Esperiment ta' ħsibijiet bil- lingwa Maltija . It- Tnejn , 28 ta' Jannar 2008 L- emigrant jew immigrant , jitlaq daru , pajjiżu , forsi l- familja wkoll u jfittex post ieħor . Jbiddel il- bejta tiegħu . U ħafna drabi mhux lejn l- eqreb siġra li tmiss mal- għalqa li qiegħed fiha bħalissa imma f' kontinent ieħor , f' tarf ieħor tad- dinja , fejn jisbaħ u jidlam mal- għaxar siegħat qabel pajjiżu , u l- għasafar jgħannu għanja differenti minn tiegħu . F' pajjiżna bħalissa qegħdin narawha sseħħ quddiem għajnejna . U magħha ġġorr il- kontroversji , idejoloġiji u diskussjonijiet li sa ftit ilu kienu ' l bogħod minna daqs l- Awstralja fuq mappa jew globu . Flok Maltin jfittxu post aħjar minn din il- blata , barranin jfittxu post aħjar f' din il- blata . Il- ktieb inqaleb ta' taħt fuq . Min jibża' li bil- ktieb ta' taħt fuq mhux se nkomplu naqraw kif konna qabel u se nitħawdu , u min jaħseb li b' hekk se nsibu stejjer ġodda bil- ktieb f' poża differenti . U forsi fuq kollox hija l- lenti differenti li qegħdin nużaw għax il- ktieb qatt ma nqaleb . Żdiedulu ftit paġni biss , żdiedulu l- istejjer , u li xorta għadu bla konklużjoni . L- Awstralja , d- dar temporanja tiegħi għal ftit xhur bħala btala . Pajjiż mibni mill- emigrant . Xi ġimgħa ilu , mort sal- mużew tal- immigranti . Naturali li jkollhom mużew tal- immigrant daqskemm hu naturali li aħna jkollna belt mibnija mill- Kavallieri . Mużew li qiegħed f' bini li twaqqaf fid- dsatax – il seklu u għalhekk wieħed mill- antiki netti taħthom . Wara li tlajt il- ftit taraġ għall- bieb prinċipali , il- bieb infetaħ waħdu b' mod awtomatiku . Anomalija għedt f' qalbi . Għandhom xi ħaġa antika , li hawn ma tantx issib u mmodernizzawha . Biss wara li ħriġt irrealizzajt li l- anomalija f' post bħal dan tagħmel sens . U l- fenomenu tal- emigrant wieħed minnhom . Għaliex xi ħadd jitlaq pajjiżu ? Hawn min għalih tkun triq li għażel flok oħra u min l- unika triq li tista' twasslu x' imkien . Min għalih tkun tfittxija ta' libertà , fejn jista' jiġi addottat f' pajjiż . U l- pajjiż ġdid jħallih jagħmel dak li f' pajjiżu ma setax jagħmel - jitgħallem , jipprotesta , jadura lil min jrid u ankè jivvota . Għal ħaddieħor irid sempliċiment refuġju għax daru m' għadiex daru . Ħadulu l- imħabba lejha . Il- ġlied bejn l- erba' ħitan li kien jsejjaħ daru issa ma jiflaħhomx iżjed . Qiegħed iħoss is- saqaf se jaqa' fuq rasu minn ħin għall- ieħor . U l- imbiegħed l- unika alternattiva għax it- travu tas- saqaf kbir u jwassal ħafna . U minn hemm jieħu d- deċiżjoni li jitlaq lejn ajruport jew xatt biex jaqbad ajruplan jew vapur . Min imur waħdu , min iġorr familja miegħu . U mad- deċiżjoni li se jaqbad ajruplan jew vapur jieħu d- deċiżjoni li se jissagrifika l- ambjent li trabba' fih . Min jara orrizzonti ġodda u min baħħ . Min b' ħafna tamiet u min b' ħafna dubji . Min b' tama li se jsib affarijiet li f' pajjiżu qatt ma seta jsib u min b' biża' li dak li kien veru tiegħu se jitilfu darba għal dejjem . U l- kunflitt jkompli . Min jsib dak li ttama' għalih u aktar , bil- pajjiż adottat jsir pajjiżu aktar milli qatt kien dak il- pajjiż li kumbinazzjoni twieled fih . Min li minkejja għandu titlu tad- dar li fiha joqgħod iħossu xorta waħda stranġier fiha . Il- bejta akbar u forsi isbaħ imma s- siġra mhux daqshekk kennija . Jirrispetta l- ġenituri putattivi tiegħu , imma jibqa' jżomm ir- ritratt ta' ommu u missieru fil- kartiera . Min juża l- lingwa tal- pajjiż il- ġdid biex juri kemm integrà u min juża l- lingwa oriġinali ta' pajjiżu biex juri kemm hu differenti . Is- Sibt , 19 ta' Jannar 2008 It- tren waslet ' Oak Park ' u jien inżilt għal fuq il- platform u wara għal għonq it- triq . L- ewwel biċċa ma kienx fiha fiex titfixkel . Triq dritta għal kważi nofs mil u mal- ewwel kantuniera nikser għal fuq ix- xellug fejn naqbad ftit ta' telgħa . Imxejt matul it- telgħa u saqajja bdew iħossu l- istrapazz ta' ġurnata sħiħa barra . U f' saqajja kont armat biss b' flip - flopp li komdu ħafna għas- sajf imma ma tantx jgħin biex itterraq bih . Jien u nimxi beda jfaqqa mal- għarqub . Min jmeċlaq biex jiekol u min jfaqqa biex jimxi . Bdejt nisma' qisu ħoss li għall- bidu ħsibtu xi ħadd miexi warajja . Waqaft u ħarist lura u ndunajt li kien l- eku tiegħi stess . L- arloġġ issa qabeż l- għaxra ta' bil- lejl sewwa . Dalam , m' hemm l- ebda stilla fis- sema , l- uniku dawl ġej mit- twieqi tad- djar u m' hemm l- ebda taxi li nista' nwaqqaf ħa nasal malajr u ninġabar . Id- darbtejn ta' qabel li mxejt din it- triq kien mal- ġurnata għad- dawl tax- xemx . Fid- dlam differenti , bħal kif ħarsa kerha tbiddel għal kollox il- profil ta' wiċċ . U bħalissa d- dlam tinfdu b' sikkina . Imma kull m' għandi huwa forsi ponn magħqud . Xi kultant tisma' xi nebħa ta' kelb li donnu xamm li stranġier miexi qrib it- territorju tiegħu . Bqajt miexi u rajt dawl ħiereġ minn launderette . L- ewwel parti mela lesta u qiegħed fir- rotta t- tajba . Imxejt ftit aktar u ksirt fuq ix- xellug , kultant fuq i - tarmak , kultant nitla' fuq it- turf tal- bankina li imma bħalissa fiha ħafna tankijiet taż- żibel lesti biex jinġabru . Qsamt it- triq u ksirt fuq il- lemin , mal- ewwel triq li sibt . Triq imma li għalqet ftit wara , u għalhekk nista' nsejħilha sqaq . Dort lura mingħajr għażla jew triq oħra . Imxejt ftit aktar il- quddiem u sibt isem ta' triq familjari u qbadt lilha . Imxejt ma' din it- triq u rajt tabella li tinfurmak li din id- dar inbeigħet u li mmemorizzajt qabel . Imxejt ftit aktar u issa kelli niddeċiedi bejn lemin u xellug . Pruvajt niftakar liema waħda ħadt fil- għodu u mort għax- xellug . Imxejt matulha u sibt ruħi f' salib it- toroq oħra , u isem ta' triq li familjari daqs il- koala f' Malta . U bħalissa la qiegħed Malta u m' hawn l- ebda koala lanqas . Il- filp - flopp selaħli subgħajja , l- ponn intreħa aktar u d- dubji qegħdin jiżdiedu mas- swidija tal- lejl . Il- flip - flopp inżajtu u ħassejt il- lunga tat- tarmak taħt saqajja . Hemm kelb qiegħed jinbaħ imma ma nistax narah . Nispera li mhux jarani lanqas . Erġajt lura lejn it- triq , għallinqas sa hemm naf . Ħadt it- triq l- oħra u qisu l- ambjent beda jsir aktar familjari . Jew jien qiegħed nħosshom aktar familjari . Għax irrid nemmen hekk . Imma n- numru tal- bieb ma jistax jitmerà . Nidħol ġewwa , nieħu nifs il- barra u nidħak waħdi bit- triq ħażina li ħadt . Ftit sulluzzu li għal ftit qatali n- nifs ma ħassarx ġurnata tajba . Naħseb qiegħed immur ħames snin lura meta fettilli nixtri paletta u mort għal erba' lezzjonijiet tat- tennis . Ma lħaqtx xi livell imma bdejt nifhem ir- regoli u bdejt napprezza l- logħba . U t- Tlieta li għaddew mort l- Australian Open , Grand Slam pjuttost mistenni u