minn Michael Briguglio , Kelliem għall- Izvilupp Socjali u Ekonomiku , Alternattiva Demokratika L- Orizzont 7 ta' Ottubru 2009 Ftit tal- ġranet ilu ġiet organizzata diskussjoni fil- pubbliku dwar l- għoli tal- ħajja mill- għaqda Żminijietna Leħen ix- Xellug . Il- kelliema prinċipali , Tony Zarb , Gejtu Vella u Saviour Rizzo qajmu punti li huma ta' importanza kbira jekk verament irridu li ssir azzjoni konkreta kontra l- għoli tal- ħajja . Kif fisser James Debono , li mexxa d- diskussjoni , teżisti dik li hu ddefinixxa bħala " l- anomalija Maltija " , fejn il- ħajja għoliet anke fi żmien ta' riċessjoni , meta suppost il- prezzijiet jorħsu . Hemm ħafna fatturi li jistgħu jwasslu għall- għoli tal- ħajja , fosthom iż- żieda fil- prezz tal- produzzjoni , li tinkludi wkoll il- pagi tal- ħaddiema . Iżda x' għandna nippretendu ? Li l- ħaddiema ma jitolbux żidiet fil- pagi meta ma jistgħux ilaħ - ħqu mal- għoli tal- ħajja ? U rridu ngħiduha kif inhi . Filwaqt li bosta aspetti tal- għoli tal- ħajja ġejjin mis- swieq barranin , hemm oħrajn li għalihom il- Gvern Malti għandu x' jaħti . Bħalma diġà ktibt f' artikli preċedenti f ' l- orizzont , hemm il- mod traskurat u xejn ġust kif il- Gvern impona l- kontijiet tad- dawl u l- ilma . Iżda hemm ukoll affarijiet oħrajn , fosthom il- mod kif il- Gvern qabad u neħħa s- sussidji fuq il- gass u kif il- Gvern żied l- ispiża tiegħu b' deċiżjonijiet irresponsabbli għal raġunijiet elettorali fost oħrajn . Dan il- Gvern ukoll għandu x' jaħti għall- fatt li jagħti wisq libertà lill- importaturi tal- prodotti biex jgħolli l- prezzijiet , biex b' hekk jaħdmu b' tendenzi monopolistiċi . Kulħadd jaf x' inhi l- inklinazzjoni politika ta' bosta importaturi kbar . L- għoli tal- ħajja f' pajjiżna mhijiex xi invenzjoni rħisa għal skopijiet partiġġjani . Kif spjega tajjeb Saviour Rizzo ( miċ- Ċentru dwar l- Istudji tax- Xogħol fl- Univeristà ta' Malta ) , il- ' purchasing power ' f' Malta huwa 67 % ta' dak medju fl- Unjoni Ewropea . Dan ifisser li għal kull € 1 li ċittadin medju jonfoq fl- UE , ċittadin Malti għandu € 0.67 . Rizzo spjega wkoll li ħlief għas- sena 2001 – meta kien hemm il- ftehim kollettiv fis- settur pubbliku – f' Malta qatt ma kien hemm rata ta' żieda fil- pagi li hi aktar mir- rata ta' produttività . Dan juri li anke meta jingħataw żieda , il- ħaddiema konċernati effettivament qegħdin jiġu sfruttati iktar għax , per eżempju , għal kull € 1 żejda li jaqilgħu , jipproduċu ngħidu aħna € 2 żejda . F' dan il- kuntest , wieħed ma jiskantax bir- riċerka tas- soċjologu Godfrey Baldacchino li turi li huma biss wieħed minn kull erba' ħaddiema fis- settur privat li huma koperti bi ftehim kollettiv , u ħafna minn dawn il- ħaddiema huma kkonċentrati fis- setturi tal- manifattura u l- finanzi , fejn hemm rappreżen - tanza qawwija tal- unjins tal- ħaddiema . Għalhekk , kif qal tajjeb Tony Zarb f' isem il- General Workers ' Union , ir- rappreżentanza tal- unjins hija essenzjali biex il- ħaddiema jingħataw dak li ħaqqhom bħala kumpens għall- għoli tal- ħajja , speċjalment me - ta huma bosta s- sidien u rap - preżentanti tagħhom li jridu li l- Gvern ma jonorax il- ftehim storiku dwar il- kumpens tal- għoli tal- ħajja ( COLA ) . Kien ta' pjaċir għal dawk preżenti għal din id- diskussjoni li Tony Zarb u Gejtu Vella qablu li m' għandniex inħallu s- sidien jheddu bl- impjiegi tal- ħaddiema meta jressqu l- proposti tagħhom . Nittama li dan jawgura tajjeb għall- pożizzjoni komuni kontra politika anti - soċjali li qiegħda tiġi proposta mill- kamp oppost . F' din id- diskussjoni pubblika ħarġu bosta konklużjonijiet biex niġġieldu tassew l- għoli tal- ħajja . Fost affarijiet oħrajn , wieħed jistenna li f' pajjiż b' suq żgħir li hu ddominat minn ftit kumpaniji li jridu jimmassimizzaw il- profitt akkost ta' kollox , il- Gvern ikollu rwol akbar biex jiddefendi l- interessi tal- ħad - diema , pensjonanti u l- familji tagħhom . Konklużjoni oħra hi li l- " ba - qar sagri " tal- privatizzazzjoni