It-tielet parti minn serje ta' bloggati dwar it-triloġija Il-Logħba tal-Allat, dwar l-ideat, il-proċessi u t-triq li wasslithom fuq l-ixkafef tal-ħwienet . . . Dettall tal-qoxra ta' L-Aħħar Ħolma – xogħol ta' Matthew Grima Connell It-tieni ktieb tat-triloġija, L-Aħħar Ħolma , kien diġà fil-biċċa l-kbira miktub meta ppublikajt l-ewwel ktieb. Kif spjegajt fi bloggata preċedenti , L-Aħħar Ħolma jinkorpora l- back story tat-triloġija, ċioè, l-istorja li ħloqt dwar il-passat ta' wħud mill-karattri. F'din l-istorja, nidħol f'aktar dettal dwar l-oriġini tan-nies tax-Xiħ, u dwar dak li ġralhom madwar sittin sena qabel Xon, Marku u Riku sabu l-muftieħ li bih setgħu jgħaddu lejn Qim (Qim hija d-dinja paralella li tgħaqqad id-dinjiet l-oħra kollha flimkien). Qed ngħid li kien miktub, iżda mhux f'post wieħed u mhux f'ordni kronoliġika. Fil-fatt, kelli għadd ta' kitbiet sparpajati 'l hawn u 'l hemm, li kienu aktar f'sura ta' noti miktuba biex jgħinuni nibni It-Tielet Qamar . Peress li kelli diġà idea ġenerali ta' x'se nagħmel, stajt indaħħal l-element ta' 'arc' li finalment tgħaqqad it-triloġija flimkien f'ċirku komplut, u dan wettaqtu billi daħħalt prologu f'kull wieħed mill-kotba li jirreferi dejjem għall-ktieb li jmiss. Waħda mill-bloggati li ġejjin se tkun fuq dan l-element u kif użajtu. Bookmark iddisinjata minn Pierre Portelli li tqassmet mal-ktieb Għadni niftakar ċar ħafna, ftit xhur wara t-tnedija ta' It-Tielet Qamar, kif kont miexi fuq l-irdumijiet u f'daqqa waħda f'moħħi bejt ngħaqqad dawn il-biċċiet kollha, u nżid xi ideat ġodda wkoll, biex b'hekk ikolli storja sħiħa. Lanqas mort id-dar dakinhar – ċempilt lil sieħbi Roderick (fl-istorja, Riku l-Landa) biex nara kienx qiegħed l-għalqa, u għidtlu jlestili ftit karti u biex nikteb. Sibtu jistennieni, u kien lestieli wkoll kikkra kafe kif tmiss il-liġi. Hu mar idur għall-kaċċa, u jien intfajt inniżżel l-ideat kollha li ġewni matul il-mixja. Sagħtejn u nofs u tliet kikkri kafe wara, kelli l-plot sħiħ imfassal quddiemi. Minn hemm kien faċli ħafna biex ngħaqqad il-manuskritt. Minħabba l-fatt li l-ġrajja ta' L-Aħħar Ħolma sseħħ madwar sittin sena qabel il-ġrajjiet ta' It-Tielet Qamar, ħafna jistaqsuni għaliex iddeċidejt li ma niktibx it-triloġija b'mod kronoloġiku. L-għażla tiegħi kienet ibbażata fuq aktar minn fattur wieħed: L-istorja li xtaqt nirrakkonta l-ewwel kienet dik taż-żgħażagħ protagonisti, ċioè, Xon, Riku u Marku. Ridt insib mezz kif lill-qarrej inqanqallu l-kurżità – ħassejt li stajt nagħmel dan billi nibda nikxef storja akbar ftit ftit. Dehrli li jekk nibda mill-preżent, nista' nuża ċertu elementi bħala sorpriża, u li kieku kienu jintilfu (bħal pereżempju, il-fatt li Damjan il-Bomblu kien fil-verità iben Abram l-Elfju u ħu Petra). Ir-reazzjoni tal-qarrejja għal din l-għażla kienet fil-biċċa l-kbira pożittiva. B'din it-teknika, qatgħu kurżitajiet li kellhom mill-ewwel ktieb, kif ukoll wittejtilhom it-triq għat-tielet u l-aħħar ktieb tat-triloġija billi spjegajtilhom aħjar ċertu kunċetti li f'It-Tielet Qamar ma kontx dħalt f'wisq dettal fihom. Bħal żiffa