Isqfijiet ta' Malta It-tradizzjoni tgħid li l-Knisja f' Malta twaqqfet minn San Pawl għall-ħabta tas-sena 60 W.K. Nafu li dan huwa minnu għax insibu dan il-fatt imniżżel fil-ktieb tal-Atti tal-Appostli. Ma nafux sewwa s-sena li fiha Pawlu ġie Malta u lanqas nafu l-post fejn il-bastiment li kein fuqu kien inkalja. It-tradizzjoni tgħidilna wkoll li pawlu kien ordna l-ewwel isqof, jiġifieri Malta tista' titqies bħala waħda mill-ewwel djoċesijiet fid-dinja. Kien Pubilju l-ewwel isqof tal-gżejjer tagħna. Irridu nimmaġinaw id-dinja ta' elfejn sena ilu, dinja differenti għal kollox minn dik tal-lum. Lanqas ma rridu nimmaġinaw djoċesi organizzata bħal dawk li aħna imdorrijin bihom illum il-ġurnata. Għaddew aktar min elf sena mill-miġja ta' San Pawl f' Malta biex pajjiżna kien saret suffraġju, jew magħqud mal-Arċidjoċesi ta' Palermo. Dan insibuh fil-Bolla Papali tal-10 ta' Lulju, 1156 tal-Papa Adrijanu IV u konfermat 4 snin wara mill-Papa Alessandru III. Fit-3 ta' Marzu tal-1797 il-Papa Piju VI ħareġ il-bolla bl-isem Memores Nos fejn għadda t-titlu ta' Arċisqof ta' Rodi lill-isqfijiet ta' Malta. Fl-1309 il-gzira ta' Rodi għaddiet f' idejn il-Kavallieri ta' San Ġwann imma t-Torok keċċewhom minn hemm fl-1522. Sena wara l-arċidjoċesi ta' Rodi spiċċat u saret waħda titolari. Bejn l-1523 u l-1797 it-titlu ta' Arċisqof ta' Rodi kien jingħata lil isqfijeit aktarx Taljani li xi wħud minnhom anke spiċċaw kardinali. Vincenzo Labini kien l-ewwel isqof ta' Malta li beda wkoll iġorr it-titlu ta' Arċisqof ta' Rodi. Fl-1928 id-djoċesi ta' Rodi reġgħet twaqqfet u għalhekk it-titlu ittieħed mill-isfijiet ta' Malta. Dak iż-żmien Dom Mauro Caruana kien isqof ta' Malta. Fid-29 ta' Marzu, 1928 dan l-isqof ingħata t-titlu Personali ta' Arċisqof ta' Malta minkejja li Malta kienet għadha ma saritx arċidjoċesi. Fl-1817 id-djoċesi maltija bdiet tifforma parti mill-provinċja ekkleżjastika tal-arċidjoċesi ta' Palermo fi Sqallija. Fl-1844 bdiet taqa' direttament taħt is-Santa Sede. Fl-1864 il-Papa Piju IX waqqaf id-djoċesi ta' Għawdex, li kienet taqa' direttament taħt is-Santa Sede wkoll. Sir M. Gonzi l-ewwel Arċisqof ta' Malta Fl-14 ta' Ottubru 1943, l-Isqof ta' Għawdex, Mikiel Gonzi, inħatar isqof koadjutur ta' Malta. Isqof koadjutur huwa isqof li jkun qiegħed jgħin isqof djoċesan u li jkollu d-dritt għas-suċċessjoni. Qabel l-1983 kien hemm distinzjoni bejn isqfijiet koadjuturi u dawk mingħajrha. Fis-17 ta' Diċembru, 1943 miet l-isqof Caruana. Monsinjur Mikiel Gonzi sar l-isqof ta' Malta. Post Monsinjur Gonzi ħadu Ġużeppi Pace. Fl-1 ta' Jannar 1944 id-Djoċesi ta' Malta kienet elevata għal Arċidjoċesi u hekk Gonzi sar l-ewwel Arċisqof ta' Malta. Dakinhar ukoll ingħaqdu l-Arċidjoċesi ta' Malta u d-djoċesi ta' Għawdex biex twaqqfet il-provinċja ekklezjastika ta' Malta l-isqfijiet ta' Malta aktarx li dejjem kienu jkunu Sqallin imma mill-1807 il quddiem din Il-ħaġa spiċċat u bdew ikunu isqfijiet ta' nazjonalità Maltija li jmexxu l-Knisja ta' Malta. Dawn il-Maltin kienu: Ġużeppi Mercieca 1976 2007 Mons. P. Cremona Arċisqof Emeritu Matul is-snin id-djoċesi jew l-arċidjoċesi ta' Malta kellha għadd ta' isqfijeit awżiljarji. Dawn kienu: Ġużeppi Mercieca 1974 1976 Charles J. Scicluna 2012 maħtur amministratur appostoliku fit 18 ta' Ottubru 2014. Issa min imiss jiżdied ma' din il-lista?
WARA PAWLU CREMONA MIN IMISSU?