L-eventi ta' dawn l-aħħar jiem ċaqilqu l-ilmijiet sew. Ir-referendum uniku għall-ħruġ mill-Unjoni Ewropea tar-Renju Unit ġieb il-konsegwenzi tiegħu, li għalkemm ftit jistgħu jbassruhom bil-preċiż, però ġiebu l-inċertezza fuq quddiem. X'ser joffri l-futur ma nafux. Nistgħu nippruvaw nirraġunaw dwar x'ser iġib u dak li x'm'għandux inħallu jsir. Żgur mhux forsi, il-prijorità tagħna għandha f'dan tkun dik li tassigura li l-Unjoni Ewropea tibqa' taħdem u tibqa' tissaħħaħ. Il-qabżiet kbar li għamilna u għad nistgħu nwettqu f'diversi setturi, proprju għax aħna membri sħaħ, għandhom jikkonvinċuna fuq dan il-bżonn. Għalhekk irridu ningħaqdu, iktar minn qatt qabel, mal-membri l-oħra biex nassiguraw li nibqgħu mexjin 'il quddiem, nirfinaw, nissudaw u nkabbru dak li għandna u dak li aħna. Nifhmu s-sitwazzjoni Għal ħafna, mhux ser tkun faċli li jifhmu u jaċċettaw Unjoni Ewropea nieqsa mir-Renju Unit. L-ewwel: li jifhmu li d-deċiżjoni li ħa dan il-poplu li jaqta' ruħu barra minnha trid tiġi rispettata, mhux injorata. It-tieni, li fl-effetti tagħha aħna għandna d-dmir li nnaqqsu dawk negattivi f'kemm nistgħu. Ser ikollna nbiddlu numru ta' strateġiji u alleanzi fi ħdan l-istess Unjoni. F'dan, f'ħafna sens ser nerġgħu mmorru lura għal dak li kien pajjiżna qabel ma waslu fih l-Ingliżi. Ser inevitabilment jonqsu fid-dimensjonijiet tagħhom numru ta' influwenzi u rabtiet soċjo-ekonomiċi mar-Renju; biss jissudaw iktar mal-Unjoni, bil-konsolazzjoni li pajjiżna ser jibqa' jkollu vuċi fil-kapitolu fejn il-pajjiż li ddominah għal tant snin irrinunzja għalih. Ħolm jew le Fid-dinja Ewropea tal-lum hija ħolma li taħseb li tista' tkun poplu li tgħix billi ma tirrikonoxxix is-saħħa u l-potenzjal tal-Unjoni. Hemm realtà li ħadd ma jista' jaħrab. Ir-Renju Unit, bid-deċiżjoni tiegħu mar lura għal dak li żewġ sekli ilu kien jiftaħar li kien fih: "In splendid isolation". Fl-1850 iċ-ċirkostanzi kienu differenti. L-Unjoni kienet qegħda fl-aqwa tal-bini tal-Imperu u l-Ewropa ma kenitx żviluppata u magħquda kif inhija llum. Dik il-politika żmienha spiċċa. Ir-Renju, anke jekk irid imur iktar għal rasu jaf li ma jistax jgħix mingħajr ma jkollu xi forma ta' ftehim mal-Unjoni. Wieħed li, fiċ-ċirkostanzi, ħadd ma jista' jippretendi li jkun l-istess bħal ma għandu issa. Għalhekk, diversi qed iħossu li l-ħolma ta' eżistenza mingħajr involviment f'ħidmet l-Unjoni ma tistax isseħħ. Qed jissoġra li, fir-realtà jiġi dettat lilu direttament jew indirettament dak li ma jridx jew li ma jaqbillux. Renju li m'għadux? Iċ-ċirkostanzi qed ikomplu jinbidlu ta' taħt fuq. Fit-18 ta' Settembru 2014 kien sar referendum ġewwa l-Iskozja sabiex ikun hemm l-indipendenza mill-bqija tar-Renju. Hemm, l-Unjoni wissiet li vot favur ikun ifisser il-ħruġ minnha. Ir-riżultat kien li 55% kienu kontra u 44% favur, mentri f'dan ir-referendum l-Iskozja vvutat b'maġġoranza ta' 62% favur li tibqa' fl-Unjoni. Għalhekk, il-biża' li tinqata' barra ma hemmx dubju li kienet il-lieva naħa u oħra. Daqshekk ieħor fuq dan jidher li hemm sens li Nicola Surgeon, il-Prim Ministru tal-Parlament Skoċċiż bdiet ħidmietha f'direzzjoni li żżomm 'l-Iskozja ġewwa waqt li l-Ingilterra toħroġ barra. Kemm dan huwa possibbli niddubita: l-ewwel, għax hemm rabtiet storiċi, kulturali li mhux faċli wieħed jaqtagħhom u t-tieni, għax deċiżjoni simili tixħet iktar lura lir-Renju minn dak li m'għadux. Qabża fid-dlam Iktar ma naqra, iktar ma nisma', jidher dejjem iktar ċar kemm ħadd ma verament ikkalkula ġewwa dak il-poplu u fl-Unjoni x'ser ikunu l-effetti veri ta' din is-separazzjoni. Il-kummerċ, l-ekonomija, is-settur finanzjarju huma