u l- liberalizzazzjoni ma jistgħux jibqgħu jitqiesu b' mod fundamentalist . Hemm eżem - pju fejn dawn irnexxew , iżda fl- istess ħin hemm wisq eżempji fejn dawn wasslu għal prezzijiet iktar għoljin u kundizzjonijiet ta' xogħol agħar . F' kuntest fejn qed jiżdied ix- xogħol prekarju mhux biss fis- saffi l- baxxi iżda anke fost ħaddiema profes - sjonisti , nittama li l- unjins tal- ħaddiema jsemmgħu leħinhom iktar kontra dan il- fenomenu ġdid . Konklużjoni oħra hi li f' paj - jiżna jeħtieġ li jkun hawn għaqda tal- konsumatur b' saħħitha . Għal darb ' oħra , l- involviment tal- unjins tista' sservi ta' xprun għal dan il- għan , biex nevitaw li jkollna xi għaqda oħra taparsi awtonoma iżda fil- verità kkontrollata mill- Gvern . " L- anomalija Maltija " ta' għoli tal- ħajja fi żmien ta' riċessjoni mhuwiex biss fenomenu ekonomiku . Huwa wkoll wie - ħed politiku , għax l- ekonomija ma timxix waħedha . Għandha bżonn qafas legali u regolatorju fost oħrajn . Huwa f' dan il- kuntest li l- politika tal- Gvern Nazzjonalista għandha tiġi ġġudikata . Il- Gvern ħa deċiżjonijiet sodi u ċari biex jilliberalizza u jipprivatizza , iżda huwa assenti fejn jidħlu deċiżjonijiet biex tiġi miġġielda l- għoli tal- ħajja u jkun hawn tassew ġustizzja soċjali . Fl- istess ħin , l- Oppożiz - zjoni Laburista mhijiex kritika biżżejjed ta' politika li tafda fl- hekk imsejjaħ " suq ħieles " . Għal darb ' oħra , nemmen li jeżisti spazju politiku li jista' jiġi okkupat mill- Alternattiva Demokratika , li m' għandha l- ebda rbit ma' interessi ekonomiċi kbar . Dan jipprovdi ħelsien politiku biex wieħed verament jitkellem fl- interess ta' ħaddiema varji , mingħajr biż- għa li se jintrifsu xi kallijiet … minn Michael Briguglio , Kelliem għall- Izvilupp Socjali u Ekonomiku Alternattiva Demokratika L- Orizzont 12 ta' Awissu 2009 Dan l- aħħar il- Par ¬ tit Laburista ppreżenta 23 proposta dwar l- għoli tal- ħajja . Minnu nnifsu dan hu pass pożittiv . Nixtieq niddiskuti wieħed mill- punti , li għandu x' jaqsam mal- kontijiet tad- dawl u l- ilma . Il- PL jikkwota pubblikazzjoni tal- Eurostat li juri li meta wieħed iqis kemm huma l- pagi tal- Maltin u l- Għawdxin , dawn huma t- tielet l- aktar li jħallsu għad- dawl u l- ilma fl- Unjoni Ewropea . Għal ¬ ¬ hekk , huwa fatt li dawn il- kontijiet qegħdin joħolqu piżijiet kbar , ħaġa li jien kemm -il darba ikkummentajt dwarha fil- kolon ¬ na tiegħi f' l- orizzont . F' dan ir- rigward , permezz ta' stqarrija li ħarġet fid- 19 ta' Lulju , il- PL jgħid preċiżament dawn il- kliem : " Għalhekk qegħdin nipproponu li fil- Baġit li ġej il- Gvern jerfa' r- responsabbiltà tiegħu u jiddik ¬ jara x' inhuma l- kontijiet massi ¬ mi tad- dawl u l- ilma , kif ukoll il- prezzijiet massimi ta' petrol u diesel li se jkun qed jittollera u li fuqhom se jkun qed jintervjeni matul is- sena d- dieħla . Dan filwaqt li ntennu li l- livelli preżenti diġà huma għoljin iżżejjed . F' sitwazzjoni fejn l- interventi statali f' għadd ta' pajjiżi huma aktar minn ovvji , il- Gvern ikun ġustifikat li jimponi pubblikament dan is- ' ceiling ' , speċjalment fuq kum ¬ panija bħall- Enemalta li hija proprjetà tiegħu . Naturalment , għandha tkun miżmuma l- fles ¬ sib ¬ biltà f' każ ta' flatwazzjoni konsistenti u persistenti " . Nistqarr li ma naqbilx mal- proposta Laburista , minħabba li nikkunsidraha soċjalment rig ¬ ¬ ¬ res ¬ siva u insostenibbli minn per ¬ spet ¬ ¬ tiva ekoloġika . Nispjega għal ¬ fejn . Jekk ikun hemm limitu mas ¬ simu ta' kemm jistgħu jogħlew il- kon ¬ tijiet tad- dawl u l- ilma , dan ifisser li jekk wieħed jaqbeż dan il- limitu jkun jista' jikkon ¬ sma kemm irid dawl u ilma u ma jħallasx għalih . Dan huwa in ¬ ċentiv kbir biex ikun hawn il- ħela . Ma nistax nara kif , minn per ¬ spet ¬ tiva ekoloġika , ħaġa bħal din tista' titqies bħala tajba , speċ ¬ ¬ jal ¬ ment meta pajjiżna huwa d- disa' l- aktar pajjiż niexef fid- din ¬ ja , u niddependu kważi għal kol ¬ lox miż- żejt għall- enerġija tad- dawl , b' konsegwenzi koroh bħat- tniġġis . Infakkar ukoll li l- ener ¬ ġija tad- dawl tintuża wkoll għall- impjanti tar- ' reverse osmo ¬ sis ' , liema proċess jis ¬ wa ħafna flus u juża ħafna enerġija . Noġġezzjona għall- proposta tal- PL ukoll għax jekk ikun hemm limitu massimu ta' kemm jistgħu jogħlew il- kontijiet tad- dawl u l- ilma , x' aktarx ikunu dawk tal- klassijiet soċjali ta' fuq li jibbenefikaw l- aktar , minħabba li jkunu huma li x' aktarx għand ¬ ¬ hom biżżejjed mezzi biex jilħqu l- massimu stabbilit mill- Gvern . Din hi simili għal meta jkun hemm tnaqqis ta' taxxa għal min jaqla' aktar minn ċertu ammont – bħalma għamel il- Gvern Naz ¬ zjonalista fl- aħħar baġits , għall- benefiċċju ta' min jaqla l- aktar ! L- uniku ħaġa pożittiva li nara fil- proposta Laburista hi li per ¬ mezz tagħha kulħadd ikun jaf fejn qiegħed għal sena , u b' hekk jista' jkun hemm ċertu serħan tal- moħħ . Iżda mill- ewwel wie ¬ ħed jista' jsaqsi : U x' jiġri wara sena ? Ilkoll nafu kemm Gver ¬ ni ¬ jiet differenti jużaw meto ¬ di ta' ' cre ¬ ative accounting ' biex jippos ¬ ponu dħul u nfieq għal skopijiet ul ¬ ter ¬ juri . Kif diġà għedt f' artikli pre ¬ ċe ¬ den ¬ ¬ ti f' l- orizzont , il- kwistjoni tad- dawl u l- ilma għandha tiġi kkon ¬ ¬ frontata bil- galbu u għand ¬ ħa tkun ibbażata fuq riċerka soda . Fuq bażi ta' prinċipju , hija l- ħela li għandha tkun penalizzata u mhux il- konsum bażiku . Biex jiġi stabbilit x' inhu l- konsum ba ¬ żiku għandu jkun hemm studju xjen ¬ tifiku , li jinkorpora analiżi ekonomika u soċjoloġika fost oħ ¬ rajn , biex il- Gvern ikun jaf x' in ¬ huma l- ħtiġijiet ta' individ ¬ wi , familji , kumpaniji u organiz ¬ zazzjonijiet ta' daqs differenti . B' hekk , il- kwistjoni tad- dawl u l- ilma ma tibqax waħda bba ¬ ża ¬ ta biss fuq kriterji ta' ' ac ¬ coun ¬ ting ' , iżda tkun waħda li żżew ¬ weġ ir- realtajiet ekoloġiċi u eko ¬ no ¬ miċi ta' pajjiżna mal- ġustizzja soċjali . Minħabba limiti ta' spazju , f' dan l- artiklu ma dħaltx fil- mer ¬ tu ta' enerġija alternattiva ( bħal dik tax- xemx u r- riħ ) , li żgur hi ċ- ċa ¬ vetta tal- futur għall- ener ¬ ġija sostenibbli . Dħalt biss fl- aspett tal- kontijiet tad- dawl u l- ilma li kulħadd jirċievi mill- Enemalta , liema kontijiet huma eżempju ieħor tad- direz ¬ zjoni anti - soċjali li qed jieħu l- Gvern Nazzjonalista . minn Michael Briguglio , Kelliem għall- Izvilupp soċjali u Ekonomiku , Alternattiva Demokratika L- orizzont 29 ta' Lulju 2009 L- Għaqda ta' Min Iħaddem , il- Kamra tal- Kummerċ u l- Industrija u xi opinjonisti qegħdin jimbuttaw l- idea li fil- Baġit li jmiss , il- kumpens għall- għoli tal- ħajja ( magħruf bħala ' COLA' ) għandu effettivament jitnaqqas għal eluf ta' ħaddiema . Fost proposti li saru , hemm dik li ż- żieda fil- pagi tkun marbuta ma' żieda fil- produttività jew li tingħata biss lil dawk b' paga minima . Proposta oħra hi li ż- żieda ma tingħatax lill- ħaddiema li huma marbutin bi ftehim kollettiv li jinkludi żieda fil- paga . Mhux sorpriż b' dawn il- proposti . Is- sidien qegħdin jitkellmu għall- interess tagħhom , bil- għan li jagħmlu pressjoni effettiva fuq il- Gvern . Bl- istess mod , dawk li qegħdin fuq in- naħa tal- ħaddiema , il- pensjonanti u l- familji tagħhom , m' għandhomx joqogħdu lura milli jiddefendu l- interessi tagħhom , u mhux biss fuq il- kwistjoni tal- COLA . F' dan il- kuntest , l- Alternattiva Demokratika diġà ppronunzjat ruħha b' mod ċar : Fil- Baġit li jmiss , il- ħaddiema u l- pensjonanti għandhom ikunu ntitolati għall- kumpens ta' għoli tal- ħajja ( COLA ) mingħajr tnaqqis , bħal ma jiġri f' kull baġit . Skont kalkoli li saru , din is- sena l- ħaddiema għandhom jieħdu kumpens ta' madwar seba' ewro fil- ġimgħa . Jekk xejn , dawn il- kalkoli huma konservattivi , għax il- ħajja żgur għoliet aktar minn seba' ewro fil- ġimgħa ! Iżda aħjar dawn il- kalkoli , li fuqhom hemm qbil b' saħħa legali bejn l- istat u l- korpi kostitwiti , milli xi kalkolu ġdid li jkompli jġib iktar inugwaljanza