Il- ġabra ta' poeżiji ġdida TRAGITTI ( 2009 ) ta' Patrick Sammut u Andrew Schembri se tiġi mnedija waqt Lejla ta' Poeżija mtellgħa mill- Għaqda Poeti Maltin . Dan se jsir GHADA , il- Ġimgħa , 26 ta' Frar fis- 6.30 p . m . Il- post se jkun ir- Razzett tal- Markiż Mallia Tabone , fil- Mosta . Kulħadd huwa mistieden , u jkun hemm ħin biex dawk preżenti jaqraw xogħol minn tagħhom b' ilsna differenti . Għal min irid , ikun hemm kopji ta' TRAGITTI għall- bejgħ . Kumment dwar TRAGITTI mill- kittieba u poetessa Therese Pace : Imħabba fid- diversita` kollha tagħha , niket , tħassib , ħolm u tiftix , ilkoll jagħmlu parti minn din l- antoloġija li Patrick Sammut u Andrew Sciberras qasmu flimkien . Fil- poeżija ta' Patrick , minsuġa bi stil mexxej li jiftiehem imma fl- istess waqt rikka u oriġinali fil- metafora , joħroġ it- tiftix waqt il- vjaġġ uman tal- ħajja , tiftix għall- imħabba mixtieqa u dejjiema , għall- paċi u s- serħan tal- moħħ u tal- qalb kif ukoll in- niket tiegħu għall- firda minn ma' ommu . Biex iseħħlu jesprimi dan , huwa jitħabbeb mas- silenzju u jiddjaloga miegħu u permezz tiegħu ma' Alla donnu biex jakkwista kompromess jew risposta . Għalih is- silenzju mhux nuqqas iżda attribut , privileġġ u għodda meħtieġa . Fil- biċċa l- kbira tal- poeżiji tiegħu , il- versi huma ċari u diretti . Il- kjaroskur , imma , ma jonqosx f' xi waqtiet . Eż . " . . . ta' fommi sieket jien , imma Joqtluni s- silenzji ta' bejni u bejnek . . . ( minn Flimkien Interrqu , paġna 15 ) Imbagħad iktar ' l isfel fl- istess poeżija fejn tispikka r- riflessjoni li tista' tgħid tfiġġ f' kull poeżija tiegħu " . . . nistaqsi , min hu l- eħrex Il- kelma jew is- silenzju ? . . . " U jfittex it- tweġibiet fil- baħar , fin- nifs , fis- solitudni bil- ħsejjes mondani u naturali tal- jum u l- lejl . Fuq in- naħa l- oħra għandna lil Andrew Sciberras , poeta prolifiku ħafna imma fl- istess waqt xi ftit arkan . Il- poeżija tiegħu trid żmien u konċentrazzjoni assoluta għax l- istil li jħaddem fil- versi tiegħu hu mgħaġġel u n- nuqqas ta' punteġġjatura f' xi ħinijiet ( ovvjament maħsuba apposta biex tħalli l- effett mixtieq ) kapaċi taqtagħlek nifsek u ttellfek milli tifhem sew fejn ried jasal . Fid- damma tiegħu jinħass id- diżappunt , kważi l- qtugħ ta' qalb li jsib dak li qed ifittex , jiġifieri l- ideal . It- temi li jittratta huma l- ambjent u t- tibdil deterjoranti fil- klima , dik naturali kif ukoll dik li qed tiddeġenera fil- ħajja umana . Is- similitudnijiet u l- metafori tiegħu huma twal u elaborati ħafna u juru kemm Andrew hu mrawwem sew fil- binja tal- poeżija u midħla tal- Mitoloġija . Eż " . . . u jien Axanti Abitant tal- ġungla mistagħdra Nitgerbeb żigromblu Nisserrep , nixxaqleb F' għelieqi fertili Niżbokka u niżbroffa F' bottijiet nibbottilja Nagħniegħ u faqqiegħ Maħżuna fl- imħażen Taż- żmien għawwiem . . . " ( minn Bewsa , paġna 22 ) Kollox ma' kollox din l- antoloġija minsuġa b' vers ħieles u ritmi differenti hi waħda ta' bilanċ u kien għalhekk tabilħaqq f' postu li ħejjew sinkronazzjoni ta' poeżija kull wieħed wara xulxin għax hekk tista' tapprezza aħjar il- kontenut letterarju għoli tat- tnejn . Traġitti , kif jixhed l- isem , hu sensiela ta' vjaġġi bejn ruħ u oħra , ta' esperjenzi speċjali