Ċ Ġ GĦ Ħ Ż ara wkoll https://kliemustorja.com/m L-attività tradizzjonali tal-barklori, il-baħrin u s-sajjieda kienet tirrikjedi u pproduċiet lingwaġġ għalih. F'dan il-lingwaġġ ta' kuljum bdew jissawru idjomi u qwiel li bħal ma jiġri f'kull lingwa oħra iżewqu l-ilsien Malti u jirriflettu l-mentalità tan-nies tal-baħar. Hawn se naraw xi wħud minn dawn l-idjomi li kienu magħrufa l-aktar fl-ambjent marittimu. Bastimenti u Opri tal-baħar : Dan hu paragun li kien jingħata lil bniedem li ma jagħmel xejn ħlief jitgħażżen. Dan il-paragun ixebbah l-bastiment , li l-Maltin tan-naħa tal-Port il-Kbir kienu jsejħu l-Arbanja. li dam ħafna sorġut quddiem il-Forti Sant'Anġlu u allura magħruf bħala bastiment għażżin. BAĦRI TAL-ARBANJA BAĦRI TAL-BNAZZI – Idjomi li tingħad lil min fil-ħajja jbewweġ 'l hinn hekk kif ifeġġ l-inkwiet. JAQAW INT ĠEJ BID-DGĦAJSA ? Tingħad meta wieħed ma jkunx ċar u preċiż f'dak li jgħid u jista' jkun li qieħed jiddieħak b'ħaddieħor. DAK WEĠĠA' – ISS ĦEJ, ĦUDU D-DOKK ! Din tingħad biż-żuffjet meta xi ħadd iweġġa' u wieħed jirrikmanda li il-persuna għandha tintbagħat fid-dokk (fit-tarzna) biex tirranġa ruħa sew (flok tiddewwa). ĦAFIF QISU FIRILLA – Paragun li jsir dwar bniedem żvelt u irqieq ma' opra partikulari tal-baħar li tixbah ħafna l-luzzu, biss iżgħar. – Appellativ għal xi ħad jew oġġett pjuttost goff jew żmanġat u li għandu ħafna żmien. Dan il-paragun hu mal-bastiment tal-Ordni ta' San Ġwann li dawn kienu ġabu magħhom minn Rodi. Għalkemm dan il-bastiment kien kbir spiċċa bla użu baqa' sorġut għal ħafna żmien quddiem Sant' Anġlu. ISA L-PULENA : Riferenza għal xi mara dejjem liebsa pulit iżda li ma tantx tħobb tagħmel il-faċendi. Dan hu paragun mal-pulena (il-parti dekorattiva fuq il-pruwa tal-bastiment). TAJJEB BISS GĦAS-SABORRA : Is-saborra hija dak il-materjal, ġeneralment ramel li jitqiegħed fl-stiva ta' isfel tal-bastimenti biex meta l-bastiment ma jkollux tgħabija iżomm il-bastiment ibbilanċjat sew. Mela tajjeb biss għas-saborra ji riferenza għal dak il-bniedem li mhu kapaċi jagħmel xejn. BAĦRIN AĦNA: Din l-idjoma tingħad meta xi ħaġa jew xi biċċa xogħol toħroġ tajba. ILEF IL-BOXXLA : Bħal ma baħri jitlef id-direzzjoni għax il-boxxla (il-kumpass tan-navigazzjoni) ma jiffunzjonax il-bniedem jista' jiġrilu l-istess u jġib ruħu ta' bniedem li jitlef rasu għax ikun irrabjat jew eċitat. BIL-BOXXLA MDAWRA LLUM : Burdata ħażina MUR GĦAND BOXXLA XJATEN : Din ir-rikomandazzjoni mhi xejn sabiħa għax biha tkun qiegħed tibgħat lil xi ħadd f'direzzjoni fejn ruħek tintilef. QALA' DAQQA TAL-BARKLORI : Din hi riferenza għal daqqa jew tumakka li wieħed jagħti lil xi ħadd li biha tmiddu. Dan jintima li l-barklori kienu nies ta' saħħa. AB IR-RIĦ FIL-QALA' : Sab min jibuttah bħal qala' (pl. QLUGĦ) ta' opra tal-baħar EFA' L-ANKRI : Poġġa bilqiegħda u baqa' hemm għal ħin twil. REFA' L-ANKRI : Qam minn fejn kien u ġabar anki ħwejġu u telaq 'l hinn KULL KALANKA PORT – (prov.) li jfisser li l-bniedem li jgħid hekk jaċċetta kwalunkwé soluzzjoni anki jekk din ma tkunx ta' ħafna sodisfazzjon. Kliem is-Sajjieda BEŻAQLU FIS-SUNNARA : Jiġifieri wieħed ta x'jifhem lill-ieħor li aċċetta proposta iżda wara ħallieh b'xiber imnieħer. IX-XILEP ĠEWWA : Il-ħut inqabad – riferenza li dak li kien wieħed qed jittanta li jdabbar issa ħadu. Appellattiv għal xi ħadd ta' statura rqieqa. ELA QED INBIGĦU L-INĊOVA ! Riferenza għal ħafna tqanċiċ biex wieħed jaqbel fuq prezz. : Appellativ li jingħata lil xi ħadd li jkun niżel ħafna fil-pis. Żgur li dan kien mogħti min-nies li kienu jgħixu minn fuq is-sajd u dawk li jieklu dan it-tip ta' ħut. : Sablu l-mezz jew ix-xbiek biex jistad : Riferenza għal xi ħadd li jillħaqlu ħafna. Bniedem makak. BELLIEGĦA NQALA'! Tfisser x'għawġ inqala'. Paragun mal-ilma baħar li jitla' l-art wara xi maremot. : Bumerin hu dak li bl-Ingliż jissejjaħ il- . Speċi ta' ljun tal-baħar żgħir li jgħix fil-Mediterran. Ma tantx għadek tara minnhom dawn għax kważi nqerdu mill-bniedem. Meta jintlemħu ġieli tarahom reqdin żaqqhom 'il fuq, u għaldaqstant meta wieħed jorqod ħafna jixxebah mal-bumerin. IDGĦI DAQS BURDNAR : Dan id-diskors isir għax il-burdnara li kienu jaħdmu ix-xatt kienu magħrufa għal-lingwaġġ mhux xieraq li kienu jużaw. B'hekk il-burdnar kien jaqa' fil-kategorija tal-ħammallu u l-pastaż li kienu l-istess, dak li jerfgħu u jġorru oġġetti goffi u tqal. ĊORMA TFAL : Din tista' taraha kullimkien biss il-kelma ċorma tfisser il-kru ta' baħħara li jaqdfu jew iservu fuq il-bastimenti. Forsi int taf xi oħrajn ! Fil-każ iktibli....
IDJOMI MARITTIMI