Hemm minjiera ta' għerf u informazzjoni għad-dispożizzjoni tal-bniedem. Il-ktieb, id-diversi dokumenti f'arkivji varji, films, issa iktar minn qatt qabel, qegħdin hemm jistennewna. Jistennew li jinfetħu u jinqraw, jiġu mixtarra u meħuda lura fil-kuntest sħiħ storiku tagħhom. Fil-kuntest ta' dawk li jridu l-verità. Ta' dawk li jfittxu li jkunu jafu dak li ġara verament. Dawk li huma l-fatti mhux l-impressjonijiet, jew dak li qalu, jew dak li uħud li kitbu l-istorja jriduna nemmnu. Jekk tmur bis-sewwa tfittex, issib ferm iktar milli taħseb. Memorji Tul dan is-sajf, fir-riċerka kontinwa li moħħi jeħodni fiha, sibt punti ġodda fit-tastieri tal-istorja. Wara li erġajt qrajt partijiet mill-ktieb tal-ekonomista magħruf John Kenneth Galbraith, "The Affluent Society", mort infittex. Fuq l-ixkafef tal-Università, fl-eqqel tas-sħana sibt żewġ volumi tiegħu. Ħadd, ma rajt, li kien ħadhom qabel. F'wieħed minnhom, "A Life in Our Times", sibt dak li għadda minnu wara t-Tieni Gwerra Mondjali. Appena spiċċat, tqabbad sabiex jagħmel analiżi ekonomika ta' dak li r-reġim Nażista kien applika. Rapporti ekonomiċi li daħħluh sabiex isir jaf dawk li kienu responsabbli għat-traġedji li n-Nażiżmu ġieb miegħu. F'żewġ kapitoli xejn twal imma diretti. Wieħed 'Germany, 1945' u l-ieħor 'Albert Speer and after' jiftħu l-għajnejn dwar dak li jidher, u fuq l-oħra dak li verament kien. Il-leġġenda ta' organizzazzjoni perfetta taqa'. L-istorja ta' bnedmin kapaċi, aqwa minn oħrajn, taqa' ferm u ferm iktar. Hemm osservazzjonijiet ta' fatt f'dak li dan il-bniedem sab fid-domandi li għamel, fid-dokumenti li ġew għad-dispożizzjoni tiegħu. Fosthom, li d-dinja demokratika kienet iktar produttiva fil-"war effort" minn dik Nażista. Kif ukoll li kien hemm parteċipazzjoni akbar tan-nisa fid-dinja anti-Nażista milli l-kontra. Il-kontra ta' dak li naħsbu Mhux biss, imma l-ewwel kapitlu jitlaq mill-fatt li din il-ġerarkija inkompetenti Nażista kienet għamlet l-aħħar xhur tagħha tixrob u taħrab mir-realtà. Tifhem iktar Meta taqra wkoll dak li numru ta' Nsara fil-politika għaddew minnu fl-istess kunflitt. Tifhem ukoll iktar meta tqis kif Don Luigi Sturzo, Segretarju tal-Partit Popolari Taljan, ġie trattat. Kif il-ġerarkija tal-Kurja Rumana ddeċidiet li għandu jirreżenja, jitwarrab u jiġi eżiljat biex ma jkunx ta' xkiel fir-relazzjonijiet mal-Faxxiżmu. Wieħed jifhem kemm hemm min idum biex jifhem kemm il-Lemin, b'dożi qawwija ta' Lemin ieħor, huma żbaljati. Li mhumiex is-soluzzjoni għall-isfidi li l-kultura Kattolika tiltaqa' magħhom. Li mhumiex il-protetturi jew id-difensuri tal-Knisja Kattolika. Li huma, anzi, l-anti-messaġġ Nisrani. Li, anzi, jirkbu fuq l-ispazju li wħud fil-Knisja jagħtuhom biex jissudaw kontra dak li huwa l-Evanġelju u kontra d-duttrina soċjali tagħna. Tgħallem l-istorja Hemm lezzjonijiet varji għad-dispożizzjonijiet tagħna. Imma, sfortunatament, nibqgħu niltaqgħu ma' dawk li jaħsbu li l-Lemin u l-forom żbaljati tiegħu huma soluzzjoni għal dak li hu għaddej fid-dinja. L-isfidi 'materjalisti' tallum m'għandhom xejn differenti mill-isfidi ta' qabel. L-istrumenti, l-għodda għad-dispożizzjoni jistgħu jkunu differenti. Imma s-soluzzjonijiet għalihom jibqgħu daqshekk ieħor kostanti. Il-messaġġ Nisrani jitlob, minnu nnifsu, attenzjoni għall-metodu. Jitlob attenzjoni għall-bżonn ta' għarfien li ma hemmx ġustifikazzjoni f'użu ta' mezzi żbaljati għall-għanijiet tajba. Jitlob li ma jkunx hemm żbalji li, għada pitgħada, wieħed jiddispjaċih li jkun daħal fihom. Ideat imħawda Il-Qaddis Papa Pawlu VI, dawn l-iżbalji m'għamilhomx. Anzi, bata huwa stess minnhom. Kien il-bniedem li ġie mbaskat sew. Kien ra b'għajnejh kif il-politika hija importanti fil-ħajja, u li huwa possibbli li jkollok waħda li tispira ruħha mill-valuri Nsara. Kien jemmen fiha huwa wkoll, mingħajr ma nħakem minnha. Biss illum, sfortunatament, hawn min irid inessi dik il-memorja. Qisu jistħi mill-iżbalji, difetti u nuqqasijiet varji tal-Insara tiegħu fil-politika biex jarmi kollox. Proċess li jiftaħ il-bieb għall-ispazju ta' dawk li mhumiex Insara. Jiftaħ u jżid għalih innifsu iktar il-problemi li jiġu bil-proposti li rajna u qegħdin naraw. Ma hemmx min jgħallem Forsu wħud jistgħu jaħsbu li din il-problema mhix l-isfida prinċipali. Jista' jkun, però li hemm bżonn li jsir mill-ġdid huwa l-għarfien li l-Lemin Estrem ħsara biss iġib. Li mhuwiex is-soluzzjoni, jew il-protezzjoni kontra dawk li huma fuq linji anti-Kattoliċi. Hemm lezzjonijiet varji u kostanti fl-istorja, fl-esperjenza umana li trid tingħad mill-ġdid. Nappella sabiex dan isir, għax serjament nittama li dawn l-iżbalji ħoxnin ma jerġgħux jirrepetu ruħhom.
Ċerti żbalji jridu jirrepetu rwieħhom?