1 Salv Sammut u s- safar . Din kienet għażla volontarja jew seħħet minħabba raġunijiet ta' xogħol ? Żgur li ma kinitx għażla volontarja tiegħi fis- sens li mhux jien li tlabt minn jeddi biex insiefer iżda minħabba li kont nokkupa kariga ta' Presidenti ridt bilfors nirrappreżenta lill- GWU l- aktar f' dawk li huma Kungressi ta' Trade Unions barranin . Minbarra dan , minħabba wkoll li jien kont inkarigat u membru fil- Bord ta' l- Awtorita` ta' Malta fil- qasam tas- Saħħa u s- Sigurta` fuq il- Post tax- Xogħol bilfors ridt li nattendi Seminars , Konferenzi u attivitajiet oħra Ewropej . Ġara li l- fatt li kont ili nattendi dawn il- laqgħat u għalhekk rabbejt ħbiberija ma' kollegi Ewropej oħra kif ukoll ma' l- Organizzaturi stess sibt ruħi wkoll f' Kumitati oħra li jiltaqgħu ta' sikwit f' diversi bliet ta' l- Ewropa . 2 Salv Sammut , is- safar u l- poeżija . Liema ġie l- ewwel , is- safar jew il- poeżija ? Ovvjament – il- Poeżija . Ili nikteb sa mis- sena 1964 waqt li s- safar beda lejn il- bidu tas- sena 2000 meta kienu qed isiru t- tħejjijiet biex Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea . 3 Min jaqra l- ġabra tiegħek jara wkoll bniedem li jħobb jitħallat ma' folol , kulturi u popolazzjonijiet differenti imma fl- istess ħin ifittex il- ġenb ( " il- pellegrin li jterraq waħdu " ) biex ikollu wkoll ħin biex jirrifletti u jikteb . Xi tgħid dwar dan ? Huwa kollu minnu li għalkemm inkun mal- kotra u xi drabi wkoll ma' ħbieb jew kollegi kemm f' laqgħat u kemm f' xi riċeviment , xorta waħda jiġi ħin fejn jien inħossni " barrani " , waħdi , mitluf qalb dik il- ħamba kollha . Dan nemmen li huwa riżultat li minħabba li jien kont l- iżgħar wieħed fost sitt aħwa li erbgħa minnhom mietu ta' eta` ċkejkna u minħabba li jien minn eta` bikrija ħafna kont dejjem niftakar lil missieru barra mid- dar minħabba mard fit- tul u l- qagħda ekonomika ftit jew wisq ma setgħetx tkun dik mixtieqa bħal ta' tfal oħra u kelli bilfors nagħraf li mhux kollox seta' jinxtara jew jingħata lili , bħal donnu nissel fija realta` tas- sitwazzjoni ħin qabel il- waqt u ħarba ġewwenija individwalista jew psikoloġika li minn wara d- dinja protettiva tiegħi jien inħares u nosserva dak kollu li jkun qed iseħħ madwari . Kont nirrealizza li minn kmieni fit- tfulija tiegħi kien jinħtieġli li nkun raġel qabel biss qatt kont żagħżugħ . Tgħallimt nifli dak kollu li jseħħ madwari u nweġġa' meta nara l- inġustizzja soċjali għalkemm xi drabi jkun jinħtieġ li twebbes xi ftit qalbek għax ma tkunx taf fis- sewwa jekk dik l- inġustizzja hijiex reali jew hix imposta għal ta' l- apposta biex tqajjem il- ħniena mingħand dak li jkun għaddej u b' hekk tkun qed tfisser aktar bħala dħul finanzjarju bħalma ngħidu aħna dawk it- tallaba fil- kantunieri li lili daqshekk iqanqluni . Tassew li kollha huma daqshekk fqar ? 4 Il- versi tiegħek għandhom kemm mill- poeżija kif ukoll mir- riflessjoni ! Liema minn dawn iż- żewġ aspetti tpoġġi fl- ewwel post ? Ix- xewqa tiegħi minn dejjem kienet li l- poeżija għandha tieħu l- ewwel post fil- ħsieb u l- għan aħħari għax jekk ma jkunx hemm poeżija , il- ħsieb jew it- tqanqila jkunu biss prożajċi . Madankollu , bilfors li qabel nibda nħażżeż il- vrus tal- poeżija rrid nirrifletti fuq dak li se nikteb u l- mod li bih se nikteb . Jiġifieri nipprova nikteb b' lingwaġġ poetiku u li jinftiehem minn kulħadd iżda differenti mil- lingwaġġ ta' kuljum . Għalhekk inħoss li ż- żewġ aspetti huma t- tnejn indaqs għalija għax waħda mingħajr l- oħra mhuma xejn . 