riħ, għaddiet nofs sena oħra – sitt xhur li fihom kelli ħafna proġetti ta' kitba għaddejjin. F'din il-bloggata se naqsam magħkom ftit aħbarijiet dwar dawn il-proġetti . . . Fl-aħħar ta' Jannar ta' din is-sena, Irvin Vella ddebbutta fix-xena lokali bl-ewwel każ tiegħu . Kuntent ħafna mill-mod kif dan l-ewwel ktieb tiegħi għat-tfal intlaqa' mill-qarrejja żgħar (u anki minn dawk mhux daqstant żgħar). Matul l-ewwel xhur tas-sena żort għadd ta' skejjel fejn tkellimt mal-istudenti u introduċejthom mal-Investigatur Virtwali. Lil dawn l-istudenti tarraftilhom xi ħaġa dwar it-tieni ktieb ta' Irvin Vella, manuskritt li lestejt fi Frar 2015, b'każ ġdid għall-investigatur żagħżugħ fejn se narawh jipprova jsolvi għadd ta' serqiet kemmxejn strambi. Il-ktieb bħalissa jinsab fi stat avvanzat t'editjar, għalkemm għad m'għandix data għal pubblikazzjoni tiegħu. F'Marzu bdejt nirrevedi Jien, Wieħed Minnhom – il-ktieb li jikkonkludi l-istorja ta' Steve Ebejer li bdiet fil-ktieb Fil-Mergħat tal-Impossibbli (2013). Iż-żewġ kotba flimkien jiffurmaw id-duoloġija Unus Mundus u huma immirati għal udjenza matura. Ix-xogħol ta' reviżjoni u editjar kien iebes u ħa ż-żmien, iżda fl-aħħar tlesta, u issa l-manuskritt qiegħed jiġi ppreparat għall-pubblikazzjoni li mistennija tkun aktar tard din is-sena. Matul April u Mejju ħadt sehem fil-proġett filantropiku Mit-Tfal għat-Tfal b'Qawsallet il-Kliem fejn ħdimt ma' grupp ta' studenti tal-Kulleġġ Santa Klara f'Pembroke. L-iskop tal proġett ta' kitba kreattiva kien li jinkitbu għadd ta' stejjer qosra mill-istudenti u jiġu ppubblikati fi ktieb li se jkun imniedi f'Novembru li ġej. Kien xogħol li tani sodisfazzjon kbir u kuntent ħafna bl-istejjer li ħarġu bihom l-istudenti li ħdimt magħhom. Issa ħerqan li nara l-kitbiet tagħhom mitbugħa . . . Matul ix-xahar ta' Ġunju għamilt xogħol ta' editjar fuq ktieb fil-ġeneru tal-fantaxjenza bil-Malti, miktub mill-ħabib tiegħi Mark-Anthony Fenech. Il-ktieb, li jġib l-isem ta' It-Tawmaturgu , huwa vjaġġ letterarju u interstellari, miktub b'mod oriġinali ħafna, b'ideat friski u innovattivi għal-letteratura Maltija. Dan kien l-ewwel xogħol t'editjar ta' ktieb sħiħ għalija, u apparti s-sodisfazzjon li ħadt, inħoss li tgħallimt ħafna wkoll. Nittama li dan il-ktieb ma jdumx ma jidher fuq l-ixkafef tal-ħwienet tal-kotba. Fil-preżent, għaddej naħdem fuq ktieb ieħor t'Irvin Vella – it-tielet każ li fih Irvin, Luca u Laura se jsibu ruħhom jaħdmu id f'id ma' klijenta biex jikxfu l-misteri u s-sigrieti ta' persuna li nstabet mejta f'Għawdex. Għas-sitt xhur li ġejjin il-proġetti mhux se jonqsu lanqas. Ftit ġimgħat ilu ġejt mgħarraf li storja qasira tiegħi, bl-isem ta' Bint l-Irjieħ ġiet magħżula mill-Għaqda tal-Malti biex tkun pubblikata fil-ħarġa ta' li jmiss ta' Leħen il-Malti (ħarġa 34). L-akbar sodisfazzjon li għandi dwar din l-istorja qasira ġej mill-fatt li l-ġeneru tal-fantażija, ġeneru mhux daqstant popolari mal-qarrejja, sab rikonoxximent u se jkun qed jingħata l-istess spazju daqs ta' ġeneri oħrajn. Bint l-Irjieħ għandha sinnifikat partikulari għalija, għax hija