ta' ċertu kredibillita mal- fraternità tennistika jew sempliċiment sportiva . Kont naf bih qabel tlaqt u mill- ewwel għedt li ridt immur . Qatt ma mort logħba professjonali f' ħajti u issa sejjer il- Grand Slam . Mil- Lachryma Vitis qlibt għall- Gavi . Meta nkun sejjer xi ħaġa hekk bħal nimmolla . Xi ftit ta' adrenalina tidħol fiha u nipprova nantiċipa x' se nara . Qomt kmieni u għaġġilt lejn l- istazzjon ħa nasal malajr . Wasalt fiċ- ċentru u kjuwjajt għall- biljetti . Qabżu s- siegħa nistenna , u qattajtha naqra l- gazzetta għax- xemx . X' ħin kważi missni , waqgħatilhom is- sistema . Għallinqas mhux Malta biss jiġru dawn l- affarijiet , ikkunslajt . Stennejt nofs siegħa oħra u qtajt il- biljett . AUD 40 ( EUR 24.58 ) li għal ġurnata sħiħa ta' tennis ma stajtx ingerger . Għal logħba li hija meqjusa kultant burgiża , l- prezz ma tantx jeskludi nies . Mat- triq u fil- kumpless , l- atmosfera rilassanti u ta' festa . Id- deiversità etnika u kulturali tispikka . L- Isvediżi bil- kulur isfar jgħajjat u b' Ibrahimovic ma' daharhom . Iċ- Ċileni , b' antenati li sabu posthom fl- Awstralja biex jaħarbu mill- ħakma ta' Pinochet bil- flokkijiet ħomor u Salas ma' daharhom . Id- dittatur ma neħħielhomx il- kburija ta' pajjiżhom . U l- Griegi bi flokkijiet blu u b' xi isem ma' daharhom li ma rnexxielix naqra . Ħafna popli mħallta ma' xulxin bil- qiegħda fuq il- ħaxix bil- birra jew tazza inbid f' idejhom . Dħalt fl- arena u sibt is- sit . Iċ- Ċiprijott Baghdatis kontra l- Isvediż Johannson . Fuq court blu , ballun aħdar jfaqqa' bis- saħħa l- ewwel mal- paletta umbgħad mal- art . Ħoss li ma nafx għaliex jaffaxxinani , qisu beat ta' katuba , sekonda wara sekonda . Fl- isfond skiet perfett biex il- beat jispikka aktar u li jinkiser b' applaws meta jintrebaħ punt . Ftit għajjat ta' nkorraġiment bejn punt u ieħor u meta jieħu fit- tul aktar mis- soltu l- umpire mis- siġġu għoli jsikket bħall- għalliem lill- istudenti li għadhom ma ndunawx li daħal . Dħalt fl- atmosferà , u rajt logħba wara oħra , interrottà bi ftit ikel u inbid , li f' ħin minnhom ma ħalliniex insegwi l- ballun min- naħa għal oħra bi klarità . Imma ma jimpurtax , il- ġurnata u l- ewwel parti tal- lej taru u nerġa' niġi . Il- Ħamis , 10 ta' Jannar 2008 L- ajruplan ħa rankatura , tella r- roti u telaq . U l- maratona bdiet . Maratona mhux ta' sitta u għoxrin mil imma ta' ħamsa u għoxrin siegħa , fejn tkejjel fejn wasalt u kemm baqgħalek mhux b' kemm il- kantuniera dort u kemm toroq terrat imma b' kemm il- siegħa għaddiet minn mindu tlaqt . L- arloġġ jtektek sekonda wara sekonda mingħajr għaġla ta' xejn u sħaba wara sħaba tgħaddi minn ħdejk . U wara li ssib ftit saqajk , skrin żgħir quddiemek jagħmillek kumpanija , tehda ftit fuqu , toqtol ftit ħin u tasal ftit siegħat aktar qrib id- destinazzjoni . Dubai wasalt wara seba' siegħat , u dawwart l- arloġġ bi tlett siegħat . Tajt titwila ħafifa f' żewġ ħwienet u tlaqt lejn il- gate tal- ajruplan li jmiss . Pruvajt insib ftit konessjoni fuq il- Wi - Fi u wara li qata' xi darbtejn u kelli nibda mill- bidu qdadt il- kummentarju tal- logħba . U minn wieħed b' xejn minn fuq ġew wieħed b' wieħed . U għamilt il- buli . Bgħatt xi żewġ messaġġi d- dar u kif kont mitluf kważi nsejt il- ġakketta warajja . Il- bogħod mid- dar , f' nofs l- itwal vjaġġ possibli u l- ballun xorta ħalla l- effetti . Qbadt it- tieni ajruplan , u l- istess bħal qabel , mhux ġirja kontra l- ħin imma ġlieda biex iddawwar il- ħin . L- għejja daħlet sewwa , imma ma nistax nagħlaq għajn m' għajn . Il- ktieb baqa' magħluq quddiemi . Il- ħin din id- darba f' idi u ma nistax nużah . Kont fid- dlam , xtaqt nara , xegħluli bozza qawwija , għamxitni u ma rajt xejn . Il- monotonija tinqata ftit bi ftit ikel li jpoġġu quddiemek bi tbissima mġebbda . Nasal Singapore u ndawwar l- arloġġ ftit siegħat oħra ' l quddiem , u issa jonqos biss l- aħħar tappa . Imma l- itwal waħda fosthom kollha . Konsolazzjoni bi skonsolazzjoni . Bil- mod il- mod l- arloġġ jibqa' jdur b' mod konsistenti , fidil lejn ir- ritmu tas- sekondiera u dak li deher mhux se jispiċċa qatt , fil- fatt jgħaddi u mill- ajru , nieħdu rankatura għal isfel u mmissu t- tarmak u l- art Awstraljani waqt li nimli formola għal tad- dwana li niddikjara li ma ġibt ebda ikel minn imkien . ' The Australian ' hi l- gazzetta li donni addottajt għaż- żmien hawnhekk . Gazzetta minn dawk il- kbar li trid titwi min- nofs għax ma toqgħodx f' idejk , jew inkella jekk tkun qiegħed taqra fuq sufan tħakkiklek mal- art . Qisni jien biss naqraha , m' għandix għalfjen ngħaġġel biex nilħaqha , l- bqija tan- nies kollha bil- ' Herald Sun ' , li għandha daqs normali u tixbah it- tabloids Ingliżi , b' titli bombastiċi li ma jħallux lok fejn jinkiteb l- artiklu . L- istorja prinċipali meta wasalt u li tidher li qanqlet il- poplu mhux ħażin hija ż- żieda fir- rati tal- imgħax . Fejn fl- Ewropa għandna rata bażika ta' 4 % , hawnhekk l- istess rata hija ta' 8 % . Ekonomija daqshekk b' saħħitha , li m' għandiex bżonn tniżżel ir- rati tal- imgħax biex tagħti spinta ? Xi kummentarji jattakkaw il- banek kummerċjali li ma' din ir- rata jżidu ftit aktar huma , ħa jżidu aktar il- profitti waqt li jagħsru aktar lil min għandu xi self . It- tieni storja dominanti hija l- prezz tal- petrol . Waqt li kont fuq l- ajruplan , tgħallimt li barmil żejt issa laħaq il- prezz rekord ta' USD 100 u li b' hekk inkisret il- barriera psikoloġika li jintlaħaq dan il- prezz li min jaf fejn irid iwassal . Litru petrol hawnhekk sar AUD 1.50 ( EUR 2.44 ) li huwa rekord għalihom , seraq ħafna titli fl- ewwel paġni tal- gazzetti u sar bidu tipiku ta' ħafna konversazzjonijiet . Umbgħad logħba cricket li spiċċat il- Ħadd li għadda qiegħda tieħu proporzjonijiet diplomatiċi bejn l- Awstralja u l- Indja . Logħba li l- Awstraljani rebħu , imma allegatament skond l- Indjani kienu mgħejjuna minn deċiżjonijiet dubjużi meħuda mill- umpire . U min- naħa l- oħra l- Awstraljani jakkużaw lil wieħed mill- Indjani li għajjar wieħed minnhom xadina . Min- naħa Ewropeja , Sarkozy u Bruni jidhru li qegħdin jaffaxxinaw lill- poplu ta' dan il- kontinent ! Mixja qasira fit- toroq ta' Melbourne , hija parata ta' kulturi b' fattizzi u wċuh differenti li donnhom jikxfu l- antennati tagħħom . Xi wċuh jġegħluk taħseb li bqajt Malta u kważi jkollok it- tentazzjoni li ssaqsihom jekk huwiex veru . Belt u pajjiż komposta mill- emigrant , li ħalla daru , qasam id- dinja , ttanta u sab xortih hawn . Fl- istess belt , u l- aċċent jinbidel il- ħin kollu u jikxef l- egħruq etnika tiegħu . Ltqajt ma' ftit Taljani , jitkellmu b' Ingliż tajjeb , ħafna minnhom mwieldin hawn imma meta jargumentaw jew iridu jiddramatizzaw jitfgħu