MHUX X'TGĦID JGĦODD, IMMA KIF TGĦIDU L-intervista li għamilt lil Trevor Zahra dil-ġimgħa kienet ilha snin sħaħ tinħema f'moħħi, probabbilment sa mill-ewwel ktieb tiegħu li ġie f'idejja 'Dwal fil-fortizza'. Kien l- ewwel awtur Malti li fi tfuliti ħabbibni mal-lingwa tiegħi u kien hu wkoll l-ewwel wieħed li ħollomni li forsi xi darba nsir kittieba bħalu. Iżda nistqarr li lil dan l-awtur irbattu ma' tfuliti u ftit li xejn kont qrajt mill-kitba tiegħu għall-adulti, sitwazzjoni li ċertament kelli nikkoreġiha qabel niddeċiedi li nintervistah. L-għażla kienet vasta għax sadanittant dan l-awtur kiteb madwar 130 ktieb! Jiena u nerfa' jdejja lejn il-qanpiena tal-bieb tiegħu, wara dak li qrajt, bsart li ser niltaqa' ma' bniedem differenti minn dak li kont geżwirt f'qalbi snin twal ilu u kont imħassba dwar x'kont ser insib. Imma Trevor laqgħani għandu b'ġentilezza kbira u qattajna s-sigħat nitkellmu flimkien. Fost id-diskussjoni tagħna sikwit ħareġ dak li darba qal wieħed mill-awturi favoriti tiegħu stess, Gabriel García Márquez.... "L-importanti fil-ħajja mhux dak li tgħaddi minnu imma x'tiftakar minnu u kif tiftakru." Ħadt miegħi l-ktieb 'Dwal fil-fortizza' għax xtaqtu jiffirmahuli, bħal donni ridt nagħlaq xi ċirku li nfetaħ żmien ilu. Iżda minflok rbaħt il-privileġġ li niftaħ kapitlu ġdid ta' ħbiberija, hekk kif Trevor beda jirrakkuntali bosta siltiet minn ħajtu. Skoprejt li wara kollox kien hemm ħafna affarijiet simili bejnietna, fosthom li fi tfulitna, it-tnejn konna mitlufin wara l-kotba ta' Enid Blyton. "Meta kont żgħir, missieri kellu librerija mimlija kotba imma kważi l-ebda wieħed minnhom ma kien adattat għat-tfal. Għalhekk kont spiċċajt nipprova naqra l-kotba maħsuba għall-qarrejja adulti. Dawk tal-Ingliż kienu diffiċli ferm biex nifhimhom. Min-naħa l-oħra l-kotba bil-Malti kienu dawk ġeneralment b'ambjent storiku bħal ' Raġel bil-għaqal' , li għalkemm kienu interessanti, żgur li ma kienux jipprovokawli daqstant l-imaġinazzjoni tiegħi. Kotba bil-Malti għat-tfal ma kinux jeżistu ħlief ' Ġabra ta' Ward' li kellna l-iskola u l-ktieb ' Ġoġo Rummiena' li ħareġ Albert Cassola fil-ħamsinijiet. Imma darba waħda, meta kelli 12-il sena ġie f'idejja l-ktieb ' ta' Enid Blyton u ġġennint fuqu, l-ewwelnett għax indunajt li wara kollox kont naf naqra bl-Ingliż u t-tieninett għax fetaħli beraħ l-immaġinazzjoni tad-dinja tat-tfal. Dal-ktieb tant għoġobni li meta tfarfart ftit, tħajjart nittraduċih għall-Malti biex bħallikieku nagħmlu tiegħi. Eventwalment, meta kbirt, bqajt nistaqsi lili nnifsi għala t-tfal Maltin ma kellhomx kotba sbieħ bħal dak, miktubin bil-lingwa tagħhom? Biex tagħqad, meta dħalt ngħallem il-Malti, bdejt ninnota ħafna mit-tfal tal-iskola jaqraw il-kotba ta' Enid Blyton u allura aktar komplejt nikkonferma li kien hemm għatx kbir għal kotba bħal dawn. Hekk twieled l-ewwel ktieb tiegħi ' u minn hemm għamilt għaxar snin sħaħ nikteb dan il-ġeneru ta' kotba. Din is-sensiela marret tajjeb ħafna mat-tfal imma mbagħad ġie żmien meta xtaqt nibdel ftit l-istil tal-kitba tiegħi. Iddeċidejt li nagħlaq bl-aħħar wieħed ' Il-Miraklu tal-Ġiżirana' imma