ġrajja minn dinja ġdida li ħloqt ftit taż-żmien ilu u li fiha se sseħħ il-ġrajja ta' Il-Prinċep ta' Żir , triloġija ġdida li ilni xi żmien naħdem fuqha. Dan huwa proġett ambizzjuż li beħsiebni nagħtih l-attenzjoni kollha tiegħi s-sena d-dieħla. Fl-aħħar t'Awwissu se nkun qed nipparteċipa fl-għaxar edizzjoni tal- Festival Mediterranju tal-Lettaratura imtella' minn Inizjamed . Għal din l-attività ġejt mitlub nissottometti xi siltiet minn tiegħi biex jiġu tradotti b'lingwi oħrajn. Għażilt silta minn L-Aħħar Ħolma , oħra minn Fil-Mergħat tal-Impossibbli (it-tnejn bit-tema ta' ħolm imma minn perspettivi differenti) kif ukoll storja qasira jisimha Karozza bħal Tagħha , li kienet ġiet ippubblikata fil-pubblikazzjoni tal-Għaqda tal-Malti, Leħen il-Malti ( ħarġa 33). Ninsab ċert li s-sitt xhur li ġejjin se jtiru bl-istess ħeffa bħal ta' qabilhom . . . fuq żiffa riħ friska mimlija kliem u ħrejjef ġodda, uħud miktubin u oħrajn imlissnin . . . Ftit ilu, ħabib tiegħi beda jikteb l-ewwel novella tiegħu. Staqsieni hux importanti li jibda billi jagħti isem lill-istorja. It-tweġiba tiegħi kienet li għalissa għandu juża isem li jkun, bħala working title, xi ħaġa biex meta jaħseb dwar l-istorja jkun jista' jiddefenixxiha aħjar. Eventwalment, l-isem tal-ktieb joħroġ waħdu matul is-sezzjonijiet tal-kitba, u jekk dan ma jseħħx, wieħed jista' jagħmel ftit taż-żmien jirriċerka u jaħseb fuq isem xieraq. Fuq l-Internet, hemm ħafna sorsi t'għajnuna li jistgħu jagħtu daqqa t'id biex issib l-isem perfett. M'hemmx dubju li l-isem aħħari li tagħti lill-ktieb huwa importanti ħafna. Ir-raġunijiet spjegathom tajjeb ħafna Helena P. Schrader : Jekk nieħu l-kotba tiegħi bħala eżempju, rari ħafna li ppubblikajt ktieb bl-ewwel isem li tajtu. Pereżempju, qabel għażilt l-isem It-Tielet Qamar għall-ewwel ktieb li ppubblikajt, kont diġà ktibt nofsu. L-Aħħar Ħolma oriġinarjament kien j ismu 'Il-Qamar u l-Anġlu' u kont ikkunsidrajt ukoll l-isem 'Għar iż-Żmien' għalih. Għażilt li nsemmieh 'L-Aħħar Ħolma' jien u nikteb l-aħħar kapitlu tal-ktieb. Is-Sitt Aħwa kellu bosta titli wkoll, fosthom, 'Il-Qamar Filgħodu' , 'Eklissi' u 'Is-Seba' Sema' . Wieħed mill-ewwel drafts tiegħu infatti kont tajtu lill-beta-readers bit-titlu 'Eklissi' . Iżda ma kontx konvint. Biex naqta' l-kundanna, għamilt speċi ta' opinion poll ċkejkna fejn bgħatt l-ismijiet lil għadd ta' ħbieb u tlabthom jagħżlu. Is-Sitt Aħwa ħareġ favorit b'maġġoranza kbira. Ħafna drabi jiġri wkoll li isem ta' ktieb ikun għal qalbek ħafna, imma jkollok tbiddlu minħabba ċirkustanzi oħrajn. Hekk ġrali pereżempju bl-isem oriġinali ta' Fil-Mergħat tal-Impossibbli . Għall-ewwel, kont bdejt insejjaħlu biss bħala '81' , in-numru tal-karozza tal-linja ta' Ħad-Dingli li ispiratni biex nikteb l-istorja. Iżda kont naf li mhux dak l-isem tal-ktieb. Meta lestejtu, għażilt l-isem 'Is-Sejħa' , bit-tieni parti jkun jisimha 'Il-Qofol' (dan inbidel ukoll u sar jismu 'Jien, Wieħed Minnhom', u għandu jiġi ppubblikat fiż-żmien li ġej). Il-problema kienet li 'Is-Sejħa' u 'Il-Qofol' , għalkemm sinnifikanti għalija, la kienu wisq uniċi, u lanqas ma kienu jqanqlu wisq il-kurżità tal-qarrej. U kif għażilt 'Fil-Mergħat tal-Impossibbli'? Ħsibt f'dan it-titlu waqt waħda mill-mixjiet tiegħi fuq l-irdum. Kont qed infittex żewġ kelmiet li jikkuntrastaw – 'Mergħat' hija kelma Semitika, li m'għadhiex tintuża wisq ħlief f'kotba tal-knisja u f'salm partikulari. 