u kulturali fl- isfond tad- dinja kif jarawha ż- żewġ poeti bil- preġji u d- difetti li tħaddan u toffri lill- bniedem . Xi jfisser għalik li tirbaħ l- ewwel premju fil- Premju Nazzjonali tal- Ktieb 2008 , kategorija Poeżija ? Din ir- rebħa għalija tfisser li l- ktieb tiegħi , Ġabra ta' Leġġendi , ingħata rikonoxximent uffiċjali . Għad li kien hemm drabi oħra meta rbaħt xi premjijiet f' għadd ta' konkorsi letterarji , dan hu l- ogħla ġieħ li qatt ingħatajt s' issa . Barra dan jiswieni wkoll ta' imbottatura biex nagħmel il- qalb u nibqa' miexi fit- triq li qbadt f' żgħożiti . Din is- sena fl- istess taqsima ġew ippremjati żewġ ġabriet ta' poeżija li jintrabtu sewwa mal- forom metriċi tradizzjonali . Xi tgħid dwar dan , anki fid- dawl li llum aktar minn qabel , qed jintużaw forom aktar ħielsa u inqas riġidi fil- poeżija ? Dan għalija jfisser li l- poeżija tradizzjonali kienet valida lbieraħ , għadha valida llum u , naħseb , li tibqa' valida għada u pitgħada wkoll . Nemmen hekk għax min jiktibha ma jkollux f' moħħu biss li jesprimi ruħu u joħroġ il- ħsus ta' qalbu , imma wkoll lill- qarrej għax jaf li , jekk bejniethom ma jinħoloqx djalogu , il- poeżiji tiegħu ftit ikollhom ċans li jkunu mifhuma u apprezzati . Il- poeżiji li qed jinkitbu llum , għalkemm fosthom hemm dawk li huma validi u tajbin mhux bilfors ikunu aħjar mll - poeżiji tradizzjonali . Barra dan ma jogħġbux lil kulħadd . Staqsu lill- istudenti li jkunu qed jistudjawhom għall- eżamijiet fil- livelli intermedjarju u avvanzat ! Wara kollox is- siwi lettararju ta' poeżija ma jiddependix mill- forma li tingħata , imma minn kemm ikun validu l- kontenut . Inti u Charles Bezzina ( ir- rebbieħ tat- Tieni Premju fl- istess kategorija ) intom it- tnejn membri tal- Għaqda Poeti Maltin . Xi jfisser dan għalik , u x' jista' jfisser għall- Għaqda Poeti Maltin ? Xi jfisser dan għalija ? Li r- rebħa li l- ktieb tiegħi kellu , tkun ta' inċentiv għall- membri l- oħra biex jagħmlu ħilithom ħalli pass wara pass , u bis- sabar kollu jaslu biex jilħqu qċaċet għoljin . Għall- GħPM ? Naħseb li l- GħPM tieħu gost li membru li għadu kemm ingħaqad magħha rebaħ dan il- premju prestġġjuż . Minn xiex inhu magħmul il- ktieb rebbieħ tiegħek dwar il- leġġendi ? Kif jista' ktieb bħal dan jappella għall- qarrejja tal- preżent ? Dan il- ktieb fih ġabra ta' disa' leġġendi meħudin minn pajjiżi differenti . Kif jista' jappella għall- qarrejja tal- preżent ? Billi dawn il- leġġendi huma miktubin bi ħsieb ċar , b' vokabularju ħafif u b' ritmu mexxej wieħed , wara ġurnata xogħol , ikun jista' jiftħu u jedha jaqra xi waħda jew tnejn minnhom , u wara , ma nafx għadhiex moda din , billi t- tfal iħobbu l- istejjer , ikollu xi ħaġa x' jgħidilhom . Barra dan , jekk il- ktieb jiġi f' idejn it- tfal , ngħidu aħna minn għaxar snin 'il fuq , ikunu jistgħu jaqrawhom weħedhom kemm -il darba jkunu jridu . Apparti l- ktieb rebbieħ tiegħek dwar il- leġġendi , inti tikteb ukoll poeżiji . Xi tgħid dwar dan ? Il- poeżija nħobbha , tkun taħt liema forma tkun , basta ma jkunx fiha ħafna ħsibijiet astratti , tixbihat li l- awtur biss ikun jaf xi jfissru , u li biex tifhimha ma jkunx hemm għalfejn taqra l- kotba kollha li jkun qara l- awtur . 