Muhammad Ali Muhammad Ali (17 ta' Jannar, 1942 – 3 ta' Ġunju, 2016) kien champion mondjali tal-boxing heayweight u wieħed mill-iktar sportivi popolari u ta' suċċess ta' kull żmien. Cassius Marcellus Clay twieled nhar is-17 ta' Jannar, 1942, f'Louisville, Kentucky, l-Istati Uniti. Fil-familja tiegħu kienu ħames aħwa subien u oħtu. Semmewh bħal missieru li min-naħa tiegħu kien imsemmi għall-politiku Amerikan tas-seklu dsatax li ħadem għall-abolizzjoni tal-jasar. Il-familja Clay kienet ġejja mill-ilsiera tal-pjantaġġuni tan-nofsinhar, dixxindenti mill-Afrika. Missier Cassius kien ipinġi l-billboards u s-sinjali, filwaqt li ommu, Odessa, kienet tmur tnaddaf id-djar tan-nies. Cassius ħa l-edukazzjoni tiegħu f'Central High School f'Louisville, u trabba bħala Nisrani Battista. Cassius tela' f'ambjent ta' segregazzjoni razzjali. Ommu tiftakar meta ma ħallewhx jixrob tazza ilma "minħabba l-kulur tiegħu, dik il-ħaġa affetwatu wisq." Intlaqat ukoll mill-qtil ta' Emmett Till fl-1955, li wassal lil Cassius u lil ħabibu li joħorġu l-frustrazzjoni tagħhom billi jivvandalizzaw stazzjon tal-ferrovija. L-ewwel suċċess kbir fil-karriera tiegħu u li sparah għall-fama internazzjonali kien dak miksub fl-Olimpjadi ta' Ruma, fl-1960, meta kien rebaħ il-midalja tad-deheb fil-kategorija light-heavyweight tal-boxing. Imlaqqam bħala l-ikbar wieħed The Greatest, erba' snin wara, huwa kien għeleb lil Sonny Liston biex rebaħ l-ewwel titlu mondjali tie­għu biex sar l-ewwel boxer li rebaħ titlu heavy-weight tal-boxing fi tliet darbiet separati. Evenetwalment, huwa rti­ra fl-1981, fejn kien rebaħ ammont inkredibbli ta' 56 ġlieda mill-61 li kkompeta fihom, fejn rebaħ 37 ġlieda minnhom permezz ta' knock-out. Iżda, barra mir-ring tal-boxing, wieħed ma jridx jinsa wkoll li kien jikkampanja favur drittijiet ċivili, irrispettivament minn sport, razza u nazzjonalità, waqt li kien ukoll poeta. Muhammad Ali kien beda jipprattika l-boxing fuq livell professjonali immedjatament wara l-Olimpjadi ta' Ruma, fl-1960, u baqa' tiela' fir-rankings tal-heavy weight sa ma laħaq il-quċċata fejn kien impessjona lill-eluf kbar ta' persuni li kienu jsegwuh permezz tal-movimenti u r-riflessi in-kredibbli tiegħu fir-ring. Ġlieda partikolari li jibqa' mfakkar għaliha kienet dik meta ċ-champion Ingliż tal-boxing, Henry Cooper, kien resaq ferm viċin li jegħleb lil Muhammad Ali, meta huma kienu ltaqgħu f'Londra, lura fl-1963. Dan hekk kif l-Ingliż kien waqqa' lill-boxer leġġen­darju Amerikan, iżda Muhammad Ali kien wettaq reazzjoni mill-aqwa u fir-round ta' wara sforza lill-Ingliż biex jirtira minħabba qatgħa fonda li kellu f'għaj­nu x-xellugija. Fi Frar tas-sena ta' wara, Cassius Clay kompla jisraq ix-xena meta rebaħ l-ewwel titlu mondjali tal-heavyweight meta kien għad kellu biss 22 sena. Huwa kien qal minn qabel li kien se jirnex­xielu jegħleb lill-boxer Sonny Liston, li qabel dik il-ġlieda qatt ma kien tilef, iżda ftit kienu emmnuh. Iżda wara s-sitt round kien Ali li ħareġ rebbieħ kontra dan l-avversarju li kien ikbar minnu fl-età, u għalhekk ta' iktar esperjenza, li ma­dankollu ma setax ilaħħaq mal-ħeffa tiegħu. Fit-8 ta' Marzu, 1971, huwa sofra l-ewwel telfa professjonali tiegħu kontra Joe Frazier f'dik li ġiet imlaqqma bħala l-'Ġlieda tas-Seklu' fi New York, biex fit-30 ta' Ottubru, 1974, reġa' kiseb lura t-titlu permezz ta' knock-out fuq tmien rounds kontra l-boxer