Il-Miklem.com Vokabularju Tematiku, Enċiklopedija tal-Kliem, Tagħrif Kulturali. Fittex fil-Miklem Search Search Kategoriji Annunzi (4) Arkivju (4) Bejn Kliem u Storja (435) Karattri tal-Fantasija Maltin (16) Kotba Ewlienin (5) Ktieb il-Qabla (6) Malti Safi bi Xbihat (26) Qiegħda fuq il-Ponta ta' Lsieni (32) Toponomastika tal-Gżejjer Maltin (30) Ward ta' Qari (23) Xogħol il-Bidwi (26) Qawl tal-jum Iż-żara' f'ta' Katrini jrodd it-tgħam bla fini Dizzjunarju Tematiku 	 Aġir (807) Aġir Tajjeb (167) Aġir Ħażin (616) Amministrazzjoni (147) Analiżi, Stħarriġ u investigazzjoni (83) Anatomija u Bijoloġija (382) Annimali – Araknidi (12) Annimali – Għasafar (529) Annimali – Krustaċji (29) Annimali – Mġieba (33) Annimali – Oħra (30) Annimali – Ħsejjes (22) Arkitettura, Kostruzzjoni u Bini (380) Bini Ieħor (19) Bini Residenzjali (15) Btieħi u Ġonna (9) Dekorazzjoni (20) Għodda (41) L-Art, Madum, Pavimenti (9) Turġien (12) Ħitan (31) Ħnejjiet (29) Armi,Militar, Gwerra u Ġlied (252) Arti – grafika, tpenġija, pittura (57) Arti – Kliem u termini oħrajn (5) Arti – Mużika (90) Arti – Mużika – Strumenti Mużikali (51) Arti – Tejatru, reċtar (22) Arti – Żfin (24) Astronomija u Astroloġija (175) Attività Teknika (232) Avveniment jew Ġrajja (155) Baħar u Ilmijiet (168) Biedja, Raba' u Kampanja (144) Bluha, Ġenn, Ċajt u Ħmerijiet (129) Bżonn u neċessità (72) Dawl u Dlam (101) Deċiżjoni u Għażla (284) Drawwiet u Tradizzjonijiet (51) Droga, Duwa u Mediċina (103) Emozzjoni (448) Emozzjoni – Eċċitament, Biża' u Qtajja' (87) Emozzjoni – Mibegħda, Rabja u Dwejjaq (223) Emozzjoni – Mħabba, Ferħ u hena (134) Entużjażmu u inkuraġġiment (66) Esklamazzjonijiet (88) Estremita u esaġerazzjoni (48) Eta', Ħin u Żmien (385) Fiduċja, Tama u Kunfidenza (20) Firda, Ostakli u Diviżjoni (76) Fisjoloġija (142) Flus, Bejgħ u Ħlas (339) Ġeoloġija (54) Ġojjelli u Ħaġar Prezzjuż (60) Għajnuna, Maħfra u Ħniena (122) Għamara u Dekorazzjoni (133) Armar tal-festi (4) Għaqda, Ġabra, Ġibda u Attrazzjoni (140) Għerf, ħila, tagħlim u tagħrif (201) Għodda (1,167) Għodda – Amministrazzjoni (8) Għodda – Annimali (49) Għodda – Arti (81) Għodda – Baħar u Sajd (251) Għodda – Biedja u raba' (37) Għodda – Dawl (38) Għodda – dehra u vista (17) Għodda – Divertiment (7) Għodda – Enerġija u sħana (35) Għodda – Ġarr, Qfil u ħażna (145) Għodda – Iġene u Saħħa (79) Għodda – Ikel u Xorb (84) Għodda – Kaċċa u Nsib (12) Għodda – Komunikazzjoni (11) Għodda – Kostruzzjoni, ġbid u irfigħ (55) Għodda – Lasti, arbli etc (5) Għodda – Lavur tal-injam (54) Għodda – Lavur tal-metall (21) Għodda – Lbies u ħjata (73) Għodda – Liġi u Ġustizzja (6) Għodda – Liturġija u Ritwali (30) Għodda – Mekkanika (49) Għodda – Navigazzjoni u direzjoni (10) Għodda – Qbid, Qtugħ, u xogħol ġenerali bl-idejn (13) Għodda – Qies (42) Għodda – Snajja (16) Għodda – Stampar u kitba (31) Għodda – Temp u Klima (2) Għodda – Tfal u Trobbija (5) Għodda – Xjenza (23) Herra w stmerrija (6) Ikel, Ħelu u Tisjir (565) Importanza jew Serjeta' (29) Karattru Tajjeb (117) Karattru Ħażin (420) Kimika u Kimiċi (90) Kitba, Kotba, Tagħrif u Referenza (178) Komunikazzjoni (375) Kuluri u Lwien (156) Kuraġġ jew kodardja (47) Lbies, ħwejjeġ, ħjata u aċċessorji (293) Lbies – Aċċessorji (23) Lbies – Ċintorini, iħżma etc (16) Lbies – Ġgieget, kowtijiet, etc (21) Lbies – Qliezet u Dbielet (9) Lbies – Qomos u flokkijiet (8) Lbies – Vokabularju ieħor (50) Lbies – Ħjata (58) Lbies – Ħwejjeġ Militari (15) Lbies – Ħwejjeġ oħra (21) Lbies – Ħwejjeġ Reliġjużi (20) Lbies – Ħwejjeġ ta' taħt (8) Leġġendi u Mitoloġija (72) Liġi u Ġustizzja (273) Lingwa u Letteratura (248) Logħob, namra u Sport (309) – Delizzji oħrajn (7) – Ġugarelli (17) – Kaċċa u nsib (3) – Logħob bil-boċċi (34) – Logħob bil-karti (47) – Logħob ieħor tradizzjonali (12) – Logħob tan-nar (11) – Logħob tradizzjonali tat-tfal (42) – Lotteriji, tombla, lottu (47) – Skakki, Drafts u logħob simili (21) – Sport Avventuruż (2) Matematika, Ġometrija u numri (153) Materja Prima (333) Materija Prima – Ħaġar (70) Materja Prima – Ċeramika u Porċellana (6) Materja Prima – Drapp u Tessuti (79) Materja Prima – Ġilda u Għadam (14) Materja Prima – Gomma (6) Materja Prima – Karta, Kartun ,eċċ (31) Materja Prima – Materjal Ieħor (15) Materja Prima – Metall (33) Materja Prima – Minerali (28) Materja Prima – Żjut u Pitrolju (8) Materjali Oħrajn (19) Mistrieħ, Kwiet u Paċi (71) Moviment, Ħrik u Veloċita' (221) Pjanti – Frott u Ħxejjex (298) Pjanti – Siġar (128) Pjanti – tal-baħar (11) Pjanti – Xtiel u Fjuri (831) Politika u Ideoloġija (111) Postijiet (1,029) Postijiet – Akkwati, Nħawi u Ġeografija Ġenerali (171) Postijiet – Alloġġ, Djar u Agħmara (42) Postijiet – Annimali, Biedja u Raba' (53) Postijiet – Arti u divertiment (22) Postijiet – Baħar u Sajd (26) Postijiet – Edukazzjoni (11) Postijiet – Iġene, Saħħa u Mediċina (9) Postijiet – Industrija u kummerċ (42) Postijiet – Infrastruttura u trasport (19) Postijiet – Ismijiet ta' nħawi f'Malta (569) Postijiet – Logħob u Sports (9) Postijiet – Militar (8) Postijiet – Sagri (42) Postijiet – uffiċċji u amministrazzjoni (24) Postijiet – Ħażna (8) Pożizzjoni, qagħda jew stadju (356) Proċess (101) Professjoni, sengħa jew irwol (858) Professjoni – Amministrazzjoni u Burokrazija (106) Professjoni – Arkitettura u Tifsil (7) Professjoni – Arti u Divertiment (63) Professjoni – Baħar u Sajd (27) Professjoni – Biedja u Bhejjem (38) Professjoni – Ikel u tisjir (16) Professjoni – Kitba (29) Professjoni – Kummerċ,Snajja u Servizzi (131) Professjoni – Liġi u Ġustizzja (36) Professjoni – Militar (64) Professjoni – Qaddej jew messaġġier (19) Professjoni – Reliġjużi (92) Professjoni – Saħħa, Iġene u Mediċina (27) Professjoni – Sport, namra u avventura (24) Professjoni – Studenti