Il-Maghtab ser ikollu incineratur ta' 5,000 metru kwadru u b'cumnija twila 70 metru sa' l-2023. Dan ser jibla' 40 fil-mija ta' l-iskart ta' Malta u ser jipproduci 69,000 mega watt ta' elettriku fis-siegha minn skart mhux riciklabbli. Skond artiklu tekniku tal-kumpanija Ingliza Frith Resource Managament, din it-teknologija, maghrufa bhala 'moving grate combustion', hija 'l-ahjar u l-iktar metodu efficjenti ta' incinerazzjoni fid-dinja'. Total ta' €100 miljun ser ikunu investiti permezz ta' public-private partnership u l-emissjonijiet ser ikunu koperti mid-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea dwar emissjonijiet industrijali.. Id-diskors t'hawn jifforma parti min-narrattiva tal-Gvern dwar l-incinerazzjoni. Sa dan it-tant, resident tal-Maghtab huma mhassba dwar kif il-gvern abbanduna pjanijiet precedent u ddecieda li jmur ghall-incinerazzjoni qabel ma jniedi konsultazzjoni wiesgha. Kwistjoni kontrorversjali f'dan ir-rigward hi li ser jinharaq il-plastik u li dan jista' jkollu impatti negattivi fuq is-sahha tar-residenti. Il-Gvern qed jinsisti li qieghed jitkellem ma' esperti dwar dan. Il-Ministru ta' l-Ambjent Jose' Herrera dan l-ahhar stqarr li iltaqa' informalment ma' esperti, investituti potenzjali, ghaqdiet non-governattivi u politici minn partiti differenti. Qal ukoll li esperti u rapprezentanti ta' ghaqdiet non-governattivi li jiffurmaw parti mil-kumitat tekniku tieghu taw appoggg 'unanimu' ghall-proposta li Malta ghandha bzonn impjant li jittrasforma l-iskart fl-energija. Kien ikun ahjar li kieku l-Ministru ippublika l-minuti ta' dawn il-laqghat. Jista' wkoll jinforma lill-pubbliku kif gew maghzula r-rapprezentanti fuq il-kumitat tieghu, u liema tip ta' esperti gew ikkunsidrati. Herrera qal ukoll li ma ltaqax ma' l-ghaqda tar-residenti ghax ma kienx jaf fejn ser ikun zviluppat l-inceneratur. X'qed izommu milli jiltaqa' maghhom issa? U x'qed izommu milli jiltaqta' ma rapprezentanti ta' lokalitajiet ohra, inkluz kunsilliera, galadarba Malta daqshekk zghira? Il-Ministru qieghed jiggustifika ukoll il-pozizzjoni tieghu favur inceneratur billi jsostni li qed jiskadi l-hin u spazzju ghal alternattiva ohra. Hawnhekk ghandu punt, specjalment meta l-landfill prezenti aktarx ser tkun intliet sa madwar sentejn ohra. Izda l-agir tal-Gvern Laburista dwar l-immanigjar ta' l-iskart mhux qed jghin. Wara li Malta ssiehbet fl-Unjoni Ewropea gew introdotti numru ta' inizjattivi pozittivi ghall-immanigjar ta' l-iskart u minkejja li ma konniex fost l-ahjar fl-Ewropa, l-affarijiet kienu mixjin il-quddiem. Izda dan it-titjib ma' giex sostnut fl-ahhar snin. Il-kumpanija tal-Gvern Wasteserv, li tinkorpora fiha nies professjonali u dedikati, qed isservi ukoll ta' agenzija li timpjega n-nies specjalment minn kostitwenzi ministerjali. Inizattivi gew imnedija fil-passat, bhal dik tal-green leaders fic-civil gew abbandunati, u kuntratti pubblici ma jaghtux bizzejjed importanza lill-ambjent. Il-Gvern mhux qed jaghmel bizzejjed biex inaqqas, jerga' juza u jirrickla l-iskart, u r-retorika dwar ekonomija cirkulari mhux qed tigi implimentata. Per ezempju, skart mill-kostruzzjoni, li jammonta ghal 85 ta' l-iskart tal-pajjiz, mhux qed jerga' jigi uzat .Hafna skart mill-kummerc mhux qed jigi riciklat. Istituzzjonijiet pubblici kbar u zoni bhall-bajjiet huma nieqsa minn immanigjar ta' l-iskart sostenibbli. Il-kunsilli lokali qed jaraw l-awtorita' taghhom tinhataf f'idejn il-poter centralizzat tal-Ministri. Jekk dawn il-prattici jippersistu, il-Gvern ikun gab b'idejh falliment li jwassal ghall-incinerazzjoni. Il-Gvern