Wara l-kollass tal-pont f'Ġenova hemm numru ta' lezzjonijiet, anke għalina, mijiet ta' kilometri 'l bogħod mill-pont Morandi. Minkejja li l-investigazzjonijiet uffiċjali dwar l-għaliex seħħ dan il-kollass tal-pont għadhom bil-kemm bdew, il-media Taljana diġá qed tiddiskuti dak li ġara fid-dettall. Il-pontijiet kollha fl-Italja qegħdin taħt il-lenti, b'mod partikolari dawk li hu magħruf li m'humiex f'kundizzjoni tajba u li allura jistgħu, f'qasir żmien jikkollassaw huma ukoll. Dan jassumi sinifikat ikbar meta wieħed iqis li f'dawn l-aħħar ħames snin, fl-Italja, diġa ikkollassaw seba' pontijiet oħra, u qiesu ma ġara xejn! Bla dubju, fost il-lezzjonijiet ewlenin, jeħtieġ nifhmu l-ħtieġa li nieħdu ħsieb u nikkuraw b'mod adegwat il-proġetti pubbliċi. Għax anke f'Malta, wara li l-proġetti pubbliċi jkunu saru, ħafna drabi ftit nagħtu kas tagħhom. Ħarsa ftit lejn il-flyover li tifforma parti mill-bypass tal-Marsa/Ħal-Qormi kif inhi illum, tkun biżżejjed, avolja kif ħabbret Infrastruttura Malta nhar il-Ġimgħa ma hemm l-ebda ħsara strutturali. Huwa biss issa li tħabbar li ser jibda programm ta' manutenzjoni, issa li n-nies, wara l-istraġi ta' Ġenova, bdiet tistaqsi l-mistoqsijiet. Forsi, min jaf, mil-lum il-quddiem jibda jkollna skeda regolari ta' manutenzjoni tal-proġetti pubbliċi kollha. Forsi xi darba l-mini ta' Santa Venera ma jibqgħux iqattru. Hemm ukoll x'jingħad dwar il-governanza tajba fil-proġetti pubbliċi. Deċiżjoni riċenti tal-bord li jirrevedi l-kuntratti pubblici ( ) hi ta' tħassib kbir. L-għoti tal-kuntratt għall-bini u t-tkomplija taċ-Ċentru tas-Saħħa f'Raħal Ġdid ġie mwaqqaf wara li esprima dubji serji fuq kif tmexxew il-proċeduri tal-evalwazzjoni tal-offerti. Fil-fatt ġie identifikat li żewġ professjonisti (inġinier u Perit) kienu konsulenti kemm tal-Fondazzjoni tas-Servizzi Mediċi tal-Ministeru tas-Saħħa kif ukoll ta' tnejn minn dawk li tefgħu l-offerti. Fil-fehma tiegħi huwa diffiċli ferm biex nifhem kif ħadd mill-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi ma nduna b'dan il-konflitt ta' interess. Kont nistenna xi ħaġa aħjar mill-Fondazzjoni, għax jidher li ftit li xejn qed jagħtu importanza lill-ħtieġa ta' governanza tajba fil-ħidma tal-fondazzjoni. Issa li l- ħa deċiżjoni nistenna li l-korpi professjonali li jirregolaw l-inginiera u l-periti jeżaminaw sewwa l-kaz biex jaraw x'passi għandhom jieħdu f'dak li hu ksur ta' etika professjonali bażika. Il-kontroll adegwat tal-materjali li jintużaw fuq is-sit ta' kostruzzjoni hi materja oħra ta' importanza fundamentali. Din mill-ewwel tfakkarni fl-investigazzjoni li saret dwar il-kwalitá tal-konkos użat fl-isptar Mater Dei. Anke hawn kienet responsabbli l-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi. Dwar dan ma kienx hemm biss l-inkjesta li saret taħt it-tmexxija tal-Imħallef irtirat Philip Sciberras imma ukoll rapport tal-Awditur Ġenerali fuq talba tal-Ministru tal-Finanzi. Dan ir-rapport kien konkluż u ippubblikat f'Mejju li għadda. Niftakru li l-Awditur Ġenerali fir-rapport tiegħu kien emfasizza li rriżultalu li kien hemm nuqqas kbir ta' dokumentazzjoni dwar kull stadju tal-proġett ( ). Dan wassal lill-istess Awditur Ġenerali biex jikkonkludi li "l-inkapaċita tal-Fondazzjoni li tipprovdi l-informazzjoni bażika dwar proġett ta' dan il-kobor ifisser falliment istituzzjonali u negliġenza grassa fl-amministrazzjoni ta' fondi pubbliċi" ( Min-naħa l-oħra, anke l-inkjesta immexxija mill-Imħallef irtirat Philip Sciberras identifikat nuqqasijiet kbar li dwarhom irrakkomandat li jittieħdu passi. In partikolari qed nara quddiemi l-konklużjoni numru 5 tar-rapport Sciberras li tgħid li "in-nuqqasijiet gravi li nkixfu bir-rapporti tekniċi tal-lum jindikaw li l-konkos dgħajjef li nstab f'kull parti tas-sit hu riżultat intenzjonat ta' azzjonijiet bi skop ta' frodi. Il-Bord ifforma l-impressjoni ċara li l-ġrajjet li wasslu għal dan ma kienux riżultat ta' koinċidenza, lanqas ma kienu providenzjali, imma warajhom kien hemm id moħbija li tagħti direzzjoni." ( Ma tantx jidher li sar wisq dwar dawn ir-rakkomandazzjonijiet. X'qed nistennew? Li jaqa' x'imkien? Hemm tagħlim waħda bażika minn Ġenova: in-nuqqas ta' governanza tajba tista' twassal ukoll għall-imwiet. Ippubblikat f'Illum : 19 t'Awwissu 2018