"Kollox għandu żmienu ... hemm żmien biex tiskot u żmien biex titkellem" [Koħèlet 3:1, 7] F'termini moderni, dawk aktar sekulari, ngħidu li kollox għandu l-moda tiegħu, u dan mhux biss fil-ħwejjeġ u l-ilbies, imma wkoll fil-kliem. Kultant ċertu kliem jew espressjonijiet bħal donnhom isiru moda, allura ħallina nużawhom u nfajruhom, anke jekk mhux dejjem nifhmu sewwa x'inkunu ngħidu u dwar xhiex qegħdin nitkellmu. L-importanti li nimxu mal-moda, anke jekk din ma tkunx tixirqilna jew tgħodd għalina. Każ partikolari – ikkoreġġuni jekk sejjer żbaljat – huwa dak dwar il-kliem sekularizzazzjoni u sekulariżmu. Ma nafx għaliex, imma dan l-aħħar rajt u rċevejt numru ta' kummenti u emails dwar dawn is-suġġetti. Il-ħasra hi li meta niktbu jew nitkellmu, minħabba xi skop moħbi jew minħabba nuqqas ta' tagħrif, inħaltu l-waħda mal-oħra. Minn dan fhimt li issa huwa żmien li nikteb, biex nipprova niċċara xi ftit id-differenza bejn kelma u oħra; mhux għax nippretendi li nifhem aktar minn persuni oħra, imma għax tal-anqas, fejn ma nafx, qabel nitkellem nipprova nistaqsi. U waqt li qed nikteb nipprova nifhem aħjar jiena wkoll. Fost ħafna oħrajn, qrajt diskors sabiħ li kien għamel fl-Avvent tal-2010, il-patri kapuċcin, Raniero Cantalmessa, Risposta Cristiana al Secularismo. Jgħid li minkejja li s-sekularizzazzjoni hija fenominu kumpless u aktarx miftiehem b'modi diversi, madankollu spiss tirreferi għall-awtonomija bejn is-saltna ta' Alla u dik ta' Ċesri. F'dan is-sens mhux talli ma tmurx kontra l-Evanġelju, anzi ssib l-għeruq tagħha propju fih. Iżda xi drabi l-kelma hija wżata biex tirreferi għal dik il-ġabra ta' atteġġjamenti li jeħduha kontra kull reliġjon u kontra kull fidi, u għal dan normalment nużaw il-kelma sekulariżmu. Mill-istess għerq imma b'tifsira differenti Għalkemm iż-żewġ kelmiet isibu għeruqhom fil-kelma seklu [saeculum bil-latin], u f'dan is-sens jirreferu għaż-żmien ta' issa, imma fil-waqt li s-sekularizzazzjoni tista' tagħraf u tirrispetta l-possibiltà ta' realtà oħra li tmur 'il hinn miż-żmien ta' issa, l-għan tas-sekulariżmu huwa l-qerda ta' kull ħaġa li fis-soċjetà tista' tirreferi għal xi ħajja oħra 'il hinn minn dik ta' hawn. Kieku dan kellu jseħħ fit-totalità kollha tiegħu ma jkunx ifisser biss li titneħħa mis-soċjetà u mill-ħajja publika l-idea ta' Alla u kull ma jirreferi għat-traxxendent, imma wkoll it-tneħhija ta' dak kollha li fl-istorja u l-kultura ta' poplu jkun ġej minn xi forma ta' reliġjon. F'pajjiż bħal tagħna fejn għeruq il-kultura Maltija huma msawra ma' dik nisranija u għalhekk imorru lura sa elfejn sena, is-sekulariżmu totali jkun ifisser il-qerda sħiħa mhux biss tar-reliġjon imma wkoll ta' kull identità tal-poplu. Min jippromwovi ideat bħal dawn ikun qed jgħid li dak kollu li emmnu, dak kollu