'Impossibbli' hija kelma Rumanza, li sirna nużawha kuljum. Ir-riżultat aħħari huwa li t-titlu jirrifletti l-proċess ta' bidla li għaddha minnu Steve Ebejer, il-protagonist u narratur tal-istorja, li abbanduna ħajja li kien jaf biex adotta waħda ġdida. U kieku inti, x'issemmieh il-ktieb tiegħek? Għaliex nikteb? Lili nnifsi qatt ma staqsejtha din il-mistoqsija, imma f'ħafna okkażjonijiet kien hemm min staqsieni x'ġegħelni nibda nikteb, x'ispirani, x'nieħu mill-kitba. Naħseb l-aqwa kliem li jwieġeb eżatt din il-mistoqsija huwa dak li Sir Terry Pratchett , wieħed mill-kittieba favoriti tiegħi, kien iniżżel f'kull ktieb tiegħu fil-paġni preliminari (il-paġni ta' quddiem ta' ktieb). Pratchett jikteb hekk: U huwa minnu. Jien u nikteb nibda nħoss l-istorja u nara x-xeni li qed niddeskrivi, kważi tista' tgħid li ngħixhom. Meta l-karattri li noħloq jitkellmu, jkollhom leħen u sikwit noħloq id-diskursata billi nitkellem ngħajjat miegħi nnifsi. Id-dinja kreattiva li nkun fiha dak il-ħin issir palk. Aktar kmieni din il-ġimgħa, f'artiklu dwar il-mewt tal-kittieb u għalliem Wiliam Zinsser kien hemm kwotazzjoni minn tiegħu dwar il-kitba: "You are writing primarily to please yourself, and if you go about it with enjoyment you will also entertain the readers who are worth writing for." Din tmur ma' dak li kiteb Pratchett, iżda f'aktar dettal. Għax huwa minnu li l-qarrejja jirnexxielhom iħossu l-entużjażmu tal-kittieb, u għalhekk japprezzaw aktar. Tiġri lili bħala qarrej, u tiġri lill-qarrejja li jaqraw il-kitbiet tiegħi. Bdejt nikteb meta kelli xi tnax-il sena. Kitbiet ċkejknin, umoristiċi. Iżda dak iż-żmien l-arti u l-pittura kellha importanza akbar f'ħajti. Qlibt totalment mill-pittura għall-kitba meta kelli 30 sena. Fil-verità, bqajt impitter ix-xeni li dejjem rajt u għext ġewwa fiha, iżda minflok bl-ilwien fuq tila, bil-linka fuq il-karta. Forsi għalhekk nippreferi nikteb b'idi u mhux nittajpja fuq il-computer...u kif kien jgħid Robert Jordan : "I'll continue writing till they nail my coffin shut" Kliem Renè, sentejn wara li miet, dewa madwar is-sala, vibbranti u mlewwen fl-istil tiegħu. Kien sabiħ wisq nisma' xogħlu moqri, fejn flimkien ma' sħabi l-kittieba Mark, Donovan u Rita, intlabna naqraw xi siltiet u poeżiji mill-pinna tal-ħ abib tagħna. Qrajna siltiet mill-ktieb Qasir il-Għomor li għadu kif ġie ippubblikat issa, minn Ħalluhom Jgħidu l-Kbar, manuskritt li se jkun ippubblikat dalwaqt u minn Is-Saltna tal-Ħamsin, ippubblikat fl-2010. L-attività, organizzata mill- Għaqda tal-Malti , inżammet ilbieraħ, 12 ta' Novembru 2014 fis-sala Sir Temi Żammit ġewwa Dar il-Mediterran, bħala attività waqt il-Festival Nazzjonali tal-Ktieb. Jien qrajt silta minn Is-Saltna tal-Ħamsin , il-ktieb li laqqagħni