meta l-pubblikatur baqa' jitlobni li nikteb aktar minnhom, wara 12-il sena għalaqt is-sensiela tassew bil-ktieb ' Fuklar Qadim u Bnadar Imċarrta' . Infatti dan tal-aħħar huwa differenti ferm mill-kotba l-oħra u huwa l-aktar wieħed għal qalbi minnhom ilkoll għax għandu l-iżjed plot impenjattiv." Tlabtu jfehemni kif jislet ideat ġodda għall-kotba tiegħu u ntbaħt li Trevor għandu prattika rigoruża f'dan il-qasam. "Għal kull ktieb tieħu l-ideat minn xi ħaġa madwarek, minn xi post jew minn xi ġrajja ta' tfulitek. Nista' ngħid li fir-realtà, kull ktieb ikollu xi ħaġa minni nnifsi ġo fih. L-idea tibda qisha żerriegħa ġo qasrija u tkun tiddependi minni kemm insaqqiha. Għaldaqstant meta nara li idea partikolari tkun qed teċitani, kull darba li nsib mument kwiet, nibda naħdem fuqha bis-sħiħ sabiex nara nistax noħroġ xi ħaġa ġdida minnha. Ovvjament, bħall-pjanti, mhux kull waħda tibqa' ħajja. Uħud imutu u jispiċċaw fix-xejn, oħrajn forsi neħel f'nofshom u nabbandunahom, imma n-notamenti nżommhom kollha. Mhux darba u tnejn illi wara xi żmien ninduna kif dik l-idea setgħet tkompli tiżvolġi u nerġa' nibda naħdem fuqha. Sikwit jistaqsuni kemm indum biex nikteb ktieb? Fil-verità aktar indum nippjana u nirriċerka dwaru milli niktbu. Ġieli domt għaddej nirriċerka xi suġġett is-snin, biex imbagħad wara kollox nuża biss qatra minn dak kollu li nsib. Jien inħobb inqabbel din il-fażi mal-ħwawar fil-borma, titfa' biss nitfa kemm tħawwar u biex tirfina t-togħma, għax jekk titfa' żżejjed taħli kollox. Biex nagħtik eżempju, meta ktibt ' Ħolm tal-Milied' kont mort nikkonsulta ma' żewġ tobba dwar il-marda li kien ser ikollu l-karattru tal-istorja. Ridt inkun naf is-sintomi u kif it-tabib jinduna bihom, il-pazjent kif iħossu, il-kura li jrid jingħata, meta t-tabib jiddeċiedi li l-pazjent m'għadux ta' jdejh aktar u xi jħoss il-marid fl-aħħar mumenti? B'hekk, min jaqra l-ktieb ikollu stampa aktar realistika u preċiża ta' dak li jkun qed iseħħ, għalkemm fl-istess ħin ma tirrendihiex tqila u teknika żżejjed. Meta mbagħad nibda nikteb, il-ktieb ikun diġà ppjanat kollu. Il-karattri nkun għaġinthom sewwa u anki nibnilhom l-arblu tar-razza ħalli kull wieħed ikun mirqum kif imiss. Kull kapitlu nkun naf kif ser jibda u kif għandu jispiċċa. Dan il-metodu nsibu utli ħafna għax b'hekk moħħi ma jkunx imtaqqal minħabba l-plot imma jkun jista' jiffoka kompletament fuq it-teknika tal-kitba, it-tiswir tal-metafora u l-ġmiel tal-lingwa. Fuq kollox, jiena nemmen ħafna fil-frażi: l-arti hija 90% perspirazzjoni u 10% ispirazzjoni. Għalhekk wara li l-muża tagħmel tagħha billi tipprovdini bl-idea oriġinali, ix-xogħol isir billi npoġġi moħħi hemm u naħdem sakemm inlesti. Naturalment, dan huwa l-istil tiegħi, kull awtur għandu s-sistema valida tiegħu." Kif jiddeċiedi jekk l-idea li jkollu hux ser tissawwar f'novella jew fi ktieb? "Biż-żmien trabbi ċerta intwizzjoni. Il-ġmiel tan-novella huwa l-qosor tagħha u li ma tagħtikx lok biex tibni l-karattri b'dettalji. Infatti l-karattri jkunu bħall-pinzellati f'xi kwadru impressjonista ta' Monet, jagħtuk biżżejjed tagħrif biex imbagħad inti tkompli