Mill- Asja ġew lura żewġt ihbieb tiegħi li magħhom naqsam l- interess tiegħi fl- arti grafika u ħwejjeġ oħra fosthom l- apprezzament ekoloġiku . Il- Ħamis li għadda flimkien morna nsellmu lil ħabib ieħor tagħna , Julian , li min- naħa l- oħra telaq lejn vjaġġ inkomprensibbli u inspjegabbli . Il- Ġuż saqsieni jekk Julian laħaqx temm il- missjoni tiegħu u jien irreciprokajt il- mistoqsija tiegħu b' oħra : Ghaliex naħsbu li aħna niġu fid- dinja biex inwettqu xi missjoni ? Quddiem din il- fażi tal- hajja fejn il- mewt tixhed li hemm bidu u tmiem , aħna nirrifflettu t- tifsira tal- eżistenza tagħna . Is- Sibt u l- Ħadd li għaddew kelli mumenti siekta u riflessivi . X' jista' jifhem moħħ ċkejken minn dan l- univers bla tarf . Jien miniex xi Santu Wistin imahhah fuq it- tifsira tat- Trinita . Inhares madwari u nara dan l- univers mifrux quddiemi hija għaxqa biżżejjed għalija . Jekk il- parteċipazzjoni tiegħi fih hix volontarja jew le , effettiva jew le , neccessarja jew le , ma nafx . Naf biss li din il- parteċipazzjoni ( li hija l- hajja kif nifhmuha aħna ) , hija taqbida kontinwa bejn il- ħajra għall- hena interna u l- esiġenzi fiżiċi esterni . Dan il- binarju , f' sintezi ta' kunċetti u riflessi li nadottaw matul ħajjitna , jgeghilna nirrelattaw ma' xulxin u mad- dinja madwarna . Fi kliem inqas stordut . . . il- hajja tkompli . Imma l- memorja ta' dawk li ġew qabilna u taw skop lil din l- esperjenza umana , tibqa' magħna , ħafna drabi biex isservi ta' kejl għas- suċċessi tagħna . Minn dan id- djarju eletroniku sempliċi u umli , nsellem lil dawk kollha li jgħożżu t- tifkira ta' Julian Manduca u nawgura li din tkompli tkun referenza utli matul ħajjithom . Is- Sibt filgħaxija attendejt għal attivita' fejn kienu ospitati xi sitt mitt ruħ fit- terrazzi enormi tal- forti Sant Anglu . Barra miċ- cena lussuza , l- attivita' kienet tinkludi raprezentazzjoni ta' logħob kavalleresk bħall- gostra , kompetizzjoni tal- arcieri u ta' ġellieda bix- xwabel . Ma nafx jekk teżistix skola hawn Malta għal dawn l- animaturi li jagħmlu riavvenimenti storiċi . Mid- dehra is- suq ma' jiflaħx għal dan it- tip ta' taħriġ għax għalkemm dawk ospitati applawdew il- wirja , l- ispettakklu kollu deher wieħed delettantesk . Il- prezentaturi tal- ispettaklu kienu tajbin u jidhru li ilhom jagħmlu dan ix- xogħol għal bosta snin imma quddiem udjenza multi lingwali , il- prezenturi zammew biss mal- lingwa Ingliża u b' hekk qalbu l- kult tal- kavallieri ta' San Ġwann fi dramm ta' Shakespear . Il- gran Mastru La Valette , Franċiż sa gharqubu , dawwar ilsienu aqwa minn King Lear . Bi ftit lezzjonijiet l- amimaturu u prezentaturi mqar ilissnu xi erba' sentenzi bil- lingwi li kienu jużaw il- kavallieri għal benefiċċju tal- korrettezza storika . Id- darba ta' qabel kont qiegħed f' attivita' oħra simili u kien hemm tlieta libsin ta' trubaduri u l- għaxqa ta' mużika li daqqew u l- kant ħelu li ħareġ minn fommhom , skuncentrani mhux ftit minn dak li suppost kont qed nagħmel , jiġifieri nagħmilha tat- taparsi karikaturista . Ghax wara kollox jien ukoll delettant . Imma dawn it- trubaduri kienu imharggin sewwa u l- performace tagħhom tant kienet eċċellenti li biha tħossok tmur lura fl- epoka tagħhom . Il- Ħadd erhejtilha lejn il- majjistral ta' Malta flimkien ma' marti u ibni . Filwaqt li kont qed naqra fil- gazzzetta li l- mepa qed tistudja l- possibilta' ta' riklamazzjoni tal- art , ( jiġifieri issib roqgħa baħar u tibdilha f' roqgħa art ) , innutajt kif Malta saret binja waħda . Flimkien , ibni marti u jien , gawdejna il- ftit li baqa' mill- pajsagg naturali għax illum qiegħed hawn u għada ħadd ma jafu . Il- ħoss tar- riħ u l- baħar qalb it- tvenvin tal- karozzi , inġenji tal- baħar u d- damdim tal- isterjojiet , kien donnu kanzunetta antika fuq żigarella qadima li l- volum tagħha qed jintefa bil- mod il- mod . Qed niftakar meta rajt mise en scene ta' " Vincent à Brixton " hawn - il- familja kienet titkellem bil- Franċiż imma li kien hemm tajjeb meta Vincent ( Van Gogh ) kien waħdu ma' oħtu kienu jitkellmu bl- Olandiż u tara s- sottotitoli taħt ( bil- projector ) . Il- lingwa tgħin ukoll biex tikkrea ambjent li l- lingwa franka ma toħloqx . Ara kif per eżempju f' ħafna filmijiet ta' Hollywood il- viljakki ma jitkemmlux bl- ingliz jew bl- aċċent american . Bhal fil- każ tan- Nazi kwasi dejjem jitkellmu bil- germaniz . Naturalment dan ukoll għandu l- skop politiku tiegħu .