soċjali . Il- COLA tingħata biex tikkumpensa l- ħaddiema kollha għal żieda fl- għoli tal- ħajja , u għalhekk m' għandhiex tiġi mħallta ma' affarijiet oħrajn bħall- produttività . Jekk is- sidien iridu iktar ħaddiema produttivi , mela għandhom jikkumpensawhom aħjar , speċjalment meta f' Malta , skont l- ekonomista Joe Falzon , il- prezzijiet huma 77 % iktar għoljin mill- midja fl- Unjoni Ewropea , meta wieħed iqabbilhom mal- pagi . Għandhom ukoll joffru kundizzjoni - jiet ta' xogħol tajbin u siguri , u mhux b' kundizzjonijiet li jnaqqsu l- motivazzjoni u jżidu l- inċertezza fost il- ħaddiema . Jekk xejn , il- COLA tagħti ftit lura lill- ħaddiem minn dak li hu pproduċa għall- ħaddieħor , u dan il- kumpens jerġa' jiġi mitfugħ lura fl- ekonomija permezz ta' konsum mill- istess ħaddiem . Jekk iż- żieda fil- COLA ma tingħatax skont il- liġi eżistenti , din toħloq aktar problemi lill- ħaddiema u l- familji tagħhom biex ilaħħqu għaż- żieda fl- għoli tal- ħajja , u fl- aħħar mill- aħħar , dan iġib iktar staġnar fl- ekonomija . Il- COLA lanqas m' għandha tiġi marbuta ma' nuqqas ta' ftehim kollettiv . Dan tal- aħħar huwa għodda li permezz tiegħu l- unjins jinnegozjaw għall- kundizzjonijet aħjar għall- ħaddiema , li għal darb ' oħra m' għandux x' jaqsam mal- għoli tal- ħajja tas- sena preċedenti . Barra minn hekk , fil- qagħda ekonomika preżenti , ħafna unjins diġà qegħdin ikunu kawti ħafna meta jiffirmaw ftehim kollettiv . Jekk tgħaddi l- proposta tas- sidien , ikun qiegħed jingħata messaġġ pervers li biex jieħdu ż- żieda tal- COLA , aħjar jekk ħaddiem ma jidħolx f' unjin . Għalhekk , f' pajjiż ikkaratterizzat mill- għoli tal- ħajja u minn impjiegi li iktar ma jmur iktar qegħdin joffru kundizzjonijiet ħżiena , ma nistgħux nitilfu wkoll dak li l- ħaddiema rebħu tul is- snin permezz tal- COLA . Fl- istess ħin , għandu jkun hemm kull sforz biex il- ħajja ma tibqax togħla u biex jinħoloq iktar xogħol b' kundizzjonijiet u pagi diċenti . Filwaqt li ma tantx hemm kontroll fuq il- prezz ta' prodotti li ġejjin barra minn xtutna , il- Gvern għandu ħafna x' jagħti għal żieda fil- għoli tal- ħajja fuq diversi prodotti u servizzi . Biżżejjed wieħed isemmi l- kontijiet tad- dawl u l- ilma , li qegħdin iwassli għal diffikultajiet tremendi għal eluf ta' Maltin . Il- Gvern baqa' qatt m' għamel studju xjentifiku biex iwassal għall- kontijiet li verament jippenalizzaw il- ħela u mhux il- konsum bażiku . Il- Gvern qed jibqa' ċass ukoll fil- konfront ta' prezzijiet għoljin li jintalbu għal servizzi minn kategoriji soċjali li aktarx huma eqreb tal- PN . Biżżejjed wieħed jara l- prezzijiet f' ristoranti , il- prezzijiet għal servizzi professjonali u l- prezzijiet tal- proprjetà . Prodotti essenzjali bħall- mediċina baqgħu jogħlew , lil hinn minn kull retorika tal- Gvern biex itaffi din il- problema . U l- profeti tal- profitt li tant jippriedkaw favur is- suq ħieles malajr jibilgħu kliemhom meta jitkellmu dwar xi settur li jkun imsieħeb magħhom . F' daqqa waħda r- regoli tas- suq ħieles u l- kontabilità ma jibqgħux jgħoddu … Michael Briguglio – Kelliem għall- Izvilupp Socjali u Ekonomiku - Alternattiva Demokratika Studju riċenti tal- European Industrial Relations Observatory juri li l- paga minima ta' Malta , li tammonta għal Ewro 601.90 fix- xahar , qiegħda x' imkien fin- nofs fost il- membri imsieħba fl- Unjoni Ewropea Din il- figura ma tistax jiġi analizzat waħidha . Wiehed għandu jara fatturi oħra , fosthom il- fatt li l- għoli tal- hajja f' pajjiżna qed tibqa' tiżdied . Iz- żieda ta' 5.6 % fl- inflazzjoni ta' Malta hija l- ogħla f' għaxar snin u z- żieda rreġistrata bejn Ġunju u Lulju ta' din is- sena hija l- ogħla waħda fiz- żona Ewro . Dan qed iwassal f' piżijiet kbar fuq kategoriji differenti ta' ħaddiema u l- familji tagħhom . Filfatt , l- aħħar stħarriġ ta' l- Eurobarometer juri li l- iktar kwistjoni importanti għall- Maltin hija l- għoli tal- hajja . Ghalhekk , jeħtieġ pakkett ta' riformi li jagħmlu tajjeb għal