l-istampa mentalment. Imbagħad hemm ħaġ'oħra li tkun trid taħseb fuqha: ser tuża din l-idea għall-kitba tat-tfal jew għal dik adulta? Ċertu ideat ikunu ċari fejn ser iwasslu, waqt li oħrajn jieħdu aktar żmien sakemm joqogħdu weħidhom fil-garżella tagħhom." Fil-kotba tiegħu tat-tfal jogħġbuni ħafna l-istampi li hu stess joħloq. Iżda żgur li qatt ma bsart li dawk l-istampi kienu jirrapreżentaw nies tassew, hekk kif sibt li l-awtur kien iqabbad xi nies jippużawlu, l-aktar familjari tiegħu, jeħdilhom ritratt fil-qagħda li jkun jixtieq hu u mbagħad ipinġi minn fuq ir-ritratti. Urini album b'ritratti simili u ngħid is-sewwa għaraft xi wħud li dehru fil-ktieb. "Lil Stella kont neħdilha l-pedamenti ta' moħħha, dejjem inredden fuq il-karattri li jkolli f'moħħi u hi tieħu paċenzja bija u tismagħni. Tant konna nsiru midħla ta' dawn il-karattri li darba minnhom, meta kelli diffikultà biex insib tifel li jixbaħ lill-karattru ta' Leli fil-ktieb ' Ħolm tal-Milied' , għarafnieh flimkien hekk kif ħareġ tifel abbati fuq l-artal waqt quddiesa. It-tajba kienet li dan it-tifel inzerta li kien jiġi mill-familja tagħna! " Nammetti li kont qed inħossni daqsxejn skomda mmiss mas-suġġett ta' Stella għax f'kitbietu l-weġgħa tan-nuqqas tagħha għadha taqta' bħal sikkina fil-laħam il-ħaj. Fil- ktieb tiegħu 'Penumbra', in-novella "L-Għanja tal-Milied tal-Bieraħ" nikktitni, imma novella oħra li ġġib l-isem "Meta Tagħmel L-ewwel Xita", ħasditni fid-deskrizzjonijiet qawwija tagħha. "Stella ilha mejta aktar minn 20 sena issa. Imma hi kienet marti, omm uliedi u fuq kollox il-maħbuba tiegħi u għadni nħossu ħafna n-nuqqas tagħha. Illum sibt il-kuntentizza fis-sieħba tiegħi Catherine li hi wkoll hija armla u anki hi u żewġha kienu jinħabbu ħafna. Iżda ċertament, it-tnejn inħossuna konxji li ħadd minna ma jista' jieħu post is-sieħeb jew is-sieħeb li darba konna żżewwiġna f'żgħożitna. Semmejtli ' li bħal kif jixhed ismu, l-ebda karattru fin-novelli li fih m'huma ċari. Jinkludi anki ftit novelli li jiena ktibt meta kont għaddej minn żmien diffiċli ħafna, kont waħdi, kont għadni kif tlift lil marti fl-isbaħ żmien ta' ħajjitha, kont imdejjaq ħafna. Il-ħabib tiegħi Mario Cassar li kull darba ngħaddilu l-kotba tiegħi biex jaqrahom qabel nippubblikahom, peress li nemmen ħafna fil-pariri tiegħu, dwar dan il-ktieb qalli "Dan il-ktieb ' ferraħħni ħafna u nikkitni ħafna. Ferraħni għax huwa l-aħjar xogħol li qatt għamilt s'issa. Imma nikkitni għax fih rajtek diżilluż, imdejjaq u li tlift il-fiduċja fil-ħajja!" Fortunatament iż-żmien itaffi u ormaj tgħallimt ngħix ma' dan-nuqqas." Imma esperjenzi bħal dawn isaħħuk jew ikissruk bħala kittieb? "Naħseb li bħala kittieb isaħħuk ħafna jekk tagħraf tużahom sewwa. Jgħinuk tikseb ċertu perspettiva li ma ġġibha bl-ebda mod ieħor. Infatti kien hemm min ikkummenta fuq xogħoli li tista' taqsmu fi tnejn: dak ta' qabel Stella u dak ta' wara, filwaqt li sostnew li l-kitba li saret wara, hija superjuri ħafna għal dik ta' qabilha. Stella kienet estensjoni minn ħajti, kienet jien innifsi u meta tliftha, il-ħajja ħadet bixra oħra u kelli nerġa' npoġġi mill-ġdid