Charles Darwin Charles Robert Darwin (Shrewsbury, 12 ta' Frar 1809 – Londra, 19 ta' April 1882) kien naturalista Ingliż li x-xogħol u t-teoriji tiegħu dwar l-evoluzzjoni tal-ispeċi ħajjin irrivoluzzjonaw profondament il-bijoloġija. Wara li kiseb il-fama fost ix-xjenzjati għal ħidma tiegħu fil-lok u r-riċerki tiegħu fl-ġeoloġija, ippropona l-ipoteżi li l-ispeċi ħajjin kollha evolvew matul iż-żmien minn antenat komuni jew għadd ta' antenati komuni permezz tal-proċess tas-selezzjoni naturali. It-teorija tal-evoluzzjoni ġiet aċċettata mill-komunità xjentifika u l-pubbliku ġenerali matul ħajtu, filwaqt li t-teorija tiegħu tas-selezzjoni naturali kellha tistenna sas-snin tletin biex tkun ġeneralment meqjusa bħala l-ispjegazzjoni essenzjali tal-proċess tal-evoluzzjoni. Sas-seklu 21, kienet il-bażi tat-teorija moderna tal-evoluzzjoni. Taħt forma emendata, l-iskoperta xjentifika ta' Darwin baqgħet sa issa s-sies tal-bijoloġija billi tispjega b'mod loġiku u unifikat id-diversità tal-ħajja. Darwin beda jistudja t-teoloġija fl-Università ta' Cambridge. Il-vjaġġ tiegħu ta' ħames snin fuq il-"Beagle" l-ewwel stabbilih bħala ġeologu li l-osservazzjonijiet u t-teoriji tiegħu saħħu t-teoriji attwalisti ta' Charles Lyell u wara bil-pubblikazzjoni tar-rakkont tal-vjaġġ tiegħu għamlu famuż bħala awtur popolari. Affaxxinat bid-distribuzzjoni ġeografika tal-fawna selvaġġa u tal-fossili li kien ġabar matul il-vjaġġ tiegħu, beda jistudja t-trasformazzjoni tal-ispeċi u fl-1838 ikkonċepixxa t-teorija tiegħu tas-selezzjoni naturali. Billi kien jaf li oħrajn kienu ġew attakkati bħala eretiċi għal ideat simili, kien jafda ħsibijietu biss lill-ħbiebu tal-qalb u kompla jiżviluppa r-riċerka biex ilesti ruħu għal kull oġġezzjoni li jistgħu jagħmlulu. Fl-1858, Alfred Russel Wallace bagħatlu saġġ li fih iddeskriva teorija simili u dan wassalhom biex jippreżentaw it-teoriji tagħhom flimkien. Il-ktieb tiegħu tal-1859, "Dwar l-Oriġni tal-Ispeċi", għamel l-evoluzzjoni mill-antenati komuni, b'xi modifikazzjonijiet, l-ispjegazzjoni dominanti xjentifika tad-diversifikazzjoni fin-natura. Eżamina l-evoluzzjoni umana u l-għażla sesswali f"'Nisel il-bniedem u l-għażla marbuta mas-sess", segwit minn "L-Espressjoni tal-emozzjonijiet fil-bnedmin u l-annimali". Ir-riċerka tiegħu fuq il-pjanti ġiet ippubblikata f'sensiela ta' kotba u fl-aħħar ktieb tiegħu, studja l-ħniex u l-azzjoni tagħhom fuq il-ħamrija. Charles Darwin twieled Shrewsbury, fi Shropshire, l-Ingilterra, fid-dar tal-familja, magħrufa bħala "Mount House". Kien il-ħames mis-sitt ulied tat-tabib u finanzier tat-tajjeb, Robert Darwin (1766-1848) u Susannah Darwin (imwielda Wedgwood) (1765-1817). Kien in-neputi ta' Erasmus Darwin (1731-1802) fuq in-naħa ta' missieru u ta' Josiah Wedgwood (1730-1795), fuq in-naħa ta' ommu. Iż-żewġ familji kienu jħaddnu r-reliġjon Unitarjana, għalkemm il-familja Wedgwood kienu adottaw l-Anglikaniżmu. Robert Darwin, minkejja li kien pjuttost ħassieb