SWALI ĠODDA TA' ŻMIEN IL-BRONŻ FIL-MUŻEW NAZZJONALI TAL-ARKEOLOĠIJA Hekk kif dil-ġimgħa attendejt għall-ftuħ tas-swali l-ġodda ta' Żmien il-Bronż fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija fil-belt Valletta, ikkonfermajt li finalment il-poplu Malti jista' jħossu kburi bil-livell attraenti u modern li ntlaħaq permezz ta' dawn l-esebizzjonijiet arkeoloġiċi. Waqt introduzzjoni qasira li saret lill-pubbliku preżenti, il-Kuratriċi Prinċipali tal-Mużew, Sharon Sultana, tkellmet dwar il-proċess li sar biex dawn is-swali ngħataw xeħta moderna, kreattiva u edukattiva. F'isem Heritage Malta hija rringrazzjat lir-rappreżentanti tal-Mediterranean Bank Plc li permezz tal-patroċinju tagħhom ġew integrati bosta attivitajiet interattivi li komplew jagħnu l-esperjenza unika tal-Mużew. Min-naħa tiegħu s-CEO tal-Mediterranean Bank Plc, Mark Watson, awgura suċċess lil dan il-proġett filwaqt li stqarr li dan kien mezz li bih il-Bank xtaq jagħti xi ħaġa lura lill-pajjiż li laqgħu fih. Preżenti wkoll għal dan il-ftuħ kien hemm l-arkeologu magħruf Dr David H Trump li għal bosta snin ħadem fuq diversi siti arkeoloġiċi f'Malta u Għawdex. Dr Trump fakkar kif fl-1954, huwa żar Malta għall- ewwel darba sabiex jassisti lil John Evans fl-iskavi tal-Ġgantija, filwaqt li ħa l-opportunità biex isellem lil dan l-arkeologu li għadu kif ħalliena x-xahar li għadda. Finalment Dr Trump innifsu, bħala espert ta' dan is-suġġett, dawwar lill-pubbliku mas-swali l-ġodda ta' Żmien il-Bronż fejn anki ta xi spjegazzjonijiet dwar esebiti partikolari. Fosthom huwa talabna ninnutaw id-dekorazzjonijiet tipiċi fuq diversi esebiti bħal buqari u reċipjenti oħra. Partikolarment għal qalbu kienet bieqja li nkisret u ssewwiet fi Żmien il-Bronż. Spaga moderna kienet turi kif in-nies primittivi kienu ħaffru fl-għonq tal-bieqja biex sewwew il-fuħħar imkisser; ċertament ġest li jikkonferma l-linja li tgħaqqad bejn il-bniedem l-antik u dak modern ta' llum. Impressjonanti ferm u żgur il-mimmi t'għajnejn Dr Trump hija sezzjoni magħmula minn rikostruzzjoni tar-raddi tar-roti (cart-ruts) li wieħed isib madwar il-gżejjer tagħna. Mgħottija taħt il-ħġieġ imma trasparenti biżżejjed biex wieħed jieħu l-impressjoni li hu miexi fuq l-art, il-viżitatur jista' jinnota wkoll l-inserzjoni ta' biċċiet ta' fuħħar matul it-triq, sabiex tingħata aktar l-idea taż-żmien li qed nitkellmu dwaru. Naturalment is-swali l-ġodda ta' Żmien il-Bronż iħaddnu fihom għadd kbir ta' esebiti arkeoloġiċi ta' dan il-perjodu. Informazzjoni dettaljata kemm bil-lingwa Maltija u kif ukoll b'dik Ingliża toffri spjegazjoni ċara u sempliċi tal-oġġetti esposti fil-vetrini varji. Mappa interattiva tal-gżejjer Maltin turi diversi siti ta' Żmien il-Bronż u taqsamhom bejn sezzjonijiet ta' fdalijiet arkeoloġiċi, postijiet ta' abitazzjoni, biċċiet ta' fuħħar, fdalijiet fl-għerien, fosos u dolmen. Partijiet mis-swali ġew diżinjati b'ambjent Malti li tassew jilqgħek filwaqt li f'kull kamra hemm ukoll numru ta' oġġetti li n-nies jistgħu jimmanipulaw bħar-rikostruzzjoni tad-dolmen u l-menhir li wieħed jista' jmiss u l-għodda tal-insiġ primittiva. Is-swali letteralment ikellmuk permezz ta' numru ta' dvds li jinsabu fuq il-post, fosthom filmati mill-arkivji tal-PBS li juru s-sejba ta' Għar Mirdum. Żieda oħra attraenti mal-Mużew hija kamra ddedikata għat-tfal li jżuru dawn is-swali. Infatti fuq ħafna mwejjed u siġġijiet ikkuluriti, it-tfal jistgħu jaqraw numru ta' kotba interessanti relatati mal-arkeoloġija jew inkella jimlew u jpinġu l-pakkett ta' attivitajiet li jingħatalhom. Għal dawk it-tfal aktar kbar hemm ukoll xi kompjuters għad-dispożizzjoni tagħhom. Ma nistax ħlief nirrakkomanda lill-poplu Malti sabiex iżur dawn is-swali u jesperjenza hu wkoll il-kapaċità ta' dawn l-esebiti li jeħduk lura eluf kbar ta' snin u jlaqqgħuk ma' wħud mill-ewwel nies li għexu fuq pajjiżna. Attendenza numeruża tagħmel ukoll kuraġġ lil dawn l-entitajiet biex ikomplu jipprovduna b'aktar swali ta' dan il-livell professjonali. Il-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija jinsab fi Triq ir-Repubblika l-Belt u jiftaħ kuljum, apparti xi festi, mit-8:00am sas-7:00pm. Huwa faċilment aċċessibli fuq kull livell. Il-prezz tad-dħul huwa ta' €5 għall-adulti, €3.50 għall-viżitaturi ta' bejn it-12 u s-17-il sena u dawk il-fuq minn 60 sena, €2.50 għal tfal taħt it-12-il sena, filwaqt li t-tfal taħt il-5 snin jidħlu b'xejn. Il-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija huwa kollu kemm hu aċċessibli, b'lifts li jkopru kull sular. Żjara bla ħlas bi gwida tal-mużew issir darbtejn kuljum fl-10:00am u fit-3:00pm. Il-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija huwa wieħed mill-mużewijiet u siti li għandha taħt il-kura tagħha Heritage Malta ( (Nota: Dan l-artiklu ġie ppubblikat fit-Torċa tal-14 t'Awwissu 2011) Muzew Nazzjonali Arkeologija Żmien il-Bronż
SWALI ĠODDA TA' ŻMIEN IL-BRONŻ FIL-MUŻEW NAZZJONALI TAL-ARKEOLOĠIJA