Illum 25 ta' Novembru 2007 • Nr 56 Uffiċjal Relazzjonijiet Pubbliċi Żminijietna - Leħen ix- Xellug , Valletta L- ittra ta' Saviour Cachia dwar il- housing u l- ġustizzja soċjali ( Illum 18 ta' Novembru ) , b' risposta għall- ittra tiegħi dwar l- istess suġġett ġimgħa qabel tqajjem diversi mistoqsijiet dwar din il- kwistjoni , b' mod ferm iktar bilanċjat minn dak ippreżentat minn dawk li jridu liberalizzazzjoni sħiħa tas- suq tal- kera akkost ta' kollox . Il- proposta ta' Cachia li jkun hemm bord rappreżentattiv li jara li jkun hemm kera iktar ġusta hi proposta li ta' min jikkunsidraha . Iżda din m' għandhiex taħdem bil- ħsieb li twassal għall- evakwazzjoni ta' dawk li qed jgħixu fi proprjetajiet li nkrew qabel l- 1995 , għax b' hekk ikollna inġustizzja soċjali kbira . Infakkar li l- liġijiet tal- kera ta' l- 1939 għenu biex eluf ta' Maltin sabu saqaf u kenn . L- argument ta' Cachia dwar it- taxxa tas- suċċessjoni li hi bbażata fuq il- prezz tal- proprjetà u mhux fuq il- prezz tal- kera , hu argument validu wkoll , għax l- eredi jkollhom iħallsu taxxa li hi sproporzjonata mad- dħul mill- kirjiet ta' proprjetajiet li nkrew qabel l- 1995 . Infakkar li f' dak li għandu x' jaqsam mal- housing , Żminijietna - Leħen ix- Xellug qed tipproponi li : Ikun hemm iktar fondi pubbliċi għall- housing soċjali li hu affordabbli . Il- Gvern għandu jissussidja l- interessi tal- banek għal skop soċjali . Ma jkunx hemm iktar liberalizazzjoni fil- liġi tal- kera qabel ma jkun hemm proċess li jwassal għal pjan sħiħ u nazzjonali dwar il- housing . Dan il- pjan għandu jiżgura li l- gruppi soċjali l- iktar vulnerabbli ma jispiċċawx evakwati minn fejn joqogħdu . Il- Gvern jista' jissalvagwardja d- drittijiet ta' min jgħix fi proprjetà li nkriet qabel il- liberalizazzjoni ta' l- 1995 billi jagħti kumpens annwali lis- sidien ta' dawn il- proprjetajiet . Bini li qed jitħalla vojt għal skopijiet ta' spekulazzjoni jiġi ntaxxat , mit- tielet bini vojt 'il quddiem . Nagħlaq billi ngħid li hemm qbil ma' Cachia dwar pjan nazzjonali u sħiħ dwar il- housing . Sfortunatament hemm min qed jibqa' sieket dwar din il- ħtieġa , u hemm min qed jimbotta għal bidliet mgħaġġlin li fl- aħħar mill- aħħar jistgħu jwasslu għall- evakwazzjoni tan- nies . Żminijietna - Leħen ix- Xellug temmen li l- ġustizzja soċjali għandha titpoġġa qabel is- suq ħieles . Ufficjal Relazzjonijiet Pubblici Illum 11 ta' Novembru 2007 Il- volum taċ- ċensiment nazzjonali dwar il- housing juri b' mod ċar li hemm dilemmi kbar f' dan is- settur . 