u Edukazzjoni (24) Professjoni – Trasport (11) Professjoni – Xjenza (41) Rwol Ġenerali (192) Qfil u Rbit (16) Qies – Abbundanza, Volum u Kwantita (234) Qies – Forza, Saħħa, Intensità (68) Qies – Importanza, Diffikultà u serjetà (40) Qies – Kwalita', Kumdità etc (52) Qies – Temperatura u enerġija (37) Qies – Tul, Distanza u Għoli (107) Qies – Wżin (38) Qies – Ħin (38) Qwiel dwar Faraġ, Mogħdrija u atti ta' ġid (12) Qwiel dwar għerf, ħila, xogħol eċċ. (11) Qwiel dwar il-biedja u sajd (22) Qwiel dwar il-familja, tfulija, trobbija etc (3) Qwiel dwar is-saħħa (21) Qwiel dwar it-temp, il-klima u meteoroloġija (54) Qwiel dwar l-annimali (40) Qwiel dwar l-istaġuni, xhur, etc (18) Qwiel dwar negozzju u flus, ġid u faqar (37) Qwiel dwar opportunita u xorti (45) Qwiel dwar sinċerità, onestà etc (9) Qwiel li jinvolvu l-anatomija (3) Qwiel li jinvolvu l-ikel u x-xorb (17) Qwiel li jinvolvu l-ilbies (5) Qwiel li jinvolvu l-vjolenza, mewt etc (2) Raġunar, Ħsieb u Memorja (326) Relazzjonijiet (243) Relazzjoni – Fergħa, Dipendenza jew komponent (32) Relazzjonijiet – Alleanzi, kuntratti u Pattijiet (48) Relazzjonijiet – Avversarji u Għedewwa (5) Relazzjonijiet – Klassi, qagħda jew grupp soċjali (47) Relazzjonijiet – Qraba (89) Relazzjonijiet – Ħbiberija (26) Reliġjon u Twemmin (342) Repetizzjoni (8) Residju, Frazzjonijiet u fdalijiet (62) Rieda, Skop, Ħajra u Ħerqa (84) Ringrazzjament u Ħajr (17) Sabar u Paċenzja (24) Sawra, Għamla u Status (260) Sintomi u Mard (486) Skart u Ħmieġ (91) Splużjonijiet (20) Storbju w Ħsejjes (182) Suċċess, Ġid u kisba (110) Taħwid u Diżordni (138) Tbatija, Diffikultà u Wgigħ (128) Temp, Klima u Meteoroloġija (157) – Temp – Bnazzi (8) – Temp – Kesħa (24) – Temp – L-Ajru, Sħab u Ċpar (40) – Temp – Riħ (28) – Temp – Sħana u nixfa (18) – Temp – Xita u għargħar (24) Tifħir, Ġieħ u Apprezzament (131) Tisbit, Tiġrif, Daqqiet u Waqgħat (69) Tixrib, Tidlik, Tindif, ħasil u ċaflis (76) Tiżjin u Ħwawar (17) Tkissir, Tiċrit, Tqattigħ, Tinqix, Tibrix u Tħaffir (120) Togħma u Rwejjaħ (52) Trab u Għabra (11) Trasport u Vjaġġar (194) Trobbija (16) Tħassir u Ħsara (120) Viżjoni, Dehra w Ħars (271) Xebħ u Paragun (91) Xjenza u Teknoloġija (155) Ħruq, nirien u dħaħen (66) Għajnuna ta' kif tista' tuża dan il-miklem: Fuq ix-xellug ta' din il-paġna issibu żewġ funzjonijiet importanti: Id-dizzjunarju Tematiku li huwa l-iskop ewlieni tas-sit u l-possibilta' li tfittex il-kliem fih kemm bil-Malti kif ukoll bl-Ingliż. Fuq il-lemin issibu lista twila ta' temi li meta tagħfas fuqhom titla lista jew ta' kliem relatat jew ta' espressjonijiet Maltin li jikkontenu l-kelma li tkun għafast. Fuq ix-xellug issibu wkoll kategorija jisimha Malti Safi bi Xbihat – f'din il-kategorija ssibu diversi xbihat maħluqin minn dan is-sit li fuqhom hemm spjegat b'mod viżwali u tematiku kliem u espressjonijiet Maltin. Tagħrif Dwar Xi