L-Ghaqda tan- nar Santa Marija ilha mwaqqfa minn hafna snin ilhu, ma nafux ezatt meta kienet is- sena imma nahsbu li kien xi snin wara li gie mwaqqaf il- kazin Fl-1873. L-aktar data lura li nsibu hu meta l-ghaqda taghna kellha l-ewwel vittma taghha dik ta Pawlu Gravina fil-1902 u il- kamra tan- nar kient fl-inhawi ta Bir id-Deheb lejn fejn hemm illum il- kurcifiss.Vittma ohra Kien Zaren Ciantar fil-1934 li kellu incident fil- kamra u soffra ammont ta hruq u miet xi jiem wara l- isptar.Issa f-dawn iz-zmienijiet il- kamra tan- nar kienet mxiet ghal banda ohra fejn illum jinsab il- bini tal-post l-antik fi triq il-hareb. Incident iehor ikrah gara nhar il- festa tal- 1963 meta tifel ta 12 il-sena tilef hajtu meta kien qieghed jara in-nar jinharaq.Bhala sinjal ta rispett il- festa kienet twaqqfet u thassar kollox. F'Dicembru ta l-istess sena splodiet il- kamra u ragunijiet ghadhom xi ftit misterjuzi sa llum il- gurnata. L-incident gara matul il- lejl u ghall- grazja t' Alla ma kien hemm hadd. In-nar kien gie konfiskat mill-pulizija u wara kien gie mahruq fil- jum meta Malta saret Indipendenti fil-1964. Wara dan kollu nbniet il- fabbrika li ghadha hemm sa llum il-gurnata fi triq il- hareb li ghallkemm ma tintuzax ghall- hidma tan-nar illum qeghda tintuza bhala store ghall- kanni u l-injam ta l-irdieden. Fil-1979 kienet l-ahhar sena li hareg il- permess tal- kamra ta Triq il- Hareb minnhabba li il- bini beda joqrob lejn il- fabbrika u ghallhekk id-dilettanti ta dak iz-zmien hassbu biex jaghmlu l-ahhar harqa wahda mill- kbar. Imma id-dilettanti ma waqfux hemm, bdew iffittxu art gdida il- boghod mill- bini u xi dilettanti ohrajn kienu jmorru jahdmu xi nar ghall-festa fi kmamar ohra minn barra ir-rahal. Fl-ahhar nxtrat bicca art fil- wied u beda il- bini taghha li kien lest fil-1984 u l-ewwel xoghol li hareg minn din il- kamra kien ghall- festa tal-1985. F'Lulju 2002 kellna incident iehor fil- kamra imma b'xorti tajba Marlon Abdilla wara xaghrejn l-ITU u Xaghrejn il-Burns Unit hareg mill-isptar. Bhala rispett il-festa ta dik is-sena kienet thassret. Matul- dawn iz-zmienijiet il- kamra tan- nar bdiet tara certu zvilluppi. Beda jigi modernizzat il- post, beda jinxtara makkenarju biex tinhadem l-istilla u il- porvli, sar l-installazzjoni tad-dawl mall- post kollhu u nxtrat sistema wireless biex jinharaq in-nar.Lejliet il-festa bdew issuru ukoll spettakli ta nar sinkronizzat mall-muzika.Fl-2007 l-ghaqda hadet lunur meta rebhet il- kategorija l-aktar originali fil- Festival tan- nar ta l-art li jsir il- Floriana.Fl-2009, il- kamra tan-nar kienet dahlet biex tikkompeti fil- Malta Fireworks Festival fejn irnexxielna ngibu zewg unuri minn hamsa li kien hemm u kienet l-uniku ghaqda li kienet hadet tnejn. Fl-2010, il- kamra tan- nar taghna regghet hadet sehem u din id-darba rebhet L-unur ta' Champions fil- Malta International Fireworks Festival u rebhet ukoll ghall- ahjar xoghol bil- ktajjen fil-Festival tan-Nar ta' l-Art li sar fil- Floriana. Bhall ma qeghdin taraw l-ghaqda kellha l-inzul u tlugh taghha, imma dejjem kellha membri ta' qalb kbira biex mexxew il-quddiem u l-ghan taghhom dejjem kien li jghollu il- fuq l-isem tas-socjeta' taghna. Ta' min jkun konxju ukoll li l-ghaqda ma tidebendix finanzjarment minn fuq il- kazin imma jdahhal il- flus billi il- membri taghha jaghmlu ix-xoghol tan-nar ghall-festi ohra. Ahna il- membri li niffrekwentaw il- post illum nridu nzommu f'mohhna li qatt ma tikbrilna rasna u li nuzaw il- prewkazzjonijiet kollha biex bil- harsien t'Ommna Marija nkomplu fit-triq li qbadna.
L-Istorja tan-Nar ta' Santa Marija f'Ħal Għaxaq