Ftit ġimgħat ilu, il-Prim Ministru Joseph Muscat wissa li jekk il-Maltin ma jridux aktar barranin, jistgħu jinsew il-pensjonijiet. Żied li, kieku Malta kellha tmur lura għas-sitwazzjoni li kienet fiha qabel, il-pajjiż ma jkunx jista' jħallas għall-pensjonijiet u jkollu jiżdied il-piż fuq min iħallas it-taxxa. Kien hemm reazzjonijiet negattivi għal din l-istqarrija minn kull naħa: l-Oppożizzjoni, is-soċjetà ċivili u l-mezzi tax-xandir. Fit- Times of Malta tal-11 ta' Frar, Carmel Mallia, il-president tal-Alleanza tal-Organizzazzjonijiet tal-Pensjonanti, qal li l-organizzazzjonijiet tal-pensjonanti huma mweġġgħin ħafna minn din l-istqarrija u mħassbin ferm dwarha għaliex, għal darb'oħra, il-pensjonanti qed jingħataw it-tort għall-qagħda soċjali u ekonomika preżenti. Żied li, f'dawn l-aħħar ħames snin, il-pensjonanti saru dejjem ifqar hekk kif il-prezzijiet tal-prodotti, is-servizzi, il-kera u s-saħħa, fost oħrajn, sparaw 'il fuq. Fakkar lill-qarrejja tiegħu li, skont il-Eurostat, wieħed minn kull erba' pensjonanti f'Malta uffiċjalment jinsab f'riskju ta' faqar minkejja l-boom ekonomiku tal-pajjiż. Fl-aħħar nett, stieden lill-Prim Ministru jkun trasparenti dwar is-sitwazzjoni preżenti u jiddikjara li l-eżempju tiegħu meta semma l-pensjonijiet ma għandu qatt jitqies bħala theddida għall-pensjonijiet u l-pensjonanti. Iċ-ċifri uffiċjali b'rabta mal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali jistgħu jagħtuna tagħrif siewi. Jekk inħarsu lejn iċ-ċifri l-aktar reċenti, ippubblikati fid-29 ta' Marzu 2018 fil-Gazzetta tal-Gvern ta' Malta, insibu li l-fondi mill-kontribuzzjonijiet għas-sigurtà soċjali u l-kontribuzzjoni diretta tal-Istat jammontaw għal €875,053,633. In-nefqa totali għall-pensjonijiet taħt l-iskemi kontributorji tilħaq €749,667,709, u b'hekk tindika bilanċ pożittiv bejn il-kontribuzzjonijiet u n-nefqa fuq il-pensjonijiet. Huwa biss meta jitnaqqsu l-ispejjeż amministrattivi (€8,132,555) u s-servizzi rikorrenti tas-saħħa (€670,074,218) li tirriżulta diskrepanza ta' €544,688,294 fis-sigurtà soċjali. Dawn iċ-ċifri juru li kieku l-gvern juża l-kontribuzzjonijiet għall-pensjonijiet, ma jkunx hemm defiċit fil-pensjonijiet. Għalhekk, mhuwiex ġust li t-tort għall-problema li hemm fil-pensjonijiet bħalissa jingħata lill-pensjonanti. Tabilħaqq, kif xi wħud kitbu tul is-snin li għaddew, il-leġiżlazzjoni ta' Malta (L-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, Kap. 318) ma tawtorizzax li s-servizzi rikorrenti tas-saħħa jitħallsu mis-sigurtà soċjali. Tassew li f'Malta hawn kunsens nazzjonali biex din in-nefqa tiġi ffinanzjata mill-fondi tal-Istat, iżda għaliex għandha tiġi ffinanzjata minn dħul allokat għall-pensjonijiet? B'rabta ma' dan, fl-1979, il-prim ministru ta' dak iż-żmien, Dom Mintoff, neħħa l-Fond għall-Assigurazzjoni Nazzjonali, u l-kontribuzzjonijiet kollha għas-sigurtà soċjali minn min iħaddem, l-impjegati u l-gvern ġew inklużi fil-Fond Konsolidat ta' Malta, fejn setgħu jintużaw għal spejjeż oħrajn. Barra minn hekk, ir-riformi ta' Mintoff kienu jfissru wkoll li l-pensjonijiet il-ġodda 'taż-żewġ terzi' kienu limitati minkejja l-kontribuzzjonijiet tal-persuna, u li parti min-nefqa tal-gvern kienet titħallas minn dawk li kienu intitolati għal pensjoni mingħand min kien iħaddimhom, kif inhu l-każ tal-pensjonanti tas-servizz li ġew imċaħħda parti mill-pensjoni tal-Istat tagħhom li kemm huma kif ukoll min kien iħaddimhom ikkontribwixxew għaliha. Qabel l-1979, dawk li kienu ħaddiema taċ-ċivil kienu jirċievu din il-pensjoni tal-assigurazzjoni nazzjonali flimkien ma' pensjoni tas-servizz mit-Teżor. Il-valur reali ta' din tal-aħħar ikompli