il-prijoritajiet tiegħi f'posthom. Ersaqt ħafna eqreb lejn uliedi tant li llum inqishom ukoll bħala l-aqwa żewġ ħbieb tiegħi. F'waħda mill-isbaħ kitbiet ta' Oscar Wilde, ' , li huwa niseġ waqt li kien il-ħabs, laqtitni l-frażi tiegħu meta qal li "l-isbaħ esperjenza tal-ħajja hija l-uġigħ" fejn ried ifisser li l-bniedem li qatt ma weġġa', qatt ma jikber, eżatt bħal dak il-metall li jibbies l-aktar meta jiddaħħal fil-forġa. Huma esperjenzi li jittemprawk, għalkemm trid toqgħod attent li ma jfasslukx fi bniedem kontinwament imnikket." X'jaħseb dwar il-mewt? Jibża' minnha? "Ma nibża' xejn mill-mewt, aktar nibża' mill-uġigħ fit-tul li taf iġġib marda li twassal għall-mewt. Imma mbagħad niftakar fit-tbatija li għaddiet minnha Stella u ħafna nies oħra li naf, u ngħid jekk ikollu jkun hekk, m'hemmx x'tagħmel. Jiena m'għandi xejn aħjar minn ħaddieħor biex ikun jistħoqqli biex nevita tmiem bħal dan. Fl-istess ħin il-mewt fiha nnifisha nħossha tqanqalli ħafna kurżità ta' x'hemm lest għalina wara dil-ħajja. Għalkemm kultant niddubita, nixtieq ħafna li hemm xi ħaġa għax nixxennaq għal dik il-ġurnata meta nkun nista' niltaqa' mill-ġdid mal-maħbubin tiegħi li telqu qabli. Tmien snin ilu kelli tumur fil-pulmun imma għall-grazzja t'Alla wara li għamilt operazzjoni, għadda kollox b'wiċċ il-ġid. Anki f'dak iż-żmien għaddejt minn trawma kbira sakemm irċevejt ir-riżultati. Tħassibt jekk kienx wasal il-mument biex nibda nippakkja l-bagalji. Imma mid-dehra kien għadu mhux destini." Meta semma' d-destin ma flaħtx ma nistaqsihx għax b'mod speċjali mill-awtobijografija tiegħu 'Il-Ġenn Li Jżommni F'Sikti' u mill-ktieb 'Stella, Jien u Hu', kont intbaħt li n-numru 17 feġġ kemm-il darba f'mumenti partikolari f'ħajtu: fis-17 t'April 1967 għamel il-kuraġġ u kellem lil Stella għall-ewwel darba, fis-17 ta' Mejju 1967 taha l-ewwel bewsa, fis-17 t'April 1971 iżżewġu u fis-17 ta' Diċembru 1989 Stella mietet. Jemmen fid-destin? "Jiena darba qrajt vers "Aħna destinati biex nagħżlu liberament". X'ironija hux? Id-destin huwa waħda mill-preokkupazzjonijiet tiegħi. Nemminha daqs kemm ma nemminhiex. Nemminha daqs kemm li ma nemminhiex. Imma hemm xi ħaġa li ttektek fija u ssostni mod ieħor. Dik li ngħidu li ħajjitna hi ppjanata u tagħmel x'tagħmel ma tistax teħles minn destinek, hija daqsxejn kerha żżejjed, kważi fatalista. Mill-banda l-oħra qisni ninnota forma ta' destin limitat, biss biss per eżempju, meta twelidt fl-1947, il-fatt li ġejt raġel u mhux mara, li twelidt f'Malta u kelli dawk il-ġenituri partikolari, dak diġà qed jurini li ħajti kellha l-limitazzjonijiet tagħha. Kieku kellha tinbidel ċirkustanza waħda minn dawn kollha, ħajti kienet tinbidel kompletament. Allura dak mhux forma ta' destin? Ġbidtli l-attenzjoni fuq in-numru 17 u infatti ġratli biċċa xogħol stramba konnessa ma' dan-numru. Intbaħt biha meta kont qed nagħmel il- jaqa' ċ- Ċpar' peress li ridt nippubblikah b' ġdid. Hemm irrealizzajt li meta jiena għażilt id-data tas-17 ta' Diċembru fis-sagħtejn ta' fil-għodu, meta t-tfal tal-ktieb għaddew miċ-ċpar misterjuż, dik kellha tkun ukoll id-data u kważi l-ħin preċiż