69 % ta' dawk li jgħixu f' propjetajiet mikrija huma anzjani . Dan juri li l- proposti ta' dawk li jridu iktar liberalizazzjoni fil- liġijiet tal- kera huma irresponsabbli u nieqsa mill- kuxjenza soċjali , speċjalment fil- kuntest kurrenti ta' prezzijiet għalja tal- propjeta' . Ghal dawn l- aħħar snin ingħataw impressjonijiet foloz li dawk li jgħixu f' propjetajiet mikrija qabel il- liberalizzazzjoni tal- 1995 huma nies sinjuri li faċilment jistgħu ikampaw f' sitwazzjoni ta' suq ħieles fil- propjeta . Izda ċ- Censiment juri li l- maġġoranza ta' dawk li jgħixu fi propjeta' mikrija huma kbar fl- eta' – u hi ħaġa ċara li l- eta' avvanzata hi fattur importanti li jista' jikkaġuna aktar faqar . Ghal din ir- raġuni Zminijietna tilqa' l- fatt li kemm il- Partit Nazzonalista kif ukoll il- Partit Laburista ma cedewx għall- pressjoni biex ikun hemm suq kompletament ħieles li jippermetti lis- sidien tal- propjeta' li jkeċċu lil min qed jgħix fil- propjetajiet tagħhom . Ic- ċensiment juri wkoll li mil- liberalizzazzjoni ta' l- 1995 , il- propjetajiet għall- kiri naqsu minn 28 % fl- 1995 , għal 21 % fl- 2005 . Dan juri li l- argument ta' dawk li jridu aktar liberalizzazzjoni , bil- ħsieb li aktar liberalizzazzjoni ġġib magħha aktar propjetajiet fis- suq tal- kera , ma jfissirx li huma neċessarjament korretti . Jekk xejn , aktar liberalizazzjoni iġġib magħha aktar problemi soċjali . Barra minn hekk , ħafna Maltin jixtiequ jkunu s- sidien tad- djar tagħhom għax din tagħti aktar sigurta' u stabilita' ekonomika w soċjali . Pajjiz ta' nies li jgħixu f' propjeta' mikrija f' suq ħieles hu pajjiż fejn dawn l- istess nies huma dgħajfa meta mqabbla mas- sidien . Fatt ieħor ta' tħassib hu l- fatt li l- propjetajiet vojta żdiedu bi 17 , 000 fl- aħħar 10 snin filwaqt li l- permessi għal żvilupp żdiedu f' 48 , 000 fl- aħħar seba' snin . Ic- ċensiment juri li 22.4 % tal- bini f' Malta hu vojt tul is- sena kollha . Hi ħaġa ironika li filwaqt li l- bini vojt qed jiżdied , il- Gvern żied il- medda ta' art għall- iżvilupp fl- eżerċizzju tar- razzjonalizazzjoni tal- 2006 . L- art ' ODZ ' ( outside development zone ) għandha tiġi riveduta u mnaqqsa , u l- propjeta' li hi vojta għal raġunijiet purament spekulattivi ( eżempju mit- tielet bini vojt ' l quddiem ) għandha tiġi ntaxxata . F' dan ir- rigward il- proposti ta' Alternattiva Demokratika huma pass pożittiv , għal kuntrarju tal- proposti favur il- liberalizzazzjoni totali fil- liġi tal- kera . Il- proposti tal- MLP u l- PN dwar is- sussidji fuq self għal xiri tad- djar , huma pożittivi . F' dan ir- rigward , il- proposti Laburisti għandhom impenn soċjali akbar , speċjalment minħabba li jkopru aktar gruppi soċjali . Izda z- żewġ partiti ewlenin għandhom jagħmlu aktar biex jippenalizzaw l- ispekulazzjoni tal- propjeta' , li hi kaġun ewlieni għaz- żieda rampanti fil- bini vojt . Ovvjament , hawnhekk wieħed ma' jistax ma jsemmix is- saħħa kemm ekonomika kif ukoll politika ta' kuntratturi kbar . Fl- istess ħin il- ' housing ' soċjali provdut mill- istat għandu jkun aktar affordabbli . Fl- aħħar mill- aħħar , hemm ħtieġa ta' pjan nazzjonali dwar il- ' housing ' , bl- involviment tas- socjeta' ċivili .