ħieles, aċċetta li ibnu Charles jiġi mgħammed fil-Knisja Anglikana. Madankollu, it-tfal ma' ommhom kienu jattendu l-Kappella Unitarjana. Il-predikatur ta' din kien ukoll l-għalliem tal-iskola fejn beda jmur Charles fl-1817. F'Lulju ta' dik is-sena, Susannah Darwin mietet, meta Charles kellu biss tmien snin. F'Settembru tal-1818, daħal l-iskola Anglikana tal-inħawi, Shrewsbury School, bħala student intern. Darwin qatta' s-sajf tal-1825 jgħin 'l missieru jieħu ħsieb il-fqar ta' Shropshire. Fil-ħarifa ta' dik is-sena, mar l-Università ta' Edinburgu, l-Iskozja, biex jistudja l-mediċina, iżda tant naffritu l-ħruxija tal-kirurġija li ttraskura l-istudji mediċi. John Edmonston, ilsir meħlus iswed, għallmu jibbalzma l-annimali u kien jirrakkontalu stejjer affaxxinanti dwar il-foresti tropikali tal-Amerika t'Isfel. Aktar tard, f"'Nisel il-bniedem u l-għażla marbuta mas-sess", juża' din l-esperjenza biex jenfasizza li, minkejja d-differenzi superfiċjali fid-dehra, "il-Suwed u l-Ewropej" huma qrib ħafna ta' xulxin. Matul it-tieni sena, Charles Darwin issieħeb fis-Soċjetà Plinjana, grupp ta' studenti li kellhom interess kbir fl-istorja naturali. Sar student ta' Robert Edmond Grant (1793-1874), li kien jappoġġja t-teorija tal-evoluzzjoni ta' Jean-Baptiste Lamarck (1744-1829), kif kien jagħmel ukoll missieru, Erasmus Darwin. Fuq ix-xtut tal-estwarju tax-xmara Forth, Charles ħa sehem fir-riċerka ta' Grant fuq iċ-ċikli tal-ħajja tal-annimali tal-baħar. Din ir-riċerka kienet dwar l-omoloġija, it-teorija li l-annimali kollha għandhom organi simili li jvarjaw biss fil-komplessità tagħhom, u dan jindika li għandhom antenati komuni. F'Marzu tal-1827, Darwin għamel taħdita lil sħabu Plinjani dwar iskoperta li kien għamel: l-ispori suwed misjuba sikwit fil-qxur tal-gajdar huma l-bajd tas-sangisug. Kien jattendi wkoll il-kors ta' Robert Jameson (1774-1854), fejn tgħallem l-istratigrafija ġeoloġika, il-klassifikazzjoni tal-pjanti u studja l-kollezzjoni għanja tal-Mużew tal-Università, li dak iż-żmien kienet waħda mill-aqwa tal-Ewropa. Fl-1827, missier Charles ra li ibnu ma kienx qiegħed jagħmel progress fl-istudju tal-mediċina u bagħtu Christ's College, Cambridge, biex jagħmel il-Baċellerat tal-Arti. Il-ħsieb kien li Charles jieħu diploma fit-teoloġija u jidħol qassis Anglikan. Imma, Darwin kien jippreferi jqatta' ż-żmien jirkeb iż-żiemel u jmur għall-kaċċa milli jintefa' fuq l-istudji tiegħu. Ma' kuġinuh William Darwin Fox (1805-1880), beda jinteressa ruħu fil-kollezzjoni tal-ħniefes (Coleoptera). Fox laqqgħu mar-reverendu John Stevens Henslow (1795-1861), professur tal-botanika u espert fl-insetti. Darwin beda jattendi l-kors tal-istorja naturali mogħti minn Henslow u sar l-istudent preferit tiegħu. Darwin kien magħruf mill-professuri l-oħra bħala "dak li jkun ma' Henslow". Fis-sena 2000, xbieha ta' Darwin intużat mill-Bank tal-Ingilterra fuq il-karta tal-għaxar liri minflok l-immaġini ta' Charles Dickens.