llum mibnija madwar u bil-premessa li huma parti mill-Unjoni. Ma hemmx alternattiva għaliha. Jistgħu, għada pitgħada, jippruvaw jaqtgħu kull rapport minnha, imma llum jidher ċar li bdew jirrealizzaw li kull ma jkunu qed jagħmlu huwa li jgħaddu fuq platt tal-fidda xogħol lil Stati oħra fi ħdan l-istess Unjoni. Meta poplu jirrinunzja għal vantaġġ tiegħu, ma hemmx dubju li dan m'huwiex ser jibqa' fuq l-ixkaffa imma ser jeħduh oħrajn. Ma hemmx rispetti f'dan, hemm biss konsegwenzi. It-tnaqqis fil-pożizzjoni strateġika li kellu ser iġib tnaqqis fid-dħul u miegħu ser jikbru l-problemi soċjali li dan il-poplu diġà qiegħed jiffaċċja. F'dan hemm ir-riskju li huma bdew deħlin biċċa biċċa f'deżert li ma jwassalhomx neċessarjament lejn Ġerusalemm. L-effetti fuq l-Unjoni Għal min ma jafx tajjeb l-Unjoni, dan ir-riżultat seta' bagħat il-messaġġ li ser ikun il-bidu tat-tmiem tagħha. Fir-realtà ser, minflok, iġibha iktar lejn konsolidament. Il-pożizzjonijiet politiċi ġewwa l-Unjoni li kienu jittieħdu mir-Renju Unit issa ser jispiċċaw bla sostenitur. Dan jiftaħ iktar il-bieb sabiex probabbilment ikomplu jiżdiedu l-membri f'direzzjonijiet oħra. Għalhekk għandek pajjiżi fertili, bħal dawk fil-Balkani jew iktar 'il bgħid fi ħdan il-komunità ikbar tal-Kunsill tal-Ewropa, li jersqu viċin. Mhux biss, imma issa li l-istess Unjoni qegħda turi li għandha l-interess li timxi bil-pass tagħha mingħajr għaġġla fil-konfront tal-ħruġ tal-istess Renju, il-kumplikazzjonijiet ser jiżdiedu. L-Unjoni ser, f'dan, finalment tassigura li ġġib lir-Renju fil-pożizzjoni li trid hija. Ma ninsewx li diġà hemm esperjenza Ewropea ma' żewġ Stati b'saħħithom ekonomikament li m'humiex membri imma li xorta għandhom bżonn qawwi tal-Unjoni: in-Norveġja u l-Iżvizzera. Dan flimkien mal-fatt li l-pożizzjoni fin-negozjati m'huwiex bejn partijiet fuq l-istess livell imma fejn ir-Renju qiegħed fi żvantaġġ għax issa ġie jiddependi iktar minn qatt qabel fuq il-volontà tal-Unjoni. Inħarsu fit-tul It-telliefa ta' dan kollu, ma hemmx dubju, huma dawk li jgħixu fir-Renju Unit. Pass pass, jum wara l-ieħor, l-effetti negattivi ser jinħassu għalihom u ħaddieħor m'għandux għaġġla jew raġuni li qabel kellu biex isalvahom. Jiġi liema Prim Ministru ġdid fir-Renju Unit, għadu ma jafx għal dak li dieħel għalih. Biss aħna, bħala membri sħaħ fl-Unjoni rridu nassiguraw il-politika tagħna fit-tul. Il-konsegwenzi ma nistgħux inżommuhom. Biss, nistgħu minn issa nibnu l-qafas sabiex ġenerazzjonijiet oħra jiġu f'sensihom u jidħlu lura fl-Unjoni. Hemm f'dan quddiemna, fuq naħa l-fatt li meta tneħħi l-votanti Skoċċiżi u Irlandiżi, l-maġġoranza fl-Ingilterra hija ferm ikbar biex joħorġu. Hemm fuq l-oħra l-ġenerazzjoni żagħżugħa li, fil-maġġoranza tagħha, trid tibqa'. Bibien imbexxqa rridu nħallu. Rabtiet ser jibqgħu Għal pajjiżna, rabtiet politiċi, soċjali u ekonomiċi ma hemmx dubju li ser jibqgħu. Biss, l-intensità tagħhom u l-livell tal-koperazzjoni fihom ser jonqsu. Dak li seta' jsir b'ċertu faċilità u bil-vantaġġ ta' suq kbir għad-dispożizzjoni, issa ser jinbidel. Nafu nservu bħala l-post minn fejn tista' tinnegozja ġewwa l-Unjoni, però nafu li huwa iktar faċli għax hemm inqas spejjeż taħdem ma' dawk iktar viċin tagħhom. Nistgħu wkoll ngħinu biex innaqqsu fl-effetti negattivi bil-pożizzjonijiet tagħna fl-Unjoni għalihom. Biss, hemm hemm mument meta ser nifhmu li dan ma jistax isir jew li bih ser inbatu aħna wkoll. Hu x'inhu, ma nistgħux inżommu lura l-arloġġ, anqas il-konsegwenzi tad-deċiżjoni li ġiet meħuda. Nistgħu biss nagħrfu li aħna mifruda mir-Renju u magħquda fl-Unjoni.
Fir-Renju jew fl-Unjoni.