6 Żgur li Premju bħal dan jagħmillek kuraġġ biex tkompli tikteb u tinvesti fil- kreattivitá artistika tiegħek . X' parir tista' tagħti lil dawk iż- żgħażagħ li qed jitħajru jibdew jiktbu xi versi bil- Malti ? Li , għall- ewwel , jaqraw ħafna poeżiji tradizzjonali . Wara li jkunu mdorrijin tajjeb bihom iduru għall- poeżiji tal- lum . Għandhom joqogħdu attenti li ma jħallux l- entużmażmu jiġri bihom u jaħsbu li kull kitba tagħhom tiswa mitqilha deheb u jkunu ħfief imorru għall- istampa . Kull tip ta' kitba titlob sabar , attenzjoni u kuraġġ . Is- suċċess ma jiġix bix- xejn u mil- lum għall- għada . Għandhom joqogħdu attenti li ma jħallux kliem ta' inkoraġġiment jimlielhom rashom u jaħsbu li jkunu missew is- sema b' idhom . Fuq kollox għandhom iżommu qud - diem għajnejhom il- qawl li jgħid : il- qattusa għaġġelija frieħ għomja tagħmel . 7 Pjanijiet għall- ġejjieni ? Li sakemm inkun niflaħ naqbad biro b' idi u ntanbar fuq il- kompjuter nibqa' sejjer bil- kitba bit- tama li xi darba jirnexxili noħroġha għad- dawl tax- xemx . Għandi ħafna kitba oħra , sew proża kemm poeżija , li għadha qed tistenna li taslilha din is- siegħa . • Xi jfisser għalik li tirbaħ it- tieni premju fil- Premju Nazzjonali tal- Ktieb 2008 , kategorija Poeżija ? Sodisfazzjon kbir u kuraġġ . Is- sodisfazzjon inħossu għax ngħid li dak li qiegħed nikteb qiegħed jolqot u dak li jolqot iġarrab lill- qarrej , kif iġarrab lili . Tifhem li jien ngħix f' ambjent ta' apatija letterarja , speċjalment Għawdex , fejn il- poeżija poġġejnieha fil- ġenb , aktar minn Malta . Kontra bosta poeti Maltin , jien Għawdex ma għandix ma' min niżvoga l- poeżija tiegħi , ma għandix imkien fejn nista' naqra u naqsam ma' ħaddieħor il- poeżiji tiegħi . F' dil- gżira tat- tliet għoljiet ma hawnx imħabba lejn il- poeżija u ngħid li fi żmien Ninu Cremona , Ġorġ Pisani , Mary Meylak kien hawn aktar qawmien letterarju f' Għawdex milli hawn il- lum . L- Għawdxin li jħobbu l- poeżija tgħoddhom fuq iż- żewġ idejn . Tassew għax tkun tħoss il- poeżija , tikteb , għax kieku ma tkomplix . Inkun nixtieq naqrahom lil xi ħadd , iżda ma nsibx min . Għalhekk ir- rebħa tat- tieni premju jagħtini dak is- sodisfazzjon li tant jien mixtieq minnu u tant infittex u fl- istess ħin jimlini bil- kuraġġ , bil- ħila biex inkompli nterraq it- triq xejn watja tal- poeżija . • Din is- sena fl- istess taqsima ġew ippremjati żewġ ġabriet ta' poeżija li jintrabtu sewwa mal- forom metriċi tradizzjonali . Xi tgħid dwar dan , anki fid- dawl li llum aktar minn qabel , qed jintużaw forom aktar ħielsa u inqas riġidi fil- Poeżija ? Jekk taqbad il- poeżija kollha li ħierġa dan l- aħħar , kif għedt int , issib wisq iżjed minn juża versi ħielsa milli tradizzjonali . Infatti hemm biss Oliver Friííieri , Patri Marjanu Vella , Ġorġ Borg , Fra Goele ( Joe P Galea ) , Carmel G Cauchi u jien li għandna nintrabtu mal- forom tradizzjonali . Ma nistax ngħid x' jaħsbu dawn , . . imma jien inħobb inħaddem il- Metrika għax inħossha konvenjenti għalija . Kemm jekk inħaddem l- endekasillabu , is- settenerju , in- novenarju u kemm jekk inħaddem l- ottonarju u d- dekasillabu , inħosshom ħfief u friski daqskemm ħajja . Biss noqgħod attent li fil- fliexken qodma nitfa' nbid ġdid . Is- sustanza hija dejjem moderna magħluqa fi fliexken