jonqos kull sena. Il-pensjonanti f'din is-sitwazzjoni ilhom iħallsu l-kontribuzzjoni kollha kemm hi għal aktar minn 40 sena iżda jirċievu biss ammont żgħir għal dan. Qiegħdin jikkofinanzjaw pensjonijiet oħrajn permezz tal-kontribuzzjonijiet tagħhom, allura għaliex qed jiġu mċaħħda dak li hu tagħhom bi dritt? Ta' min niftakru wkoll li, kif qal Albert Cilia-Vincenti, il-president tal-Assoċjazzjoni Nazzjonali tal- Pensjonanti tas-Servizz, fit- Times of Malta (28 ta' Jannar), il-gvern ta' Malta jnaqqas ukoll il-pensjoni kontributorja tas-sigurtà soċjali ta' Malta għal dawk li jirċievu wkoll pensjoni tas-servizz minn pajjiż ieħor tal-Unjoni Ewropea. Ftit ġimgħat ilu, ktibt lil-Ministru għas-Solidarjetà Soċjali Michael Falzon dwar dan iżda, sa issa, ma ngħatat ebda tweġiba. Inħoss li l-gvern qiegħed jikkalkula b'mod kliniku li din id-demografika qiegħda tonqos u għaldaqstant qiegħda progressivament titlef l-impatt elettorali tagħha. Għall-kuntrarju, għandna nuru solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet u niżguraw li l-pensjonanti jgħixu f'dinjità. Dan l-artiklu deher fil-Mument, 24 ta' Frar 2019 Ir-residenti jibbenefikaw minn proġetti ta' żvilupp enormi li jikkummerċjalizzaw art pubblika? Il-bilanċ pożittiv baġitarju ta' Malta qed jolqot lil gruppi soċjali differenti bl-istess mod? Il-koeżjoni soċjali qiegħda tingħata l-importanza li jistħoqqilha fil-proċess ta' politika f'Malta? Dawn huma xi wħud mill-mistoqsijiet li jixirqilhom riċerka msejsa fuq l-evidenza permezz ta' valutazzjonijiet tal-impatt soċjali ( social impact assessments ). F'artikli oħra f'din il-gazzetta semmejt il-bżonn li jiġu evalwati l-impatti soċjali ta' proġetti ta' żvilupp. Fid-dawl tal-mudell ekonomiku Malti bħalissa, inħoss li llum il-ġurnata l-ħtieġa għal evidenza bħal din hija akbar minn qatt qabel f'oqsma ta' politika differenti. Qabelxejn, jista' jkun li xi qarrejja mhumiex familjari ma' dan it-terminu. Valutazzjoni tal-impatt soċjali tanalizza l-effetti soċjali tal-iżvilupp u l-bidla soċjali, kemm dawk maħsubin kif ukoll dawk li ma jkunux. L-Assoċjazzjoni Internazzjonali għall-Valutazzjoni tal-Impatt tiddefinixxi valutazzjoni tal-impatt soċjali bħala l-proċess ta' analiżi, monitoraġġ u mmaniġġar tal-konsegwenzi soċjali intenzjonati u mhux intenzjonati, kemm pożittivi kif ukoll negattivi, ta' interventi ppjanati u kull proċess ta' bidla soċjali mibdi minn dawk l-interventi. Dawn il-bidliet jistgħu jvarjaw minn diżastri naturali sa tkabbir fil-popolazzjoni u minn interventi ta' politika sa proġetti waħdanin ta' żvilupp. Meta jseħħu bidliet bħal dawn, il-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali jinvestigaw l-effetti fuq il-ħajja ta' kuljum tan-nies f'termini ta' kultura, politika, komunità, saħħa, kuntentizza, aspirazzjonijiet, ħtiġijiet, jeddijiet u responsabbiltajiet, fost oħrajn. Jipprovdu d-data għal tfassil ta' politika li jkun imsejjes fuq l-evidenza. Jistgħu jintużaw diversi metodi, kemm kwantitattivi kif ukoll kwalitattivi, fil-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali. Il-metodi kwantitattivi jirreferu għal data ġeneralizzabbli speċjalment fl-għamla ta' numri, filwaqt li dawk kwalitattivi jipproduċu data aktar fil-fond dwar kwistjonijiet partikolari. Fost il-metodi ta' riċerka fil-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali għaldaqstant jista' jkun hemm stħarriġ tal-popolazzjonijiet ikkonċernati li jsirulhom mistoqsijiet dwar kif huma jipperċepixxu l-bidla involuta. Metodi etnografiċi jistgħu jinvolvu ħarsa aktar fil-fond lejn il-prattiki ta' kuljum tan-nies, filwaqt li intervisti jistgħu jivverifikaw il-pariri, it-tħassib