5 Inti wkoll il- poeta li titfa' dawl fuq l- imċerċer , l- inġustizzja , il- problemi soċjali , l- adultera , il- ħaddiem , it- tfajjel jittallab il- karita` . U dan f' kuntrast ma' aspetti oħra li tirrekordja fil- versi tiegħek bħall- Ewropa kożmopolitana tal- boulevards , tal- Cruise Liners , tad- Dolce Gabbana , tal- Palazzi , tal- Moulen Rouge , l- iSkycrapers u l- bqija . Liema Ewropa hija l- iktar awtentika għal Salv Sammut u liema waħda minnhom tħalli l- ikbar marka fuqek . Jiena tabilħaqq nemmen li l- Ewropa hija l- iktar u l- ikbar ċivilta` fid- dinja politika , kulturali , artistika u intellettwalista . Kieku ma kinitx l- Ewropa , ma kienx ikun hemm it- tixrid ta' kulturi oħra f' pajjiżi barra mill- Ewropa li ġew influwenzati mill- kolonjalisti Ewropej fis- sekli mgħoddija . Minħabba l- Imperi u l- Monarkiji li nbnew u nħolqu matul is- sekli , bilfors li l- Bliet Ewropej fil- bini ta' Palazzi , boulevards iwarrdu u toroq u pjazez kbar u wesgħin bdew igawdu minn arkitettura u mod ta' ħajja li jgħolluhom 'il fuq fil- valur u l- istima minn Bliet oħra li mhumiex Ewropej . B' danakollu , bħalma jiġri dejjem fil- ħajja , dak li huwa b' saħħtu xi drabi jinsa lil dak inqas b' saħħtu . Min huwa komdu ftit jirrifletti f' dak li huwa nieqes mill- ħtiġiet bażiċi . Dak li huwa medhi bil- bosta bil- ħidma individwali tiegħu ma jirrealizzax li hemm min m' għandux fejn isib jaqla' l- għixien tiegħu ta' kuljum jew saqaf fuq rasu u għaldaqstant , dan ta' l- aħħar jisfa mwarrab , emarġinat u minsi u jkollu jintasab fil- kantunieri jew fid- daħliet ta' l- istabbilimenti jittallab il- ħniena ta' ħaddieħor u jgħaddi l- lejl sajfi jew xitwi imgeddes fil- kutri tal- gazzetti jew tal- kartun . Meta nkun f' dawn il- Bliet , filwaqt li nara d- differenza fil- mod ta' ħajja taċ- ċittadini ma nistax ma narax u ma nħosx l- inġustizzja fit- tixrid u fit- twettiq tal- ġid soċjali fejn is- solidarjeta` donnha li mhix għal kulħadd l- istess iżda bħal fil- ġungla m' hemmx lok għal min huwa dgħajjef . Għalija personali bħall- mistoqsija ta' qabel din , iż- żewġ realtajiet huma l- istess u t- tnejn huma awtentiċi . Il- qasma tremenda ta' min hu kbir u ta' min huwa żgħir ; ta' min hu b' saħħtu u ta' min huwa dgħajjef . 6 Il- versi tiegħek huma wkoll speċi ta' album tar- ritratti . Jissemmew postijiet bħal Frankfurt , Kosovo , Varsavja , Budapest , Vienna , Polynesia , Pariġi . Xi tgħid dwar dan ? Eżattament dak kien il- ħsieb tiegħi li noħloq ritratt ta' awtentiċita` li fl- istess ħin nuri d- differenza li tgħaddi bejn Belt u oħra . Ridt ukoll infisser kif lili personali laqtuni emozzjonalment u kif setgħu nikktuni jew ferrħuni . Ridt noħroġ ukoll l- aspett fid- differenza soċjali u politika ta' bliet li għal snin twal isseddqu fid- demokrazija waqt li oħrajn għadhom isibu posthom fil- ħelsien politiku ġdid tagħhom . Bliet għonja fil- ġid materjali m' oħrajn ifqar . Bliet li jiddominaw kummerċjalment u politikament m' oħrajn sottili . 