li għamlu, dak kollu li tħabtu u tqabdu għalih l-antenati tagħna kienu ħmerijiet. Kienu nies diżillużi li qatt ma għarfu r-realtà. U issa mn'alla [skużawni bis-sekulariżmu lanqas dan it-terminu ma nkunu nistgħu nużaw], issa grazzi għalina, uliedna u d-dinja se jkunu jafu dak li ta' qabilna qatt ma għarfu. B'passi żgħar u bil-mod. Sintendi, jgħidu li s-sekulariżmu jrid jidħol b'passi żgħar biex ħadd ma jinħasad għax inkella kollox imut fuq ommu. Pass pass nibdew biex nibdlu l-ismijiet tat-toroq kollha li jfakkru xi qaddis, bħal triq San Filep f'Ħaż-Żebbuġ, triq Sant Elena f'Birkirkara, Triq il-Kunċizzjoni f'Bormla, etc; jew dawk li jfakkru postijiet jew ġrajjiet reliġjużi bħal triq il-Knisja jew triq il-Parroċca li nsibuhom kważi f'kull raħal, jew triq il-Kungress Ewkaristiku fil-Mosta, etc. F'pass ieħor, forsi wkoll jiġi qabel, nibdlu l-ismijiet tal-kulleġġi, l-iskejjel, l-isptarijiet, iċ-ċimiterji. Ma nafx ma' dawn ikollniex nibdlu wkoll dawk ta' bosta ħwienet u djar. L-ismijiet ta' rħula bħal San Pawl il-Baħar jew Santa Luċija jew San Ġwann, dawn nistħajjel li jkollna nsibulhom xi isem ieħor ukoll. Bla dubju ta' xejn li t-tagħlim tar-reliġjon fl-iskejjel imur kontra l-prinċipji tas-sekulariżmu! Ma dan jiġi t-tneħħija tal-kurċifissi u simboli reliġjużi oħra minn postijiet publici bħal skejjel, uffiċini, qrati, parlament. U x'nagħmlu bil-mijiet ta' statwi ta' qaddisin fil-kantunieri tat-toroq tagħna? Għaliex le! Forsi wkoll is-slaleb minn fuq il-knejjes u x-xbiehat tal-qaddisin mal-faċcati tagħhom. L-armar u tiżjin ta' toroq fil-jiem tal-festi. It-tiżjin tat-twieqi ta' djarna bil-Bambin fi żmien il-Milied. Il-purċissjonijiet u kull forma oħra ta' manifestazzjoni reliġjuża fil-publiku. Għandi kurżità dwar inkunx nistgħu inżommu isimna! Tgħid ikollna nagħmu xi rikors fil-qorti biex nibdluhom ukoll. U dawn huma biss ftit passi żgħar li wieħed irid joħodhom bil-mod il-mod biex ħadd ma jixxokja ruħu. Imma dawk ta' moħħhom magħluq xorta jibqa' jkollhom id-dritt li jħaddnu r-reliġjon li jixtiequ huma, basta fil-privat. Libertà reliġjuża, imma fil-privat. Sintendi, anke hekk tkun qed tiġi maħnuqa l-libertà reliġjuża, għax din ma tfissirx biss il-jedd ta' twemmin ħieles, imma wkoll id-dritt ta' espressjoni u ċelebrazzjoni libera ta' dak it-twemmin. Imma jekk il-passi lejn is-sekulariżmu jsiru bil-mod u bil-għaqal, allura meta naslu s'hawn, leħen dawk il-ftit li jitkellmu tant ikun dgħajjef li tagħhom ikun biss bħal wieħed jgħajjat fid-deżert. Imbagħad hemm aspett ieħor tas-sekulariżmu għax il-ħsieb warajh tant huwa radikali li jridx iġib biss il-qerda totali tar-rabta tal-poplu mal-imgħoddi reliġjuż tiegħu, imma fuq kollox ma' dak li għadu ġej. Skont is-sekulariżmu, il-fidi hija delużjoni li biha l-bniedem jittama f'ħajja