dawk l- erba' kelmiet Taljani . Wara ikla tajba magħhom u ħafna nbid , jitfgħu d- diski tagħhom u mhux lil Kylie Minogue , bejn forsi biex ikunu ftit differenti mill- bqija u bejn bħala lament lejn l- art li missirijiethom ħallew . Mill- kenn tal- Mediterran , ħarist u osservajt l- enormità tal- oċejan , fejn il- mewġ ħafna ogħla u akbar imma xorta huwa mortali u jinbidel f' ragħwa bajda meta jaħbat mal- blat . Il- gawwi jitlajja ma' kullimkien u ċ- ċawl ankè ssibu mad- djar . It- temp jaqleb u jinbidel daqs burdata ta' adoloxxenti bil- ponot f' wiċċha li għadha tiskopri u ma tafx xi trid . Jilħaq l- erbgħin grad u kważi tbati biex tieħu nifs , u l- għada flok fl- istaġun li jmiss jinżel sa ħamsa u għoxrin grad u tixtieq li ġarrejt ġakketta miegħek . U baqa' ħafna xi jsir u jinbidel . It- Tlieta , 1 ta' Jannar 2008 Minn din il- għaddew l- erbgħa u tletin ġurnata , u baqa' lejl wieħed biss u ftit siegħat oħra . U l- lejl ma nafx kif se jgħaddi , hemm ħafna friefet jduru fl- istonku , qisu llum mhux ix- Xitwa imma r- Rebbiegħa u hemm ħafna fjuri għadhom jiftħu u l- friefet qegħdin jieħdu paċir jduru fuqhom waħda wara l- oħra . L- arloġġ tal- Ewro nimmaġina li issa tneħħa wkoll , jekk le għallinqas in- numri issa spiċċaw minn fuqu . Imma fil- kartiera , l- karti tal- Ewro għadhom ma sabux posthom u minflok hemm xi ftit karti qishom tal- plastik ħodor fl- isfar b' wiċċ bil- mustaċċi b' ħarsa kemmxejn żorra . Karti li għaż- żmien li ġej irrid nidra u li se jsiru d- denominatorju tal- prezz materjalistiku li rrid niltaqa' miegħu . Il- bagalja saret wkoll , ġiet miżuna u qiegħda fil- limiti . Il- ħwejjeġ sajfin ma tantx tellgħu l- piż , ismi u l- indirizz ta' fejn sejjer imdendel f' nosha bħal meta konna għadna fil- primarja . Jonqos issa xi żewġ bċejjeċ żgħar tal- aħħar minuta u kollox jingħalaq b' katnazz żgħir . Teknoloġija antika li sserraħlek ftit moħħok li ħwejjġek mhux se tinsterqilhom il- privatezza tagħhom , hekk kif se jduru minn kontinent għall- ieħor . L- affarijiet aktar ta' preġju jinżammu f' idejk , l- ittri tibgħathom bil- posta waqt li d- dokumenti ta' valur tibgħathom bil- messaġġier personali . U l- ħolma qiegħda toqrob aktar . In- nagħas għadu ' l- bogħod imma l- ħolma kważi quddiemi , għax il- ħolma nibtet mill- immaġinazzjoni u mhux mill- irqad . U mal- ħolm hemm il- prezz tar- responsabilità . Niftakar ma' din il- frażi ltqajt l- ewwel darba magħha fil- ktieb eċċellenti , ' Kafka on the Shore ' tal- Ġappuniż Haruki Murakami , frażi li iżda ġejja minn Yeats . Immaġinazzjoni ta' rutina mkissra , ta' arloġġ li nikkmandah jien u mhux viċi - versa , skopertà ta' x' toffri din il- gżira tant imbiegħda minn gżiritna , u eventwalment jiena min jien fil- fond fl- isfond ta' dan kollu . U l- prezz ta' dan sa issa jidher li hu l- kenn offrut minn din il- blata , il- familja li se nitbiegħed minnha u l- waqfa fuq is- sellum tal- karriera meta l- karrottu se jibqa' jogħla biex jintlaħaq bija jew mingħajri . U l- mankanza tal- ħbieb ta' ġewwa , li xi ftit minnhom ċċelebrajt l- għeluq tal- 2007 magħhom il- bieraħ , meta moħħi kien diġa mbiegħed . U jibdel din l- immaġinazjoni ta' x' joffri dan il- kontinent f' realta' hemm ajruplan li rrid naqbad għada u se jżommni fl- ajru mingħajr ma mmiss b' idi erbgħa u għoxrin siegħa oħra , prezz ieħor ma' l- oħrajn li semmejna .