ta' meta Stella għaddiet minn din il-ħajja u sabet ruħha fi żmien ieħor! Kien destin jew koinċidenza stramba, meta bla ma ntbaħt, ħdax-il sena qabel, antiċipajt id-data u l-ħin tal-mewt ta' marti f'wieħed mill-kotba tiegħi?" Affarijiet li jkexkxuk! Kif taqbad tirrispondi għalihom? Fil-kitba tiegħu meta rrakkonta dwar il-marda ta' martu, Trevor niżżel fid-dettal dak li għadda minnu. Semma' sikwit kemm talab għall-fejqan tagħha... Wara esperjenzi hekk tibqa' temmen f'Alla? "Jien ma nżommx lil Alla responsabbli la tat-tajjeb u lanqas tal-ħażin ta' dak li jiġrilna. Pjuttost naħseb li n-natura hija kapriċċuża u tiġi taqa' u tqum minn kulħadd u tqassam l-affarijiet bl-addoċċ, bla ma jimpurtaha. Darba wieħed xebbaħ il-ħolqien t'Alla ma' wieħed li fassal programm tal-kompjuter, xegħlu u telaq u ħalla kollox ikompli waħdu. Illum nasal biex nemmen li hekk sar. Fl-istess ħin ngħix fl-ambigwità li meta nħoss il-bżonn, nitlob, forsi għax il-qalb tibqa' tittama li hemm xi ħadd li qiegħed jisma'." F'kitbietu Trevor tenna kemm-il darba li mingħajr il-ħbieb ħajtu kienet tkun traġedja. "Il-vistu tiegħi beda mhux meta mietet Stella imma meta bdew għaddejjin ix-xhur u sfajt waħdi. Għandi lil ħuti li għamlu ħafna miegħi, imma dawn huma miżżewġin u magħhom in-nuqqas ta' marti kont inħossu doppju għax hi biss kienet tkun nieqsa. Maż-żmien bdejt nagħmel ċirku ta' ħbieb ġodda, fosthom sħabi l-għalliema l-oħra fejn kont naħdem. Apprezzajthom għax għaraft li kienu ħbieb ġenwini. Kienu jkunu miegħi mhux għax jitħassruni imma għax iħobbuni u għax jieħdu gost bil-kumpannija tiegħi. Għalhekk il-ħbiberija għandha valur tant qawwi għalija." F'silta oħra l-awtur iddeskriva lilu nnifsu bħala "tifel maqful ġo ġisem ta' raġel". Min hu sewwasew Trevor Zahra? "Jiena kelli tfulija ferrieħa ħafna u tliet kwarti tal-kitba tiegħi tinkludi t-tfulija tiegħi fiha, anki meta ma tidhirx, hemm tkun. Fortunatament irnexxieli nżomm lit-tifel żgħir ta' tfuliti ħaj ġewwa fija u permezz tiegħu nsib il-bilanċ fil-ħajja. Huwa dak it-tifel li jgħinni biex ma noqgħodx nargumenta żżejjed mad-dilemmi. Hu jaf meta għandu jieqaf janalizza. Bħala bniedem inħoss li jien sempliċement bħal ħafna oħrajn. Infatti ħadt gost meta wara li ħriġt l-awtobijografija tiegħi, bosta kellmuni u qaluli li ħassew daqslikieku qed niddeskrivi ħajjithom. Ġeneralment niddeskrivi lili nnifsi bħala bniedem li nħobb ngħix, inħobb niċċajta, inħobb ingawdi u nħobb il-kumpanija. Imma naf li l-ħajja mhiex dik biss, hemm affarijiet oħra li trid teħodhom bis-serjetà." Qalli wkoll li f'dawn l-aħħar snin iħossu li sar "aktar imqareb" u infatti mn'Alla ammetta għax ċertu kotba tiegħu tawni dik l-impressjoni, bħal ngħidu aħna 'Il-Ħajja Sigrieta tan-Nanna Ġenoveffa', li dan l-aħħar ħareġ ukoll bil-lingwa Ingliża, fejn Trevor jittratta s-suġġett tas-sess b'mod li ma tantx imdorrijin bih f'pajjiżna. U meta dan l-aħħar iċċensuraw kittieba oħra, smajt lil min jikkummenta u jistaqsi kif imbagħad dil-kitba ta' Trevor ġiet aċċettata? "Min iqabbel iż-żewġ tipi ta' kitba jkun qed iħawwad, għax it-teknika hija kompletament differenti. Jien immirajt