oħra fejn hemm jista' jsib dak li m'għandux jew ma jistgħax ikollu hawn. Għalhekk aktar milli jeqred biss is-sisien passati tal-poplu, ikun qed itelliflu wkoll it-tamiet futuri, dawk li jmorru ferm 'il hinn mill-kaptelli tal-qabar; għax skont is-sekulariżmu, mal-mewt jispiċċa kollox. Skont huma, missirijietna u ommijietna, in-nanniet u bużnanniet tagħna, dawn kollha u dawk ta' qabilhom, lilna mhux fidi b'wirt ta' tama ħallewlna, iżda illużjoni. F'dan is-sens, is-sekulariżmu jeqred il-fundament l-aktar bażiku ta' kull dinjità umana, għaliex jekk lil bniedem tneżżgħu minn għan aħħari, tirrendih ġugarell f'idejn strutturi bil-ferm akbar minnu; tista' tabortieh qabel jitwieled u jekk marid tista' bil-ħniena kollha "traqqdu" darba għal dejjem. Jekk bi prijorità jagħżel il-ħajja d-dar u l-familja minflok dik tal-fabbrika jew tal-uffiċċju, allura tgħid li hu inutli għall-magna ekonomiku u produttiva tal-pajjiż u tqisu bħala ċittadin ta' klassi nferjura jew takkużah li mhux jaqdi dmiru lejn is-soċjetà. Dan għaliex meta lill-bniedem teħodlu d-dinjità tiegħu, allura huwa jsir biss biċċa mill-ingranaġġ u tkun il-magna l-kbira li tiddeċiedi x'tip ta' edukazzjoni għandu jircievi, liema suġġetti jista' jistudja u f'liema skejjel għandu jmur. U dan biex ikun jista' jipproduċi aktar. L-għan aħħari tas-sekulariżmu huwa li tinqered darba għal dejjem mill-ħsieb u l-vokabularju tas-soċjetà kull referenza għall-eternità. U jekk ma hemmx eternità, allura fil-ħajja ma jifdlilna ebda skop ieħor ħlief li nieklu u nixorbu għax għada mmutu [1 Kor 15:32]. Jiena lill-ħajja umana naralha żewġ orizzonti; dak mnejna titla' xemx fuq ħajjitna jurina l-oriġni tagħna; dak fejn tinżel ix-xemx jindikalna d-destinazzjoni fejn għandna mmorru. Għas-sekulariżmu, dan huwa biss ħolm u fantasija, u jekk joħdulna l-bieb mnejn dħalna u dak li minnu ser noħorġu, allura d-dinja ssir gaġġa, li fiha jkun aħjar li ma titwieled xejn. Iżda b'ħarsitna fuq dawn iż-żewġ orizzonti ħajjitna hawn hija biss mixja bi skop ċar u definit. Nafu mnejn tlaqana. Nafu fejn sejrin. Imma nafu wkoll għalfejn qegħdin hawn. Qegħdin hawn għax Alla kollox għamel tajjeb u f'waqtu. ... Nissel ukoll sens tal-imgħoddi u tal-ġejjieni f'moħħ il-bniedem." [ara Koħèlet 3:10-11]. U għalhekk kien kollu ta' xejn li sa minn sekli kbar ilu, bosta ttentaw jeqirdu dan is-sens mill-moħħ u l-qalb umana. Imma anke jekk għad jibdlu l-ismijiet kollha u ta' kulħadd imma isem kull persuna jibqa' dejjem minqux fuq il-pali ta' id dak li ħalqu [Isaija 49:16]. U jeqirdu kemm jeqirdu xbiehat reliġjużi, il-Missier ta' kulħadd ma jieqaf qatt jonqox suriet u xbiehat ġodda tiegħu nnifsu f'dawk kollha li Hu b'imħabba kbira jnissel u li fihom lkoll jonfoħ ir-Ruħ tiegħu [Ġen 1:27, 2:7].
Sekularizzazzjoni jew Sekulariżmu