Fratellanzi li Kellna f'Dawn il-Gżejjer by miklem | Aug 16, 2018 | Mill-Imnara | 1 Comment Fil-gżejjer tagħna għandna diversi fratellanzi, wħud fil-parroċċi u oħrajn marbutin ma' xi knejjes. Dawn il-fratellanzi huma għaqdiet, ġeneralment tal-lajċi sekulari, li jitwaqqfu dejjem bl-approvazzjoni tal-Knisja. Jissejħu Fratellanzi, Konfraternijiet,… by miklem | Aug 15, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Ismijiet ta' nħawi u toroq mill-imgħoddi. Bormla – hekk kienet magħrufa sa ma l-Gran Mastru Zondadori sejħilha "Il-Belt Cospicua". Ir-raġuni kienet għax saret tant imfittxija għall-abitazzjoni minn għad kbir ta' familji tal-ħaddiema li riedu jsibu fejn jaqilgħu… by miklem | Aug 14, 2018 | Mill-Imnara | 4 Comments Fl-imgħoddi l-kirxa kienet ferm iktar popolari mal-Maltin milli hi llum. Aktarx li kienet ikla rħisa u tajba, u għalhekk kienet imfittxija mhux biss mis-sinjuri, imma anke minn min ma setax jonfoq il-flus għall-laħam taċ-ċanga, jew tal-muntun, jew laħam ieħor li… L-Ewwel Almanakki f'Malta by miklem | Aug 13, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments "Il-kelma KALENDARJU hi mnissla mill-kelma Anglo-sassona "Calendi" li tfisser xahar għax probabbilment iż-żmien jitkejjel bix-xahar; iżda llum din il-kelma tfisser ukoll il-metodu li bih titkejjel il-ħarba taż-żmien. Kitba ta' Toni Calleja. Dan l-artiklu deher… Il-Gorboġ by miklem | Aug 11, 2018 | Mill-Imnara | 2 Comments Xi kultant, f'kull ilsien mitkellem, ikun hemm xi kliem li t-tifsira tiegħu tvarja minn imkien għall-ieħor u minn raħal għall-ieħor. Hekk, ngħidu aħna, il-kelma GORBOĠ tfisser post taħt xi indana taraġ, jew f'xi rokna fil-bitħa, fejn wieħed jista' jrabbi xi fenka… Kif Tagħmel il-Gambli by miklem | Aug 10, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Tagħrif miġbur mingħand Salvina Bugeja, ta' Luqa, mara ta' 93 sena minn Marsaxlokk, f'Ottubru 2011. Kitba ta' Karmenu Pace. Dan l-artiklu deher oriġinarjament fl-Imnara Vol 10(2012) Nru 1. Sa ftit snin ilu, min ikun bi ħsiebu jmur għal xi sajda bil-qasba kien ibakkar… by miklem | Aug 9, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Min kienu s-Sibilli tal-Antik, u xi tfisser din il-kelma? Il-kelma "Sibilla" għalkemm waslet għandna mill-Latin, hi ġejja mill-Griek, u tfisser "profetessa". Il-kelma għandha parentela qadima ħafna u tirreferi għal xi oraklu mara li sa mill-qedem kont issib ġo xi… Toponomi f'Għajnsielem II by miklem | Aug 8, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Fit-taħdit tagħna nsemmu bosta ismijiet ta' postijiet (toponomi) li tant huma biċċa waħda mill-ħajja tagħna ta' kuljum u li tant drajnihom għax kbirna magħhom minn żgħar, li lanqas biss nagħtu kas tagħhom jew jiġi f'moħħna nistaqsu jew naħsbu biss mnejn ġew jew kif… Ix-Xibka tal-Lampuki by miklem | Aug 7, 2018 | Mill-Imnara | 1 Comment Ftit tax-xhur ilu s-Sur Michael