George Foreman fil-kompetizzjoni 'Rum­ble in the Jungle', f'Kinshasa, fiż-Zaire (illum il-Kongo) Muhammad Ali ġġieled kontra Joe Frazier għat-tielet u l-aħħar darba fil-Filippini fl-1 ta' Ottubru, 1975, fejn ħareġ rebbieħ f'kompetiz­zjoni magħrufa bħala 'Thrilla in Manila', meta l-avversarju tiegħu rema x-xugaman fil-15 u l-aħħar round. Wara din il-ġlieda huwa rebaħ sitt titli konsekuttivi qabel ma tilef bil-punti kontra l-boxer, Leon Spinks, fi Frar, 1978, għalkemm reġa' rebaħ it-titlu mondjali sat-tmiem dik l-istess sena. Il-karriera ta' Muhammad Ali intemmet b'telfiet kontra Larry Homes, fl-1980, u Trevor Berbick fl-1981, fejn ħafna kienu tal-opinjoni li huwa kellu jirtira mix-xena tal-boxing ħafna qabel. Fiż-żmien li Muhammad Ali kellu l-ewwel ġlieda tiegħu ma' Sonny Liston, huwa kien diġà involut f'dak li kien magħruf bħala n-Nation of Islam li l-għa­nijiet ewlenin tiegħu kienu dawk li jitjiebu l-kundizzjonijiet spiritwali, mentali, soċjali u ekonomiċi tal-Amerikani- Afrikani fl-Istati Uniti. Iżda b'kuntrast għall-metodu inklussiv li kien qed jiġi mbuttat minn mexxejja favur drittijiet ċivili bħal Dr Martin Luther King, in-Nation of Islam kien moviment favur nies ta' ġilda skura biss u għalhekk bdew iqumu s-suspetti fuq dan il-moviment mill-poplu Amerikan. Eventwalment, Muhammad Ali, ikkonverta għar-reliġjon Islamika, fejn neħħa ismu proprju ta' Cassius Marcellus Clay, li skond hu kien isem ta' skjav biex l-ewwel sar Cassius X, qabel reġa' bidel ismu għal Muhammad Ali. Fl-1967, huwa kien ħa deċiżjoni li ħolqot kontroversja kbira u li għadu magħruf għaliha sal-ġurnata tal-lum. Dan hekk kif huwa kien oppona l-gwerra Ame­rikana fil-Vjetnam, xi ħaġa li għaliha kien ġie kkritikat ferm mill-poplu Amerikan. Huwa kien ħa din id-deċiżjoni għax irrifjuta li jingħaqad mal-militar Ame­rikan, xi ħaġa li għaliha patta qares hekk kif kien itteħidlu l-ewwel titlu mondjali tal-boxing li kien rebaħ u anke saħansitra l-liċenzja tiegħu tal-boxing. Wara dan kollu huwa ma kienx ħa sehem fi ġlieda oħra għal kważi erba' snin sħaħ. Wara li d-deċiżjoni fil-konfront tiegħu talli ma kienx appoġġa l-gwerra Amerikana fil-Vjetnam ġiet irtirata, huwa reġa' rritorna fir-ring fejn iġġieled fi tlieta mill-iktar ġlidiet ikoniċi fl-istorja tal-boxng, u li permezz tagħhom irnexxielu jirbaħ lura r-relazzjoni tie­għu mal-pubbliku sportiv. Wara li rtira mill-boxing, bdew iqumu diversi spekulazzjonijiet rigward il-kundizzjoni ta' saħħa ta' Muhammad Ali. Dan hekk kif huwa kien qed jidher bosta drabi jir­togħod waqt li wieħed beda jsibha diffiċli biex jifhmu jitkellem. Dan kien kollu kawża tal-marda qerrieda li twassal għall-mewt, tal-Parkinsons, li Muhammad Ali qabel ħalla din id-dinja fis-sigħat li għaddew, kien ilu jbati minnha għal snin twal. Iżda ta' verament leġġen­da li hu, din il-marda ma tantx qatgħetlu qalbu milli jagħmel dehriet fil-pubbliku, fejn riċentament huwa deher diversi drabi fuq programmi televiżivi jagħti messaġġ ta' kuraġġ lil kull min kien qed isegwih fejn dejjem ġie milqugħ bħala eroj. Barra minn hekk lura fl-1996 huwa xegħel it-Torċa Olimpika, fl-Olimpjadi tal-1996, li kienu saru f'Atlanta, fl-Istati Uniti, waqt li fiċ-ċerimonja inawgurali tal-Logħob Olimpiku f'Londra, fl-2012, kien ġarr il-bandiera Olimpika. Huwa miet fi sptar fil-belt Amerikana ta' Phoenix, f'Arizona, wara li kien id­daħħal l-isptar nhar il-Ħa­mis 2 ta' Ġunju.