li għalkemm jidhru tradizzjonali , għandhom tema moderna tal- lum . Fuq kollox nimmira għall- ekonomija ta' kliem u konċiżjoni biex l- effett tagħhom ikun akbar . • Inti u Joseph Sciberras ( ir- rebbieħ tal- ewwel premju fl- istess kategorija ) it- tnejn membri tal- Għaqda Poeti Maltin . Xi jfisser dan għalik , u x' jista' jfisser għall- Għaqda Poeti Maltin ? Jien ilni membru tal- Għaqda Poeti Maltin minn madwar is- sena 1980 … jiġifieri ħames snin wara li twaqqfet . Kont wieħed mill- ewwel membri tagħha , ħadt sehem b' suċċess f' bosta konkorsi tal- poeżija tagħha u rbaħt għal xi tnax -il darba ; minnhom ġejt erba' darbiet l- ewwel imbagħad minn hemm ma dħaltx għal aktar konkorsi biex nagħti ċans lil ħaddieħor . L- Għaqda għenitni biex inseddaq id- don li tani Alla . Għenitni biex inħobb iżjed il- poeżija u għenitni biex fi ħdana , bħala delegat tagħha għal Għawdex , naħdem biex inqajjem kuxjenza letterarja fost oħrajn li qajla jinteressaw ruħhom fil- letteratura . Mill- Għaqda rajt ħafna ġid u għajnuna u din għadni nsibha sal- lum . Min- naħa tiegħi nittama li l- Għaqda tibqa' f' saħħitha u ħajja biex ma tmutx xi mewta , allaħares qatt , bħall- Għaqda Letterarja . Hija tassew ħasra li din tal- aħħar sfaxxat . • Minn xiex inhu magħmul il- ktieb rebbieħ tiegħek " Meta Siket il- Baħar " . Kif jista' ktieb bħal dan jappella għall- qarrejja tal- preżent ? Il- poeżija tiegħi dejjem hija marbuta bejn wieħed u ieħor mal- metafora tal- baħar . Illum inħossni speċjalizzat dwar dan is- suġġett . Maż- żmien tibda taħdem ukoll l- esperjenza u l- Malti jgħid " Iż- żmien isajjar il- Bajtar " . F' dan il- ktieb hemm mixtla ta' metafori li jagħtu ruħ lill- poeżija . Wara l- purtiera ta' kull poeżija hemm taraġ 'il fuq jew 'l isfel u kull qarrej irid jiskopri fejn dawn iwasslu . Huwa dan il- misteru li jagħmel il- poeżija interessanti . Kemm jekk iwasslu fis- sular ta' fuq u kemm jekk jieħdu lejn il- kantina , f' dan il- ktieb hemm appell għal kulħadd , għax kull wieħed u waħda minna tad- demm u l- laħam u jien niġġarrab kif jagħmel ħaddieħor . Il- problemi u l- weġgħat tiegħi anki jekk differenti minn ta' ħaddieħor jissejħu problemi u weġgħat ukoll . Il- ferħ u n- niket xi drabi jitħalltu flimkien u l- qarrej jew il- kritiku jrid jagħżel is- sinjal li jifred bejniethom . Anki jekk imħaddmin bil- prosodija , il- versi tiegħi fihom , kif għedt , sustanza friska . • Din mhix l- ewwel darba li ngħatajt rikonoxximent ta' dan it- tip mill- Premju Nazzjonali tal- Ktieb . Xi tgħid dwar dan ? Fl- 1997 il- ktieb " Baħar Solitarju " ssemma b' ġieħ ( dakinhar din kienet issir ) . Fl- 2002 il- ktieb " Mewġiet tal- Ħemda " ukoll ħa t- tieni premju fil- Premju Letterarju tal- Gvern . Dwar dan ma nistax ngħid għaliex sewwa sew , imma naħseb li hija l- profondità qawwija , is- sensittività li hemm f' ħafna poeżija li tagħnini . Ngħid ħaġa ; jien il- poeżija niktibha għax inħossha tabilħaqq u mhux għal xi raġuni oħra . • Żgur li Premju bħal dan jagħmillek kuraġġ biex tkompli tikeb u tinvesti fil- kreattività artistika tiegħek . X' parir tista' tagħti lil dawk iż- żgħażagħ li qegħdin jitħajru jibdew jiktbu xi versi bil- Malti ? Meta kelli 18 -il sena kont tajt għadd ta' poeżiji lil Ġużè Cardona . Niftakar