzjonijiet oħra, bħal tat-Trasfigurazzjoni f'Ħal Lija, ifakkruna kif il-knisja antika Maltija għandha għeruq mhux biss fil-knisja tal-Punent, imma ukoll fit-tradizzjonijiet tal-knejjes tal-Lvant. Ħajr Ħajr lil Kevin Sciberras, li bgħatli r-riferenza li kelli bżonn minn Aquilina u Fiorini 2001 (Hawn f'Ġerusalemm, m'għandix aċċess għall-ktieb!), u lill-Kan. Jonathan Farrugia, li tani palata fit-traduzzjoni mil-Latin.
Ta' Misraħ Basili