Kelliem għall- Izvilupp Socjali u Ekonomiku – Alternattiva Demokratika L- Orizzont 31 ta' Diċembru 2008 Fl- 1910 , Winston Churchill , qal li wieħed jista' jagħti ġudizzju fuq kemm socjeta' hija civilizzata billi jara kif din titratta l- ħabsin . Ghaddew mitt sena u nistgħu ngħidu li sar avvanz kbir fid- drittijiet tal- ħabsin f' bosta soċjetajiet . Forsi wieħed mill- ikbar żviluppi kien l- abolizzjoni tal- piena kapitali f' ħafna soċjetajiet , fosthom dawk kollha li huma msieħba fl- Unjoni Ewropea . Izda xorta hemm bosta pajjiżi fejn teżisti l- piena kapitali u fejn ħabsin jiġu trattati b' mod degradanti . Bizzejjed insemmu l- każ tal- ħabsin miżmuma f' Gwantanamo , li qed jiġu miżmuma b' mod illegali u inuman mill- Gvern Amerikan . Dan il- każ u oħrajn bħali , qajjem kuxjenza ġdida dwar id- drittijiet tal- ħabsin . F' pajjzina , kien propju l- ġimgħa l- oħra li fil- Kon - Katidral ta' San Ġwann saret quddiesa koncelebrata f' għeluq il- ħamsin sena miz- żjara storika tal- Papa Ġwanni XXIII fil- ħabs ta' Regina Coeli f' Ruma , liema quddiesa ġiet imħejjija mill- fondazzjoni Mid- Dlam għad- Dawl u mmexxijja mill- Arcisqof Pawlu Cremona bil- preżenza tal- President ta' Malta Eddie Fenech Adami . Ta' min jgħid li fl- istess ġurnata , l- Arcisqof għamel żjara fil- ħabs u ltaqa' mal- ħabsin … ġest tassew nobbli . Jien ippartecipajt f' din il- quddiesa bħala Fiducjarju tal- Fondazzjoni Mid- Dlam Ghad- Dawl . Waqt iċ- ċerimonja , kemm l- Arcisqof kif ukoll Patri Mark Montebello qalu kliem tassew imdawwal , fejn fost oħrajn fakruna kif fil- martirju tiegħu , San Stiefnu talab għall- għedewwa tiegħu u qal , " Tqishulhomx dan id- dnub " . L- Arcisqof u Patri Mark fakruna ukoll li filwaqt li għandna nkunu kontra l- kriminalita' , għandna nzommu f' moħħna ukoll li l- ħabsin huma parti mis- socjeta' . Ghalhekk aħna lkoll responsabbli li fil- Habs jiġu trattati b' mod xieraq u li l- penitenza għanda sservi biex huma joħorġu mill- ħabs bħala nies aħjar milli daħlu . Jien naqbel ma' dan il- ħsieb u nemmen li ħabs għandu jservi bħala istituzzjoni li tirriforma lill- persuna u mhux li tneżżgħu mill- umanita' tiegħu . Fl- aħħar mill- aħħar , hija s- socjeta' li tirbaħ jekk il- ħabs jaġixxi b' mod li jirriforma . Bl- istess mod , hija s- socjeta' li tmur il- quddiem jekk tinvesti f' oqsma bħall- edukazzjoni , saħħa u l- ħarsien soċjali … Tajjeb jekk hawnhekk wieħed iqabbel il- mod kif fl- Unjoni Ewropea hemm iktar investiment f' dan il- qasam milli fl- Istati Uniti , bir- riżultat li fl- Istati Uniti hemm iktar inugwaljanza u iktar ħabsin ! F' pajjiżna sar titjib fid- drittijiet tal- ħabsin , iżda xorta jeżistu xi oqsma li jixirqilhom iktar attenzjoni . Studju xjentifiku tal- Fondazzjoni Mid- Dlam għad- Dawl juri li 56 % tal- ħabsin huma ricedivi u li 64 % tal- ħabsin jemmnu li l- ħabs m' huwiex qiegħed jippreparahom biex jiġu re - integrati fis- socjeta' . Ghalhekk tajjeb jekk wieħed jara jekk huwiex isir biżżejjed biex il- ħabs jgħin għar- riabilitazzjoni tal- ħabsin . Fost oqsma li jisthoqillhom attenzjoni tajjeb wieħed isemmi ukoll it- tul biex jinqatgħu s- sentenzi – ħaġa li toħloq anzjeta' kbira lill- dawk kollha involuti b' mod dirett jew indirett mal- każ konċernati . Bhalissa hemm kwistjoni ukoll dwar ħabsin f' diviżjoni tnax li tnaqsulhom il- viżti kif ukoll tnehhewlhom in- ' non - contact visits ' ( jiġifieri l- viżti minn wara l- ħġieġa ) , meta qabel dan seta' jsir kuljum . Barra minn hekk , filwaqt li l- priġunieri l- oħra kollha jistgħu jagħmlu xirja mill- canteen darbtejn fil- ġimgħa , il- ħabsin f' din id- diviżjoni issa jistgħu jagħmlu xirja darba biss fil- ġimgħa F' dak li għandu x' jaqsam ma' priġunieri barranin , kemm il- darba ikun hemm nuqqas ta' servizz ta' traduzzjoni tal- lingwa u nuqqas ta' rappreżentanza legali xierqa . Dan jista' iwassal għal konfuzzjoni u nuqqas ta' komunikazzjoni , bir- riżultat li dawn il- ħabsin jistgħu jispiċċaw lanqas jafu x' inhu jiġri sew dwar il- każ tagħhom . Tajjeb wieħed jitkellem ukoll dwar ħabsin li jiskontaw is- sentenza tal- ħabs . Kemm il- darba ikun hemm min għandu bżonn għajnuna . Hafna eks- ħabsin isibuha diffiċli li jsibu xogħol minħabba l- kondotta tagħhom , u hemm oħrajn li jkollhom saħansitra problema ta' residenza minħabba problemi finanzjarji , familjari jew problemi oħra . F' din is- sitwazzjoni xejn sabiħa , ikun hemm min jispiċċa jirrikorri għad- drogi jew għal forom oħra ta' kriminalita' . Ghalhekk , jeħtieġ li jkun hemm politika soċjali li tiffoka fuq il- proċess ta' re - integrazzjoni fis- socjeta' tal- ħabsin . L- aħħar u mhux l- inqas , hemm il- kwistjoni dwar l- introduzzjoni tal- ' parole ' , kif ġie propost minn għaqdiet bħall- Mid- Dlam għad- Dawl u l- Istudenti tal- Kriminologija u kif ġie imwiegħed mill- Gvern , Dan id- dritt jagħti xaqq ta' dawl lill- ħabsin li jġibu ruħhom tajjeb u li jitħallew joħorġu mill- ħabs b' ċertu kundizzjonijiet sa kemm tispiċċa s- sentenza . Naghlaq billi nsaqsikom għeżież qarrejja tiftakru li personaġġi storiċi bħall- Gesu ' Kristu , San Pawl , Antonio Gramsci , Mahatma Gandhi u Manwel Dimech kollha kienu ħabsin … . Mhux qed ngħid hekk biex nigglorifika l- ħabsi , iżda biex nuri li wara d- dlam verament jista' jkun hemm id- dawl . Il- festi t- tajba lill- qarrejja ta' l- orizzont u lill- ħaddiema tal- Union Print .