Ghal dawk li qed jifirħu li twaqqaf il- KeNeLeMe ( ipprronuzja l- aċċent bħal f' Kondoljanzi ) nghidilhom biex ma jixirqux fix- xampanja qabel ma jaraw jekk dan il- proġett li ilu jkarkar aktar minn kemm ilu jkarkar l- isptar il- ġdid tal- Qroqq , fil- verita jirnexxix . U jekk dan tal- aħħar għadu mhux lest , l- istess ngħid għall- KeNeLeMe . Jekk il- KeNeLeMe mhix xi għajn taz- żejt oħra li inawgura dal- gvern u li hi destinata biex tinxef , allura ma nafx x' inhi . Ghiduli stordut , għax hekk fil- fatt jien , imma li qed nara hu bżar fl- għajnejn u taghziq fl- ilma , għaliex barra li il- ħsara li diga saret ma tistax tissewwa kif gieb u laħaq , , il- forzi tal- kummerċ u l- ekonomija huma tant qawwija u dominanti li l- Malti ma jista qatt jirkupra mill- pożizzjoni tat- tielet klass . Il- lingwa hi għodda ta' kommunikazzjoni imma hi wkoll waħda mill- għodod importanti tal- ħsieb u tal- espressjoni ta' kull individwu . Il- lingwa għandha titħaddem b' mod ħieles f' kull livelli tal- hajja biex tgħin fil- qsim tal- ideat u fl- iżvilupp personali u komunjali . Imma fil- hajja insibu wkoll l- istrati soċjali li fis- sabiħ u l- kruha tagħhom jiffurmaw nazzjon . Issa kulħadd jaf li aktar ma titla' l- iskaluni soċjali f' pajjiżna ma tibqax issib ilsien wieħed b' xi forma djalettali jonkella xi forma elitista , imma minflok iseħħ metamorfozi kompleta fejn minn lingwa taqleb għal oħra differenti . Jien insaqsi , jista' jkun ikollna ilsien nazzjonali meta dawk li jaħkmu u jirregolaw dan in- nazzjon , jagħmlu dan b' ilsien ieħor ? F' kull socjeta' il- klassijiet l- għolja jħobbu jiddistingwu ruħhom mill- klassijiet l- oħrajn li jqisu bħal baxxi . Hawn Malta peress li l- klassi l- għolja dejjem tħalltet mal- hakkiema tal- gżira , adottat il- lingwa tagħhom biex titħabbeb u ukoll biex tixrob mill- għejun ta' dawn il- pajjiżi kbar li okkupaw lil Malta , u b' hekk issaħħaħ l- poteri tagħha . B' hekk il- Malti bħala ilsien qatt ma ngħata ċ- ċans li jirfes imqar l- għetiebi tal- palazzi , il- bereġ u l- katidrali li firxu drieghhom f' kull rokna tal- gżejjer tagħna . Min- naħa l- oħra il- hakkiema użaw il- Malti fejn qabillhom jiġifieri fit- toroq u l- pjazez , fil- ġurnali , fil- knejjes u fis- swali tad- divertiment mhux biex jelevawh jew biex ituh xi stima imma biex jaħkmu l- imħuħ ta' dawk li setgħu jagħmlu minnhom xi Monroi jew xi Napuljun ieħor . Dan kollu għadu jseħħ sal- lum . Il- hakkiema huma ġodda u invizibbli imma l- ilsien Malti ma jħaddmuhx u ma juzawhx għax johilqilhom l- inkonvenjenzi u jnaqqsilhom mill- profitti u sahanstra ibaxxilhom il- ġieh li huma jgawdu f' għajnejn il- komunita' internazzjonali . Il- mit li l- Ingliż wrietnih mijiet ta' snin ilu u li lilna jaghtina vantaġġ fid- dinja internazzjonli u li aħna minn dejjem konna bilingwali , inħoloq mill- istess klassijiet ta' nies li sa qabel it- II gwerra dinjija kienu jitkellmu u jiktbu bit- Taljan u kienu jemmnu wkoll li it- taljan kien li jghaqqadna mal- kontinent Ewropew . Nessewna li qabel l- Ingliżi kellna hakkiema bi tmien lingwi differenti u li l- Malti tagħna stagħna meta xorob u tħallat ma dawn il- lingwi . Il- kwistjoni tal- lingwa Maltija fil- bidu tas- seklu għoxrin kien ta' vantaġġ għall- ilsien Malti imma dan serva iktar biex qalla' ' l barra lsien dominanti ħalli jiddahhall ieħor floku . L- implikazzjonijiet li nkunu monolingwi huma devastanti . Li nkuni bilingwi huma kondizzjonali u li nkinu multilingwi huma ħafna iktar promettenti għall- iżvilupp nazzjoanli ta' pajjiżna . Bla tlaqliq u b' wicci minn quddiem jien ngħid li bħala nazzjon m' għandniex