dawn il- piżijiet . Fost affarijiet oħra , tajjeb li għall- baġit li jmiss tiġi kkunsidrata żieda fil- paga minima . Tajjeb ukoll li l- Gvern jikkonsidra sew jekk il- metodoloġija li qed tintuża biex jiġi mkejjel il- kumpens għall- għoli tal- hajja huwiex adekwat , kif ukoll li jiġu kkunsidrati krediti ta' taxxa bħala kumpens għall- għoli tal- hajja . Il- Gvern jista' jaddotta miżuri sabiex jara li żieda fil- paga minima u riformi simili ma jkollhomx impatt negattiv fuq il- kompettitivita' ta' pajjiżna . Ibda biex , il- Gvern jista' jagħmel l- almu tiegħu biex l- industrija u n- negozji jonqsulhom spejjez mhux essenzjali u mhux relatati mal- pagi , bħal m' huma spejjez relatati ma' burokrazija żejda u anke miżuri fiskali . Bhal m' hu l- każ f' numru ta' pajjiżi oħrajn , Malta tista' żżid il- kompettitivita' permezz tas- snajja u l- professjonalita' tal- ħaddiema , l- innovazzjoni , u flessibilita' diment li din zzidx l- isfruttar . Fl- aħħar mill- aħħar dan jista' jġib miegħu iktar produttivita' , iktar pagi għoljin u iktar investiment . Alternattiva Demokratika hija l- uniku partit li qed tipproponi żieda fil- paga minima , u din ser tkun waħda mill- proposti ċentrali għall- baġit li jmiss flimkien ma' proposti oħrajn bħal dawk imsemmija f' dan l- artiklu . Il- valur reali tal- paga tal- ħaddiema huwa fattur li jisthoqlu l- attenzjoni meħtieġa . Il- Punt - ILLUM 13 ta' Lulju 2008 Nr 89 L- għoli tal- ħajja prijorità għall- AD Kelliem għall- Iżvilupp Soċjali u Ekonomiku ta' Alternattiva Demokratika Hi xi ħaġa pożittiva li l- Kunsill Malti għall- Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali qabel li jipprepara sett ta' proposti fuq kif il- gvern jista' jnaqqas il- piżijiet finanzjarji kbar fuq il- familji riżultat taż- żieda qawwija fis- soprataxxa u ż- żieda fil- prezzijiet ta' l- ikel . Iż- żieda fil- prezzijiet , partikolarment fl- ikel , fl- enerġija u anki tad- djar , qed twassal għal piżijiet kbar fuq il- ħaddiema , il- familji u dawk il- persuni bi dħul baxx u medju . Biex nieħdu eżempju wieħed il- prezz ta' l- ikel f' Malta żdied f' 9.7 fil- mija fit- 12 -il xahar sa April li għadda mqabbel ma' żieda ta' 6.2 fil- mija fiż- żona ewro . Għalhekk Alternattiva Demokratika temmen li l- għoli tal- ħajja hu wieħed mill- prijoritajiet politiċi u ekonomiċi ta' pajjiżna . Għandna numru ta' proposti li beħsiebna nagħmlu lill- Gvern f' dan ir- rigward . Proposta bażika hi li l- Uffiċċju għall- Kompetizzjoni Ġusta jissaħħaħ biex ikun jista' jikkumbatti l- inflazzjoni kawża ta' cartels ( meta kumpaniji kbar jew żgħar jiftehmu li jgħollu l- prezzijiet b' mod artifiċjali u inġust għad- detriment tal- konsumatur ) . Nemmnu ukoll fil- bżonn ta' politika iktar b' saħħitha dwar il- pagi u fejn meħtieġ din għandha tkun relatata ma' żidiet fil- produttività . Għandu jkun hemm żidiet fil- pagi inkluż fil- paga minima u żidiet effettivi bħala kumpens għall- inflazzjoni . Jinħass ukoll il- bżonn għal titjib fil- kundizzjonijiet tax- xogħol partikolarment ta' dawk f' sitwazzjoni prekarja bħall- part - timers u ħaddiema fuq kuntratt definit . Iżda l- bżonn ta' titjib fil- pagi qed jinħass ukoll fost eluf ta' ħaddiema full - time li qed iduqu tnaqqir fil- valur tal- pagi tagħhom . Fejn jidħol l- ikel , biex nevitaw il- faqar , ċerti affarijiet bażiċi għandhom jiġu sussidjati . Dan għandu jsir b' mod studjat biex is- sussidji ma jirriżultawx f' abbuż u ineffiċenzi li permezz tagħhom jogħlew il- prezzijiet . Alternattiva għal dan tkun li minflok sussidji jkun hemm għajnuniet diretti mill- Gvern lil dawk li ma jifilħux iħallsu ċerti prodotti jew servizzi . Jinħtieġu wkoll programmi innovattivi li jgħinu lill- bdiewa u produtturi lokali biex iżidu l- produzzjoni b' mod sostenibbli . Dawn jistgħu jiġu inċentivati u imħajra ukoll ibigħu l- prodotti tagħhom direttament lill- konsumatur biex tiġi evitata żieda artifiċjali fil- prezz ta' l- ikel . Dan qed isir fuq skala żgħira f' xi lokalitajiet iżda tajjeb li