li qalli li ma għoġbitu l- ebda waħda . Infxilt u sabbatthom mal- art … imma aktar tard mort għandu u minnu tgħallimt qatigħ . Kien espert li poġġieni fuq it- triq it- tajba . Inħoss li ħaffirli l- pedamenti u tani pariri siewja li sal- lum għadhom f' moħħi . L- għażla tal- kelma , il- metafora , l- allegorija u l- bqija , flimkien ma' ħafna qari huma neċessarji . Il- lum , kull min jitħajjar jikteb għandu jagħmel dan , l- ewwel nett għax iħoss , u mhux għal ħaġa oħra jew għax xi ħadd bħalu kiteb poeżija . Fuq kollox għandu jsib l- għajnuna biex jibni mill- qiegħ u jħaffer il- pedamenti tiegħu u ma jippruvax jasal waħdu , almenu jekk ma jaqrax ħafna , għax jiġġarraf . Il- parir ta' xi ħadd midħla sewwa tal- poeżija jista' jgħin ħafna lill- kittieba l- ġodda . • Pjanijiet għall- ġejjieni ? Nittama li Alla jislifni ftit żmien ieħor . Bħalissa għandi f' moħħi tliet kotba . Wieħed huwa traduzzjoni mill- Malti għall- Ingliż ta' bosta reminixxenzi li ġbart minn Għawdxin li ġarrbu l- gwerra . Dan naħseb li jkun ktieb interessanti … iżda baqagħli ħafna xogħol fuqu . Ktieb ieħor u li għadni tista' tgħid fil- bidu tiegħu huma t- tifkiriet tiegħi ta' tfuliti u kif niktakar lil Għawdex minn ċkuniti sa meta kelli 15 -il sena , jiġifieri sal- 1976 . Għalkemm bosta jgħidu li Għawdex baqa' dak li kien , ngħidlek li fil- verità tbiddel ħafna . F' dan il- ktieb se noħroġ il- ħajja Għawdxija , sempliċi , ferħana u aktar fqira ta' tfuliti . Fl- aħħarnett nittama li madwar sentejn jew tliet snin oħra , jekk Alla jrid , noħroġ ktieb tal- poeżija ieħor . Diġà għandi ġabra , iżda jien inħobb nagħżel u norqom biex dak li nippubblika jkun l- isbaħ fjur . Għal dan kollu nitlob lil Alla jieqaf miegħi u jgħinni dejjem . Bhalissa għaddejja l- Wirja Kollettiva ta' Mudelli u Minjaturi fir- Razzett tal- Markiz Mallia Tabone , fil- Mosta . Din hija wirja mtella' minn numru ta' membri tal- Ghaqda Filantropika Talent Mosti , fosthom l- organizzatur , David Zammit . Il- wirja fetħet fis- 16 ta' Jannar u se tibqa' miftuħa sas- Sibt li ġej , 30 ta' Jannar . Il- ħinijiet tal- ftuħ huma bejn il- 5.30 u t- 8.30 pm . Id- dħul huwa b' xejn imma jiġu aċċettati donazzjonijiet għal għan filantropiku . Fir- ritratt tax- xellug jidhru Joseph Vella ( xellug ) , David Zammit ( ċentru ) u Anthony Zammit ( lemin ) . Il- mudell tar- rigg taz- żejt maħdum minn Joseph Vella . Hawn jidhru l- mudelli tad- dgħajjes u tal- vapuri u ajruplani tal- gwerra . Taht jidher l- Arlogg tal- Lira maħdum minn Anthony Zammit . Wiehed jara wkoll mudelli ta' trakkijiet u karozzi . Lemin : Id- dgħajjes maħdumin minn Saviour Vella . Il- mudelli tat- tankijiet tal- gwerra u mudell ta' knisja . Il- poeta nazzjonali Malti , Dun Karm Psaila , ingħata spazju f' webzine Taljan minn Genova , bl- isem ta' Bcult , ħarġa numru 57 . L- artikolett jismu " Un ponte letterario tra Genova e Malta " , jagħti tagħrif bijografiku dwar Psaila , isemmi żewġ Odi li Dun Karm kiteb bit- Taljan u li huma ddedikati lil Kristoforu Kolombu , u rumanz tiegħu Inez u Emilja li Dun Karm qaleb mill- oriġinal Taljan tal- kittieb Genoviz , Domenico Caprile , bl- isem ta' Gli angeli del perdono . Ghal min jixtieq jirċievi bl- internet dan il- webzine jista' jikteb direttament lil