Darmanin, uffiċjal Anzjan fi ħdan it-Taqsima ta' l-Affarijiet Veterinarji u tas-Sajd għadda lil Ġużi Gatt dokument bl-Ingliż, miktub mis-Sur Darmanin stess, maħsub biex jiddeskrivi ix-xibka tal-lampuki użata mis-sajjieda tagħna. Ġużi… Is-Siġar Nru 2 by miklem | Aug 6, 2018 | Malti Safi bi Xbihat | 0 Comments It-tieni xbieha dwar is-siġar. Agħfas fuq ix-xbieha hawn taħt għar-resoluzzjoni akbar: Oħxon L-Imħar, Ara Kemm Hu Ħaj! by miklem | Aug 6, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments L-imħara hija frotta tal-baħar li minn dejjem kienet imfittxija mill-Maltin. L-imħar jikber waħdu, bħalma jikber waħdu r-rizzi, u dari kien jitqies li hu barka t'Alla. B'ponn imħar, biċċa ġobon, basla nejja, u tadama, kont tiekol ħobża sħiħa tal-Malti. Kitba ta'… Toponomi t'Għajnsielem (I) by miklem | Aug 3, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments L-istudju tat-toponomastika tal-postijiet u nħawi Maltin u Għawdxin hu sabiħ u nteressanti ferm, għalkemm kultant xi ftit diffiċli u iebes u jġagħlek tqalleb ħafna kotba u rivisti. Lokalitajiet li ngħixi fihom u postijiet bħalma huma widien, għoljiet, xtajtiet,… Il-Purċellat by miklem | Aug 1, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments "Dok bijh kint naħdim," qalli Żaren Zammit mill-Qrendi li jgħodd mat-80 sena u li għomru u żmienu jistad għall-ħut. "Darba weħilne bil-lenze Filfle u kellna nitilqiw killix għax sor il-ħejn. U l-għade għedt lil Wiwi (Karmnu Magro minn tal-Mumja mill-Qrendi wkoll)… Qlajjiet u Qwiel fuq ir-Rummien by miklem | Jul 31, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Qwiel, u użi tradizzjonali tal-frotta tar-rummien fil-gżejjer Maltin. Kitba ta' Jeffrey Sciberras. Dan l-artiklu deher għall-ewwel darba fl-Imnara Vol 9, Nru 3 (2010) Ħarġa Nru 34. Ir-rummiena hi fost l-ewwel frottiet li kabbar l-bniedem fl-għelieqi tiegħu minn mindu… Intietef Folkloristiċi mill-Għasri ta' Tfuliti by miklem | Jul 29, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments F'April tal-2010, ħadt l-inizzjattiva biex nippubblika ktejjeb li jimmarka l-ewwel ċentinarju mit-twelid ta' Ġużeppi Camilleri li fiż-żmien kien ħaddan l-Ordni tal-Franġiskani Minuri, magħrufa bħala 'Ta' Ġieżu', u ħa l-isem ta' Patri Alfons Marija. Ix-Xagħar Folklor fuq il-Karozzi tan-Nar by miklem | Jul 26, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Il-perjodiku "l-Imnara" issa ilu joħroġ tlieta u tletin sena; mill-1978 'l hawn. Billi nafu kemm saru rari l-ewwel ħarġiet tal-Imnara, u allura nafu wkoll li ħafna mill-qarrejja tagħna m'għandhomx aċċess għalihom, biħsiebna li minn żmien għal żmien, jekk l-ispazju… Il-Logħba tax-Xixu f'Malta by miklem | Jul 25, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Ħafna mil-logħob li jintlagħab fil-Gżejjer Maltin jaf l-oriġini tiegħu għal żmien il-Kavallieri. Ngħidu aħna, għalkemm il-logħba tal-boċċi