7 Il- poeżija hija vjaġġ filwaqt li fil- vjaġġ hemm il- poeżija . Kif tirreaġixxi għal frażi bħal din ? Il- poeżija hija vjaġġ intelletwali fejn il- poeta jimraħ fis- sbuħija tal- ħsieb u fis- sbuħija tal- kelma miktuba kif imfissra mill- qalb li ħabtet kif tnisslet fiha t- tqanqila jew il- leħma tagħha f' mument partikolari li ma jiġix meta wieħed irid iżda meta l- moħħ , il- qalb u r- ruħ jingħaqdu flimkien biex ifissru tqanqila ta' emozzjoni ewlenija . Filwaqt li l- vjaġġ tal- poeżija huwa espressjoni elevata fejn id- distanza u d- destinazzjoni tal- wasla tagħha huma sublimi aktar minn espressjoni ordinarja li tingħad kuljum mingħajr tferfir tal- qalb u tar- ruħ . It- tifsira espressa hija mirquma u mogħnija bi frażijiet li ma jintesewx kif jingħaddu . 8 Salv Sammut u l- parteċipazzjoni tiegħu f' Lejliet ta' Poeżija organizzati mill- Għaqda Poeti Maltin . X' jista' jiggwadanja l- poeta u l- ħabib tal- poeżija minn serati u għaqdiet bħal dawn ? Nitkellem għalija individwalment , jisgħobbini li ma ħadtx sehem fihom aktar qabel . L- ewwel ħaġa f' dawn is- serati m' hemmx min jistħajlu aħjar minn ħaddieħor u ħadd ma jogħla fuq ħaddieħor . Kull min irid jiġi u jaqra xogħlu huwa mistieden li jagħmel dan mingħajr irbit ta' tema jew kundizzjoni oħra . Issir midħla u tagħmel ħbieb ġodda u ssir taf b' esperjenzi u xi drabi titgħallem ukoll minn fejn għandek tgħaddi biex ix- xogħol tiegħek tmexxih 'il quddiem . F' dawn il- Lejliet li huwa interessanti huwa biss il- POEŻIJA u mhux x' int , min int u xi twemmin tħaddan . Kulħadd l- istess u kulħadd bl- istess ħsieb aħħari li jsemma' xogħlu u jgħolli l- poeżija fuq il- pedestal li jixirqilha . JIEN RAJT WAQT LI KONT G } ADDEJ ( Mejju 27 , 2008 ) Jien u g ] addej minn fost il- kotra m [ enna ti [ ri wara l- ] in- eternità bla sabar f' destinazzjonijiet differenti ; in ] ares u nifli b' ] arsa ta' skrutinju lejn dil- folla mitlufa fis- subkonxju individwali . fl- istazzjon u fit- tara [ ta' l- underground tiela' bl- escalator g ] al kirja mla ] ] ma tal- midinba ma' dmug ] ħa mxerred ja ] sel l- g ] elt l- umanità . Rajt direttur - e \ ekuttiv bil- mobajl ma' widnejh jag ] ti struzzjonijiet biex bi sforz kollettiv ilkoll ifasslu l- mod manipolattiv ta' kif b' diplomazija u strate [ ija fina jg ] elbu l- avversarju kompetittiv . Rajt tallab im` er` er jifrex il- mitra ] tal- kartun , u qabel jag ] laq g ] ajnejh im \ ell [ a mit- trakomja jisma' f' widnejh il- ] oss itarrax tat- tren fuq il- linji u jist ] ajlu damdim fil- profondità ta' ru ] u ; i ] ares imqit lejn l- indifferenza tal- kotra g ] addejja bla kompassjoni minn ] dejh . Rajt mera [ ewwa vetrina ta' Spi \ erija u fir- riflessjoni tag ] ħa dehret il- mara adultera tibki dmug ] l- intolleranza tas- so` jetà ; g ] adda d- direttur - e \ ekuttiv f' manipolazzjoni jikkompeti mal- ] a \ en tal- kompetitur ; xiref it- tallab jimtedd fuq il- mitra ] tal- kartun I \ da fuq kollox , fihom kollha lma ] t lili nnifsi fl- isfond tal- mera li tikxef kull verità ; bniedem solitarju b' apatija kbira iterraq fit- toroq tal- belt kosmopolitana fis- skiet tas- solitudni g ] addej fost il- kotra li qed tg ] ix f' dinja ta' egoi \ mu sfrenat . Salv Sammut għadu kemm ippubblika antoloġija poetika bl- isem ta' TIZWIQA ( 2008 )