Laburista ghandu jigi mistoqsi dwar il-politika ta' l-incinerazzjoni. X'qed ifisser b'public-private partnership? Gejja xi esperjanza ohra bhal tal-Vitals? Ser ikun hemm konnessjonijet dubjuzi bhal ma gara f'processi ohra ta' privatizazzjoni? Il-Gvern ser jikkummisjona rapport dwar it-tniggiz u impattti ohra ambjentali, socjali u ekonomici? Jezistu diga' dawn ir-rapporti? L-ahhar u mhux l-inqas, ghalfejn il-Gvern kellu jistenna li tghaddi l-elezzjoni generali biex ihabbar incineratur? U ghalfejn l-incineratur ser ikun lest wara l-elezzjoni generali li jmiss? Dan l-artiklu deher fil-Mument, 25 ta' Marzu. Ftit tal-granet ilu l- Organised Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP) ippublikat ivestigazzjonijiet dwar il-bejgh tal-passaporti minn tmien pajjizi fl-Unjoni Ewropea. Bhal ma nafu, dawn l-iskemi gibdu l-attenzjoni tal-Parlament Ewropew u ta' l-ghaqda internazzjonali Transparency International , li qed jappellaw lill-UE sabiex ikun hemm skrutinju fuq dawn l-iskemi minhabba l-possibilita' ta' korruzzjoni, hasil ta' flus u theddid ghas-sigurta'. Il-Kummissjoni Ewropea ser tippubblika rapport dwar dan iktar tard din is-sena. Nawgura li dan ma jkunx karatterizzat minn diskors vag u burokratiku z-zejjed li ma jmur imkien. L-investigazzjoni ta' l-OCCRP tkopri lil Malta flimkien ma' s-seba' pajjizi l-ohra. Tghid li l-ikbar numru ta' xerrejja ta' passaporti gejjin mir-Russja u li xerreja ohra gejjin minn pajjizi fosthom l-Arabja Sawdita. 78 fil-mija tal-propjetajiet li inxtraw minn dawn in-nies jinsabu fiz-zona ta' Tas-Sliema. S'issa, il-bejgh tal-passaporti minn pajjizna iggenerat iktar minn €850 miljun fl-ekonomija, u hi raguni principali li tispjega kif il-finanzi pubblici qed jirregistraw surpus. Dan ta' l-ahhar gie kkonfermat mill-Fondi Monetarju Dinji. Sa' Dicembru tal-2017, €363 miljun gew depozitati fil-fond nazzjonali li fetah il-gvern ghal zvilupp u affarijiiet socjali. Dan il-fond jircievi 70 fil-mija tad-dhul mill-bejgh tal-passaporti. Il-Prim Ministru Joseph Muscat dan l-ahhar habbar li €27 miljun s'issa gew investiti, u rapport iktar ricenti fuq TVM zvela li iktar minn €80 miljun intefqu sa l-ahhar ta' Jannar. Tajjeb ikun hemm rapport awditjat li jelenka u jivverifika din l-ispiza. Sa dan it-tant, l-aptit tal-Gvern li jkun dipendenti fuq dan id-dhul 'facli' qed jikber. Skond Identity Malta, fil-gimghat li gejjin, ser jigu ppublikati ir-rizultati tal-process ta' konsultazzjoni biex l-iskema titwessa ghal iktar minn 1,800 applikant. Jien ktibt lill-Gvern dwar din il-konsultazzjoni u ssuggerejt li din tkun wahda miftuha u wiesgha li tinkludi dibattiti pubblici u deliberazzjoni serja, u mhux 8 mistoqsijiet ikkontrollati li ppublika l-gvern permezz ta' formula fuq l-internet. Izda ma jidhirx li l-iktar gvern 'progressiv, trasparenti u feminista' huwa interessat f'din it-tip ta' konsultazzjoni. Tajjeb li l-oppozizzjoni, is-socjeta' civili u l-istampa ikomplu jiskrutinjaw lill-Gvern dwar il-bejgh tal-passaporti. Per ezempju, qed isir social impact assessment li jivverifika l-impatti ta' din l-iskema fuq id-demografija u komunitajiet lokali? Il-vizjoni tal-Gvern hi wahda li thares fit-tul jew li tiffoka fuq il-htigijiet ta' Joseph Muscat u c-cirku ta' madwaru? Id-dipendenza fuq il-bejgh tal-passaporti u l-propjeta' qed taffettwa investiment f'setturi iktar sostenibbli u innovattivi? Il-Gvern Laburista qed jippjana li jonfoq flus iggenerati mill-iskema ghal skopijiet partiggjani fix-xhur ta' qabel l-elezzjoni generali li jmiss? Il-Partit Laburista qed johloq kostitwenza