l-ewwel darba ma' Renè. Kont mort għat-tnedija f'Diċembru tal-2010, xtrajt il-ktieb, u mort biex jiffirmahhuli. Kont għadni qatt ma ltqajt miegħu, iżda kif rani ħadli b'idi u sejjaħli b'ismi. Kien qed jistennieni. Qalli li kien qara It-Tielet Qamar u L-Aħħar Ħolma u għoġbuh ħafna, u kien qed jistenna b'ħerqa li joħroġ it-tielet ktieb. Fil-ftit minuti li għamilna npaċpċu sirna ħbieb. Wegħdna lil xulxin li nerġgħu niltaqgħu – wegħda li żammejna spiss. U lbieraħ erġajna ltqajna. . . . kieku x'aktarx li Fil-Mergħat tal-Impossibbli ma kienx jinkiteb. Għax dan il-ktieb jaf it-twelid tiegħu waqt vjaġġ minn Ħad-Dingli sal-Belt fuq karozza tal-linja mill-antiki. Fil-Mergħat tal-Impossibbli huwa l-ewwel parti minn serje ta' żewġ kotba, bit-tieni parti, (li s'issa għadha mhix pubblikata), jisimha ' Jien, Wieħed Minnhom '. L-isem ta' dawn iż-żewġ kotba f'daqqa hija Unus Mundus (bil-latin, Dinja Waħda). Kienet festa pubblika. Karen ġietha l-idea li qabel tal-linja s-sofor jitneħħew mit-toroq biex posthom jeħduh l-Arriva, nieħdu lit-tifel tagħna Luke, li dak iż-żmien kien għad kellu sentejn, dawra fuqhom. U tlaqna. Iżda ġara li kif ix-xufier startja l-magna, kif ir-riħa tad-diesel imħallat bil-pitrolju daħlet mit-twieqi li qatt ma jingħalqu sew, bdiet tinbena storja ġewwa moħħi. Kien effett stramb, qawwi, traxxendentali. Il-passiġġieri telgħin u neżlin mill-karozza bejn stejġ u ieħor saru parti min-nisġa tal-istorja. Ħassejtni dħalt fi stat ta' trance, u hemmhekk, f'dak il-post bejn ir-realtà ta' madwari u l-letteratura, lestejt il-plot sħiħ. Kont eċitat. Ħassejt mill-ewwwel li din kienet se tkun storja tajba. Kif inżilna ħdejn il-funtana tat-tritoni, morna dritt il-Barrakka Cafe, u tlabt lil Karen tagħtini karta u lapes biex inniżżel mappa ta' dak kollu li għadda mingħalija. Meta lestejt, ħadt lil Luke jiġri wara l-ħamiem fil-ġnien tal-Barrakka. Fuq fommi kelli tbissima mċarrta. Dik il-ħabta kien għadni kif lestejt il-kitba fuq Is-Sitt Aħwa u għaddejt kollox lil Merlin Publishers . Kont qed naħseb biex nieħu pawsa qasira qabel nibda proġett ġdid. Iżda malajr dawwart il-ħsieb. Qbadt nirriċerka u nikteb b'enerġija kbira, u ma waqaftx qabel ma lestejt l-ewwel draft. Book trailer ta' Fil-Mergħat tal-Impossibbli: http://www.youtube.com/watch?v=aF0__RnisFE Bħala ktieb, Fil-Mergħat tal-Impossibbli huwa l-aktar wieħed li dam biex għadda mill-ewwel draft għall-pubblikazzjoni. Kien jinvolvi riċerka kbira, b'dettall u rqaqat li kienet tirrikjedi dik it-tip ta' stroja. Bl-għajnuna tan-nies tas-soltu (u xi oħrajn ġodda li se nikteb dwarhom 'il quddiem), irranġajt u tejjibt il-kitba u ħriġt draft wara ieħor sakemm fl-aħħar għaddejt verżjoni lil Chris Gruppetta. U anke din il-verżjoni kien baqgħalha x'jittejjeb fiha. Biss biss għamilna żewġ proċessi oħra t'editjar, fejn Chris kien l-editur ta' dan ix-xogħol, u l-kritika kostruttiva tiegħu għenitni norqom Mergħat biex finalment ġie ppreżentat lill-qarreja f'Novembru tal-2013, waqt il-Fiera Nazzjonali tal-Ktieb. Għal aktar tagħrif, jew biex taqra silta mill-ktieb, żur www.johnabonello.com