Q : Nostalġija ? Kriżi t' identita' ? Jew sempliċiment m' għandix x' nagħmel . . . ? A : Mod ħelu kif niftakar li jien Malti ġo pajjiż mingħajr pastizzi u Kinnie . Sandro jieħu pjaċir isajjar , jitħanżer , jixrob u jċekċek fuq strumenti strambi varji . . . meta ma jkunx qed idoqq il- kitarra . F' ħajj ' oħra xtaq ikun sajjied . Lura fuq il- bloggosfera wara 4 t' ijiem Seoul . Jetlag ikrah , ngħas kattiv , bagalja mitlufa . Iktar ma nkun 'l bogħod minn art twelidi , iktar l- kriżi t' identita' timmanifesta ruħha ġo fija . Niftakar li qabel ma tlaqt minn Malta , jien kont ingerger ħafna . Tgergir , fuq id- deżert kulturali ta' pajjiżi , fuq ir- riformi li xtaqt nagħmel fl- edukazzjoni li kieku l- affarijiet kienu f' idejja . Tgergir , fuq il- marda tal- Eurovision u fuq kemm nixtieq li l- poplu Malti jkollu iktar luċidita' u jqum fuq tiegħu . Mhux li llum waqaft ingerger . Mhux li llum m' għandix fuqhiex . Imma meta ġejt hawnhekk ġieli kont insib ruħi ġo sitwazzjonijiet fejn kont inkun imdawwar b' ħafna nies minn pajjiżi differenti . U f' kuntesti bħal dawn , kont ninnota l- integrita' u s- sens ta' identita' ta' kull barrani u nqabbilhom ma' tiegħi . U ndunajt li forsi kont ingerger wisq u forsi kont inmaqdar wisq 'l art twelidi . U minn hemm bdejt nipprova nibni sens identita' b' saħħtu , biex speċi ta' , iva , jien ukoll għandi biex niftaħar bil- pajjiż tiegħi . U waqaft ingerger u minflok , bdejt infittex . Infittex għal kull ħaġa li stajt inkun kburi biha bħala Malti . Meta bdejt niżen l- affarijiet , indunajt li kien hemm iktar affarijiet li jdejquni milli li jogħġbuni . U kien jaqbadni d- dwejjaq . Imma għidt lili nnifsi , id- dwejjaq ifisser li lil Malta nħobbha u nixtieqha tinbidel , għall- aħjar . Il- mistoqsija li bdiet tittantani wara kienet , jekk jien iniex qed nagħmel xi ħaġa biex inbiddel 'l Malta . Fil- fatt tlaqt 'l hemm . Illum sirt ngħid lili nnifsi , b' ton ottimist , li xi darba ġo Malta għad ikun hawn rinaxximent ta' identita' kulturali . Xi żmien għad toħroġ . Xi mumenti oħra ngħid lili nnifsi li forsi , DIN hija l- identita' kulturali tagħna u qatt m' hi ħa tinbidel . Speċi ta' kawlata anglosassomediterranja b' togħma ta' dak kollu li setgħet tobżoq fuqna l- kultura MTV . Tinkludi wkoll il- Eurovision . Jew forsi , le , dawn huma affarijiet efemeri . Fenomeni tal- moda . U taħt , x' imkien , hemm identita' Maltija tbaqbaq , u qiegħda tgħajjat biex toħroġ . Nixtieq nemmen b' dan il- mod . Għalkemm niddubita kemm il- Eurovision hija ħaġa efemera f' pajjiżna . forsi l- identita kulturali ta' persuna m' għandiex x' taqsam ma' jekk iħobb lil art twelidu , jew huwa kburi b' art twelidu . . . l- identita hija sempliċiment dik it- tieqa li minnha jista' jara minn fejn ġej . nuqqas ta' identita hija biss nuqqas t' għarfien ta' l- għeruq tiegħek . Imma minn dik it- tieqa xi drabi ħlief ċpar ma narax . forsi kif qed tgħid int . . . dik l- identita maltija hija biss ċpar issa . Il- klixes m' ghadomx jgħoddu . Jiena ngħid għalija , ma tantx ħsibt fuqha din ta' l- identita . . . forsi għax m' inix qed nghix barra , jew forsi għax fl- aħħar mill- aħħar ma nhossnix Malti daqs kemm inhossni sempliċiment persuna li tgħix fid- dinja . . . forsi meta qed tgħix fuq biċċa blata faċli tilludi lilek innifsek li inti bniedem tad- dinja u mhux ta' Malta biss . . . imbagħad tmur tgħix f' belt barrani u tintebaħ li fil- fatt m' inti xejn ħlief . . . . xiex ? Personalment l- ewwel darba li ħassejt il- bżonn ta' ' sense of belonging ' kienet meta kont 'l bogħod minn pajjiżi . U forsi din il- kwistjoni ta' identita' kulturali hija ħaġa personali , li ma tikkonċernax 'l kulħadd . Imma nħoss li identita' kulturali hija xi ħaġa li tgħinnek tittawwal fil- qiegħ tal- personalita' tiegħek . U diffiċli ma tagħtix kasha . fuq dan naqbel . bħal meta tradizzjoni partikulari f' xi forma t' arti tgħinek tittraxxendi lilek innifsek u t- tradizzjoni nnifisha . B' identita kulturali għandek bażi minn fejn titlaq . Minghajrha minn fejn tibda ?