jiżdied għall- benefiċċju kemm tal- konsumatur kif ukoll tal- produttur . Dan hu qasam li verament jeħtieġ politika innovattiva . F' dak li għandu x' jaqsam ma' dawl , ilma u l- famuża soprataxxa , Alternattiva Demokratika ilha tisħaq fuq il- bżonn ta' investiment f' sorsi alternattivi ta' enerġija . Fl- istess ħin sussidji fuq il- prezz ta' enerġija minn sorsi konvenzjonali jibqgħu bżonjużi għax inkella jista' jkun hemm faxex soċjali li jkollhom inaqqsu minn konsum bażiku ta' ilma u dawl . F' dan ir- rigward nemmnu li minflok rata fissa ta' soprataxxa l- Gvern għandu jippenalizza dawk li jaħlu l- aktar u jippremja min jiffranka l- użu tad- dawl u l- ilma . Illum il- ġurnata dan jista' jiġi kalkulat iktar faċilment permezz ta' mezzi moderni li jikkalkolaw il- konsum ta' l- enerġija b' mod kompjuterizzat . Hawnhekk nistħajjel lill- qarrejja jsaqsu min fejn se jġib il- flus il- Gvern biex jagħmel tajjeb għall- infieq żejjed biex jikkumpensa għall- għoli tal- ħajja . Fl- opinjoni ta' l- AD , il- Gvern għandu jfittex sorsi ta' dħul ibbażati fuq il- ġustizzja soċjali iżda li ma jistaġnawx l- ekonomija . Fost il- proposti tagħna hemm żieda ta' taxxa fuq profitt kbir minħabba pożizzjoni dominanti fis- suq ( windfall tax ) , fuq kumpaniji bħall- banek u kumpaniji tal- logħob ta' l- azzard . Nemmnu ukoll f' politika fiskali progressiva li permezz tagħha il- ħlas ta' taxxa jirrifletti d- dħul tan- nies . Fl- istess ħin AD tappoġġa programmi li jinċentivaw l- investiment u l- produttività u li jnaqqsu l- burokrazija żejda , sakemm dawn ikunu soċjalment ġusti u ma jżidux l- inugwaljanza soċjali . Alternattiva Demokratika temmen f' mudell ekonomiku li jibbilanċja l- fatturi ekonomiċi , soċjali u ekoloġiċi . Malta tista' tkun kompetittiva u toffri prodotti ta' kwalita għolja filwaqt li tiżgura ġustizzja soċjali u sostenibbiltà ekoloġika . Fil- ġimgħat li ġejjin bi ħsiebna niltaqgħu ma' rappreżentanti tal- Gvern u tas- soċjetà ċivili biex niddiskutu magħhom dan il- mudell . It- Torca , 29 ta' Ġunju 2008 Din il- ġimgħa ġejt intervistat ma' xi ħbieb ta' l- għaqda Zminijietna mill- ħabib tiegħi Wenzu Mintoff fuq ir- radju . Gew diskussi bosta temi interessanti dwar ix- xellug politiku . Tema partikolari li ġiet imqajjma hi dik li għandha x' jaqsam mal- konsumaturi . Hafna minna huma ħaddiema , iżda għandna ukoll identitajiet oħra f' dak li għandu x' jaqsam ma' sess , twemmin , nazzjonalita' u fatturi oħra . Fis- soċjetajiet kapitalisti , l- identita' tal- konsumatur hija waħda li ħafna minna ntuha importanza kbira . Din l- identita' hija imbutatta mill- ħtiġijiet ekonomiċi ta' kumpaniji kbar li jirraprezentaw l- interessi tal- klassijiet ta' fuq . Prodotti u servizzi jiġu promossi permez ta' reklamar u forom varji tal- medja , sabiex jiżdied il- bejgħ u l- profitti ta' dawn l- istess kumpaniji . Fi ftit kliem , f' socjeta' kapitalista , ll - konsumerizmu hija waħda mill- ideologiji dominanti . Il- konsumerizu isiq qisu twemmin , fejn ' jien nikkonsma u għalhekk nezisti ' . Ahna lkoll insiru konsumeristi fis- sens li rridu nikkonsmaw ħafna mill- prodotti u servizzi li jeżistu fis- suq . Il- politika ta' privatizazzjoni u liberalizazzjoni ekonomika qed twassal biex iktar prodotti u servizzi jiġu akkwistati permezz tal- flus . Mhux qed nitkellem biss għall- prodotti li mdorrijin bihom , iżda qed nirreferi ukoll għall- affarijiet bħas- servizzi rekreattivi . Medded kbar ta' l- art qed jiġu privatizzati , u llum il- ġurnata wieħed ikollu jħallas biex jieħu servizz tajjeb jekk imur jgħum , jekk joħroġ mall - familja u ħbieb , u jekk jagħmel affarijiet rekreattivi oħrajn . Jidher li din l- istil ta' hajja tingħoġob minn ħafna nies , li konsistentament ivvutaw għall- gvernijiet li jippromwovu dawn l- affarijiet . L- istess gvernijiet kemm il- darba jiftahru bl- opportunitajiet ta' xogħol u t- tkabbir ekonomiku li ġabet magħha din il- politika liberali . Izda din il- politika għandha l- implikazzjonijiet tagħha , u