'Fittxu l-ewwel is-Saltna t'Alla' hija daqxejn il-motto mhux uffiċjali ta-Ħamrun. Bħal li kieku il-Ħamrun huwa xi ċentru spiritwali kbir bħal ngħidu aħna Mekka jew Bodh Gaya, u Strada Rjali hija l-Camino de Santiago. Għal snin twal kont nemmen li 'Fittxu l-Ewwel is-Saltna t'Alla' kienet biss il-logo tal-każin tat-Tamal— taf int; daqxejn ta' frażi ħelwa biex nuru li San Gejtanu kien jaf xi jgħid. Domt mhux ħażin sa ma ndunajt li dak ma kienx kliemu. Is-Saltna t'Alla – il-Ħamrun. Anke jien u nerġa naqra kliemi, inħoss sens ikrah t'ironija. Għalija s-Saltna t'Alla mimlija anġli u bini sabiħ u deheb u inċens, – mhux gallariji mmermra, ħwienet mimlija affarjiet taċ-Ċina, u nies fit-triq għadhom lebsin il-paġama. Għalija s-Saltna t'Alla hu post ta' mistrieħ u hena, mhux dħaħen u għajjat. Huwa ovvju li hemm xi ħaġa li ma fhimtx. San Gejtanu huwa għall-Ħamrun dak li Maradona u Ronaldo huma għall-futbol, Bob Marley u Freddie Mercurcy għall-mużika, u Einstein għax-xjenza; kulħadd sema' bihom, iżda ftit jafu eżatt min huma jew għalfejn huma nies kbar. Fil-Ħamrun kulħadd jaf iħarbex erba kelmiet mill-Innu Popolari lil San Gejtanu (jew jekk le imqar inħanxru n-noti għas-sillabi 'la la la'), iżda ftit jafu li 'Fittxu l-Ewwel is-Saltna t'Alla' mhumiex kliemu – ibda minni l-ewwel wieħed. X'inhi s-Saltna t'Alla? Fetħa sewda indurata bid-deheb u daqqiet ta' griż u vjola skur hekk kif ħolomha Emvin Cremona fuq is-saqaf tal-Knisja? Jew l-anġli ta' Vinċenzo Cremona, suwed faħma bi snin ta' telqa, imdendlin mal-linef tal-korsija? Jew in-niċċa kkuppata maġenb il-bieb il-kbir, fejn l-Iswed maqbud perennement f'ġenuflessjoni quddiem Marija u Binha hekk kif ħolmu Karlu Darmanin? Iva, l-iswed huwa popolari ġol-Ħamrun. Jekk titla' t-telgħa ta' wara l-knisja, anke l-Madonna tkun laħqet swiedet. U l-marmalja miġbura taħt il-mant tagħha wkoll hi sewda; jew sewda fuq barra maħruba mill-ħruxijiet tal-Afrika, jew sewda fuq ġewwa mikula bil-beżgħat tat-telqa u l-injoranza. U fil-mumenti ta' dwejjaq – f'dawk il-mumenti suwed dlam – tinbet rabbja ġo fija u nheżżeż snieni: Din mihiex is-saltna t'Alla. Imbagħad jiġi l-Iswed iċanfarni. Jekk is-Saltna t'Alla hi diffiċli tagħrafha, San Gejtanu tagħrfu mal-ewwel – u mhux biss għax Iswed, iżda għax iswed, liebes l-Iswed, b'tarbija bajdanija f'idu. F'lejliet il-Milied tal-1517 ġewwa l-Bażilika ta' Santa Maria Maggiore ġewwa Ruma, San Gejtanu dehritlu l-Madonna u offritlu lill-Bambin f'idu f'esperjenza mistika. Xi ħlew. Aħfruli, iżda huwa diffiċli għal xi ħadd bħali jirraġuna dawn l-istejjer, ħelwin kemm huma ħelwin, b'mod razzjonali. Forsi huma biss parabboli biex ifakkruna li hemm xi ħaġa isbaħ mis-swidija tal-ħajja ta' kuljum. Forsi din hi s-Saltna t'Alla, u b'xorti tajba forsi tilmaħha biss għal ftit sekondi – imbagħad lura għas-swidija. Imbagħad jiġi l-Iswed iċanfarni. Iva, f'dak il-lejl tal-1517 ġewwa Santa Maria Maggior San Gejtanu lemaħ is-Saltna t'Alla. Iżda nemmen li kellu viżjonijiet akbar u aqwa fit-toroq ta' Ruma u Napli. San Gejtanu, li ra lil Kristu tarbija, ra s-Saltna t'Alla wkoll meta lemaħ 'il-Kristu Marid, lil Kristu Midjun, u lil Kristu Kriminal – kollha mexjin ħdejh fit-toroq dojoq u maħmuġa tal-ibliet. San Gejtanu, avukat imlaħħaq u bin l-aristokrazija Veneta, sab is-Saltna t'Alla fil-faqar u l-miżerja. Id-deheb, inċens, u mirra...kollha huma sbieħ iżda mhux biss. Ma nafx ngħidilkom eżatt din is-Saltna t'Alla x'inhi – iżda jekk għandkom ftit minuti – anke jekk ma temmen f'xejn – aqra Kapitlu 6 tal-Vanġelu ta' San Mattew minn fejn hi meħuda dik il-frażi li San Gejtanu tant għożż. M'hemmx anġli u qaddisin, m'hemmx viżjonijiet mistiċi – hemm biss kliem iebes u sempliċi li mhux kollu għadni fhimtu aħseb u ara kemm imxejt miegħu. Issa li wasalna fi tmiem is-sena ħaġa waħda nixtieq: li nagħraf is-Saltna t'Alla fis-swidija tal-ħajja – u li bħal San Gejtanu ikolli s-saħħa naffaċjaha u nsib fiha dak li hu tajjeb u nkattru, biex jekk nitaqa' mal-Iswed fit-toroq tal-Ħamrun...ma jċanfarnix.
Fittxu l-Ewwel is-Saltna t'Alla