Laqatni l-artikolu xi ġimgħat ilu fil- li kellu bħala suġġett il-kriżi ekonomika preżenti fid-dinja. F'parti minn dan, Thomas L. Friedman jgħid: " Dan l-argument fih ħafna sens. Il-bniedem jivvinta strumenti ġodda, mezzi differenti għax isib lilu nnifsu fil-bżonn. Mhux kull persuna jkollha fiha t-talent li tmur lejn toroq ġodda, anke jekk ma hemmx forzi esterni ta' neċessità. Biss dawk li għandhom dan il-melħ konċentrat fihom jispikkaw f'mumenti bħal dawn. Ikunu huma, diversi drabi, l-ewwel li jiftħu l-bibien għal soluzzjonijiet li jwieġbu għar-realtà li pajjiż, poplu, komunità jkunu qed jiffaċċjaw. Il-punt tat-tluq huwa kemm soċjetà tagħti importanza lill-istudju. Il-prijorità trid tkun l-edukazzjoni u l-għarfien li mingħajrha ma nistgħux nimxu 'l quddiem. L-investiment determinanti f'dawn l-aħħar għoxrin sena f'pajjiżna kien proprju dan. L-abbiltà li f'sitwazzjoni fejn l-infrastruttura ta' l-Istat Malti kienet qed titlob flejjes u attenzjoni, xorta waħda rajna li strateġikament jagħmel il-ġid li mmexxu t-tagħlim 'il quddiem. Mhux biżżejjed, b'danakollu, li tibgħat persuni fil-bank ta' l-istudju, imma huwa għaqli li tassigura li l-kwalità ta' dak li jingħad jogħla huwa wkoll. Illum nużaw il-kliem "eċċellenza", " " u oħrajn simili u sewwa nagħmlu, biss fir-realtà qegħdin sempliċement nerġgħu naffermaw li hemm lok għat-tagħlim mingħajr ma hemm wkoll rabta ekonomika magħha. Ma hemmx x'wieħed jiddibatti fuq dan. Huwa magħruf li ħafna ġenji ta' l-arti żviluppaw dan għad-dinja għax ġew injorati fuq proġetti kbar minn persuni li kellhom il-mezzi ekonomiċi biex jidħlu għal dan il-"kapriċċ". Il-"kapriċċi" ta' l-antik urew lin-nies ta' żmienhom is-saħħa politika tagħhom, manifestazzjoni pubblika tal-importanza ta' dak li twettaq, jew aħjar ta' dak li huma. Suġġett verament interessanti li reċentement l-Avukat Mark Micallef kiteb dwaru fit-tul fil-ktieb tiegħu " " li jimmerita attenzjoni żgur. Il-politika, l-espressjoni pubblika ta' l-invenzjonijiet tal-bniedem jgħaddi minn fuqhom iż-żmien. Il-pendlu jibdel l-iskop tagħhom, jew aħjar, fuq naħa jħalli u fuq oħra tiżdiedlu l-importanza f'setturi oħra. Dak li meta sar kien "biss" dikjarazzjoni politika, illum sar iktar wieħed marbut ma' kemm jirnexxilu jkun kreattiv il-bniedem. Persuni fl-ekonomija mhux dejjem japprezzaw dan il-fenomenu fl-iżvilupp uman u jkunu iktar disposti li janalizzaw biss x'invenzjonijiet ser iqallgħu flus u jħaddmu r-rota tal-kummerċ. Imma naħseb li meta jikkunsidraw kemm l-opri ta' l-arti huma mogħtija valur, u anzi huma kalamiti għal kummerċ ieħor, jistgħu jibdlu fehmithom. Id-dinja tgħallima fuq dan. Reċentement rajna numru ta' każijiet ta' diffikultajiet ta' natura diplomatika li twieldu proprju mill-għarfien tal-potenzjal tal-prodott li l-invenzjoni tal-ġenju tal-bniedem irnexxielu joħloq. Ta' kemm opri ta' l-arti għandhom saħħa ekonomika. Hemm, biex ngħidu hekk, żewġ każijiet klassiċi li ġejjin mid-dinja antika. L-ewwel, it-talba ta' l-Eġittu sabiex il-Ġermanja tagħti lura l-bust ta' Nefertiti. Ma nafx min wettaq din l-opra verametn sabiħa. Nafu biss li fl-1912, Ludwig Borchart sabu fl-iskavi tiegħu fl-Eġittu u ħadu miegħu f'Berlin fejn jinsab. Zahri Hawass, li llum huwa magħruf u aċċettat bħala awtorità, ddikjara li dan ittieħed illegalment (b'mezzi frodoloenti) u allura hemm bażi sabiex dan jingħata lura. L-istess, u dan huwa t-tieni każ, jista' jingħad fil-kontroversja interminabbli bejn l-Ingilterra u l-Greċja fuq 'l hekk imsejħa "Elgin Marbles", il-biċċiet tal-Parthenon li meta tmur fl-Akropoli tapprezzahom ferm iktar milli fuq l-istampi, ser jibqgħu żgur ballun ta' kontestazzjoni bejn dawn iż-żewġ pajjiżi. Ir-realtà ta' dawn l-eżempji hija li ħadd ma huwa dispost li jċedi dak li l-invenzjoni umana rnexxielha tagħmel. Dak li jsir fl-arti, fil-kultura, dak li l-bniedem kapaċi jivvinta għad-diversi raġunijiet li l-ħajja u ż-żmien jagħtu, jibqa' hemm. Iktar ma jkun tajjeb, iktar ma jkollu elementi ta' invenzjoni, ta' kreattività, iktar jispikka u jibqa' hemm fis-sekli li jista' jkun hemm għad-disposizzjoni tal-bniedem. Fortunatament għalina t-talenti li għandu l-bniedem ma jintilfux f'perjodu wieħed, imma jibqgħu għalina biex nużawhom. Aktar ma dan jiġi apprezzat mill-politiċi, iktar nimxu 'l quddiem. Dan għax nistgħu nistimulaw lura l-ekonomija lejn l-istabilità imma nistgħu wkoll naslu għal prosperità bl-abbiltà ta' l-invenzjoni. Dan l-artikolu kien ippubblikat fil-ġurnal Illum tat-12 ta' Lulju 2008.
Il-bniedem u l-invenzjonijiet