naċċettaw l- ingliz bħala lingwa uffiċċjali kif tiddikjara il- kostituzzjoni tagħna . Huwa l- Malti li għandu jingħata preferenza fuq kull lingwa oħra u l- gvern min- naħa l- ohgra , bħal ma tagħmel l- UE , għandu jadotta il- lingwi ta' kommunikazzjoni bejn il- pajjiżi diversi . Dan kollu li qed nikteb hu ovvju għal kulħadd . Il- gvern jafu u iktar u iktar tafu dik il- klassi li aktar ma jgħaddi z- żmien aktar qed isir monlingwali . Imma l- poteri tagħha huma bil- wisq u jorbtu idejn kull gvern illi jkollna . Ix- xogħol li se jipprova jwettaq il- KeNeLeMe se jkun biss żejt fil- bażwa għaliex l- ilsien Malti hu mblukkat fl- oqsma kollha tekniċi u akkademiċi fejn jirrigwardaw l- ekonomija u l- amministrazzjoni . It- tixrid tal- idea bilingwali fl- oqsma amministrattivi hija l- garanzija tal- istatus quo ta' dawk li llum saru monolingwali . Bl- użu tat- teknoloġija illum , l- ingliz ippenetra f' kull qasam ħafna iktar minn zmenijiet kolonjali . Dan kollu ħalla lil Malti mrekken u minsi ibigħ il- poeżija romantika f' xi sqaq tal- iffissati . Ohrajn ħarġu minghalihom jimmodernizzawh billi kull nom jew verb ingliz ikun ijajat . Kull kelma ingliza li nippappagallaw bla ħsieb ta' xejn qed nispelluha fonetikament biex b' hekk inkun immodernizzajna l- Malti . Pampaluni tal- Akkademja tal- Malti , probabbilment iktar beżgħana li jitilfu posthom fil- kumitati , milli jaraw il- Malti jogħtor u jitqanzaq biex ikun relevanti fil- kommunikazzjoni moderna , ħarġu jippriedkaw il- bidliet ġodda tal- Malti kontemporanju u li l- essijiet u l- jajiet u l- fonetik speling huma kollha kliem li jarrikkixxu l- lingwa tagħna u jsebbħuha . . . . u jagħmluha lingwa hajja . U jien ta' stordut li jien flok rikezza nara faqar fil- kreattivita' biex inħaddmu ilsienna . Flok sbuħija nara l- Malti mimli felul ifaqqas waħda f' waħda li malajr malajr niżbgħuhom bil- porporina biex taparsi jidhru buttunetti tal- body piercing skond il- moda . U flok lingwa hajja nara ilsien moribond li qed jgħix biss bil- qattara ta' dawk li jaraw fih ħelsien u wtiq ruħhom . Il- Malti kien il- lingwa teknika ta' diversi snajja' fl- imgħoddi . Illum , ħadd ma jikteb Malti tekninu jekk mhux biss fil- qasam tal- lingwa u l- folklor . Il- Malti huwa drastikament assenti jew inkella estint għall- kollox mill- istudji tekniċi , mir- riċerka u mit- tagħlim post sekondarju . Huwa skars mill- korrispondenza uffiċjali interna . Huwa inkoncepibbli li l- istutuzzjonijiet konnessi mal- ekonomija jużaw l- ilsien Malti fid- dokumentazzjoni tagħhom . L- istess nista' ngħid għall- kumpaniji parastatali u privati , kif ukoll l- amministrazzjoni pubblika u privata . L- idjoma ingliza hija aktar eċċessivament preżenti fir- riklamar għax min irid ibigħ jaħsibha seba' darbiet biex juża l- Malti . L- użu tal- Malti fl- ismijiet tan- nies , ħwienet , prodotti , kumpaniji , għadu jferfer x' imkien ' l hawn u ' l hemm . Jekk trid timpressona b' kariga ġdida , bil- Malti żgur li ma tghidhiex . Il- Malti la qatt xi darba kien u lanqas hu il- lingwa tal- kċina għax il- koki jitħarrġu b' lingwa oħra . Il- Malti fid- dinja moderna ma jitħalliex jikber kif suppost tikber kull lingwa oħra li tiftaħar bil- liberta' tal- ħsieb , għax il- kultura tal- poter lokali tirrikjedii xort ' oħra . Meta tara li l- isituzzjonijiet kollha tal- pajjiż , bil- korp tal- pulizija b' kollox , l- aġenziji tal- ħidma soċjali u sa anki l- għaqdiet voluntarji illum jamministraw ruħhom prinċiparjament b' ilsien ieħor flok dak nazzjonali , jaqbdek il- biki jew id- dardir meta tisma' 'l min jgħid li l- Malti hu l- ilsien