B'reazzjoni għal dak li ġara lil Mark Camilleri, iċ-chairman tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb ( mitlub jirriżenja minn Frank Fabri, is-segretarju permanenti fil-ministeru tal-Edukazzjoni ), xi wħud tellgħu messaġġi ta' kundanna. Fost il-messaġġi laqatni ħafna post li tellgħet l-avukat Anna Mallia li qajjimli memorji koroh ta' meta, għal xi żmien bejn l-1986 u l-1987, kont nadem f'dak li kien jissejjaħ iċ-ċivil. Kont naħdem il-Mid-Med Bank bħala student-ħaddiem u jum fost l-oħrajn, is-Sibt filgħodu, irċevejna komunikat urġenti mill-gvern li t-terminu tagħna mal-bank kien se jintemm ħesrem u mit-Tnejn ta' wara 'l hemm kellna nirrappurtaw f'dipartimenti varji tal-gvern. Ix-xorti dejjem titbissem b'dik it-tbissima sardonika bagħtitni d-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali, fil-binja li hemm faċċata tat-Teatru Bla Saqaf, dak iż-żmien magħruf bħala t-Teatru l-Imwaqqa'. Id-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali, fis-snin tmenin, kien wieħed mill-aktar postijiet deprimenti, degradanti u umiljanti li fih wieħed seta' jsib ruħu, sakemm ma kontx tkun wieħed minn tal-qalba, f'uffiċċju bil-fitted carpets u skrivani kollhom make up u dbielet issikkati. Dak it-Tnejn filgħodu, b'geddum jiknes minn Putirjal sas-Social Service via Strada Rjali, sibt ruħi f'wieħed minn dawn l-uffiċċji fl-ewwel sular. Laqgħatni ras kbira li ħallieni bilwieqfa quddiemu u ċempel lil xi ħadd: "Hawn dal-ġdid tal-Mid-Med, fejn se nibagħtuh? Ċaw ċaw ċaw." Imbagħad dar fuqi: "Int għall-insurance fit-tielet sular u saqsi għal Stagger D. L-Estacode tafha, qrajtu?" Ma kelli ebda idea l-Estacode x'kien/et u weġibt le. "Issa għidilhom juruhlek mela. Importanti li la qed taħdem mal-gvern ma tistax tikteb fil-gazzetti. Dik importanti ħafna." L-Estacode, sirt naf malli tlajt fit-tielet sular - post mudlam, mimli trab, dwejjaq u mewt (u ovvjament bla fitted carpets) - kien is-sett ta' regoli li ħaddiem tal-gvern kellu jobdi reliġjożament, il-kmandamenti taċ-ċivil li llum sirna nużaw it-terminu "kodiċi ta' etika" bħala ewfemiżmu. U tassew, waħda mir-regoli hi li bħala impjegat tal-gvern, ma stajt issemma leħnek billi tikteb xi ittra 'l hemm u 'l hawn lill-editur. Dawk kienu s-snin tmenin, meta Facebook ma kienx jeżisti, u meta l-edituri tal-gazzetti, ovvjament dawk li kienu jistampaw it-titlu bil-blu, kienu jippubblikaw ittri bin-nom-de-plume, preżumilment mibgħutin minn dawk li kienu jobdu l-Estacode imma fl-istess ħin ma jobduhiex. Jiġifieri qegħdin ngħidu li r-riġidità militari tal-Kuruna kienet għadha tirregola l-mod kif jiffunzjona ċ-ċivil. Jiġifieri qegħdin ngħidu li parti sostanzjali mill-workforce ma setgħetx tgħid dak li tħoss pubblikament. Qed ngħidu li l-gvern/ijiet ta' wara l-Indipendenza ħassewhom komdi jħallu lill-ħaddiema - ċittadini - tagħhom għeriewen mid-dritt fundamentali li jgħidu dak li jħossu b'mod pubbliku. Mhux ta' b'xejn, mela, li snin wara l-Indipendenza politika tal-pajjiż, l-imħuħ kienu għadhom magħluqin f'borża tal-plastik bħal ħobża tal-kexxun timmoffa. L-istat Malti ried u ordna li ċ-ċittadini tiegħu jkunu doċli u ubbidjenti, bla ħalq u, addirittura, bla moħħ. L-istat ried jibdel lill-impjegati tiegħu u liċ-ċittadini inġenerali, f'viti u skorfini ħalli l-apparat tal-kontroll jaħdem tajjeb. Għax ovvjament, biex l-apparat ideoloġiku tal-istat, ħa nuża t-terminoloġija Althusserjana, jaħdem hemm bżonn ta' apparat ripressiv u l-famuża Estacode kienet parti minn dan. Ma nafx l-impjegati tal-gvern għadhomx miżmumin milli jkunu individwi. Imma fl-assenza tal-estacode, dejjem hemm l-email li tordnalek biex tirriżenja dak il-ħin stess. Għax f'dal-pajjiż mimli ħniżrijiet u remettar, erba' kelmiet la Maltija joħolqu skandlu akbar mid-dardir li ħiereġ mill-inkjesta pubblika li trid titwaqqaf. Appropożitu, tgħid l-Estacode kienet tħallina nivvutaw fil-Malta Got Talent?