u l-interpretazzjonijiet ta' persuni li għandhom għarfien espert jew esperjenza fil-qasam rispettiv li jkun qed jiġi analizzat. Il-metodi jistgħu jinvolvu wkoll l-analiżi tad-diskors fuq is-suġġett involut, pereżempju billi jitqies dak li jkun qiegħed jingħad fl-isfera pubblika, sew mill-pubbliku, is-soċjetà ċivili, atturi politiċi, il-mezzi tax-xandir u minn oħrajn . Il-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali għaldaqstant għandhom jinvolvu s-sehem ta' partijiet interessati differenti, idealment billi titħaddem taħlita ta' metodi ta' riċerka. Aktar milli jkunu eżerċizzji ta' darba, il-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali għandhom ikunu kontinwi, u idealment iwasslu għal politika li tkun aktar xierqa għall-kwistjoni involuta. B'hekk jistgħu jitwettqu rakkomandazzjonijiet u miżuri li jtaffu effetti negattivi, u dawn ikunu msejsa fuq evidenza soċjali xjentifika. Huwa importanti wkoll li l-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali jiġu eżaminati minn persuni bl-istess livell ta' għarfien espert tal-esperti li jkunu wettquhom. Dan ifisser li jekk ikun qed isir studju minn grupp ta' esperti fix-xjenzi soċjali, dan l-istudju għandhom jagħmlu skrutinju tiegħu esperti indipendenti oħrajn fix-xjenza soċjali. Dan jista' jgħin biex jiġu identifikati dgħufijiet, kunflitti u titjib possibbli fl-istess valutazzjoni tal-impatt soċjali. Kif inhuma l-affarijiet, ma hemm ebda linji gwida nazzjonali dwar il-ħtieġa ta' valutazzjonijiet tal-impatt soċjali f'Malta. It-twettiq ta' studji bħal dawn fuq proġetti ta' żvilupp jiddependi mid-diskrezzjoni tal-Awtorità tal-Ippjanar. Meta jsiru, b'eċċezzjoni, ikunu studji ta' darba dwar proġetti kbar ta' żvilupp. Dan effettivament ifisser li proġetti ta' żvilupp fuq skala iżgħar b'impatti kumulattivi akbar ma ssirilhomx valutazzjoni tal-impatt soċjali. Jekk inħarsu lejn interventi oħra ta' politika, il-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali huma prattikament ineżistenti. Fost eżempji oħra, nistgħu nsemmu l-importazzjoni ta' eluf ta' ħaddiema, il-bejgħ tal-passaporti, id-dinamika tal-agrikoltura, l-għoli tal-ħajja, l-urbanizzazzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta' art pubblika. Tabilħaqq, hemm bosta oqsma fejn jistgħu jiġu introdotti valutazzjonijiet tal-impatt soċjali f'Malta: il-konsultazzjoni tal-gvern dwar leġiżlazzjoni ġdida, proposti għall-baġit nazzjonali, l-adozzjoni ta' direttivi tal-UE, il-kumitati parlamentari u l-kunsilli lokali huma biss ftit minnhom. Pereżempju, il-kunsilli lokali jistgħu jwettqu valutazzjonijiet tal-impatt soċjali biex jistabbilixxu profili tal-komunitajiet, elementi kulturali komuni u differenzi kulturali, ħtiġijiet soċjali, id-demografika, l-effetti tal-iżvilupp, u affarijiet oħra. L-Università ta' Malta u istituzzjonijiet edukattivi oħrajn bħalissa qed jipproduċu gradwati fi xjenzi soċjali differenti li huma mgħammra biex iwettqu valutazzjonijiet tal-impatt soċjali u li huma sensibbli għall-bżonn ta' tfassil tal-politika msejjes fuq l-evidenza. Ejjew ma naħlux riżorsi tant importanti. Ejjew nilħqu kunsens politiku biex nintegraw il-valutazzjonijiet tal-impatt soċjali f'kull qasam. Dan l-artiklu deher fil-Mument Billing:
Acting on the State of the Environment Report - Michael Briguglio Our clarion call - Michael Briguglio Tnaqqis fil-pensjonijiet fl-aqwa żmien – Michael Briguglio Pension cuts in best of times - Michael Briguglio 
 
 Is the economy improving your quality of life?  - Michael Briguglio 
 
 Valutazzjonijiet tal-impatt soċjali – Michael Briguglio 
 
 Letter to the Ombudsman regarding Utility Bills