nazzjonali . Dawn kollha huma sintomi li d- dudu daħal wisq ' l ġewwa . U l- onorevoli Louis Galea flimkien mal- prim ministru wara dan iz- żmien kollu ta' tnikkir u tlajjar , qed jipprova jinfaxxa l- ferita li kkankrat . Imbaghad jittamana bis- sangral li ilsienna ingħażel bħala wieħed mill- ilsna uffiċċjali fl- EU . X' ironija , il- Malti , lsien uffiċċjali fl- Ewropa meta f' pajjiżna mistkerrah u degradat fejn tidhol l- ufficcjalita' . Il- Malti tagħna irrenda ruħu għal lingwa tat- tpaċpiċ , it- tgħajjir u d- dagħa . Anki t- talb bil- mod il- mod qed jinqaleb . Harsu lejn il- movimenti reliġjuża taz- żgħażagħ u għamlu l- ġudizzju tagħkom . Il- fora politika bħal ma ghedt qabel għadha predominentament bil- Malti fejn dan ikun mitkellem . Fejn tidhol il- kitba id- diskussjoni serja issibha fil- gazzetti bl- ingliz . Kull ħaġa li trid tiddiskuti bil- miktub u li tkun ta' natura serja u mhix partigjana issibha fuq il- ġurnali jew il- gazzetti bl- ingliz . Bhal ma jaf kulħadd saħansitra diskussjoni serja dwar l- ilsien Malti issibha fuq il- ġurnal bl- ingliz . Bil- KeNeLeMe , il- gvern irid jgħatti x- xemx bl- għarbiel . Il- flus li se jippompja dan il- kunsill se jkunu imberkin minn ħafna li jixtiequ jaraw il- Malti bħala l- veru lsien nazzjonali imma l- missjoni li għandu quddiemu dan il- kunsill , hija waħda impossibli , dik li jimpala l- ilma minn bastiment li qed jegħreq b' rata mgħaġġla . Kif jista' l- KeNeLeMe jikkonvinċi l- gvern biex ma jużax kliem tekniku bl- ingliz jekk dan jara li mhux qed jimpressjona biżżejjed lil votanti . Ejja nieħdu l- kelma Enginiered Landfill li qed tintuża biex tikkuntrasta mal- kelma miżbla . Meta esperti tal- Malti taw il- kelma bil- Malti , din irrifjutawha għax probabbilment l- esperti tal- gvern fattruha li din ma tagħmilx impatt biżżejjed fuq il- votant . Kif sata' kieku l- KeNeLeMe jikkonvinċi lill- oppożizzjoni biex ma tużax il- kelma partnership għax skond huma m' għandniex kelma għaliha bil- Malti ? Ovvjament għax l- ingliz sar jagħmel iktar impatt fejn jidħol kliem tekniku u serju . Il- motto tal- profs Manwel Mifsud ( li nirrispettah u napprezza x- xogħol siewi tiegħu ) hu BIL- KELMA T- TAJBA , toħroġ il- far mit- tqajba . Għalhekk , Mikiel , hemm bżonn , FOST ĦAFNA AFFARIJIET OĦRA , li jkun hawn pubblikazzjoni serja li tħaddem din il- lingwa li kif għidt int qiegħda tintuża biss għat- tpaċpiċ . Inkwantu għall- bilingwiżmu se nibda niddubita kemm dan it- terminu huwa wieħed ġust biex jidddeskrivi s- sitwazzjoni tagħna . Heqq sieħbi , jiena naħdem ma' ġurnal bil- Malti . Meta ssuġġerejt li minflok niktbu carbon dioxide niktbu " dijossidu tal- karbonju " , tgħidx kemm tnejku bija ! Dear Sturdut , tista' taġġornana fuq dil- ħajta ( " thread " ) li bdejt man- nofs sena ilu ? Personalment , nemmen li l- ilsien Malti huwa f' salib it- toroq . Deċiżjonijiet li se jittieħdu llum , se jaffettwaw il- Malti li se jitkellmu " uliedna u wlied uliedna " Nagħmel kuraġġ lill- Kunsill Nazzjonali . jien tfajla ta erbghatax -il sena u pjuttost patrijottika u protettiva tal- lingwa u l- istorja Maltija . . . naprezza dak kollhu li għidt u mnalla li almenu jeżistu nies li jaraw bħali problema kbira meta tiġi biex il- Maltin jżommu l- identita' tagħhom . jien tifla t' erbghatax -il sena u nemmen li il- malti għandu jkun il lingwa nazzjonali tagħna . l- iskola tiegħi hemm ħafna li jitkellmu bl- ingliz u ma naqbilx 100 % magħhom ax nemmen li għandhom jitkellmu bil malti . x' nistgħu nagħmlu ? kemm kellek raġun Stordut - għaddew ħames snin u dak li ktibt int sar qisu l- profezija ta' Nostradamus ! ! !