politika gdida ta' xerreja ta' passaporti? Ix-'xiri' ta' voti huwa gustifikat f'demokrazija liberali? Dan l-artiklu deher fil-Mument, 18 ta' Marzu 2018. Stharrig xjentifiku ta' gazzetti differenti qed juri bic-car li hemm distakk konsiderevoli bejn il-Partit Laburista u l-Partit Nazzjonalista. Hemm min sahansitra qed jispekula li tant hemm distakk kbir li Joseph Muscat irid jghaggel bir-riformi kostituzzjonali sabiex eventwalment ikun jista' jahkem iktar poter taht idejh. Izda l-istharrig juri ukoll li l-unika alternattiva politika ghall-Gvern Laburista hi dik ta' Gvern Nazzjonalista, anke jekk il-figuri jaghtu vantagg kbir lill-Partit Laburista. Il-partiti z-zghar huma pratikament invizibbli u dan jikkonferma li meta jikkontestaw wahedhom, dawn il-partiti m'ghandhomx cans jigu eletti fil-parlament. Jidher li maggoranza kbira tal-poplu Malti tippreferi l-istil ta' governanza ta' Joseph Muscat u t-tkabbir ekonomiku minn fatturi ohra bhall-governanza tajba, is-sigurta', l-ambjent u jekk il-mudell ekonomiku li qabad pajjizna huwiex wiehed sostenibbli. L-istess haseb il-poplu Malti fl-elezzjoni tal-2017. Dan kollu ghandu jhasseb lil min jixtieq jara Gvern nadif mibni fuq il-governanza tajba. Personalment nemmen li biex dan isehh, jehtieg li jkun hemm iktar ghaqda mill-forzi varji li jezistu fl-oppozizzjoni. Dan jehtieg sforz genwin u matur minn kull naha. Inkella ser jibqa jkun hemm lok ghal iktar sahha ghal Joseph Muscat. Ma nara xejn hazin li fil-Partit Nazzjonalista hemm min hu iktar liberali u min hu iktar konservattiv. Din id-diverista' kienet tezisti taht Eddie Fenech Adami u din il-koalizzjoni gabet bidliet storici f'pajjizna. Lanqas ma' nara xejn hazin li gruppi ta' attivisti ikunu iktar vicin ta' xulxin jew li hemm ucuh bi stili differenti. Huwa fatt socjologiku li f'kull organizazzjoni ikun hemm dawn l-affarijiet. Li hu importanti hu li meta jkun hemm decizzjonijiet demokratici dawn jigu accettati minn kulhadd. Huwa daqstant important li r-rebbieha jizguraw li l-minoranzi jhossuhom parti mill-organizazzjoni, u li l-minoranzi ghandhom jirrispettaw ir-rieda tal-maggoranza. Id-djalogu, l-immanigjar ta' interessi u vucijiet differenti, u regoli cari huma essenzjali biex dan isehh. Fi ftit kliem, partit irid ikun unversali bizzejjed li jinkorpora fih elementi u identitajiet partikolari li lesti jahmdu flimkien u li jirrispettaw id-diversita' ta' bejniethom. Imporanti ukoll li jkun hemm rispett reciproku bejn l-oppozizzjoni u s-socjeta' civili. Dan qeghdin narawh f'oqsma bhall-governanza tajba u l-ambjent, izda jehtieg li jkun hemm investiment ikbar dwar dan minn dawk kollha li jixtiequ bidla fit-tmexxija ta' pajjizna: l-istess tmexxija li qed tahtaf iktar poter taht idejha, li qed izzarma l-istituzzjonijiet u li qed tbiegh il-wirt komuni permezz ta' politika bla ruh. L-istharrig jista' jaqta qalb dawk li jixtiequ jaraw governanza tajba f'pajjizna. Jista' jwassal ghal settarjanimzu li jaghti iktar sahha lill-Partit Laburista. Izda stharrig ma jistax jipprevedi mumenti storici li jistghu igibu bidliet kbar. U fost dawk li jwiegbu l-istharrig hemm dawk li ma jaghtux opinjoni: Tajjeb li wiehed jinterpeta l-messagg taghhom ukoll. