1. Tul din il-ġimgħa ċċelebrajna Jum il-Ħaddiem. Ma hemmx monopolju ta' ebda partit. Il-Partit fil-Gvern kien għamel żmien jipprova jibgħat il-messaġġ li huwa l-uniku difensur, huwa l-uniku sostenitur u huwa ffurmat biss mill-proletarjat. Attentat li ma rnexxiex. Il-Partit Nazzjonalista huwa ffurmat minn maġġoranza qawwija ta' ħaddiema. Hekk kien fil-passat, u hekk baqa'. Jekk għadux il-mument, iż-żmien li fih wieħed jinżel fit-toroq b'dimostrazzjonijiet, b'meetings pubbliċi, huwa punt differenti. Hekk għażel il-Partit Soċjalista Malti. Jekk hekk huwiex il-metodu t-tajjeb biex wieħed jirrifletti aħjar fuq il-pożizzjoni tal-ħaddiem. Fuq il-kwalità u l-valur li x-xogħol qiegħed jingħata f'din is-soċjetà tagħna. Jekk id-dinjità tal-bniedem hix tiġi rispettata. Dan, naħseb, li jkun iktar aħjar li għandna niddiskutu. 2. Tul din il-ġimgħa, fuq dan ma stajtx ma naħsibx li jekk kellu jitwieled u jinħatar mill-ġdid il-Papa Ljun XII, kien jerġa' jikteb din l-enċiklika. L-enċiklika , li dehret għall-ewwel darba fil-15 ta' Mejju 1891, fetħet staġun ġdid. Wieħed li fetaħ il-bibien sabiex id-dottrina soċjali tal-Knisja Kattolika tinbena. Ngħid dan għax il-pożizzjoni tallum, li fiha ħafna elementi minn dak li kien hemm mija u tmienja u għoxrin sena ilu, reġgħet nibtet lura. Qed ngħixu f'soċjetà fejn l-ekonomija hija dominanti. Qed ngħixu f'xenarju Malti fejn il-bniedem huwa għas-servizz tal-ekonomija f'dimensjonijiet ferm u ferm kbar. Id-dinjità tal-ħaddiem qegħda, pass wara pass, tintilef. Min għandu l-kapital, min għandu s-saħħa fis-suq ekonomiku qiegħed jiddomina mill-ġdid. Liberaliżmu, Soċjaliżmu 3. Il-Partit fil-Gvern, illum, qiegħed f'pożizzjoni ferm iktar kumplikata milli kien. Waħda li ma ġietx fuqu, imma waħda li ġieb fuqu nnifsu. Ftit xhur ilu, niftakar, li fid-diskors tal-Budget, il-Ministru tal-Finanzi kien iddikjara, b'mod mill-iktar ċar, li l-liberaliżmu hija t-triq tagħhom. Dak li nbeda fil-politika ta' dan il-Gvern huwa mwieled minn ħsieb li fih, diversi kapitalisti, iħossuhom komdi żżejjed. Meta l-Gvern kien qiegħed jiddikjara li huwa "pro-business" kien, fil-fatt, jissiġilla din id-deċiżjoni. Ma kienx qiegħed jgħid li huwa favur assistenza lil min huwa fid-dinja ekonomika u huwa żgħir. Id-dikjarazzjoni ma saritx favur dawk il-ħwienet jew kumpanniji mmexxija minn familji. Saret favur min għandu ħafna u kapaċi, mhux bil-kompetizzjoni ġusta, imma bl-imbuttaturi politiċi, li jsir iktar sinjur. Naqset il-ġustizzja soċjali 4. F'ebda mument ma smajna li l-Gvern kien beda programm politiku soċjalista. F'ebda mument ma kellna "road maps" politiċi sabiex min qiegħed isfel jitla' iktar 'il fuq. Fil-fatt, kien biss il-Ħadd li għadda li l-Prim Ministru għamel dikjarazzjoni li, fir-realtà politika, m'għandhiex rabta mal-fatti li huwa xi forma ta' soċjalista. Dawk li qegħdin 'l isfel u fin-nofs tas-soċjetà tagħna jafu biċ-ċar li ma kellniex liġijiet li tawhom għajnuna diretta fil-problemi li qed imissu. Il-paga tal-ħaddiem ma ċċaqilqitx 'il fuq. Anki jekk kien hemm ħafna li tkellmu li taħt dan il-Gvern il-pagi kienu ser jiżdiedu u jsiru bħal tal-aqwa ħaddiema fl-Ewropa, dan baqa' ma seħħx. Minflok, il-ġustizzja soċjali ġiet abbandunata favur forom ġodda ta' "skjavitù". Il-ħaddiem barrani 5. Kienet, u għadha, l-istrateġija ta' dan il-Gvern li jinġiebu f'pajjiżna diversi ħaddiema minn barra. Dan mingħajr forma ta' attenzjoni, ta' preparazzjoni u direzzjoni. Waqgħu kull forma ta' passi ta' razjonalizzazzjoni. Il-vit infetaħ tant, li ma nafux l-ilma fejn qiegħed jaqa'. F'pajjiżna, ir-realtà hija li ħadd ma jaf kemm hawn ħaddiema barranin. Hawn dawk li huma regolati u protetti bil-liġijiet soċjali tagħna. Imma hawn ferm aktar li mhumiex. Hawn ħafna li jitħallsu b'rati baxxi, sfruttati mmens. Hawn diversi abbandunati jgħixu f'kundizzjonijiet verament diżumani. L-aħbarijiet, kif nafu, jsemmgħulna dan kontinwament. Dan l-istat ta' fatt qiegħed iwassal sabiex il-pagi għandhom il-ġustifikazzjoni ekonomika biex ma jiċċaqilqux. Dan l-istat ta' fatt qiegħed iwassal għal żidiet sproporzjonati fil-kirjiet li jrid iħallas, xahar wara xahar, il-ħaddiem. Dinjità umana 6. Waqt li ċċelebrajna l-ħmistax-il sena mid-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea, irridu niftakru li għamilna dan proprju sabiex ngħollu l-livell fl-għixien tal-klassi tal-ħaddiema. Aħna, li ridna nsiru parti mill-Unjoni, nafu b'dan. Napprezzawh ferm iktar minn min ma riedx, u qalbu għadha ma ġietx fejn għandha tkun. Proprju għalhekk li rridu nħarsu 'l quddiem. Hemm bżonn programm li jbiddel din il-linja politika. Hemm bżonn li naċċettaw mill-ġdid id-dottrina soċjali tal-Knisja, fonti ta' għerf li għandna nagħrfu u nħaddnu mill-ġdid. Nibnu fuq il-kunċett li għalina, kull persuna fis-soċjetà hija importanti. Hadd ma huwa indispensabbli, kif ħadd mhu dispensabbli. Dmirna huwa dak li naħdmu sabiex inbiddlu għall-aħjar, għal kulħadd. Proprju għalhekk li nibqgħu ninsistu li naħdmu għal min huwa lura, għal min għandu bżonn. Proprju għalhekk li wieħed irid jgħid il-verità, sabiex dak li nagħmlu, u dak li nibnu, jġib 'il quddiem id-dinjità umana fil-ġustizzja soċjali.
Jingħad fil-verità