hawnhekk tajjeb li x- xellug politiku jagħmel l- interventi meħtieġa . Tajjeb li jiġi mistħarreġ , per eżempju , kif gruppi minn klassijiet soċjali jikkonsmaw , speċjalment fid- dawl ta' l- għoli tal- hajja . Il- prezz ta' l- ikel f' Malta żdied f' 9.7 fil- mija fit- tnax il- xahar sa April li għadda , ikkumparat ma żieda ta' 6.2 fil- mija fiz- żona ewro . Dan qed iwassal għal piżijiet kbar fuq ħaddiema u familji , li ħafna minnhom diga' qegħdin jiffaċċjaw spejjez għoljin f' affarijiet bħall- housing u l- enerġija . Il- klassi tal- ħaddiema u l- faxex tan- nofs tas- socjeta' qed jiffaċċjaw inugwaljanzi ikbar , filwaqt li l- prekarjat qiegħed jiżdied . Tajjeb ukoll li jiġi studjat jekk il- mudelli ta' konsum u infieq li qed naddottaw humiex sostenibbli . Per eżempju , huma bosta li qed jinvestu fil- bini ta' propjeta' . Apparti li dan qed joħloq problemi kbar ambjentali , dan qed joħloq ukoll tkabbir ekonomiku artifiċjali . Jaghmel sens li nkomplu nibnu eluf ta' propjetajiet meta kwart tal- bini f' Malta huwa vojt ? Wisq nibza' li s- suq tal- propjeta' qisu xi bużżieqa li dejjem tikber sakemm tinfaqa' . U jekk tinfaqa' ser iweġġgħu ħafna nies ! Ezempju ieħor huwa dak tal- karozzi . Il- karozzi saru necessita' fil- hajja mgħaġġla tal- llum , u għal bosta it- trasport pubbliku għadu m' huwiex tajjeb biżżejjed biex jilqa' għal ħtiġijiet tagħhom . Izda kemm jiflaħ karozzi dan il- pajjiż ? Iktar karozzi iwasslu għal iktar dħaħen u mard bħall- kanċer ; iktar kongestjoni tat- traffiku ; u iktar bini ta' toroq fuq art verġni . U bil- prezzijiet taz- żejt dejjem jogħlew , ifisser ukoll iktar piżijiet fuq il- konsumaturi u iktar flus ħerġin barra l- pajjiż . Ghal darb ' oħra dan jista' jwassal għal qasma bejn dawk li jifilħu jħallsu għall- prezzijiet iktar għoljin tal- fuel , u dawk li ma jifilħux għal dan . Filwaqt li gvern li jemmen fil- ġustizzja soċjali għandu jara li dawn it- tip ta' qasmiet ma jiġux fis- seħħ , huwa importanti ukoll li jsir titjib fit- transport pubbliku . S' issa dan il- qasam ma ngħatax l- importanza li jisthoqlu minn gvernijiet suċċessivi . Izda kemm ser nibqgħu nistennew ? Hemm bosta oqsma oħra li joħolqu dilemmi kbar f' dak li għandu x' jaqsam mal- livelli ta' konsum li qed naddottaw . Ezempju ta' dan huwa l- ħolqien ta' skart eċċessiv , iktar u iktar meta issa qed nuzaw iktar fliexken tal- plastik . Jidher biċ- ċar li konsum eċċessiv jista' ma jkunx sostenibbli mill- att soċjali , ekoloġiċi u ekonomiċi . Filwaqt li l- konsum huwa relatat mal- kwalita' tal- hajja tan- nies , politika li tiffoka b' mod eċċessiv fuq il- konsum tista' twassal għall- inugwaljanzi soċjali u problemi ekoloġiċi . Din hi sfida kbira għax- xellug . Jista' jkun hemm politika li tilqa' l- aspirazzjonijiet konsumeristici tan- nies , iżda fl- istess ħin tkun konxja li l- konsum m' huwiex bir bla qiegħ , u li għandu l- implikazzjonijiet tiegħu ? ILLUM 14 Ta' Ottubru 2007 Ufficjal Relazzjonijiet Pubblici , Zminijietna - Lehen ix- Xellug L- istħarriġ ta' James Debono fl- Illum ( 16 ta' Settembru 2007 ) , juri li 22 fil- mija jixtiequ żieda fil- paga , 18 fil- mija jixtiequ tnaqqis fil- kontijiet tad- dawl u l- ilma u 13 fil- mija jixtiequ tnaqqis fit- taxxi . Fi kliem James Debono , " l- ikbar għajta qabel il- baġit hi dik favur żieda fil- pagi . Din tista' titqies bħala risposta għall- ħofra fil- but li ħallew numru ta' miżuri fiskali li ttieħdu tul dawn l- aħħar tliet snin flimkien ma' żieda fl- għoli tal- ħajja " . Dan l- istħarriġ , flimkien ma' stħarriġ li deher fil- Malta Today fl- istess ġurnata , juri li ħafna Maltin qed jgħixu f' sitwazzjonijiet diffiċli , f' dak li għandu x' jaqsam ma' l- ekonomija u s- socjeta' . Dan juri biċ- ċar li l- klassijiet soċjali u l- inugwaljanza jeżistu , u jeżistu sew ! Zminijietna – Lehen ix- Xellug temmen li l- bugit għandu jintroduċi miżuri biex jiġu ssalvagwardjati drittijiet tal- ħaddiema u familji li qed jiffaċċjaw realtajiet ħorox minħabba politika neo - liberali . Hafna familji qed ibatu minn stress ikkawżat minn siegħat twal ta' xogħol għal paga baxxa , anke fost dawk li għandhom xogħolijiet relattivament stabbli . Barra min hekk , jeżistu forom ġodda ta' sfruttar fuq ħaddiema mhux rappreżentati minn unjins , ħaddiema part - time , ħaddiema fuq kuntratt , u ħaddiema każwali fost oħrajn . Il- bugit għandu jikkonfronta problemi li qed jiffaċċjaw bosta kategoriji ta' ħaddiema billi jintroduċi miżuri bħal żieda fil- paga minima , anke fuq xogħol imħallas bis- siegħa . It- taxxa fuq id- dħul u taxi oħrajn għandhom jiġu aġġustati sabiex jagħtu nifs lil min għandu paga baxxa jew medja . Min naħa l- oħra għandha tiżdied it- taxxa fuq is- sinjuri , fuq l- ispekulazzjon tal- propjeta' ( per eżempju mit- tielet propjeta' vojta l- quddiem ) , u fuq kumpaniji li qed jagħmlu profitti barra minn normal bħal banek u kumpaniji tal- logħob , biex b' hekk ikun hemm iktar fondi pubbliċi li jistgħu jintużaw għal skopijiet soċjali . Dawn il- miżuri għandhom jiġu akkumpanjati ma' miżuri oħra li jsaħħu l- welfare state . Dawn għandhom jinkludu mhux biss benefiċċji soċjali , iżda wkoll inċentivi , investiment akbar f' edukazzjoni għat- tfal , żgħażagħ , adulti u fir- riżorsi umani , investiment fis- servizzi ta' gwida , u miżuri fil- qasam tax- xogħol ta' benefiċċju għall- familji , bħal żieda fil- maternity leave , investiment fiċ- childcare centres u possibilita' ta' flessibilita' fil- ħin tax- xogħol b' għażla tal- ħaddiema . Il- welfare state għandu jissaħħaħ biex jikkumpensa għall- inugwaljanzi u t- tbatijiet li jġib miegħu il- kapitalizmu . Bosta gruppi soċjali huma vunnerabbli għal bosta inguwaljanzi u għalhekk jeħtiegu l- protezzjoni mill- welfare state . Dawn jinkludu kopji f' koabitazzjoni li huma nieqsa minn bosta drittijiet – speċjalment jekk nisa ; single parents ġenwini – li jridu jagħmlu bilanċ bejn it- trobbija ta' tfal żgħar u x- xogħol ; u gruppi soċjali oħra inkluż dawk li jġorru inugwaljanzi magħhom meta jsiru penzjonanti Qasam ieħor li għandu jiġi emfassizzat fil- bugit hu dak tal- housing . Zminijietna temmen li għandu jkun hemm iktar fondi publici għall- housing soċjali li hu affordabbli . Il- Gvern għandu jissusidja l- interessi tal- banek għal skop soċjali . F' dan ir- rigward , Zminijietna taqbel mal- proposti tal- Partit Laburista . Pozizzjonijiet bħal dawk ta' Alternattiva Demokratika – li sejħu l- proposta tal- Partit Laburista bħala waħda ' bla sens ' jikkonfermaw il- biza' ta' ħafna nies li l- proposti ta' l- Alternattiva Demokratika dwar il- liġi tal- kera jiffavorixxu biss grupp soċjali wieħed – dak tas- sidien tal- propjeta' . Diskussjoni veramanet olistika dwar dan is- suġġett m' għandiex tkun daqshekk zbilancjata . Ghandha tingħata importanza xierqa lir- realtajiet ta' kuljum ta' nies b' paga baxxa jew medja , kopji żgħażagħ u nies li resqin lejn l- eta' tal- penzjoni li m' għandhomx propjeta' . L- ebda liberalizazzjoni fil- liġi tal- kera m' hi ser twassal għall- djar iktar affordabbli għall- gruppi soċjali bħal dawn . Ghall- kuntrarju , din iġġib magħha iktar tbatijiet għal ħafna nies . Zminijietna ma taqbilx ma' iktar liberalizazzjoni fil- liġi tal- kera qabel ma jkun hemm proċess li jwassall għal pjan olistiku u nazzjonali dwar il- housing . Dan il- pjan għandu jiżgura li l- gruppi soċjali l- iktar vunnerabbli ma jispiċċawx evakwati minn fejn joqoghdu . Forsi l- Gvern jista' jikkunsidra li jissalvagawardja d- drittijiet ta' min jgħix f' propjeta' li nkriet qabel il- liberalizazzjoni tal- 1995 billi jagħti kumpens annwali lis- sidien ta' dawn il- propjetajiet . L- istħarriġ ta' Illum jikkonferma li lil ' hinn mid- dogmi ta' dawk li qegħdin għarkobbtejhom quddiem l- artal tas- suq ħieles , il- verita' hi li t- tkabbir ekonomiku ma jnaqqasx l- inugwaljanza u l- faqar jekk il- ġid li jġib miegħu l- istess tkabbir ma jitqassamx b' mod ekwu . Il- kunċett ta' l- effiċjenza għandu jitpoġġa f' kunest ta' ugwaljanza u gustizza soċjali .