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 11 ta' Marzu 2018. Jezistu differsi forom ta' analizi ta' partit politiku. Tezisti analizi esperta, analizi ibbazata fuq l-esperjenza u anke tahlita tat-tnejn. Din ta' l-ewwel tinvolvi dixxiplini bhas-socjologija, ix-xjenza politika u l-kommunikazzjoni, u dik ta' l-ahhar tinkludi esperjenza politika fuq livelli varji. F'dan l-artiklu nixtieq nipproponi xi kuncetti u metodi li jistghu iservu biex partit politiku janalizza lilu nnifsu. F'dak li ghandu x'jaqsam ma' kuncetti, tajjeb li partit jaghraf x'inhi l-identita' tieghu. X'inhi l-ideologija tal-partit? X'diskors ghandu jintuza fuq kwistjonijiet varji? X'inhuma l-ghanijiet, u x'inhi l-vizjoni? Liema valuri ghandhom jiggwidaw il-partit? Dawn kif jistghu jigu applikati ghal suggetti u kwistjonijiet differenti? F'socjeta' pluralista u likwida, u f'socjeta' ikkaratterizzata minn opportunitajiet, riskji u identitajiet differenti, tajjeb li l-principji ta' partit ma' jkunux tant monolitici u rigidi li ma jkunux applikabbli ghall-hajja ta' kuljum. Tajjeb li jkun hemm djalettika hajja bejn il-principju u r-realtajiet socjali tal-mument, minghajr ma' partit ibigh ruhu akkost ta' kollox. L-analizi ghandha ukoll tiffoka fuq min jirraprezenta il-partit. Ghandha tara min huma l-votanti u l-membri rispettivament, minn fejn gejjin, x'inhu l-profil socjali u demokgrafiku taghhom, x'valuri ghandhom. Partit ghandu jara ghalfejn m'huwiex jappella ghal certi gruppi jew demografiji ta' nies u jekk ghandux jipprova jappella ghalihom. Fl-istess hin, partit ghandu jara x'inhuma l-valuri l-iktar universali u partikolari fis-socjeta', u kif dawn jistghu jigu rikonciljati mal-principji tieghu. Tajjeb ukoll li l-partit jara l-profili tar-rapprezentanti parlamentari u lokali, kif ukoll ta' l-ufficjali, impjegati, attivisti u volontiera. Ghandu jara jekk hemmx rapprezentanza xierqa ta' l-identitajiet varji fis-socjeta' Maltija u jekk hemmx 'silenzju' li qed jigi injorat. Importanti li l-gruppi, il-fora u l-kazini tal-partit ikunu inklussivi u li jservu bhala pjattaforma ghall-ideat u diskussjoni miftuha. Partit ghandu ukoll jara kif inhuma l-modi varji ta' kif jistghu jigu mmobilizzati r-rizorsi tieghu, u kif jista' jahdem ma' organizazzjonijiet, vucijiet u media ohra fis-socjeta' civili. Ghandu jizgura li internament jezisti djalogu u li fazzjonijiet jew klikkek jirrispettaw id-differenzi ta' bejniethom izda li jahdmu ghall-istess ghan. Partit ghandu ukoll jara kif ikun prezenti fil-komunita' kemm fizikament izda wkoll fuq il-media socjali. Dawn jinkludu metodi ta' komunikazzjoni differenti u specjalizzata. Tajjeb ukoll li partit jaghmel l-ahjar uzu tal-kuntatti internazzjonali tieghu, mhux biss fuq livell ta' partit, izda ukoll fuq livelli ohra bhall-think tanks, ricerka, komunikazzjoni, edukazzjoni u stharrig. Kif ghedt hawn fuq, meta partit janalizza materji bhal dawn ghandu jizgura li jigu ingaggati professjonisti u nies ta' esperjenza politika. Importanti li jintuzaw metodi varji ta' analizi bhall-sondaggi, servejs, intervisti ma' esperti, analizi ta' diskors, analizi partecipattiva, gruppi ta' diskussjoni u metodi ohra kwantitattivi u kwalitattivi. Fis-socjeta' Maltija, partit li jaspira li jkun fil-gvern m'ghandu l-ebda ghazla hlief li jservi ta' umbrella li tirrikoncilja bl-ahjar mod identitajiet universali u partikolari tas-socjeta'. Biex partit jaghmel dan, tajjeb li jkollu infrastuttura tajba ta' analizi, kritika kostruttiva, riflessjoni interna, ftuh u djalogu. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 4 ta' Marzu 2018.
Is Muscat Watching you? Michael Briguglio Incineratur ghal wara l-elezzjoni - Michael Briguglio A post-electoral incinerator - Michael Briguglio Voti tad-deheb - Michael Briguglio Those golden votes - Michael Briguglio L-ghaqda fid-diversita' - Michael Briguglio 
 
 Towards a one-party system? Michael Briguglio 
 
 Analizi ta' partit - Michael Briguglio