tagħna għandha r-regoli tagħha, nafu li tixbaħ lill-boule li jilagħbu ġewwa Provenza fi Franza. Logħba li tidħer li daħlet fi… by miklem | Jul 24, 2018 | Ward ta' Qari | 0 Comments LIL OĦTI Ħallini nħaddnek, għażiża oħti, miegħi W-inq'għed fuq ġbinek fommi, Biex hemm inħalli l-bewsa tal-qalb tiegħi Minn flok fuq il-ġbin t'ommi. Għax lilha rajt quddiemi, w x'ħin dirgħajja Infetħu biex minn tagħha nilqa' l-benna, Jien l-ajru għalaqt ma' sidri flok… It-Taqbil Folkloristiku f'Bormla u Tagħrif Dwaru II by miklem | Jul 23, 2018 | Mill-Imnara | 0 Comments Fil-kitba tiegħi li dehret fil-ħarġa numru 29 ta' l-Imnara (Vol.8, Nru.2, 2005) kont għidt li dak it-Taqbil li kien isir fil-Kottonera, l-aktar f'Bormla, daż-żmien donnu li ma baqa' ħadd li għadu jaf jagħmlu. F'din il-kitba nixtieq inkompli nagħti tagħrif fuq kif… Kliem miżjud s'issa 			 B'kollox: 18,507 Illum:13 L-Aħħar Kelma: Lupu Akkuża Amministrazzjoni anzjetà Apprezzament Arloġġ Astroloġija Attività fisika Aċidu Aġir Aġir tajjeb Aġir ħażin Aħbar Aħdar aħmar Aħwa Baħar Baħrija Bejgħ Bijoloġija Biża' Bużżieq Bżonn Daħk Dekorazzjoni Delizzju deċiżjoni Dgħajjef dgħajsa Diffikultà Dimensjoni Direzzjoni Diżordni Duħħan Dwejjaq Edukazzjoni emozzjoni Enerġija Entużjażmu esklamazzjoni Eċċitament Eżempju Faqar Ferħ Fiduċja Fisjoloġija Fuħħar Fwieħa Grupp Soċjali Għabra għadam Għadu Għajnejn Għajnuna għama Għamara Għamla Għaqda Għasafar Għassa Għawm Għaġeb Għaġin Għażla Għażż Għeja Għemil Għeneb Għerf Għira Għodda Għoli Għotja Ikħal Ilma Imitazzjoni Immaġinazzjoni Inkuraġġiment Investigazzjoni Invitazzjoni Iġene Kalendarju Karattru Tajjeb Karattru Ħażin Karti tal-logħob Kaċċa Kesħa Klassi Soċjali komunikazzjoni Konsegwenza konservazzjoni Konverżazzjoni Kostruzzjoni Krustaċji Kuntratt Kuxxjenza Kwalita' Kċina L-art Laqgħa Laħam Lealtà Liġi Logħob Materjal Maħfra Mediċina Mekkanika Messaġġier Mewġ Mibegħda Mistrieħ Mitoloġija Mogħdrija Motivazzjoni Moħħ Mużika Mħabba mħalla Navigazzjoni Naħal Negozju nħaw okkupazzjoni Opinjoni Oranċjo Orazzjoni Oħxon Paċenzja Paċi Poeżija Postijiet Pożizzjoni Professjoni Protezzjoni proċess Qagħda Qatta' Qiegħ Qlugħ Raġel Relazzjoni Reliġjon repetizzjoni Riflessjoni Riħ Roża Rwejjaħ Sagrifiċċju Saħta Saħħa Sbuħija Seħer Silenzju Siġar Siġġu Smigħ Snajja Sogħba Sorpriża Splużjoni Suċċess Sħab Sħana Tagħrif Taħdit Taħlit Tbaħħir Teknoloġija Tieqa tifħ Tifħir Tiċrit Tiġrif Tiżjin Togħma Tpinġija Trobbija Tħaffir Tħassir Uffiċċji Umiljazjoni Użu Velocita' viżjoni Vjaġġ Waqgħa Wegħda wiċċ Wżin Xagħar Xebħ Xogħol Ċajt Ċediment Ċiklu Ċintorin Ċirku ċaħda Ġabra Ġarr Ġenn Ġeoloġija Ġeometrija Ġibda Ġid Ġieħ Ġilda Ġlied Ġnien Ġografija Ġojjelli Ġrajja Ġugarell Ġustizzja Ġuħ Ħajt Ħanżir Ħasra Ħaġar Ħaġar Prezzjuż Ħbiberija Ħerqa Ħila Ħin Ħmerijiet Ħmieġ Ħobż Ħruq Ħsejjes Ħtija Ħxejjex Ħġieġ ħaxix ħol Żebbuġ Żebgħa Żerriegħa Żgħużija Żwieġ żegħil