lejn xogħol letterarju filwaqt li ħaddieħor x'aktarx immira lejn xogħol sensazzjonali. Ix-xogħol li qed issemmili jiena qrajtu wkoll. Fil-lat morali tiegħu ma rridx nidħol, iżda għalkemm ma nsiblux valur letterarju, xorta waħda nibqa' niddefendilu sal-aħħar, id-dritt li jippubblikah. Allaħares f'Malta nkunu bl-inkwiżituri. Għall-kuntrarju ta' dak li jistgħu jaħsbu wħud, jiena ma niktibx dwar is-sess biex nixxokkja. Ix-xokk għandu ħajtu qasira ħafna, malajr jindara u għalhekk ftit li xejn jibqa' effettiv. Nikteb dwar is-sess sempliċiment għax is-sess jinteressani ħafna, mhux biss għall-gost fiżiku qed ingħid, imma għax hu parti integrali mill-ħajja. Jiena niddejjaq meta nara li f'pajjiżna, kitba jew taħdit dwar is-sess b'lingwi oħra naċċettawh daqslikieku xejn, imbagħad l-istess frażijiet bil-Malti nitkażaw bihom u nsejjħulhom vulgari! B'dan il-ħsieb, xi snin ilu iddeċidejt li nagħmel esperiment bil- tiegħi Minn wara ż-Żipp li kienet kompletament dwar is-sess. Bi pjaċir ngħid li kemm meta tellgħajniha t-teatru Manoel u anki meta ppreżentajniha fit-teatru tal-Università, in-nies attendew kull darba bi ħġarhom u ntlaqgħet tajjeb immens mill-maġġoranza!" L-aktar kotba għal qalbu huma 'Lubien', 'Provenz', 'Sepja' u 'Penumbra' għax fihom seta' jesprimi lilu nnifsu b'mod ċar. L-awtobijografija tiegħu kitibha għax xtaq jiċċara liema kienet il-verità u liema l-fantasija fil-kitbiet tiegħu. Fi żmien qasir ser jippubblika diversi kotba ġodda fostom: 'Il-Ħrejjef Kollha ta' Wied Peprina', 'Ħadd Ma Jista' Jkanta Jew Idoqq Strument tal-Banda', re-print ta' 'Qrempuċu f'Belt il-Ġobon' u ktieb ta' poeżiji għat-tfal bl-isem 'Tqasqis'. Jiddeskrivi lilu nnifsu bħala kittieb u mhux bħala poeta akkost li jikteb poeżiji mill-aktar interessanti u umoristiċi speċjalment għat-tfal. Ta' min isemmi li dan l-aħħar, isem Trevor kien fuq l-ilsien ta' ħafna minħabba t-taqbila li hu għamel dwar l-Arriva. Ma jinkwetax jekk xi darba jieqaf jikteb imma ma jistax jimmaġina ruħu ma jaqrax aktar. Isostni li l-kittieb huwa bniedem itturmentat u jgħix ħajja ta' inċertezza kontinwa... "Issa li ktibt ħafna kotba aktar insibha diffiċli biex nikteb, għax irrid noqgħod attent li ma nirrepetix ruħi. Li jżommok tikteb huwa dak il-ħsieb li tkun xtaqt tgħid xi ħaġa, imma meta tiktibha, tinduna li ma rnexxilekx tikkonkretizzaha kollha kemm hi. Allura tikteb ktieb ieħor bit-tama li issa jirnexxilek tesprimi dak li kont ħallejt barra. Imma lanqas dik id-darba ma tħossok sodisfatt. B'hekk mill-ġdid tikteb ktieb ieħor u tibqa' sejjer hekk tiġri wara din l-idea li inti tixtieq tgħidha u qatt m'għedtha." (Nota: Dan l-artiklu ġie ppubblikat fit-Torċa tal-24 ta' Lulju 2011) awtur Malti Dwal fil-fortizza Fuklar Qadim u Bnadar Imċarrta Ġabra ta' Ward Ġoġo Rummiena Il-Ġenn Li Jżommni F'Sikti Il-Miraklu tal-Ġiżirana Il-Ħajja Sigrieta tan-Nanna Ġenoveffa Il-Ħrejjef Kollha ta' Wied Peprina Jien u Hu Meta jaqa' ċ-Ċpar Minn wara ż-Żipp Qrempuċu f'Belt il-Ġobon Raġel bil-għaqal Sepja Torċa Tqasqis Żejtun Ħadd Ma Jista' Jkanta Jew Idoqq Strument tal-Banda Ħolm tal-Milied
MHUX X'TGĦID JGĦODD, IMMA KIF TGĦIDU